سعودی و عمان: جغرافیا در خدمت همگرایی اقتصادی

‫دید گاه‬

‫گفتمان دینی‪ :‬شکل گریی – اوج گریی – مراد‬

‫جمال عبد املعبود *‬

‫پیدایش گیتی با «کن فیکون» آغاز شد‪ .‬به خواست خداوند دو حرف «کاف» و «نون» سرآغاز آفرینش بودند‪ .‬بقیه امور جزئی‬ ‫هستند و گفتمان به عنوان ابزاری برای رساندن پیام از سوی آمر و ناهی (امر و نهی کننده) به مخاطب معرفی شد اما کالم‬ ‫خداوند تغییر ناپذیر است‪ .‬گفتمان های متنوعی به وجود آمدند که برخی درباره امور زمینی هستند و به امور دینی و کتاب‬ ‫های آسمانی ارتباط ندارند‪ .‬گونه های ادبی فراوانی برای بیان اندیشه ها بروز کردند اما کالم خداوند در قالب این معیارها‬ ‫و دسته بندی ها گنجانده نمی شود‪ .‬ادیان آسمانی به وسیله انسان دستکاری و تحریف شدند و شرک به بهانه نزدیکی به‬ ‫خداوند شكل گرفت‪ .‬این یادداشت به دو جنبه کالم خداوند و اجتهاد و معرفت دینی در گفتمان اسالمی می پردازد‪.‬‬ ‫بحث و جدل درباره کالم خداوند یا قرآن کریم جایز نیست چون وحی و ربانی است و از سوی روح االمنی بر سید الخلق محمد‬ ‫صلی الله علیه و سلم نازل شد‪ .‬هر کس در صدد تشکیک یا فلسفه بافی درباره کالم خداوند بوده ظاملانه یا به حق به کفر یا‬ ‫خدا ناباوری متهم می شود‪ .‬حکایت دکتر ابو زید چندان دور نیست‪ .‬به او برچسب کفر زدند و تبعید شد چون او فیلسوف‬ ‫بود و سبک استدالل و بحث و جدل لغوی را درباره کتابی پیاده کرد که ساخته انسان نیست‪ .‬پس اگر با عینک خوش بینی‬ ‫به او بنگریم می بینیم که او خطا کرد و اگر به او بدبنی باشیم می توان گفت که در قرآن تشکیک کرده‪ .‬به هر حال دکتر ابو‬ ‫زید در هر دو مورد نتوانست جان سالم از معرکه به در ببرد و دلیلش هم موجه و روشن است چون دکتر ابو زید از یاد برده‬ ‫بود که باورهای قلبی و وجدانی دست باال را دارند و به ژرف نگری و تحقیق علمی می چربد‪ .‬بنابراین اگرچه او اهل علم‬ ‫بوده و بی تردید درجه استادی در خورش است اما رویکرد فلسفی درباره قرآن شیوه مناسبی برای کسب استادی نیست‪.‬‬ ‫اما فارغ از کاربرد وحی‪ ،‬قرآن مخزن اسرار الهی و ناگفته های الهی مهر و موم شده است که رمزگشایی آن به اندازه زندگی‬ ‫انسان طول می کشد و مالک اصلی خدا است و اوست که حق تصرف در زمنی و آنچه بر آن است را دارد‪ .‬این معجزه قرآن‬ ‫است و به همنی دلیل است که قرآن در هر زمان و مکانی مناسب است چون یک دکترین و جامعه شناسی و فلسفه و تربیت‬ ‫محوری و زندگی شناسی را در خود جای داده‪ .‬ما با پیشرفت علمی به معانی و مفاهیم قرآنی بیشتر پی می بریم و به‬ ‫همنی خاطر قرآن در وجدان ما جای گرفته چون ساخته بشر نیست و هیچ فردی فارغ از جایگاه علمی اش جایز نیست‬ ‫ادعا کند از تمامی اسرار قرآن آگاهی پیدا کرده است‪ .‬اندکی از کتاب خداوند فاصله بگیریم و به موضوع گفتمان دینی و‬ ‫اجتهاد و درک انسان از کالم الله یا کالم پیامبر اکرم صلی الله علیه و سلم می پردازیم‪ .‬گفتمان دینی و اجتهاد مهم ترین‬ ‫وسیله ای است که علمای دین از آن برای تبینی پیام خداوند به انسان ها از اطیاف و گروه ها و مذاهب گوناگون بهره می‬ ‫گیرند چون درک گفتمان و معرفت دینی بشری در میان همه مردم به یک اندازه نیست‪ .‬البته شکر خدا که تعالیم و آموزه های‬ ‫دینی به گونه ای هستند که همه توانایی درک آن را دارند‪ ،‬مثال همه می دانیم قبله کدام طرف است یا اینکه چند بار و چند‬ ‫رکعت نماز بخوانیم یا حالل و حرام مطلق چیست‪ .‬و باز شکر که امور غیر قطعی و مورد شک محدود هستند و همه از آنها‬ ‫برداشت درست می کنند تا در دام امور منع شده نیفتیم‪ .‬علمای دین دشوارترین و مهم ترین مسئولیت را دارند که همگام‬ ‫کردن گفتمان دینی با زمانه است‪ .‬فقه بشری که توسط پایه گذاران مذاهب فقهی تنظیم و توسط مخاطبان آنها در قرن های‬ ‫متمادی دست به دست شد درمانده و ناتوان است! بی گمان این کالم درست است‪ .‬در اینجا جا دارد از زحمات و تالش های‬ ‫عظیم روحانیون سرشناس و بنیانگذاران تمامی مذاهب تشکر کنیم چون این افراد توانستند دین و احکام شریعت را از‬ ‫طریق کتاب های شرح و تفسیر و فهم ژرف از اهداف شریعت در حوزه حفظ جان و اموال و آبرو و اندیشه تبینی کنند‪ .‬آنها‬ ‫در اجتهاد کوتاهی نکردند و با بی توجهی به منتقدان و تالش صمیمانه در راه خدا این مسیر را ادامه دادند‪ .‬این تالش ها‬ ‫ادامه داشت تا وقتی که خلیفه گری اسالمی به ترکیه منتقل شد‪ .‬سلیمان قانونی از روی حسن نیت اجتهاد را حرام اعالم‬ ‫کرد چون در آن زمان امپراتوری عثمانی در اوج قدرت و سلطه گری در جهان اسالم بود و سلیمان قانونی بیم بروز اختالف‬ ‫و درگیری بر اثر اجتهاد را داشت‪ .‬مذهب حنفی در دوره سلیمان قانونی رسمی شد و همنی مذهب به عنوان مذهب یگانه‬ ‫در تمامی مقررات و قواننی حکومتی مورد استفاده قرار گرفت‪ .‬بدین ترتیب حوزه اندیشه دچار ارتجاع و واپس گرایی شد‬ ‫که دلیل آن هم بسیار ساده است چون احکام فقهی محدود هستند اما حوادث و وقایع و رویدادها نامحدود‪ .‬در دوره امام‬ ‫ابو حنیفه خبری از کامپیوتر و کشت اعضای بدن و کدهای ژنتیکی و هزار و یک چیز دیگر نبود‪ .‬علمای دین باید در آن‬ ‫شرایط و با توجه به فرمان الهی اجتهاد و تالش می کردند تا نگذارند گروهی از مسلمانان ‪-‬نه همه‪ -‬از دین الهی رویگردان‬ ‫شود‪ .‬علمای دین کوتاهی کردند و افراد نادان و کم سواد یکه تاز شدند‪ .‬مردم سردرگم شدند و حتی اخالق مداری از بنی‬ ‫رفت‪ .‬اما غصه گذشته را خوردن بی فایده است به خصوص اینکه این انحطاط در برهه هایی از تاریخ اسالمی اتفاق افتاده‬ ‫و بی گمان تاریخ اسالمی عصرهای طالیی و افتخارآفرینی هم داشته است‪ .‬اما دوران سقوط اینک تکرار می شود و از نظر‬ ‫ظاهر و مضمون از دوران طالیی فاصله گرفتیم‪ .‬مسلمانان از اقتدار و اهمیت برخوردار نیستند و دشمنان زیادی دور ما‬ ‫هستند مثل مگس هایی که دور یک ظرف عسل جمع می شوند‪ .‬امت اسالمی دچار ضعف شده و از علمای دین رویگردان و‬ ‫ناامید‪ .‬راه را گم کردیم و نمی دانیم چطور از این وضعیت نجات پیدا کنیم‪ .‬کوتاهی و بی اعتنایی فقها و بد بینی و پررنگ‬ ‫شدن تئوری توطئه غالب شده است‪ .‬این تئوری یک ترفند شکست خورده و بی فایده است‪ .‬مساله اصلی را از یاد بردیم که‬ ‫همه ماجرا با یک واژه آغاز شد‪.‬‬ ‫ادامه دارد‪...‬‬ ‫* نویسنده مصری و پژوهشگر تاریخ ادیان و فلسفه مذاهب ‪.‬‬

‫‪36‬‬

‫‪01/08/2021‬‬

‫شنا‬

‫سنا‬

‫مه‬

‫مطالبات گسرتده فلسطینیان برای برکناری عباس‬

‫محمود عباس؛ مخالف مقاومت مسلحانه و رییس‬ ‫موقت تشکیالت خودگردان در ‪ ۱۲‬سال گذشته‬ ‫لندن‪ :‬املجله‬

‫آغاز فعالیت سیاسی‬

‫محمود عباس در ژانویه ‪ ۲۰۰۵‬رییس تشکیالت خودگردان‬ ‫فلسطنی شد و به خاطر مخالفتش با مقاومت مسلحانه و‬ ‫مبارزه مسلحانه و قیام مسلحانه مردم فلسطنی معروف‬ ‫شد‪ .‬او همچننی خواهان توقف عملیات نظامی علیه اسراییل‬ ‫و مذاکره برای رسیدن به توافق صلح است‪.‬‬ ‫محمود عباس از جمله رهبران شناخته شده فلسطینی بود‬ ‫که با گروه های چپ و گروه های حامی صلح در اسراییل در‬ ‫دهه هفتاد گفتگو کردند و این مقدمه ای برای آغاز مذاکرات‬ ‫بنی اسراییل و فلسطینیان شد‪.‬‬ ‫اینک که بیش از ‪ ۱۶‬سال از روی کار آمدن محمود عباس‬ ‫م��ی گ��ذرد بخش ه��ای گ�س�ت��رده ای از جامعه فلسطنی در‬ ‫راهپیمایی هایی که اوایل ژوئیه آغاز شد خواستار برکناری‬ ‫او هستند‪.‬‬

‫فعالیت سیاسی محمود عباس در سوریه و قطر آغاز شد‪.‬‬ ‫او گ��روه ه��ای فلسطینی را تنظیم م��ی ک��رد و ب��ه عضویت‬ ‫سازمان آزادی بخش میهنی فلسطنی (فتح) درآمد‪ .‬آن زمان‬ ‫این گروه نوپا بود‪.‬‬ ‫او رییس هیات مذاکره کننده فلسطینی با اسراییل بود که‬ ‫به امضای پروتکل مبانی صلح بر اساس تشکیل دو کشور‬ ‫در اول ژانویه ‪ ۱۹۷۷‬منجر شد‪.‬‬ ‫او ماه ژوئیه ‪ ۱۹۹۵‬به فلسطنی بازگشت و دبیر کمیته اجرایی‬ ‫سازمان آزادی بخش میهنی فلسطنی و به عبارت دیگر مرد‬ ‫شماره دوم هرم رهبری فلسطنی شد‪.‬‬ ‫محمود عباس از جمله بنیانگذاران جنبش فتح هنوز در قید‬ ‫حیات است‪ .‬او پس از تاسیس سازمان آزادی بخش میهنی‬ ‫فلسطنی در ‪ ۱۹۹۴‬رییس امور مذاکرات شد و به عنوان رییس‬ ‫روابط بنی امللل این سازمان فعالیت کرد‪.‬‬ ‫محمود عباس در ‪ ۱۹۸۹‬در مذاکرات غیر علنی با میانجی‬ ‫گری هلندی ها بنی فلسطینیان و اسراییلی ها شرکت کرد‬ ‫و رییس کمیته هماهنگی مذاکرات در کنفرانس صلح مادرید‬ ‫در ‪ ۱۹۹۱‬بود‪.‬‬ ‫گروه مذاکره کننده فلسطینی در گفتگوهایی که به توافق‬ ‫اسلو منجر شد زیر نظر محمود عباس بود‪ .‬محمود عباس‬ ‫همچننی هدایت مذاکرات قاهره را بر عهده داشت که به توافق‬ ‫غزه‪-‬اریحا انجامید‪.‬‬

‫آوارگی و دیگر هیچ‬ ‫محمود عباس در سال ‪ ۱۹۳۵‬در صفد فلسطنی متولد شد‪.‬‬ ‫فلسطنی آن زم��ان تحت قیمومیت بریتانیا بود و ‪ ۱۹۴۸‬از‬ ‫جمله آوارگان فلسطینی بود که به جوالن رفتند‪ .‬او و خانواده‬ ‫اش به دمشق و از آنجا به شهر اربد در اردن رفتند و سپس‬ ‫در دمشق پایتخت سوریه ماندگار شدند‪.‬‬ ‫محمود عباس در سوریه به دبیرستان رفت و در دانشگاه‬ ‫دمشق تحصیل کرد‪.‬‬ ‫او سپس به دانشگاه قاهره رفت تا حقوق بخواند و در ‪۱۹۸۲‬‬ ‫موفق به اخذ دکترای علوم سیاسی دانشگاه دوستی ملل‬ ‫روسیه شد‪ .‬رساله دکتری او درب��اره «رواب��ط محرمانه بنی‬ ‫آملان در دوره نازی ها و جنبش صهیونیسم» بود‪.‬‬ ‫م�ح�م��ود ع�ب��اس در ‪ ۱۹۵۷‬م��دی��ر ام ��ور ک��ارک�ن��ان در وزارت‬ ‫آموزش و پرورش قطر شد و در همان سال چندین بار برای‬ ‫تعینی و اعزام معلمنی و کارکنان فلسطینی به قطر به کرانه‬ ‫باختری سفر کرد‪ .‬او در ‪ ۱۹۷۰‬شغل خود را برای فعالیت‬ ‫ها و برنامه های ملی در فلسطنی ترک کرد‪.‬‬

‫نخست وزیری‬ ‫نام محمود عباس پس از توافق بنی آمریکا و اسراییل بر‬ ‫سر توقف مذاکرات با یاسر عرفات در ‪ ۲۰۰۳‬مطرح شد‪.‬‬ ‫عرفات که زیر بار فشارهای زی��ادی ب��رای تعینی عباس به‬ ‫عنوان نخست وزیر بود باالخره قبول کرد و محمود عباس‬ ‫نخست وزیر شد اما به هر حال اختالفات و کشمکش بنی‬ ‫عباس و عرفات درباره حدود اختیارات و نفوذ علنی شد و‬ ‫عباس تهدید کرد اگر از اختیارات نخست وزیر برخوردار‬

‫‪34‬‬

‫‪01/08/2021‬‬

‫نباشد استعفا می دهد‪ .‬محمود عباس سپتامبر ‪ ۲۰۰۳‬در‬ ‫جلسه پارملان حکومت خودگردان فلسطنی این موضوع را‬ ‫مطرح و استعفای خود را تقدیم کرد‪.‬‬ ‫عباس ‪ ۱۱‬نوامبر ‪ ۲۰۰۴‬پس از مرگ پرزیدنت یاسر عرفات‬ ‫به عنوان رییس سازمان آزادی بخش میهنی فلسطنی انتخاب‬ ‫ش��د و جنبش فتح در همان م��اه او را ب��ه ع�ن��وان کاندیدای‬ ‫ریاست حکومت خودگردان فلسطنی معرفی کرد‪.‬‬

‫ریاست حکومت خودگردان فلسطنی‬ ‫او در ان�ت�خ��اب��ات س��ال ‪ ۲۰۰۵‬ب��ا ک�س��ب ‪ ۶۲.۵۲‬درص ��د آرا‬ ‫رییس حکومت خودگردان فلسطنی شد‪ .‬دوره ریاست او ‪۹‬‬ ‫ژانویه ‪ ۲۰۰۹‬به پایان رسید اما محمود عباس هنوز رییس‬ ‫حکومت خ��ودگ��ردان فلسطنی اس��ت و پس از تعدیل برخی‬ ‫از م ��واد ق��ان��ون اس��اس��ی خ��ود او دوره ری��اس��ت خ��ود را تا‬ ‫برگزاری انتخابات ریاست جمهوری و پارملانی تمدید کرد‪.‬‬ ‫این انتخابات همزمان با پایان دوره مجلس ملی فلسطنی‬ ‫برگزار می شود‪.‬‬ ‫گفتنی اس��ت ک��ه اخ�ت�ی��ارات ری�ی��س حکومت خ��ودگ��ردان در‬ ‫ص��ورت خ�لا در ای��ن پست ب��ه ری�ی��س مجلس ق��ان��ون�گ��ذاری‬ ‫فلسطنی واگ��ذار می شود تا زمانی که انتخابات برگزار و‬ ‫رییس جدید انتخاب شود‪ .‬اما این اتفاق پس از پایان دوره‬ ‫ریاست محمود عباس نیفتاد‪.‬‬ ‫خواسته های مطرح شده درباره برکناری عباس‬ ‫اعتراضات گسترده مردمی در کرانه باختری به محمود‬ ‫عباس در اوایل ژوئیه ‪ ۲۰۲۱‬برگزار شد‪ .‬معترضان خواستار‬ ‫کنار رف�تن او از ق��درت هستند‪ .‬ای��ن اع�ت��راض��ات بخشی از‬ ‫اع �ت��راض��ات ص ��ورت گ��رف�ت��ه ب��ه م��رگ ن ��زار ب�ن��ات از ف�ع��االن‬ ‫فلسطینی است‪.‬‬ ‫جنبش فتح می گوید اف��رادی که اعتراضات گسترده برای‬ ‫بازخواست عامالن مرگ این فعال فلسطینی را تنظیم کردند‬ ‫از م��رگ ن��زار ب�ن��ات ب��ه ع�ن��وان اه��رم ف�ش��ار ب��رای سرنگونی‬ ‫حکومت خودگردان فلسطینی استفاده می کنند و از حمایت‬ ‫خارجی برخوردارند‪.‬‬

