Tεύχος 866

ΑΔ ΑΓ

Α

Ω ΎΠ

2025 Ν

Νο

Ν ΛΛ

Σ ΤΟΙ Χ Ν • ΕΙ

SBARI • ΠΑ

Ε

FO

CU

ΙΚΑ • ΑΝ

FALL25 PREVIEW ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ ΜΟΥΣΙΚΗ ΣΙΝΕΜΑ ΘΕΑΤΡΟ ΒΙΒΛΙΟ

Ω

ΣΙ

Η ΜΌΤ ΤΕΣ Ε

Ν

Τ

ΟΛΑ ΟΣΑ ΘΑ ΔΟΥΜΕ, ΘΑ ΑΚΟΥΣΟΥΜΕ ΚΑΙ ΘΑ ΔΙΑΒΑΣΟΥΜΕ ΜΕΧΡΙ ΤΕΛΟΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ

866

FREE PRESS 11.09.2025 ΟΛΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΘΗΝΑ! ΔΩΡΕΑΝ ΟΔΗΓΟΣ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ. ΚΥΚΛΟΦΟΡΕΙ ΚΑΘΕ ΠΕΜΠΤΗ

ΑΦΙΕΡΩΜΑ BACK TO SCHOOL

ΛΟΥΚΑΣ ΣΑΜΑΡΑΣ, THE INTERMISSION

2

LiFO

11.09.25

στο εξωφύλλο: Λουκάς Σαμαράς, Άτιτλο #15, 1973.

Aκρυλικό σε καμβά, 60.3 εκ. διάμετρος. © The Estate of Lucas Samaras, ευγενική παραχώρηση Pace Gallery

index866

8 ΣΤΗΛΕΣ

εκδοτης/διευθυντησ

Στάθης Τσαγκαρουσιάνος

βασιλική σιουτη

πολιτικο επταημερο γιάννησ πανταζόπουλοσ

www.lifo.gr

talking points

40

Ο ΔΗΜΉΤΡΗΣ ΑΝΤΩΝΑΚΆΚΗΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΑΘΗΝΑΙΟΣ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ

18

113 ΛΕΠΤΑ ΜΕ ΤOΝ ΑΝΔΡΈΑ ΑΓΓΕΛΙΔΆΚΗ

γιάννησ παντελάκησ

akροβατωντασ

δεσποινα τριβολη

footnotes

ΔΥΟ ΔΕΚΑ ΕΚΔΟΤΙΚΗ Α.Ε. ΒOΥΛΗΣ 22, 105 63 ΑΘΗΝΑ T 210 3254 290 F 210 3249 785 info@lifo.gr

FALL 25 ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ ΜΟΥΣΙΚΗ ΣΙΝΕΜΑ ΘΕΑΤΡΟ ΒΙΒΛΙΟ

AΦΙΕΡΩΜΑ BACK TO SCHOOL &

SNEAKERS

21 PREVIEW

45

παρακαλουμε ανακυκλωστε

chief executive officer Μιχάλης Μιχαήλ chief operating officer/ commercial director Θανάσης Χαραμής σύμβουλος σχεδιασμού Γιάννης Καρλόπουλος διευθυντρια συνταξησ Ζωή Παρασίδη διευθυντής εντυπησ εκδοσησ Τάσος Μπρεκουλάκης διευθυντής mikropragmata.lifo.gr Άρης Δημοκίδης υπευθυνη πολιτικου ρεπορταζ ερευνασ Βασιλική Σιούτη αρχισυνταξία Γιάννης Πανταζόπουλος αρχισυνταξία podcasts Μερόπη Κοκκίνη συντονισμοσ υλησ Νινέττα Γιακιντζή –––––– εμπορικο τμημα advertising director Ξένια Στασινοπούλου direct sales director Κώστας Μαντάς head of digital advertising Άννα Λαπαρδάγια direct sales Γιώργος Λυκουργιώτης advertising manager Πωλίνα Κουτσοβίλη (pkoutsovili@lifo.gr) advertising coordinator Κατερίνα Κουρμούζη (kkourmouzi@lifo.gr) head of creative Βασίλης Καψάσκης branded content managers Φιλιώ Ράγκου, Ιωάννα Παναγοπούλου digital campaign manager Γιώργος Γιαννή advertising executive Χριστίνα Καλλή –––––– ψηφιακή ανάπτυξη/ προγραμματισμός lifo.gr Άγγελος Παπαστεργίου –––––– συντακτικη ομαδα Θοδωρής Αντωνόπουλος, Λουίζα Αρκουμανέα, Γιάννης Βασιλείου, Ντίνα Καράτζιου, Θοδωρής Κουτσογιαννόπουλος, Λασκαρίνα Λιακάκου, Τίνα Μανδηλαρά, Αργυρώ Μποζώνη, Μαρία Παππά, Χρήστος Παρίδης, Δημήτρης Πολιτάκης, Γιώργος Τσαγκόζης

συνεργατεσ Τζούλη Αγοράκη, Έφη Ανέστη, Αλέξανδρος Βουρλάκος, Ειρήνη Γιαννάκη, Λίνα Ιντζεγιάννη, Χάρης Καλαϊτζίδης, Μίνα Καλογερά, Ερωφίλη Κόκκαλη, Υρώ Κολιακουδάκη, Δημήτρης Κυριαζής, Χρυσέλλα Λαγαρία, Στέλλα Λιζάρδη, Νίκος Γ. Μαστροπαύλος, Νίκη Μηταρέα, Αγιάτη Μπενάρδου, Παναγιώτης Ορφανίδης, Γιάννης Παντελάκης, Σταυρούλα Παπασπύρου, Νικόλας Σεβαστάκης, Δέσποινα Τριβόλη, Φώντας Τρούσας, Θοδωρής Τσάτσος, Φώφη Τσεσμελή, Νίκος Τσέφλιος, Κορίνα Φαρμακόρη αρχισυνταξία ειδησεων Σωτήρης Βαλάρης, Μίλτος Τσεκούρας newsroom Αγάπη Βαρούνη, Μιχάλης Γιαννακίδης, Πέτρος Κράνιας, Πέννυ Μαστοράκου, Μαρία Μπαρλή, Ελένη Ποσνακίδου, Λία Φασόλη –––––– podcasts/vidcasts καμερα-μονταζ LiFO Videos ηχοληψια Φαίδωνας Κτενάς, Αλέξανδρος Αντωνίου –––––– ατελιέ αrt director Βανέσσα Φερλέ, Μαργαρίτα Καμαριώτη φωτογράφοι Σπύρος Στάβερης, Πάρις Ταβιτιάν, Freddie F., Γιώργος Ξανθινάκης, Νίκος Κατσαρός διαμόρφωση ψηφιακής εκδοσης Μαρούσα Θωμά, Ελπισία Σπαθάρη επιμελεια κειμένων Μαρία Δρουκοπούλου, Μυρτώ Αθανασοπούλου –––––– λογιστηριο οικονομική διεύθυνση Δημήτρης Τασιόπουλος λογιστήριο Βασίλης Κοτρωνάκης, Άκης Ιωάννου, Έφη Ηλιοπούλου γραμματεία Βιβίκα Ανδριανάτου –––––– κωδικος εντυπου 7639 –––––– μετοχος/νομιμοσ εκπροσωποσ Ευστάθιος Τσαγκαρουσιάνος ––––––

MET 230578

LiFO 11.09.25

3

Feedback

Τι ακριβώς συμβαίνει με τα αυγά στην Ελλάδα – να ανησυχούμε ή όχι;

ΟΠΤΙΚΗ ΓΩΝΙΑ

Μελέτη του Πανεπιστημίου Αιγαίου και του ΕΚΠΑ καταγράφει για πρώτη φορά στην Ελλάδα την παρουσία PFAS σε αυγά ελευθέρας βοσκής, αναδεικνύοντας το ζήτημα των «παντοτινών χημικών».

«Highest 2 Lowest»: Ο Σπάικ Λι φέρνει τον Κουροσάβα στη σημερινή Νέα Υόρκη

ΤΟΥ ΧΑΡΗ ΚΑΛΑΪΤΖΙΔΗ

Στο πλοίο. Συννεφιασμένα πρόσωπα παρατηρούν τ’ απόνερα, κάποιοι φοράνε ακουστικά, κανείς γυαλιά ηλίου, ο ήλιος χάνεται. Μια γυναίκα τραβάει τις παρανυχίδες της, ένα αγόρι καπνίζει λες και προσπαθεί να ρουφήξει όλο το καλοκαίρι, όλες τις αναμνήσεις του, τις τελευταίες σπιθαμές της ομορφιάς, εισπνέει, φυσάει τον καπνό, σβήνει και ξαναστρίβει. Η επιστροφή απ’ τις διακοπές δεν είναι μια διακριτική μελαγχολία ή ενόχληση, κάτι που πληγώνει απαλά κι ύστερα ξεπερνιέται. Σε μια εποχή όπου η ζωή στις πόλεις γίνεται όλο και πιο ανυπόφορη, το τέλος του καλοκαιριού βαραίνει τους ανθρώπους.

4

LiFO

pageviews

LiFO.gr

Οι διακοπές τελειώνουν όπως σβήνει μια ψυχεδελική εμπειρία

ti δ ι α β α σ α με αυ τη την εβ δομ α δ α σ το

ΟΠΤΙΚΗ ΓΩΝΙΑ

podcasts που αξίζει να ακούσετε

ΤΗΣ ΝΤΙΝΑΣ ΚΑΡΑΤΖΙΟΥ

ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΠΟΛΙΤΑΚΗ

Από τους τίτλους αρχής της νέας και άκρως συναρπαστικής –ειδικά από τη μέση και μετά– ταινίας του Σπάικ Λι (διαθέσιμης εδώ και λίγες μέρες στο Apple TV+) ο θεατής πληροφορείται ότι το εμπνευσμένο σενάριο που έγραψε ο Άλαν Φοξ για την ταινία είναι «βασισμένο» σ’ ένα παλιό αστυνομικό μυθιστόρημα του Εντ ΜακΜπέιν με τίτλο «King’s Ransom». Στο ίδιο βιβλίο είχε βασιστεί και ένα από τα καλύτερα «αστυνομικά» φιλμ όλων των εποχών, το «High and Low» του Ακίρα Κουροσάβα που βγήκε για πρώτη φορά στις αίθουσες το 1963. Ο ίδιος ο τίτλος της ταινίας του Σπάικ Λι αποκαλύπτει τη σύνδεσή της με το «High and Low», αλλά για να μην υπάρχει καμιά αμφιβολία, στο τέλος εμφανίζεται μια κάρτα που δηλώνει ότι η ταινία είναι «εμπνευσμένη από τον master, Ακίρα Κουροσάβα».

5

ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ

Η παρουσία υπερφθοριωμένων αλκυλιωμένων ουσιών (PFAS) σε αυγά που προέρχονται από οικόσιτες κότες καταγράφεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα σε μελέτη του Πανεπιστημίου Αιγαίου και του ΕΚΠΑ, φέρνοντας στο προσκήνιο τον προβληματισμό που υπάρχει παγκοσμίως για τα λεγόμενα «παντοτινά χημικά» και τις πιθανές επιπτώσεις τους στη δημόσια υγεία, ενώ παράλληλα αναζωπυρώνει τη δημόσια συζήτηση για την ασφάλεια των τροφίμων. Τα PFAS αποτελούν μια μεγάλη κατηγορία χημικών ενώσεων που χρησιμοποιούνται ευρέως από τη χημική βιομηχανία από τη δεκαετία του 1950 και εν συνεχεία περνάνε στην καθημερινότητά μας. Από τα αντικολλητικά τηγάνια, τα αδιάβροχα ρούχα και παπούτσια και τις συσκευασίες τροφίμων μέχρι τους αφρούς που χρησιμοποιούνται για την κατάσβεση πυρκαγιών από υγρά καύσιμα, τα PFAS είναι σχεδόν πανταχού παρόντα. Η ανθεκτικότητά τους στη διάσπαση τα έχει κατατάξει στη διεθνή βιβλιογραφία ως «παντοτινά χημικά», ικανά να συσσωρεύονται στο περιβάλλον και τους ζωντανούς οργανισμούς. Για το απίστευτα μεγάλο εύρος χρήσης των χημικών αυτών ενώσεων μας μιλάει ο Νάσος Στασινάκης, καθηγητής του Τμήματος Περιβάλλοντος του Πανεπιστημίου Αιγαίου, ο οποίος μας παρουσιάζει τα στοιχεία της έρευνας που τάραξε τα νερά για τη συγκέντρωση των PFAS. Η έρευνα που προκάλεσε αίσθηση στη διεθνή επιστημονική κοινότητα παρουσιάστηκε στο περιοδικό «Science of the Total Environment» και κατέδειξε ότι όλα τα δείγματα αυγών που μελετήθηκαν ήταν επιβαρυμένα με PFAS. Μάλιστα, στα περισσότερα από τα μισά δείγματα αυγών που εξέτασαν οι ερευνητές υπήρξε υπέρβαση των μέγιστων επιτρεπτών ορίων που θέτει ο υπάρχων ευρωπαϊκός κανονισμός για αυτές τις χημικές ουσίες. Την ίδια στιγμή, ο Ενιαίος Φορέας Ελέγχου Τροφίμων (ΕΦΕΤ) διαβεβαιώνει ότι τα προϊόντα που φτάνουν στα ράφια των σούπερ μάρκετ και στην αγορά είναι ασφαλή, μετά από σχετικούς ελέγχους που έχει διενεργήσει, ενώ υποστηρίζει ότι η χώρα προσαρμόζεται σταδιακά στις αυξημένες ευρωπαϊκές απαιτήσεις ελέγχου για τα PFAS, που αποτελεί μια νέα υποχρέωση για τα κράτη-μέλη, η οποία θεσμοθετήθηκε τον Μάιο του 2023 και αφορά τον έλεγχο για τέσσερις χημικές ουσίες PFAS. Το 2026, όπως δηλώνει στη LiFO o Αντώνης Ζαμπέλας, πρόεδρος του ΕΦΕΤ, οι έλεγχοι για τα PFAS θα διπλασιαστούν.

Ακολουθήστε τα podcasts της LiFO στην Apple, στο Spotify ή στο LiFO.gr

1

Τι έμαθα δίπλα σε ένα «υπέροχο μυαλό» «ΑΚΟΥ ΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ» ΜΕ ΤΟΝ ΓΙΑΝΝΗ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟ

2

Μονή Σινά: Ένα διπλωματικόεκκλησιαστικό θρίλερ «LIFO POLITICS» ΜΕ ΤΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΣΙΟΥΤΗ

3

Η σκληρή αλήθεια για τον χειρότερο πόνο που μπορεί να δημιουργήσει ο εγκέφαλος «ΜΙΚΡΟΠΡΑΓΜΑΤΑ» ΜΕ ΤΟΝ ΑΡΗ ΔΗΜΟΚΙΔΗ

ΓΕΥΣΗ Και οι θεοί έπλασαν τα κεμπάπ του Mirlo

4

Μέσα στη γαστρονομική ρουτίνα της Αθήνας, ένα μικρό κεμπαπτζίδικο κατάφερε να γίνει η πιο σπιρτόζικη νέα πρόταση της πόλης.

Λιγούρες: Γιατί μας πιάνουν ξαφνικά;

ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΠΑΡΑΣΙΔΗ

«ΨΥΧΗ ΚΑΙ ΣΩΜΑ» ΜΕ ΤΗ ΜΕΡΟΠΗ ΚΟΚΚΙΝΗ

Κάποιοι γνωρίζουν καλά μια πιο ήσυχη πλευρά του Γκαζιού, γιατί την έχουν νυχτοπερπατήσει πολύ, όταν ακόμα λειτουργούσε εκεί, στο εγκαταλελειμμένο κτίριο του 53ου Νηπιαγωγείου Αθηνών, ένα μπαρ που (για να θυμούνται οι παλιοί και να μαθαίνουν οι νεότεροι) είχε με έναν τρόπο κρατήσει τη διαρρύθμιση της παλιάς του χρήσης και οι θαμώνες του χόρευαν με μαύρες μουσικές. Ήταν κάποτε κουλ να βγαίνεις στο Νηπιαγωγείο, που όμως δεν υπάρχει εδώ και καιρό, και έτσι μόνο οι γύρω κάτοικοι ξέρουν κατά πού πέφτει η πλατεία Κουλούρη, η οποία μοιάζει λες και η Πειραιώς δεν είναι μια ανάσα μακριά της – τα τζιτζίκια δίνουν συναυλία και τα αυτοκίνητα που περνάνε από το σημείο είναι ελάχιστα. Αυτό που εξακολουθεί να είναι κουλ είναι να τρώμε γρήγορα μεν, ποιοτικά δε, και είναι πολλοί εκείνοι που αντιμετωπίζουν το φαγητό της Feyrouz, που βγαίνει στη μικρή οδό Καρόρη του κέντρου, σαν να είναι της δικής τους μαμάς. Κι αν έχουμε χορτάσει με τα λαχματζούν και τα πεϊνιρλί της, με τις σούπες της και το ρύζι Βοσπόρου έντεκα χρόνια τώρα. Υπάρχει λοιπόν ένας νέος λόγος που οδηγεί ξανά τους Αθηναίους στην πλατεία Κουλούρη ή Περιβολάκια για τους ντόπιους.

