REVISTA RAÑOLAS 2020/21

REVISTA

RAÑOLAS

CURSO 2020/2021

Reseñas Entrevistas Redes sociais Poesía

CURSO 20-21

Relatos Banda deseñada Investigación Traducións

Encherémol-as velas C´a luz náufraga d´a madrugada.

Manuel Antonio (1928), De catro a catro.

“ A mal tempo boa cara”, din as nosas avoas.

Esta foi a filosofía coa que comezamos este curso. No medio dunha gran treboada tivemos que partir. Preparámonos o mellor posible, de forma concienciuda, planificando cada detalle minuciosamente, tomando decisións difíciles… e conseguimos realizar a travesía con éxito.

Chegamos a porto. Gran satisfacción! Hoxe só nos queda recoñecer e agradecer o traballo e a ilusión coa que profesorado e alumnado se botou á mar.

Partimos dunha premisa clara. Ofrecer aos nosos rapaces e rapazas unha educación de calidade e, para isto, sabiamos que era imprescindible unha educación presencial, igualitaria, na que non só se traballasen contidos curriculares, senón o desenvolvemento doutras habilidades socioemocionais e a adquisición de valores para vivir en sociedade.

O noso alumnado foi consciente desde o minuto cero do nubarrón que tiñamos por riba, da ameaza constante, e puxo todo da súa parte para que o navío non encallase: adaptouse a entrar en ringleira, desinfectou o seu posto de traballo varias veces ao día, usou sempre xel e máscara, pasou frío para poder ter o centro ventilado ou, incluso no caso de bacharelato, tivo quenda de tarde, non desexada por ninguén, pero imprescindible para garantir unha educación de calidade. Foi exemplar.

O profesorado non foi menos. Remou, todo a un, para chegar a bo porto. Traballou mañá, tarde e noite; fixo gardas de paso de peóns, gardas no Xardín do Posío; labores de limpeza; viviu cun termómetro na man..., e, o máis

ENSINO PÚBLICO ENSINO DE CALIDADE

importante, ademais de coñecementos, transmitiu responsabilidade, confianza, atención, entusiasmo...

Dicía Celestín Freinet: “Non podedes preparar o voso alumnado para que constrúa mañá o mundo dos seus soños, se vós non credes neses soños”. O profesorado do Otero cre neles.

O profesorado do Otero soña. E fai soñar. E avanza . E, en ano de pandemia, entre todos, botamos a andar un bacharelato de excelencia (STEM BAC). Sacamos adiante un Club de Letras e un Club de Ciencias. E desenvolvemos proxectos de Innovación Educativa e Contratos Programas. E trasladamos o noso museo, “museizando”, deste xeito, integramente o edificio histórico. E celebramos xornadas pola muller. E pola lingua. E celebramos outras datas sinaladas: Día da Muller e da Nena na Ciencia, Día de Rosalía, Día Mundial da Arte, Día do libro, Día de Poesía, Día da Educación física na rúa, Festa dos Maios, Mes das Letras... E tivemos multitude de actividades, en liña e presenciais. E cultivamos o noso horto. E presentámonos a todas as Olimpíadas. E gañamos moitas. E sacamos adiante un número máis da Revisa Rañolas.

Máis completa ca nunca. Con máis ilusión ca nunca.

Desde o alto do mastro botamos a vista atrás e ollamos un ronsel de satisfacción. Aínda pisamos areas movedizas pero, de seguro, chegaremos a terra firme. Vós. Nós. A Comunidade educativa xunta. Avante!

O equipo directivo

Antonio Rodríguez Martín Ex-alumno deste centro de ensino entre os anos 19441951 Antonio Rodríguez Martín (Ancla) naceu en Ourense, no ano 1932. Foi criado polos seus avós na casa que estes habitaban no barrio de San Francisco, onde veu ao mundo, de aí que a figura da avoa e do avó Antonio, en particular, sexan para el referenciais.

Quen coñece a Ancla, simpatiza inmediatamente con el, pola súa amabilidade, bo humor e vitalismo. Mais cando conta que ten 88 anos, dato que deseguida sae na conversa, quedamos marabilladas pola memoria intacta que acumula de persoas, anécdotas, datas,... que vai fiando nunha conversa sen apenas titubeos. E, ao cabo dunha longa charla con el, non sabemos se envexar máis a súa axilidade mental e física, ou o seu inmenso agradecemento por todo o vivido, semella unha desas persoas ás que todo lle saíra ben na vida, mesmo cando xa sabemos que non foi así.

De cando o noso centro era o Instituto Nacional de Enseñanza Media de Ourense (INEMO) Entre os anos 1944-1951 Ancla estudou neste centro, daquela chamado Instituto Nacional de Enseñanza Media de Ourense (INEMO). Na foto de graduación desta promoción (1944-1951) fixámonos nas nove mulleres que ocupan a primeira fila, daquela xorde a estrañeza de que naquela época houbese ensino mixto, mais Ancla acláranos que esas nove compañeiras non só non compartían aulas cos 18 rapaces da súa promoción, senón que apenas as atopaban dentro do edificio; elas ocupaban unha aula na planta alta, tiñan reservada unha entrada distinta e nos leceres non podían saír do centro, mentres que os rapaces ían ao parque do Posío.

Facendo gala da súa impresionante memoria, Antonio lembra os compañeiros e profesores con nomes e apelidos, e tamén as diferentes aulas que a

(Ancla) súa promoción ocupou nos distintos cursos. Con respecto ao espazo físico, cando lle preguntamos a Antonio polos cambios máis significativos que aprecia no actual edificio, en comparación con aquel que el lembra, destaca o Pompeu. Non é só que non existira o actual polideportivo, como cabería imaxinar, senón que no 1944, cando el chegou, non había nada alí, un descampado que lindaba coa rúa. Ao ano seguinte comezaron as obras para levantar os muros e converter o terreo nunha pista con porterías de fútbol, un auténtico luxo para a época.

Plan de estudos.

Fálanos Antonio dun Bacharelato de sete anos, mais a necesidade de completar os sete cursos estaba en función dos estudos posteriores aos que se pretendía acceder, podendo, segundo os casos, facer só os tres ou os catro primeiros cursos. Parece que as linguas, tanto clásicas como modernas, tiñan bastante peso no plan de estudos vixente entre 1938 e 1953. Estudaban Latín durante os sete anos, tiñan unha primeira lingua estranxeira no primeiro curso, cando podían escoller entre Francés e Italiano, e unha segunda lingua estranxeira, Inglés ou Alemán en cuarto.

Ramón Otero Pedrayo: o profesor.

Antonio tivo a sorte de ter asistido ás clases de Ramón Otero Pedrayo, que foi o seu profesor de Historia no curso 19481949, xa restituído na súa cátedra, tras quedar suspendido ao comezo da ditadura franquista. Lembra a habilidade de Otero

para facer revivir escenas históricas con todo luxo de detalles, grazas a uns bastos coñecementos e á súa facilidade para a oratoria. Esta era a razón pola que un compañeiro de Ancla, Amador Vázquez Pérez, acostumaba a dicir: “eu creo que Don Ramón estivo alí...”, mentres escoitaba o relato dunha batalla, ou calquera outro acontecemento histórico.

Outra faceta que lembra do membro da Xeración Nós era o seu trato afectuoso, sempre recoñecía aos seus ex-alumnos, saudábaos pola rúa e interesábase polo que estaban a facer..

Lembrando a máis profesores.

Antonio aclara que na relación co profesorado “había un respecto enorme, antes de que chegara o profesor estabamos de pé e non nos sentabamos ata que el non nolo dixera”, algo que el conta destacando á vez a faceta amable da maior parte dos docentes. No anecdotario protagonizado polos docentes, ocupa un lugar destacado José Amengual Ferragut. Este profesor de Ciencias tiña moita vista, segundo relata Ancla, ao pedirlle ao alumno Aurelio López Fernández, que polo visto debía ter algún contacto coa Praza de abastos, que fose o encargado de proporcionarlle vísceras de animais que despois diseccionaban na mesa do laboratorio: un corazón, un pulmón... Se o profesor consideraba que sobraba tempo de clase, despois de ter explicada a materia, levaba aos alumnos ao Pompeo a que xogasen un pouco ao fútbol e mesmo se animaba a xogar con eles un partidiño.

Ao igual que o seu colega Amengual, tamén o profesor de Literatura, Joaquín Saura Falomir, era catalán; deste destaca a impecable orde das súas explicacións e os seus esquemas de chave para organizar toda a información. Xunto a estes menciona outros moitos nomes: Juan Saco Maureso, profesor de Latín, “paciente e meticuloso” segundo o seu alumno, Higinio Gómez Rico que chegou para ensinarlles Historia e Xeografía cando Otero Pedrayo marchou para Santiago, e no mesmo departamento Aurora Seijo Díaz quen, como recurso didáctico, decidiu adxudicarlle a cada alumno un personaxe histórico: “ti es Vellido Dolfos, ti es Dona Urraca...” o cal, para Antonio, só tiña o inconveniente de que certos alumnos comezaron a queixarse de que des-

pois lles quedaba o sobrenome e algún se convertía en “Dona Urraca” para todos os compañeiros, visto o cal, a profesora decidiu abandonar este recurso.

Outra das poucas profesoras que tiñan era Patrocinio Armesto Alonso, que impartía clases de Matemáicas. Ante a nosa sorpresa, Ancla explica que, se ben había segregación por sexos entre o alumnado, non sucedía o mesmo co profesorado; os mesmos profesores e profesoras daban clases nas aulas masculinas e nas femininas. Continúa coa relación de docentes lembrando a: José Fernández Gallego, profesor de Filosofía; José Osorio Martínez y Araceli Ancoechea, de Francés; Manuel de Nóvoa, de Grego; Augusto Larouco e Lauro Fitera de Matemáticas, Jesús Soria de Debuxo, José Souto Vilas e Ricardo de Sádaba de Física e Química; Jaime P. Coleman de Literatura; Vicente Alonso Pérez de Inglés; Isidro Garde e Serafín Martull de Educación Física...

O sobrenome de Ancla.

Cando lle preguntamos pola orixe deste sobrenome, Antonio explica que procede da súa carreira como telegrafista e técnico de radio na Mariña. Ao rematar o Bacharelato presentouse como voluntario no exército naval, alí estivo un tempo embarcado, afacéndose á vida marítima e percorrendo a costa da península.

Posteriormente ingresou na Escola de Transmisións e electricidade de Vigo para, unha vez rematada a formación, pasar a facer prácticas nun minador. Fala Ancla desta etapa da súa vida con emoción e certa morriña. Se a vocación de mariño existe, el parecía tela. Pois, a pesar da dura disciplina, dos momentos críticos que viviu, mesmo dos accidentes nos que tivo que presenciar a morte dalgún compañeiro, el parece quedar coa parte boa: o gusto polo mar e a enorme camaradería e solidariedade entre os compañeiros.

Seguimos a escoitar as mil e unha anécdotas vividas por Antonio nesta etapa da súa vida, ao tempo que non podemos evitar pensar que, quizais outros, quizais nós, sacariamos outras conclusións, ou fariamos un relato tinxido de certa amargura, mais este home semella estar vacinado fronte ao pesimismo e o único asomo de tristeza no seu relato ten que ver con ese asunto persoal, do que prefire non falar, e que o obrigou a abandonar a Mariña..

TAMÉN NA BIBLIOTECA..., UN CURSO DISTINTO

A PRÁCTICA DO SCOOTER

Outro punto a ter en conta é a altura das ramplas e a inclinación das mesmas que, segundo como sexan, pode incrementar o perigo, pero á súa vez, facilitará a execución do truco que queremos.

Coas restriccións esixidas pola situación de pandemia actual, e seguindo as recomendacións protocolarias anti-COVID, a nosa biblioteca abriu as portas a comezo de curso. Coma en todos os sectores que conforman a vida escolar, tamén nela se notou o efecto deste momento complicado que nos toca vivir. Privada da presenza multitudinaria de lectores e do eco enriquecedor e xovial da súa interacción, todo nela foi algo máis lóbrego ca de costume.

En concreto, aquí en Ourense só temos dúas pistas (unha en Ourense e outra en Barbadás) e a verdade é que ningunha está ben feita. A de Ourense é de madeira, o que fai que con chuvia se levanten as táboas, por non falar de que se rompen moi facilmente e os parafusos das ramplas sáense cada dous por tres. A pista de Barbadás está mellor, pero só esta ben para principiantes, xa que a inclinación e a altura das ramplas é mínima, polo que a xente avanzada, coma min, apenas pode progresar nestas pistas. Onde verdadeiramente progresamos é en Verín que ten unhas pistas excelentes, coa inclinación e altura idóneas para todos os niveis de dificultade, o que fai que viaxe moito cara a alí para poder progresar e mellorar máis rapidamente.

A pesares disto, continuouse coa selección de libros significativos, trouxéronse novidades imprescindibles, seguíronse celebrando as efemérides máis destacadas de cada momento, fixéronse as puntuais recomendacións lectoras e o mantemento dos servizos fundamentais (préstamos, hora de ler...).

Xa cerca do remate, recordamos algúns dos momentos deste tempo peculiar. Así, a principio de curso, demos a coñecer a escolma de exemplares da exposición permanente “O apaixoante mundo do saber”.

En novembro sumámonos á petición dun mundo sen violencia contra as mulleres e recordamos o día da Filosofía. Despedimos o ano con recomendacións de textos a carón do lume e coa invitación á lectura dun novo exemplar da revista Posío. En xaneiro, seguimos reivindicando a paz no mundo. Un mes despois, lembramos a Rosalía de Castro, a festa do entroido e as lecturas inesquecibles doutro tempo. Chegou a primaveira e, con motivo da celebración do 8 de marzo, invitamos a coñecer a “Sección Lila” e a escolma de obras fundamentais relacionadas co mundo científico.

En abril, celebramos o “Día do libro” e o “Día Mundial da Arte”. En breve, festexaremos e seguiremos poñendo en valor as nosas Letras Galegas e, en xuño, entre outras actuacións, lembraremos o tan importante Día Mundial do Medio Ambiente.

Xa preto do remate, despedimos un curso singular, albergando a esperanza de poder retomar, nun futuro máis propicio, o xa consolidado concurso de microrrelatos pi, o concurso de marcapáxinas, a enquisa de hábitos lectores e todas as actividades que non se puideron realizar neste meses pasados e que, noutros momentos, deron vida e encheron de sentido este recurso fundamental, este espazo valiosísimo e único que é a biblioteca.

Biblioteca do IES Otero Pedrayo

Boas!

Son Alex, un rapaz de 16 anos de Ourense ao que lle gustaría falar do seu deporte. Eu practico “scooter”, tamén coñecido como andar en patín, pero co “extra” de que, ademais de andar fago trucos ou filigranas co mesmo, xa sexa virando o guiador, dando reviravoltas co meu corpo… A verdade é que é un deporte un tanto perigoso, xa que un truco mal executado poderíache causar una grave lesión, polo que a progresión neste deporte é lenta, pois necesitas practicar os movementos e os saltos na rampla antes de facer as filigranas, de non ser así, sería moi probable que levases un bo golpe.

Eu empecei nisto vendo vídeos de profesionais en internet, aínda que agora a xente empeza por “moda” ou para quedar ben diante dos seus amigos, cousa que os practicantes do deporte non vemos nada ben. Recordo que cando empecei, levábame meses facer os trucos, xa que non tiña nin forza, nin técnica e, o máis importante, experiencia. Co paso do tempo, aprendín que a experiencia é o máis importante, xa que con experiencia saberás facer a maioría de trucos e executalos dunha forma correcta e sen perigo mais, se tes forza sen experiencia, poderás facelos, pero probablemente estean executados dunha forma perigosa e con movementos incorrectos. Isto mesmo pasoume nunha competición en Nigrán.

As competicións de “scooter” constan de dúas rondas de trucos (dar voltas polas pistas facendo a maior e mellor cantidade de trucos ben feitos) durante un minuto e 5 minutos de descanso entre cada unha. Dependendo da cantidade e calidade dos trucos, os xuíces valorarán e sairá un gañador. Contando isto, ligado co da experiencia, na primeira competición quedei de sexto, debido a que a falta de experiencia e os trucos “mal” executados, xogáronme unha mala pasada. Porén, na segunda competición á que fun, ao ter máis experiencia e aprender dos erros que cometera, quedei no terceiro posto tras facer dúas rondas case perfectas sen cometer ningún erro, e quedando por debaixo dos dous mellores de Galicia, e os números 6 e 12 de España, o que me contentou bastante.

Con este deporte aprendín moito e gañei moitos amigos. Aprendín de compañeirismo, esforzo e sacrificio. Se estás pensando en introducirte neste mundo, non o dubides, é un deporte perfecto.

Alex Conde 1ºBAC

LITERATURA ARMENIA

AMALYA

Se nos últimos meses temos escoitado falar de Armenia, probablemente fora en relación co conflito armado do Nagorno-Karabaj, que enfronta desde hai anos a este país co veciño Azerbaiyán. Esta presenza nos medios, de por si discreta e esporádica, non semella facernos máis coñecedores desta terra. Porén, como moitos pobos froito da diáspora, deste país proceden artistas e celebridades que triunfaron nos seus países de acollida; desde músicos como Charles Aznavour ou o famoso violinista Ara Malikian, a axedrecistas como Gari Kaspárov. É un deses países considerados berces da civilización, pois hai vestixios de poboamento desde a prehistoria, así que conta cun rico patrimonio histórico e artístico. Son moitos os documentais e películas de ficción que nos falan deste pobo e, moi en particular, do xenocidio e da expulsión dos armenios de territorio turco.

Con todo, para nós, neste curso 2020-2021, Armenia ten a cara de Amalya Stepanyan, alumna do noso centro ata finais de abril, data na que decidiu regresar á súa terra de orixe. Nestes meses, nos que compartimos aulas con ela, nos que foi a nosa alumna ou a nosa compañeira, tivemos que agradecerlle que nos enriquecese coa súa cultura, que nos abrise os ollos a unha realidade que non acostuma ocupar portadas da actualidade. Mais, antes que nada, ofreceunos a súa presenza, chea de entusiasmo por saber, afán de superación, amabilidade, dozura e, ao tempo, unha vontade admirable e un carácter a proba de adversidades. Non esquecemos a boa disposición á hora de implicarse nas actividades do centro, desde o mesmo momento da súa chegada, proba disto é o texto que presentamos a continuación.

Nestes tempos nos que se sementa a confusión, Amalya é un exemplo de dignidade na defensa orgullosa da propia identidade e, ao tempo, a apertura a outras realidades e as súas linguas, no noso caso galego e castelán. Agardamos que o seu esforzo a enriquecese tanto coma ela merece.

Os armenios descenden dos Hititas e dos Urartianos. Denomínanse a si mesmos Hai, e ao seu país Haiastán, por Haik, o lendario tataraneto de Noé. A lingua que falan é de orixe indoeuropeo e é moi posible que a antiga Armenia fose o berce dos pobos indoeuropeos. É tan longa a tradición poética entre os armenios, que percorre todo o espectro, desde os tempos da escrita cuneiforme ata os nosos días.

Armenia converteuse, no 301 d. C., na primeira nación cristiá. A poesía pagá foi entón destruída e só se preservan uns cantos poemas que seguiron a vía da transmisión oral para sobrevivir. Entre eles a épica de David de Sassoun, que é a épica máis antiga que se coñece logo da de Gilgamesh, dos babilonios.

O trobador medieval Nahapet Koutchak escribiu centos de hayrens, uns cuartetos que rescatan a tradición folclórica. No século V apareceu un alfabeto armenio escrito, que se produciu para manter separada a igrexa cristiá armenia dos bizantinos e que produciu unha poesía fortemente eclesiástica.

Os primeiros poemas de amor romántico aparecen con Kostantin Erzenkatsi (1250-1336) e con Hovhannes Erzenkatsi Blouse (1230-1293). O Renacemento atopa aos armenios sometidos na súa propia terra (caída de Constantinopla en 1453 a mans dos turcos) e iso atrasa notablemente o desenvolvemento da súa literatura.

A enorme fenda entre ambas as cifras é produto do ocultamento co que se levou a cabo o exterminio, ademais da complicidade das potencias. O inicio do masacre foi durante a Primeira Guerra Mundial, na cal Turquía foi aliada de Alemaña. Non cabía a posibilidade de que observadores externos puidesen constatar as masacres. Exterminouse aos homes e obrigouse a moitas das mulleres a casar con turcos, no mellor dos casos. Houbo violacións masivas, de nenas fronte ás súas nais e de nais fronte aos seus fillos. Vendéronse mulleres e nenos.

Moitos nenos foron eliminados en cámaras de gas, anticipacións experimentais que foron de gran utilidade para os nazis. Moitos militares alemáns presenciaron os feitos e avaláronos. Joachimvon Ribbentrop, por exemplo, que logo sería Ministro de Relacións Exteriores do Terceiro Reich, serviu como oficial do exército turco durante a Primeira Guerra.

A única responsabilidade que pode atribuírse aos mesmos armenios neste xenocidio foi que a Federación Revolucionaria Armenia, que era o partido político gobernante ata o inicio do masacre, desatendeu varias voces de armenios lúcidos que viron vir o cataclismo, e non tomou previsións para salvagardar aos seus cidadáns.