‫فراعنه‪ ،‬این کار را نوعی نشانه گذاری فرهنگی و به عنوان‬ ‫قربانی کردن بدنشان در برابر خدایان می‌دانستند‪ ،‬بعد از‬ ‫آمدن یهود و بدست گرفنت حاکمیت بر قوم یهود موسی‬ ‫این عمل را به پیروانش توصیه می‌کند‪ ،‬به همنی دلیل ختنه‬ ‫برای مردها و برای زن‌ها باب می‌شود‪ ،‬اما براساس آنچه‬ ‫ک��ه از اس�ط��ور ‌هه��ای آفریقایی پابرجا هست ای��ن احتمال‬ ‫وجود دارد که مفهوم ختنه از آفریقای مرکزی به عنوان‬ ‫نشانه گذاری فرهنگی احتماال به فراعنه منتقل شده‪ ،‬کما‬ ‫این که اسطوره‌های آفریقایی داریم که از یک قبیله تا قبیله‬ ‫دیگر میزان و نوع ختنه کردن مشخص می‌کرده که آن فرد‬ ‫متعلق به کدام قبیله است اما بعد از گذشت زمان بشر به‬ ‫ای��ن نتیجه رسیده که ختنه می‌تواند اث��ر منفی در تمایل‬ ‫جنسی و کاهش میل جنسی زنان داشته باشد‪ .‬کما این که‬ ‫در گذشته هم برای کنترل بدن از کمربند عفت یا کمربند‬ ‫آهننی استفاده می‌کردند‪ ،‬با وجود این که این عمل را به دین‬ ‫اسالم منتسب می‌کنند که دین اسالم ختنه را توصیه کرده‬ ‫فتواهای متعددی از مراجع دانشگاه االزه��ر در دسامبر‬ ‫س��ال گذشته گرفته ش��د ک��ه ختنه زن��ان را ممنوع اع�لام‬ ‫کرده‌‌اند‪ ،‬بخش بزرگی از بزرگان مذهبی اسالم معتقدند‬ ‫این عمل‪ ،‬اسالمی نیست‪ ،‬در مقابل یک دیدگاه مراجعی‬ ‫معتقد است که این عمل از قبل توصیه شده برای مسلمان‬ ‫کردن زن‌ها همان طور که مردها مسلمان می‌شوند روی‬ ‫زن‌ها هم انجام شود که پشتوانه علمی محکمی ندارد»‪.‬‬

‫ترس نگاه از بیرون به داخل نگران هستند که وجهه ایران‬ ‫به عنوان کشوری با تمدن چندین هزار ساله تخریب شود‪،‬‬ ‫توجیه می‌کنند این موضوع در خود ای��ران حل می‌شود‪.‬‬ ‫ایران از نظر سازمان‌های بنی املللی در لیست رسمی قرار‬ ‫ندارد ولی در لیستی است که می‌دانند ختنه زنان در این‬ ‫کشور انجام می‌شود ولی میزان اطالعات آنها در این مورد‬ ‫خیلی زیاد نیست»‪.‬‬ ‫این جامعه شناس و پژوهشگر حوزه کودکان‪ ،‬در آذرماه‬ ‫‪ ۱۳۹۷‬درخواستی درب��اره نظر ش��رع اه��ل سنت پیرامون‬ ‫ختنه زن��ان ب��ه هیئت ف�ت��وای اه��ل سنت جنوب ای��ران ارائ��ه‬ ‫کرد که آنها فتوایی با محتوای غیر شرعی بودن این عمل‬ ‫صادر کردند‪.‬‬ ‫در منت این فتوا آمده است که ختنه دختران هیچ «مستند‬ ‫ص�ح�ی��ح ش��رع��ی» ن� ��دارد و ت �م��ام روای� ��ات م��وج��ود در ای��ن‬ ‫خصوص «ضعیف و غیر قابل اعتماد» هستند‪.‬‬ ‫درد و خونریزی شدید‪ ،‬افسردگی‪ ،‬تروما‪ ،‬ت��ب‪ ،‬عفونت‪،‬‬ ‫اختالالت قاعدگی‪ ،‬ب��ارداری و زایمان پرخطر‪ ،‬مشکالت‬ ‫ادراری‪ ،‬اختالالت روح��ی و روان��ی‪ ،‬کاهش میل جنسی و‬ ‫مرگ تنها بخشی از آسیب‌های ختنه زنان است‪.‬‬

‫سازمان ملل متحد روز شش فوریه را روز جهانی منع‬ ‫چ��را در ای��ران هیچ سیاستی ب��رای لغو انجام ختنه زنان ختنه زنان نامیده است‪ .‬روزی برای به آگاهی‌رسانی و عدم‬ ‫هرگونه مدارا با ناقص‌سازی جنسی زنان‪.‬‬ ‫اجرا نمی‌شود؟‬

‫نویسنده ک�ت��اب «ت�ی��غ و س�ن��ت» در پ��اس��خ ب��ه ای��ن پرسش پیش‌بینی می‌شود اگر اقدام فوری و پیشگیرانه اجرا نشود‪،‬‬ ‫می‌گوید‪« :‬ما به عنوان فعال حقوق زنان در مورد ناقص بنی سال‌های ‪ ۲۰۱۵‬تا‪ ۲۰۳۰‬در کل جهان ‪۶۸‬میلیون دختر‬ ‫سازی جنسی در ایران صحبت می‌کنیم‪ ،‬در ایران به دلیل و زن در معرض ختنه قرار گیرند‬

‫‪32‬‬

‫‪01/08/2021‬‬

‫رایحه مظفريان‬

‫استرالیا و برخی کشورهای اروپایی ولی در کشورهایی‬ ‫مثل عمان‪ ،‬مالزی‪ ،‬ام��ارات و هند به ص��ورت سنتی ختنه‬ ‫زنان انجام می‌شود»‪.‬‬ ‫ختنه زن��ان در بسیاری از نقاط دنیا با درج��ه بندی‌های‬ ‫مختلف تقسیم ب�ن��دی ش��ده از س��وی س��ازم��ان بهداشت‬ ‫جهانی‪ ،‬انجام می‌گیرد‪.‬‬ ‫ب��ه گفته ای��ن فعال حقوق زن��ان؛ دسته س��وم کشور‌هایی‬ ‫هستند ک��ه ختنه زن��ان در ای��ن ک�ش��وره��ا ان�ج��ام می‌گیرد‬ ‫پژوهشگران اعالم کرده‌‌اند که این عمل در بخشی از مناطق‬ ‫و توسط بخشی از قومیت‌ها انجام می‌گیرد ولی هنوز وارد‬ ‫لیست سازمان‌های بنی املللی وارد نشده‌‌اند که می‌توان به‬ ‫ع��راق مرکزی و بخش هایی از کشورهای حاشیه خلیج‬ ‫فارس‪ ،‬بخش‌هایی از شوروی سابق و گرجستان اشاره‬ ‫کرد‪.‬‬

‫رایحه مظفريان‬

‫دخ�ت��ران وج��ود دارد ول��ی قطعیتی ن ��دارد‪ ،‬اخ�ی��را مقاله‌‌ای‬ ‫با همکاری دو نفر از دوستانم نوشتیم و اش��اره کردیم‬ ‫که شکل ختنه دختران ای��ن اواخ��ر تغییر پیدا ک��رده مثال‬ ‫در منطقه ل��ک نشنی چ��ون از قبل ختنه می‌کردند و بعد‬ ‫منسوخ شده اما هنوز زن��ان نسل اول ب��االی ‪ ۶۰‬سال که‬ ‫ختنه شده زن��ده هستند و از طرفی در حال حاضر نوع‬ ‫ختنه رقیق‌تر شده‪ ،‬زنان چیزهایی از قدیم در مورد ختنه‬ ‫شنیده‌‌اند می‌روند و عمل زیبایی تناسلی انجام می‌دهند‬ ‫ای��ن عمل را خ��ود زن��ان ق��وم ل��ک م�ع��ادل ب��ا ختنه گرفته‌‌اند‬ ‫ولی به این معنا نیست که ختنه سنتی هنوز رواج دارد اما‬ ‫بزرگ‌ترین معضلی که در م��ورد ختنه االن به توجه الزم‬ ‫نیاز دارد عالوه بر ختنه دختران موضوع عمل‌های زیبایی‬ ‫اندام‌های تناسلی است»‪.‬‬ ‫پیش از ای��ن در ک��ردس�ت��ان ع��راق نیز ختنه زن��ان بسیار‬ ‫شایع ب��وده اس��ت ام��ا با تالش‌ها و پیگیری‌های سازمان‬ ‫املانی «وادی» که در کردستان عراق و در شهرهای اربیل‪،‬‬ ‫سلیمانیه‪ ،‬حلبچه‪ ،‬گرمیان‪ ،‬رانیه و کرکوک فعالیت دارند‪،‬‬ ‫ختنه زنان به طور قانونی در سال ‪ ۲۰۱۱‬ممنوع اعالم شد‪.‬‬

‫رای �ح��ه م�ظ�ف��ری��ان در م� ��ورد ع�ل��ت ک��ام��ل ن �ب��ودن فهرست‬ ‫کشورهای دارای آمار ختنه زنان می‌گوید‪« :‬سازمان‌های‬ ‫بنی املللی معتقدند آمارهای مربوط به ختنه زنان را کشورها‬ ‫باید به آنها ارائه کنند این طور نیست که سازمان‌های بنی‬ ‫املللی بروند نسبتی را به یک کشور بدهند و آن کشور‬ ‫هم بپذیرد که این عمل در آن کشور انجام می‌گیرد‪ ،‬این‬ ‫کشورها پس از اعالم انجام ختنه زنان به سازمان‌های بنی‬ ‫املللی بودجه‌هایی از سوی این سازمان‌ها دریافت می‌کنند‪،‬‬ ‫حمایت می‌شوند‪ ،‬کارگاه‌هایی برگزار می‌کنند‪ ،‬خدماتی‬ ‫برای مقابله با این عمل ارائه می‌کنند‪ ،‬اما هنوز کشورهایی‬ ‫هنوز درگیر ناقص سازی جنسی هستند و بومی‌های این‬ ‫کشورها به صورت سنتی این عمل را انجام می‌دهند مثل‬ ‫ایران‪ ،‬عراق مرکزی و جنوبی‪ ،‬عمان و برخی کشورهای‬ ‫حاشیه خلیج فارس‪ ،‬این کشورها به عنوان دولت مرکزی‬ ‫نپذیرفته‌‌اند که ناقص سازی جنسی به عنوان معضل در‬ ‫این کشورها در حال انجام است»‪.‬‬ ‫رایحه مظفریان در مورد دالیل ناقص سازی جنسی زنان‬ ‫معتقد اس��ت‪« :‬دالی��ل بسیار متنوع و مختلف اس��ت‪ ،‬یک‬ ‫مثال از قاره آمریکا بیاورم‪ ،‬دختری امریکایی در کودکی‬ ‫با توصیه پزشک با وج��ود ای��ن که ای��ن ام��ر ب��اب نبوده به‬ ‫خ��واس��ت م��ادرش توسط پزشک ختنه ش��ده‪ ،‬چ��ون دختر‬ ‫بچه از کودکی خودارضایی می‌کرده»‪.‬‬ ‫مظفریان در پاسخ به ریشه تاریخی ناقص سازی جنسی‬ ‫زنان و این که ختنه زنان از کدام نقطه جغرافیایی آغاز شد؟‬ ‫توضیح می‌دهد‪« :‬ختنه یا ناقص‌سازی جنسی دختران‪،‬‬ ‫به عنوان یکی از قدیمی‌ترین عمل‌های جراحی در دوران‬ ‫باستان ریشه دارد‪ ،‬با وجود اینکه این عمل در هیچ‌یک از‬ ‫ادی��ان الهی توصیه نشده ام��ا همچنان در برخی مناطق‬ ‫جهان به واسطه تایید بعضی ادیان و مذاهب‪ ،‬مشروعیت‬ ‫دینی نیز پیدا کرده است‪ .‬ختنه پیش از مصر در آفریقای‬ ‫م��رک��زی رواج داش�ت��ه و نشانه گ��ذاری فرهنگی ب��وده بعد‬ ‫ف��راع�ن��ه م�ص��ر ب ��رای ت �ف��اوت گ��ذاش�تن ب�ین ب�خ��ش خ��اص و‬ ‫معمولی جامعه و برای قربانی کردن بخش مهمی از بدن‬ ‫ختنه را انجام میدادند»‪.‬‬

‫مظفریان در پاسخ به این پرسش که ختنه زنان یا ناقص‬ ‫س��ازی جنسی زن��ان در چ��ه کشورهایی ان�ج��ام می‌شود‬ ‫می‌گوید‪« :‬دو گروه از کشورها هستند که ختنه زنان در‬ ‫آنها انجام می‌شود‪ ،‬کشورهایی که از نظر سنتی در آنها‬ ‫ختنه رواج نداشته و به وسیله مهاجرانی که به این کشورها‬ ‫مهاجرت کرده‌‌اند ختنه در این کشورها رواج پیدا کرده مثل ای��ن پژوهشگر ادام ��ه م �ی‌ده��د‪ « :‬بخش ال�ی��ت جامعه مثل‬