5

Ο «μονόφθαλμος στραγγαλιστής» του Παλαιού Φαλήρου «ΑΛΗΘΙΝΑ ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ» ΜΕ ΤΟΝ ΝΙΚΟ ΤΣΕΦΛΙΟ

11.09.25

LiFO 11.09.25

5

The Journey of Energy: Το εντυπωσιακό περίπτερο της ΔΕΗ στη ΔΕΘ ενώνει τεχνολογία, θέαμα και ενέργεια Μια μοναδική εμπειρία τεχνολογίας και θεάματος με επίκεντρο την ενέργεια στην 89η ΔΕΘ με καθημερινές προβολές ανά μισή ώρα από τις 16:00 και τα Σαββατοκύριακα από τις 10:00.

6

LiFO

11.09.25

η δεη συμμετεχει στην 89η διεθνη εκθεση θεσσαλονικης με το περίπτερο «The Journey of Energy», προσκαλώντας το κοινό σε ένα μοναδικό ταξίδι όπου η τεχνολογία, η ενέργεια και το θέαμα ενώνονται. Το περίπτερο «The Journey of Energy» είναι ανοιχτό στο κοινό από τις 6 έως τις 14 Σεπτεμβρίου στον εκθεσιακό χώρο ΔΕΘ HELEXPO, με είσοδο από την πύλη ΧΑΝΘ. Οι προβολές πραγματοποιούνται ανά μισή ώρα: τα Σαββατοκύριακα από τις 10:00 έως τις 22:00 και τις καθημερινές από τις 16:00 έως τις 22:00. Με πολυαισθητηριακές προβολές, εντυπωσιακούς φωτισμούς και ήχους που αναπαριστούν φυσικά φαινόμενα, οι επισκέπτες ζουν μια μοναδική εμπειρία. Στο επίκεντρο βρίσκεται το βραβευμένο έργο «The Power of Electricity», μια καθηλωτική 4D παραγωγή που αφηγείται την ιστορία της ενέργειας από την αρχαιότητα έως το μέλλον της καθαρής ενέργειας. Η ΔΕΗ δημιουργεί μια μοναδική εμπειρία για τους επισκέπτες όλων των ηλικιών με τρόπο εκπαιδευτικό, εμπνευσμένο, με έντονη βιωματική διάσταση.

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΣ ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ, ΠΕΛΑΤΟΚΕΝΤΡΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΠΡΑΣΙΝΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Η παρουσία της ΔΕΗ στη ΔΕΘ αντανακλά τον στρατηγικό μετασχηματισμό του Ομίλου: δυναμικές επενδύσεις στην καθαρή ενέργεια, αξιοποίηση της τεχνολογίας και διαρκής δέσμευση για βιώσιμη ανάπτυξη. Με αυτόν τον τρόπο, η ΔΕΗ επανασυστήνεται στο κοινό ως σύγχρονη powertech εταιρεία που διαμορφώνει το ενεργειακό μέλλον της χώρας. Η ΔΕΗ αποτελεί σήμερα τον κορυφαίο όμιλο ενέργειας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, με δραστηριότητες στην παραγωγή, διανομή και πώληση προηγμένων προϊόντων και υπηρεσιών ενέργειας, καθώς και παρουσία σε Ελλάδα, Ιταλία, Ρουμανία, Βόρεια Μακεδονία και Βουλγαρία. Ως μεγαλύτερος προμηθευτής ενέργειας στην Ελλάδα και τη Ρουμανία, εξυπηρετεί συνολικά 8,7 εκατ. πελάτες, παρέχοντας περίπου 33TWh ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ επενδύει διαρκώς σε έργα καθαρής ενέργειας, εκσυγχρονισμό των δικτύων και καινοτόμες λύσεις για τον πελάτη. Προσφέροντας πολύ περισσότερα εκτός από ενέργεια, η ΔΕΗ επενδύει σε λύσεις που βοηθούν τους πελάτες της να διαχειριστούν καλύτερα την κατανάλωσή τους, να μειώσουν τα κόστη τους και να επιλέγουν βιώσιμες πρακτικές. Μέσα από ευέλικτα προϊόντα και προηγμένα ψηφιακά κανάλια εξυπηρέτησης ενισχύει τη σχέση εμπιστοσύνης με τον πελάτη, προσφέροντας αξία και επιλογές που ανταποκρίνονται στις σύγχρονες ανάγκες. Στόχος είναι η ουσιαστική υποστήριξη των πελατών στην πορεία προς μια ενεργειακή μετάβαση με επίκεντρο τον άνθρωπο και το περιβάλλον. Με έμφαση στη βιώσιμη ανάπτυξη, η ΔΕΗ ενισχύει τον θετικό αντίκτυπο στο περιβάλλον, προωθώντας ένα καθαρό και ευέλικτο χαρτοφυλάκιο παραγωγής, την ψηφιοποίηση των δικτύων διανομής και την παροχή ολιστικών ενεργειακών προϊόντων και υπηρεσιών. Παράλληλα, ο όμιλος προχωρά σε επενδύσεις σε ΑΠΕ, ηλεκτροκίνηση και έργα τεχνολογικής καινοτομίας, επιβεβαιώνοντας τη δέσμευσή του στην πράσινη μετάβαση και στη δημιουργία προστιθέμενης αξίας για όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη.

LiFO 11.09.25

7

talkofthetown 11—17 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2025 Νο 866 Από τα drones μέχρι την τεχνητή νοημοσύνη: Η Κίνα αλλάζει την παγκόσμια ασφάλεια p Μια άλλη Ελλάδα… p Πότε θα ανοίξουν επιτέλους τα σχολεία; p

8

LiFO

ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΕΠΤΑΗΜΕΡΟ

Με αντιπολίτευση την ακρίβεια

εικονογραφηση: bianka

Ο πρωθυπουργός, με τα μέτρα που εξήγγειλε, έδωσε το καθαρό στίγμα της φιλελεύθερης οικονομικής πολιτικής του, αφήνοντας το πεδίο ανοιχτό για μια πιο αριστερή αντιπολίτευση, της οποίας οι προτάσεις αναμένονται.

απ ό τh βασιλ ικη σιουτη

«Τουλάχιστον άλλαξε η ατζέντα», λένε στην κυβέρνηση με κάποια ανακούφιση μετά τις εξαγγελίες του πρωθυπουργού στη ΔΕΘ και φροντίζουν να διατηρούν στον δημόσιο διάλογο τη συζήτηση για τα μέτρα. Ακόμα και η κριτική της αντιπολίτευσης είναι καλοδεχούμενη γιατί κρατά στην επικαιρότητα το θέμα των παροχών, από το οποίο το Μέγαρο Μαξίμου προσδοκά οφέλη, αναμένοντας να καταγραφούν και δημοσκοπικά σε βάθος τριών-τεσσάρων μηνών. Σύμφωνα με τα κυβερνητικά στελέχη, περιμένουν ότι οι πρώτες δημοσκοπήσεις θα καταγράψουν μια πρώτη ανοδική τάση στον απόηχο των εξαγγελιών του πρωθυπουργού, αλλά επειδή κάποια επιδοματικά μέτρα, όπως η επιστροφή ενός ενοικίου, θα γίνουν αντιληπτά στο τέλος του χρόνου και οι μειώσεις των φόρων από την αρχή της νέας χρονιάς, ελπίζουν πως η απόδοση στις μετρήσεις της κοινής γνώμης θα έχει διάρκεια. Στην αντιπολίτευση εκτιμούν ότι λόγω της μεγάλης ακρίβειας από την οποία υποφέρουν τα ελληνικά νοικοκυριά, ειδικά στην ενέργεια και στα τρόφιμα, για την οποία η κυβέρνηση δεν εξήγγειλε κανένα μέτρο, οι όποιες μειώσεις φόρων με τις οποίες ο πρωθυπουργός ανακοίνωσε ότι στηρίζει το εισόδημα θα χάσουν την αξία τους. Όταν οι αυξήσεις στην ενέργεια και στα τρόφιμα είναι πολύ μεγαλύτερες από τις αυξήσεις στα εισοδήματα, το αποτέλεσμα παραμένει αρνητικό, λένε και υποστηρίζουν ότι οι μειώσεις φόρων θα είχαν αξία αν η κυβέρνηση αντιμετώπιζε την αισχροκέρδεια ή έβαζε, έστω, ένα φρένο. «Όσα πακέτα κι αν μοιράσει ο πρωθυπουργός, οι πολίτες δεν θα κρίνουν την κυβέρνηση από αυτά που εξαγγέλλει αλλά από το αν θα δουν διαφορά στα οικονομικά τους στην πράξη και αν μπορούν να βγάλουν τον μήνα». Είναι γεγονός πως η πραγματικότητα που βιώνουν οι πολίτες είναι αυτό με το οποίο είναι αντιμέτωπη η κυβέρνηση και με αυτήν αναμετριέται. Ο λαϊκισμός της αντιπολίτευσης, όσο και αν τον επικαλείται η κυβέρνηση, δεν είναι ένα πραγματικό φόβητρο σήμερα, τουλάχιστον στην οικονομία. Ακόμα και ο Αλέξης Τσίπρας, που επιχειρεί να επιστρέψει στο προσκήνιο, δεν προτείνει τις μαγικές λύσεις που υποσχόταν στο παρελθόν αλλά επιδεικνύει ένα πιο κεντρώο προφίλ. Το ΠΑΣΟΚ, που βρίσκεται στην αξιωματική αντιπολίτευση, δεν τάζει «λαγούς με πετραχήλια» για να αντιμετωπίσει την κυβέρνηση αλλά αντιπροτείνει ένα μετριοπαθές πρόγραμμα, με διαφορετικές προτεραιότητες, όπως η μείωση του ΦΠΑ, με το σκεπτικό ότι αυτός πλήττει περισσότερο τα λαϊκά εισοδήματα. Η επιστροφή του 13ου μισθού των δημοσίων υπαλλήλων, που θα συμπεριλάβει στην ομιλία του στη ΔΕΘ ο Νίκος Ανδρουλάκης, είναι μέσα στις δυνατότητες της ελληνικής οικονομίας, όπως και ο ίδιος ο πρωθυπουργός δήλωσε, απλώς δεν ήταν στις επιλογές του, καθώς προτίμησε τη μείωση των φόρων για περισσότερες κατηγορίες πολιτών.

11.09.25

LiFO 11.09.25

9

ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΕΠΤΑΗΜΕΡΟ

TALKING POINTS

ΜΕ ΑΝΟΙΧΤΑ ΧΑΡΤΙΑ

talkofthetown

α πό τh βα σι λι κη σ ιου τη

10

LiFO

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης στη συνέντευξη Τύπου στη Θεσσαλονίκη άνοιξε τα χαρτιά του, παρουσιάζοντας έναν σαφή κεντροδεξιό προσανατολισμό μαζί με τη φιλελεύθερη οικονομική πολιτική του, αφήνοντας εντελώς ελεύθερο το πεδίο για μια πιο αριστερή αντιπολίτευση. «Ο καλύτερος τρόπος να υπηρετηθεί μια φιλελεύθερη οικονομική πολιτική», είπε, «είναι με το να δίνουμε περισσότερα χρήματα στις τσέπες των φορολογούμενων, μειώνοντας τη φορολογική τους επιβάρυνση». Για τη 13η σύνταξη ή τον 13ο μισθό στο Δημόσιο παραδέχθηκε ότι μπορούσε να τα δώσει, χωρίς να μπει η χώρα σε δημοσιονομικούς κινδύνους, αλλά προτίμησε τη μείωση της φορολογίας, η οποία είναι σύμφωνη με την πολιτική ιδεολογία του. «Ο 13ος μισθός θα στοίχιζε μεταξύ 1,3 και 1,4 δισεκατομμυρίων ευρώ. Αλλά δεν μπορείς να έχεις και τα δύο, και τον 13ο μισθό και τις φοροαπαλλαγές τις οποίες ανακοινώσαμε», είπε. Πιστός στη φιλελεύθερη οικονομική πολιτική, δεν ανακοίνωσε κανένα μέτρο φορολόγησης του πλούτου, παρότι αυτός αυξάνεται κατακόρυφα τελευταία σε κάποιους επιχειρηματικούς κλάδους που παρουσιάζουν υπερκέρδη. Παρομοίως, δεν ανακοίνωσε κανένα μέτρο για την ακρίβεια, παρότι αναγνώρισε ότι παραμένει το μεγαλύτερο πρόβλημα της ελληνικής κοινωνίας. Απ’ όσα είπε στη συνέντευξη που έδωσε στο πλαίσιο της ΔΕΘ ο πρωθυπουργός, παρότι έδωσε με σαφήνεια το πολιτικό του στίγμα, χωρίς να προσπαθήσει ιδιαίτερα να ωραιοποιήσει τις επιλογές του, φάνηκε να έχει μια καλύτερη εικόνα για την πραγματικότητα σχετικά με τις τιμές και το πρόβλημα της ακρίβειας που αντιμετωπίζουν οι περισσότεροι πολίτες. Μολονότι παραδέχθηκε εμμέσως ότι η κυβέρνησή του δεν έχει αντιμετωπίσει την ακρίβεια, ανέφερε ότι οι τιμές στα προϊόντα των σούπερ μάρκετ και στην ενέργεια δεν έχουν αυξηθεί από πέρσι. Αυτή είναι προφανώς η εικόνα που του μεταφέρουν οι συνεργάτες του, αλλά στην πραγματικότητα και στα σταθερά τιμολόγια του ρεύματος υπήρχαν σημαντικές αυξήσεις από πέρσι και οι τιμές πολλών προϊόντων στα σούπερ μάρκετ αυξάνονται καθημερινά, ενισχύοντας τη λαϊκή δυσαρέσκεια. Η καλύτερη εικόνα που έχει ο πρωθυπουργός για τις πραγματικές αντοχές των λαϊκών εισοδημάτων φάνηκε και από την απάντηση που έδωσε στη δημοσιογραφική ερώτηση που επικαλέστηκε τα στοιχεία της Eurostat για το 2024, σύμφωνα με τα οποία το 46% των Ελλήνων δεν αντέχει οικονομικά να κάνει διακοπές για μία εβδομάδα τον χρόνο. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης υποστήριξε ότι ο δείκτης αυτός δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα και ότι τα στοιχεία που έχει στη διάθεσή της η κυβέρνηση δεν το επιβεβαιώνουν αυτό. Παραδέχτηκε ότι υπάρχουν πολίτες που δεν μπορούν να κάνουν διακοπές, αλλά δεν συμφωνεί πως είναι στην έκταση των αριθμών που παρουσιάζονται και γι’ αυτό, είπε, υπάρχουν τόσα προγράμματα κοινωνικού τουρισμού, αναφέροντας ότι «υπάρχουν ακόμα αρκετοί προορισμοί, και νησιά αλλά και στην ηπειρωτική Ελλάδα, όπου το κόστος των διακοπών είναι διαχειρίσιμο για μια μέση ελληνική οικογένεια». Παρά τον κυνικό ρεαλισμό που θα έλεγε κανείς ότι επιδεικνύει στην οικονομική πολιτική του ο Κυριάκος Μητσοτάκης, στο καθαρά πολιτικό πεδίο επιχειρεί να εμφανιστεί πιο συναινετικός απ’ ό,τι το προηγούμενο διάστημα. Ο τρόπος που μίλησε τόσο για το ΠΑΣΟΚ όσο και για τους Αντώνη Σαμαρά και Κώστα Καραμανλή κατέδειξε ξεκάθαρα αυτήν τη στροφή, που δεν γνωρίζουμε αν θα διαρκέσει. Ήταν εντυπωσιακή όμως η αλλαγή, καθώς η ρητορική του το προηγούμενο διάστημα ήταν επιθετική, ενώ τώρα φάνηκε να επιδιώκει τουλάχιστον κάποιου είδους εκεχειρία. Ο πρωθυπουργός μπορεί να παραμένει αισιόδοξος ότι μια τρίτη εκλογική νίκη με αυτοδυναμία το 2027 είναι μέσα στις δυνατότητές του («Θέλω να σας θυμίσω ότι φάνταζε δύσκολη και πριν από τις εκλογές του 2023. Και όμως, επιτεύχθηκε», είπε), αλλά με δεδομένη την κυβερνητική φθορά και τους Καραμανλή και Σαμαρά απέναντί του δεν μοιάζει εφικτή. Είναι βέβαιο, γιατί όλοι εξετάζουν από πριν τα σενάρια, ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης, στην περίπτωση που το κόμμα του έβγαινε πρώτο στις εκλογές του 2027, αλλά χρειαζόταν εταίρο, αυτός θα ήθελε να είναι το ΠΑΣΟΚ. Ωστόσο είναι εξίσου βέβαιο ότι ο Νίκος Ανδρουλάκης δεν θα συναινούσε σε μία ακόμα θητεία του ως πρωθυπουργού ούτε υπάρχει στο ΠΑΣΟΚ κάποιος άλλος που θα το δεχόταν. Αυτό εξηγεί ίσως την προσπάθεια προσέγγισης του ΠΑΣΟΚ από τον Κυριάκο Μητσοτάκη, πλην όμως προεξοφλείται ότι αυτή θα αποβεί άκαρπη, οπότε σύντομα θα πρέπει να εξετάσει κάποιο άλλο, εναλλακτικό σχέδιο Β, καθώς όλος ο σχεδιασμός του Μεγάρου Μαξίμου σήμερα αφορά τη διατήρηση της εξουσίας και μετά τις επόμενες εκλογές. Όλα όμως παραμένουν εξαιρετικά ρευστά και, όπως είπε και ο ίδιος, «κανείς δεν μπορεί να γνωρίζει ποιο θα είναι το πολιτικό τοπίο το 2027, όταν θα διεξαχθούν οι εκλογές».

ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΣ ΚΑΡΑΤΡΑΝΤΟΣ «Από τα drones μέχρι την τεχνητή νοημοσύνη: Η Κίνα αλλάζει την παγκόσμια ασφάλεια» α π ό τ ο ν γ ι ά ν ν η π α ν τα ζ ό π ουλο

Πώς η στρατιωτική άνοδος της Κίνας και η στρατηγική σύμπλευση με τη Ρωσία διαμορφώνουν τις ευρωπαϊκές και παγκόσμιες προκλήσεις για την ασφάλεια; Μιλά στη LiFO ο δρ. Ευρωπαϊκής Ασφάλειας και Νέων Απειλών και κύριος ερευνητής του ΕΛΙΑΜΕΠ, Τριαντάφυλλος Καρατράντος.

Πιστός στη φιλελεύθερη οικονομική πολιτική, δεν ανακοίνωσε κανένα μέτρο φορολόγησης του πλούτου, παρότι αυτός αυξάνεται κατακόρυφα τελευταία σε κάποιους επιχειρηματικούς κλάδους που παρουσιάζουν υπερκέρδη.

Πώς εκτιμάτε ότι επηρεάζει η αυξανόμενη στρατιωτική ισχύς της Κίνας την ευρωπαϊκή ασφάλεια αλλά και τον κόσμο ευρύτερα; Είναι μια κρίσιμη παράμετρος που επηρεάζει τη Δύση και την παγκόσμια ασφάλεια. Ειδικότερα αν συνυπολογίσουμε πως για τις ΗΠΑ ο μεγάλος στρατηγικός ανταγωνιστής είναι η Κίνα, μια χώρα που έχει ήδη επίδραση σε μια σειρά τομέων. Όσο αυξάνει τις στρατιωτικές της δυνατότητες, τόσο θα ενισχύει το λεγόμενο «δίλημμα ασφάλειας» μεταξύ Κίνας και Δύσης. Όπως έχει υποστηρίξει και ο Graham Allison, είναι η παγίδα του Θουκυδίδη, που μπορεί να οδηγήσει ακόμη και –μοιραία– σε σύγκρουση. Συνοπτικά, η Κίνα είναι ο μεγάλος παίκτης που μπορεί να αλλάξει δραματικά τις ισορροπίες μεταξύ δημοκρατικών και συγκεντρωτικών ή αυταρχικών χωρών και, συνδυαστικά με τη Ρωσία, να δώσει μια άλλη ισχύ σε αυτό που αναδύεται ως ο αντίπαλος στη Δύση πόλος. Μπαίνουμε σε μια νέα φάση εξοπλιστικού ανταγωνισμού, ανάλογη του Ψυχρού Πολέμου; Σίγουρα η Κίνα ενισχύει σημαντικά τις στρατιωτικές της δαπάνες, ενώ αντίστοιχα και οι ΗΠΑ διατηρούν υψηλά τις δαπάνες τους. Στην εξίσωση πρέπει να προσθέσουμε και τις χώρες της Ε.Ε., όπως η Γερμανία και η Πολωνία, που αναπτύσσουν σημαντικά αμυντικά προγράμματα, αλλά και συνολικά την Ε.Ε. που, στο πλαίσιο του ReArm Europe, με πρώτο απτό παράδειγμα το πρόγραμμα SAFE, προχωρά σε σημαντικές επενδύσεις. Σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να ξεχνάμε και τη Ρωσία, που έχει μετατραπεί σε μια στρατιωτική οικονομία. Προφανώς η αιχμή του ανταγωνισμού θα είναι στην τεχνολογία και στο διάστημα. Ποιες νέες απειλές προκύπτουν για την Ευρώπη από την αναβάθμιση των κινεζικών δυνατοτήτων σε τεχνολογίες όπως η τεχνητή νοημοσύνη, ο κυβερνοπόλεμος και τα drones; Οι τρεις αυτές δυνατότητες είναι ο πυρήνας των υβριδικών απειλών. Η ενίσχυση λοιπόν της Κίνας σε αυτούς τους τομείς αναβαθμίζει τις υβριδικές απειλές από μέρους της. Πρέπει να προσθέσουμε και τις προσπάθειες ξένης ή και κακόβουλης διείσδυσης με διάφορα μέσα. Η πρόσφατη κυβερνοεπίθεση από δρώντες που σχετίζονται με την Κίνα καταδεικνύει ότι ο κυβερνοχώρος θα είναι το πεδίο έκφρασης των περισσότερων απειλών. Τέλος, υπάρχει πάντα και η παράμετρος της κακόβουλης χρήσης των αναδυόμενων τεχνολογιών. Η Ρωσία, παρά τις πιέσεις λόγω Ουκρανίας, ενισχύει τη συνεργασία της με την Κίνα. Πόσο ισχυρή και βιώσιμη μπορεί να αποδειχθεί αυτή η στρατηγική σύμπλευση; Υπάρχουν πολλοί λόγοι που φέρνουν κοντά αυτές τις δύο χώρες, κυρίως μετά την απομόνωση της Ρωσίας, ως συνέπεια της εισβολής της στην Ουκρανία. Από την άλλη πλευρά, βλέπουμε και την προσπάθεια του Προέδρου Τραμπ να κάνει άνοιγμα στη Ρωσία στο πλαίσιο της διαχείρισης της απειλής από την Κίνα, τακτική που όμως δεν έχει λειτουργήσει ακόμη. Η κοινή αντίληψη για την ισχύ, το διεθνές δίκαιο και τη Δύση δημιουργεί ισχυρούς στρατηγικούς δεσμούς μεταξύ Κίνας και Ρωσίας.

Διαβάστε ολόκληρη τη συνέντευξη στο lifo.gr.

11.09.25

Κ ΑΘΕ Σ Α Β ΒΑΤΟ ΣΤΟ Li FO.g r

K HPE A HOEIE Α ΠΟ ΤΟΝ

Α ΡΗ ΔΗ ΜΟΚ ΙΔΗ LiFO 11.09.25

11

12

LiFO

11.09.25

LiFO 11.09.25

13

AKΡΟΒΑΤΩΝΤΑΣ

FOOTNOTES

Μια άλλη Ελλάδα…

Πότε θα ανοίξουν επιτέλους τα σχολεία;

Οι εικόνες από το Φεστιβάλ Βιβλίου στο Πεδίον του Άρεως σαν να ’δειχναν ότι κάπου υπάρχει μια άλλη Ελλάδα η οποία δεν περιορίζεται στη μιζέρια, ψάχνεται, προβληματίζεται. α πό τον γ ι άν ν η πα ν τελάκη

talkofthetown

Την ίδια Κυριακή που κυριαρχούσε αυτή η εικόνα της γενικευμένης παρακμής, σε μια γωνιά της πρωτεύουσας συνέβαινε κάτι εξαιρετικά ενδιαφέρον. Στο 53ο Φεστιβάλ Βιβλίου στο Πεδίον του Άρεως πολλές εκατοντάδες άνθρωποι είχαν κατακλύσει τους χώρους της έκθεσης.

14

LiFO

Τ

ην περασμένη Κυριακή προσπάθησα να παρακολουθήσω κάποια από τα όσα συμβαίνουν γύρω από αυτό που λέγεται πολιτική ζωή της χώρας. Στην επικαιρότητα κυριαρχούσαν πολλά πολιτικά αλλά κυρίως παραπολιτικά θέματα, όπως συνήθως συμβαίνει. Όπως επίσης συμβαίνει να μην εστιάζουμε στην απουσία μιας συγκροτημένης πολιτικής αλλά στις ανόητες ατάκες ενός υπουργού, γενικά ενός πολιτικού που τις λέει στην τηλεόραση για να κάνει θόρυβο. Πολλές δηλώσεις εντυπωσιασμού, απουσία πολιτικής και ουσιαστικού διαλόγου, μεγάλες δόσεις λαϊκισμού και δημαγωγίας, αντιπαραθέσεις χωρίς ουσία, ευτελισμός ιδεών. Ο πρωθυπουργός είχε ήδη εξαγγείλει με τον κλασικό παλαιοκομματικό τρόπο οικονομικά μέτρα από το βήμα της ΔΕΘ, σε μια απέλπιδα προσπάθεια να περιορίσει τις εκλογικές απώλειες του κόμματός του, που όλες οι δημοσκοπήσεις συμφωνούν ότι βρίσκεται σε ιστορικά χαμηλά ποσοστά συγκριτικά με τον χρόνο παραμονής του στην εξουσία. Έβδομος χρόνος σε αυτήν, με εσάνς πολλών σκανδάλων να πλανιέται στην ατμόσφαιρα και ένα πολύ μεγάλο κομμάτι της κοινωνίας να βιώνει εξαιρετικά δύσκολες οικονομικές συνθήκες, και απλώς έδωσε ένα σωρό υποσχέσεις, ακολουθώντας μια αδιέξοδη επιδοματική πολιτική. Την ίδια στιγμή, τα μέσα ενημέρωσης αλλά και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης (όπου η τοξικότητα περισσεύει) συνέχιζαν για πολλοστή μέρα να βάζουν στοιχήματα για το κατά πόσο είναι πιθανό να κάνει κόμμα ο Αλέξης Τσίπρας, για το πολιτικό και ιδεολογικό στίγμα που αυτό θα έχει, το οποίο, με βάση όσα έχει πει ως τώρα ο πρώην πρωθυπουργός, είναι εξαιρετικά νεφελώδες, αλλά και για τα ονόματα που μπορεί να το στελεχώσουν· όλα αυτά με όρους παραπολιτικής και ένα είδος πολιτικού κουτσομπολιού το οποίο τροφοδοτεί και ο ίδιος. Όλα αυτά εκείνη την ημέρα έμοιαζαν με μια βαρετή επανάληψη όσων συμβαίνουν τα τελευταία χρόνια, ένα θλιβερό και μίζερο πολιτικό σκηνικό με μονομάχους, κυρίαρχους, εξουσιαστές, λαϊκιστές, μεσσίες, ακροδεξιούς, ημιπαράφρονες και διάφορους άλλους πολιτικούς πρόθυμους να μας βγάλουν από τα αδιέξοδα στα οποία βρίσκονται η κοινωνία αλλά και η χώρα σε πολλά επίπεδα. Το σκηνικό συμπληρωνόταν από νέες πτυχές των οικονομικών σκανδάλων που αφορούν τον ΟΠΕΚΕΠΕ, νέες αποκαλύψεις για απίθανους τύπους που βρέθηκαν να ροκανίζουν κοινοτικά κονδύλια τα οποία στερήθηκαν κάποιοι ώστε να γίνουν αυτοί ζάπλουτοι. Νέα ερωτήματα και επιπλέον αμφιβολίες για το αν ποτέ θα αποδοθεί δικαιοσύνη, ανάλογες με αυτές που προκύπτουν για τη δικαστική τύχη του άλλου μεγάλου σκανδάλου, αυτού των Τεμπών, με τη δικαιολογημένη κοινωνική απαίτηση κάποιοι επιτέλους να πληρώσουν, η οποία οδηγεί ακόμα χιλιάδες ανθρώπους στους δρόμους. Φυσικά δεν θα μπορούσαν να απουσιάζουν εκείνη την ημέρα, όπως και κάθε μέρα, τα μικρά ή λίγο μεγαλύτερα εγκλήματα και γενικά τα γεγονότα μικρής σημασίας που καταγράφουν τα αστυνομικά δελτία, τα οποία με τη βοήθεια ιδιαίτερα των τηλεοπτικών σταθμών μεγεθύνονται, δραματοποιούνται θεαματικά και αποκτούν μεγάλες διαστάσεις, μεγαλύτερες απ’ όσες θα τους άξιζε· η κοινωνία μοιάζει να κυριαρχείται από αυτά, κάτι που στην πραγματικότητα δεν ισχύει, απλώς ενισχύουν τους φόβους της. Σκεφτόμουν πως αν κάποιος που δεν ζει στη χώρα μας την επισκεπτόταν και είχε όλες αυτές τις προσλαμβάνουσες θα έφτανε στο σχεδόν ασφαλές συμπέρασμα ότι η χώρα αυτή βρίσκεται σε παρακμή σε πολλά επίπεδα: δικαιοσύνης, πολιτικό, κοινωνικό, σχεδόν σε όλα. Και αυτό, σε έναν βαθμό τουλάχιστον, πράγματι συμβαίνει. Αλλά αφορά την κοινωνία στο σύνολό της; Την ίδια Κυριακή που κυριαρχούσε αυτή η εικόνα της γενικευμένης παρακμής, σε μια γωνιά της πρωτεύουσας συνέβαινε κάτι εξαιρετικά ενδιαφέρον. Στο 53ο Φεστιβάλ Βιβλίου στο Πεδίον του Άρεως πολλές εκατοντάδες άνθρωποι είχαν κατακλύσει τους χώρους της έκθεσης: άλλοι, περισσότερο ψαγμένοι, γνώριζαν τι θα αγοράσουν, άλλοι, λιγότερο, ρωτούσαν τους υπεύθυνους των εκδοτικών οίκων για τα βιβλία που βρίσκονταν στους πάγκους. Το πιο εντυπωσιακό ήταν το πλήθος αλλά και το ότι δεν ήταν εύκολο να προσδιορίσεις τον μέσο όρο ηλικίας· αν μπορεί κανείς να βγάλει ένα ασφαλές συμπέρασμα βλέποντας τις εικόνες, υπήρχαν άνθρωποι όλων των ηλικιών και κάθε κοινωνικής τάξης. Οι εικόνες αυτές από το φεστιβάλ έμοιαζε να σου φωνάζουν ότι κάπου υπάρχει μια άλλη Ελλάδα, η οποία δεν περιορίζεται στη μιζέρια, αναζητεί διεξόδους, ψάχνεται, προβληματίζεται και σκέφτεται, κυρίως σκέφτεται. Έχω την εντύπωση πως ένα μεγάλο κομμάτι της προέρχεται από εκείνο το τεράστιο ποσοστό αποχής που σημειώθηκε στην τελευταία εκλογική αναμέτρηση, για το οποίο δεν μιλάμε συχνά και αφορά ανθρώπους απογοητευμένους, που δεν βρήκαν εκπροσώπηση ανάμεσα στις προτάσεις από τις οποίες είχαν να επιλέξουν, αλλά δεν είναι αδιάφοροι, κυνικοί, αρνητές της πολιτικής. Μια Ελλάδα που τη συναντάς και σε άλλους χώρους, σε πολλές συζητήσεις, σε διαφορετικά επίπεδα. Αναρωτιέμαι αν θα βρει κάποτε εκπροσώπηση…

Πώς κατέληξα να φτιάχνω ροζ μακαρόνια με παντζάρι παρέα με ένα πεντάχρονο σε ένα διαμέρισμα στα Ιλίσια;

απ ό τ η δεσπ ο ι να τ ρι β ολ η

Τα παιδιά στην Ελλάδα έχουν συνολικά δεκαεπτά εβδομάδες διακοπών. Σε αντίθεση με τις περισσότερες βορειοευρωπαϊκές χώρες, που οι εβδομάδες αυτές είναι μοιρασμένες στη διάρκεια του χρόνου, στην Ελλάδα οι δώδεκα από αυτές είναι μαζεμένες το καλοκαίρι.