Amalya Stepanyan 1ºESO

Armenia Gustaríame saber se existe na terra algún poder capaz de destruír esta raza,

O maior poeta armenio, chamado “poeta dos armenios”, é Hovahnnes Tumanian (1869-1923). A partir do xenocidio armenio, causado polos turcos, a poesía armenia desaparece literalmente co asasinato de numerosos poetas. A tradición da poesía amorosa continuou, con todo, no exilio e en novos poetas que na maioría dos casos se atopaban fóra de Armenia durante as masacres.

esta pequena comunidade de xente insignificante,

Entre 1915 e 1923, Turquía anexou 9/10 partes do territorio armenio, para o que debeu levar a cabo un xenocidio de enormes proporcións, exterminando en forma directa ou ‘indirecta’ -a través de interminables marchas polo deserto sirio, por exemplo- a unha gran proporción da poboación armenia. Calcúlase que morreron dese xeito entre seiscentos mil e un millón e medio de persoas.

Adiante, continúen aniquilando esta raza!

cuxa historia chega ao seu fin, que tivo numerosas batallas perdidas, cuxas estruturas foron derrubadas, cuxa literatura non é digna de ser lida nin a súa música de ser oída, e cuxos rogos non foron aínda contestados.

Destrúan Armenia! Miren se poden facelo!

Sáquenos das súas casas e envíenos ao deserto!

Déixenos sen comida!

Queimen as súas casas e igrexas.

Pero logo, miren se non son capaces de volver a rir.

Vexan se non volven cantar ou rezar.

E cando dous deles se atopen en calquera lugar do mundo vexan se non volven crear unha nova Armenia.

Poema de William Saroyan (1908-1981)

Se

A tenrura (Intérprete: Zaz – Letra: Jean-Jacques Goldman)

(Paroles: Noël Roux – Musique : Hubert Giraud) Interprète: Valentin Vander et 44 autres chanteurs et musiciens

Se eu fose amiga de Deus, se coñecese as pregarias, se tivese sangue azul, o don de borralo e refacelo todo…

Si j’étais l’amie du bon Dieu Si je connaissais les prières Si j’avais le sang bleu Le don d’effacer et tout refaire…

Se eu fose raíña ou maga, princesa, fada ou gran capitana dun nobre rexemento, se tivese o paso dun xigante...

Si j’étais reine ou magicienne Princesse, fée, grand capitaine D’un noble régiment Si j’avais les pas d’un géant…

Podemos vivir sen riqueza, case sen diñeiro, señores e princesas xa non hai moitos… pero vivir sen tenrura non poderiamos non, non, non, non non poderiamos.

On peut vivre sans richesse Presque sans le sou Des seigneurs et des princesses Y’en a plus beaucoup Mais vivre sans tendresse On ne le pourrait pas Non, non, non, non On ne le pourrait pas.

Poría o ceo na miseria, todas as bágoas no río e faría florecer areas polas que discorrería incluso a esperanza.

Je mettrais du ciel en misère Toutes les larmes en rivière Et fleurirais des sables Où file même l’espoir.

Sementaría utopías, dobregarse estaría prohibido, xa non miraríamos cara a outro lado.

Je sèmerais des utopies Plier serait interdit On ne détournerait plus les regards

Podemos vivir sen a gloria, que non demostra nada, ser descoñecidos na historia e sentirnos ben… mais vivir sen tenrura non é posible non, non, non, non non é posible.

On peut vivre sans la gloire Qui ne prouve rien Etre inconnu dans l’histoire Et s’en trouver bien Mais vivre sans tendresse Il n’en est pas question Non, non, non, non Il n’en est pas question.

Se eu tivese montóns e moreas, o talento, a forza ou os encantos, dos xefes, dos poderosos, se tivese as chaves das súas almas…

Si j’avais des milles et des cents Le talent, la force ou les charmes Des maîtres, des puissants, Si j’avais les clés de leurs âmes…

Que doce debilidade, que bonito sentimento, esta necesidade de tenrura que nos vén ao nacer, verdadeiramente, verdadeiramente, verdadeiramente!

Quelle douce faiblesse Quel joli sentiment Ce besoin de tendresse Qui nous vient en naissant Vraiment, vraiment, vraiment

Se soubese coller as armas, ao fogo dun exército de titáns acendería chamas nos soños apagados dos rapaces.

Si je savais prendre les armes Au feu d’une armée de titans J’allumerais des flammes Dans les rêves éteints des enfants.

Poríalles cores ás penas, inventaría paraísos, en cada ocasión, en cada estrela, por menos de nada.

Je mettrais des couleurs aux peines J’inventerais des éden Au pas de chances Au pas d’étoiles, au moins que rien

O traballo é necesario, pero se temos que estar semanas sen facer nada, ben....un afaise.

Pero ao vivir sen tenrura o tempo parece máis longo longo, longo, longo, longo o tempo parece longo.

Le travail est nécessaire Mais s’il faut rester Des semaines sans rien faire Eh bien, on s’y fait Mais vivre sans tendresse Le temps vous paraît long Long, long, long, long Le temps vous parait long

Pero só teño un corazón débil e dúas febles mans tendidas, unha voz que o vento caza pola mañá.

Mais je n’ai qu’un cœur en guenille Et deux mains tendues de brindilles Une voix que le vent chasse au matin.

Mais se as nosas mans se entrelazasen, os nosos millóns de corazóns xuntos, se as nosas voces se unisen Que invernos resistirían a isto?

Mais si nos mains nues se rassemblent, Nos millions de cœurs ensemble, Si nos voix s’unissaient Quels hivers y résisteraient?

No lume da xuventude nacen os praceres e o amor fai proezas para asombrarnos si, pero sen a tenrura o amor non sería nada non, non, non, non o amor non sería nada

Dans le feu de la jeunesse Naissent les plaisirs Et l’amour fait des prouesses Pour nous éblouir Oui mais sans la tendresse L’amour ne serait rien Non, non, non, non L’amour ne serait rien

Un mundo forte, unha terra alma xemelga, construiremos nestas cinzas, pouco a pouco, migalla a migalla, gota a gota e corazón a corazón.

Un monde fort, une terre âme sœur Nous bâtirons dans ces cendres Peu à peu, miette à miette, Goutte à goutte et cœur à cœur.

Pouco a pouco, migalla a migalla, gota a gota e corazón a corazón.

Peu à peu, miette à miette, Goutte à goutte et cœur à cœur

Cando a vida cruel nos cae enriba non somos máis que pobres demos decaídos e decepcionados Entón sen a tenrura dun corazón que nos apoia non , non, non, non non chegariamos moi lonxe. (...)

Quand la vie impitoyable Vous tombe dessus On n’est plus qu’un pauvre diable Broyé et déçu Alors sans la tendresse D’un coeur qui nous soutient Non, non, non, non On n’irait pas plus loin. (…)

vídeo

vídeo

Fátima Barja dos Santos e Uxía Fortes Blanco (3ºESO)

Banda deseñada

SUPERBACTERIAS RESISTENTES aos antibióticos

CHARLA DO MICROBIÓLOGO

José Ramos Vivas: Fleming descubriu hai anos a penicilina ao observar unha capa de cultivo de bacterias, o que nos permite estudalas e velas. Os antibióticos son substancias para tratar infeccións causadas por bacterias. Mais se facemos un uso abusivo dos mesmos, eliminamos a maioría das bacterias, só quedarían as resistentes, co cal o antibiótico deixaría de ser efectivo. É por isto que ,hoxe en día, aparecen casos de mortes provocadas por superbacterias. Ademais, alimentar os animais das granxas con antibióticos, favorece a aparición de bacterias resistentes que se propagan moi rápido polo mundo. Deste xeito, cada un de nós debería tomar conciencia da necesidade de empregar os antibióticos, só cando sexa totalmente imprescindible.

Preguntas que lle fixemos a José Ramos Vivas.

Cando te decataches de que querías ser microbiólogo?

Mentres estudaba 2º de Bacharelato, entón decidín estudar a carreira de Bioloxía para poder traballar como microbiólogo.

Téñense descuberto outras formas de matar as bacterias, sen empregar antibióticos?

Estanse comezando a empregar virus que infectan as bacterias: os bacteriófogos, pero non poderían substituír os antibióticos, só complementalos, xa que as bacterias poden defenderse destes virus.

Inflúe o xel hidroalcohólico na creación de superbacterias?

Si. Ao empregar o xel hidroalcohólico de xeito excesivo, aumentamos o nivel de superbacterias que se producen como dano colateral, xa que morren unha gran parte das bacterias e quedan só as resistentes.

Bruno Araújo 4ºESO Lucía Luis Castaño 4ºESO

Ilustración

microrrelatos Ela

Medo nas alturas

De nena estudosa, deportista e honesta. De maior nai, amiga, compañeira, profesional, loitadora polos seus dereitos e traballadora. Pero o que non fixo foi chegar a vella, como moitas outras.

Hai exactamente dous anos, cando eu estaba en Madrid, nunha das atraccións máis altas de Europa, a lanzadeira, os arneses dalgúns pasaxeiros soltáronse e vin pasar a miña vida diante dos meus ollos. Estaba moi alto, agarrada moi forte, pois non quería morrer. Os segundos facíanse eternos, non viña ninguén rescatarnos.

-Socorro! -dicían algúns, entre eles eu.

Non viña ninguén. E queredes saber o que pasou despois? Pois ben... rematou a película.

Aroa Vázquez Fernández, 1ºESO

Fondo Durante a caída tiña medo de que o fondo fose de pedra. Pero, ao tocalo, viu a branda almofada que o cubría.

Aroa Vázquez Fernández, 1ºESO

Os tres porquiños

Oportunidade

Días despois de que o lobo caera no caldeiro, apareceu unha loba preguntando se viran ao seu marido. Os tres quedaron a pensar, mais non lembraban de quen lles estaba a falar. Cando o máis pequeno dos tres quedou ollando para o fociño da loba, veulle á mente o recordo do lobo. Falou nun aparte cos irmáns e acordaron non confesar nada. A loba díxolles que levaba moito tempo sen comer. Eles negáronse a darlle nada e ela marchou. Pasado o tempo atopárona morta. Non podían co remordemento, así que os tres irmáns deixaron a súa casa e ocultáronse no terrible e frío bosque. Para sempre.

Ninguén cría nela, ninguén lle deu unha oportunidade e estivo anos e anos sen brincar. Pero cando tivo a alguén da súa parte, do salto que deu tocou as nubes.

Aroa Vázquez Fernández, 1ºESO

Tres portas Tiña tres portas a elixir, todas, menos unha, boas opcións. A da dereita tiña o que sempre quixo, a da esquerda, as cousas que nin podería imaxinar e, no medio, a peor de todas, a dos medos, desconfianzas e malas persoas. Que porta elixiu? A do medio. Para, así, demostrar que nada podería con ela e a súa intención de vencer a inxustiza.

Aroa Vázquez Fernández, 1ºESO

Uxía Vázquez Velasco 3ºESO - B - Spiderman

Clara Rodríguez Mojón, 1ºESO

Franciel Acosta José 2ºESO

ESTILOS DE VIDA

Levar un estilo de vida saudable é unha idea que debería aparecer na mente de todos. Debemos informarnos dos pasos que debemos seguir para levar a cabo a nosa vida dunha maneira sa, e un dos primeiros elos é crear uns bos hábitos en canto a alimentación e exercicio físico. Estes, en conxunto, xerarán rutinas, que nos levarán a acadar unha boa saúde física e mental, axudándonos na nosa vida cotiá, con tarefas como estudar ou simplemente, sentirnos ben con nós mesmos e co noso contorno. Xa que, aínda que pareza estraño, si, facendo deporte e cunha boa alimentación aumentaremos a nosa capacidade de concentración e memorización, facendo así máis doadas as horas de estudo, e tamén aumentaremos o noso nivel de felicidade polas hormonas que producimos cando facemos actividade física.

SAÚDABLE

Comer correctamente non é tarefa doada. Hai que saber escoller os alimentos, o que se complica coas direferentes campañas publicitarias enganosas que realizan as marcas ou cos diferentes etiquetados nutricionais, como o NutriScore (empregado en España) que etiqueta como sans a moitos produtos ultraprocesados, en beneficio das grandes multinacionais. E todos sabemos diferenciar entre un refresco e auga, pero como diferenciar os alimentos aparentemente bos dos verdadeiramente bos?

Os ultraprocesados enchen os estantes dos supermercados e algúns saben disfrazarse moi ben como alimentos saudables. Para comezar, o primeiro que debemos ter ben claro é que as grandes letras que ofrecen alimentos libres de azucre e graxas, non son sempre saudables. Debemos estar sempre alerta e

mirar os ingredientes e as táboas nutricionais. Os alimentos que teñen unha gran listaxe de ingredientes poderían ser os menos aconsellados e os que máis debemos examinar. Se queremos ter unha boa alimentación é necesario eliminar os ultraprocesados.

Para isto, podemos servirnos de aplicacións que nos axudan nas nosas eleccións na compra semanal. Estas, escaneando o código de barras dos diferentes produtos, infórmannos automaticamente de se é: comida real, un bo procesado, ou un ultraprocesado, confirmándonos así se realmente estamos diante dun bo alimento. Aquí é onde comezamos a ser realfooders, un termo moi empregado actualmente para referirse aos consumidores, maioritaria ou exclusivamente, de comida real, e deixando fóra os ultraprocesados.

Despois desta análise da nosa compra un decataríase de que moitos dos seus produtos favoritos e máis saborosos quedan totalmente descartados. Isto é o que bota cara atrás a moita xente, a falsa idea de que comer san non vai ligado con pratos ricos e saciantes. Porén, cociñar saudable e delicioso está ao alcance de todos. Existen un millar de receitas que mellorarán os teus hábitos alimenticios. Por exemplo, podemos empezar a cambiar o noso almorzo, eliminando galletas ou cereais azucrados e comezando a preparar kéfir con avea e froita ou torradas con aguacate, tomate, xamón serrano ou AOVE. Moitas alternativas sinxelas e rápidas, doces ou salgadas, farán un gran cambio no noso día. Tamén pequenos cambios, como engadir máis verduras nos nosos pratos e rebaixar as grandes cantidades de fritos, exceso de carbohidratos, salsas ou outros alimentos con azucres e moitas graxas, marcarán unha enorme diferenza.

Facer pratos completos e sans para o noso xantar e cea, non é algo tan difícil aínda que o semelle. Debemos xogar coas diferentes fontes de nutrientes para facer unha comida o máis completa posible, incluso isto pode resultar divertido á hora de facer as combinacións máis creativas e boas para nós. O consello para a mellor comida é buscar un prato equilibrado, cunhas proporcións determinadas de vexetais, carbohidratos, proteínas e graxas. Debemos completar a metade do noso prato con vexetais como espinacas, feixóns verdes, chícharos, brócoli, cabaciño ou a verdura que queiramos. Despois, engadimos a nosa fonte de proteína como carne, peixe, ovo ou incluso determinados legumes que tamén nos aportan carbohidratos. Isto debe ocupar un cuarto do noso prato. Posteriormente os hidratos, o seguinte cuarto do prato, alimentos como poden ser: legumes, patacas, boniatos, pasta, arroz e moitas outras fontes. Para finalizar unha pequena proporción de graxas naturais, como aguacate, froitos secos ou chocolate negro que se poderá tomar de sobremesa. Con este gran reto de proporción e distintas maneiras de combinar os alimentos estaremos comendo san e desfrutando da comida.

Un gran consello para unha boa alimentación é escoitar o teu corpo e ás súas necesidades, eliminar as comparacións con outros tipo de rutinas e basearnos na nosa e en nós mesmos, xa que cada persoa é diferente e cada un ten os seus propios obxectivos. Cada día precisaremos uns nutrientes distintos segundo as nosas actividades e emocións, e obviamente, algúns días podemos desviarnos do imposto, pero sempre baixo control. É dicir, con consciencia pero sen remordementos. Buscamos un estilo de vida saudable, a nivel físico e mental, polo que tamén debe ser flexible.

Despois de informarnos, a base da experiencia e indagación persoal, adentrámonos no mundo da nutrición e descubrimos que a través das redes compártese información moi útil, pero que á súa vez

pode ser enganosa e promover moitos mitos, por iso hai que ter en conta só a información aportada dende puntos de información fiables.

Debemos ter claro que ningún alimento engorda máis que o resto, senón que se trata do cómputo completo do día en kcal. Tamén, respecto ás calorías, debemos ter en conta que non é o único importante. Moitas persoas aseguran que estas son nas que máis debemos fixarnos á hora de consumir un alimento, porén un alimento máis alto en calorías pode proporcionarnos máis nutrientes e beneficios e ser máis san que outro que anuncia menos kcal. É dicir, as kcal non son o máis importante da alimentación, debemos ter en conta a calidade destas.

Outro mito moi estendido é a mentira de que os alimentos engordan segundo as horas nas que se consomen, non é a primeira vez que alguén comenta que non se pode consumir froita ou pasta pola noite. Os alimentos non saben de reloxos, só debemos crear e ter o hábito de cear un pouco antes de ir a cama, para realizar a dixestión previamente.

Por outra banda, moitas persoas cren que os doces saudables non existen, que o chocolate queda totalmente eliminado da nosa nutrición saudable. Isto é totalmente falso, doce e san poden ir da man e o chocolate sempre ten oco na nosa vida. O chocolate negro é unha gran fonte de graxa saudábel e aporta unhas boas cantidades de substancias beneficiosas para o noso organismo. Todos os nosos ultraprocesados preferidos teñen unha versión saudable igual de deliciosa, ou incluso máis, é cuestión de acostumar o noso padal.

Ultimamente tamén se está a estender unha falsa opinión sobre o azucre das froitas. Moitas persoas opinan que o azucre destas pode ser prexudicial e que debemos controlalo. As froitas posúen un azucre e vitaminas esenciais para nós. Estas cantidades de azucre dificilmente poden ser prexudiciais para nós, non como o dos ultraprocesados. Como todo, deben ser tomadas na súa medida, pero é dificil excederse. É moi importante ter todos estes factores en conta á hora de tomar decisións sobre a nosa alimentación se queremos levar unha vida o máis sa posible.

Hai que darse de conta da importancia que ten nutrirse, non só alimentarse. Non podemos deixarnos influenciar por unha sociedade con falta de educación nutricional. Cambiar os nosos hábitos está nas nosas mans, tanto na inxesta dos alimentos, como no ámbito deportivo. A teoría é sinxela, desfrutar da comida real e realizar deporte para aumentar a nosa felicidade e calidade de vida. A que agardas para pólo en práctica?

Noa Pulido e Alba Rodríguez 1º BAC.

Guardianes de la Ciudadela

Laura Gallego García, nada en Valencia o 11 de outubro de 1977, é unha autora española de literatura infantil e xuvenil, especializada na temática de fantasía.

Dende moi nova tivo claro que quería ser escritora.

Enviou trece libros a editoriais antes de que aceptaran publicarlle Finis Mundi. A este primeiro libro seguíronlle títulos como Mandrágora ou a tetraloxía Crónicas de la Torre. Foi en 2004 cando comezou a publicar a triloxía Memorias de Idhún formada por La resistencia, Tríada e Panteón coa que acadou máis éxito. Finalmente no 2018 publicou: El bestiario de Axlin, o primeiro libro da triloxía Guardianes de la Ciudadela, xunto a súa segunda parte: El secreto de Xein e, en 2019, saíu o derradeiro libro desta saga co título La misión de Rox.

É desta última triloxía da que me gustaría falar hoxe.

Ao mergullármonos nesta historia atopamos un mundo cheo de monstros, que atacan aos viaxeiros nos camiños, arrasan as aldeas e entran nas casas polas noites para levaren ós nenos. Espallados nese mundo encontramos os enclaves, pequenas aldeas cuxo obxectivo é sobrevivir na medida do posible.

Axlin vive nun destes enclaves e ten claro o seu papel, cando medre terá que casar e ter fillos para así asegurar unha nova xeración capaz de defenderse.

Pero non é doado que, unha persoa curiosa e con ganas de aprender e axudar ao próximo coma ela, se conforme cun destino tan sinxelo. A súa coxeira, causada polo ataque dun monstro cando era pequena, impediralle defender á súa xente cando sexa maior, así que, o escriba da aldea elíxea como a súa sucesora. Axlin aprenderá rapidamente a ler e a escribir, e tamén se dará conta de que co poder da escritura pode contar a futuras xeracións como defenderse dos monstros. Pero… preto da súa aldea só hai unhas cinco especies de monstros, e para facer o que ten en mente terá que saír dela para visitar outros enclaves. É así como, movida por esa curiosidade e o instinto aventureiro tan característicos dela, emprenderá unha viaxe que cambiará o destino da súa vida.

Ao comezar a ler esta triloxía preséntasenos un mundo tan orixinal que enseguida nos mete de cheo na historia. Tamén, a medida que imos avanzando con ela, vánsenos presentando unha chea de magníficos personaxes que sufrirán unha notable evolución ao longo dos tres libros. Unha saga incrible que non poderás deixar de ler e cuns xiros na trama que te deixarán coa boca aberta.

Anímote a lelos, non dubido que che encantarán.

Anele Franqueira Lamas 2º ESO.