‫‪31‬‬

‫‪01/08/2021‬‬

‫گزارش‬

‫ردپای ناقص سازی جنسی زنان در ایران‬ ‫متخصص زنان و زایمانی که این عمل را انجام داده بود‬ ‫املجله‪ :‬واشنگنت‬ ‫دستگیر شدند‪ .‬براساس آمارهای سال ‪ ۲۰۱۴‬نزدیک به‬ ‫‪ ۹۲‬درصد از زنان متاهل مصری بنی ‪ ۱۵‬تا ‪ ۴۹‬ساله ختنه‬ ‫عمل ختنه زن��ان شامل حذف جزئی یا کامل بخش‌هایی شده بودند‪.‬‬ ‫از آلت تناسلی آنان اغلب بدون بیهوشی و در شرایط غیر‬ ‫بهداشتی است و از آنجا که این عمل بدون توصیه پزشکی «نوال السعداوی» فعال بزرگ حقوق بشر و به ویژه حقوق‬ ‫و موجب نقص عضو و در بسیاری از موارد به مشکالت زنان که چندی پیش درگذشت کارهای پژوهشی بسیاری‬ ‫جسمی‪ ،‬روح��ی و جنسی و حتی م��رگ زن��ان می‌انجامد برای مبارزه با ختنه زنان در مصر انجام داد که منجر به‬ ‫این عمل در سطح بنی املللی به عنوان نقض حقوق بشر غیرقانونی شدن ختنه زنان در سال ‪ ۲۰۰۸‬شد‪.‬‬ ‫شناخته می‌شود‪.‬‬ ‫در سودان نیز برای ختنه دختران مجازاتی حدود سه سال‬ ‫آنتونیو گوترش‪ ،‬دبیر کل سازمان ملل در پیام توییتری حبس و پرداخت ج��زای نقدی در نظر گرفته شده است‪.‬‬ ‫خود با اشاره به امکان ختنه شدن حدود دو میلیون دختر بیمارستان‌ها و یا نهادهای دیگر نیز در صورت این اقدام‬ ‫دی�گ��ر ت��ا س��ال ‪ ۲۰۳۰‬در ص��ورت ان�ف�ع��ال و ادام ��ه شرایط با خطر تعطیلی روبرو خواهند شد‪ .‬پیش از این تقریبًا از‬ ‫موجود‪ ،‬خواستار بسیج امکانات سازمان ملل و اتحاد هر ‪ ۱۰‬زن سودانی ‪ ۹‬زن ختنه می‌شدند‪.‬‬ ‫برای جلوگیری از نقض حقوق این افراد شده است‪.‬‬ ‫ام��ا در ای ��ران م��وض��ع رس�م��ی دول ��ت و ق��وان�ین م��وج��ود در‬ ‫بر اساس برآوردهای سازمان ملل متحد در حال حاضر م��ورد ختنه دختران به دلیل نگرانی از تحرکات م��رزی و‬ ‫حدود ‪ ۲۰۰‬میلیون زن و دختر در جهان تحت یکی از انواع اعتراضات پیروان برخی مذاهب سکوت است این در حالی‬ ‫ناقص سازی جنسی قرار گرفته‌‌اند و بیش از ‪ ۴۴‬میلیون است که همچنان این رنج عمیق در برخی مناطق ایران به‬ ‫نفر از آن‌ها دختران زیر ‪ ۱۴‬سال هستند‪ .‬باالترین آمارها دختر بچه‌ها تحمیل می‌شود‪.‬‬ ‫مربوط به سومالی‪ ،‬سودان‪ ،‬گینه‪ ،‬جیبوتی‪ ،‬مصر و‪ . .‬است‪.‬‬ ‫زنان و مردان زیادی در کشورهای مختلف برای پایان دادن‬ ‫آن‌گونه که آمار و ارقام نشان می‌دهند زنان و دختران در به این رنج مبارزه می‌کنند‪ .‬رایحه مظفریان؛ دانشجوی‬ ‫مناطقی از ق��اره آفریقا از جمله مصر‪ ،‬س��ودان‪ ،‬اتیوپی‪ ،‬دکترای جامعه شناسی دانشگاه آنادولو‪ ،‬مدیر کمپنی ‪stop‬‬ ‫نیجریه‪ ،‬سومالی‪ ،‬غنا‪ ،‬جیبوتی و سیرالئون و بخش‌هایی ‪ FGM Iran‬و نویسنده کتاب «تیغ و سنت» یکی از این زنان‬ ‫از خاورمیانه ختنه می‌شوند‪.‬‬ ‫است که در ایران فعالیت‌های بسیاری در راستای مبارزه‬ ‫با ختنه و ناقص سازی جنسی زنان انجام داده است‪.‬‬ ‫دولت‌های مصر و سودان ختنه زنان را جرم و مصداق بارز‬ ‫و آشکار خشونت علیه زنان اعالم کرده اند‪ .‬فعاالن حقوق وی در گفتگو ب��ا املجله پیرامون عمل ختنه دخ�ت��ران در‬ ‫زنان این تغییرات را سرآغاز فصلی جدید در حقوق زنان ایران معتقد است‪« :‬ما مطمئنیم در مناطق کردنشنی مثل‬ ‫در آفریقا می‌دانند‪.‬‬ ‫کردستان‪ ،‬کرمانشاه و آذربایجان غربی و بخش‌هایی از‬ ‫جنوب ای��ران مانند هرمزگان ختنه دخ�ت��ران وج��ود دارد‬ ‫نه��ا مثل بوشهر‪،‬‬ ‫نه��ای همجوار ای��ن اس�ت��ا ‌‬ ‫در مصر افرادی که عمل ختنه را انجام می‌دهند به پنج تا ول��ی در اس�ت��ا ‌‬ ‫هفت سال زندان محکوم می‌شوند‪ .‬پس از مرگ ندا‪ ،‬دخترک بخش‌هایی از سیستان و بلوچستان‪ ،‬خوزستان‪ ،‬لرستان‬ ‫مصری که پس از انجام ختنه از دنیا رفت پدر و پزشک و حتی مناطق سنی نشنی گلستان احتمال انجام ختنه‬

‫‪30‬‬

‫‪01/08/2021‬‬

‫سیرک قشم‬

‫باغ وحش بابلسر‬

‫وضعیت باغ‌وحش‌های ایران به دلیل نبود تغذیه مناسب‪ ،‬در اختیار‬ ‫نبودن امکانات مداوا و دامپزشک آنقدر اسفناک است که اشک و آه و‬ ‫تاسف هر بینندۀ با احساس و درکی را بر می‌انگیزد‪ .‬باغ‌وحش‌های‬ ‫ایران بیشتر به مکان‌هایی برای درآمدزایی‪ ،‬به بهای شکنجه روحی‬ ‫و جسمی حیوانات تبدیل شده‌‌اند‪ ،‬با این وجود‪ ،‬صاحبان این باغ‬ ‫وحش‌ها مدعی تحت نظر قرار دادن حیوانات نگهداری شده در این‬ ‫مراکز هستند‪.‬‬ ‫در اردیبهشت ‪ ۱۴۰۰‬سه گورخر آفریقایی (‪ ۱‬نر و ‪ ۲‬ماده) پس از‬ ‫انتقال از هلند مدت زیادی در شرایط نامساعد در گمرک نگه داشته‬ ‫شدند و در نهایت گورخر نر یک هفته پس از انتقال به باغ وحش‬ ‫صفادشت جان خود را از دست داد‪ ،‬ویدئوی کتک زدن این گورخر‬ ‫در حالی که پایش شکسته و توان راه رفنت نداشت نشان دهنده علت‬ ‫تلف شدن این حیوان بی پناه بوده است‪.‬‬

‫‪29‬‬

‫‪01/08/2021‬‬

‫این همه در حالی است که باغ‌وحش ارم که زیر نظر بنیاد مستضعفان‬ ‫انقالب اسالمی اداره می‌شود در سالهای اخیر بارها خبرساز شده‬ ‫است‪ .‬در آذر ماه ‪ ۱۳۹۹‬ببر ماده سفید این باغ وحش بر اثر نگهداری‬ ‫در شرایط نامناسب و حمله ببر نر به آن کشته شد‪« .‬هیرمان» تنها‬ ‫شیر نر ایرانی ‪ ۹‬ساله که در سال ‪ ۱۳۹۸‬از بریستول بریتانیا به‬ ‫باغ‌وحش ارم منتقل شد این روزها حال خوشی ندارد‪« .‬باران» بچه‬ ‫شامپانزه بی‌سرپرست سه ساله باغ‌وحش ارم نیز در قفس‌های‬ ‫نامناسبی نگهداری می‌شود‪.‬‬ ‫همچننی در سال ‪ ۱۳۹۳‬تصاویر نگهداری یک قالده خرس قهوه‌‌ای به‬ ‫سنگ و غل و زنجیر نام باغ وحش بابلسر را بر سر زبان‌ها انداخت‪،‬‬ ‫پشم‌های شترهای نحیف این باغ وحش ریخته و از زباله‌های محوطه‬ ‫این مرکز تغذیه می‌کنند‪ .‬شیرهای الغر اندام‪ ،‬گرسنه و نحیف این‬ ‫باغ وحش نیز به جای گوشت علف می‌خورند‪.‬غازهای این باغ وحش‬ ‫نیز وضعیت نامناسبی دارند و غذای آنها مخلوطی از آب و گل است‪.‬‬ ‫عدم توجه به شرایط زیست حیوانات تنها به باغ وحش‌ها محدود‬ ‫یش��ود‪ .‬ت��اک�ن��ون اخ �ب��ار م�ت�ع��ددی از آزار و اذی ��ت ح �ی��وان��ات در‬ ‫ن �م � ‌‬ ‫سیرک‌های غیراستاندارد و غیر بهداشتی در ای��ران منتشر شده‬ ‫است که از جمله می‌توان به مخالفت و جلوگیری از اجرای یک سیرک‬ ‫در تبریز به دلیل وضع بد نگهداری حیوانات از سوی فعاالن محیط‬ ‫زیست در این شهر اشاره کرد‪.‬‬ ‫در شهریور ‪ ۱۳۹۳‬پنج قالده شیر در سیرک «پرشنی» در آذربایجان‬ ‫شرقی‪ ،‬جان خود را از دست دادند‪ .‬در سیرک «ایل‌گلی» تبریز نیز‬ ‫خرسی با شرایط اسفناک نگهداری می‌شود که هیچ دندانی در دهان‬ ‫ندارد‪ ،‬در میان حیوانات این سیرک غیراستاندارد‪ ،‬شیری نگهداری‬ ‫می‌شود که دندان‌های نیشش کشیده شده و دیگر دندان‌هایش را‬ ‫با اره بریده‌اند‪.‬‬ ‫اخبار مکرر منتشر شده در مورد آزار‪ ،‬شکنجه و کشنت مستمر‬ ‫حیوانات در مناطق مختلف ای��ران حکایت از خشونت گسترده و‬ ‫روزاف� ��زون‪ ،‬زن��گ خ�ط��ری ج��دی نسبت ب��ه وضعیت محیط زیست‬ ‫و ح�ی��ات ح�ی��وان��ات و ن�ش��ان ده�ن��ده وضعیت اس�ف�ب��ار ع��دم رعایت‬ ‫حقوق حیوانات در ای��ن کشور اس��ت و می‌تواند زمینه س��از طرح‬ ‫مسئولیت‌های حقوقی و ب�ین املللی دول��ت ای��ران را در مجامع بنی‬ ‫املللی فراهم کند‪.‬‬

‫گزارش‬

‫شکنجه‪ ،‬آزار و کشتار حیوانات در ایران؛‬ ‫خشونت پیدا و پنهان‬ ‫واشنگنت‪ :‬املجله‬ ‫چندی پیش روزنامه حریت ترکیه از محکومیت سه مرد به ‪ ۱۰‬سال‬ ‫حبس و پرداخت ‪ ۱۵‬هزار لیر ترک خبر داد که با استفاده از گوشت‬ ‫مرغ آغشته به سم‪ ،‬موجب مرگ ‪ ۱۶‬سگ خیابانی شده‌اند‪.‬‬ ‫ای��ن اتفاق در همسایه غربی ای��ران که اشتراکات دینی و فرهنگی‬ ‫مشابهی با ایران دارد در حالی رخ داده است که سالهاست موازی‬ ‫با برخوردهای نیروی انتظامی در ای��ران‪ ،‬شهرداری‌های بسیاری‬ ‫از شهرهای بزرگ به وسیله سم‪ ،‬اقدام به کشتار بی‌رحمانه تعداد‬ ‫زیادی از سگ‌های بی‌سرپرست می‌کنند‪.‬‬ ‫از طرفی میزان تلفات برخی از حیوانات نادر نظیر پلنگ و خرس‬ ‫و گ��وزن و پرندگان مهاجر از سوی شکارچیان و از سوی دیگر‬ ‫مجروح کردن سگ‌ها و گربه‌ها در ایران با پرتاب سنگ در کوچه‬ ‫و خیابان و دار زدن آنها در کوچه و خیابان گره ک��وری است که‬ ‫باز کردن آن نیازمند رعایت حقوق حیوانات‪ ،‬حفظ محیط زیست و‬ ‫ترویج مسئولیت‌پذیری عمومی است‪.‬‬ ‫در ایران نگاه و دست‌آوردهای حاکمیت به حقوق حیوانات منطقی و‬ ‫قابل‌قبول نبوده است‪ .‬سگ‌ها و گربه‌ها در این کشور برخالف سایر‬ ‫کشورها واکسیناسیون‪ ،‬عقیم و ش�م��اره‌گ��ذاری نمی‌شوند‪ ،‬تنها‬ ‫نمونه‌های انگشت شماری از موارد حیوان‌آزاری مشاهده شده‌‌اند‬ ‫ک��ه ب��ا پشتیبانی س��ازم��ان‌ه��ای مسئول و جامعه م��دن��ی ح��ام��ی به‬ ‫مجازات رسیده اند‪.‬‬ ‫حاکمیت ای��ران ن��ه تنها ج��زو انگشت شمار کشورهایی اس��ت که‬ ‫قانون ممنوعیت حیوان آزاری را به تصویب نرسانده است بلکه با‬ ‫نگهداری حیوان خانگی شهروندان حتی در اتومبیل شخصی آنها‬ ‫هم مخالفت می‌کند‪.‬‬ ‫در سال‌های گذشته بسیاری از سخنرانان نماز جمعه و نماینده‌های‬ ‫ولی فقیه در ایران با انتقاد از آوردن حیوانات خانگی به خیابان‌ها‪،‬‬ ‫نگهداری از حیوانات خانگی را یک «معضل فرهنگی – اجتماعی و‬ ‫تقلیدی کورکورانه از فرهنگ مبتذل غربی» و «زیان‌آور» برای سالمت‬ ‫عمومی‌عنوان کرده‌اند‪.‬‬ ‫خبرهای متعددی منتشر شده است که نیروی انتظامی در کنار‬ ‫«بدحجابی‪ ،‬کشف حجاب‪ ،‬مزاحمت برای نوامیس‪ ،‬دور دور و آلودگی‬ ‫صوتی» با آنچه «سگ‌گردانی» می‌خوانند در شهرهای مختلف ایران‬ ‫برخورد کرده است و صاحبان این حیوانات نیز به توقیف اتومبیل‬ ‫شخصی‪ ،‬جریمه نقدی و انتقال سگ به محلی دیگر با سرنوشتی‬

‫نامعلوم محکوم می‌شوند‪.‬‬ ‫براساس گزارش‌های منتشر شده ممکن است این سگ‌ها امحا و‬ ‫کشته شوند‪ ،‬ام��ا با وج��ود ای��ن برخوردها از تعداد عالقمندان به‬ ‫نگهداری حیوانات خانگی از طیف‌های مختلف جامعه ایران کاسته‬ ‫نشده است‪.‬‬ ‫ٔ‬ ‫الیحه حمایت از حیوانات‬ ‫پس از وقوع چندین مورد آزار حیوانات‪،‬‬ ‫پس از گذشت سال‌ها در دول��ت حسن روحانی نیز معطل ماند و‬ ‫چرخه کشتار سگ‌های بدون سرپرست در شهرهای مختلف ایران‬ ‫که از پاییز سال ‪ ۱۳۸۷‬آغاز شد همچنان ادامه دارد که در آخرین‬ ‫مورد می‌توان به دار زدن وحشیانه چندین قالده سگ بی‌سرپرست‬ ‫یا به ق��ول سازمان محیط زیست «حیوانات بی‌صاحب» از سوی‬ ‫پیمانکاران شهرداری تبریز و نیز کشتار سگ‌های بی‌سرپرست‬ ‫در شیراز به وسیله تزریق اسید‪ ،‬کشتار سگ‌های واکسینه و عقیم‬ ‫شده در مهرشهر کرج و ده‌ها نمونه دیگر اشاره کرد‪.‬‬

‫آزار و شکنجه حیوانات‬ ‫به جز کشتار سگ‌ها سالهاست تصاویر و فیلم‌های بسیاری از آزار‬ ‫و شکنجه دادن حیوانات در ایران از سوی عامالن این رفتارها در‬ ‫شبکه‌های اجتماعی منتشر می‌شوند از سگ آزاری در منطقه کالله‬ ‫استان گلستان‪ ،‬کشتار دلخراش یک خرس مادر در مقابل دیدگان‬ ‫توله‌های آن حیوان بی‌دفاع در منطقه ونک شهرستان سمیرم‪ ،‬کشتار‬ ‫یک االغ به دست چند تن به وسیله پتک بار دیگر در همان شهرستان‬ ‫سمیرم‪ ،‬شکنجه و قتل یک پلنگ در غرب ایران تا به قیر انداخنت‪ ،‬تکه‬ ‫تکه کردن یا به قتل رساندن سگ‌ها و گربه‌های خیابانی‪ ،‬بریدن آلت‬ ‫تناسلی کفتار‪ ،‬سالخی گرگ‪ ،‬رنگ کردن سگ‪ ،‬دار زدن بزمجه‪ ،‬یا‬ ‫سوزاندن یا پرتاب االغ از ارتفاع یا سوزاندن روباه‪ ،‬تنها مواردی از‬ ‫نمونه‌های بسیاری از خشونت غیرانسانی شماری از شهروندان‬ ‫جامعه ایران است‪.‬‬

‫شرایط اسفناک حیوانات در باغ وحش‌ها و سیرک‌ها‬ ‫نبود استانداردهای روز جهان‪ ،‬شرایط غیر بهداشتی و قفس‌های‬ ‫غیر استاندارد و کوچک محل نگهداری حیوانات در باغ وحش‌ها نیز‬ ‫از دیگر مواردی است که همواره با انتقاد طرفداران حقوق حیوانات‬ ‫روبرو شده است‪.‬‬