Σ

ήμερα, Τετάρτη 10 Σεπτεμβρίου, το παιδί μου ζει την τελευταία ημέρα των διακοπών του και φτιάχνουμε μαζί ροζ μακαρόνια με παντζάρι. Έχουμε βάψει το μάρμαρο της κουζίνας, το τραπέζι και τον νεροχύτη. Το πάτωμα είναι γεμάτο ψίχουλα και ροζ λεκέδες. Αύριο έχει αγιασμό. Τη Δευτέρα ξεκινάει σχολείο. Περιμένω κι εγώ, όπως σχεδόν όλοι οι γονείς που γνωρίζω, τα σχολεία να ανοίξουν με τα χέρια υψωμένα προς τον ουρανό, σαν βιβλικός ήρωας τη στιγμή της Αποκάλυψης. Υπάρχει ένα σημείο καμπής μετά την παιδική χαρά, το πάρκο, τη ζωγραφική, τα βιβλία δραστηριοτήτων και τα αυτοκόλλητα, και κυρίως μετά τις oκτώ συνεχόμενες ώρες Ρaw Ρatrol στην τηλεόραση, που οι γονείς ξεκινάμε τις «σπιτικές δημιουργικές δραστηριότητες»: ας φτιάξουμε πλαστικά βραχιολάκια με μικροσκοπικά πολύχρωμα λαστιχάκια που θα σκορπίσουν στο πάτωμα και θα τα βρίσκουμε στον εμετό της γάτας για μήνες/ Ας ζωγραφίσουμε με τέμπερες τα χαρτιά, το τζάμι και τον τοίχο / Ας φτιάξουμε ροζ μακαρόνια με παντζάρι / Ας φτιάξουμε άλλο ένα lego που θα πατήσουμε κατά λάθος με τις γυμνές μας πατούσες ένα βράδυ ουρλιάζοντας. Τα παιδιά στην Ελλάδα έχουν συνολικά δεκαεπτά εβδομάδες διακοπών. Σε αντίθεση με τις περισσότερες βορειοευρωπαϊκές χώρες, που οι εβδομάδες αυτές είναι μοιρασμένες στη διάρκεια του χρόνου, στην Ελλάδα οι δώδεκα από αυτές είναι μαζεμένες το καλοκαίρι. Ναι, φυσικά και πήγαμε διακοπές. Φυσικά και δώσαμε το νεφρό μας για να πάει έναν μήνα summer camp, να κάνει εκδρομές, κολύμπι, να φτιάξει σπιτική πίτσα και να κουρευτεί μόνος του με το ψαλίδι [«Τι να σας πω (παύση), κάναμε χαρτοκοπτική (παύση), Γύρισα το κεφάλι μου κι αυτός είχε ήδη αρπάξει το ψαλίδι», μου είπε στο τηλέφωνο η δασκάλα]. Κάπως έτσι πέρασαν έξι εβδομάδες. Μας απέμειναν άλλες έξι, κατά τις οποίες δουλεύαμε και έπρεπε να επιστρατεύσουμε κάθε πιθανό τέχνασμα και τεχνική, καθώς και γιαγιάδες, παππούδες, ξαδέρφες και θείες. Τι έκανα εγώ σε δώδεκα εβδομάδες διακοπών τη μακρινή δεκαετία του ’90; Από τα 7 έως τα 14 περίπου πήγαινα κατασκήνωση στο Σούνιο ή στο Καπανδρίτι. Ζούσαμε σε σκηνές ή σε ξύλινα σπιτάκια. Πίναμε αραιωμένο γάλα ΝΟΥΝΟΥ, τρώγαμε βιομηχανικού τύπου μαρμελάδα και νερόβραστο φαγητό από υπερφυσικά καζάνια. Οι γονείς μου με αποχαιρετούσαν πρόθυμα, αλλά στα λιγοστά επισκεπτήρια με χάιδευαν, με αγκάλιαζαν σφιχτά και μου έφερναν απαγορευμένα πράγματα, όπως το περιοδικό «Σούπερ Κατερίνα», που περιείχε άρθρα όπως «Πώς να τον κάνεις να σε ερωτευτεί τρελά!» και «Ποιο είδος κουρέματος σου ταιριάζει αν έχεις τετράγωνο πρόσωπο». Μετά πήγαινα στη γιαγιά μου στην Κέρκυρα μέχρι να έρθουν οι γονείς μου για να κάνουμε όλοι μαζί διακοπές. Το βασικότερο απ’ όλα, βέβαια, ήταν πως η μητέρα μου δεν δούλευε – μέχρι τα 7 περνούσα τα καλοκαίρια μου κυρίως μαζί της. Πλέον ζούμε στην εποχή του ύστερου καπιταλισμού. Δουλεύουμε όλοι και δεν υπάρχουν απαραίτητα παππούδες και γιαγιάδες στην επαρχία ή οπουδήποτε. Επίσης, κάνουμε παιδιά μεγαλύτεροι, αρά οι γονείς μας είναι κι αυτοί μεγάλοι. Ποιο ζευγάρι ογδοντάχρονων έχει τις αντοχές για να προσέχει ένα πεντάχρονο παιδάκι για εβδομάδες ολόκληρες; Και κάπως έτσι καταλήγεις να μαγειρεύεις ροζ μακαρόνια με παντζάρι παρέα με ένα πεντάχρονο σε ένα διαμέρισμα στα Ιλίσια.

11.09.25

LiFO 11.09.25

15

Βαρβάκειος / Εξωτερική ενημερωτική πινακίδα

Α ΠΌ ΤΟ ΧΘ ΕΣ ΣΤΟ ΣΉΜΕΡΑ:

Τα πάρκινγκ της Αθήνας αλλάζουν εποχή Το κέντρο της πόλης αναβαθμίζεται με νέες υποδομές στάθμευσης που θα αποτελέσουν κόμβους βιώσιμης κινητικότητας.

της εφαρμογής Athens Park & Ride παρέχεται * Μέσω δωρεάν μετακίνηση με τα κοινόχρηστα ηλεκτρικά ποδήλατα που βρίσκονται στα δύο πάρκινγκ.

16

LiFO

ΕΝΑ ΑΠΟ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΜΙΑΣ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΠΟΛΗΣ που επενδύει στη βιωσιμότητα είναι, μεταξύ άλλων, οι αναβαθμισμένοι και λειτουργικοί χώροι στάθμευσης. Καθώς η Αθήνα αλλάζει πρόσωπο και περνά στη νέα εποχή της, τα δημοτικά πάρκινγκ στο ιστορικό κέντρο ανανεώνονται ριζικά με πρωτοβουλία της ΔΑΕΜ Α.Ε., υπό την ευθύνη του δήμου Αθηναίων, στο πλαίσιο της στρατηγικής της δημοτικής αρχής του Χάρη Δούκα. Σε «στρατηγικά» σημεία (Βαρβάκειος, Πλατεία Κλαυθμώνος) γύρω από τα οποία εκτυλίσσεται η εμπορική και κοινωνική ζωή της πόλης όλες τις ώρες της ημέρας και όπου υπάρχει η ανάγκη τόσο για μια ολιγόωρη στάθμευση όσο και για την καθημερινή εξυπηρέτηση των εργαζομένων της περιοχής, τα δημοτικά πάρκινγκ εκσυγχρονίζονται, αποκτώντας νέα εικόνα και υποδομές που τα μετατρέπουν σε λειτουργικούς κόμβους έξυπνης κινητικότητας. Οι εκτεταμένες παρεμβάσεις που υλοποίησε η ΔΑΕΜ Α.Ε. σε συνεργασία με τον δήμο Αθηναίων και τον αντιδήμαρχο Δημοτικής Περιουσίας Πάρη Χαρλαύτη περιλαμβάνουν από εγκατάσταση φορτιστών ηλεκτρικών οχημάτων μέχρι πλήρη ανακαίνιση των υποδομών και έξυπνες λύσεις κινητικότητας, ενώ όσον αφορά την τιμολογιακή πολιτική, τα δημοτικά πάρκινγκ έχουν τις χαμηλότερες τιμές σε σχέση με τον ανταγωνισμό της αγοράς, με στόχο τη μεγαλύτερη προσβασιμότητα. «Μετατρέπουμε τα δημοτικά πάρκινγκ της Αθήνας σε κόμβους βιώσιμης κινητικότητας και ευφυούς εξυπηρέτησης. Η τεχνολογία, η προσβασιμότητα και η πράσινη μετάβαση παύουν να είναι θεωρία, γίνονται καθημερινή εμπειρία για τον πολίτη. Η πόλη αποκτά υποδομές που συνδέονται με τις ανάγκες του σήμερα και τις απαιτήσεις του αύριο. Ο δήμος Αθηναίων υλοποιεί στην πράξη το όραμα για μια βιώσιμη και ανθρώπινη πόλη για τους κατοίκους της», δήλωσε σχετικά ο διευθύνων σύμβουλος της ΔΑΕΜ Α.Ε., Λάζαρος Καραούλης, ενώ ο Πάρης Χαρλαύτης, αντιδήμαρχος Δημοτικής Περιουσίας, σημείωσε: «Αξιοποιούμε τη δημοτική περιουσία και προσφέρουμε στους πολίτες της Αθήνας σύγχρονες, ασφαλείς και λειτουργικές υποδομές». Ας δούμε πιο αναλυτικά τα έργα που υλοποιήθηκαν στους Δημοτικούς Σταθμούς Πάρκινγκ Βαρβακείου και Κλαυθμώνος.

11.09.25

ΤΟ ΝΕΟ ΠΑΡΚΙΝΓΚ ΤΗΣ ΒΑΡΒΑΚΕΙΟΥ

Ο ΑΝΑΝΕΩΜΕΝΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΤΗΣ ΚΛΑΥΘΜΩΝΟΣ

Ένα από τα πιο ζωντανά και πολυσύχναστα σημεία του ιστορικού κέντρου έχει πλέον το δημοτικό πάρκινγκ που του αναλογεί. Στο πλαίσιο της πράσινης μετάβασης, εγκαταστάθηκαν φορτιστές ηλεκτρικών αυτοκινήτων, ώστε οι οδηγοί να μπορούν να επαναφορτίζουν τα οχήματά τους ενώ κάνουν τις δουλειές τους στην αγορά, και τοποθετήθηκαν κοινόχρηστα ηλεκτρικά ποδήλατα, διαθέσιμα δωρεάν μέσω της εφαρμογής Athens Park & Ride, η οποία στοχεύει στο να ενθαρρύνει τη χρήση του ποδηλάτου στο κέντρο, προσφέροντας έναν εναλλακτικό, πράσινο τρόπο μετακίνησης για όσους το επιθυμούν. Ταυτόχρονα, η διαρρύθμιση των θέσεων άλλαξε ώστε να φιλοξενούνται και οχήματα μεγάλου μεγέθους, τμήματα του δαπέδου επισκευάστηκαν, οι διαγραμμίσεις ξαναβάφτηκαν και οι αριθμοί των θέσεων τοποθετήθηκαν εκ νέου. Τα WC του σταθμού ανακαινίστηκαν ριζικά, με νέο σύστημα ελεγχόμενης πρόσβασης που ενισχύει την καθαριότητα και την ασφάλεια, ενώ έγιναν επισκευές στην τοιχοποιία και νέο βάψιμο στο επίπεδο Α1, αλλαγή του ασφαλτοτάπητα στις ράμπες εισόδου/εξόδου, επισκευή των σχαρών απορροής υδάτων και τοποθέτηση μιας νέας, διπλής όψης πληροφοριακής πινακίδας, ορατής τόσο από τη Σωκράτους όσο και από την Ευριπίδου. Τέλος, εγκαταστάθηκε ένα πλήρες ERP σύστημα που θα επιτρέπει την καλύτερη λειτουργία του σταθμού.

Το πάρκινγκ ενός ακόμη σημείου-κόμβου του κέντρου έχει πλέον μια νέα εικόνα. Εδώ, τα έργα ξεκίνησαν από την αποτύπωση και την ανάλυση της στατικής επάρκειας του κτιρίου, ενώ εκπονήθηκε και μελέτη ενίσχυσης του Φ.Ο. Στη συνέχεια, στις ράμπες ανόδου και καθόδου τοποθετήθηκαν κουπαστές και δημιουργήθηκε διάδρομος για τους πεζούς, ενώ ο φωτισμός τους ανανεώθηκε ριζικά. Επιπλέον, η ράμπα ΑΜΕΑ στην είσοδο του σταθμού ολοκληρώθηκε, εξασφαλίζοντας έτσι πλήρη προσβασιμότητα. Όπως και στη Βαρβάκειο, έτσι και εδώ, τα WC ανακαινίστηκαν ριζικά με σύστημα ελεγχόμενης πρόσβασης, εγκαταστάθηκαν φορτιστές ηλεκτρικών οχημάτων στο Α επίπεδο και τοποθετήθηκαν κοινόχρηστα ηλεκτρικά ποδήλατα για χρήση μέσω της εφαρμογής Athens Park & Ride. Ακόμα, ένα ERP σύστημα προστέθηκε για τον έλεγχο της λειτουργίας του πάρκινγκ. Για το πάρκινγκ της Κλαυθμώνος εκπονήθηκε επίσης μια κυκλοφοριακή μελέτη ώστε να διευκολυνθεί η πρόσβαση, ενώ τοποθετήθηκε μια οθόνη 85 ιντσών που προβάλλει πληροφορίες και μηνύματα σχετικά με τη λειτουργία του σταθμού. Επιπλέον, τοποθετήθηκαν ενισχυτές σήματος GPS και εγκαταστάθηκαν GSM ώστε να μην υπάρχουν πλέον «τυφλά σημεία», ενώ έγινε και τομή στην πλάκα του τρίτου υπογείου για ακριβή αποτύπωση των θεμελίων του κτιρίου.

Κλαυθμώνος / Ηλεκτρικά ποδήλατα

Κλαυθμώνος / Φορτιστές

«Μετατρέπουμε τα δημοτικά πάρκινγκ της Αθήνας σε κόμβους βιώσιμης κινητικότητας και ευφυούς εξυπηρέτησης. Η τεχνολογία, η προσβασιμότητα και η πράσινη μετάβαση παύουν να είναι θεωρία, γίνονται καθημερινή εμπειρία για τον πολίτη»

Οι παρεμβάσεις στα δημοτικά πάρκινγκ, ωστόσο, δεν σταματούν εδώ. Τους επόμενους μήνες αναμένεται να προστεθεί ακόμα ένας σημαντικός κρίκος στην αλυσίδα των αναβαθμισμένων υποδομών στάθμευσης, αφού θα τεθεί σε λειτουργία ο δημοτικός σταθμός πάρκινγκ της Πλατείας Κοτζιά, χωρητικότητας 691 θέσεων, που υλοποιείται σε συνεργασία με τη διεύθυνση Ακίνητης περιουσίας του δήμου Αθηναίων. Η λειτουργία του θα πραγματοποιηθεί άμεσα και αποτελεσματικά προς όφελος των δημοτών με ευθύνη της ΔΑΕΜ Α.Ε., ενισχύοντας έτσι το δίκτυο προσβάσιμων και σύγχρονων χώρων στάθμευσης στο ιστορικό κέντρο. Η αναβάθμιση των δημοτικών πάρκινγκ από τη ΔΑΕΜ Α.Ε. σε συνεργασία με τον δήμο Αθηναίων αποτελεί ένα ακόμη βήμα για μια βιώσιμη, σύγχρονη και προσβάσιμη Αθήνα, στο πλαίσιο της στρατηγικής της δημοτικής αρχής του Χάρη Δούκα. Με τις νέες υποδομές, η πόλη αποκτά όχι απλώς περισσότερους χώρους στάθμευσης αλλά κόμβους βιώσιμης κινητικότητας που συνδέονται με τις ανάγκες της σύγχρονης καθημερινότητας. Ταυτόχρονα, συγκεκριμένες παρεμβάσεις όπως οι φορτιστές ηλεκτρικών αυτοκινήτων αλλά και τα κοινόχρηστα ηλεκτρικά ποδήλατα θα ενθαρρύνουν και νέους τρόπους μετακίνησης στην πόλη, ενισχύοντας την πράσινη μετάβαση της Αθήνας και δημιουργώντας νέες συνήθειες και προοπτικές για τους κατοίκους της.