O noso horto ecolóxico no centro Este novo ano tan complicado, o alumnado de 1ºESO experimentou a experiencia de ter unha horta e traballar nela no noso instituto. A primeira avaliación as hortas estiveron un pouco descoidadas, debido ao mal tempo de inverno.

Temos dúas: unha horta está situada na entrada principal do instituto e a outra na entrada do patio de recreo.

Horta do patio de recreo A primeira, a que está na entrada do patio, ten tres caixas onde transplantamos experimentos con lentellas, fabas e garavanzos, pero tamén hai hortalizas de todos os tipos como as cebolas. Na parede, puxeron unhas táboas de madeira, nas que introducimos plantas.

No primeiro caixón puxemos amorodos , e nos demais plantamos pementos (morróns, do país, Arnoia e Padrón), porros e verza.

Horta do xardín Na horta que está no xardín da entrada principal, puxeron tres caixóns.

No primeiro podemos observar unhas plantas, que son os chícharos, cuns paus sobresaídos para suxeitalas e tamén uns allos; no segundo caixón encontramos hortalizas, como a leituga, as coles, os tomates do país… e no terceiro encontramos tomiño, albahaca, repolo, pirixel, lavanda, espinacas, acelgas e aneto.

A maiores disto, tamén plantamos nas macetas uns xirasoles.

Gustounos moito traballar con este proxecto xa que aprendemos a plantar a nosa propia horta.

Os utensilios que utilizamos foron: pa, angazo, tesoiras de podar, almocafre e a regadeira.

Clara Rodríguez Mojón, 1ºESO. Noa Touza Ledo, 1ºESO.

poesía Última luz Ya no es casi verdad, prácticamente es nada, ya no existe.

Xa non é case verdade, practicamente é nada, xa non existe.

Pero se agarra con toda la fuerza de los párpados cansados

Pero agárrase con toda a forza das pálpebras cansas

esa última luz que no es casi luz; no es la de verdad,

esa última luz que non é case luz; non é a de verdade,

es un reflejo.

Es un eco.

é un reflexo. É un eco.

Es un grito de Munch que no quiere morirse y dice:

É un grito de Munch que non quere morrer e di:

Vale, si no puedo ser blanco seré amarillo.

Vale, se non podo ser branco serei amarelo.

Amarillo apagado.

Sepia, malva, lila.

Amarelo feble.

Sepia, malva, lila.

Mientras quede un segundo del día

Mentres quede un segundo do día

seré Luz. Y después

serei Luz. E despois

seré el recuerdo de un amor

serei o recordo dun amor

que todo lo encendía.

que todo o acendía.

Pedro Martín Lucas.

Pedro Martín Lucas.

Adeus vendas, adeus cadeas Adeus vendas, adeus cadeas adeus aos medos que temos adeus lágrimas dos nosos ollos non sei como pero o lograremos.

Adeus temor, adeus medos Adeus temor, adeus medos Adeus pelexas pequenas; Adeus home dos meus ollos, Á miña vida non volverás.

Meus dereitos, meus dereitos, polos que tanto loitei, hoxe son realidade, e nova muller serei.

Mulleres, homes e viceversa, Agora iguais e libres, agradecidas estamos, Polas mulleres que loitaron antes.

Agora somos a voz, daquelas que xa non están, todos os nosos respectos polas que xa non loitarán.

Adeus temor, adeus medos, adeus desprezo ás mulleres; agora gritamos pola liberdade, agora seremos máis valentes.

Lucía Pérez Enríquez 4ºESO Paula Losada González 4ºESO

Miña nai, niña avoa mulleres coas que me criei mulleres que sufriron tanto por todas elas loitarei.

Mazaduras, asubíos, puñaladas que sofren as mulleres do momento fannos confundir homes con violadores mentres volvemos a casa con medo.

Faremos ruído nas rúas non nos conseguirán calar, xeración de mulleres loitadoras cunha sociedade que cambiar.

Fartas de contos de princesas rescatadas polo seu amor defenderémonos soíñas, adeus, que xa podemos nós!

Adeus medo! Adeus silencio! pobres daquelas que xa non rin tranquila miña compañeira a túa manada está aquí.

Deixo mulleres por guerreiras, deixo o medo por opinar deixo atrás unha sociedade machista irmás a revolución comeza xa!

Soas non faremos nada.

Precisamos ás nenas! deixemos de ser carapuchiñas e vós lobos famentos, xuntos polo futuro que queremos.

Noa Nogueiras 4ºESO Alexia Fabello 4ºESO

Os dereitos das mulleres Adiós escuros destinos adiós abusos e dores, adiós convulsos colores, e profundos arrepíos.

Vida inmunda, vida aceda, terrible mal que eu pasei, apelidos alleos noxentos contra os que tanto eu loitei.

Panos, cociñas e baños, longos días de silencio detidos nalgún choro nos berridos nalgún necio.

Ola verdes comezos baixo un sol abraiante, mais aínda escurecen as nubes as raiolas nadas no levante.

Laura Carvalho 4ºESO Mauro Matías 4ºESO Brais González 4ºESO

TIK TIK K TOK TO TOK K

Como todos sabedes, Tik Tok o está petando entre a mocidade pero, por que se nos fai tan entretido? Tik Tok funciona cun algoritmo no que interveñen elementos como os vídeos aos que lles damos “me gusta”, os que compartimos, os comentarios que publicamos e os vídeos que nós mesmas creamos. Todos estes factores interveñen para que esteamos horas e horas deslizando a pantalla sen aburrirnos.

En Tik Tok, segundo o algoritmo que teñas, a xente fai distincións dicindo que estás nun “lado” de tik tok. Dentro destes lados os más coñecidos son o lado directioner ( fans da banda chamada One Direction), o lado de Harry Potter, o lado de Tik Tok España, o lado de k-pop…

Tik Tok xurdiu a partir de Musical.ly e a idea da aplicación é facer vídeos de entre 15 e 60 segundos bailando. Moitos dos bailes convértense en trends e todo o mundo os fai. A persoa máis seguida en Tik Tok, como todos saberedes, é Charli D’Amelio que actualmente conta con 113.9M de seguidores.

Tik Tok intervén moito na nosa actividade diaria, a moita xente sérvelles para desafogarse, para mostrar como son, para encontrar quen son realmente ou como queren ser, para pasar o rato, para mostrar os seus talentos, para entreterse coas miles de polémicas que hai…

Pero Tik Tok tamén ten unha parte mala porque ben usado pode ser moi interesante pero, como sempre, alguén pode utilizar indebidamente esta aplicación. Por exemplo, as falsidades sobre a menstruación (p.e. beber a propia menstruación) que fomentaban a desinformación entre as rapazas máis xoves, ou o trend falso no que se incitaba á violación mulleres... En resumo, bromas moi desagradables que poden chegar a afectar á xente.

Ao igual que hai trends nocivos, hai trends moi reivindicativos e moi importantes para a sociedade, como aquel que xurdiu a partir de que expulsaran a un compañeiro do seu instituto por levar saia e entón decidiuse que o 4 de novembro todos foramos con saia ao noso instituto, reivindicando que a roupa non ten xénero e miles de persoas participaron nisto.

En conclusión, esta aplicación é moi entretida e moi divertida sempre que se use correctamente. Tamén se aprende moito a través dela. A peor parte desta rede social, na miña opinión, ademais do que vos contei anteriormente das bromas de mal gusto, son a cantidade de polémicas que hai, porque aínda que sexan entretidas non é bo estar tan pendente de con quen discute alguén que nin sequera coñecemos, e tamén que a xente critique e xulgue tanto e que ás veces dáselle fama a xente que non o merece, mentres que artistas con moito talento case non reciben apoio.

Espero que vos entretivera e vos gustara este pequeno artigo informando do máis básico de Tik Tok.

Joana Osorio, 3ºESO

A REDE SOCIAL DE MODA

SOBRE A AUTORA Victoria Camps Cervera naceu en Barcelona no 1941. Doutorouse en Filosofía pola Universidade de Barcelona no 1975. Exerceu a docencia na materia de Ética e Filosofía de Dereito moral e político nesa mesma universidade, da cal tamén será vicerreitora.

Recibiu varios premios importantes: de Ensaio Espasa 1990; Internacional Menéndez Pelayo 2008 ou Nacional de Ensaio 2012 .

Nos seus ensaios filosóficos reflicte as súas principais preocupacións dende o punto de vista da Ética nos ámbitos: político, educativo, social e, máis recentemente, bioético.

Victoria Camps: O Século das mulleres.

SOBRE O LIBRO Imos centrar o nosa indagación no seu libro “O século das mulleres” (1998). No prólogo explícase que os logros acadados en materia feminista son satisfactorios pero non suficientes, é dicir, a causa continúa e debe ser culminada neste século XXI. No primeiro capítulo (“Dúas propostas para o século XXI”) expón que no ámbito xurídico avanzouse bastante pero os costumes seguen a ser os mesmos, destacando tres aspectos que demostran a existencia de desigualdades inxustas: 1.

A duplicación do traballo para a muller, doméstico e profesional.

2.

A insuficiente igualdade de oportunidades, debida tanto á reticencia dos homes a renunciar ao seu protagonismo como á das mulleres a incorporarse a postos de responsabilidade e renunciar ao seu papel de coidado.

3.

A condición obxectual da muller que leva á violencia sexual.

O xeito máis rápido de combater isto sería a masculinización das mulleres, pero non sería a mellor opción, nin para as mulleres nin para a sociedade, xa que se perdería a cultura do coidado, polo que o mellor sería a feminización dos homes. Isto consistiría en facer pública a cultura feminina, esas virtudes que se mantiveron ocultas porque se consideran débiles e pasivas, de xeito que ambos os xéneros obterían valores que antes se lles negaran.

A segunda estratexia para resolver esta desigualdade sería facer que o feminismo fose de interese común. Facer ver á sociedade que o lugar que as mulleres ocupen no futuro será crucial para moitas cousas.

En definitiva, debemos pensar nas consecuencias do feminismo e universalizalo, integrándoo en todas as políticas sociais, polo que tamén se remataría loitando pola educación dos nenos, o coidado dos enfermos, o coidado dos anciáns, a estabilidade familiar,...

No segundo capítulo (“A muller cidadá”) comeza tratando o individualismo liberal e finalmente “desmantelándoo”. O principal problema é a separación do privado e o público.

O primeiro é un campo irrelevante para a política, un traballo non remunerado no que operan as mulleres; o segundo é un campo relevante, un traballo remunerado no que opera o home. Isto non discrimina só ás mulleres, senón tamén aos obreiros, non propietarios, etc...; a todos aqueles que non pertencen ao grupo dos que crearon este sistema. É por todo isto polo que a autora avoga por unha cidadanía diferenciada, dito doutro modo, non aspira ao universal sen máis, senón que opta polo heteroxéneo, pola diversidade, non pola copia do dominante. É dicir, conclúe que defender a igualdade non quere dicir que todos os individuos sexamos clónicos, mais a diferenza non debe significar discriminación, polo que: A) Avoga por unha política discriminatoria positiva.

B) Defende que a consigna “o privado é político” ten que ocupar un lugar máis prominente, conseguindo que o tempo das mulleres non se desprece. Adecuar o tempo produtivo ao reprodutivo.

O terceiro capítulo titulado “O traballo das mulleres” expón o problema do Estado de benestar e a súa crise que afecta sobre todo aos dereitos económicos e sociais. Esta crise está moi ligada á do mercado laboral.

Ambas veñen dadas pola incorporación da muller ao traballo e a que ninguén quere renunciar aos privilexios adquiridos. Actualmente o que outorga a cidadanía é ter un traballo, unha renda, e o Estado de benestar ao axudar ás mulleres fainas dependen-

tes do mesmo. Paralelamente as mulleres son as primeiras sufridoras desta crise e isto pode chegar a crear unha atracción cara ao tradicional.

O traballo a tempo parcial tamén pode ser outra atracción para as mulleres, xa que dispoñerían de momentos coa familia e no traballo. Isto supoñería, outra vez, unha delegación do coidado por parte do Estado na muller. É por isto polo que o tempo parcial debe ser tomado por ambos os xéneros e así permitir ao home ocuparse do que antes era da muller. Isto xera unha nova forma de traballo na que os individuos son máis emprendedores e versátiles. Un modelo máis acorde co modelo reprodutivo.

O cuarto capítulo, chamado “A familia, a salvo”, fala da familia na que a discriminación e o sometemento da muller mantense máis invisible que nos demais ámbitos da sociedade, pola súa posición privada na que o Estado non entra por que non hai unha organización familiar universal. O Estado limítase a crear leis para defender á muller cando o que debería facer é cuestionar porque a ameazan, actualmente non o fai pola falta de perspectiva feminina na política. Este cuestionamento debería concluír en que o xénero é unha construción social e que a forma de mellorar a situación é revisando e corrixindo esas construcións.

O quinto capítulo titúlase “A ética do coidado”, por conseguinte é deste tema do que fala destacando dous puntos no discurso ético: Hai dominacións e subordinacións que non foron denunciadas con eficacia e que se manteñen. Esta denuncia foi o punto de arranque da militancia feminista conseguindo medidas xurídicas pola igualdade que realmente non favorecían ás mulleres porque partían dunha asimilación irreal da situación polo que, como xa se explicou en capítulos anteriores, hai que optar pola política discriminatoria positiva.

O segundo punto pon de manifesto como a ética do coidado abarca un aspecto que a ética da xustiza non alcanza. O da solidariedade, unha virtude pertencente á cultura feminina que sempre se mantivo oculta.

O descubrimento do devandito valor que facía que as mulleres fosen as únicas coidadoras pode levarnos a pensar que hai que desprezalo. Cando o que hai que facer é incluílo na vida pública e na política, facendo que a ética da xustiza e a do coidado se complementen.

claves para solucionalo. Agora vou expoñer algúns puntos que me chamaron a atención, nos que non caera ou que me gustaron moito: 1. Nun punto do libro nomea como nas Escrituras non existe unha base para supoñer unha sanción divina do dominio do home sobre a muller. Isto sorprendeume xa que a igrexa é unha institución bastante machista.

O sexto capítulo chámase “A construción do eu” e fai referencia á identidade moral e á súa formación para a cal se deben dar as 2. Gustoume moito como expresa que o feminismo ha de ser ambicioso, é dicir que seguintes condicións: non debe quedar curto en obxectivos, e 1.

O suxeito debe ter unhas identidades, como realmente vai moito máis alá dunha uns atributos. Diferenciamos dous tipos: as mera igualdade/equidade entre homes e atopadas (involuntarias, son atribuídas des- mulleres, se non que afecta a todos os code o nacemento) e as elixidas (voluntarias). lectivos da sociedade e inflúe directamen2.

O suxeito debe ter recoñecemento te na estrutura da mesma. social, encaixar nunha realidade externa a el.

3. Cando fala da ética do coidado pareceu3.

O suxeito debe chegar a ter autono- me curioso e completamente certo como mía, capacidade de elixir. ese tipo de valores rexéitanse cando real4.

O suxeito debe ter responsabilidade, mente son os que nos fan máis humanos. un compromiso coa sociedade.

Isto enfocado á muller tradúcese en que durante séculos atopouse cunha soa identidade, privada e falta de autonomía. Por iso, agora que tentamos conseguir a igualdade ou equidade debemos preguntarnos: “Que identidade moral queremos construír?”. As mulleres deben ter máis dunha identidade pero non rexeitar a feminina.

4. A feminización do home é algo no que nunca reparara, no feito de que a muller estaba a tentar adoptar condutas que antes só eran masculinas pero como non había reciprocidade no home.

6. Tamén me sorprendeu o concepto de Finalmente o último capítulo chamado política discriminatoria positiva, como algo “A outra gramática do poder”, comeza re- que moitos tacharían de excluínte, pero flexionando sobre como o feminismo nece- que realmente avoga pola diversidade. sita introducir novidades e pensar nas consecuencias do movemento. Este capítulo céntrase no ámbito do feminismo político.

COMENTARIO O libro gustoume moito sobre todo porque cumpriu o seu propósito de facernos entender mellor o problema que está a vivir a nosa sociedade ao redor da desigualdade de xénero e, ademais, tamén deu varias

Clara Monroy 1ºBAC

GRADUACIÓN

2º BAC

Promoción 2020 - 2021

20 de maio

O SEGUNDO SEXO. Simone de Beauvoir SOBRE A AUTORA

SOBRE O LIBRO

Simone Ernestine Lucie Marie Bertrand De Beauvoir naceu o 9 de xaneiro de 1908 en París, no seo dunha familia burguesa cunha moral cristiá moi estrita. Desde xa ben pequena mostraba o seu desacordo con estes valores, pero non sería ata a etapa da adolescencia cando se rebelaría declarándose atea. A súa infancia non foi moi fácil. Debido ás malas inversións do seu pai a súa familia quedou arruinada. Malia todo, ela e mais a súa irmá Hélène seguiron recibindo unha educación elitista e privada para coidar a súa imaxe social.

O seu soporte teórico é a filosofía existencialista, pero encádrase no marco máis amplo do pensamento ilustrado, coa idea de igualdade natural entre todos os seres humanos.

Por outra banda, ela amaba a literatura e estudou filosofía na Sorbona, graduándose en 1929 cunha tese sobre Leibniz. Ese mesmo ano coñecería ao que sería o amor da súa vida: Jean Paul Sartre.

Unha relación que estaba moi afastada de todos os canons establecidos, un amor baseado no respecto e na liberdade no que nunca se plantexou a opción do matrimonio, e que durou ata a morte do filósofo en 1980. Inimiga da burguesía, pero nada no seo da mesma; feminista, pero atrapada nun mundo de homes; bisexual, pero non abertamente… A personalidade controvertida da novelista e filósofa Simone de Beauvoir sempre lle causou polémicas, porén o seu carácter persistente e loitador fixo que actualmente sexa recordada coma unha das protagonistas da loita polo feminismo.

Todo o feminismo que se escribiu posteriormente tivo que tomar posicións con respecto a O segundo sexo, xa sexa para atacalo ou para desenvolver algúns dos seus aspectos a tratar, polo que é considerado a “Biblia do feminismo”.

A idea principal que defende é que a muller, ou o que entendemos por muller (sensible, cariñosa, débil, mala, etc.) é un produto cultural que se construíu socialmente: “Non se nace muller: unha chega a selo”. A muller sempre se definiu con respecto a un home, xa sexa como nai, esposa, filla ou irmá, relegada a un papel de outro no que depende do un (ou home) para a súa representación. A obra defende a concepción igualitaria dos seres humanos na que a diferenza dos sexos non altera a súa radical igualdade e para iso, leva a cabo un estudo global onde se investiga o porqué da situación na que se atopa a muller. É unha obra moi extensa, dividida en dous tomos que se publicaron en datas diferentes.

Vou falar sobre o que lin no primeiro tomo, que se centra en aspectos informativos. Nesta parte, Simone de Beauvoir presenta, explica e desmonta algunhas das teorías que non xustifican de forma total a situación de subordinación da muller.

Desde o punto de vista da bioloxía, indica que aínda que a muller estea sometida á

especie polo seu papel reprodutivo non basta para definir a xerarquía establecida entre ambos sexos.

Desde a psicanálise, o órgano copulado masculino aparece como símbolo de virilidade, e polo tanto de poder. Que a muller careza de pene non quere dicir que vaia ter traumas por iso, máis ben sente ese vacío polos privilexios que non ten debido a non ter pene. En ningún momento, ao longo da historia, se explica esa asimilación do poder no sexo masculino, polo que tampouco é válida a resposta dada pola psicanálise.

Finalmente, busca na teoría do materialismo histórico algunha posible xustificación, pero o problema do materialismo histórico é que confunde unha diferenza de sexos cunha diferenza de clase e, aínda que a división do traballo por sexo resulta nalgunhas diferenzas de clase, non son o mesmo.

As diferenzas de clase non se basean nunha diferenza biolóxica. A muller é algo máis que unha entidade económica e, polo tanto, non se pode explicar a súa alteridade só con ese factor.

Así, ao non atopar respostas nas teorías establecidas, decide afondar ela mesma para explicar a situación de opresión do sexo feminino.

Remóntase ás orixes da humanidade.

Afrontada ás teorías que defendían a existencia dun matriarcado, nega que en ningún momento da historia as mulleres tiveran un maior protagonismo e poder sobre os homes. Ese falso matriarcado provén da ignorancia do home da Natureza, que sempre se asociou coa muller, e que era venerada por temor máis que por admiración; unha vez aclarado este aspecto, explica como a muller ao longo da historia represéntase inmóbil, sempre marcada pola dominación. A evolución da situación feminina non foi unha progresión continuada, pero sempre tivo os mesmos aspectos: as mulleres foron o que os homes quixeron e estes sempre quixeron que estiveran ao marxe da participación na sociedade, polo que nunca tiveron un papel relevante na historia.

Por último, na parte de mitos, Simone de Beauvoir afonda sobre os mitos que conforman o eterno feminino desde numerosas perspectivas e sociedades, tamén facendo un repaso ao longo da historia.

Como os homes teñen o poder supremo, construíron leis contra a muller para condenala á alteridade, á opresión. Desta reflexión xorden as concepcións masculinas que elevan á muller sen deixar de considerala un accidente, e polo tanto algo non esencial.

Os homes agradecen que existan as mulleres porque sobre elas depositan todo aquilo que queren e non poden ser, pero ao mesmo tempo que nunca quererían chegar a ser.