‫‪28‬‬

‫‪01/08/2021‬‬

‫نظامی ف��راوان��ی در بخش ه��ای شمالی و ش��رق��ی سوریه‬ ‫مستقر شده اند»‪.‬‬ ‫او در ادام��ه گفت «ای��ن اف��راد شهر آبا و اج��دادی خود را با‬ ‫خودشان به دمشق آوردند و رستوران و کافی شاپ دایر‬ ‫کردند و اسم مناطق و محله های پدری شان را رویشان‬ ‫گذاشتند‪ .‬خب این مساله باعث شد تا بیشتر با ساکنان‬ ‫محلی ارتباط برقرار و داد و ستد کنند و بزینس مشترک‬ ‫داشته باشند»‪.‬‬ ‫نکته قابل تامل این است که طرز فکر اکثریت اهالی شهر‬ ‫دیر الزور پس از مهاجرت عوض شده و حتی آداب و رسوم‬ ‫و کسب و کارشان تغییر کرده و دیگر به فکر بازگشت به‬ ‫روستاها و شهرهای خود نیستند‪.‬‬ ‫ام رامز (اسم مستعار) با یکی از کارمندان خانم در استان‬ ‫دم�ش��ق درد دل م��ی ک�ن��د و م��ی گ��وی��د ص ��دای همسایگان‬ ‫جدیدش بلند است‪ .‬او افزود «به آنها چند بار گفتم که به‬ ‫بچه ها بگویند که اینقدر سر و صدا نکنند دستکم وقتی‬ ‫که از کار برمی گردم و می خواهم چرت کوتاهی بزنم»‪.‬‬ ‫ام رامز یادآور شد «همه ساکنان جدید خوب هستند و هیچ‬ ‫بدی از آنان ندیدم‪ .‬یکی از آنها همسایه من شده اما خب‬ ‫سالیق و خلق و خوی آنها با ما فرق دارد و سبک زندگی‬ ‫آنها زمنی تا آسمان با ما تفاوت دارد»‪.‬‬ ‫او در ادامه گفت «بچه هایشان داد و هوار می کشند‪ .‬خجالت‬ ‫می کشم از اینکه باید به آنها تذکر بدهم که سر و صدا‬ ‫نکنند ام��ا فایده ن��دارد‪ .‬چند گ��روه از بچه ها ب��ازی و سر‬ ‫و ص��دا م��ی کنند‪ .‬وقتی صدایشان خیلی بلند م��ی شود‬ ‫عصبانی می شوم و می روم بیرون تا بهشان بگویم یواش‬ ‫تر بازی کنید اما می بینم که یک گروه دیگر آمده اند و در‬ ‫حال سر و صدا کردن هستند»‪.‬‬ ‫از سوی دیگر‪ ،‬یکی از ساکنان دیر الزور به نام خالد عباس‬ ‫که در ‪ ۲۰۱۵‬به دمشق آمده و اینک ساکن محله دمر البلد‬ ‫‪27‬‬

‫‪01/08/2021‬‬

‫است می گوید این منطقه شبیه محله های دیگری نیست که‬ ‫قبل از کوچشان آنجا بوده اند‪ .‬این شهروند ‪ ۴۰‬ساله اضافه‬ ‫می کند «قبال بچه ها دور از بقیه ساکنان بازی می کردند‬ ‫و همه اهالی همدیگر را می شناختند و خودی بودند‪ .‬اما‬ ‫حاال که به اینجا آمدیم اوایل نمی گذاشتیم بچه ها بیرون‬ ‫بازی کنند اما فایده نداشتند چون آنها می خواهند با هم‬ ‫سن و ساالن خود بازی کنند»‪.‬‬ ‫ع�ب��د ال�ل�ط�ی��ف خ�ب��رن�گ��ار س ��وری م��ی گ��وی��د «ج�ن��گ ش��رای��ط‬ ‫جدیدی در کشور ایجاد کرده که برخی آن را نمی پسندند‪.‬‬ ‫دقیقا مثل کسانی که به خ��ارج رفتند و مقیم کشورهای‬ ‫دیگر شدند و آداب و رسومشان بر اساس کشوری که آنجا‬ ‫رفتند تغییر کرد»‪.‬‬ ‫آوارگان به روایت ارقام و آمار‬ ‫کمیساریای عالی امور پناهندگان می گوید تعداد آوارگان‬ ‫و پناهندگان داخ��ل س��وری��ه ک��ه از مناطق اص�ل��ی خ��ود به‬ ‫جاهای دیگر این کشور کوچ کردند ‪ ۶.۲‬میلیون نفر است‬ ‫که از ای��ن میان ‪ ۳‬میلیون نفر در دمشق پایتخت کشور‬ ‫مستقر شده اند‪.‬‬ ‫آمار تازه درباره تعداد آوارگان در شمال سوریه بیانگر این‬ ‫است که از مجموع بیش از ‪ ۴‬میلیون نفر در مناطق تحت‬ ‫کنترل مخالفان رژی��م ‪ ۲.۱‬میلیون نفر ب��ه شمال سوریه‬ ‫کوچ کرده اند‪.‬‬ ‫به هر ح��ال‪ ،‬بحران سوریه یکی از بحران ه��ای پیچیده و‬ ‫بزرگ انسانی در دوره معاصر است و ایجاد راهکار برای‬ ‫مشکل آوارگان در داخل و پناهندگان در خارج سوریه به‬ ‫نتایج کنوانسیون های بنی املللی و منطقه ای بستگی دارد‬ ‫که آنهم بر اساس منافع بازیگران موثر در سوریه تنظیم‬ ‫می شود‪.‬‬

‫گزارش‬

‫گفتگوی «اجملله» با آوارگان در داخل سوریه‬

‫آوارگان درمانده کرانه فرات در آن سوی‬ ‫رودخانه برادا در دمشق‬ ‫دمشق‪ :‬بدر ابراهیم‬ ‫بی گمان جنگ ها آثار ویرانگر اجتماعی دارد و ساختار‬ ‫جمعیتی جوامع را دگرگون می کنند‪ .‬این اتفاق پس از موج‬ ‫های گسترده مهاجرت و کوچ در داخل کشور و عمدتا به‬ ‫سمت مناطق ساحلی و دمشق‪ ،‬پایتخت کشور افتاده است‪.‬‬ ‫ک��وچ اج �ب��اری گ�س�ت��رده پ�ی��ام��ده��ای اجتماعی و اقتصادی‬ ‫به دنبال دارد چ��را که هر شهری ظرفیت جمعیت پذیری‬ ‫خاصی دارد اما کوچ اجباری در سوریه به مراتب بسیار‬ ‫بیشتر از ظرفیت شهرهایی است که حاال ساکنان جدید‬ ‫و اقوام دیگر با ایدئولوژی های گوناگون را در خود جای‬ ‫داده است‪.‬‬ ‫داون تاون دمشق»؛ فضایی برای نفس کشیدن«‬ ‫اب��و حمدی و رفقایش در بلوار املرجه با جلباب قهوه ای‬ ‫و ع��رق چینش نشسته‪ .‬او که از حومه شهر دی��رال��زور از‬ ‫دست گروه داعش فرار کرد حاال خود و خانواده اش ساکن‬ ‫دمشق شدند تا به قول ابو حمدی در امنیت زندگی کنند‪ .‬او‬ ‫گفت «شرایط واقعا بدی است‪ .‬خیلی پول دادیم تا به دمشق‬ ‫برسیم‪ .‬می ترسیم بچه ها کشته شوند یا مورد تجاوز قرار‬ ‫بگیرند و به همنی دلیل من و خانواده ام از آنجا کوچ کردیم»‪.‬‬ ‫ده ها نفر در بلوار املرجه روی زمنی نشسته اند‪ .‬این بلوار‬ ‫ب��رای آنها فضایی ب��رای نفس کشیدن ش��ده اس��ت و اکثر‬ ‫آنها ساکن هتل ها و مهمانپذیرهای نزدیک بلوار هستند‪.‬‬ ‫ای��ن اف��راد به جایی نیاز دارن��د که آنجا بروند و بگردند و‬ ‫اوقاتشان را سپری کنند‪ .‬أب��و حامد می گوید «ساملندان‬ ‫صبح ها در این بلوار می نشستند‪ .‬تمام روز آنجا هستند‪.‬‬ ‫ج��وان ها بعد از ک��ار با خ��ان��واده هایشان اینجا می آیند‪.‬‬

‫بلوار فضای ب��از و پویا اس��ت و نسبت به کافی ش��اپ ها‬ ‫هزینه ای ندارد»‪.‬‬ ‫او خاطر نشان کرد «کسی ندید که چه بالیی در دیره به‬ ‫سرمان آمد‪ .‬زندگی آنجا با شهر فرق می کند‪ .‬اینجا کاری‬ ‫نمی توانیم انجام بدهیم به جز اینکه به جای نشسنت در یک‬ ‫چهار دیواری گشت و گذار می کنیم‪ .‬بزرگ ترها بعد از کار‬ ‫با هم گپ می زنند و بچه ها بازی می کنند»‪.‬‬ ‫از سوی دیگر‪ ،‬ابو رام��ی قهوه خانواه دار در بلوار املرجه‬ ‫گفت «قهوه خانه ها در ‪ ۶‬سال گذشته پر شده از ساکنان‬ ‫جدید‪ .‬قهوه خانه من همیشه شلوغ است به خصوص در‬ ‫روزهای بارانی یا خیلی سرد‪ .‬حاال دیگر ما هم نوشیدنی‬ ‫ها را به سبکی که مشتریان جدید می پسندند سرو می‬ ‫کنیم‪ .‬شکل قهوه خانه کال تغییر کرده و دیگر مثل سابق‬ ‫نیست‪ .‬کافی شاپ های دیگر هم با توجه به شلوغی در این‬ ‫منطقه باز شده اند»‪.‬‬ ‫رویای محال بازگشت به خانه؟ شهرمان را با خود می بریم‬ ‫البته به جز منطقه املرجه مناطق دیگر دمشق نیز پذیرای‬ ‫آوارگ��ان��ی اس��ت ک��ه از ج��اه��ای دی�گ��ر س��وری��ه ک��وچ ک��ردن��د‪.‬‬ ‫عبد الله عبد اللطیف خبرنگار ‪ ۳۰‬ساله می گوید «منطقه‬ ‫جارامانا در دمشق شماری از اهالی شهر دیر الزور را در‬ ‫خود جای داده و برخی از آوارگ��ان حومه شرقی و غربی‬ ‫دیر الزور و استان الرقه به محله تازه تاسیس عرطوز در‬ ‫دمشق و محله الفضل رفته اند‪ .‬محله دحادیل دمشق نیز‬ ‫میزبان گروهی از اهالی دیر الزور شده است‪.‬‬ ‫عبد اللطیف خبرنگار اهل استان دیر الزور که در ده سال‬ ‫گذشته ساکن دمشق شده می گوید «ساکنان جدید دمشق‬ ‫دی�گ��ر نمی خ��واه�ن��د ب��ه مناطقشان ب��از گ��ردن��د چ��ون آنجا‬ ‫وضع خدماتی بسیار بد است یا در مناطق روستایی که‬ ‫اصال وجود ندارد‪ .‬برخی از این آوارگان در دمشق و حومه‬ ‫های شهر خانه خریدند‪ .‬نیروهای خارجی و ایستگاه های‬ ‫‪26‬‬

‫‪01/08/2021‬‬

‫واحد تربیت بدنی‬ ‫دختران برای نخستنی بار‬ ‫گنجانده شد‬

‫خارجی در سننی کودکی در تقویت دگرپذیری و‬ ‫تنوع و پذیرش فرهنگ های گوناگون و فاصله گرفنت‬ ‫از پ�ی�ش��داوری در بلند م��دت موثر اس��ت‪ .‬تحول در‬ ‫حوزه گردشگری نیازمند پرورش نیروهای کارآمد‬ ‫در این بخش و آشنایی ژرف با فرهنگ های گوناگون‬ ‫است‪.‬‬ ‫اف� ��زودن تفکر ان�ت�ق��ادی و ت��دری��س فلسفه ب ��رای اول�ین‬ ‫بار در برنامه های درسی در سعودی پیام مهمی در‬ ‫بردارد‪ .‬فلسفه جمود عقلی و تحجر را از بنی می برد‬ ‫و با فاصله گرفنت از کلیشه گرایی و روزمرگی راه را‬ ‫ب��رای تحلیل و تفسیر و سنجش و پذیرش و تحقیق‬ ‫برای ایجاد زمینه های پیشرفت و ترقی در بخش های‬ ‫فرهنگ و سیاست و اقتصاد و مذهب و غیره هموار‬ ‫می کند‪.‬‬ ‫پ��رورش و تربیت اندیشه های نو با ظرفیت همگامی‬ ‫با متغیرها و نقش آفرینی در ساخنت حال و حرکت‬ ‫ب��ه س�م��ت آی �ن��ده و ف��اص�ل��ه گ �ی��ری از کلیشه گ��رای��ی و‬ ‫پیشداوری و دس��ت روی دس��ت گذاشنت و تبعیت بی‬ ‫چون و چرا عوامل اصلی برای ایجاد نسل نو و آینده‬ ‫است که بتواند سکان آینده خالقیت و ظرفیت سازی‬ ‫خالقانه را هدایت و الگوی منحصر به فردی در حوزه‬ ‫توسعه معرفی کند‪.‬‬ ‫آینده چه شکلی خواهد بود؟‬ ‫نایف عبد الله شهروند ‪ ۴۰‬ساله ساکن سعودی‬ ‫در حالیکه کتاب های فرزندانش را ورق می زند‬ ‫‪25‬‬

‫‪01/08/2021‬‬

‫می گوید «شبیه آلبوم عکس هستند‪ .‬متون در یک‬ ‫قالب مشوق گنجانده شده و همه کودکان قدرت‬ ‫فهم و درک آن را دارن� ��د»‪ .‬او ک�ت��اب ه��ای درس��ی‬ ‫قطور دوران مدرسه خودش را به خاطر آورد که‬ ‫پر بودند از متون دشوار با شیوه بیان مالل آور‬ ‫و غیر جذاب‪.‬‬ ‫س�ع��ودی اینک ب��ه دن�ب��ال ه��دای��ت و معرفی الگوی‬ ‫آم��وزش��ی آی�ن��ده در منطقه ب��ا اس�ت�ق��رار ی��ک نظام‬ ‫آموزشی موثر و ارتقای رتبه نهادهای آموزشی‬ ‫در شاخص های منطقه ای و بنی املللی است‪.‬‬ ‫بازنگری در سیاست های قدیمی و ایجاد زمینه‬ ‫ه��ای م�ت�ع��دد ب ��رای ک��اه��ش س��ال ه��ای تحصیلی‬ ‫دان� ��ش آم� � ��وزان ب��رت��ر و م �م �ت��از و اف ��زای ��ش نقش‬ ‫آف��ری�ن��ی خ��ان��واده ه��ا ب��ه ع �ن��وان مکمل م��درس��ه و‬ ‫افزایش برنامه ها و مهارت آموزی ها مثل ارتباط‬ ‫اجتماعی و همبستگی و پ��روژه ه��ای گروهی و‬ ‫شناسایی مهارت و استعداد دانش آموختگان در‬ ‫حوزه علمی و هنری و موسیقی و ورزشی منجر‬ ‫به تامنی نیازمندی های کشور در آینده در مدت‬ ‫زمان بسیار کوتاه می شود‪.‬‬ ‫ت �ح��ول در ن �ظ��ام آم ��وزش ��ی م�ن�ج��ر ب��ه ت��رب �ی��ت و‬ ‫پ� ��رورش ن �س��ل ج��دی��د ن �ی��روی ک ��ار و ه�م�گ��رای��ی‬ ‫ارزش ه��ای ب��ازار اشتغال بخش خصوصی و‬ ‫ارزش های فردی می شود چرا که دولت سعودی‬ ‫روی رشد استخدام در بخش خصوصی و طرح‬ ‫های خالقانه و نوآوری های فردی و کارآفرینان‬ ‫حساب باز کرده است‪.‬‬

‫قرار داشتند و همچننی تعداد فارغ التحصیالن رشته‬ ‫های علمی و زبان انگلیسی محدود بود‪ .‬تدریس کلیه‬ ‫دروس علمی و ادبی توسط معلمان زن و مرد سعودی‬ ‫در سال های ‪ ۲۰۰۰‬تا ‪ ۲۰۱۰‬میالدی آغاز شد‪.‬‬ ‫نگاه به معلمی به ویژه پس از اعالم سند چشم انداز ‪۲۰۳۰‬‬ ‫دستخوش تحول شده و این شغل به عنوان یک سرویس‬ ‫خ��دم��ات آم��وزش��ی معرفی ش��د‪ .‬ب��ه ع�ب��ارت دی�گ��ر معلمان‬ ‫حتما باید از گواهی معلمی با شروط اعالم شده برخوردار‬ ‫باشند و مهارت های افراد برای تصدی این شغل در نظر‬ ‫گرفته می شود‪ .‬به اینها باید ارزیابی های ساالنه عملکرد‬ ‫و پاداش و مزایا بر اساس ارزیابی را افزود‪ .‬بنابراین شغل‬ ‫معلمی دیگر آن کار راحتی نبود که همه برای تضمنی آینده‬ ‫خود به دنبالش بودند بلکه یک شغل طاقت فرسا شد و‬ ‫معلمان باید در طول مسیر تدریس پله های ترقی را یکی‬ ‫یکی پیموده و پیشرفت کنند چون اگر معلم در جای خود‬ ‫در جا بزند و تالش کافی ب��رای پیشرفت انجام ندهد به‬ ‫ناچار از گردونه نظام آموزشی خارج می شود‪.‬‬ ‫اینجا بحث نوآوری و تالش و پیشرفت و خودسازی و‬ ‫تالش برای ارتقای سطح علم مطرح می شود و وضعیت‬ ‫معلم خوب با معلم معمولی یا بد از نظر ارتقای درجه‬ ‫و پاداش فرق می کند‪ .‬صرفا داشنت مدرک کارشناسی‬ ‫برای معلم شدن کافی نیست بلکه باید با مهارت های‬ ‫اساسی معلمی همراه باشد‪.‬‬ ‫زبان انگلیسی و تفکر انتقادی‬ ‫زب ��ان انگلیسی اغ �ل��ب دان ��ش آم� ��وزان س �ع��ودی و غیر‬