Βαρβάκειος / WC

Κλαυθμώνος / Ράμπα ανόδου-καθόδου

ΔΙΕΥΘΎΝΩΝ ΣΎΜΒΟΥΛΟΣ ΤΗΣ ΔΑΕΜ Α.Ε., ΛΆΖΑΡΟΣ ΚΑΡΑΟΎΛΗΣ.

Βαρβάκειος / Φορτιστές

LiFO 11.09.25

17

TAL K OF THE TOWN ο ανδρέας αγγελιδάκης, που έχει σταθερή παρουσία στην ελληνική και διεθνή καλλιτεχνική σκηνή, θα εκπροσωπήσει την Ελλάδα στην 61η Μπιενάλε Βενετίας. Τα σύγχρονα ζητήματα ταυτότητας, πολιτιστικής μνήμης και ερμηνείας της Ιστορίας συναρτώνται στο έργο του σε μια υβριδική και ερευνητική πρακτική που τέμνει την αρχιτεκτονική, την επιτελεστικότητα, τη θεωρία και το ψηφιακό κομμάτι. Στην εγκατάσταση «Δωμάτιο Απόδρασης», την οποία θα παρουσιάσει, βρίσκουμε αυτό που συνιστά κεντρικό άξονα της καλλιτεχνικής του προσέγγισης: τον τρόπο που κατασκευάζονται οι αφηγήσεις, τους μηχανισμούς που καθορίζουν τι θεωρείται αληθινό ή αυθεντικό και το πώς αυτές οι κατασκευές διαπερνούν το βλέμμα μας, τον πολιτισμό και την εμπειρία του εαυτού. Προσεγγίζει την αλληγορία του πλατωνικού σπηλαίου στη συνθήκη της ψηφιακής παραίσθησης, της μετα-αλήθειας και της πολιτιστικής κατανάλωσης. Στο στούντιό του, αντικείμενα και υλικά που κατακλύζουν τον χώρο μοιάζουν με μια οπτική αφήγηση της εποχής που σχολιάζει μέσα σε ένα κύκλωμα ανατροφοδότησης, κατασκευάζοντας μια εικόνα που διαρκώς αντανακλάται, πολλαπλασιάζεται και καταναλώνεται, ένα δωμάτιο απόδρασης από το οποίο ακόμα και ο ίδιος θα διαφύγει όταν ολοκληρώσει το έργο και θα αδειάσει ο χώρος, όπως λέει γελώντας.

— Ας ξεκινήσουμε από την ιδέα της πρότασης που καταθέσατε στην Μπιενάλε. Ήταν μια ιδέα του Γιώργου Μπεκιράκη, ενός curator που εκτιμώ πολύ· φροντίζει τους καλλιτέχνες ακόμα και αν δεν συμμετέχει σε ένα πρότζεκτ, πάντα ασχολείται επιμελώς, οπότε από αυτόν ξεκίνησε το όλο πράγμα. Μου έδωσε την ηθική στήριξη να υποβάλουμε την πρόταση. Το θέμα του περιπτέρου είναι μια αναπαράσταση της αλληγορίας του σπηλαίου του Πλάτωνα όπως περιγράφεται στην «Πολιτεία», στον διάλογο μεταξύ του Γλαύκωνα και του Σωκράτη, μια αλληγορία που παρουσιάζει άτομα τα οποία ζουν σε μια σπηλιά και το μόνο που βλέπουν είναι οι σκιές των αντικειμένων, και θεωρούν ότι αυτές είναι η πραγματικότητα.

— Μιλώντας για μία από τις πιο παραστατικές μεταφορές όλων των εποχών, πού υπάρχει σήμερα αυτή η σπηλιά; Υπάρχει παντού. Ανοίγεις τις ειδήσεις, βλέπεις ότι έκανε κάτι ο Τραμπ και αν διαβάσεις τα σχόλια διαπιστώνεις ότι όλοι αναρωτιούνται αν αυτό έχει συμβεί πραγματικά. Οπότε, είμαστε εντελώς μέσα στο σπήλαιο του Πλάτωνα, δεν ξέρουμε πια τι είναι αλήθεια και τι είναι ψέμα ή ψεύτικο. Παρακολουθώ συστηματικά τις ειδήσεις από την Αμερική, η οποία, όπως δείχνουν τα πράγματα, μπαίνει σε μια φάση φασισμού, αλλά οι άνθρωποι νομίζουν ακόμα ότι είναι όλα εντάξει. Αν, για παράδειγμα, έλεγες πριν από έναν χρόνο πώς οι ξένοι στην Αμερική κινδυνεύουν να συλληφθούν και να απελαθούν, αυτό θα ακουγόταν σουρεαλιστικό. Τώρα αυτό έχει γίνει καθημερινότητα και ο κόσμος φεύγει οικειοθελώς για να αποφύγει τις επιπτώσεις αυτής της νέας πολιτικής. Επίσης, παρακολουθώ τον Gavin Newsom, τον κυβερνήτη της Καλιφόρνιας, που κάνει μια καμπάνια με φαντασιόπληκτα σενάρια, τρολάροντας τον Τραμπ, χωρίς να είναι κωμικός. Το κάνει απλώς επειδή θέλει να σοκάρει τον κόσμο και σκέφτομαι: «Διακρίνουν, άραγε, οι άνθρωποι την αλήθεια από το ψέμα; Τον πιστεύουν; Θα κάνει τον κόσμο να σκεφτεί ή θα αποτύχει; Γι’ αυτό πιστεύω ότι το σπήλαιο του Πλάτωνα είναι κάτι εντελώς σύγχρονο και επίκαιρο σήμερα.

— Ως μηχανισμός που συνδέει το φαντασιακό με τον ρεαλισμό και την πραγματικότητα; Το σπήλαιο είναι καταρχάς μηχανισμός και ως τέτοιος με ενδιέφερε. Ο αφηρημένος αυτός χώρος με ενδιέφερε και ιστορικά, γιατί τις δεκαετίες του ’60 και του ’70, όταν ξεκινούσε στην τέχνη η επανάσταση που έγινε με το πολύ πρώιμο electronic art, το σπήλαιο του Πλάτωνα ήταν η αναφορά, ο πρώτος χώρος VR σε ένα πανεπιστήμιο στο Τέξας που λεγόταν «The cave». Το είχα μελετήσει τότε και αργότερα, στη δεκαετία του ’90, όταν άρχισε να με ενδιαφέρει η τεχνολογία με τον τρόπο του ίντερνετ, και το σπήλαιο του Πλάτωνα ήταν το «εικόνισμα» εκείνης της περιόδου. Το άλλο που με ενδιέφερε πάντα ήταν το ερώτημα «τι κάνουμε τώ-

ρα;». Πώς αντιστέκεσαι στον φασισμό χωρίς να γίνεις γραφικός αντιφασίστας, για παράδειγμα, πώς μπορείς πραγματικά να διαβάλεις ένα τέτοιο σύστημα – αρκετά αφηρημένες έννοιες…

— Ωστόσο, είναι έννοιες συνδεδεμένες με την καθημερινότητά μας. Οπότε, πώς τα προσεγγίζεις εσύ όλα αυτά; Ο τρόπος μου είναι να αναλύω τα πράγματα μέχρι να καταρρεύσουν, κατά κάποιον τρόπο.

— Για παράδειγμα, στους κίονες που φτιάχνεις στις «πουφοκολόνες» αυτό συνέβη: έγινε μια ανάλυση αισθητικής φόρμας μέχρι την κατάρρευση του συμβόλου. Αυτά τα συγκεκριμένα πουφ στην αρχή ονομάζονταν «ο εξαντλημένος ρυθμός», που δεν είναι άλλο από τον σημερινό πολίτη. Κάθε κολόνα είναι υποκατάστατο ενός Έλληνα πολίτη, που έπειτα από τόσα και τόσα που έχει περάσει λέει «δεν αντέχω πια», όχι θεωρητικά αλλά κοιτάζοντας τον λογαριασμό του ρεύματος που φτάνει το μισό νοίκι του. Οπότε, εδώ μελετάω έναν χώρο ιδεών, όπως και στην προηγούμενη πρόταση που είχα κάνει, αλλά με κάπως διαφορετικό χειρισμό.

— Πρόσεξα στις φωτογραφίες της πρότασης μια ιδιαίτερη μνεία στο ίδιο το κτίριο, στο ελληνικό περίπτερο το οποίο έχει μια πολύ ενδιαφέρουσα ιστορία. Πώς θα τη συμπεριλάβεις; Αυτήν τη φορά μελέτησα το κτίριο, γιατί πάντα με ιντρίγκαρε το ότι είναι βυζαντινό μέσα στη Βενετία. Χτίστηκε το 1934, τη χρονιά που στην Ιταλία ο Μουσολίνι κέρδισε τις εκλογές με 99,85%. Ήταν ο πρώτος δικτάτορας που χρησιμοποίησε τις εκλογές ως μηχανισμό για να δείξει ότι είχε την αποδοχή της συντριπτικής πλειοψηφίας των πολιτών. Την ίδια χρονιά οι Έλληνες ακύρωσαν τον διαγωνισμό που είχε προκηρυχθεί για το περίπτερο και ανέθεσαν στον αρχιτέκτονα Γιώργο Παπανδρέου να το σχεδιάσει σε νεοβυζαντινό ρυθμό, γιατί το Βυζάντιο ήταν το εικόνισμα του Έλληνα φασίστα τότε, όπως ήταν για τον Ιταλό η αρχαία Ρώμη. Ήταν κάτι που συνόψιζε τη ρητορική και την προβληματική της εποχής πριν από τη δικτατορία Μεταξά. Κάτι άλλο που με ενδιέφερε στην όψη του περιπτέρου είναι οι κίονες, οι οποίοι μοιάζουν με καρτούν. Έχουν αυτά τα μάτια που στροβιλίζονται, μια στρογγυλή μύτη. Θα το αποκαλούσα «ο μπερδεμένος πολίτης». Ψάχνοντας περισσότερο, βρήκα ότι έτσι είναι οι κίονες της Αγια-Σοφιάς. Δεν είναι απλώς ένα βυζαντινό περίπτερο, είναι ένα σκηνικό αναφοράς μιας εθνικής ιδέας.

— Μιλάμε για το 1934, τη χρονιά που ο Χίτλερ όχι μόνο διέλυσε την εσωτερική αντιπολίτευση και τους αντιρρησίες του καθεστώτος αλλά κατάρτισε και τις περίφημες «ροζ λίστες». Είναι η χρονιά με τη «Νύχτα των μεγάλων μαχαιριών», η χρονιά που κυνήγησε όλους τους ομοφυλόφιλους, πρόσωπα ασύμβατα με τη φυλετική καθαρότητα, η χρονιά που ιδρύθηκε η Γκεστάπο, οπότε το περίπτερο χτίστηκε σαν παιδάκι του φασισμού και αναφέρεται στην ορθοδοξία, κάτι που μου δημιουργεί άλλο ένα ερώτημα: πώς κάτι σαν τον φασισμό χρησιμοποιεί την ορθοδοξία, που κατά βάση είναι μια θρησκεία αγάπης και καλοσύνης; Με αυτόν τον τρόπο και με αυτά τα δεδομένα στο μυαλό μου είδα το περίπτερο όχι μόνο ως κέλυφος ενός σπηλαίου σαν εκείνο του Πλάτωνα αλλά και ως ένα αποτέλεσμα που υπήρχε μέσα σε αυτήν τη σπηλιά, με μια μορφή πολύ συγκεκριμένη και με μια ορισμένη αισθητική.

— Φαντάζομαι πως αυτό είναι κάτι που αντιμετωπίζεις με ιδιαίτερο ενδιαφέρον ως αρχιτέκτονας. Πάντα το κτίριο είναι η ρίζα αυτού που με ενδιαφέρει, όπως και η σημασία του στο σήμερα. Το γερμανικό περίπτερο είναι φασιστικό, το υπογράφει ο Σπέερ, το ίδιο και το κεντρικό περίπτερο στα Giardini, το οποίο υπογράφει ο Brenno del Giudice, ο οποίος συνεργάστηκε στο ελληνικό περίπτερο. Όλα αυτά δημιουργήθηκαν γιατί –άλλη μια σημαντική σύμπτωση– Χίτλερ και Μουσολίνι έδωσαν ραντεβού να γνωριστούν στην Μπιενάλε το 1934, όπου εγκαινιάστηκαν το αυστριακό και το ελληνικό περίπτερο. Αναζητώντας περισσότερες πληροφορίες για το περίπτερο, ανακάλυψα πως δεν είναι ότι απλώς χτίσαμε ένα βυζαντινό στη Βενετία αλλά τους δώσαμε για αντάλλαγμα ένα φασιστικό στην Αθήνα, που ήταν η Casa d’Italia, εδώ στην Πατησίων, στη γειτονιά μου. Νομίζω ότι το ελληνικό περίπτερο είναι ιδιαίτερα φορτισμένο και αφηγείται κατά κάποιον τρόπο την ιστορία της Ελλάδας. Αν ήμουνα conceptual καλλιτέχνης, απλώς θα το άνοιγα έτσι άδειο, για να το δείξω στον κόσμο.

— Αλλά δεν είσαι conceptual καλλιτέχνης, οπότε θα μου πεις τι σκέφτεσαι να κάνεις μέσα στο περίπτερο;

113' με τoν

Ανδρέα Αγγελιδάκη σ υνε ντευξη : α ρ γ υ ρ ω μ π ο ζω νη | φ ω τ ο γ ραφ ιε σ: π α ρ ι σ τα βι τι α ν

Ο καταξιωμένος εικαστικός και αρχιτέκτονας θα μας εκπροσωπήσει στην 61η Μπιενάλε Βενετίας με την ερευνητική και παιγνιώδη εγκατάσταση «Δωμάτιο Απόδρασης», βασισμένη στην ιδέα της φιλοσοφίας και την παραίσθηση του ψηφιακού κόσμου.

18

LiFO

11.09.25

LiFO 11.09.25

19

TAL K OF THE TOWN 113 λεπτά με τον Ανδρέα Αγγελιδάκη Μέσα στο περίπτερο θα κάνω το αντίθετο: δεν θα είναι άδειο, θα υπάρχει ένα δωμάτιο απόδρασης, ένα escape room – είναι μια σχετικά πρόσφατη μόδα και τόσο τα προάστια όσο και το κέντρο της Αθήνας έχουν γεμίσει από αυτά. Πρόκειται για ένα σπήλαιο του Πλάτωνα on steroids, με ένταση επί εκατό. Γιατί εσύ εκεί δημιουργείς μια πραγματικότητα, δεν παρακολουθείς απλώς μια ιστορία· γίνεσαι μέρος της και είναι ενδιαφέρον ότι πρόκειται για έναν τύπο παιχνιδιού που ξεκίνησε από το ίντερνετ. Ήταν παιχνίδι γρίφων που μιμούνταν τα παλιότερα αστυνομικά μυστήρια και το 2007 έγινε το πρώτο στην Ιαπωνία σε φυσικό χώρο. Αυτό που αρέσει στους Ασιάτες, η παράλογη μίμηση της πραγματικότητας, έγινε viral διασκέδαση. Και σκέφτομαι πόσο παράλογο είναι να ζεις σε μια χώρα όπου βλέπεις όλα αυτά, αστυνομική βία, μετανάστες, σκάνδαλα, και, παρ’ όλα αυτά, θέλεις να μπαίνεις σε μια άλλη πραγματικότητα, πιο σκοτεινή και κάποιες φορές και βίαιη.

— Έχεις πάει ποτέ σε escape room; Όχι, δεν έχω πάει. Αλλά έχω έναν φίλο που πηγαίνει συχνά για την αδρεναλίνη, για το ότι ξεφεύγεις από τα πάντα, δεν υπάρχει περιθώριο να σκεφτείς τα προβλήματά σου, εκεί πρέπει να αποδράσεις, να επιβιώσεις. Βρήκα ενδιαφέρον να συμβαίνει όλο αυτό μέσα σε μια μπιενάλε, σε μια έκθεση. Αυτό το escape room θα είναι ένας χώρος όπου θα μπορείς να συμμετέχεις στο έργο, και θα βλέπεις τη συμμετοχή σου ως μια εικόνα.