Admíranas en tanto que son libres e escravas, pero témenas cando se decatan da súa propia existencia e liberdade. Sen lugar a dúbidas, todo un tema que dá para reflexionar.

VA L O R A C I Ó N PERSOAL Penso que é un libro que aporta e aclara moitísimas perpectivas sobre o tema, pero que tamén enriquece a nosa capacidade de reflexión e crítica.

Considérome unha persoa a favor da causa feminista e, desde o meu punto de vista, para ter una sólida opinión sobre calquera tema, unha recompilación sobre el nun inicio é necesaria, esta foi unha das razóns polas que decidín ler este libro.

Antes de ler o ensaio nunca tivera contacto cun libro que tratase materia filosófica, e de feito, nun inicio, pareceume unha disertación que necesita un nivel mínimo de coñecementos en filosofía, xa que presenta unha visión existencialista, pero que tamén trata conceptos e numerosos recursos que van máis alá dos que habitualmente se tratan en clase, como alusións a outros filósofos, historias de mitoloxía e literatura varia.

Volvendo ao aspecto de que nunca antes lera filosofía, para min supuxo unha nova percepción da lectura: a reflexión e a empatía que provocan as ideas dun igual. O segundo sexo foi o primeiro ensaio feminista escrito

VIDEO

XOGOS novidades

Dende o meu punto de vista, os videoxogos son un gran medio de entretemento, pero tamén é un sector que move moitos cartos en xogos competitivos como CS:GO (Counter Strike) o League of Legends, entre outros.

Na actualidade estou interesado en “The Waylanders” un videoxogo do xénero

por unha muller, e antes de que ela escribira sobre o tema, este fora abordado exclusivamente por homes, que non foron capaces de mostrar a situación da muller de maneira plena porque nunca viviron a situación de desigualdade como tal. Se é certo o que di a autora de que “o machismo é un problema de homes”, pero somos as mulleres as que temos que desenvolver todo o problema para que non haxa dúbidas ou posturas que se opoñan ao cambio que se quere propor.

“Non se nace muller: unha chega a selo”. Esta icónica cita describe perfectamente como non somos as mulleres. Muller non implica necesariamente saias, maquillaxe, suavidade, sensibilidade, delicadeza, fogar, fillos, segundos postos, submisión. O concepto de muller é moito máis ca etiquetas, estereotipos. Etiquetas que tamén clasifican aos homes e lles fixan barreiras sobre como deben ou non actuar. Por iso creo no feminismo, porque cun reparto equitativo entre homes e mulleres esas barreiras invisibles non existirían e poderiamos chegar a vivir en harmonía. Sen teitos de cristal, sen marxinación, sen un “outro” inimigo.

Admiramos ás mulleres que perpetuaron a situación? Non, admiramos a aquelas que se opuxeron a esta orde establecida e buscaron alternativas para axudar as súas compañeiras. Olympe de Gouges, Mary Wallstonecraft, Rosalía de Castro, Emilia Pardo Bazán, Clara

Zetkin, Margaret Danger, Coco Chanel ou Clara Campoamor, entre moitísimas máis que se sublevaron contra os convencionalismos masculinos e grazas ás que hoxe en día podemos vestir pantalóns, ter acceso á educación en todos os graos, votar ou contar con parte de dereitos que tamén posúen os homes.

Como conclusión, gustaríame invitar a ler este ensaio a toda persoa interesada sobre a causa feminista e cunha perpectiva aberta a aprender e a reflexionar, pois non deixa de ser unha forma de enriquecerse crítica e culturalmente.

Hai unha frase que me chamou especialmente a atención que Beauvoir expón durante a explicación histórica da situación da muller: “As manifestacións e iniciativas femininas careceron de valor ata que unha decisión masculina prolongounas eficazmente.” Para min esta afirmación é parcialmente certa porque aínda en pleno século XXI a maioría dos dirixentes da nosa sociedade son homes, pero o certo é que as mulleres estamos avanzando postos. Simone de Beauvoir di que a verdadeira revolución do feminismo non terá lugar ata que os homes a autoricen. E ti, que opinas?

Leila Durán Traveso 1ºBACH F

RPG (role-playing game) que xira arredor da idade dos celtas e a idade medieval, desenvolto por “Gato Salvaje Studio” un estudo indie. O meu interese principal foi saber que este videoxogo está sendo desenvolvido aquí en Galicia e, sobre todo, a posibilidade de ver a Catedral de Santiago de Compostela no ambiente da era medieval, na súa canle podedes ver unha especie de tráiler sobre isto. O xogo non está rematado, está en acceso anticipado polo que aínda teremos que esperar para poder ver as súas ideas, pero se queredes probalo, está en Steam a 35€.

Cambiando de tema, a verdade é que a presenza do galego nas redes sociais semella case nula, a maioría dos galegos que coñezo que están na rede non falan galego nos directos ou vídeos pero hai excepcións. En Youtube temos a canle Recuncho Gamer que, pese a non ter moitos seguidores aínda, os seus vídeos son moi bos, vídeos nos que reacciona a bandas sonoras de videoxogos ou tops de videoxogos retro, de vez en cando tamén podes atopalo en Twitch falando en vivo, fóra disto é complicado atopar contidos de videoxogos en galego, pero estimo que todo isto cambiará no momento en que o galego sexa falado pola maioría de nós.

Carlos Gonzalez Rodríguez, 3ºESO

TER

FILLOS. DIÁLOGO FILOSÓFICO

Nai e filla reúnense no salón, nunha tarde tranquila co telexornal de fondo:

- Si, pero agora hai outros problemas a

ter en conta, que antes non existían ou a xente non era consciente deles.

este paso, só quedamos os anciáns.

Imos ter un gran problema co envellecemento da poboación, non sei que será das nosas pensións... Non haberá xente nova que as pague.

- Parece que a nova sociedade non está

polo labor de criar. Eu tampouco, pois non está nos meus plans ter fillos.

-Vaia, estou sorprendida. Sempre che gustaron os nenos.

fillos. Hai máis axudas, conciliación, permiso pormaternidade...

- O problema non está en qué condicións

podes ser pai ou nai, senón o mundo no que terá que vivir a túa filla.

-Creo que vivimos mellor que nunca.

deixará un mundo inhóspito, a superpoboación, a falta de seguridade debido ás crises crecentes.

- Creo que a razón do declive non é a con-

ciencia social, é máis ben o egoísmo. A mocidade está afeita a telo todo. Todo o mundo quere un bo coche, un apartamento grande, unhas vacacións e non renunciar á súa independencia. Nunca é un bo momento para ter fillos.

Consideran aos nenos un obstáculo para os seus plans.

- O mundo non sempre foi un lugar

perfecto para telos: guerras, fame, epidemias, crises financeiras. As familias, no pasado, sufriron dificultades ao tratar de criar aos seus fillos. E aínda así a xente seguiu tendo fillos nas condicións máis duras.

- A vida que teñen os teus fillos non está

nas túas mans, sexa cal sexa o mundo que vivas. Só podes educalos, formalos, apoialos.

- Se non está nas túas mans vivir unha boa

vida, se o mundo non é un bo lugar, por que vou ter fillos e vivir sempre preocupado polo que lles pasará no futuro?

Dáme unha razón pola que traer un neno ao mundo pague a pena.

- Para comezar nun momento da nosa

vida, a maioría dos seres humanos, como o resto dos animais, senten o que se chama “o instinto materno”. Comeza o reloxo biolóxico. De certo xeito, estamos deseñados para responder á chamada de maternidade ou paternidade, algo esperta en nós e sentimos a necesidade de crear outro ser, de amalo, coidalo, guialo, protexelo.

- Algunhas persoas non teñen ese instinto,

nin esa necesidade.

- Querer prosperar e gozar da vida non

-Non se trata de se me gustan ou non, pero o mundo xa non é un lugar para telos.

quero facer coa miña vida, senón antepoñer o desexo de ter fillos á garantía de crialos en condicións, sen poder asegurarlles un futuro. Iso si é egoísmo.

- É posible que non a escoiten cando se

manifeste ou a ignoren porque nunca consideraron ter fillos.

- Agora é máis fácil que nunca ter

- Esquéceste do cambio climático que nos - Din que a natalidade volveu baixar. A

- No meu caso, a cuestión non é o que

é egoísmo. O noso paso por esta vida é curto e debemos aproveitalo.

- Hai tempo para todo. Non o fixemos tan mal nesta familia. Non che falta nada.

- Non creo que ter o capricho de ter un

bebé sexa unha razón suficiente para ter un. É unha responsabilidade moi grande para que se basee nun instinto ou nunha chamada da natureza.

- Non obstante, cando sintas que é o

momento, non pensarás no futuro, só pensarás no presente. Como fixeron os teus antepasados. Moitas mulleres están dispostas a arriscar a súa vida para ser nais.

- Entón, teño que ter fillos porque o fixe-

ron os meus antepasados? Por que a sociedade espera iso de min? Por que a vida está ditando? Nacer, medrar, traballar e ter fillos ... Non parece un motivo para ter fillos.

- É posible que a vida se cree dun xeito

que nos leve a pensar que temos que ter descendencia si ou si. Pero vivimos nunha sociedade libre e ninguén te obriga a facer o que non queres facer.

- Non hai ningunha lei que te obrigue,

non obstante a xente sorpréndese cando unha parella non ten fillos, dan por feito que hai algún tipo de problema físico que o impide e non por decisión propia.

Cantas veces tivo que escoitar a nosa veciña que “que lle pasaba” porque aínda non quedou embarazada? Non pode ser que a razón de ser pais sexa porque a sociedade o esixe.

- Non discuto que moitas mulleres sexan

nais porque se sentían presionadas pola sociedade. Porque nos venden unha imaxe de felicidade total cando creamos unha familia.

que ser xenético para que perdure no tempo.

- Ben, non vexo o que pode quedar de ti.

da especie. Somos animais e, como tal, aseguramos a nosa supervivencia. Simplemente falo de que nos teus fillos, nos fillos dos teus fillos haberá un pouco de ti, como en ti haberá un pouco dos teus antepasados.

- Polas miñas accións, coas miñas ache- Non te esquezas das relixións, en todas elas

ser nai ou pai é un deber que hai que cumprir para ser un bo practicante. En todas partes a mensaxe é que teño que ser nai, pero non medin o que me traerá selo.

- Non digo que teñas que ser nai porque

é o que se espera de ti, porque o sentes como unha obriga. Atoparás un motivo polo que querer facelo por ti mesma.

- Entón dáme outra razón.

- Ter un fillo daralle sentido e propósito á túa

vida.

gas á sociedade, podo deixar pegada e darlle sentido ao meu tempo aquí.

Científicos e os seus descubrimentos, médicos cos seus pacientes, profesores cos seus alumnos, algo quedará deles. A historia está chea de exemplos de persoas que fixeron grandes cousas pola humanidade deixando pegada.

- Quizais o desexo de deixar un anaco de ti

- Non falo de grandes logros, senón de algo

máis persoal, séculos e séculos de herdanza xenética que acabará contigo. Ninguén herdará a cor do teu pelo, os teus ollos ou a túa risa contaxiosa. Crearás un ser que formará parte da túa historia, a dos teus antepasados e as xeracións futuras.

-

- É necesario ser nai para darlle sentido á

miña vida? Non creo que teña que criar a un ser humano para sentirme realizada.

Hai outras formas de conseguilo, ter un traballo que che guste, viaxar, gozar da vida, dos teus amigos ...

- E cando logres todos eses propósitos, que che quedará?

- Ter un fillo é unha responsabilidade sen

- Lembranzas dunha vida plena.

- Só recordos que desaparecerán cando

te vaias. Non haberá continuación da túa historia. Non deixarás ningún legado, o teu paso por este mundo esvaecerá coa túa alma.

- O meu legado neste mundo non ten por

que perdure de xeración en xeración sexa un bo motivo para ter fillos para a mente humana. Esa sensación de contribuír a toda a humanidade é quizais tan importante como dis. Por iso afirmo que as persoas que queren ter fillos débense á necesidade de compartir a súa vida cun ser parecido a eles que posiblemente lles traia momentos de felicidade. Pero hai persoas que teñen a súa propia felicidade ou a atopan noutros lugares, polo tanto non buscan outras fontes que as completen por así dicilo. E se non os necesitas ou non tes ganas de compartir os teus momentos de felicidade cun rapaz ou rapaza, non che fai menos válido, nin menos humano, e moito menos significa que non aportes nada á especie humana. Para deixar o teu legado non é necesario deixar descendentes, cada un debe realizarse do xeito máis correcto para un mesmo. Polo tanto, a autorrealización non está determinada por accións comúns, senón por plans e proxectos persoais. Ademais do feito de que a túa suposta descendencia non ten por que contribuír a un bo desenvolvemento da especie. Tes a posibilidade de que un neno só traia máis problemas.

Falas da supervivencia da especie?

- En certo xeito, si, coa supervivencia da

túa xenética contribuirás á continuidade

dúbida. Dende a súa xestación ata o final dos teus días. A decisión e o momento de telo deben ser teus e da túa parella, se a tes, pero ninguén ou nada máis. Se nalgún momento consideras a posibilidade de ser nai, as túas razóns terán que ser persoais e calquera delas será válida xa que con esa decisión renunciarás a certas liberdades e comodidades e, de certo xeito, sacrificaraste por o benestar dese neno.

Sexa compartindo o teu paso con alguén que amarás incondicionalmente e que te corresponderá. Sexa porque queres darlle un sentido á vida, creando outra vida que leve toda a túa historia con ela. Sexa para simbolizar o amor dunha parella. Ningún destes motivos é egoísta. Non se pode culpar aos pais de asasinos, maltratadores... por traelos ao mundo xa que non son responsables das súas accións. Tampouco se eloxia aos pais de científicos, médicos, avogados... Moita xente renuncia a ter fillos por diversos motivos, carreira profesional, enfermidade ou condicións de vida precarias. Mesmo porque non se senten capaces de educar a outro ser por razóns de conciencia social xa que non consideran o mundo un bo lugar para nacer. Sempre será unha renuncia xa que haberá un desexo que se reprima por unha razón maior. O desexo de ser pais seguirá sendo porque vai na nosa xenética como animais que somos.

- Cando chegue o momento ordenarei as

miñas prioridades e valorarei mediante a reflexión e a razón se un neno encherá a miña vida de plenitude.

Diálogo inspirado na conversa de Noa Pulido Lamas e Mª del Carmen Lamas López, filla e nai.

Mamá non quería ser Rapunzel Non querías ser Rapunzel así que cortaches esas trenzas de acibeche que a tantos namoraran. Non querías falsas escadas para agatuñar os soños que trazaras no silencio de tantas tardes. Non querías príncipes que te salvaran senón albaneis que construíran andamios firmes e sólidos para chantar os teus pasos. Non querías torres nin atalaias que che impedisen sentir a rexa pegada que vai deixando na orballeira da maña o rutinario camiñar. Querías outeiros para albiscar a inmensidade do horizonte e debuxar destinos máis grandes dos que che ofrecía a solaina. Por iso cortaches as trenzas. Non ías permitir que ninguén, nin sequera papá, puidese agarrarse a elas para agatuñar pola túa vida. Non ías ser Rapunzel senón Celeste, unha nena con ese nome non podía resignarse á escuridade dun torreón por moita luz que guindasen as xanelas. Ningunha delas sería o suficientemente grande para abarcar a infinidade do ceo, e ti, querías exploralo na súa totalidade, sen marcos que o delimitasen.

Eses marcos que impedían o paso cando levabas a Marela e Rubia a pacer. Eles lembrábanche uns limites que ti non lograbas entender nin aceptar. Por que reducir a vida a unha estrema? Por que frear a alancada cando hai tantos lameiros por percorrer?

Acaso non che puxeran Celeste, a que pertence ao ceo? Como ías pois conformarte coa Casota ? Cortaches as trenzas pero non as tiraches. Agocháchelas nunha caixiña para non esquecer que mesmo a maroma que afoga pode liberar se un non olvida o nó que teceu. Por iso as gardaches, para recordar. Nunca che gustou ese conto. Non querías vivir prisioneira nin sequera dos soños que poboaban as túas noites. Que eran moitos. Imaxes de nimbos gabeados onde contemplar paisaxes nunca vistas.

Por iso, cando chegaches a aquel lugar tan distinto ao imaxinado ou soñado cortáchelas cun aquel de melancolía. É tan difícil ser un! Tan difícil construírse cando o cemento, os tixolos e o ferro xa non serven! Cando non hai andamios aos que asirse! Difícil máis non imposible. Así que naquel lugar onde as palabras borboriñaban pero non dicían nada, onde as miradas esvaraban pero non prendían, nese lugar tan distante ao da Marela e a Rubia, ti teciches unha trenza invisible para non perderte, para algún día poder reencontrarte con esoutras anicadas na caixiña. E co pelo curto au garçon demostraches que non existen torreóns o suficientemente altos que non se poidan gabear para cunha man agarimar as nubes e coa outra aloumiñar o relento que anuncia un novo día.

Conchita Fernández Vázquez

O ANANIÑO FIEL (conto de fadas): Morta Brancaneves, o corvo da madrastra díxolles aos oito ananiños (si, oito, leron ben): -Nunca, nunca máis a veredes. E por ela choraredes!

Sete dos oito ananiños volveron á súa casa chorando en silencio, pero o oitavo ananiño, que era o que máis quería a Brancaneves, quedou ao carón do cadaleito e respondeulle ao corvo: -Nunca, nunca máis a verei, pero xamais a esquecerei.

O corvo fixo a burla del e marchou da fraga para reunirse coa súa malvada dona.

Sete dos ananiños decidiron matar a súa mágoa afogándoa en viño na taberna da fraga, pero o oitavo xurouse a si mesmo que nunca esquecería a Brancaneves, por moita dor que lle custasen as súas lembranzas.

Un ano despois o corvo achegouse ao lugar onde Brancaneves durmía dentro do seu cadaleito de cristal. Reparou en que o ananiño fiel inda estaba chorando pola súa amada e díxolle: -Nunca, nunca máis a verás. E pola súa causa sufrirás.

Sen deixar de saloucar, o ananiño respondeulle: -Nunca, nunca máis a verei, mais para sempre a lembrarei!

O corvo fixo a burla del e marchou voando.

Pasou outro ano e o corvo volveu á fraga, onde o ananiño fiel seguía chorando por Brancaneves.

Entón díxolle de novo: -Nunca, nunca máis a verás. E polo teu amor sufrirás!

O ananiño, malia ter os ollos asolagados en bágoas, dedicoulle ao corvo un doce sorriso e díxolle: -Nunca, nunca máis a verei, mais sempre a amarei.

Tan grande era o amor que reflectían aquelas palabras que mesmo o frío corazón do corvo latexou de mágoa ao escoitalas. No canto de facer a burla do ananiño, empezou a chorar de emoción, máis conmovido polo amor daquel coitado que polo triste destino de Brancaneves.

Entón os seus saloucos chamaron a atención dunha fada boa que pasaba por alí. Achegouse ao ananiño e díxolle: -Amiguiño, o teu amor é tan grande que non pode quedar sen premio. Concédoche o don de espertar a Brancaneves.

Entón o ananiño fiel espertou a Brancaneves co poder do amor (por iso din algúns que os ananiños só eran sete, porque o oitavo conta como príncipe). A continuación, a fada díxolle ao corvo: -Corvo malvado, a túa cruel dona morreu e ti, como castigo polas túas burlas, quedas condenado a voar sen rumbo por toda a eternidade.

Ademais, dende agora só poderás repetir as tristes palabras coas que tentaches estragar o amor do ananiño. Pero, como hoxe choraches por el, vouche conceder algo que aliviará o teu castigo: algún día atoparás nunha terra lonxana a un gran poeta, que te fará inmortal nos seus versos para que non sexas esquecido NUNCA MÁIS. Francisco Javier Fontenla García

Debuxo Elías González Campo

Plástica

1º ESO

VERSIONES DE PINTORES FAUVISTAS, FEITAS POLO ALUMNADO DE 1º ESO NA MATERIA DE EDUCACIÓN PLÁSTICA.

Plástica

VERSIONES DE PINTORES FAUVISTAS, FEITAS POLO ALUMNADO DE 3º ESO NA MATERIA DE EDUCACIÓN PLÁSTICA.

Aquí temos unha selección de traballos feitos polo alumnado de 1ºESO, a raíz do estudo da cor na materia de Educación Plástica. Trátase de interpretacións feitas polo alumnado a partir de cuadros Impresionistas, Postimpresionistas, Fauvistas y Expresionistas.

Foto 1Melania Pérez Gago, inspirado nun cadro fauvista de autoría descoñecida.

Foto 2Daniel Carid González, baseado no cadro de E Munch “El grito” Foto 3Dulce María Romero Rodríguez, inspirado na obra de Maurice Vlaminck.

Foto 4Lara Prieto Laza, retrato feminino inspirado en Matisse

3º ESO Aquí temos unha selección de traballos feitos polo alumnado de 3ºESO, a raíz do estudo da cor na materia de Educación Plástica. Trátase de versións de pintores fauvistas como Henri Matisse ou André Derain.

Foto 1Nerea Rodríguez Andrade sobre un cadro de Derain.

Foto 2Xiana Rodríguez Iglesias sobre un cadro de Derain.

Foto 3Diana González Bóveda sobre un cuadro de Matisse.