‫سعودی در مدارس دولتی ضعیف است‪ .‬ضمنا برخی‬ ‫خانواده ها متوجه نیستند که آموزش زبان چه اندازه‬ ‫برای آینده کودکان مهم است چه اینکه منجر به افزایش‬ ‫شانس دان��ش آموختگان ب��رای پذیرش دانشگاهی یا‬ ‫حتی بازار کار می شود‪.‬‬ ‫تدریس زبان انگلیسی و شاید زبان های دیگر همچون‬ ‫چینی و فرانسوی و اسپانیایی یا مثال ژاپنی از کالس‬ ‫اول ابتدایی یک گام مترقی برای ترویج آموزش زبان‬ ‫ان�گ�ل�ی�س��ی اس ��ت‪ .‬ک��ودک��ان ش��ش ه�ف��ت س��ال��ه م�ه��ارت‬ ‫بیشتری ب��رای یادگیری زب��ان دارن��د و در ای��ن زمینه‬ ‫معلم مناسب و توجه خانواده نقش موثری ایفا می‬ ‫کند‪.‬‬ ‫«امل�ج�ل��ه» ای��ن م��وض��وع را ب��ا ک��ارش�ن��اس��ان در میان‬ ‫گ��ذاش��ت‪ .‬ه�م��ه ص��اح�ب�ن�ظ��ران از م��وض��وع گنجاندن‬ ‫زبان انگلیسی در مواد درسی از کالس اول ابتدایی‬ ‫استقبال گسترده کردند‪ .‬متخصصان بر این باورند‬ ‫که نکته مهم در مساله یادگیری زبان خارجی وجود‬ ‫معلمنی متخصص ت��دری��س زب��ان ه��ای خ��ارج��ی در‬ ‫مدارس است تا بتوانند این برنامه را اجرا کرده و به‬ ‫ثمر برسانند‪.‬‬ ‫کارشناسان می گویند گام بعدی تقویت و توجه‬ ‫ب��ه ت��دری��س زب���ان خ��ارج��ی در م�ق��اط��ع آم��وزش��ی‬ ‫پیش از مدرسه مثل پیش دبستانی و مهدکودک‬ ‫و اف��زای��ش برنامه ه��ای هدفمند و جمعیت های‬ ‫زبان خارجی در برنامه های مدرسه و تعطیالت‬ ‫تابستانه است‪.‬‬ ‫کارشناسان بر این باورند که یادگیری زبان های‬ ‫‪24‬‬

‫‪01/08/2021‬‬

‫دکتر حمد آل الشیخ وزیر‬ ‫آموزش سعودی‬

‫انداز ‪ ۲۰۳۰‬اقدام به رصد و بررسی مشکالت آموزشی‬ ‫کنونی ک��رده اس��ت‪ .‬بی توجهی به مهارت ه��ای فردی‬ ‫و دان ��ش آم��وخ�ت�گ��ان و ع��دم ب ��رخ ��ورداری ش �ی��وه ه��ای‬ ‫آموزشی از کیفیت مناسب با نیازمندی های بازار کار‬ ‫و عدم پیشرفت هیات های تدریس از جمله موانع کنونی‬ ‫هستند‪ .‬اراده و پشتکار قوی برای اجرا و پیگیری و‬ ‫ارزیابی نتایج برنامه های آموزشی یکی از جنبه های‬ ‫تحول زا در این حوزه است‪.‬‬

‫تحوالت درونی‬

‫خانم ابتسام الشهری سخنگوی وزارت آموزش سعودی‬ ‫اخیرا گفت «تحول در شیوه ها و برنامه های آموزشی‬ ‫و درسی تنها با بهره گیری از کارشناسان سعودی‬ ‫در وزارت آموزش تنظیم شده است»‪ .‬این اظهارات نشان‬ ‫می دهد که تحول با توجه به نیازهای بومی و پژوهش‬ ‫و ب��ررس��ی ژرف درب� ��اره ه��وی��ت و ک��ارک��رد و ماهیت‬ ‫واح��ده��ای درس��ی و شیوه ه��ای آم��وزش��ی ان�ج��ام شده‬ ‫است‪ .‬به هر حال کارشناسان و صاحبنظران سعودی نگاه به معلم‬ ‫بیش از هر کس دیگری قادر به فهم مشکالت آموزشی‬ ‫و ایجاد راهکار برای چالش ها هستند‪.‬‬ ‫آم��وزش و م��درس��ه س��ازی پ��س از ش��وک اول نفتی در‬ ‫نیمه دهه هفتاد میالدی گسترش پیدا کرد و دولت به‬ ‫حفظیات طوطی وار‬ ‫منظور توزیع ثروت تالش عظیمی برای جذب نیروهای‬ ‫ب��وم��ی در س��اخ�ت��ار آم��وزش��ی ان �ج��ام داد چ��ون وظیفه‬ ‫رونوشت و حفظ طوطی وار چندین و چند ساله از رشد معلمی برای خیلی ها از نظر درآمد و مرخصی های‬ ‫و پرورش خالقیت و نوآوری در دانش آموزان دختر و طوالنی به خصوص در تابستان و همچننی پاداش ها‬ ‫پسر جلوگیری و اراده و پشتکار آنها را برای رویارویی و بازنشستگی آسان تر و جذاب تر بود‪.‬‬ ‫با شرایط و ایجاد تحول و راه�ک��ار ب��رای مشکالت و استفاده از نیروهای بومی و جذب فارغ التحصیالن‬ ‫موانع جدید تضعیف کرده است‪ .‬تحول نظام آموزشی دختر و پسر برای تدریس مساله مبرم از نظر مراکز‬ ‫در چارچوب اصالحات عظیم اقتصادی و اجتماعی و تصمیم گیرنده در آن زم��ان ب��ود‪ .‬ف��ارغ التحصيالن‬ ‫سیاسی در سعودی انجام می شود‪.‬‬ ‫رشته های ادبی و حوزه معارف در دهه های هفتاد و‬ ‫ع��ده ای از ک��ارش�ن��اس��ان ح��وزه آم��وزش��ی س�ع��ودی در هشتاد میالدی با سرعت بیشتری برای کار تدریس‬ ‫گفتگو ب��ا «امل�ج�ل��ه» گفتند دول��ت در ق��ال��ب سند چشم ج��ذب ش��دن��د چ��ون ای��ن رش�ت��ه ه��ا در دان�ش�گ��اه ه��ای‬ ‫‪23‬‬

‫‪01/08/2021‬‬

‫گزارش‬

‫حتول در نظام آموزشی سعودی به سوی‬ ‫آزاد اندیشی و ایجاد ظرفیت های نوآورانه‬ ‫آموزش عالی در دوران نه چندان دور پس از آغاز برنامه‬ ‫اعزام دانشجوی خادم حرمنی شریفنی در ‪ ۲۰۰۵‬دچار‬ ‫تحول جدید شده و حدود ‪ ۳۰۰‬هزار دانشجوی دختر‬ ‫و پسر اعزام شدند‪ .‬آن دوره همزمان بود با آغاز جهش‬ ‫دوم قیمت نفت و رون��ق قیمت نفت‪ .‬و در همنی دوره‬ ‫کشور به تدریج با بروز اصالحات سیاسی و اجتماعی‬ ‫از فضای بیداری اسالمی خارج شد‪.‬‬ ‫دکتر حمد آل الشیخ وزی��ر آم��وزش سعودی اخیرا از‬ ‫تحول ساختاری در نظام آم��وزش��ی خبر داد و گفت‬ ‫س��ال تحصیلی به ج��ای دو ت��رم سه ترمه می ش��ود و‬ ‫ب��رخ��ی م��واد درس��ی مثل تفکر ن�ق��دی و دف��اع از خود‬ ‫و مهارت ه��ای زندگی و خ��ان��واده گنجانده می شود‪.‬‬ ‫آموزش انگلیسی از کالس اول ابتدایی آغاز می شود‬ ‫و دخترها درس تربیت بدنی خواهند داش��ت‪ .‬آموزش‬ ‫از راه دور از طریق سامانه مجازی «مدرستی» ادامه‬ ‫پیدا می کند‪ .‬چند میلیون دان��ش آم��وز دختر و پسر‬ ‫در سعودی موفق شدند با استفاده از این سامانه در‬ ‫دوره شیوع پاندومی ادامه تحصیل بدهند‪ .‬البته آموزش‬ ‫حضوری در دانشگاه ها و برخی از مقاطع تحصیلی‬ ‫از سرگرفته شده است‪.‬‬ ‫ه ��دف اص �ل��ی ب ��ازس ��ازی و ت �ح��ول در ن �ظ��ام آم��وزش��ی‬ ‫س�ع��ودی چیست؟ چ��ه چیزهایی تغییر ک��رده اس��ت؟‬ ‫چطور تحول جاری به عنوان پلی اندیشه سعودی را‬ ‫به سمت ن��وآوری و رهبری در آینده می برد؟ چه گام‬ ‫هایی برای تقویت نقش تحول آفرین نظام آموزشی در‬ ‫سعودی انجام می شود؟‬

‫جده‪ :‬معتصم الفلو‬ ‫مدیریت نظام آموزشی در سعودی همواره مسئولیت‬ ‫سنگینی ب ��وده اس ��ت‪ .‬اج� ��رای ب��رن��ام��ه ه ��ای اص�ل�اح و‬ ‫تحول خواهانه مثل ایجاد اداره کل آم��وزش دخترانه‬ ‫در ده��ه شصت میالدی و گسترش م��دارس دخترانه‬ ‫در سال های بعد و آموزش فرهنگ ملی و ساماندهی‬ ‫به آموزش دینی با بحث و جدل در جامعه همراه بوده‬ ‫است‪ .‬مخالفت با برنامه های تحول زا از سوی نیروها‬ ‫و جریان های سنتی جامعه هدایت می شود‪ .‬البته به‬ ‫این گروه های مخالف اصالحات و تحول گرایی باید‬ ‫گروه های اسالم سیاسی که در سعودی به آنها «حزبی‬ ‫ها» گفته می شود را افزود‪.‬‬ ‫هویت فرآیند آموزشی در دوره های مختلف برآیندی از‬ ‫تحوالت اجتماعی و سیاسی و اقتصادی آن دوره است‪.‬‬ ‫به عنوان مثال آموزش موسیقی در مدارس سعودی تا‬ ‫نیمه ده��ه هشتاد میالدی رواج داشته و پس از بروز‬ ‫ادبیات «الصحوه» (بیداری اسالمی) و حادثه تصرف‬ ‫حرم مکی توسط گروه «جهیمان» و «انقالب اسالمی»‬ ‫ایران رنگ باخت‪ .‬چکیده موضوع «الصحوه» بازگشت‬ ‫به ورژن افراطی تر و تندروی جریان های اسالم گرا‬ ‫بود که بر روی شیوه های آموزشی و شکوفایی کمپ‬ ‫های تابستانی دانش آموزی تاثیر گذار بود و برنامه‬ ‫ه��ای غیر سیستماتیک بر روی آگاهی بخشی دینی‬ ‫تمرکز یافت‪ .‬در آن زمان معارف و زبان عربی نیمی از‬ ‫واحدهای درسی را تشکیل می دادند‪.‬‬ ‫‪22‬‬

‫‪01/08/2021‬‬

‫اتصال برق منجر به تکامل منابع می شود‪ .‬هزینه‬ ‫راه اندازی نیروگاه و انرژی در برخی کشورها باال و‬ ‫در کشورهای همسایه دیگر پاینی است‪ .‬شرکت ها‬ ‫هم از طریق این پروژه ها نیازمندی های خود را با‬ ‫قیمت پاینی تر از کشورهای دیگر تامنی می کنند»‪.‬‬ ‫او توضیح داد «خطوط انتقال ب��رق مصر از تمام‬ ‫مزایا برخوردار است‪ .‬پیک مصرف در سعودی روز‬ ‫و در مصر عصرها است‪ .‬اتصال برق بنی دو کشور‬ ‫می تواند منجر به کاهش فشار به نیروگاه ها و‬ ‫ذخیره برق برای مصرف در صورت نیاز می شود»‪.‬‬ ‫سلماوی خاطر نشان ک��رد «چشم ان��داز ص��ادرات‬ ‫برق مصر به اروپا گسترده و روشن است‪ .‬اروپایی‬ ‫ها به دنبال انرژی های پاک و تجدید پذیر هستند و‬ ‫برای صادرات برق باید «گواهی منبع انرژی» داشته‬ ‫باشی»‪.‬‬ ‫دولت مصر برنامه راهبردی بلند پروازانه ای دنبال‬ ‫می کند و می خواهد تا ‪ ۲۰۳۵‬حدود ‪ ۴۲‬درصد برق‬ ‫از انرژی های تجدید پذیر تولید کند و ‪ ۲۰‬درصد‬ ‫برق این کشور تا ‪ ۲۰۲۲‬از انرژی پاک تولید خواهد‬ ‫شد‪.‬‬ ‫سلماوی یادآور شد «اردن در سال های اخیر مازاد‬ ‫تولید داشته و اتصال برق بنی مصر و عراق مشکل‬ ‫ب��رق ب�غ��داد را نیز ح��ل م��ی کند‪ .‬ع��راق از ‪ ۲۰۰۷‬با‬ ‫کمبود برق مواجه است‪ .‬پروژه انتقال برق بنی کویت‬ ‫و مصر هم حائز اهمیت است»‪.‬‬

‫به تحول بزرگ در تولید گاز در سال های اخیر شد‬ ‫و در ای��ن زمینه خودکفا شدیم و نیازمندی های‬ ‫صنعتی به ویژه نیروگاه ها را تامنی می کنیم»‪.‬‬ ‫سعودی در حال بررسی ساخت کارخانه ‪ ۵‬میلیارد‬ ‫دالری با انرژی خورشیدی و باد است‪ .‬سعودی یکی‬ ‫از تولید کنندگان ب��زرگ ه�ی��دروژن سبز در جهان‬ ‫خواهد بود‪ .‬این کارخانه در ابر شهر نیوم در ‪۲۰۲۵‬‬ ‫افتتاح می شود‪ .‬بدین ترتیب برنامه دولت سعودی‬ ‫ب��رای استفاده حداکثری از ن��ور خورشید و ب��اد و‬ ‫اراضی وسیع و بکر اجرا می شود و در پروژه های‬ ‫مشترک برقی بنی کشورهای عربی سهیم خواهد‬ ‫بود‪.‬‬

‫تحول بزرگ‬ ‫مهندس مدحت یوسف معاون پیشنی رییس شرکت‬ ‫نفت مصر در گفتگو با «املجله» گفت «مصر موفق‬ ‫‪20‬‬

‫‪01/08/2021‬‬

‫وزیر تجارت سعودی و‬ ‫وزیر تجارت و صنایع‬ ‫مصری در مراسم امضای‬ ‫توافقنامه تشکیل کمیته‬ ‫مشترک بخش های‬ ‫تولیدی و خدماتی‬

‫نیروگاه برق خورشیدی‬ ‫«بنبان» در ‪ ۳۰‬کیلومتری‬ ‫شمال شهر اسوان در‬ ‫صعید مصر‬

‫ملک سلمان بن عبد‬ ‫العزیز خادم حرمنی‬ ‫شریفنی و عبد الفتاح‬ ‫السیسی رییس‬ ‫جمهور مصر‬

‫ب��ه معیارهای امنیت و اعتبار در شبکه ه��ای برق‬ ‫کمتر می شود»‪.‬‬ ‫او اف ��زود «ف ��از اول پ ��روژه ان�ت�ق��ال ب��رق س �ع��ودی و‬ ‫مصر با ظرفیت تولیدی یکهزار و ‪ ۵۰۰‬مگاوات در‬ ‫‪ ۲۰۲۳‬عملیاتی می شود و سود اقتصادی فراوانی‬ ‫ب ��رای م�ص��ر خ��واه��د داش ��ت و ب��دی��ن ت��رت�ی��ب مصر‬ ‫قطب منطقه ای برق در سطح بنی املللی می شود‪.‬‬ ‫اگر پ��روژه اتصال برق سعودی و بقیه کشورهای‬ ‫خلیج عملیاتی شود سهم عمده ای در اشتغال زایی‬ ‫برای تعداد فراوانی از نیروهای متخصص فنی و‬ ‫مهندسی و کارگران ایفا می کند»‪.‬‬ ‫در همنی راستا‪ ،‬مصر پروژه اتصال برق با سودان‬ ‫را اجرا می کند که در دو فاز انجام می شود‪ .‬فاز‬ ‫اول با ظرفیت تولیدی ‪ ۸۰‬مگاوات عملیاتی شد و‬ ‫اینک برنامه ای برای افزایش ظرفیت تولیدی به ‪۳۰۰‬‬ ‫مگاوات و حتی تا ‪ ۶۰۰‬مگاوات اجرا می شود‪ .‬فاز‬ ‫دوم با ظرفیت تولیدی ‪ ۳‬هزار مگاوات سال جاری‬ ‫به بهره برداری می رسد‪.‬‬ ‫خط انتقال برق ‪ ۵۶‬میلیون دالری بنی مصر و سودان‬ ‫‪ ۹۷‬کیلومتر اس��ت و ه��ر ک �ش��وری ه��زی�ن��ه عملیات‬ ‫انتقال در خاک خود را تقبل می کند‪.‬‬ ‫‪19‬‬