— Στο έργο σου συχνά φτιάχνεις συστήματα, ας πούμε έπιπλα μέσα στον χώρο που ο καθένας διαμορφώνει ελεύθερα, όχι για να δείξει τι κάνει αλλά απλώς για να καθίσει. Το έκανες και στην Ντοκουμέντα: ο κόσμος μετακινούσε το έργο, το διέλυε, καθόταν πάνω του. Θα συμβεί και εδώ κάτι τέτοιο; Εδώ είναι πολύ πιο συγκεκριμένο, αυτό είναι άλλωστε και το ζητούμενο ενός καλλιτέχνη: να τραβήξει την προσοχή, να μεταδώσει αυτό που θέλει και να κάνει τον κόσμο να σκεφτεί. Εμένα αυτό που με αφορά είναι, λέγοντας μια ιστορία, να μην εγκλωβίσω τον θεατή σε αυτή, να παρουσιάσω το έργο σαν μια σειρά από γρίφους από τους οποίους θα επιλέξει ο ίδιος ο θεατής τι θα κοιτάξει. Ξέρεις, μπορεί να μην κοιτάξεις και τίποτα, αλλά θα έχει ωραίο φως, θα είναι εντυπωσιακό, θα κάθεσαι. Αν κάποιος ενδιαφερθεί, μπορεί να ψάξει περαιτέρω. Το περίπτερο θα περιέχει όλες τις δραστηριότητες μιας έκθεσης, ακόμα και ένα souvenir shop. Εγώ αυτό που φροντίζω πάντα είναι να λειτουργεί το έργο χωρίς να ξέρεις τίποτα, να σε προκαλεί να ψάξεις, να συνθέσεις τη δική σου εικόνα.

— Βλέπω πως ανεβάζεις κάποιες ιστορίες στο Instagram σχετικές με το έργο και μου έκανε εντύπωση ότι τραγουδάει το «Rumore» η Ραφαέλα Καρά. Μοιάζει με γρίφο και αυτό. Αυτό έχει να κάνει με μια προσωπική μου ιστορία: το ελληνικό άλμπουμ της Ραφαέλα Καρά είναι το πρώτο αντικείμενο που αγόρασα με δικά μου χρήματα, που τα είχα βγάλει λέγοντας τα κάλαντα. Συνδέεται φυσικά με την Ιταλία αλλά και με μια εποχή ολόκληρη, με τον ρόλο που έπαιζε η Ραφαέλα Καρά στα σπίτια που έμπαινε με τα τηλεοπτικά της σόου.

— Να φανταστούμε, λοιπόν, πως αυτό το περίπτερο είναι ένας χώρος διαδραστικός με πολλές ιστορίες που εκτυλίσσονται και πολλούς γρίφους; Θα είναι διαδραστικό, θα είναι έργο τέχνης, θα είναι και αστείο και λίγο τρομακτικό. Θα μπορεί

κάποιος να καθίσει πολλή ώρα να μελετήσει, ίσως χωρίς συμβατικό τρόπο και χωρίς υποχρεωτικά σε κάθε αφήγηση να «διαλέγει πλευρά», αλλά διερωτώμενος. Θα ήθελα να είναι το αντίθετο της διαδικασίας που μας συμβαίνει σε μια έκθεση, όπου βλέπω το ένα έργο μετά το άλλο και τα προσπερνάω. Η εικόνα που καταθέσαμε στην πρόταση είναι μια ορδή τουριστών που βγάζει φωτογραφία τον εαυτό της να βγάζει φωτογραφία. Αυτή η επανάληψη της εικόνας είναι μέρος της δουλειάς μου, κάτι που αναπαράγεται δημιουργώντας έναν βρόχο, αλλά και έναν χώρο σκέψης σοβαρό και παιγνιώδη ταυτόχρονα.

— Παρακολουθείς τις ελληνικές συμμετοχές στην Μπιενάλε. Ως βήμα στην πορεία ενός καλλιτέχνη, τι σημαίνει μια τέτοια συμμετοχή; Εγώ δεν είμαι νεαρός, δεν ξέρω πώς θα λειτουργούσα πριν από είκοσι χρόνια, αλλά φέτος αισθάνθηκα έτοιμος και το θεωρώ σοβαρό βήμα. Χαίρομαι που δεν συνέβη νωρίτερα. Η Μπιενάλε είναι δύσκολη πίστα, όσο και το να καταφέρεις να κάνεις κάτι να ξεχωρίσει. Από τις ελληνικές συμμετοχές του παρελθόντος μού άρεσε πολύ το περίπτερο του Νίκου Αλεξίου –είναι το πιο ωραίο που έχω δει–, όπως και της Μαρίας Παπαδημητρίου. Και τα δύο τα θυμάμαι ξεκάθαρα.

— Εσύ συνδέεσαι με το διεθνές περιβάλλον, έχεις διεθνή παρουσία. Τι θα έλεγες ότι συμβαίνει, τι απασχολεί πρωτίστως τους καλλιτέχνες σήμερα; Νομίζω πως τους απασχολεί πρώτα αυτό που συμβαίνει στον πολιτικό χώρο. Πάντα οι καλλιτέχνες ασχολούνται με την πραγματικότητα που βιώνουν ή μια κατάσταση που βλέπουν να εξελίσσεται, και παίζει καταλυτικό ρόλο από ποιο μέρος του κόσμου είσαι, καθώς αυτό διαφοροποιεί την οπτική σου. Για παράδειγμα, αυτά που συζητάμε είναι ευρωκεντρικές απόψεις· οι Ασιάτες, από την άλλη, βλέπουν πολύ διαφορετικά την κουλτούρα και τα γεγονότα του κόσμου. Μιλώντας όμως για την Μπιενάλε, μπορεί η Ελλάδα να μην είναι μεγάλος παίκτης, αλλά η Αθήνα, όπως όλοι βλέπουμε, έχει ανέβει πολύ στο χρηματιστήριο της τέχνης.

— Πόσο έχει αλλάξει η Αθήνα; Πιστεύω ότι Αθήνα άλλαξε το 2008, μετά τον Γρηγορόπουλο, και δεν συνήλθε ποτέ. Ωστόσο δεν μειώθηκε η αξία της. Μπορεί να μην είναι η πόλη με το όραμα και τη νεοκλασική ταυτότητα, και ο χαρακτήρας της να μοιάζει με μιας πόλης στη Μέση Ανατολή, ωστόσο υπάρχει κάτι το αυθεντικό, αυτός ο διχασμός, αλά φράγκα, αλά τούρκα· μου αρέσει και έχει ενδιαφέρον.

— Γιατί η Αθήνα είναι ενδιαφέρουσα σήμερα; Είναι σέξι πόλη, δεν μοιάζει σχεδιασμένη, υπάρχει η αίσθηση της γειτονιάς, είναι ακόμα χωριό και έχει ένα lifestyle αντικαπιταλιστικό, ο κόσμος διασκεδάζει εδώ, άσχετα από το αν περνάμε κρίση, βλέπεις ότι υπάρχει ζωή στην πόλη. Η Αθήνα έχει πολλές ποιότητες, υπάρχει ο εξευγενισμός στο εμπορικό κέντρο, αλλά οι γειτονιές κρατάνε ακόμα τα ποιοτικά τους χαρακτηριστικά. Πάμε με τον σκύλο στο πάρκο και είμαστε παρέα με όλους εκεί, με μια γυναίκα που δουλεύει αποκλειστική, έναν δικηγόρο. Αν δεν εμφανιστείς για μία εβδομάδα, ρωτάνε στη γειτονιά αν είσαι καλά και τι σου συμβαίνει. Αυτό μόνο στην Αθήνα το βρίσκεις. Εμένα ένα με στενοχωρεί: το πόσο παραμελημένη είναι η εκπαίδευση. Και με ανησυχεί πολύ περισσότερο απ’ ό,τι κάθε αλλαγή της πόλης.

Η Μπιενάλε είναι δύσκολη πίστα, όσο και το να καταφέρεις να κάνεις κάτι να ξεχωρίσει. Από τις ελληνικές συμμετοχές του παρελθόντος μού άρεσε πολύ το περίπτερο του Νίκου Αλεξίου –είναι το πιο ωραίο που έχω δει–, όπως και της Μαρίας Παπαδημητρίου. Και τα δύο τα θυμάμαι ξεκάθαρα.

Ο Ανδρέας Αγγελιδάκης θα εκπροσωπήσει την Ελλάδα στην 61η Μπιενάλε Βενετίας με την εγκατάσταση «Δωμάτιο Απόδρασης». Διαβάστε ολόκληρη τη συνέντευξη στο lifo.gr.

20

LiFO

11.09.25

FALL 25 ΜΟΥΣΙΚΗ

ΣΙΝΕΜΑ

ΘΕΑΤΡΟ

ΒΙΒΛΙΟ

GAZA

BIENNALE

-

LAMIS

DAJANI

SHAWWA

ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ

PREVIEW ΟΛΑ ΟΣΑ ΘΑ ΔΟΥΜΕ, ΘΑ ΑΚΟΥΣΟΥΜΕ ΚΑΙ ΘΑ ΔΙΑΒΑΣΟΥΜΕ ΜΕΧΡΙ ΤΕΛΟΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ

LiFO 11.09.25

21

FALL 25 PREVIEW Το «Weapons» εκπυρσοκρότησε με κρότο. Οι αντίπαλοι του Μπραντ Πιτ στο «F1» τρώνε ακόμη τη σκόνη του. Οι «Λίλο και Στιτς» αποδείχτηκαν πολύ σκληροί για να ξεχαστούν από τα παιδιά. Η Ντακότα και οι άνδρες της δίχασαν πολλές ρομαντικές ψυχές με το «Ταιριάζουμε;». Ο Κριστιάν Κλαβιέ παραμένει σταθερή μπουφόνικη αξία. Το «47» έκανε μια μικρή καλλιτεχνική έκπληξη ενώ, αντίθετα από την αδιαφορία που περικύκλωσε τον «Σούπερμαν» και το «Fantastic Four», τουλάχιστον οι «Τρελές Σφαίρες» και οι «Επικίνδυνες Αποστολές» προσπάθησαν να σταθούν στο ύψος του βαρύτιμου τίτλου τους, κατά τη διάρκεια του κινηματογραφικού καλοκαιρού που παραχωρεί τη θέση του σε ένα θερμό φθινόπωρο, με Χρυσό Φοίνικα, οικολογικό Λάνθιμο, ζοφερό Οικονομίδη, ένα θρίλερ με pov σκύλου και την επιστροφή του Ντάνιελ Ντέι Λιούις.

ΑΠΟ ΤΟΝ ΘΟΔΩΡΗ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟ

22

LiFO

ΕΝΑ ΑΠΛΟ ΑΤΥΧΗΜΑ Χρυσός Φοίνικας στον Τζαφάρ Παναχί για ένα έργο μετα-πολιτικό και απέριττα δραματικό. Από «ένα απλό ατύχημα», ένας πρώην κρατούμενος για τα φρονήματά του πέφτει πάνω στον βασανιστή του, έρχεται σε επαφή με ομοιοπαθούντες και όλοι μαζί αντιμετωπίζουν το δίλημμα της αντίποινης μεταχείρισης ή της συγχώρεσης από ανωτερότητα. Πόσο ώριμη είναι η κρίση ανθρώπων που υπέστησαν τα πάνδεινα όταν η μνήμη του τραύματος δεν έχει ακόμη σβήσει, και ποιος ορίζει τον δικαστή σε μια περίπτωση που σηκώνει συζήτηση και αφήνει περιθώριο λάθους; Ο Παναχί κρατά την υπόθεση προσγειωμένη και πάντα ενδιαφέρουσα, προσθέτοντας το στοιχείο του θρίλερ στην κλασική πάλη της ενστικτώδους εκδίκησης με τον πολιτισμό των λογικών επιχειρημάτων. (16/10)

ΒΟΥΓΟΝΙΑ Ο σεναριογράφος του «Menu» και του «Regime» διασκευάζει την κορεατική σάτιρα επιστημονικής φαντασίας «Save the Green Planet» και ο Γιώργος Λάνθιμος βρίσκει την ευκαιρία να «ανησυχήσει» δημιουργικά με μια πυκνή ίντριγκα, fucked up και ενδιαφέρουσα, όπως τη χαρακτήρισε ο ίδιος, που χειροκροτήθηκε στο πρόσφατο Φεστιβάλ Βενετίας και σφράγισε περαιτέρω την αλχημιστική συνεργασία του με την Έμα Στόουν. Η δις βραβευμένη με Όσκαρ ηθοποιός υποδύεται το στέλεχος φαρμακευτικής εταιρείας που απάγεται από τον συνωμοσιολόγο μελισσοκόμο Τζέσι Πλέμονς και αναγκάζεται να ομολογήσει ότι ανήκει στο αρχιερατείο του αστερισμού της Ανδρομέδας, αν θέλει να σωθεί από το υπόγειο του απομονωμένου σπιτιού του, ακόμη κι αν ισχυρίζεται πως δεν έχει καμία σχέση με ερπετοειδή και εξωγήινα όντα! Ή μήπως όχι; Bloody fun, με περιβαλλοντικές ευαισθησίες! (6/11)

SPRINGSTEEN: DELIVER ME FROM NOWHERE Το «σάντουιτς» άλμπουμ του Μπρους Σπρίνγκστιν, που έπεται του ηλεκτρικού «River» και προηγείται κατά δυο χρόνια του αστρονομικά επιτυχημένου «Born in the USA», είναι μια ηθελημένα εσωστρεφής, ποιητική στροφή του Αμερικανού καλλιτέχνη στον στοχασμό, προλεταριακό θεματικά και lofi ηχητικά, που δύσκολα επαναλαμβάνεται και δικαίως κατέχει περίοπτη θέση, όχι μόνο στην καριέρα του αλλά και στην παγκόσμια δισκογραφία. Η ηχογράφηση του «Nebraska» κατά βάση στην κρεβατοκάμαρά του αποτελεί το θεμέλιο του βιογραφικού Springsteen: Deliver me from nowhere, το οποίο σκηνοθέτησε ο Σκοτ Κούπερ, που χάρισε στον Τζεφ Μπρίτζες το μοναδικό του Όσκαρ και τώρα δίνει ελπίδες και στον Τζέρεμι Άλεν Γουάιτ του «The Bear» – παρά τις όποιες αντιρρήσεις για την ταινία, όλοι συμφωνούν πως είναι καταπληκτικός.

(23/110)

11.09.25

SIRAT

Σ Π Α ΣΜ Ε Ν Η Φ Λ Ε Β Α

A F T E R T H E HUNT

Πέντε χρόνια μετά την Μπαλάντα της Τρύπιας Καρδιάς, ο Γιάννης Οικονομίδης επανέρχεται με τη Σπασμένη Φλέβα, περιγράφοντας την υπόθεση ως εξής: «Ο Θωμάς Αλεξόπουλος, ένας μεσήλικας επιχειρηματίας, τα ’χει κάνει όλα μαντάρα! Όταν η κόντρα του με τον τοκογλύφο της περιοχής πάρει απρόβλεπτες διαστάσεις, ο Αλεξόπουλος θα βγει στους δρόμους αναζητώντας απεγνωσμένα βοήθεια. Ο χρόνος που έχει στη διάθεσή του για να σώσει το πολύτιμο σπίτι του είναι λίγος και η πίεση της κατάστασης ασφυκτική. Τα πάντα εναντίον του, δύσκολοι καιροί... Λίγο πριν από τον γκρεμό, ένα απλό σχέδιο της τελευταίας στιγμής φαίνεται να είναι η μοναδική σωτήρια λύση στο φλέγον πρόβλημα του επιχειρηματία». Πρωταγωνιστούν ο Βασίλης Μπισμπίκης και η Μαρία Κεχαγιόγλου, ενώ ο ΛΕΞ συνθέτει και τραγουδά το δηλωτικό θέμα της ταινίας. (27/11)

Η αρχοντική όσο και ψυχρή παρουσία της Τζούλια Ρόμπερτς στο επίκεντρο μιας σειράς δραματικών γεγονότων που αναστατώνουν την ακαδημαϊκή ηρεμία καθηγητών και φοιτητών Ηθικής και Φιλοσοφίας στο Γέιλ ισορροπεί την καβγατζίδικη ένταση του Λούκα Γκουαντανίνο: το After the Hunt εκτυλίσσεται στο απόγειο του ΜeΤoo στη σκεπτόμενη Αμερική και κρατά όλους τους πρωταγωνιστές ομήρους σε ένα αδιέξοδο επιχειρημάτων και ευθυνών, αποδίδοντας αδυναμίες και λάθος χειρισμούς προς πάσα κατεύθυνση, ειδικά στο θύμα της υπόθεσης, το οποίο υποδύεται η Άγιο Εντέμπιρι. Η ταινία φτιάχτηκε για να εγείρει συζητήσεις και διαφωνίες, σαν μια διεισδυτική και άνιση μαρτυρία των οξυμένων πνευμάτων μιας μπερδεμένης εποχής. (16/10)

WIM WENDERS Σ Τ Η Σ Τ ΈΓ Η

Με αφορμή τα 80 χρόνια από τη γέννηση του σπουδαίου Ευρωπαίου δημιουργού της γενιάς του, η Στέγη παρουσιάζει ένα τριήμερο κινηματογραφικό αφιέρωμα με ταινίες του από το 1970 έως και σήμερα, και μια συζήτηση μαζί του στην Κεντρική Σκηνή.