Foto 4Marcos Crispín Fernández sobre un cuadro de Matisse.

Plástica

1º BAC AUTRORRETRATOS FEITOS POLO ALUMNADO DE 1ºBAC NA MATERIA DE DEBUXO ARTÍSTICO I

Esta é unha pequena selección de traballos moi intimistas, nos que o alumnado intentou amosar os seus desexos, medos e forma de ser.

Entrevista coa youtubeira

Eira Losada Eira é unha estudante de 19 anos e exalumna do noso centro. Creou a súa canle de Youtube, Nubes Baixo Ti, hai máis de cinco anos, e desde entón segue a subir contido á mesma, sempre en galego.

A súa canle foi recoñecida como a mellor canle en galego do 2018 no concurso Youtubeir@s.

Como xurdiu a idea de facer unha canle en youtube?

Todo veu a raíz da moda das pulseiras de gomiñas, comecei a ver moitos tutoriais en YouTube, e pregunteime, porque non facelos eu?

Como o tomaron ao teu redor, é dicir, contabas co apoio da túa familia, amigas e amigos ou non?

Si, a miña familia estivo apoiándome sempre, gústalles moito, de feito é a miña irmá a que sempre fai de axudante de cámara. Aos amigos tardei en dicírllelo porque me daba vergoña, pero unha vez o souberon tamén me apoiaron.

En xeral, que opinión tes do papel das redes sociais entre a mocidade?

Creo que hoxe en día é innegable o papel tan importante que teñen as redes sociais no noso desenvolvemento como mozos. Hai que ter coidado con elas, porque poden volverse na nosa contra, aínda así, ben empregadas paréceme que son unha moi boa ferramenta.

Paréceche que o galego está a gañar presenza nas redes sociais ou cres que aínda queda moito camiño por andar?

Queda aínda moito camiño, pero é certo que nos últimos anos aumentou moitísimo o seu uso en redes sociais como YouTube ou Twitter, é máis recentemente, Tik Tok. A pesar disto falta aínda moito para poder considerar que está normalizado o seu uso.

Que lle dirías a unha persoa que quere comezar a subir contidos ás redes sociais?

Animaríaa totalmente a facelo, nas redes sociais hai sitio para todo, e todo o que poidas aportar é interesante. Se falas galego anímote a facelo na túa lingua, porque fan falta moitos creadores de contido.

Foto 1 Autorretrato de Saúl Barreiros Fidalgo Foto 2 Autorretrato de Elena Miranda.

Foto 3 Autorretrato de Marco Ferreiro Dorrío.

Foto 4 Autorretrato de Harianna Valentina Nessy Niño

Por que o nome que lle deches á túa canle: Nubes baixo ti?

Foi un pouco aleatorio, estaba cunhas amigas facendo unha chuvia de ideas cando se me ocorreu Nubes Baixo Ti, o significado busqueillo despois, eu enténdoo como que estas soñando ou voando, e por iso tes a nubes por debaixo túa.

Que quere transmitir co seu contido.

Eu intento transmitir as cousas que me gustan, sobre todo para remarcar que todo se pode facer en galego. Non só vídeos reflexionando sobre a lingua ou de sociolingüística, senón amosando que o galego, como calquera outra lingua, pode empregarse en todos os ámbitos e para todos os temas.

Que significou o premio de youtubeir@s? E por que defenderías a importancia deste premio e doutros semellantes?

Eu xa tiña a miña canle creada antes do concurso, o que fixo o concurso foi que se pasase de cero vídeos en YouTube en galego a crear unha comunidade de youtubeir@s nesta rede. Creo que son necesarios premios así, e que son os que de verdade axudan a normalizar a lingua, neste caso nas redes sociais.

Paréceme unha iniciativa moi boa que ademais demostrou que funciona.

Que cres que axudaría a fomentar o uso do galego nas redes sociais?

Iso é algo que está nas mans de todas nós, hai que asumir que nas redes sociais si hai espazo para o galego, e temos que utilizalo. A parte do labor individual creo que axudaría que as plataformas incluísen a opción de podelas poñer en galego (a única que o ten, por agora, é Twitter).

Candela Lamas Lamas 3ºESO Celia Rodríguez Fernández 3ºESO

Imtiaz Dharker, “Un século despois”

A century later

Un século despois

The school-bell is a call to battle,

A campá da escola é unha chamada á batalla

every step to class, a step into the firing-line.

cada paso ás aulas, un paso á fronte de guerra.

Here is the target, fine skin at the temple,

Aquí está o obxectivo, pel fina na faciana,

cheek still rounded from being fifteen.

a meixela aínda redondeada dos 15 anos.

Imtiaz Dharker naceu en 1954 en Pakistán e criouse en Escocia. É unha poeta, artista e produtora audiovisual coa ollada posta na xustiza social, sendo os seus temas recorrentes: a infancia, a situación política ou o exilio.

Surrendered, surrounded, she

Rendida, rodeada, ela

takes the bullet in the head

recibe a bala na cabeza

“Un século despois” publícase en 2014 no poemario Over the moon. A súa descrición dunha adolescente na fronte de guerra por querer ir á escola evoca a historia doutra pakistaní, Malala, e lémbranos que en moitos lugares do mundo as nenas, aínda hoxe, sofren este pesadelo.

and walks on. The missile cuts

e segue a camiñar. O mísil corta

a pathway in her mind, to an orchard

un sendeiro na súa mente, ata unha horta

in full bloom, a field humming under the sun,

en flor, un campo vibrante baixo o sol,

its lap open and full of poppies.

o seu ventre aberto e cheo de mapoulas.

This girl has won

A rapaza gañou

the right to be ordinary,

o dereito a vivir,

wear bangles to a wedding, paint her fingernails, levar brazaletes a unha voda, pintar as unllas, go to school. Bullet, she says, you are stupid. ir á escola. Bala, di ela, ti es parva.

You have failed. You cannot kill a book

Fracasaches. Non podes matar un libro

or the buzzing in it.

ou o seu son.

A murmur, a swarm. Behind her, one by one,

Un murmurio, un enxame. Detrás dela, unha a unha,

the schoolgirls are standing up to take their places on the front line.

as colexialas érguense para ocupar os seus postos na primeira liña.

PREMIOS LETRAS GALEGAS 1ºPremio de Relato no Concurso que celebra o Día das Letras Galegas no IES Otero Pedrayo.

PENSAMENTOS OUTONAIS Os seus pasos ían acompasando o constante ruxir do vento, que facía tremer as copas das árbores, mentres as follas marróns , vermellas, amarelas e de mil cores intermedias caían, describindo amplos círculos, antes de chegar ata o chan. O outono facíase notar, e tardes coma esa prestábanse, polo seu aire infantil e melancólico, a soster profundas cavilacións filosóficas cun mesmo, ou a escribir amargos versos sobre a doce soidade. Era tamén en día como estes nos que se lle ocorrían os máis fermosos pensamentos, demasiado belos como para apuntalos nun papel.

sistentes dores de cabeza e a incapacidade de poder reter na memoria calquera información que lle fose posta diante.

E como desta vez así sucedera, saíu dar un pequeno paseo pola aldea; que tería de “pequeno” as mesmas ganas que tiña ela de tornar para darse ao estudo de novo, desta vez coma erudita ou amante da materia, se quería aprobar o seu exame. Se era precisamente nestes momento, nos que estaba soa e cría poder manter secretas conversas internas e sincerarse consigo mesma, que topaba dentro de si unha noción que lle dicía que toda ambición vai ligada inevitablemente a unha futilidade crúa e mortal. Pero así eran tamén a vida e todos os desexos, e a virtude e todo canto considerase valioso na súa existencia, polo que saía rápido daquel transo metafísico e daba a volta para dedicarse con verdadeira paixón renovada ao estudo da Bioloxía a Literatura ou a Historia.

Así avanzaba ela, paseando os ollos por toda esta orxía de cores autumnais, facendo renxer as follas secas baixo as súas botas Así de irreal era a existencia que levaba, e tal vermellas e entregándose nunha catarse á era o engano que infrinxía contra si mesma. vontade das súas pernas autómatas.

Canto daría, durante noites enteiras, para Pero aínda que todo se prestase a profundos que un policía, un pequeno corpo militar soliloquios, só un pensamento podía sedu- ou a Santísima Inquisición irrompese no seu cila e afastar dela as demais cuestións dig- cuarto para metela no calabozo, fusilala ou nas de ser tratadas en días coma estes: “Non queimala na fogueira por cometer semequero volver á casa. Porque era de supoñer llante crime, de autoenganarse desa forma! que só saíra a dar un pequeno paseo para E certo era que desta vez, mentres percorría “despexar a súa cabeciña”, e que había de o camiño húmido que fedía a melancolía, tornar canto antes para continuar o estudo. sentía algo estraño no peito, mentres era Oh, pero non se sentía ela como unha desas presa das mesmas cavilacións de sempre, rebeldes sen causa que se enfurruñaban só que esta vez había algo distinto, inédito. contra a vida mesma, e que non querían facer nin deixar facer, ou coma calquera rapa- -Hoxe non tornarei- murmurou para a súa za despreocupada do que lle corresponde. cazadora amarela.

Non; ningunha destas cousas se podía dicir Unha folla marrón e reseca caeu de súpeto dela. Era precisamente ela a que máis se sobre o seu ombreiro , e ela ao xirar a cabeza esforzaba nestes asuntos, aínda que as súas e vela alí pousada sentiu un infinito agarimo non fosen as mellores notas! Pero algunhas por todo canto as árbores, o vento, o mundo veces tanta obstinación remataba con pere o conxunto de todo isto e todo o demais

lle supuñan. Certo que durou un segundo, e certo que logo colleu con respectuoso coidado a folla para deixala no chan, pero durante ese segundo fora parte do hálito vital do mesmo universo, e a escola, os estudos e os exames xa pouco ou nada lle importaban, e lle resultaban alleos e incluso infantís, e ríase deles con humorismo.

Logo suspirou profundamente e continuou camiñando. Como xa estaba cerca da igrexa, seguiu avanzando. Todo parecía reducirse a iso: ou continuaba camiñando ou se detiña e tornaba para a casa. E, así o sentía con cada exhalación, de ser así seguiría camiñando eternamente, ou chegaría un momento no que se lle pasase a crise filosófica e regresaría de novo cos libros de texto.

Pero, igual que outras moitas cousas, tampouco se podía dicir dela que fose parva, e en verdade tiña moi claro que se non era a razón a que a facía volver á casa seríano entón o ruxir das súas tripas, ou a caída da noite. Fose como fose, había de volver; pero aínda podía pasar media hora ou unha enteira finxindo que renegara de todo o que escapaba da propia vida.

E que era moi doado enganarse a si mesma!

Demasiado doado.

Xa moi preto da igrexa topou cun señor moi maior, duns oitenta anos, delgado e cheo de engurras, que a saudou amablemente dende a súa finca, ao pé do camiño. Ela non sabía quen era, e xuraría que el tampouco a coñecía, pero aínda así non puido evitar devolver o aceno mais un sorriso sincero. O ancián tamén sorriu, e puido ver ela entre esas engurras e a barba sen afeitar o remanente dunha xuventude xa deixada atrás facía moito tempo. E houbo de preguntarse se aquel señor, que podía sorrir mostrando infinitas caras ao mesmo tempo nun único sorriso, deixando entrever tantas idades e manténdose ao mesmo tempo inamovible nos seus oitenta anos tivera que pasar

tamén polas mesmas penurias ca ela. Sufriría a alma do pobre campesiño, que parecía contento só de ter unha pequena finca no infinito universo? Iso ela non o sabía, pero mentres o home descargaba a súa aixada sobre a terra, case podía adiviñalo.

Talvez aquel home fose coma todos aqueles que de estudantes aprobaban, pero non chegaban nunca a aprender nada e vían a ensinanza como unha perda de tempo. Pero xa facía moito tempo que ela se adiviñara entre outra clase de persoas, ou entre unicamente ela e as súas circunstancias, polo que non se permitía nin sequera fantasiar con acadar a felicidade cultivando tomates nunha horta no medio da nada. E talvez fose ese precisamente o problema, o seu posicionamento voluntario lonxe de todo aquilo, dos demais, dos que nada esperaban da vida máis que subsistir, e o seu afán por sentir que o seu destino estaba desligado ao destas persoas, e máis ben ligado estreitamente ao dos grandes homes, os inmortais. Pero cando entrou neste pensamento, por primeira vez, escapou correndo del, horrorizada ante a autocrítica. Non podía pensar así, ou todo canto ela era quedaría reducido á nada. Polo que de novo desexou que a queimasen na fogueira ou que a torturasen, e deixou o tema.

Xa non aturaba máis; por que a mente insistía en pór en interdito todo canto ela consideraba verdadeiro, importante ou incluso sagrado?

Botou a correr polo camiño, embarrando a botas vermellas, e non se detivo ata que chegou á igrexa.

Os arcos románicos, as campás de bronce oxidadas e a diminuta estatua ecuestre situada nun pequeno palco de pedra musgosa; todo estaba exactamente igual que sempre, pero esta vez adquiría todo aquilo un ton completamente distinto. Como se un artista utilizase as cores máis vivas da súa

Ela suspirou profundamente, camiñou ata a pedra e puido verlle a cara. Non era guapo nin tampouco feo, e tiña tamén algún remanente de melancolía nos ollos. Acaso estaría pensando tamén nas mesmas cuestións ca ela.

paleta para pintala. Agora ofrecía, máis que nunca, un atractivo imposible de pasar por alto.

Entón comprendeu ela, que ata aquel entón se consideraba a si mesma atea, a todos os cristiáns e aos relixiosos na súa totalidade.

Tamén desexou ela poder sentir fe por unha divindade creadora; tamén se sentiu ela capaz de abrazar a Deus, de chamalo pai e fillo, e de axeonllarse ante el para bicarlle os pés.

Todo sería tan doado así! Pero ao mesmo tempo topouse moi desgustada con todo aquilo. A facilidade coa que todo o mundo sucumbía ante a fe, sen tentar primeiro de procurar explicacións que non precisasen da fe senón do logos , sen ter sufrido antes da conversación ningunha antes de renderse e de abrazar a relixión como forma dogmática de desentenderse do mundo. E así como se sentiu durante uns segundos a máis devota de entre todos os crentes, enseguida proseguiu o camiño envolta de novo en profundo desengano, e sen forzas apenas para negar e ocultar todo canto a propia mente porfiaba por construír e destruír, alternativamente.

Por que había de ser así? Por que tiña ela que sentirse así? Por que non existía algún botón para apagar a súa mente, e así deixar de pensar?

Apartou a vista da igrexa e observou a continuación do camiño. Nunca continuara avanzando a partir desa parte; para cando chegaba á praza coa igrexa xa non lle doía a cabeza e xa estaban resoltas todas as cuestións que molestaban profundamente en días como estes que, malditos sexan, prestábanse a filosofar, aínda que ela tratara de negalo e reprimilo.

Sempre se preguntara que habería máis alá, pois o camiño tiña unha costiña algo empinada que impedía ver a onde levaba. “Leva ata a fin do mundo. Despois dese camiño non hai nada; baleiro”, esa era a resposta que sempre se repetía por algunha razón a si mesma. Era estúpido e ilóxico, pero ela así o sentía, dun modo tan infantil, e nunca fora chamada pola curiosidade a descubrir a certeza na súa afirmación. Pero hoxe, tan

desesperanzada, non tiña nada que perder.

Se acaso alí mesmo remataba o mundo, saltaría cara o baleiro sen pensalo dúas veces e sen despedirse de nada nin de ninguén.

Como era de esperar, o camiño continuaba xunto a un pequeno prado. E como non había baleiro, a idea de rematar coa propia vida non proliferou. Aínda estivo camiñando un bo treito ata que de súpeto o camiño resultaba ser a bifurcación doutro sendeiro, moito máis grande, que iniciaba un descenso un chisco empinado.

Pois así era todo: non sabía que pensar e a fin do mundo só era afluente dunha corrente moito maior. Así eran as cousas, e desta vez xa non se preguntou o porqué; simplemente continuou camiñando. E non se lle ocorreu pensar que, supondo que o que sostiña da súa separación da maioría e a unión cos inmortais fose certa, estes tampouco se toparon sos no camiño, senón que contaron coa axuda dos que xa naquel momento eran inmortais. Pero ela pretendía unirse a esta elite sen deixarse guiar nin coñecer a ningún destes.

E alí, cos cóbados apoiados sobre unha enorme pedra e a mirada perdida no horizonte, agardaba un rapaz descoñecido.

Ao velo, detívose e deuse conta de que estaba de costas e que non a vira. Talvez o mellor fose volver lentamente, sen facer ruído.

Non estaba ela para manter unha conversación amistosa cun descoñecido.

-Xa sei que está aí, non trates de fuxir -dixo o rapaz, sen xirar a cabeza.

algo distinto e moi elevado, difícil de procurar, e, cando a acadamos podemos ser, como fuches ti no momento de sentirte unha co Todo, máis felices que o resto coa súa “felicidade” moderna e artificial.

-Nós? -preguntou ela.

-Non pensas que nas tardes coma esta é im-Si, aos que hoxe nos chaman tolos e responposible non sentirse melancólico e somerdóns, pesados e aberrantes; ignórannos, dexerse en profundas meditacións filosóficas? ciden levarnos ata o patíbulo ou ata a pira...

– preguntou o mozo. mátannos; e mañá cando xa non esteamos -Si! -contestou ela, abraiada. aquí, chámannos santos e filósofos, e constrúen estatuas de nós nas prazas das grandes O rapaz paseou os ollos pola súa faciana, e cidades. Din que fomos nós os que os inspiela púxose un pouco nerviosa. Logo el preramos a facer grandes cousas e que sempre guntou: confiaron en nós.

-Viñas pensando en algo en concreto? Tes os -De verdade é iso o que nos espera? ollos se cadra un pouco máis tristes do que cabe esperar nunha tarde de outono coma -Quen sabe... esta.

Entón ela quedou en silencio , coa mirada Ela abriu a boca e logo volveuna pechar. Des- cravada no chan, tratando de afogar os sapois foi coma un conxunto de accións espas- loucos mentres as bágoas comezaban a módicas nas que unicamente lle saían sons baixar polas súas meixelas. O rapaz deu un inconexos, comezos de sílabas precoces. paso cara adiante e abrazouna con forza.

Quería contarllo todo, explicarlle todos os Cando ela se tranquilizou e os dous miraron seus pensamentos, todo o que sentía, todo... de novo cara o horizonte, só unha pregunta Puido tranquilizarse e comezou a relatarlle lles quedaba por facerse. todo aquilo ao rapaz descoñecido. E a cada -Como te chamas, filósofo? – preguntou ela. cousa o rapaz escoitaba con atención elevada, invariable, constante. Magnánimo.

-Chámome Damián, pero ben podería dicirme Sócrates, Nietzsche ou Hesse; tanto ten.

Cando ela rematou, el falou: E ti?

-Eu xa sei o que che pasa, e non debes preo- O meu nome non ten relevancia ningunha cuparte por nada. Estás comezando a cuespara o relato -contestou ela. tionar todo o que dabas por verdadeiro e importante, e pensas que está mal e que Ao oír isto Damián sorriu, e ela levantouse e o debes reprimir. Pero non, amiga, non! Iso emprendeu o camiño de volta. Esta vez foi que sentes é apenas o primeiro dos síntomas correndo e bailando, celebrando e bendicinde que, en efecto , non te agarda unha vida do todo. Envolta en alegría e renovadas gacomo a dos demais, e que, ademais pode re- nas de descubrilo todo de novo e de estudar. matar, aínda que iso xa depende de ti, xunto De saber, extasiada nunha catarse. aos inmortais. Aínda que non porque ti precisamente o procures. Precisamente eu son E, polo seu estado de elevado fervor e excicoma ti, aínda que levo enfermo máis tem- tación, non foi consciente cando fixo renxer po e xa estou noutra fase distinta. Non debes baixo a súa bota vermella aquela folla manegar a propia dúbida e tes que escoitar a rrón que a fixera tan feliz cando fora esta autocrítica así como miras con ollos de na- pousarse sobre o seu ombreiro. morada as materias que estudas. É certo que Daniel Toro Mera, 3ºESO non che espera unha existencia fácil, e moito menos “feliz”, pois a felicidade para nós é

PREMIOS LETRAS GALEGAS 1º Premio de Ensaio no Concurso que celebra o Día das Letras Galegas no IES Otero Pedrayo.

A defensa dos dereitos dos animais non humanos “Non debemos preguntarnos: poden ra- Outra posición completamente diferente zoar?, nin tampouco: poden falar?, se- é a animalista, que considera que todos os nón:poden sufrir?” -J. Bentham animais teñen os mesmos dereitos que os seres humanos e, en consecuencia, teñen Chegamos a un momento como sociedade tanto dereito a vivir coma nós. Esta posición no que non podemos evitar cuestionar as orixinou o movemento de liberación animal nosas accións cara aos animais e o medio e o movemento de defensa animal. que rodea a ambos os dous. É o ser humano o dono da Terra?, é a nosa responsabili- A primeira actitude baséase en tres fontes dade protexer aos animais?, está xustificado principais: o abuso animal?, debemos considerar aos 1.