‫‪01/08/2021‬‬

‫دول��ت مصر ح��دود ‪ ۳۰۰‬دک��ل ب��رق در مسیر خط‬ ‫انتقال ب��رق مشترک ب�ین مصر و بقیه کشورهای‬ ‫آفریقا می سازد‪.‬‬ ‫پ��رزی��دن��ت ع�ب��د ال �ف �ت��اح ال�س�ی�س��ی در اظ �ه��ارات��ی در‬ ‫«نشست صلح و توسعه پایدار اسوان» در دسامبر‬ ‫‪ ۲۰۱۹‬گفت «مصر آم��اده انتقال ‪ ۲۰‬درصد از برق‬ ‫کشور ب��ه آفریقا ب��ه قیمت ‪ ۷‬سنت اس��ت‪ .‬ای��ن رقم‬ ‫نصف قیمت تولیدی است اما این پروژه یک مشکل‬ ‫دارد چون مصر خطوط انتقال برق به کشورهای‬ ‫آفریقایی ندارد‪.‬‬ ‫دکتر حافظ سلماوی مدیر عامل سازمان تنظیم‬ ‫ب��رق (سابقا) گفت «ات�ص��ال ب��رق با ص��ادرات فرق‬ ‫دارد و دستاوردهای فراوانی از جمله کاهش ذخایر‬ ‫م��وج��ودی در شبکه ب��رق و کاهش سرمایه گ��ذاری‬ ‫دارد»‪.‬‬ ‫تعمیر و نوسازی شبکه برق عراق هزینه دستکم ‪۳۰‬‬ ‫میلیارد دالری می خواهد و مطالعات رسمی سوریه‬ ‫نشان می دهد که این کشور به جمع آوری سرمایه‬ ‫گ��ذاری های دستکم ‪ ۴۵‬میلیارد دالری در ‪ ۵‬سال‬ ‫آینده نیاز دارد‪.‬‬ ‫س�ل�م��اوی در گفتگو ب��ا املجله اف ��زود «پ� ��روژه های‬

‫سیاست‬

‫پروژه های اتصال شبکه برق؛ مصر به دنبال تقویت جایگاه‬ ‫به عنوان شاهراه انتقال انرژی‬

‫افزایش تولید انرژی پاک در سعودی و مصر؛‬ ‫ظرفیت سازی برای روشنایی اروپا‬ ‫قاهره‪ :‬محمد الهادی‬ ‫دولت مصر تالش گسترده ای برای تبدیل شدن به‬ ‫قطب برق در منطقه انجام می دهد و در این راستا‬ ‫پروژه های متعدد و کالن برای اتصال شبکه های‬ ‫برق بنی سه قاره در جریان است که بناست تا اوایل‬ ‫‪ ۲۰۳۵‬ب��ه ب�ه��ره ب ��رداری ب��رس��د و هسته اص�ل��ی راه‬ ‫اندازی بازار مشترک عربی برق را تشکیل خواهد‬ ‫داد‪.‬‬ ‫مصر پیشتر چندین توافقنامه برای بهم پیوستگی‬ ‫الکتریکی با قبرس و یونان در اروپا و با سودان و‬ ‫سودان جنوبی در آفریقا و با عراق و اردن در آسیا‬ ‫امضا کرده است‪.‬‬ ‫مصر مدت های مدید با مشکل کمبود برق مواجه‬ ‫ب��ود ام��ا در چهار س��ال موفق به حل ای��ن مساله از‬ ‫طریق تزریق سرمایه ‪ ۵۱۵‬میلیار پوند (واحد پول‬ ‫مصر) به حوزه انرژی های متعارف و تجدیدپذیر‬ ‫شد‪.‬‬ ‫پروژه اتصال برق ‪ ۱.۶‬میلیارد دالری بنی سعودی و‬ ‫مصر از جمله پروژه های کالن مصر در این زمینه‬ ‫است‪ .‬این سرمایه پس از اشتراک ذخایر تولید برق‬ ‫دو کشور با سود بیش از ‪ ۱۳‬درصدی ظرف ‪ ۸‬سال‬ ‫برمی گردد و در صورت استفاده از برق مشترک در‬ ‫دوران اوج مصرف دو کشور با ظرفیت حداکثری ‪۳‬‬ ‫هزار مگاوات سود این پروژه به بیش از ‪ ۲۰‬درصد‬ ‫می شود‪.‬‬

‫پ��روژه اتصال ب��رق بنی سعودی و مصر با پ��روژه‬ ‫های دیگر تفاوت دارد چون دو طرفه است‪ .‬به عبارت‬ ‫دیگر مازاد تولید هر دو کشور به همدیگر صادر می‬ ‫شود و احتمال دارد که مازاد تولید در پروژه های‬ ‫اتصال برق با کشورهای عربی دیگر در آینده مورد‬ ‫استفاده قرار بگیرد که منافع اقتصادی خوبی برای‬ ‫این دو کشور دارد‪ .‬به خصوص اینکه سعودی و‬ ‫مصر برنامه های آینده محوری برای افزایش تولید‬ ‫برق از طریق انرژی های تجدید پذیر دارند‪.‬‬ ‫فاز اول پروژه اوایل ‪ ۲۰۲۳‬با ظرفیت تولید یکهزار‬ ‫و ‪ ۵۰۰‬مگاوات عملیاتی می شود و مصر در حال‬ ‫رایزنی با مشاوران صاحبنام بنی املللی برای ارزیابی‬ ‫مسایل فنی و مالی پروژه است‪ .‬جریان برق در این‬ ‫پروژه از نوع جریان مستمر‪ DC‬است که مدرن ترین‬ ‫نوع در کشورهای عربی به شمار می رود‪.‬‬ ‫دکتر محمد شاکر وزیر برق و انرژی های تجدید‬ ‫پذیر مصر می گوید «پ��روژه اتصال ب��رق مصر و‬ ‫سعودی مقدمه ای برای اتصال برق با کشورهای‬ ‫خلیج و استفاده از ذخیره روزانه سازمان ملی برق‬ ‫مصر با ظرفیت ‪ ۲۱‬هزار مگاوات است»‪.‬‬ ‫احمد مهنی نماینده و رییس کمیته نیروی کار در‬ ‫پارملان مصر گفت «پ��روژه اتصال برق سعودی و‬ ‫مصر دستاوردها و منافع اقتصادی بسیاری برای‬ ‫قاهره دارد و باعث می شود فشار ذخیره برق در‬ ‫شبکه ب��رق دو کشور کاهش پیدا کند و به تبع آن‬ ‫سرمایه گذاری های الزم برای تامنی تقاضا با توجه‬

‫‪18‬‬

‫‪01/08/2021‬‬

‫اعضای حزب الله عراق‬ ‫در کنار پوستر قاسم‬ ‫سلیمانی‬

‫از نظر سیاسی و امنیتی در بیفتد چون گروه های‬ ‫مسلح ه��م نفوذ گسترده ای دارن��د و ه��م از حمایت‬ ‫رژیم ایران برخوردارند‪ .‬گروه های شبه نظامی مسلح‬ ‫در ع��راق منبع درآم��د در ع��راق دارن��د و توسط ای��ران‬ ‫نیز ساپورت مالی می شوند و اغلب آنها یک «کمیته‬ ‫اقتصادی» دارند که فعالیت های اقتصادی گروه زیر‬ ‫نظر این کمیته انجام می شود‪ .‬آنها عمدتا در بازار‬ ‫نفت و ان��رژی حضور دارن��د و برخی از پایانه های‬ ‫صادرات نفتی و بازار ارز و امالک دست شماری از‬ ‫گ��روه ه��ای شبه نظامی اس��ت‪ .‬ای��ن گ��روه ها کارخانه‬ ‫ها و کارگاه های فراوانی دارن��د و همه آنها وابسته‬ ‫به ایران است و در مسایل پولشویی مورد استفاده‬ ‫قرار می گیرند‪.‬‬ ‫رسانه های فراوانی در تحلیل و تفسیر می گویند‬ ‫«کنترل گروه های مسلح در عراق پس از کشته شدن‬ ‫سلیمانی در ژانویه ‪ ۲۰۲۰‬از دست ایران خارج شده‬ ‫است»‪.‬‬ ‫با این حال مبانی اصلی ب��رای درک کارکرد و نقش‬ ‫آفرینی گروه های شبه نظامی حاکی از این است که‬ ‫ای��ن گ��روه ه��ا ق��ادر ب��ه نقش آفرینی ب��دون حمایت و‬ ‫پشتیبانی ایران نیستند‪ .‬اینجا مساله فقط فاینانس‬ ‫ن�ی�س��ت ب�ل�ک��ه ن�ک�ت��ه م�ه��م ت��ر ت�ب�ع�ی��ت ای ��ن گ� ��روه ه��ا از‬ ‫مرجعیت دینی است که در «والی��ت فقیه» نمود پیدا‬ ‫ک��رده اس��ت‪ .‬البته برخی از ای��ن گ��روه ه��ا مثل حشد‬ ‫العتبات به سیستانی وابسته هستند‪.‬‬ ‫البته بعید نیست ک��ه رژی��م ای ��ران و ب��ه ع�ب��ارت دقیق‬ ‫‪17‬‬

‫‪01/08/2021‬‬

‫تر سپاه اینگونه القا کند که «کنترل گروه های شبه‬ ‫نظامی در عراق از دست ایران خارج شده است» چون‬ ‫ای��ران بدین وسیله از مظان اتهام و حمله های گروه‬ ‫های مسلح به آمریکایی ها فاصله می گیرد و رژیم‬ ‫ایران هم خود را از اتهام «تنش زایی» در برابر دولت‬ ‫بایدن دور می کند و گروه های مسلح آزادی بیشتری‬ ‫برای افزایش حمله و تنش خواهند داشت‪ .‬شاید هم‬ ‫ایران از رویکرد در پیشبرد گفتگوهای وین «استفاده‬ ‫ابزاری» می کند‪.‬‬ ‫افزایش حمله های گروه های شبه نظامی مسلح علیه‬ ‫آمریکایی ها در عراق گزینه محتمل تر است‪ .‬حمله‬ ‫ها به احتمال زیاد به جای سفارت آمریکا در بغداد‬ ‫روی پایگاه ها و نیروهای آمریکایی متمرکز خواهد‬ ‫شد‪ .‬گویا گروه های مسلح در عراق دنباله رو طالبان‬ ‫در افغانستان هستند که پس از خروج آمریکا از این‬ ‫کشور یکه ت��ازی می کند‪ .‬ای��ن گزینه در سایه نبود‬ ‫قدرت بازدارندگی آمریکا محتمل تر است‪.‬‬ ‫آمریکا بر پایه مبانی اصلی مبارزه با تروریسم باید‬ ‫در راستای مقابله با گروه های شبه نظامی مسلح به‬ ‫مقرها و انبارهای گروه ها حمله و سران گروه ها را‬ ‫مورد هدف قرار دهد و کنترل مناطق مرزی بنی عراق‬ ‫و ایران را در اختیار بگیرد و از طریق تصاویر هوایی‬ ‫اماکنی را شناسایی کند که از آنجا پهپادها و موشک‬ ‫ها شلیک می شوند و با افزایش حمایت اطالعاتی و‬ ‫امنیتی به نخست وزیر عراق برای مقابله با گروه های‬ ‫شبه نظامی مسلح کمک کند‪.‬‬

‫فرمانده کتائب سید الشهدا‬ ‫ابو الوالء فرمانده کتائب سید الشهدا‪ ،‬گروه وابسته به‬ ‫ایران ‪ ۵‬ژوئیه ‪ ۲۰۲۱‬در بغداد وعده داد که این گروه به‬ ‫خاطر کشته شدن ‪ ۴‬تن از نیروهایش در حمله هوایی‬ ‫آمریکا در مناطق مرزی بنی عراق و سوریه انتقام می‬ ‫گیرد و افزود «دست به عملیات نظامی خواهیم زد و‬ ‫همه درباره آن حرف خواهند زد»‪.‬‬ ‫او اف ��زود «پ �ی��روزی اب��راه �ی��م ری�ی�س��ی (ری �ی��س سابق‬ ‫دستگاه قضا در جبهه اصولگرایان) در انتخابات‬ ‫ریاست جمهوری ایران منجر به افزایش نفوذ گروه‬ ‫های مسلح وابسته به ایران در خاورمیانه در ‪ ۴‬سال‬ ‫آینده خواهد شد»‪.‬‬ ‫برخی کارشناسان می گویند کشته شدن سلیمانی و‬ ‫املهندس در ‪ ۲۰۲۰‬منجر به از بنی رفنت نفوذ ایران در‬ ‫عراق شد چون نفوذ ایران در عراق بر اساس مبانی‬ ‫ایدئولوژیکی و حمایت نظامی است اما حاال به دالیل‬ ‫منافع مختلف و گوناگون و بحران مالی در ایران از‬ ‫بنی رفته است‪ .‬اختالفات بنی گروه های شبه نظامی‬ ‫با از سرگیری گفتگوهای هسته ای در دوره ریاست‬ ‫جمهوری جو بایدن در ‪ ۲۰۲۱‬علنی شده است‪.‬‬ ‫برخی کارشناسان می گویند «رهبران گروه های شبه‬ ‫نظامی در عراق صد در صد زیر نظر و سرسپرده‬ ‫رژی��م ای ��ران هستند‪ .‬اف��زای��ش حمله ه��ای موشکی و‬ ‫پهپادی علیه نیروهای آمریکایی در عراق و سوریه‬ ‫مایه نگرانی غربی ها و ائتالف ضد داعش شده است»‪.‬‬

‫م�ق��ام ه��ای ائ�ت�لاف ب�ین املللی ض��د داع��ش م��ی گویند‬ ‫دس �ت �ک��م ‪ ۸‬ح�م�ل��ه پ �ه �پ��ادی و ‪ ۱۷‬ح�م�ل��ه م��وش �ک��ی از‬ ‫زمان روی کار آمدن جو بایدن در ژانویه ‪ ۲۰۲۱‬علیه‬ ‫آمریکایی ها در عراق انجام شده است‪.‬‬ ‫حمله های موشکی عمدتا کار گروه های شبه نظامی‬ ‫وابسته به ایران است‪ .‬در حالیکه اکثر بخش های زیر‬ ‫مجموعه حشد شعبی تابع رژیم ایران است دولت عراق‬ ‫از حشد شعبی حمایت می کند‪ .‬دولت بایدن در پاسخ‬ ‫به حمله شبه نظامیان دو حمله هوایی به مواضع شبه‬ ‫نظامیان عراقی مستقر در سوریه از جمله در مناطق‬ ‫مرزی بنی دو کشور انجام داد‪.‬‬ ‫افزایش تنش در چند ماه دیگر‬ ‫گروه های شبه نظامی مسلح در عراق صحنه گردان‬ ‫ح ��وزه امنیتی هستند‪ .‬دول ��ت ال�ک��اظ�م��ی ت�ل�اش ه��ای‬ ‫جانفرسا و گسترده ای برای مهار این شبه نظامیان‬ ‫انجام داده اما «اصل مساله» همچنان حل نشده است‪.‬‬ ‫تشکیالت مسلح در عراق در عرصه سیاسی حضور‬ ‫دارند و در پارملان نماینده دارند و مشروعیت دارند و‬ ‫از منافذ دولتی و منابع مالی دولت برای اجرای برنامه‬ ‫های خود استفاده می کنند‪.‬‬ ‫اقدامات الکاظمی برای مهار و کنترل گروه های شبه‬ ‫نظامی در حدی نبود که دولت عراق بتواند پس از این‬ ‫حوزه امنیت کشور را کنترل کند‪.‬‬ ‫ناظران معتقدند که الکاظمی نمی تواند با این گروه ها‬ ‫‪16‬‬

‫‪01/08/2021‬‬

‫مصطفی الکاظمی‬

‫انفجار در بازار شهرک‬ ‫صدر در بغداد (گتی)‬

‫به خاطر رویکرد فرقه گرایانه و قتل فعاالن بیگناه‬ ‫و ایجاد بی ثباتی در ساختار حاکمیت ع��راق مورد‬ ‫انتقاد گسترده در این کشور قرار دارد‪.‬‬ ‫اسماعیل قاآنی پس از ترور سلیمانی فرمانده سپاه‬ ‫ق��دس ش��د ام��ا م�ش�ک�لات ف��راوان��ی ب ��رای پ �ی��اده ک��ردن‬ ‫سیاست خارجی ای��ران در ع��راق داش��ت‪ .‬ب��رای مثال‬ ‫دول ��ت ع ��راق از ق��اآن��ی خ��واس��ت ب ��رای س�ف��ر ب��ه ع��راق‬ ‫باید وی��زا داشته باشد که البته ای��ن مساله در دوره‬ ‫سلیمانی اص�لا مطرح نبود‪ .‬قاآنی ثابت ک��رد که بر‬ ‫خالف سلیمانی استراتژیست سیاسی نیست‪ .‬گروه‬ ‫های شبه نظامی فراوانی به دلیل بحران اقتصادی در‬ ‫ایران صرفا برای دریافت حمایت مالی از دولت عراق‬ ‫تالش می کنند‪ .‬به عبارت دیگر گروه های شبه نظامی‬ ‫به دلیل بی ثباتی اقتصادی در ایران رفتار آزادتری‬ ‫نسبت به قبل دارند‪.‬‬ ‫اجرای برنامه های حشد توسط گروه های‬ ‫ناشناخته‬ ‫گروه شبه نظامی «سرایا اولیا الدم» مسئولیت حمله‬ ‫موشکی ک��ه ط��ی آن ی��ک پیمانکار خ��ارج��ی کشته و‬ ‫دس�ت�ک��م ‪ ۹‬ن�ف��ر دی�گ��ر زخ�م��ی ش��دن��د را پ��ذی��رف��ت‪۱۴ .‬‬ ‫موشک از انتهای یک کامیون کوچک که در بازار میوه‬ ‫و تره بار پارک شده بود شلیک شد‪ .‬گروه های ستیزه‬ ‫جو با آمریکا در عراق رشد فزاینده ای دارد‪.‬‬ ‫گ ��روه ه��ای ش�ب��ه ن�ظ��ام��ی ناشناخته دی�گ��ر ه��م اخیر‬ ‫‪15‬‬