ΑΝΕΜΩΝΗ Ο Ντάνιελ Ντέι Λιούις όχι μόνο επιστρέφει οκτώ χρόνια μετά την αναγγελία της οριστικής αν και ευτυχώς όχι αμετάκλητης απόφασής του να αποσυρθεί από το σινεμά αλλά συγγράφει το σενάριο του δράματος Ανεμώνη που σκηνοθετεί ο γιος του, Ρόναν Ντέι Λιούις. Την ατμόσφαιρα έχει ήδη ζεστάνει το τρέιλερ, με τον κάτοχο τριών Όσκαρ να ανταλλάσσει απειλές με τον Σον Μπιν και το μυστήριο να κυριαρχεί πίσω από μυστικά και ψέματα μιας οικογένειας.

THE SMASHING MACHINE Κάπου ανάμεσα στον Παλαιστή και τη Φάλαινα, η ιστορία ενός θηριώδους πρωταθλητή των μεικτών πολεμικών τεχνών και ταυτόχρονα η μεταμόρφωση του Ντουέιν Τζόνσον, από τον χαμογελαστό «Βράχο» που γνωρίζουμε υπερβολικά καλά σε έναν πολυλογά κατσέρ με επίπεδη μύτη, σγουρά κοντά κοκκινοκάστανα μαλλιά, λιγότερο βάρος και στιβαρή σωματοδομή, το Smashing Machine είναι το τμηματικό πορτρέτο του στοχοπροσηλωμένου όσο και προβληματικού μαχητή των ρινγκ Μαρκ Κερ, μια αληθινή ιστορία γυρισμένη με παραδόξως συγκρατημένο στυλ από τον Μπένι Σάφντι, ο οποίος τιμήθηκε με το βραβείο Σκηνοθεσίας στο 82ο Φεστιβάλ Βενετίας. Ο The Rock ήδη συζητιέται για την πεντάδα του Όσκαρ ερμηνείας, και μάλιστα μετά από ένα σερί ασήμαντων ρόλων (και πάλι έρχεται στον νου μας το πρόσφατο παράδειγμα του Μπρένταν Φρέιζερ, μείον την εμπορικότητα), δηλώνοντας ευγνωμοσύνη για την ευκαιρία που του δόθηκε να δείξει τι αξίζει.

(2/10)

ΣΙΝΕΜΑ HUNT

14-16/11

THE

SIRAT

Ο Όλιβερ Λαξ παρατηρεί τον απελπισμένο πατέρα και τους ταξιδευτές της ερήμου έτσι όπως είναι τραχείς, λακωνικοί και ολιγαρκείς, καμένοι από τον ήλιο και τα drugs, και κάποιοι από αυτούς κυριολεκτικά διαμελισμένοι, σε μια rave τραγωδία που βραβεύτηκε στις Κάννες. Στη μακρά διαδρομή υπάρχουν ανθρώπινη επαφή, σκόρπια χαρά, στιγμές νηφαλιότητας και έντασης, η ιδρωμένη καθημερινότητα ενός εποχούμενου κοινόβιου με δύο αταίριαστες προσθήκες (τον μπαμπά, τον γιο και το προβληματικό για τέτοιες περιοχές βανάκι τους), συνδυασμένη με μια απόκοσμη, αόριστη αίσθηση πως όλα κινούνται σε ένα μετααποκαλυπτικό τοπίο. Το Σιράτ είναι μια κινηματογραφική κινούμενη άμμος, μια πρωτότυπη προσέγγιση του τέλους του κόσμου στην άνυδρη απομόνωση, που δεν θα μπορούσε να μη συνοδεύεται από ψυχεδελική ανακούφιση μέσα στην ατελέσφορη αγωνία: εκκωφαντική και αιφνίδια, εκπλήσσει τον θεατή όσο και τους πρωταγωνιστές! (20/11)

LiFO 11.09.25

AFTER

Ο Μανουέλ Πουίχ έγραψε το μυθιστόρημα Το φιλί της γυναίκας αράχνης το 1976. Ο Έκτορ Μπαμπένκο το μετέφερε στον κινηματογράφο το 1985, χαρίζοντας το Όσκαρ Α' Ανδρικού Ρόλου στον Γουίλιαμ Χαρτ, o οποίος υποδύθηκε τον ρόλο του γκέι Μολίνα, που διηγείται το αγαπημένο του μιούζικαλ στον πολιτικό συγκρατούμενό του Βαλεντίν. Η θεατρική διασκευή του 1993 σάρωσε στα Tony και φέτος το μιούζικαλ γίνεται ταινία, με τα τραγούδια των Κάντερ και Εμπ (συν τρία καινούργια), με πρωταγωνιστές τον Τονάτιου, τον Ντιέγκο Λούνα και την Τζένιφερ Λόπεζ ως Μάρτα, την ντίβα που εμπνέει τις μουσικοχορευτικές αποδράσεις από τη ζοφερή πραγματικότητα. Ο Μπιλ Κόντον φιλοδοξεί να καναλιζάρει την τεχνική του Μπομπ Φόσι στο Καμπαρέ.

(16/10)

GOOD BOY

Μετά το Presence του Στίβεν Σόντερμπεργκ, όπου παρακολουθούμε ένα horror δωματίου με τα μάτια ενός φαντάσματος, έρχεται το σαφώς πιο πρωτότυπο Good Boy: ό,τι συμβαίνει σε μια στοιχειωμένη αγροικία καταγράφεται από την οπτική ενός σκύλου, που προσπαθεί να προστατεύσει το απερίσκεπτο αφεντικό του από το πνεύμα του κακού. Ο Μπεν Λέονμπεργκ όχι μόνο απέσπασε εγκωμιαστικές κριτικές στο σκηνοθετικό του ντεμπούτο αλλά χρησιμοποίησε τον δικό του σκύλο, τον Ίντι, στον ρόλο του πρωταγωνιστή, χωρίς ψηφιακά παραγεμίσματα και τεχνητούς διαλόγους για να ενισχύσουν την ερμηνεία του! (9/10)

BUGONIA

KI S S OF T H E SP I DER WO M A N

23

GOSSLIN/THEATER, LE P A S S É _ J U L I E N G O S S E L I N ©SIMON GOSSELIN

ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ

FALL 25 PREVIEW

ΘΕΑΤΡΟ Το φθινόπωρο φέρνει μεγάλες παραγωγές στις αθηναϊκές θεατρικές σκηνές. Μια από αυτές, το ΠΑ Ρ Ε Λ Θ Ό Ν , έρχεται στη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση, ανοίγοντας τη σεζόν. Την παράσταση υπογράφει ο διάσημος σκηνοθέτης και καλλιτεχνικός διευθυντής του θεάτρου Odéon στο Παρίσι J U L I E N G O S S E L I N που άντλησε έμπνευση από τα διηγήματα του Λεονίντ Αντρέγεφ, πατέρα του ρωσικού εξπρεσιονισμού στη λογοτεχνία, για να παρουσιάσει ένα επικό θεατρικό έργο που ξετυλίγεται σαν μεταμοντέρνο ρέκβιεμ για τον 20ό αιώνα, τον έρωτα και τον ουμανισμό. Αντιμετωπίζοντας την εξαφάνιση του θεάτρου και της ανθρωπιάς ως ερείπια αισθητικής και ιστορικής μνήμης, οικοδομεί μια παράσταση με θεατρικά και κινηματογραφικά στοιχεία, με ζωντανή κινηματογράφηση του θιάσου και κοστούμια εποχής και σκηνές που θυμίζουν το σινεμά του Ταρκόφσκι, υπενθυμίζοντάς μας ένα θέατρο που στην ολότητά του γίνεται σχεδόν τελετουργικό, μια εμπειρία για τον κόσμο που χάθηκε και αναβιώνει μέσω ενός θεάτρου-μνήμης. Ο Ο Ι Δ Ί Π Ο Δ Α Σ μετατρέπεται από κλασική τραγωδία σε ένα σκοτεινό, συναρπαστικό

24

LiFO

πολιτικό-οικογενειακό θρίλερ στην εκρηκτική διασκευή του Βρετανού σκηνοθέτη και θεατρικού συγγραφέα R O B E R T I C K E , πάλι στη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση. Ένας θίασος Ελλήνων ηθοποιών –ανάμεσά τους ο Νίκος Κουρής και η Καρυοφυλλιά Καραμπέτη στους ρόλους του Οιδίποδα και της Ιοκάστης, ο Αλέξανδρος Μυλωνάς ως Κρέων και η Ράνια Οικονομίδου ως Μερόπη (ένα πρόσωπο που εισάγει ο Icke στο έργο)– μεταφέρει το σοφόκλειο δράμα στην ευφάνταστη συνθήκη μιας βραδιάς εκλογών, με έναν ικανό ηγέτη φαβορί της εκλογικής κούρσας και τις δημοσκοπήσεις να προβλέπουν τη συντριπτική του νίκη. Μέσα σε μια ηλεκτρισμένη ατμόσφαιρα με αμείωτη ένταση και σαρδόνιο χιούμορ, μια οικογενειακή και πολιτική συνάθροιση εκτρέπεται οριστικά μπροστά στην αμείλικτη δύναμη του πεπρωμένου. Μια ανάγνωση του αρχετυπικού μύθου που φέρνει ανατροπές, μυστικά και συγκρούσεις που κόβουν την ανάσα. Το εμβληματικό μυθιστόρημα D R A C U L A του B R A M S T O K E R ανεβαίνει στο Θ Έ Α Τ Ρ Ο Π Ό Ρ Τ Α σε διασκευή και σκηνοθεσία ΘΆ Ν Ο Υ

Π Α Π Α Κ Ω Ν Σ Τ Α Ν Τ ΊΝ Ο Υ , αυτήν τη φορά όχι ως σύμβολο τρόμου αλλά σαν σύγχρονος μύθος που καθρεφτίζει την εποχή μας και τα πάθη της. Σε ένα υποβλητικό σκηνικό, με τον Δράκουλα ως φασματική μορφή, οδηγό, εραστή, δαίμονα, ηθοποιό με ανελέητη, εθιστική και μεταμορφωτική δύναμη, ο σκηνοθέτης διερευνά θέματα που σχετίζονται με την ταυτότητα, τον ερωτισμό, τον θάνατο και το όνειρο, ενώ στον πυρήνα της ανάγνωσης κυριαρχεί η έννοια της εξάντλησης –σωματικής, ψυχικής, κοινωνικής– ως απόρροιας της διαρκούς κατασκευής και κατανάλωσης επιθυμιών. Με τον καθρέφτη ως βασική μεταφορά, ως πύλη ανάμεσα σε δύο κόσμους, δύο πραγματικότητες, δύο όψεις ζωής, η σκηνική πρόταση παρουσιάζει το παραμύθι του 19ου αιώνα σαν ιστορία του κόσμου μέσα στον οποίο ζούμε. Στις πολυαναμενόμενες παραστάσεις της χρονιάς ανήκει και η πρόταση του Ε Θ Ν Ι Κ Ο Ύ Θ Ε ΆΤ Ρ Ο Υ να φέρει στην ελληνική σκηνή ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα ιστορικά και πρωτοποριακά έργα της Π ΊΝ Α Μ Π ΆΟ Υ Σ , το K O N T A K T H O F , που δημιουργήθηκε

11.09.25

το 1978 και εξακολουθεί να μαγεύει το κοινό παγκοσμίως ως στοχασμός πάνω στην ερωτοτροπία, την προσέγγιση και την ευαλωτότητα των ανθρώπων που διψούν για επαφή. Η αριστουργηματική αυτή διερεύνηση των ανθρώπινων σχέσεων, με σκηνές που μεταφέρουν τόσο τη χαρά όσο και το μαρτύριο των κοινωνικών και ρομαντικών αναζητήσεων, αποτυπώνει τη μοναξιά των ημερών μας και την αγωνία μας να συνδεθούμε με τους άλλους. Η Πίνα Μπάους τοποθετεί τη δράση σε μια βαρετή αίθουσα χορού, όπου τα πρόσωπα, τα οποία στην ελληνική εκδοχή υποδύονται Έλληνες/Ελληνίδες ερμηνευτές/ερμηνεύτριες, εξερευνούν τις πολύπλοκες πτυχές των ανθρωπίνων σχέσεων. Τη σκηνική του αναβίωση έχουν αναλάβει οι Josephine Ann Endicott, Scott Jennings, Anne Martin και Δάφνις Κόκκινος του Pina Bausch Foundation. Η Νίνα και η Εκάβη, τα δυο κεντρικά πρόσωπα του περίφημου μυθιστορήματος Τ Ο Τ Ρ Ί Τ Ο Σ Τ Ε Φ Ά Ν Ι , που εξέδωσε ο Κ Ω Σ Τ Α Σ Τ Α Χ Τ Σ Η Σ το 1962, ζωντανεύουν μέσα από παράλληλους μονολόγους απ’ όπου θα προκύπτουν επεισόδια του παρελθόντος και του

παρόντος σε διαρκή διάλογο και αλληλεπίδραση –όπως ακριβώς συμβαίνει και στο μυθιστόρημα– στην παράσταση που σκηνοθετεί ο Σ Τ Ά Θ Η Σ Λ Ι Β Α Θ Ι Ν ΌΣ στο Θ Έ Α Τ Ρ Ο Τ Έ Χ Ν Η Σ . Μέσα από τη ζωή των δύο ηρωίδων θα ξετυλιχθεί και η ιστορία της ελληνικής κοινωνίας αλλά και της χώρας μας, από τον Μεσοπόλεμο μέχρι τον Εμφύλιο, όπως τη βλέπουν και τη ζούνε όχι μόνο εκείνες αλλά και κάθε σύγχρονος Έλληνας που έχει μια άλλης ποιότητας, πιο οικεία εικόνα του παρελθόντος του, διαφορετική από την εξιδανικευμένη δυτικοευρωπαϊκή. Ένα έργο προφητικό, και από τα σημαντικότερα δείγματα του σύγχρονου βρετανικού θεάτρου, η ΚΟ Υ Ζ Ί Ν Α , γραμμένο το 1956 από τον Ά Ρ Ν Ο Λ Ν Τ Γ Ο Υ Έ Σ Κ Ε Ρ , εκτυλίσσεται στην κουζίνα πολυσύχναστου εστιατορίου, όπου η ένταση φτάνει στα ύψη, μάγειρες και σερβιτόροι λειτουργούν σαν ένα οργανωμένο αλλά και εκρηκτικό σύνολο και ο σκηνικός χώρος παρουσιάζεται ως μικρόκοσμος της ανθρώπινης φύσης. Ο Γ Ι Ώ Ρ Γ Ο Σ Κ Ο Υ Τ Λ Ή Σ σκηνοθετεί στην Κ Ι Β Ω Τ Ό αυτό το εξαιρετικά επίκαιρο έργο φωτίζοντας με κυνισμό και ευαισθησία το

υπαρξιακό αδιέξοδο των ανθρώπων στην παγκόσμια εργασιακή ζούγκλα, που έχουν ανάγκη από κάτι περισσότερο από δουλειά, χρήματα και φαγητό για να ζήσουν. Με τον ρυθμό να λειτουργεί ως βασικός παράγοντας έντασης και τον Μιχάλη Σαράντη στον κεντρικό ρόλο, φέρνει κοντά τα πρόσωπα που σε συνθήκες εργασιακής εξάντλησης πασχίζουν να βρουν μια ρωγμή χρόνου για να ονειρευτούν, να ερωτευτούν, να ζήσουν. Ο Άρης Μπινιάρης σκηνοθετεί στο A R K ένα σπουδαίο λογοτεχνικό έργο του 20ού αιώνα, τη Δ ΊΚ Η του Φ Ρ Α Ν Τ Σ Κ ΆΦ Κ Α , με τον Οδυσσέα Παπασπηλιόπουλο να υποδύεται τον Γιόζεφ Κ., έναν χαρακτήρα που συμβολίζει τον σύγχρονο άνθρωπο που αισθάνεται αβοήθητος, ανίσχυρος και παραδομένος σε δυνάμεις έξω από τον έλεγχό του. Με καυστικό χιούμορ, ο Κάφκα καταδεικνύει την προσπάθεια του ατόμου να κατανοήσει μια κοινωνία που συντρίβει, σαν μια άγρια μηχανή, την ατομική ελευθερία. Σε έναν κόσμο όπου το «έγκλημα» δεν είναι πάντα σαφές και οι νόμοι φαίνονται αυθαίρετοι και αόριστοι, η ζωή μοιάζει με μια συνεχή κι αγωνιώδη φάρσα, ενώ η δικαιοσύνη

LiFO 11.09.25

25

ΘΕΑΤΡΟ

και η αλήθεια εκλείπουν. Μεγάλη αλληγορία της γραφειοκρατίας, της ενοχής και της υπαρξιακής αγωνίας, μια υπαρξιακή τραγωδία, με τον Γιοζεφ Κ. να αντιπροσωπεύει κάθε άνθρωπο που αναζητά νόημα σε έναν κόσμο που δεν δίνει απαντήσεις.