O costume das primeiras etapas da animais como iguais?, deberiamos acabar existencia humana de obter alimentos da coa supremacía que os seres humanos estacaza e da pesca, e posteriormente do ganbleceron neste planeta?, ... Todas estas cuesdo. tións radican no especismo antropolóxico, a discriminación de individuos, por pertencer 2.

A Biblia que crea o concepto teolóxia outra especie, exercida polo ser humano. co de dominio segundo o que, na Xénese, Existe esta discriminación ou é só un inven- Adán recibe o dominio sobre o mundo non to?, está xustificada?, deberiamos acabar humano e tamén se promove o uso dos anicon ela?, ... Xurdiron varias posturas acerca mais como alimento e ofrenda en sacrificios desta problemática, numerosas teorías filo- relixiosos. sóficas para respaldalas e moitos ámbitos A idea de que os animais non poden de actuación como son o dereito, a bioloxía, 3. ter dereitos xa que non experimentan dor a etoloxía … víronse involucrados. nin sufrimento e, polo tanto, non senten nin A primeira postura a tratar sería a que con- teñen conciencia. Defensor diso foi o filósosidera aos animais como un mero obxecto, fo francés René Descartes no seu libro “Meunha fonte de alimento, materia, etc., é dicir, ditacións”, onde propuxo a “Teoría Mecaniunha postura que non ve unha vaca pero si cista do Universo”, segundo a cal os animais unha tenreira, e así cousifica ao animal. Esta eran autómatas. Ata hai pouco tempo esta forma de percibir aos animais pode parecer postura non foi discutida nin cuestionada moi extrema, pero realmente é a que prac- nin tivo unha repercusión global, xa que tica a maioría da xente. Todos nós, sendo aínda non se demostrara que os animais vítimas do mundo globalizado e industria- realmente sentisen. Foi nos anos oitenta lizado no que vivimos, esquecemos que a cando os investigadores deixaron de estar roupa vén de lá tosquiada, a carne de ani- inseguros e recoñeceron plenamente que mais, o mel das abellas, o leite das vacas e tiñan esta capacidade. os ovos das galiñas. Só vemos o produto e non a súa orixe, e para nada se nos ocorre Porén, a orixe do animalismo remóntase a vinte e cinco séculos antes de Cristo, no comparalos cos cans ou os gatos.

Extremo Oriente, cando Zaratrusta deu un

impulso a estes movementos e prohibiu a matanza de bois en Persia. Ademais, outros personaxes relevantes como Pitágoras e Empédocles declaráronse vexetarianos.

Aínda así, non foi ata o século XVII cando se aprobaron as primeiras leis para a protección dos animais. Desde a Ilustración publicáronse moitos libros e leis sobre a defensa destes dereitos como: “The Principles of Morals and Legislation” de Jeremy Benthan, “Act of the British Parliament against Cruelty” no 1822, “Act of 1876 against Cruelty with the Animais” do parlamento británico, etc.

Pero non é ata a publicación de “Animal Liberation” de Peter Singer cando se produce un verdadeiro punto de inflexión no debate.

teñen un certo grao de intelixencia ou sensibilidade? ...

A bioloxía tamén achegou datos ao debate ao amosar como hai substancias que só podemos obter dos ANH xa que nós, ao igual que algúns deles, somos animais omnívoros.

Estas substancias serían as vitaminas B12 e D3, a creatina, a carnosina, o ferro hemo, o DHA, a taurina, etc. Todas de orixe animal e sen as cales o noso corpo non funcionaría correctamente. A tradición tamén xoga un gran papel e ten voz na discusión sendo apoiada por moitos con argumentos sobre os costumes que non se deben perder.

Outro punto que argumentan os contrarios ao animalismo é que non hai ningunha forNeste libro, o australiano afirmou que: “A ma práctica de manter un sistema que ten resistencia ao recoñecemento dos dereitos que alimentar a unha gran poboación sen dos animais é similar coa que se enfrontou usar a produción masiva. no seu día a escravitude racial ou a discriminación contra as mulleres”. Estas pala- Ante estes argumentos non podemos sebras reflectían a inevitabilidade do debate, nón preguntarnos: daquela, que está paé dicir, o ineludible que é discutir e defen- sando realmente? En España maltrátanse der estes dereitos, cuestionando o que se máis de 60.000 animais non humanos para estableceu ata agora sobre o problema. O o desfrute das festas populares, en 2016 a libro tamén popularizou a terminoloxía do WWF anunciou que máis do 58% dos ANH especismo e dos animais humanos (AH) da Terra desapareceran nos últimos 42 anos, ou non humanos (ANH), usados a partir de a Fundación Affinity estimou que máis dun agora nesta disertación. Grazas a el, ao auxe millón de animais de compañía son abando movemento ecoloxista e a sensibiliza- donados ao ano en España, en 2017 empreción cara á natureza, comezou o verdadeiro gáronse 800.000 ANH para a investigación debate. e deles o 83% para a científica e no 87% dos casos houbo dor ou sufrimento leve ou As críticas non tardaron en chegar e foron moderado ... Nas granxas realízanselles ammoitos os que acusaron aos animalistas de putacións sen anestesia, embarazos contiter unha visión moi inxenua da realidade ao nuados, explotación sen descanso, separanon considerar non só os aspectos legais seción ao nacer da nai e da cría, execucións nón tampouco os prácticos. sen atordamento previo ... Ao ler isto non Desde o punto de vista do dereito, discútese podemos dicir que os datos nos sorprendese o concepto en si é un produto da nosa so- ran, só confirmaron certas afirmacións que ciedade e está intrinsecamente vencellado xa sabiamos, intuiamos ou non queriamos ao de responsabilidade e obriga, algo que recoñecer, estamos a facer/ fixeron real ante non é esixible aos animais non humanos. o noso “ollo” de espectador o que xa estaba Como dar dereitos a un ser vivo que non os alí e rexeitabamos ver. vai respectar?

Como se nos puido ir tanto das mans?, preAdemais, tamén se cuestionou moito que guntarán algúns. Esta cuestión ten unha algúns animalistas fixesen distincións entre resposta fácil: no campo do consumo de que animais non humanos teñen dereitos produtos de orixe animal, como en todas as e cales non. Só os teñen os nosos animais demais áreas, a modernización dos procede compañía?, só os mamíferos?, só os que sos, a globalización e interconexión do pla-

neta e a crecente sede de consumir todo inmediatamente permitiron que os prezos baixaran e, polo tanto, todo fose máis accesible, a base de empeorar as condicións de vida dos animais non humanos e, tamén, dos humanos, engadido a unha crecente superpoboación no planeta de AH e á necesidade, polo tanto, de aumentar a cantidade de alimentos. En concreto foi despois da Segunda Guerra Mundial, coa mecanización do gando, cando isto ocorreu. Este proceso levouse a cabo con pouca regulación do sector por parte dos gobernos e desenvolvéronse métodos crueis de explotación animal nas granxas industriais, seguindo o criterio de acadar a máxima produción ao menor custo posible.

Outra teoría filosófica que intenta responder a este debate é o deontoloxismo. Defendido por Tom Reagan en “The Case for Animal Right” no que denuncia a moderación das teses reformistas de Singer. Defende que non só debemos proporcionarlles un bo trato para garantir o seu benestar, senón que hai que abolir a súa explotación. Mentres que Singer baséase na defensa dos dereitos dos animais non humanos porque son seres que poden sufrir, Reagan desenvolve unha teoría segundo a cal todos eles deberían ter dereitos simplemente por ser suxeitos de vida. Porque a vida é un “dereito inherente” e como tal non coñece graos.

os animais humanos, coñécese como teoría utilitarista: realizar accións que beneficien ao maior número de persoas posible.

Jeremy Bentham, pai desta teoría, e Singer propuxeron expander ese maior número tamén aos animais non humanos, é dicir, considerar o seu benestar como unha preocupación común. Parte deste benestar é permitirlles autorrealizarse.

tipos de posicións: o movemento de defensa animal e o movemento de liberación animal. O primeiro intenta loitar pola mellora das súas condicións de vida, o seu benestar, mentres que o segundo avoga por erradicar todo tipo de especismo. Unha é benestarista e a outra abolicionista.

Nestas dúas interesantes teorías, a utilitarista e o deontoloxismo, podemos ver que Este último punto, obter o máximo para dentro do animalismo diferéncianse dous

Ademais da consideración de Tom Reagan de que todo suxeito da vida é merecedor Filósofos como Stephen Clark, Daniel Dom- de dereitos, tamén hai outros pensadores e browski e Rosalind Hursthouse confiaron teorías que cualifican outros criterios como neste neo-aristotelismo para defender os o existencialismo defendido por Jean-Paul ANH desde outro punto de vista filosófico.

Sartre, que afirma que a existencia precede

á esencia e polo tanto os ANH ao ser seres independentes que existen deben estar amparados pola lei. Outros criterios son os que xa se mencionaron antes sobre a capacidade dos animais de sentir dor ou ter certo raciocinio, e incluso outras correntes defenden o criterio de poder relacionarse ou comunicarse cos demais, ter autoconciencia e autocontrol, curiosidade, sentido do futuro e do pasado, etc. como pautas igualmente válidas.

manos, unha razón aínda máis para apoiar o animalismo, acabar coa cultura do “duro” e o ideal dun home forte ao que nada lle importa. Para iso debemos cuestionar as nosas tradicións: as corridas ou encerros de touros, a caza, ... dándonos conta desa idea de superioridade masculina que representan e rexeitan a capacidade de empatizar sempre relacionada co xénero feminino. En definitiva, intentemos erradicar esa fachada de ser forte que cre ser dono dos ANH, substituíndoa por outra onde as persoas son empátiDespois de coñecer as críticas ao animaliscas e se preocupan polo benestar dos seus mo, a situación real do que está a pasar e compañeiros de vida e medio. Reflexioneas dúas posicións a favor dos dereitos dos mos tamén sobre a amizade. Acaso non son ANH temos que pararnos a pensar máis en os cans, os gatos, os cabalos ... os nosos aminós, os animais humanos e non tanto nos gos? Ampliemos esa amizade ás galiñas, ás non humanos. Parémonos a reflexionar no vacas, etc. que realizar estas accións contra os non humanos nos converte. Non deberiamos ser En resumo, debemos ser menos egoístas e nós, como seres intelixentes e que senten, desapar o veo que a nosa sociedade impón quen deteñan calquera tipo de sufrimen- sobre este problema, sensibilizando á poto cara a todo tipo de animal? Deter a in- boación sobre as condicións nas que viven vasión dos seus hábitats, a súa escravitude, os animais non humanos e permitindo así a a súa opresión, etc. é marcar unha liña de súa descousificación sistemática. Pero sobre respecto cara a eles, porque non, non pode- todo debemos responsabilizarnos, aceptanmos esixirlles responsabilidades ou obrigas, do que esta situación se xerou debido ás pero iso non significa que non os poidamos nosas accións e, polo tanto, só nós podedefender. Defendelos de nós mesmos, dos mos cambiala. Para iso podemos abrazar animais humanos, os maiores depreda- movementos como o vexetarianismo ou o dores da Terra, porque como ben indicou veganismo, mercar produtos como ovos de Schopenhauer fixemos deste mundo un in- galiñas criadas ao aire libre, carne de ganferno para os animais. do extensivo, etc; substituir a roupa de orixe animal por outra feita con algodón ou proAo pensar en nós, é inevitable analizar a dutos sintéticos, non ir a zoolóxicos ... construción cultural e histórica que os humanos elaboraron sobre a necesidade de Ademais temos que darnos conta de que dominar a natureza, os animais, e polo tan- ao cambiar esta situación tamén nós nos to ás propias mulleres aliñadas nesta cate- beneficiamos, xa que estamos a realizar goría de natureza, é dicir, reflexionar sobre unha evolución ética na que a violencia, a a psicoloxía do maltratador animal. Pense- crueldade ou o egoísmo son substituídos mos en que leva a unha persoa a mutilar, por valores como a empatía, a xustiza e a matar a sangue frío ou xogar a facer dano compaixón. a un animal non humano? Podemos obserEn conclusión, a defensa dos dereitos dos var esta situación na iniciación en grupos de animais non humanos concérnenos e benenos ou adolescentes: Se macho e mátao! nefícianos, e polo tanto ten que ser levada Non sexas débil e faille dano! a cabo, facendo que a frase “Tratáronnos Este comportamento lévanos a pensar na como animais” xa non teña sentido. mentalidade patriarcal que se atopa detrás Clara Monroy Cardo, 1ºBAC do desexo de controlar aos animais non hu-

PREMIOS LETRAS GALEGAS

Tormento de morriña

Poesía Categoría B

1º Premio de Poesía no Concurso que celebra o Día das Letras Galegas no IES Otero Pedrayo.

Aurora boreal do firmamento

Preciso ver un último solpor,

non fagas oídos xordos do meu lamento.

para así rematar con tanta dor.

Mirei cara ó horizonte…

Cantos de serea,

Polas rías quero navegar,

axudádeme, que morro de pena.

e por fin aire puro respirar.

Tanta dor provócame axiña

Teño medo de morrer,

esta despiadada e cruel morriña.

E nunca máis a Galicia volver!

Estraño a miña terra,

Andrea Núñez Parada (4ºESO-B)

Mirei cara ó horizonte e alí estaba o mar coas súas ondas inmensas e ese olor a sal.

o seu mar, campo e serra.

Aquelas augas xeadas mil veleiros surcaban

No peito sinto que estou a morrer,

e con dourados reflexos

á miña Galicia desexo volver.

o sol se manifestaba.

Levádeme á terra das queimadas, Na superficie erguíanse

alí onde se encontran as miñas meigas amadas.

grandes rochas escarpadas pola forza das augas e do vento que bufaba.

Con esa cor verdecente e azuis escintileos as súas infinitas augas fundíanse co ceo.

A xente na praia

Terra de choiva e do vento, con eles foxe o meu tormento. Á niña casiña desexo voltar, para toda a niña dor poder eliminar.

Terra de lobos e trasnos, necesito volver ver os teus campos.

do día desfrutaba facían castelos na area

Berce de grandes escritores,

e a auga os derribaba.

boto en falta as túas flores.

Divisei gaivotas no ceo

Axudádeme estrelas do firmamento,

e gorrións nalgunhas pólas

para poder recuperar o meu contento.

mentres os peixes nadaban e saltaban nas ondas.

Mirei cara o horizonte

e o sol xa se escapaba así que con poucas ganas do paraíso eu marchaba.

Anele Franqueira Lamas - 2º ESO

Vinde buscarme, anxos da montaña, que desexo coñecer a Santa Compaña.

Neste momento, próxima a expirar, o meu último desexo é regresar.

Unha doce cantiga quero escoitar, daquelas que se escribían para namorar.

BANDA DESEÑADA

O Camiño de Santiago Categoría C

Nesta loucura de semana, moito imoscamiñar, durante este cinco días, imos peregrinar.

Durmiremos en albergues, e moito imos visitar, pois o Camiño de Santiago, imos realizar.

Curiosos costumes rurais, fermosos campos e paisaxes, mosteiros, igrexas, catedrais, sen dúbida, unha gran viaxe.

A primeira das etapas, dende Ourense ata Cea camiñando, pasando polas súas pontes vellas, e o seu pan almorzando.

No segundo dos tramos, o obxectivo é a Dozón subir, tan cansos estabamos, que foi chegar e durmir.

No terceiro día da experiencia, tocaba a Silleda baixar, e mellorando a nosa convivencia, ao arribar, comezamos a xogar.

Xa estabamos no cuarto, pouco quedaba para rematar, e aínda que algún estaba farto, o destino xa podiamos ollar.

E o derradeiro día chegou, erguémonos moi cedo, mais a choiva nos enchoupou, pero non tiñamos medo.

Xa no Monte do Gozo,

con cuncha e bastón, toda moza e todo mozo, camiñaba con ilusión.

Cruzando a capital, polas súas estreitas rúas de pedra, contemplabamos o final, o devezo de concluír medra!

Por Santiago sufrindo, desexando a catedral ver, como peregrinos, vivindo, e o botafumeiro mecer.

Estando o poema a rematar, a morriña chega a min, xa que estou a recordar, todo o que alí vivín.

TEATRO

BANDA DESEÑADA

CATEGORÍA A

UNHA TRÁXICA NOITE UNHA TRÁXICA NOITE Personaxes • Dra. Piñeiro • Xuíz Pérez • Lucía Sánchez • Sebastián López • Sr. García • Sra. García • Emilio/Camareiro • Luisa/Camareira • Policía 1 • Policía 2 •

Saúl-Barreiros-1ºBAC

Sarxenta

Escena 1 (Aparecen os camareiros nun gran salón, dun moderno restaurante totalmente baleiro cunha gran mesa no centro e os dous camareiros acabando de dar os últimos detalles para que todo estea perfecto á hora de cear) Luisa- Emilio ven aquí xa, van chegar os invitados e témolos que recibir ao pé da letra senón...

Emilio- (interrompéndoa) Si, si, Luisa xa sei o que pasará se nón o facemos ao pé da letra: despedirannos e xa sei, despois de todas as veces que o dixeches, que ninguén nos vai contratar polo noso currículum...

Luisa- (interrompéndoo) Basta xa! Para de darlle ao peteiro e ponte na túa posición.

(Emilio fai o dito e nese intre entran os invitados e os camareiros moi cordiais axúdanos a colocar os seus abrigos, os seus bolsos...)

Sra. García- Bos días a todos e a todas, falando no nome do meu marido e no meu, dándovos unha calorosa benvida a este espléndido restaurante e agardando que disfruten da cea.

Sr. García- Antes de comezar quero engadir algunha cousa máis. O restaurante está completamente baleiro xa que, encargámolo todo para nós; os sitios de cada un están marcados co seu nome así que disfruten da cea o máximo porque é de balde.

(Escóitansen aplausos, cando xa están todos sentados na mesa comeza unha longa conversa)

Escena 2

Sra. García- Por una obra solidaria, este é o noso restaurante favorito e se non lle dábamos unha cantidade de diñeiro considerable pecharían, e que mellor idea que invitar á xente co gusto máis refinado da cidade? Ningunha. E como nós temos os cartos para pagar unha cea deste nivel, pensamos que era a mellor opción que tíñamos na nosa man.

Sebastián- E por que non lle daban os cartos necesario directamente?

Sr. García- Querido Sebastián, cres que iso non se nos ocorrera? Tíñamos moita opcións na nosa man pero pensamos que a mellor era esta. É que vostedes non pensan o mesmo?

Lucía- Eu estou de acordo cos Sres. Martínez. Ademais non creo que esta cea sexa para algo malo como... matarnos a todos.

(Todos rin, naturalmente, mentres que os García fano forzosamente. Entran os camareiros na sala cos pratos que arrecendan moi ben e todos os invitados cortan a conversación xa que non dan falado porque están salivando) Xuíz- Mmmmm... Estes pratos botan un cheiro moi rico. Teño moitas gañas de probalos. Sen dúbida Sres. Martínez escolleron a mellor opción. Ben cambiando de tema, quen pediu empanadillas? (ninguén levanta a man) Ninguén? Só as pedín eu? Pois todos nos temos un gusto mooooi diferente. Pois eu pedín un menú moi variado de primeiro empanadillas de atún, de segundo ''Mac and cheese''e de prostre ... deixádeme pensar un momento... ah!, xa me lembro: Prostre en prato 'The Pub' con pudding de Guiness, café e xenxibre.

Lucía- Moi ben todo, pero, a pregunta?

Xuíz- Pensas que es moi graciosiña, pero eu teño unha moi simple razón.

Dra. Piñeiro- Sres. Martínez teño unha cuestión, de onde se lles ocorreu esta idea de invitarnos aquí a todos nós sen nin sequera coñecernos?

(Os Sres. García miráronse de reollo xa que estaban nun apuro, ata que a Sra. García contestou)

2

Lucía- Vale, se tés unha razón explícate.

Xuíz- Era porque ninguén falaba, falei eu para romper este silencio.

Sebastián- Ben, teño que dicir que esa é unha boa razón, xa que ese tipo de silencios son moi incómodos. Por outra banda, xuíz Pérez, non tiñas que contarnos o que vas comer porque xa o veríamos pouco a pouco cando nos 3

servisen a comida, non cres?

Xuíz- Estou de acordo contigo López.

Luisa- Ben, agora eu tomo a palabra, se a comida que pedistes non vos gusta, podedes chamarnos e cambiala por outra.

Dra. Piñeiro- Non o sei, terei que tomarlle o pulso (despois de un anaco di).

Si, definitivamente está morto, non ten pulso. Pero a verdadeira pregunta é, cal é a razón da morte? Non pode ser un suicidio, este xuíz non era dese tipo de persoas. Queríase moito a el mesmo e, como ben dixo antes de morrer: "Eu utilizo os comentarios malos como arma" Sebastián- Si, a doutora ten razón. El non parecía querer morrer neste momento, ademais estaba en plena contestación despois do golpe baixo que lle deu Lucía.

Emilio- E se é carne poderéleda pedir ao voso gusto.

Sra. García- Antes esquecéuseme dicir unha cousa moi importante, despois de cear teremos un DJ e un sorteo con agasallos de primeira.

Sr. García- Iso mesmo. O voso número para o sorteo tédelo na etiqueta do nome que está en fronte vosa.(Todos aplauden).