‫‪01/08/2021‬‬

‫مسئولیت چندین حمله به کاروان های لجستیکی و‬ ‫تجهیزات نظامی نیروهای آمریکایی را پذیرفتند‪ .‬آنها‬ ‫از اوایل ‪ ۲۰۲۱‬مواضع و تاسیسات آمریکایی در عراق‬ ‫را هدف گرفتند‪ .‬این گروه ها اسم خود را «مقاومت»‬ ‫م��ی گ��ذارن��د ک��ه ال�ب�ت��ه م�ق�ص��ودش��ان روی �ک��رد آمریکا‬ ‫ستیزی است‪ .‬کارشناسان بر این باورند که این گروه‬ ‫ه��ای شبه نظامی جدید شاخه هایی هستند ک��ه با‬ ‫سرکشی و انشعاب از حشد شعبی تشکیل شده اند‪.‬‬ ‫نیروهای حشد شعبی فراوانی متعهد به سرسپردگی‬ ‫مطلق نظام دینی و دستگاه نظامی ایران شده اند چون‬ ‫این نهادهای ایرانی از آنها حمایت مالی و لجستیکی‬ ‫و ایدئولوژیکی و تسلیحاتی می کنند‪ .‬نقش حشد‬ ‫شعبی پس از کشته شدن ابو مهدی مهندس و سردار‬ ‫نظامی ایران قاسم سلیمانی در حمله هوایی آمریکا در‬ ‫‪ ۳‬ژانویه ‪ ۲۰۲۱‬زیر سوال رفته است و شک و تردید‬ ‫درباره نقش آفرینی این تشکیالت پس از ادغام آنها‬ ‫در نهادهای رسمی ع��راق افزایش یافته‪ .‬گ��روه های‬ ‫مسلح وابسته به ایران در حشد شعبی حتی پس از‬ ‫ادغ��ام در نهادهای رسمی هزینه سیاسی و نظامی‬ ‫و اقتصادی کالن روی دست عراق گذاشته اند چون‬ ‫رفتار غیر مسئوالنه دارن��د و در تنش بنی آمریکا و‬ ‫ایران بی طرف نیستند‪ .‬بر کسی پوشیده نیست که‬ ‫شبه نظامیان وابسته به رژیم ایران در حشد شعبی‬ ‫از دولت عراق حقوق می گیرند اما برنامه هایشان با‬ ‫برنامه های دولت عراق تفاوت دارد و می توان گفت بر‬ ‫خالف امنیت ملی عراق و آینده الکاظمی است‪.‬‬

‫نفوذ گروه های شبه نظامی وابسته به ایران در عراق‬ ‫افزایش یافته و همه این گروه ها به جز گروه بدر در‬ ‫عملیات نظامی هم نقش آفرینی می کند‪ .‬نیروهای‬ ‫نظامی شبه نظامیان از ‪ ۴‬هزار نفر در ‪ ۲۰۱۰‬به بیش‬ ‫از ‪ ۶۵‬هزار نفر در ‪ ۲۰۱۴‬رسید‪.‬‬ ‫می توان گفت گروه های شبه نظامی کوچک و نوپای‬ ‫وابسته به ای��ران نسبت به گ��روه ه��ای باسابقه تر و‬ ‫بزرگ تر مثل بدر و عصائب اهل الحق به سپاه نزدیک‬ ‫ترند‪ .‬وظایف آنها عمدتا درآمدزایی و کنترل مرزهای‬ ‫بنی عراق و سوریه و نقض حقوق بشر و توسعه و‬ ‫افزایش پایگاه های نظامی است که تحت نظارت دولت‬ ‫عراق نیستند‪.‬‬ ‫شبه نظامیان؛ تهدید اول امنیت ملی‬ ‫حشد شعبی همچنان مراکز تصمیم گیرنده در عراق‬ ‫و خارج کشور را گرفتار و سردرگم می کند‪ .‬حشد‬ ‫شعبی پس از شکست داعش در خاورمیانه توسعه‬ ‫و گسترش یافت و به تشکیالت امنیتی و سیاسی و‬ ‫اقتصادی با نفوذ تبدیل شد و به رقابت با گروه های‬ ‫دیگر بر سر تصاحب قدرت پرداخت‪ .‬قرائت بنیادین‬ ‫درباره ماهیت حاکمیت عراق و حشد شعبی همواره‬ ‫نادرست بوده است‪ .‬حشد شعبی یک تشکیالت نظامی‬ ‫رسمی در عراق است اما این گروه به رغم تالش سران‬ ‫حشد شعبی یک سازمان یکپارچه و منسجم نیست‪.‬‬ ‫این تشکیالت از انعطاف پذیری و ظرفیت سازگاری‬ ‫باالیی برخوردارند‪ .‬راس هرم گروه های حشد شعبی‬ ‫یعنی سرانشان و بدنه یعنی پایگاه اجتماعی هوادار‬

‫با هم هماهنگی ندارند‪ .‬برخی از گروه های وابسته به‬ ‫حشد شعبی کامال وابسته به ایران هستند‪.‬‬ ‫مشخص نیست گروه های کوچک که از حشد شعبی‬ ‫منشعب شده اند چقدر استقالل عمل دارند و آیا گروه‬ ‫ه��ای مستقل م��ورد حمایت گ��روه «م��ادر» هستند یا‬ ‫اینکه صرفا کارکرد افزایش دامنه نفوذ ب��رای گروه‬ ‫«مادر» دارند‪ .‬البته گزینه دوم محتمل تر است‪ .‬تشکیل‬ ‫این گروه های کوچک باعث شده تا گروه های بزرگ‬ ‫که در عرصه سیاسی موثر هستند بتوانند تحریم‬ ‫های آمریکا را دور بزنند و از خطر ق��رار گرفنت در‬ ‫فهرست گروه های تروریستی خارجی اجتناب کنند‪.‬‬ ‫یکی از ای��ن گ��روه ه��ای کوچک ناشناخته مسئولیت‬ ‫انجام چندین حمله علیه مواضع آمریکایی و خارجی‬ ‫از جمله حمله به کاروان نظامی ائتالف در ناصریه را‬ ‫پذیرفتند‪ .‬سرایا قاسم الجبارین اعالم کرد که پشت‬ ‫ای��ن حمله ب��وده اس��ت‪ .‬به نظر می رس��د که ای��ن گروه‬ ‫ه��ای شبه نظامی کوچک و نوپا ب��دون حمایت گروه‬ ‫های بزرگ تر و باسابقه ظرفیت حمله از طریق بمب‬ ‫کنار جاده ای یا با خمپاره را دارن��د‪ .‬گویا این گروه‬ ‫های کوچک کارکرد حمایت از گروه های شبه نظامی‬ ‫کارکشته وابسته به ایران را دارند‪.‬‬ ‫ب��ی گ�م��ان‪ ،‬ن�ف��وذ ای ��ران در ع��راق پ��س از کشته شدن‬ ‫س�ل�ی�م��ان��ی ک��اه��ش چ�ش�م�گ�ی��ری داش� �ت ��ه اس ��ت چ��ون‬ ‫سلیمانی پایه و اساس شبکه های اصلی شبه نظامیان‬ ‫وابسته به ایران در عراق را گذاشت‪ .‬مجامع گروه های‬ ‫شبه نظامی تحت نظر سلیمانی بودند‪ .‬رژی��م ای��ران‬ ‫‪14‬‬

‫‪01/08/2021‬‬

‫پایگاه عنی االسد ارتش‬ ‫عراق مورد چندین حمله‬ ‫از سوی شبه نظامیان‬ ‫وابسته به ایران قرار‬ ‫گرفت (فرانس پرس)‬

‫سرباز عراقی کالشینکف‬ ‫به دست (گتی)‬

‫آمریکا قرار دارند و نمی خواهند در مذاکرات به بن‬ ‫بست بخورند»‪.‬‬ ‫رویارویی بنی الکاظمی و شبه نظامیان‬ ‫دول��ت ع��راق در قالب روی��اروی��ی بنی الکاظمی و گروه‬ ‫های شبه نظامی مسلح قاسم مصلح رهبر یکی از‬ ‫گ��روه ه��ای وابسته به ای��ران را ‪ ۹‬مه ‪ ۲۰۲۱‬بازداشت‬ ‫ک ��رد‪ .‬ق��اس��م مسلح ب��ه ق�ت��ل ای �ه��اب ال��وزن��ی در کربال‬ ‫واق��ع در جنوب ب�غ��داد و قتل خ��ودس��ران��ه معترضان‬ ‫در تظاهرات بدون خشونت و چندین حمله به یکی از‬ ‫پایگاه های هوایی نیروهای آمریکا و ائتالف بنی املللی‬ ‫ضد داعش در عراق متهم شد‪.‬‬ ‫الکاظمی در م��اه ژوئ��ن ‪ ۲۰۲۰‬دس�ت��ور ب��ازداش��ت ‪۱۴‬‬ ‫نیروی شبه نظامیان وابسته به ایران را صادر کرد‬ ‫چون آنها برای حمالت موشکی در فرودگاه بنی املللی‬ ‫بغداد برنامه ریزی می کردند‪ .‬گفتنی است که الوزنی‬ ‫از جمله مخالفان سرسخت گروه های مسلح در عراق‬ ‫و نفوذ ایران در این کشور بود و اعتراضات در شهر‬ ‫کربال را هدایت می کرد‪ .‬گروه های مسلح وابسته به‬ ‫ایران بر کربال تسلط دارند‪ .‬کشته شدن ایهاب الوزنی‬ ‫منجر به ب��روز اعتراضات یک روزه در کربال شد و‬ ‫معترضان معابر و پل ها را بستند و کنسولگری ایران‬ ‫در این شهر را آتش زدند‪.‬‬ ‫‪13‬‬

‫‪01/08/2021‬‬

‫گروه های شبه نظامی برای ارعاب دولت و تالش برای‬ ‫آزادی مصلح منطقه به شدت محافظت شده سبز در‬ ‫بغداد که سفارت های خارجی و تاسیسات دولتی را‬ ‫در خود جای داده محاصره کردند‪.‬‬ ‫گ��روه ه��ای شبه نظامی در یک اتفاق مشابه در ماه‬ ‫ژوئیه ‪ ۲۰۲۰‬موفق به آزاد کردن یکی از رهبران خود‬ ‫از زندان شدند اما این بار دولت زیر بار آزادی مصلح‬ ‫نرفت و او در بازداشتگاهی نگهداری شد که توسط‬ ‫آمریکا و ناتو اداره می شد‪.‬‬ ‫الکاظمی مورد حمایت چهره های سیاسی سرشناس‬ ‫عراقی ق��رار گرفت و اوای��ل م��اه ژوئ��ن ‪ ۲۰۲۱‬گفت که‬ ‫اگر دولت دست او را برای مقابله با شبه نظامیان باز‬ ‫نگذارد استعفا می دهد‪.‬‬ ‫مصطفی ال�ک��اظ�م��ی ک��ه در م ��اه م��ه ‪ ۲۰۲۰‬ب��ه ع�ن��وان‬ ‫کاندیدای توافقی از سوی گ��روه های سیاسی روی‬ ‫ک��ار آم��د وع��ده داد ک��ه مشکالت م��ردم را پیگیری و‬ ‫از حقوقشان دف��اع م��ی ک�ن��د‪ .‬او در وه�ل��ه اول سعی‬ ‫ک��رد دس��ت شبه نظامیان وابسته ب��ه ای��ران را کوتاه‬ ‫کند‪ .‬همچنانکه سپاه پاسداران نیروی سرکوبگر در‬ ‫ایران است گروه های شبه نظامی عراق در سرکوب‬ ‫ت�ظ��اه��رات ای��ن کشور نقش دارن ��د‪ .‬اع�ت��راض��ات م��ردم‬ ‫عراق به رغم شیوع کرونا متوقف نشد اما با این حال‬ ‫الکاظمی نتوانسته راه��ی ب��رای کنترل شبه نظامیان‬ ‫پیدا کند‪.‬‬

‫سیاست‬

‫کمک خواهی بغداد برای نجات عراق از بازوهای سپاه‬

‫شبه نظامیان عراق دنباله رو طالبان‬ ‫بن‪ :‬جاسم محمد‬ ‫بحث و جدل درب��اره اینکه آمریکا قدرت بازدارندگی‬ ‫برای مقابله با گروه های شبه نظامی مسلح در عراق‬ ‫ن ��دارد همچنان داغ اس��ت‪ .‬ای��ن گ��روه ه��ا ک��ه م��رت��ب به‬ ‫پایگاه ها و تاسیسات آمریکایی در عراق حمله می‬ ‫کنند به خوبی می دانند که دولت بایدن به دنبال تنش‬ ‫زایی نیست و فقط به انجام حمالت محدود اکتفا می‬ ‫کند‪ .‬اما گروه های مسلح در عراق به موازات رویکرد‬ ‫تنش زدایی آمریکا به نیروها و پایگاه های این کشور‬ ‫در ع��راق حمله م��ی کنند چ��ون عملیات نظامی علیه‬ ‫آمریکایی ها مشروعیت بیشتری به این گروه ها در‬ ‫میان هوادارانشان می دهد و می توانند اعتبارات مالی‬ ‫و نیروهای بیشتری جذب کنند‪ .‬افزون بر این‪ ،‬حمله‬ ‫به منافع آمریکا «استراتژی ‌» ایران برای خارج کردن‬ ‫آمریکایی ها از ع��راق اس��ت‪ .‬به عبارت دیگر عملیات‬ ‫نظامی گ��روه ه��ای مسلح علیه آمریکایی ها افزایش‬ ‫پیدا خواهد کرد‪.‬‬ ‫آموزش گروه های مسلح کوچک توسط سپاه‬ ‫رژیم ایران صدها نیروی والیی از بنی اعضای گروه‬ ‫های شبه نظامی قدرتمند وابسته به خود در عراق‬ ‫ج��ذب ک��رد و تشکیالت کوچک با حضور نیروهای‬ ‫نخبه و والیی تشکیل داد‪ .‬رویکرد ایران در چرخش‬ ‫از گروه های بزرگ به گروه های کوچک تر قابل تامل‬ ‫است‪.‬‬ ‫آموزش گروه های جدید کوچک در ‪ ۲۰۲۰‬روی جنگ‬ ‫پهپادی و کنترل و تبلیغات اینترنتی و ارتباط مستقیم‬ ‫با فرماندهان سپاه قدس‪ ،‬ب��ازوی برون مرزی سپاه‬ ‫متمرکز شد‪.‬‬ ‫طبق اظهارات مقام های امنیتی عراق و رهبران گروه‬ ‫ه��ای شبه نظامی و منابع دیپلمات و نظامی غربی‬

‫این نیروهای نظامی «نخبه» حمالت پیچیده فزاینده‬ ‫علیه آمریکا و متحدانش در ع��راق ان�ج��ام دادن ��د‪ .‬به‬ ‫گفته منابع آگ��اه ع��راق��ی ای��ن روی�ک��رد جدید نشانگر‬ ‫ای��ن اس��ت ک��ه رژی��م ای��ران ب��رای ج�ب��ران شکست ه��ا و‬ ‫ناکامی ه��ای پیاپی ب��ه خصوص کشته ش��دن قاسم‬ ‫سلیمانی ف��رم��ان��ده س�پ��اه ق��دس واک �ن��ش ن�ش��ان داده‬ ‫اس��ت‪ .‬قاسم سلیمانی تمام گ��روه ه��ای شبه نظامی‬ ‫شیعه در ع��راق را از نزدیک هدایت می کرد تا اینکه‬ ‫در حمله پهپادی آمریکا در ‪ ۲۰۲۰‬کشته شد‪ .‬قاآنی‪،‬‬ ‫جانشنی سلیمانی برای تشکیل تشکیالت چند صد‬ ‫نفره در اماکن گوناگون تالش می کند‪ .‬این افراد که‬ ‫نسل جدید شبه نظامیان هستند فقط و فقط به سپاه‬ ‫قدس وابسته هستند‪.‬‬ ‫دولت عراق به ناتو متوسل شد‬ ‫ناتو گفت نیروهای مستقر این سازمان در عراق از‬ ‫‪ ۵۰۰‬نفر به ‪ ۴‬هزار نظامی افزایش پیدا می کند و عمدتا‬ ‫ماموریت آموزشی و مستشاری دارند‪.‬‬ ‫ای��ن ت�ح��والت نظامی و میدانی و امنیتی در ع��راق با‬ ‫گفتگوهای غیر مستقیم بنی ایران و آمریکا همزمان‬ ‫شده است‪ .‬هدف مذاکرات احیای توافق هسته ای است‬ ‫ک��ه ‪ ۲۰۱۵‬بسته ش��د‪ .‬ح�م��دی م��ال��ک همکار موسسه‬ ‫واشنگنت و کارشناس امور شبه نظامیان شیعه در‬ ‫عراق می گوید «این حمالت بخشی از برنامه منظم و‬ ‫هماهنگ شده بنی گروه های شبه نظامی وابسته به‬ ‫ایران در عراق برای تنش زایی است»‪.‬‬ ‫او افزود «حمله در شرق سوریه اولنی عملیاتی بود که‬ ‫همزمان در عراق و سوریه انجام می شود‪ .‬تصور می‬ ‫کنم که رژیم ایران به آنها برای تنش آفرینی چراغ سبز‬ ‫داده به خصوص اینکه گفتگوهای هسته ای خوب پیش‬ ‫نمی رود‪ .‬البته ایرانی ها نمی خواهند تنش از کنترل‬ ‫خارج بشود و از یک حد خاصی عبور کند چون ایرانی‬ ‫ها بیشتر از آمریکایی ها در معرض حمله های هوایی‬ ‫‪12‬‬