(O xuíz é o primeiro en rematar de cear e volve a comezar una longa conversa el só)

Lucía- Acaso non tiña razón? Estaba chamándonos vellos, cando o máis maior era el. Sebastián, é que ti só sabes darlle a razón á última persoa que fala?

Sebastián- Si, sempre me parece a mellor, ademais eu despois dou a miña opinión.

Lucía- (mirándoo mal) Boa xogada.

Xuíz- Non me equivocaba, escollín os mellores pratos. Isto dicíamo a miña nai e como sempre tiña razón. (Todos poñen cara de cansazo). Pero vaia cara de cansazo que tedes e aínda acaba de comezar esta noite de festa. Se eu fose vós, tomaría café de postre, pero como eu estou tan xove (mira para todos os presentes), non coma outros...

Sra. García- Vale, vale. Este non é o momento de discutir.

(Lucía interrómpeo de golpe)

(Volve a aparecer o salón, só que sen as pertenzas do xuíz. Todos están máis tranquilos e a cea volve a ser completamente normal, sen ningún erro)

Lucía- (moi enfadada e berrando) Xa non te soporto máis. Nós non temos sono, o que pasa é que ti non nos paras de molestar, por iso puxemos caras de cansados, non por outra cousa. Ademais, ti non estás tan xove como pensas.

Sr. García- Iso digo eu. E que non vedes que acaba de morrer unha persoa diante vosa.

Escena 3

Emilio- Ben, despois deste atranco de última hora, seguiremos disfrutando da cea e esperemos que non pase nada máis deste estilo.

Xuíz- Pensa ben o que estás dicindo, non me vai afectar á miña moral. Eu sei moitas cousas, como que son o máis vello de aquí, pero iso tanto me ten porque non me interesa o que digan os demais, mentres eu estea conforme comigo mesmo. Eu utilizo os comentarios malos como arma.(nese momento cae no chan morto, nese intre ninguén fala nin se move)

Luisa- Emilio non sexas dramático, esperemos? Tranquilos e tranquilas, NON vai pasar nada máis así. E o do xuíz sería que bebeu de máis, porque non hai outra explicación, que non sexa surrealista.

Lucía- Pero que lle pasou? Morreu?

Luisa- (Pon unha cara rara) A non ser que? Lucía.

4

Lucía- a non ser...

5

(Lucía comeza a falar, pero tan rápido que ninguén a entende) Lucía- (Cun sorriso malicioso) A non ser que...haxa un asasino entre nós.

Sra. García- Ben... mira meniña, sabes unha cousa? Estás máis guapa calada.

Porque para dicir parvadas, cala a boquiña. Entendes?

Sr. García- E que... hai que ver coa xuventude de hoxe en día...

Sebastián- Lucía, como é que hoxe estás tan enérxica? Normalmente non es así. Pasouche algo no traballo?

Dra. Piñeiro-

Un momento. Dixeches normalmente? E que xa vos coñeciades?

Lucía- Ai meu Deus! como pode pasar isto, estou empezando a ter moito medo, non aguanto máis. Se volve pasar, marcho de aquí. Agora creo que antes tiña razón, ten que haber un asasino entre nós porque isto é surrealista.

Sebastián- A ver, Lucía, como che explico eu isto. Xa sei, na lingua que nos inventamos cando éramos pequenos: “Completo ao pechado está restaurante o porque nós entre asasino un haber pode non nada pasa non Lucía”.

Lucía- Xa, pero puido entrar cando nós estabámolo a facer ou simplemente, é un de nós.

Sebastián- Si a dúas preguntas. Coñecémonos dende que íamos ao colexio e alí fixémonos moi amigos e esta amizade durou para sempre.

Sebastián- Pois, desa maneira podes ter razón. Pero, os sospeitosos, para min, eran os camareiros, mais están mortos no chan.

Dra. Piñeiro- Vale, xa o entendín. Cambiando de tema, con respecto á morte xa sei porque morreu. A súa comida levaba salchichas e atragoouse cunha. Non ten máis, o que non comprendo é que no seu prato houbera, carne xa que o ''Mac and cheese'' é un pudding de macarróns e queixo.

Sr. García- Pois eu creo que é Lucía. Desde que comezou a cea non parou de protestar.

(todos mira aos camareiros)

Sra. García- Ben, o que non podemos facer é acusar a alguén sen probas ningunhas.

Sr. García- Pois eu penso que xa é hora...(o Sr. García cae morto no chan)

Luisa- Na nosa defensa direi que foi el mesmo quen pediu as salchichas no prato, porque non era nin vexetariano nin vegano.

Emilio- Foi culpa súa por non darse conta das salchichas. E outra cousa digo: nós dixémoslle que non porque sabíamos que non as vería e pasaría iso, xa que o ''Mac and cheese'' se lle pos algo por debaixo non se ve.

Luisa- Ben, podemos parar de falar disto? E que me está entrando dor de cabeza ao falar de comida e de morte...

(Caen no chan mortos Emilio e Luisa)

Dra. Piñeiro- Xa vou! Uffff... este é o día que máis estou traballando. A ver imos facerlle unha preguntiña Sra. García: padecía o seu marido algunha enfermidade?

Sra. García- Si, o noso médico xa nos dixera que podía irse en calquera momento.

(Os personaxes aparecen no mesmo salón pero os corpos dos mortos xa non están) Dra. Piñeiro- Non vos asustedes polo sucedido, porque se pode tratar de calquera asunto do que non sabemos nada, por iso chamei á policía. O malo é que aquí non hai boa conexión e non puiden contactar con eles. E se volve pasar

Lucía- Ala! outros dous.

Dra. Piñeiro- Esperade, que lles vou tomar as pulsacións. (Todos e todas esperan impacientes). Vale, xa está. Luisa está morta e Emilio... tamén.

6

7

algo deste estilo, teremos a opción de entrar en estado de pánico.

(Entran os tres policías )

Sra. García- Estou de acordo contigo no primeiro pero non no segundo, eu xa entrei en estado de pánico antes de que morrera o meu marido.

Policía 1- Vimos en nome da lei a deter a dous mequetrefes.

Policía 2- Mentira, vimos en nome dunha tal Lucía Sánchez.

Dra. Piñeiro- O mellor agora mesmo será suspender a cea e esperar ao seguinte suceso...

Policía 1- Uffff, sempre igual nunca me deixas ter unha boa entrada.

(Cae morta no chan)

Policía 2- E que non o entendes! Non somos superheroes.

Escena 4

Policía 1- Pois eu fíxenme policía para dicir que era un superheroe.

(Aparecen Sebastián e Lucía sós no salón falando moi baixiño) Lucía- Sebastián ti que tés a miña confianza gañada vouche dicir o que penso sobre este caso. Eu penso que os culpables son os señores Martínez. Sóame moito a súa cara. Non se che parecen ós señores García, eses dous que non paran de facer trasnadas, e que ti e máis eu denunciamos e condenaron a dous meses de cárcere, e buscan a vinganza?.

Sebastián- Estou de acordo contigo. A cara, a voz e o físico dos Martínez non é o seu, é o dos García.

(Aparecen os García camiñando dando aplausos lentamente, cousa que asusta a Lucía e a Sebastián) Sra. García- Boa xogada, eu sabía que contigo o noso plan perigaba.

Sr. García- Agora para que este plan se leve a cabo á perfección só falla acabar convosco.

Lucía- Pero ti non estabas morto?

Sarxento- Ai meu Deus, por que me faría eu sarxenta e non farmacéutica.

Tiñas razón mamá! Ben, imos parar a estes dous. Parade xa de discutir!

Policías- Ti non te metas!

Sarxenta- Vaaale.

Policía 2- Ah, xa sei onde está o fallo, é que ti tes o coeficiente intelectual dun burro ou é que nin sequera tes un chisquiño de intelixencia.

Policía 1- Xa non te aguanto máis. Dimito!

Policía 2- De verdade? (o outro policía asinte coa cabeza) rezar todos os días, funcionou!

(Todos os presentes miran incrédulos) Sarxenta- Vale dimites, pero agora cumprirás coa túa misión.

Lucía- Ides deter aos García ou temos que esperar máis tempo?

Sebastián- Corre Lucía! É un morto vivinte!

Sebastián- Iso mesmo digo eu, resolvede as vosas diferenzas nas oficinas ou no coche cando vos vaiades.

Sr. García- Ai meu deus! Quen me ía dicir a min que me pasaría isto.

Sarxenta- Vale a próxima vez farémolo así. Ao que imos, Sres. García quedan detidos no nome da lei. Irán ao xulgado nas próximas 24 horas, entendido?

Sra. García- (Berrando.) Basta xa!

8

9

TEATRO Sres. García- Entendido, mentres que con respecto a vós, Sebastián e Lucía, buscaremos vinganza.

Sarxenta- Non creo, polo que fixeron van condenalos a moitos anos de cárcere, matar a catro persoas intencionadamente! Hai outras maneiras de solucionar as cousas.

Policía 1- E Sebastián e Lucía foron felices e comeron perdices.

CATEGORÍA B

DOR E PENA Están no hospital da Encarnación. Acaba de chegar un mozo, nunha padiola, desvanecido. Empurrando a padiola, está o doutor Fleming.

Policía 2- Sabes que non casaron? Verdade?

DOUTOR: Ben, señor Gregorio, este é o seu novo compañeiro de cuarto. Polo momento está desmaiado, pero non se preocupe, nun par de horas espertará e poderán coñecerse.

(Burla) Quen sabe, se cadra fanse amigos.

Policía 1- Aínda... pero eu referíame a que non os mataron coma os outros.

GREGORIO: (Serio) Non creo que nos fagamos amigos, ademais, por que tiveron que traelo aquí? (Irado) ¿Non había outro lugar onde traelo? Sabe perfectamente que odio a xente.

(Sebastián e Lucía quedan mirándoos con cara rara).

DOUTOR: Xa sei que lle gusta estar só, pero neste momento non temos máis espazo ca este. Tamén será bo falar coa xente, que estar só todo o tempo cáusalle pouco a pouco algún dano psicolóxico.

GREGORIO: Está ben, doutor! Gañas. Pero se ese tolo comeza a molestarme, preguntándome pola miña vida privada, sen deixarme durmir por mor dos seus ronquidos e polo que se lle veña á cabeza que me pregunte, xuro polo sangue de Xesús, que saltarei pola fiestra. ¿Escoitaches, doutor?

DOUTOR: Oín, señor Gregorio. Non obstante, haberá que aguantalo. Direille a unha enfermeira que peche a fiestra para que non vexa a oportunidade de saltar por ela e, por mor dos ronquidos, non se preocupe, conseguirémoslle uns tapóns para os oídos.

FIN

GREGORIO: (Para si) Maldito doutor! Moitas grazas por todo. Espero que o cenutrio non sexa moi falador.

DOUTOR: Un pracer atendelo. Voume, volverei dentro de dúas hora para ver se o noso paciente está esperto.

Aroa Vázquez Fernández, 1ºESO

GREGORIO: (Murmurando) Espero que non.

DOUTOR: Que dixeches?

GREGORIO: Dicía que estou desexando coñecelo e falar con el.

MÉDICO: E ese cambio de opinión?

GREGORIO: Ben, como ten que quedarse, aínda que non queira, e vai facer o que vostede queira, decidín que farei un esforzo para falar con el. Quen sabe, se cadra converterémonos nos novos Batman e Robin.

DOUTOR: ¡Esa é a actitude!

ESCENA 2 10

O doutor sae do cuarto. Só quedan Guillermo e Gregorio. Guillermo permanece inconsciente.

GREGORIO: (Falando para si mesmo): ¡Ai! Agora teño que aguantar este bardallas falando da súa familia, do seu traballo, das súas afeccións… ou peor aínda, desa pescada intentando conversar comigo. SEÑOR, DÁME PACIENCIA! Dáme paciencia, para soportar a súa patética vida e os seus arrepentimentos. Se estás escoitando isto, Deus, gustaríame que se mudase a outro cuarto ou que fose mudo ou odiase á xente tanto coma min. A cambio, irei á igrexa todos os domingos, doarei cartos aos pobres e incluso me farei sacerdote. ¿Escoitouno, Deus? Agora mesmo rezarei un Pai Noso que non practico desde hai moito tempo. Escoita atentamente, Xesús, só o vou dicir unha vez. Aí vai: Pai noso, que estás no ceo, sexa santificado o teu nome; que veña o teu reino; a vontade farase na terra como no ceo; dános hoxe o noso pan de cada día; perdoa as nosas ofensas, como tamén perdoamos a quen nos ofende; non nos deixes caer na tentación e libéranos do mal.

Amén. ¿Gustouche escoitarme rezar? Seguro que si. Lembra o noso trato: evitas que ese rapaz fale comigo e farei o que prometín. Ademais de facer o que prometín antes, como adultos, rezarei cinco rosarios diarios, lerei a Sagrada Biblia durante unha hora ó día, predicarei as vosas ensinanzas aos non crentes, orarei e adorarei, irei a Xerusalén á Basílica do Santo Sepulcro para ver a súa tumba para agradecerlle persoalmente o que fixo por min Xesucristo e, finalmente, quero pedir perdón de corazón por todos os pecados pasados cometidos e polos futuros pecados que cometerei. ¡Ah! Case me esquezo, cando saia de aquí irei á primeira igrexa que atope para acenderlle unha candea á Virxe.

GUILLERMO: Si. MÉDICO: É moi grave. Non se alarme, está con algúns profesionais e comigo. Estará ben.

GUILLERMO: Espero que si. Unha pregunta: Canto tempo teño que quedar?

O Doutor le o informe.

DOUTOR: Segundo lin, entre tres e seis semanas.

GUILLERMO: Iso é demasiado tempo. Non habería algunha posibilidade de irme antes?

DOUTOR: Non hai ninguna posibilidade de que se vaia antes. Terá que esperar.

Entra unha enfermeira no cuarto. Diríxese ao doutor.

ENERMEIRA: Desculpe a molestia, doutor, pero na sala 318 necesítano de inmediato.

DOUTOR: Grazas por avisarme, Lucía. Déame un segundo.

ENFERMEIRA: Por suposto, doutor. Non tarde demasiado.

DOUTOR: Non o farei.

A enfermeira sae do cuarto.

ESCENA 3 Guillermo esperta xusto cando Gregorio acaba de falar consigo mesmo.

GUILLERMO: (Confuso): Onde diaños estou?

GREGORIO: (Para si mesmo): Merda, non é mudo. Espero que sexa unha persoa calada.

(Dirixíndose a Guillermo) Bos días, señor. Está neste momento no hospital da Encarnación.

GUILLERMO: Moitas grazas por avisarme. ¿Sabe cando chegará o médico? Gustaríame preguntarlle que me pasou para ter que estar aquí.

GREGORIO: Informoume de que viría en dúas horas para ver se espertaba. Agora, se me desculpa, gustaríame durmir a sesta.

DOUTOR: Vou ser breve. Non vos poderei ver ata as 8 da tarde do próximo día. Para o Guillermo, informareille, que o almorzo sérvese ás 8 da mañá, a comida, ás 2 da tarde e a cea ás 9 da noite. Marcho. Ata logo, Crocodilo.

O doutor abandona a sala cunha velocidade de vertixe. Quedan nela Guillermo, que está asimilando o que lle acaba de contar o doutor, e Gregorio, enfadado porque o doutor o espertou da sesta.

GREGORIO: Condenado doutor! Se sabe que odio que me esperten da sesta. E o peor de todo…. Foi pola súa culpa!

GUILLERMO: (Confundido): Perdón, podería repetir o que acaba de dicir?

GREGORIO: (Falando para si mesmo): O que hai que ver! Teño que volverllo dicir. Agghh!

GUILLERMO: Estou agradecido pola información. Xa non falarei. Goza da túa sesta.

GREGORIO: O que lle estaba dicindo antes, era que POLA súa CULPA o condenado do doutor espertoume da sesta. E sabe perfectamente que as miñas sestas son sacras.

GREGORIO: Fareino.

GUILLERMO: Por que é culpa miña?

Dúas horas despois o doutor entra non cuarto, sostendo coa man dereita os informes de Guillermo. Está esgotado. Parece como se correse a Maratón de Nova York.

GREGORIO: É culpa súa e soamente súa o motivo polo cal o doutor veu aquí espertarme da miña gloriosa sesta.

DOUTOR (Sen alento): Sinto moito o atraso …. (respira) Esta mañá o hospital está ao máximo. Se me desculpan, vou sentarme un momento, a ver se podo recuperar o alento.

GUILLERMO: E cal é o motivo?

O doutor vai á cadeira que está situado xunto á fiestra. Ábrea e mete a cabeza por ela.

Despois péchaa e diríxese a Guillermo.

MÉDICO: Vexo que acaba de erguerse. Que sorte que teño os seus informes comigo! Non me gustaría baixar á recepción para esperar quince minutos a que mos entregasen e ao final resulta que o tiveron non mostrador todo este tempo. En fin, que podemos facer.

Ben, con isto dito, poñémonos ao día. Vouno ler.

O doutor le o informe a Guillermo.

GREGORIO: Voste é parvo ou fai o parvo. Pregunto. Se a vostede non o trouxesen aquí, eu agora mesmo estaría a durmir a miña sesta tranquilamente no canto de estar enfadado polo incompetente do doutor por espertarme. E volvo repetir que a culpa é de vostede e que as miñas sestas son sacras. Por se non queda claro o importante que son para MIN as sestas voullo deletrear: As miñas sestas son S-A-C-R-A-S. Ententido?

GUILLERMO: Nunca vin a ningún home estar tan enfadado por espertalo dunha sesta.

Que Deus nos asista!

GREGORIO: Non contestou á miñá pregunta, entende que as sestas son o máis prezado e marabilloso que teño, actualmente?

DOUTOR: En conclusión, ten un traumatismo no peito e unha fractura no fémur.

GUILLERMO: Enténdoo perfectamente. Non o molestarei na súa hora da sesta.

GUILLERMO: ¿É grave, doutor?

GREGORIO: Quen di que durmo unha hora de sesta! Eu durmo como mínimo dúas horas, mesmo catro horas.

DOUTOR: ¿Quere que sexa honesto?

GUILLERMO: Por, Deus! Se son moitas horas. Vai durmir agora a sesta?

GREGORIO: Non, agora non teño ganas. Necesito serearme.

do posible.

GUILLERMO: Sabe que hora é.

GUILLERMO: Vale . Primeira pregunta: de onde é vostede?

GREGORIO: Si, son as seis e cuarto.

GREGORIO: De Lugo.

GUILLERMO: Moitas grazas.

GUILLERMO: A súa comida preferida?

GREGORIO: De nada.

GREGORIO: Os callos.

GUILLERMO: Abúrrome. Oe, e se me conta algo sobre vostede.

GUILLERMO: En que traballa ou traballaba?

GREGORIO: Por que debería facer iso?

GREGORIO: De carpinteiro

GUILLERMO: Para que o tempo pase máis rápido.

GUILLERMO: Cantos anos ten?

GREGORIO: Que contestación tan estúpida.

GREGORIO: Os suficientes para conducir.

GUILLERMO: Poida que sexa unha resposta algo estúpida pero abúrrome tanto e ocurréuseme a idea de facerlle preguntas para coñecelo un pouco mellor.

GUILLERMO: A súa película favorita?

GREGORIO: Non lle contestarei a ninguna pregunta.

GUILLERMO: Por favor!

GREGORIO: Non. GUILLERMO: Por favor!

GREGORIO: Dixen que non!

GUILLERMO: Pois molestareino nas súas dúas ou mesmo catro horas da sesta.

GREGORIO: Non será capaz.

GUILLERMO: E eu dígolle que si.

GREGORIO: E que fará?

GUILLERMO: Aínda non o teño claro. Creo que cantarei, gritareille, molestareino.

GREGORIO: Concédolle unha hora para facerme esas preguntas.

GUILLERMO: Só unha? Non poderían ser dúas?

GREGORIO: Cunha chégalle de abondo. Acepta ou non?

GUILLERMO: Acepto.

GREGORIO: Será de tres a catro.

GUILLERMO: De acordo. Ás 9 tráenlles a cea e Guillermo pídelle un caderno e un bolígrafo á enfermeira. Ao terminar a comida a enfermeira trae consigo o caderno e o bolígrafo que pedira a Guillermo. Ás once Guillermo e Gregorio prepáranse para durmir.

GREGORIO: Tempos modernos.

GUILLERMO: Talla de zapatos?

GREGORIO: Uso o 45.

GUILLERMO: Está ou estivo casado algunha vez?

GREGORIO: Estiven casado unha vez.

GUILLERMO: Ten fillos?

GREGORIO: Tiven dous fillos.

GUILLERMO: Ten algunha afección?

GREGORIO: Durmir a sesta e xogar ao dominó cos meus amigos da taberna.

GUILLERMO: Bota de menos os seus amigos da taberna?

GREGORIO: Si. GUILLERMO: Fanlle visitas regularmente?

Gregorio: Non. GUILLERMO: Bota de menos á súa muller e aos seus fillos?

GREGORIO: Si. Bótoos de menos todos os días.

GUILLERMO: Pensa neles algunha vez?

GREGORIO: Si. Cando abro os ollos ao espertarme. Cando me sinto só. Cando me sinto pequeno neste mundo tan grande. Cando me deito a durmir. Cando miro aos ollos das persoas. Cando miro ese ceo cheo de estrelas.

GREGORIO: Para que é o bolígrafo e o caderno, se se pode saber?

GUILLERMO: Síntoo moito pola súa perda. Non sabía que significaba tanto para vostede.

Debeu de pasar un mal trago cando os perdeu.

GUILLERMO: Par apuntar as preguntas que lle vou facer.

GREGORIO: En efecto, pero agora síntome mellor.

GREGORIO: Pois Vale. Boas noites.

GUILLERMO: Seguinte pregunto: Cal é o seu libro favorito?

GUILLERMO: Boas noites

GREGORIO: A Dama das Camelias.

GUILLERMO: Que é o máis aloucado que fixo?

ESCENA 4

GREGORIO: Roubar un coche. Non lle contestarei o motivo polo cal o fixen.

GUILLERMO: Son as tres. Hora de facerlle as preguntas. Estou emocionado!

GUILLERMO: Vale. Que lle gustaría ter aprendido hai cinco anos?

GREGORIO: O promedio é débeda. Empeza dunha vez para que isto termine o máis rápi-

GREGORIO: Tocar a guitarra, por exemplo.

GUILLERMO: Por que non quería falar comigo?

O doutor sae do cuarto

GREGORIO: Acabóusenos o tempo. Pasou unha hora e dez minutos.

GUILLERMO: (chorando): Non podo crer que Gregorio morrese. Polo menos estará coa súa muller e os seus dous fillos no ceo.

GUILLERMO: Non podería facer unha excepción e contestarme a esa pregunta?

GREGORIO: Non farei ningunha excepción. Prometinlle unha hora e concedinlle dez minutos máis. Seica non está agradecido por ese tempo que lle proporcionei?

GUILLERMO: Agradecido estou pola súa xenerosidade. Mañá retomarémolo desde esa pregunta.

Guillermo colle un caderno que tiña na súa cama. Ábreo e comeza a ler.

Guillermo: “ Cando a dor o deprima non se aparte como un parvo, non peche os ollos e chore, é posible que estea xustamente na mellor posición para ver brillar o sol” – Alanis Morissette-.

GREGORIO: De acordo.

Son as oito. O doutor entre no cuarto.

DOUTOR: Lembre, Gregorio. Ás oito da mañá opérano.

GREGORIO: Grazas por lembrarmo, doutor.

DOUTOR: Non hai de que. Hoxe véxoo a vostede más alegre. Non lle parece?

GREGORIO: Non sei de que me está falando doutor. Estou como sempre.

DOUTOR: Vale ( dirixíndose a Guillermo) Guillermo, que tal está vostede? Todo ben?

GUILLERMO: Todo en orde. Grazas por preguntar.

DOUTOR: O pracer é meu. Gregorio, Vémonos mañá.

O doutor sae da sala.

GUILLERMO: De que o operan mañá??

GREGORIO: Non me acordo. Desexo irme durmir ao terminar de cear. Non me moleste.

GUILLERMO: Tentareino. Ás nove chega a enfermeira para servirlles a cea. Ás dez e media os dous están profundamente durmidos.

ESCENA 5 Ao espertar Guillermo, debaixo da súa almofada atopa un sobre. Ábreo, e empeza a lelo en voz alta.

GUILLERMO: “Querido Guillermo, se vostede está a ler isto agora mesmo é por dúas razóns: a primeira, estou morto e a segunda, porque me fun deste hospital por recuperarme. Espero que sexa a segunda opción. Escríbolle para responderlle a última pregunta que formulou: por que non quería falar comigo? A reposta é sinxela, amigo meu. Non quería encariñarme con vostede. Se comezaba a falar contigo, aos poucos, empezaríasme a gustar. E non quero que pase. Non quero ter o corazón ferido outra vez. Doeríame tanto o peito ao velo por última vez neste hospital... Posiblemente, diríame que poderiamos ser amigos e eu contestaríalle de inmediato que non podería ser o seu amigo porque cada vez que o vexo lémbrame ao meu fillo. Que en paz descanse! Esa dor é tan profunda e tan desgarradora que non teño palabras para describila. Para aclarar os motivos de por que non quixen falar con vostede e con ningunha persoa, non quero amar a ninguén para que ao día seguinte me sexa arrebatado e sentirme tan miserable do mesmo xeito que coa miña muller e os meus dous fillos. Por esas razóns comunícolle que se esqueza de min, como eu de vostede e non tente poñerse en contacto comigo. Rógollo.

O seu amigo, Gregorio.

O doutor entre na sala GUILLERMO: E Gregorio?!

DOUTOR: Faleceu. Déixoo só. Teño que atender un asunto. Volvo despois

Marta Rodríguez Álvarez - 4º ESO D

RELATOS CARTEGORÍA C

DURA VIDA Luns, 22 de marzo de 2021. 11:30 da mañá. De verdade criades que ía madrugar para estudar antes de ir a clase? Canta fe, ou que pouco coñecemento.

Tres horas restantes para saír da casa e un único obxectivo: saír da mesma co bandullo cheo.

Dispóñome a almorzar unha boa cunca de leite, como esas que me preparaba a miña avoa, chea de pedaciños de pan do día anterior e bañada por dúas xenerosas culleradas de Cola Cao. Móbil en man, comezo a ver as novidades, as miñas novidades: Instagram.

Non satisfeito, poño rumbo ao salón, e sen deixar apagar a pantalla do meu dispositivo, acendo o televisor. Son o que máis partido lle saca da casa, pois é un Smart TV destes novos, e permíteme visualizar en full HD 4K os directos dos meus streamers favoritos. Aquí, por iso de adaptar o meu escrito a todo lector, vou explicar quen son estes. Os streamers son persoas que se adican a gravar vídeos en directo, ben xogando a algún videoxogo, ou falando banalidades, desas que me adico a escoitar. De nada pola explicación, xeración boomer.

A pesar de almorzar case medio litro de lite, e de non percorrer máis distancia que a do corredor que separa o salón da cociña, as miñas tripas comezan a protestar. Dirección á cociña, e sen ganas de despegar os meus ollos do móbil, no que probablemente vexa algún que outro vídeo de twitch, abro o frigorífico, Si, si, xa vou coa explicación, meus lectores asalariados.

Youtube xa pasou de moda, agora lévanse os vídeos en directo, as entrevistas nas que nós, os espectadores, podemos intervir. A plataforma que o permite chámase twitch. Volvendo ao frigorífico, nel sempre hai dous básicos que nunca faltan: bisté e ovos. O certe é que seguro que a miña nai ten algo medio preparado para que remate de cociñar, pero teño fame, así que escollo a carne. Adoro as patacas fritas, pero requiren moito tempo, e temos un pan de Cea incrible! Así que, comida feita!Recoller?

Nahhh, iso queda para a miña irmá, que esta semana está na casa coas clases online e xa se preocupará de pór todo en orde. Que se levantara antes!

Dúas e media, hora de subir a escoller a miña ropa, que ten un estilo ao que lle ser fiel. Se seguistes ben a historia, percataríadesvos de que non me duchei, pero compañeiros, hai que coidar o pH da pel. Chaqueta e para a rúa.

Coméntovos o meu método de estudo: consiste en atender algo na clase, facer os deberes no recreo e darlle a brasa ao meu pai a mañá antes do exame, por iso de que non entendo algunhas cousas. Seino, téñolle que facer un monumento. Aínda así, sonche os meus responsable legais, así que os meus problemas son seus tamén.

Chegar á casa acompañado da miña moza, biquiño de despedida e a comer algo diso que farte, normalmente, embutido. Comentar que con isto de ter xornada laboral non remunerada pola tarde, tiven que deixar o baloncesto.

O máximo deporte que fago é ir ao baño con frecuencia, consecuencia dos meus empaches, porque outra cousa non, pero sonche de bo dente almorzando, xantando e ceando.

Chega a noitiña e se non hai exame ou nada próximo, libramos, e a facer o gandulo ata quedar durmido. Pero senón, rifar co meu pai e estudar ata as dúas da mañá.

Como podedes observar, o meu obxectivo non é outro máis que reflectirvos o duro que é a miña vida, rifa tras rifa por: procrastinar, deixar a roupa tirada, deixar a cama sen facer… Nin un ápice de recoñecemento por todo o que fago ben, que non é pouco!.Aínda así, chego ao instituto cun sorriso e con ganas evidentes de socializar, polo que por favor, permítannos falar nas aulas. Última cousiña: tamén estaría ben que fixesen as clases algo máis levadeiras, usando as novas tecnoloxías… Que chegaron para quedar e haberá que aprender da pandemia!

Asasinato na comisaría

RELATOS CARTEGORÍA A

Era un día normal coma calquera outro, ás 4.10, cando eu, Elba, Oficial de policía do Corpo Nacional de Policía, con quenda de tarde e como sempre fichando ao entrar, púxenme o uniforme e fun cara ós calabozos, vixiar ós presos que aínda non levaran ó cárcere.

Logo fun a cafetería e non sei por que, había máis xente que de costume, estaban todos arredor de algo ou alguén. Polo baixo oíase dicir: “Está morto” ou “pero chamade á ambulancia” Cando vin quen estaba no corrillo non o cría, era Pabliño, o meu mellor amigo, tumbado no chan.

-Pero que facedes?! Chamade rápido á ambulancia! Mónica, que pasou?

-Hai pouco estábamos comendo e de súpeto Pabliño caeu da cadeira e quedou inconsciente.

Mónica, alterada, tomoulle o pulso, pero non había moita esperanza porque o seu corazón non latexaba.

Cando chegou a ambulancia xa era demasiado tarde, morrera.

Ao chegar ao hospital e tras certificar a súa morte, trasladaron o corpo o Instituto Anatómico Forense para realizarlle a autopsia.

O médico forense, Dr. Bruno, irmán xemelgo de Rubén, concluíu no seu informe que se trataba dunha morte natural, parada cardíaca.

Era incrible, non podía ser, Pablo, unha persoa atlética, deportista, sen ningunha enfermidade coñecida, co que falara onte, estaba morto!

Ensínennos, pois, a facer un bo uso delas e úsenas para favorecer a nosa aprendizaxe.

Seis meses máis tarde..................

O certo é que a gusto si quedei. Así que deica outro momento, e non vos esquezades de que isto é pura ficción!.

Hoxe celébrase unha homenaxe a Pablo, á que asisten todos os policías da Comisaría, por suposto tamén a súa familia.

David González Matanza – 1º BAC

-Este é un día para recordar a un gran policía, así tamén como un gran amigo. Nestes trinta anos que levaba connosco foi unha persoa honesta, humilde. Durante esta homenaxe haberá un pequeno xantar para os presentes. Se estivese aquí... – o pobre Luis rompeu en saloucos, pois era unha persoa moi boa a quen todo o mundo quería.

Todos comezamos a comer cando de pronto se oe un berro, parecía a voz de Natalia.

O Dr. Bruno ía dicir algo máis pero Rubén, o seu irmán xemelgo policía, díxolle:

Todos se puxeron o seu redor, era como cando Pablo...

-Fai o que di e cala.

Non, non podía ser, aínda a podemos salvar:

Logo lle dixo algo polo baixo, pero non cheguei a escoitalo.

-Rápido, chamade á ambulancia, aínda podemos salvala.

Ao día seguinte chamoume Daniel e comentoume que no corpo de Natalia atoparon unha substancia moi estraña. Era un veleno que ao inxerilo provoca a morte en cuestión de segundos.

Mentres tanto tomeille o pulso, non respiraba. Intentámoslle facer o boca a boca, seguía sen respirar.

-Axudádeme a levala fóra, así seralle máis doado á ambulancia recollela.

Así pois, levámola fóra a duras penas.

Como é tan difícil de encontrar a persoa que introduciu ese veleno en algo que comeu ou bebeu Natalia tiña que ser unha persoa ou persoas intelixentes e con acceso a ese tipo de substancias.

Cando chegou a ambulancia, tras practicarlle os primeiros auxilios, decidiron o seu traslado urxente ao hospital.

Eu xa sabía o que tiña que facer.

Mónica, Rubén e máis eu collemos o coche e fomos correndo cara á residencia.

Cando cheguei, timbrei e abriume a muller de Pablo, María e díxenlle:

Cando chegamos xa morrera, novamente certificaron a defunción repentina.

Posteriormente trasladaron o corpo co fin para realizar a correspondente autopsia.

-Sinto moito a vosa perda, pero o meu informe conclúe que morreu por causas naturais, un infarto.- dixo o Dr. Bruno con voz suave.

-Non, isto xa non é normal, hai seis meses morreu Pablo nas mesmas circunstancias, ten que facerlle unha segunda autopsia. Isto xa non é unha coincidencia e menos que os dous morreran do mesmo xeito.

-A ver señorita, xa sei que está afectada, pero as autopsias non fallan, hai unha probabilidade dunha entre un millón.

-Dáme igual, hai unha probabilidade de que haxa algún erro, e para asegurarnos, vas ter a axuda de Daniel, forense, amigo da familia e de total confianza, traballou moitos anos en casos estraños e importantes da historia negra de España, queda claro?

-Pero señorita...

Collín o coche e dirixinme cara á casa da familia de Pabliño.

-Podo falar contigo?

-Claro -contestou cunha voz moi doce.

-Ti sabes que Natalia morreu nas mesmas circunstancias que o teu marido, - intentei dicir coa maior delicadeza posible - pois ben, é necesario facer un levantamento do cadáver e volver a facer a autopsia de Pablo, pois na de Natalia encontraron un veleno. Viñen aquí para ter a túa autorización e facerlle esa segunda proba a Pablo. Tes que entender que, se encontramos esa substancia tamén nel, podería haber un ou varios asasinos.

-Vale, paréceme ben -dixo María- dou o meu consentimento para que investiguedes ata o final.

Dinlle unha aperta e volvín á comisaría.

Ao entrar fun ao despacho dos forenses e encontrei a Daniel, xusto con quen quería falar.

-Bo día, quería comentarlle que, como no corpo de Natalia encontraron un veleno moi raro, poderías facerlle ti a segunda autopsia a Pablo, que che parece? Pero non llo digas a Dr. Bruno, por favor.

-Vale, por mi ben, pero necesito unha autorización dos seus familiares para desenterralo.

-Ah, si, por suposto. Teño a autorización da súa muller.

-Pois entón mans á obra.

Entón collemos a furgoneta da policía, porque se non, non cabería o ataúde.

Chegamos ó cemiterio e fomos directos á tumba de Pablo. Unha vez alí collemos as pás e comezamos a cavar.

Despois de tres horas cavando sen descanso, collimos o ataúde e dirixímonos outra vez á comisaría.

Logo Daniel fixo o que tiña que facer, e ao día seguinte obtivo os resultados.

Antes de nada levamos outra vez o ataúde con Pablo ó cemiterio e logo fun a casa.

En parte estaba nerviosa porque se non atopaban o veleno no seu copo ter falado coa súa muller para desenterrar a Pablo non tería servido de nada, unha completa perda de tempo.

Unha vez disposta a abrir os resultados, o fíxeno.

Puña que no corpo de Pabliño tamén se atopou un veleno, o mesmo que encontraron no de Natalia.

E que xa sabíao, había que abrir unha investigación.

Así, fun ó despacho do xefe e comenteillo.

-E como é que tivemos que facerlles unha segunda autopsia aos dous copos, e logo todas estaban equivocadas?- dixo o xefe, Luis.

-Pois iso quería comentarllo tamén, resulta que cando os resultados foron os dunha morte natural nos dous, a autopsia fíxoa a mesma persoa as dúas veces, O Dr. Bruno, e pode ser que nos estea enganando. A ver, non quero culpar a ninguén sen probas, pero paréceme un pouco estraño.

-Pero a segunda vez que fixeron a autopsia, quen foi?

-Foi Daniel.

-As dúas veces?

-Si, pero el é de confianza, ti coñécelo, ademais, cando solicitei unha segunda autopsia a Natalia, el negouse, non lle parece raro?

-Si, pero non temos probas, nin de que foi o Dr. Bruno nin de que non foi Daniel, entendes? Aínda así temos máis sospeitosos, por exemplo a camareira, ela ten acceso á comida- dixo.

-Si, pero ela non pode ter acceso ó veleno, ademais ela estaba cando morreu Pablo, pero non cando o fixo Natalia, ela non pode serexpliqueille.

-Tes razón, os únicos que teñen acceso a ese tipo de substancias son os médicos, farmacéuticos ou químicos.

-Como os forenses.

-Si, tranquila, xa nos pomos a investigar agora mesmo.

-Vale, graciñas, adeus.

Saín do seu despacho, e o que tiñamos que facer agora era, pois...investigar.

Entón Mónica, Rubén e eu comezamos a investigar ós forenses. Primeiro interrogamos a Daniel, que como dicía eu resultou ser inocente, logo interrogamos a Bruno, que a pesar das miñas sospeitas resultou ser inocente e por último a Marcos, inocente tamén.

Despois interrogamos algúns policías, aínda que eles non podían ter acceso ó veleno.

Resultaron ser todos inocentes, en que fallábamos?

O culpable tiña que estar entre nós, non podía ser que...

-Ahhhhhhhhhhh!!!!

Que foi iso?

Fun correndo ata onde me parecía que procedía a voz.

Non podía ser, era Luis, o xefe.

Pero como podía ser?!

Había un asasino en serie na comisaría e nin sequera nos damos conta!

Interrogamos a todos e non había probas de que puidera ser alguén.

Así que, como nos casos anteriores, chamamos á ambulancia e rapidamente o trasladaron ao hospital.

Unha vez alí, como xa estaba morto foron facerlle a súa correspondente autopsia, esta vez fíxoa unha persoa diferente, o esixente Marcos.

O seu informe concluíu con que tamén atoparon ese veleno no seu corpo.

Era incrible, xa eran tres os mortos por ese asasino.

Había que apurar ou serían catro ou cinco.

Xa sei! Hai que mirar as cámaras de seguridade, comprobar as ubicacións dos teléfonos dos sospeitosos, debemos comprobar tamén os últimos movementos das contas bancarias.

Tras moito tempo comprobando e investigando infinidade de cousas, puidemos saber que o Dr. Bruno fixo uns pagos a través dunha empresa ficticia a unha farmacéutica, adquirindo un produto chamado Tetracloruro de Carbono, substancia que non se detecta a simple vista. Tamén coñecemos que durante os asasinatos, o teléfono do Dr. Bruno o posicionaba na comisaría nas horas nas que ocorreron os feitos. Ademais, puidemos comprobar as cámaras de seguridade observando a Dr. Bruno entrar en comisaría a esas mesma horas no vehículo do seu irmán xemelgo Rubén.

Despois destas investigacións nas que todo apunta que o autor dos crimes era o doutor levouse a cabo un rexistro no seu domicilio e no seu coche, encontrando no soto da súa vivenda un auténtico laboratorio con todo tipo de substancias perigosas. No seu vehículo tamén se atoparon restos do Tetracloruro de Carbono, a substancia velenosa que se encontrou nos cadáveres.

O xefe substituto, Hugo, decidiu proceder á detención inmediata de Bruno para interrogalo respecto a todos os indicios.

Tras varias horas de interrogatorio o doutor derrubouse recoñecendo os feitos e confesando que tiña envexa do seu irmán Rubén ademais, odiaba á policía, do que pensaba que nunca resolverían o caso. Tiña unha animadversión cara ás forzas da orde.

E así foi como se resolveu o caso.

Bruno botou moitos anos á sombra, en prisión cos anos se sóubose que se suicidara.

Clara Rodríguez Mojón, 1ºESO

Debuxo de Castelao

ENSINO PÚBLICO ENSINO DE CALIDADE

Boto de menos a túa man callosa que arrastraba todas as miñas penas aloumiñando a miña alma que empezaba a sentir a saraiba da vida. Esa man que apreixaba a miña coa forza dun xigante e a dozura dun reiseñor, capaz de vencer os monstros que habitaban as noites de tormenta. Esas mans que un bo día, ben o sei, atraparon ao home do saco para desterralo ben lonxe de min e eu poder ser a dona dos meus soños. Sei que o ameazaches co legón da túa man para que non volvese a asustarme, porque ti, avó, tiñas ese poder. Seino. O poder de acabar cos malos para que fosen menos malos. O que non sabía daquela é que os malos poucas veces deixan de selo e que os bos poucas veces teñan a sorte dos malos.

Lembro a túa man como o niño onde a miña agochaba os medos que me atenazaban cando na escola se mofaban de min. Contigo convertíame nun titán capaz de vencer coa miña forza a nubeiros e tronantes amainando as treboadas dunha nena de 7 anos. Non había médico que sandara as miñas coitas coma ti. Ti eras o meigo que cos seus conxuros embaucaba as forzas do mal para que nada nin ninguén me mancase no edén que ti construíches para min. Agarrado a ti como Ícaro voamos xuntos cruzando ermos e serras, chairas e congostras rozando as raiolas de sol porén ti como bo ebanista prenderas ben as ás para que resistisen os embates de Helios. Por iso sei que ese que te levou nunca nunca logrará entrar no Olimpo que ti e eu construímos selando para sempre o vínculo que naceu cando aquel primeiro día a túa man callosa agarimou a miña. Souben nese intre que pasase o que pasase ti e eu seriamos sempre un. Ti en min, eu en ti. Grazas avó.

Para todos os avós que se foron Conchita Fernández Vázquez