‫‪01/08/2021‬‬

‫تراز تجاری‬

‫طبق آمار تازه مرکز آمار سعودی حجم صادرات کاالی‬ ‫سعودی به عمان ‪ ۴‬میلیارد و ‪ ۳۸۰‬میلیون ری��ال (یک‬ ‫میلیارد و ‪ ۱۷۰‬میلیون دالر) اعالم شد‪.‬‬ ‫واردات سعودی از عمان در ‪ ۲۰۱۹‬به ارزش ‪ ۷‬میلیارد‬ ‫و ‪ ۱۷‬میلیون ری��ال (ی��ک میلیارد و ‪ ۹۱‬میلیون دالر)‬ ‫بوده است‪.‬‬ ‫اق�لام مهم واردات��ی به عمان عبارتند از محصوالت و‬ ‫فراورده های فلزی و آهنی و فوالدی و پالستیکی و نیز‬ ‫لبنیات و تخم مرغ و تولیدات غذایی حیوانی‪.‬‬ ‫اقالم مهم واردات��ی به سعودی عبارتند از آلومینیوم و‬ ‫فوالد و کشتی و قایق و شناورها و روغن های حیوانی‬ ‫و گیاهی و محصوالت ارگانیک‪.‬‬ ‫بی گمان میزان مبادالت تجاری بنی دو کشور همچنان‬ ‫محدود اس��ت ام��ا ت�لاش ب��رای شناسایی ب��ازاره��ای دو‬ ‫کشور و نیازمندی هایشان و افزایش سرمایه گذاری‬ ‫در بخش های آینده دار همچون گردشگری و انرژی‬ ‫پاک و تصفیه آب و امالک و صنایع مصرفی ادامه دارد‪.‬‬ ‫بناست که یک شهر صنعتی در راستای استفاده بهینه‬ ‫و حداکثری از این جاده جدید در انتهای مسیر زمینی‬ ‫بنی سعودی و عمان احداث شود‪.‬‬ ‫خط لوله نفت سعودی‬

‫ای��ن روزه��ا گمانه زن��ی درب��اره خط لوله نفت دیگری‬ ‫اف��زای��ش یافته ک��ه از م�ی��دان ه��ای نفتی س�ع��ودی مثل‬ ‫‪11‬‬

‫‪01/08/2021‬‬

‫میدان شیبه در ربع الخالی به سواحل عمان در کنار‬ ‫دری ��ای ع��رب ک�ش�ی��ده م��ی ش��ود و ب��دی��ن ت��رت�ی��ب نفت‬ ‫سعودی از طریق بنادر خلیج عربی و دریای سرخ و‬ ‫تنگه هرمز صادر نمی شود‪ .‬در حالیکه تنگه هرمز‬ ‫بنی ای��ران و عمان ق��رار دارد ای��ران چندین بار تهدید‬ ‫کرده که این خط کشتیرانی و حمل و نقل دریایی بنی‬ ‫املللی را می بندد‪.‬‬ ‫احداث خط لوله منافع مشترکی برای دو کشور دارد و‬ ‫گزینه دیگری برای صدور نفت سعودی فراهم می کند‬ ‫و تعرفه های گمرکی این کاالی استراتژیک و صادرات‬ ‫آن برای خریداران عمده آسیایی نفت سعودی مثل ژاپن‬ ‫و هند و پاکستان و چنی و کره جنوبی منبع درآمدی‬ ‫برای عمان به شمار می رود‪.‬‬ ‫خط لوله انتقال نفت از خاک عمان از نظر امنیت راهبردی‬ ‫نیز اهمیت ویژه دارد چرا که اگر به هر دلیلی جنگ در‬ ‫منطقه آغ��از ش��ود مسیر حمل و نقل دری��ای��ی تعطیل‬ ‫نخواهد شد‪ .‬به خصوص اینکه منطقه خلیج در دوره‬ ‫جنگ بنی عراق و ایران دهه هشتاد میالدی صحنه جنگ‬ ‫نفتکش ها بود‪.‬‬ ‫بنابراین می ت��وان گفت به خدمت گرفنت جغرافیا در‬ ‫راستای تامنی منافع اقتصادی و تجاری و گردشگری‬ ‫و اتصال راهبردی بنی دو کشور کلید اصلی توسعه‬ ‫متوازن و گسترش بازارها و فراهم کردن فضای مناسب‬ ‫برای سرمایه گذاری های مستقیم بنی دو کشور بر پایه‬ ‫سندهای چشم انداز آینده دو کشور است‪ .‬این امر در‬ ‫تحکیم اتحاد اقتصادی تحت پوشش سیاست به منظور‬ ‫برقراری ثبات و امنیت سهیم خواهد بود‪.‬‬

‫برخوردار بوده و از تنگه هرمز و خلیج عربی فاصله‬ ‫دارد‪ .‬دولت عمان با توجه به ویژگی های این بندر در‬ ‫صدد توسعه آن بوده و برای تبدیل کردن دقم به قطب‬ ‫امن و پایدار و جذاب برای سرمایه گذاری های اقتصادی‬ ‫و صنعتی تالش می کند»‪.‬‬ ‫م��وق�ع�ی��ت ب��ی ن�ظ�ی��ر ب �ن��در دق ��م س ��رآغ ��از خ��وب��ی ب��رای‬ ‫تالش های صورت گرفته به منظور کاهش تهدیدهای‬ ‫ژئواستراتژیکی در تنگه هرمز است؛ به خصوص اینکه‬ ‫رژیم ایران حس می کند که بر تنگه هرمز سلطه پیدا‬ ‫ک��رده اس��ت‪ .‬ای��ن تنگه محل ع�ب��ور و م��رور ‪ ۲۰‬درص��د‬ ‫ص � ��ادرات ن�ف��ت ج �ه��ان و ن��ه ف�ق��ط م�ح�م��ول��ه ه ��ای نفتی‬ ‫سعودی است‪ .‬بخشی از صادرات و واردات غیر نفتی‬ ‫سعودی هم از این گذرگاه رد می ش��ود‪ .‬کشور عمان‬ ‫فرصت بیشتری ب��رای عبور ص��ادرات خ��ود از طریق‬ ‫مسیر زمینی به کشورهای خلیج و مشرق عربی دارد‬ ‫چون این کشور می تواند با استفاده از بنادر متعدد‬ ‫سعودی در دریای سرخ همچون بندر ملک عبد الله و‬ ‫بندر اسالمی جده و ضباء و همچننی بندر نیوم در آینده‬ ‫در وقت صرفه جویی کند‪ .‬مسیر صادرات دریایی عمان‬ ‫از طریق سعودی کوتاه تر می شود چون کشتی ها الزم‬ ‫نیست از تنگه باب املندب و دری��ای سرخ را کامل دور‬ ‫بزنند تا به کانال سوئز برسند و از آنجا راهی بازارهای‬ ‫اروپایی و شمال آفریقا شوند‪.‬‬ ‫بندر عمان به شبکه ریلی عمان متصل خواهد شد و‬ ‫پروژه «قطار خلیج» اینک برای اتصال ریلی کشورهای‬ ‫خلیج عربی انجام می شود که در انتقال کاال و مسافر‬

‫سهیم خواهد بود‪ .‬برخی بنادر سعودی اینک از طریق‬ ‫شبکه ری�ل��ی ب��ه ه��م وص��ل هستند و ب��رن��ام��ه ای ب��رای‬ ‫توسعه و اتصال بنادر سعودی با کشورهای همسایه‬ ‫از طریق خط آهن در دست اجرا است‪.‬‬ ‫گفتنی است که پروژه ‪ ۱۵‬میلیارد دالری احداث قطار‬ ‫خلیج برای انتقال کاال و مسافر به شش کشور خلیجی‬ ‫در حال اجرا است‪.‬‬

‫سلطان هیثم بن طارق‬ ‫مورد استقبال شاهزاده‬ ‫محمد بن سلمان ولیعهد‬ ‫سعودی قرار گرفت‬ ‫(فرانس پرس)‬

‫بندر دقم در عمان (وبسایت رسمی بندر)‬

‫‪10‬‬

‫‪01/08/2021‬‬

‫ثالث مثل یمن یا امارات به سعودی و عمان بروند‪« .‬جاده کشور تنظیم شده اند و این جاده برای ارتباط تجاری‬ ‫عمان» منجر به کوتاه شدن مسیر کامیون های حامل بنی بازارهای جهان مورد استفاده قرار می گیرد‪.‬‬ ‫ک��اال ب�ین دو ک�ش��ور م��ی ش��ود و ای��ن ب��ه معنای سهولت‬ ‫ایجاد‬ ‫صادرات سعودی به عمان و کشورهای آسیایی و‬ ‫تنوع بخشی به گذرگاه های دریایی‬ ‫چشم اندازهای نوین برای صادرات عمان از طریق معابر‬ ‫زمینی به کشورهای خلیجی و مشرق عربی است‪.‬‬ ‫اگر خط لوله انتقال نفت در ربع الخالی احداث شود دولت س �ع��ودی ب��ه دری ��ای ع��رب و ع�م��ان ب��ه دری ��ای س��رخ راه‬ ‫س�ع��ودی گزینه ه��ای متنوع ت��ری ب��رای ص ��ادرات نفت ن��دارن��د‪ .‬دو کشور بر پایه منطق همگرایی اقتصادی‬ ‫از طریق دری��ای عمان و اقیانوس هند خواهد داش��ت‪ .‬و توسعه باید از ظرفیت های یکدیگر استفاده کنند‪.‬‬ ‫صادرات و واردات سعودی از طریق بندر دقم در عمان به مصلحت سعودی است که در روند داد و ستدهای‬ ‫متنوع تر خواهد شد‪.‬‬ ‫دریایی اش با جهان گزینه دیگری به جز خلیج عربی‬ ‫در ای ��ن ن��وش �ت��ه ب��ه ب��ررس��ی ن �ق��ش ای ��ن م�س�ی��ر زمینی و دریای سرخ داشته باشد و فقط به دریای عرب اکتفا‬ ‫لجستیکی بنی سعودی و عمان می پردازیم‪ .‬جاده ای نکند‪ .‬از طرف دیگر‪ ،‬استفاده از بنادر سعودی در دریای‬ ‫که با بهره ب��رداری از جغرافیا در راس�ت��ای همگرایی سرخ منافع متعددی برای عمان دارد چون این گذرگاه‬ ‫اقتصادی نقش آفرینی می کند و منافع حتمی متعددی های دریایی به کانال سوئز و بازارهای اروپا و شمال‬ ‫مثل افزایش نقش و اهمیت منطقه خلیج عربی در روند آفریقا نزدیک ترند‪.‬‬ ‫داد و ستد غیر نفتی ب�ین املللی ب��ه دن�ب��ال دارد‪ .‬سند طبق تعریفی ک��ه وب�س��ای��ت ب�ن��در دق��م در ع�م��ان از این‬ ‫چشم ان��داز ‪ ۲۰۳۰‬سعودی و سند چشم ان��داز ‪ ۲۰۴۰‬بندر ارایه شده این است که «بندر دقم واقع در ساحل‬ ‫عمان بر پایه تنوع بخشی به اقتصاد و کنار گذاشنت جنوب شرقی پادشاهی عمان در کرانه دریای عرب و‬ ‫نفت به عنوان منبع اصلی درآمد زا برای اداره امور دو اقیانوس هند قرار دارد‪ .‬این بندر از موقعیت استراتژیک‬

‫‪9‬‬

‫‪01/08/2021‬‬

‫مقاله اصلی‬

‫گام جدید برای افزایش اهمیت خلیج عربی‬

‫سعودی و عمان‪ :‬جغرافیا در خدمت‬ ‫همگرایی اقتصادی‬ ‫همزمان شد‪ .‬این رویداد بسیار مهم پیامدهای اقتصادی‬ ‫جده‪ :‬معتصم الفلو‬ ‫و گردشگری و تجاری و سیاسی کوتاه م��دت و بلند‬ ‫مدت دارد و مسیر زمینی بنی دو کشور برای اولنی بار‬ ‫سفر هیثم بن طارق سلطان عمان به سعودی در ماه افتتاح می شود و از بیابان ربع الخالی عبور می کند‪.‬‬ ‫ژوئ �ی��ه ب��ا روی� ��داد م�ه��م دی �گ��ری ب ��رای ب �ه��ره ب� ��رداری از مسافران دو کشور می توانند از طریق این مسیر زمینی‬ ‫جغرافیا در راستای همگرایی اقتصادی بنی دو کشور یا «ج��اده عمان» مستقیما و ب��دون ترانزیت در کشور‬ ‫‪8‬‬

‫‪01/08/2021‬‬

‫مردم در نیویورک به منظور‬ ‫جلوگریی از شیوع کرونا‬ ‫(کوید ‪ )۱۹‬ماسک می زنند‬ ‫زنی که در شهر نیویورک لباس میکی ماوس‬ ‫پوشیده از ماسک استفاده می کنند‪ .‬مردم این‬ ‫شهر به منظور جلوگیری از شیوع گونه مسری تر‬ ‫دلتا ماسک می زنند‪ ۳۰ .‬ژوئیه ‪( .۲۰۲۱‬رویترز)‬

‫‪7‬‬

‫‪2021/٠٨/01‬‬

‫رویداد های تصو یری‬

‫‪6‬‬

‫‪2021/٠٨/01‬‬

2021/٠٨/01

5

‫رویداد های تصو یری‬

‫موزه حمل و نقل روسیه‬ ‫یک خانم و دخترش کنار مدل چوبی آروس سنات یا رولزرویس روسی که جلوی در گاراژ‬ ‫ویژه کرملنی واقع در پارک سوکولنیکی در مسکو پارک شده اول اوت ‪ ۲۰۲۱‬رد می شوند‪.‬‬ ‫محل ویژه پارک خودرو کاخ کرملنی در مسکو در ‪ ۲۰۲۱‬صد ساله شد‪( .‬فرانس پرس)‬

‫‪4‬‬

‫‪2021/٠٨/01‬‬

‫‪ 01‬اوت ‪ :2021-‬شماره ‪1662‬‬

‫‪Issue 1662 - 01 August 2021‬‬

‫افزایش تولید انرژی پاک در‬ ‫سعودی و مصر؛ ظرفیت‬ ‫سازی برای روشنایی اروپا‬ ‫‪32‬‬ ‫‪18‬‬

‫محمود عباس؛ مخالف مقاومت‬ ‫مسلحانه و رییس موقت تشکیالت‬ ‫خودگردان در ‪ ۱۲‬سال گذشته‬

‫حتول در نظام آموزشی سعودی به سوی آزاد اندیشی‬ ‫و ایجاد ظرفیت های نوآورانه‬

‫‪34‬‬

‫‪26 32‬‬ ‫سردبری‪:‬‬ ‫غسان شربل‬ ‫مدیر حتریریه‪:‬‬ ‫مصطفی الدسوقی‬

‫‪HH Saudi Research and Marketing (UK) Ltd‬‬

‫‪10th Floor Building 7 Chiswick Business Park‬‬ ‫‪566 Chiswick High Road London W4 5YG‬‬ ‫‪Tel : +44 207 831 8181 - Fax: +44 207 831 2310‬‬

‫‪2‬‬

‫‪01/08/2021‬‬

‫ماه نامه سیاسی مجله خبری مجله خبری‬

‫‪www.majalla.com/eng‬‬

‫شبه نظامیان‬ ‫عراق دنباله رو‬ ‫طالبان‬

‫‪ 01‬اوت ‪ :2021-‬شماره ‪1662‬‬

‫آوارگان درمانده کرانه‬ ‫فرات در آن سوی رودخانه‬ ‫برادا در دمشق‬

‫ردپای ناقص سازی‬ ‫جنسی زنان در‬ ‫ایران‬

‫‪Issue 1662 - 01 August 2021‬‬

‫سعودی و عمان‪ :‬جغرافیا‬ ‫در خدمت همگرایی اقتصادی‬