Ο σκηνοθέτης και καλλιτεχνικός διευθυντής της βερολινέζικης Schaubühne Τ Ό Μ Α Σ Ό Σ ΤΕ Ρ Μ Α Ϊ Ε Ρ έρχεται στην Αθήνα για να παρουσιάσει στο Θ Έ Α Τ Ρ Ο Κ Ν Ω Σ Ό Σ τη δική του εκδοχή του ΕΧ Θ Ρ Ο Ύ Τ Ο Υ Λ Α Ο Ύ του Ί Ψ Ε Ν με ένα καστ Ελλήνων ηθοποιών. Ο σκηνοθέτης, με

σκηνική τόλμη και κοινωνική ευαισθησία, φέρνει το μνημειώδες έργο του Ίψεν και τα ερωτήματα που θέτει στο σήμερα. Τα μολυσμένα νερά μιας λουτρόπολης φέρνουν αντιμέτωπο έναν γιατρό με τον δήμαρχο αδελφό του και τους ιδιοτελείς συμπολίτες του, κι αυτό τον κάνει «εχθρό του λαού». Η ηθική ευθύνη, η απόκρυψη της αλήθειας και τα οικονομικά συμφέροντα έρχονται σε πρώτο πλάνο σε ένα έργο που μας προκαλεί να θέσουμε εαυτόν ενώπιον των ισχυρών συμφερόντων και της παραπληροφόρησης και να αναζητήσουμε την αλήθεια και τη δικαιοσύνη.

Ο Ι Γ Υ Ν Α ΊΚ Ε Σ Σ Κ Η Ν Ο Θ Ε Τ Ο ΎΝ Οι γυναίκες παίρνουν το τιμόνι της σκηνοθεσίας και η δυναμική τους παρουσία εγγράφεται στη φετινή θεατρική περίοδο. Στο ΕΘ Ν Ι Κ Ό Θ Έ Α Τ Ρ Ο η K A T I E MI T C H E L L , η N I N A S E G A L και η ME L A N I E W I L S O N συνδημιουργούν μια νέα σκηνική εμπειρία με τίτλο CO W - D E E R , όπου ένα κουαρτέτο Ελλήνων/Ελληνίδων ερμηνευτών/-τριών και μουσικών ζωντανεύει τη ζωή μιας αγελάδας και ενός ελαφιού. Μια παράσταση-πρόσκληση σε έναν κόσμο πέρα από τον ανθρώπινο.

Η Σ Μ Α Ρ ΆΓ Δ Α Κ Α Ρ ΎΔ Η σκηνοθετεί το μιούζικαλ H O T E L A M O U R των Γ Ε Ρ ΆΣ Ι Μ Ο Υ Ε Υ Α Γ Γ Ε Λ ΆΤ Ο Υ και Θ ΈΜ Η Κ Α Ρ Α Μ Ο Υ Ρ Α Τ ΊΔ Η στο Θ ΈΑ Τ Ρ Ο Α Κ Ρ Ο Π ΌΛ , όπου θα υποδεχτεί το κοινό με τις ιστορίες τεσσάρων ετερόκλητων ζευγαριών που φτάνουν σε ένα ξενοδοχείο ημιδιαμονής στην καρδιά της Αθήνας για να ζήσουν κρυφές επιθυμίες, φαντασιώσεις και προσδοκίες. Η Μ Α Ρ ΊΑ Π Ρ Ω Τ ΌΠ Α Π Π Α σκηνοθετεί στο Υ Π ΌΓ Ε Ι Ο του Θ Ε ΆΤ Ρ Ο Υ Τ ΈΧ Ν Η Σ τη Γ ΈΡ Μ Α του Λ ΌΡ Κ Α , ένα έργο που πραγματεύεται την αγωνιώδη αναζήτηση της μητρότητας, την καταπίεση των κοινωνικών συμβάσεων και το τίμημα της επιθυμίας. Στο ίδιο θέατρο η Γ Ι ΏΤ Α Α Ρ Γ Υ Ρ Ο Π Ο ΎΛ Ο Υ σκηνοθετεί το I R Я I N A - Π Ρ ΌΒ Α Μ Ν ΉΜ Η Σ , ένα έργο εμπνευσμένο από τις Τρεις αδελφές του Τσέχοφ, η Δ Α Ν ΆΗ Ε Π Ι Θ Υ Μ Ι ΆΔ Η , σε συνεργασία με το Theatre de la Colline, γράφει και σκηνοθετεί το ΌΛ Ο Σ Ο Χ Ρ ΌΝ Ο Σ Τ Ο Υ Κ ΌΣ Μ Ο Υ , η Μ Α Ρ Ι ΆΝ Ν Α Κ ΆΛ Μ Π Α Ρ Η σκηνοθετεί το πρώτο μέρος της δημιουργίας Π Η Ν Ε Λ ΌΠ Ε Σ Κ Α Ι Π Η Ν Ε Λ Ο Π Ι ΆΔ Ε Σ – Η Ε Μ Π Ε Ι Ρ ΊΑ , η Ε Ι Ρ ΉΝ Η Λ Α Μ Π Ρ Ι Ν Ο Π Ο ΎΛ Ο Υ τη Σ Υ Ν Α ΊΝ Ε Σ Η της Vanessa Springora και η Σ Ο Φ ΊΑ Β Γ Ε Ν Ο Π Ο ΎΛ Ο Υ το Ε ΊΜ Α Ι Ε Δ Ώ.

Ο

ΧΆΡΗΣ ΦΡΑΓΚΟΎΛΗΣ, ΑΠΌ ΤΗ ΝΈΑ ΔΙΑΝΟΜΉ ΤΟΥ «FAUST» ΤΟΥ ΆΡΗ Η ΠΛΉΡΗΣ ΛΊΣΤΑ ΜΕ ΌΛΕΣ ΤΙΣ ΕΠΑΝΑΛΉΨΕΙΣ ΥΠΆΡΧΕΙ ΣΤΟ SITE

ΜΠΙΝΙΆΡΗ. ΤΗΣ LIFO.

Έργο έντονο και προκλητικό, με επτά ηθοποιούς, επτά φωνές-εκφάνσεις του ίδιου υπαρξιακού αδιεξόδου να συνθέτουν μια πανανθρώπινη κραυγή που αναζητά την κάθαρση, ο ΔΗΜΉΤΡΗ Σ Κ Α Ρ Α Ν Τ Ζ Ά Σ σκηνοθετεί στο ΊΔΡΥΜΑ Μ Ι Χ Ά Λ Η Σ ΚΑΚΟΓΙ ΆΝΝΗΣ το CLEA N S E D της ΣΆΡΑ Κ ΈΙΝ. Έργο γραμμένο το 1998 από μια ριζοσπαστική φωνή του βρετανικού θεάτρου, ποιητικό και συμβολικό, απέχει από την παραδοσιακή αφήγηση και διαδραματίζεται σε έναν χώρο-κολαστήριο με έξι πρόσωπα να προσπαθούν να βρουν την ταυτότητά τους, τη φωνή τους και να ζήσουν έξω από ταξινομήσεις και στενά πλαίσια. Αναζητούν την ανεξαρτησία και τον θάνατο, την ταυτότητά τους και τη διαφυγή από τους εφιάλτες και τη σωτηρία. Το έργο δοκιμάζει τα όρια της ανθρώπινης αντοχής, της αγάπης και της βίας, φέρνοντας τον θεατή αντιμέτωπο με τις πιο σκοτεινές πτυχές της ανθρώπινης ύπαρξης.

Γιορτάζοντας τα 100 χρόνια από τη γέννηση του Κώστα Πρετεντέρη, ο Σ Τ Α Μ Ά Τ Η Σ Φ Α Σ Ο Υ Λ Ή Σ σκηνοθετεί στο E M B A S SY μια από τις μεγαλύτερες θεατρικές επιτυχίες που συνέγραψε με τον Ασημάκη Γιαλαμά, την ΚΌ Μ Ι Σ Σ Α Τ Η Σ Φ Ά Μ Π ΡΙ Κ Α Σ , χαρακτηριστικό δείγμα της συνεργασίας τους, ένα χιουμοριστικό σχόλιο πάνω στην κοινωνία, με ζωντανούς χαρακτήρες, γρήγορο ρυθμό και ατάκες που άφησαν εποχή. Στο έργο παρουσιάζεται εύστοχα και με χιούμορ η προδικτατορική περίοδος, η Ελλάδα μιας ολόκληρης εποχής, από την οποία παρελαύνουν αριστεροί, δεξιοί, πλουτοκρατία, λούμπεν προλεταριάτο, υπηρέτες και κυρίες του καλού κόσμου, συνθέτοντας το πολύχρωμο και κωμικοτραγικό ψηφιδωτό μιας χώρας. Ταξικοί αγώνες, ρουσφέτια όλων των ειδών, βολέματα και ψιλοαπατεωνιές – πρακτικές που εξακολουθούν και σήμερα– και ανάμεσά τους ένας έρωτας που ανθίζει χωρίς να υπολογίζει ταξικά εμπόδια και τελικά θριαμβεύει.

26

LiFO

11.09.25

FALL 25 PREVIEW ΤΟΥ

Ο Β Α Σ ΊΛ Η Σ Κ Α Τ Σ Ι Κ Ο Ν Ο ΎΡ Η Σ εμπνέεται από μια γυναικοκτονία στην Ηλεία και γράφει το έργο Φ Ο Ν Ι ΆΣ , ΈΓ Κ Λ Η Μ Α Κ Α Ι Α Θ ΏΩ Σ Η που σκηνοθετεί στο Δ Η Μ Ο Τ Ι Κ Ό Θ ΈΑ Τ Ρ Ο Π Ε Ι Ρ Α Ι Ά ο Π Υ Γ Μ Α Λ ΊΩ Ν Δ Α Δ Α Κ Α Ρ ΊΔ Η Σ . Πρόκειται για την ιστορία που ενέπνευσε τον Νίκο Γκάτσο και τον Μάνο Χατζιδάκι να γράψουν το τραγούδι «Ο Γιάννης ο φονιάς».

CLEANSED

Στο ΘΈΑΤΡΟ ΣΤΑΘΜΌΣ η Ό Λ Ι Α ΛΑΖΑΡΊΔΟΥ ετοιμάζει την παράσταση ΣΤΟ ΘΈΑΤΡΟ και μας μιλάει για τη θεατρική λειτουργία και την τέχνη του θεάτρου φτιάχνοντας ένα αλληγορικό παραμύθι μ’ έναν τρόπο άμεσο και βιωματικό· η ΓΕΩΡΓΊΑ Μ Α Υ Ρ Α Γ Ά Ν Η σκηνοθετεί τη σπαρταριστή κωμωδία ΜΕ ΔΎΝ ΑΜΗ ΑΠΌ ΤΗΝ Κ Η Φ Ι Σ Ι Ά των ΔΗΜ ΉΤΡΗ ΚΕΧΑΐΔ Η και Ε Λ Έ Ν Η Σ ΧΑΒΙΑΡ Ά, με τις τέσσερις ηρωίδες του έργου να παίζουν ένα παιχνίδι για να μπορέσουν να κοιτάξουν μπροστά· και η ΖΩΉ ΞΑΝΘΟΠΟΎΛΟΥ ασχολείται με τον μονόλογο του ΓΕΝ Σ Ρ Ά Σ Κ Ε με τίτλο ΚΟ ΙΜΟΎΝΤΑΙ ΤΑ Ψ Ά Ρ Ι Α ; , όπου μέσα από τα μάτια μιας δεκάχρονης αντικρίζουμε τη φευγαλέα σκιά αυτού που μας στοιχειώνει και μας λυτρώνει.

ΚΆΤΙ ΕΝΔΙΑΦΈΡΟΝ ΑΚΌΜΑ…

ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ

Η ΣΟΦΊΑ ΠΆΣΧΟΥ ανεβάζει το ΣΠΟΤ του ΖΉΣΗ ΡΟΎΜ Π Ο Υ στο ΘΈΑΤΡΟ ΓΚΛΌΡΙΑ, μια σουρεαλιστική, ξεκαρδιστική κωμωδία με θέμα το γύρισμα ενός διαφημιστικού σποτ για την Ελλάδα μέσα σε ένα θέατρο όπου όλοι, ακόμα και το κοινό, παίζουν έναν ρόλο.

Στη σκηνή Ωμέγα του ΔΗ Μ Ο Τ Ι Κ Ο Ύ ΘΕΆΤΡΟ Υ ΠΕΙΡΑΙΆ η Ν Α Τ Ά Σ Α ΝΤΑΪΛΙ ΆΝΗ γράφει και σκηνοθετεί το ΑΝΑΖΗΤΏΝΤΑΣ ΤΗ Ν Ε Λ Έ Ν Η , ένα έργο για μια γυναίκα που ζει στην επαρχία, κρύβει ένα μεγάλο μυστικό και καλείται να αναμετρηθεί με το παρελθόν της. Τέλος, η η ΆΝΝΑ-ΜΑΡΊΑ ΠΑΠΑ Χ Α Ρ Α Λ Ά Μ Π Ο Υ Σ σκηνοθετεί στο ΊΔΡΥΜΑ Μ Ι Χ Ά Λ Η Σ ΚΑΚΟΓΙ ΆΝΝΗΣ το ΠΡΙΝ Α Ν Ο Ί Ξ Ο Υ Μ Ε ΦΤΕΡΆ του ΦΛΟΡΙΆΝ Ζ Ε Λ Έ Ρ , ένα ευαίσθητο έργο με θέμα τη φθορά της μνήμης, την οικογενειακή φροντίδα και την απώλεια, με πρωταγωνιστή τον Δημήτρη Καταλειφό.

ΔΡΑΚΟΥΛΑΣ

Στο ΘΈΑΤΡΟ ΨΥΡΡΉ η Λ Έ Ν Α ΚΙΤΣΟΠ ΟΎΛΟΥ βασίζεται στους Βρικόλακες του Ίψεν και φτιάχνει ένα έργο για να μιλήσει για όλα όσα στοιχειώνουν, επηρεάζουν ή καθορίζουν τον σύγχρονο βίο. Στο ίδιο θέατρο η V I O L E T L O U I S E γράφει τη μουσική και σκηνοθετεί την οπτικοακουστική παράσταση #DORIA N(E) που είναι εμπνευσμένη από το Πορτρέτο του Ντόριαν Γκρέι του Όσκαρ Ουάιλντ και μιλάει για τον φόβο της φθοράς, το κυνήγι της ηδονής και την απόλυτη κυριαρχία της εικόνας στη σύγχρονη εποχή.

KOYZINA

Με τον ΤΑΡΤΟΎΦΟ του Μολιέρου που θα ανεβάσει στο ΑΛ Κ Υ Ο Ν Ί Σ η ΈΛΕΝΑ ΜΑΥΡΊΔΟΥ επιχειρεί να φωτίσει εκ νέου τη διαχρονική σάτιρα του Γάλλου δραματουργού με θέμα την υποκρισία, τη θρησκοληψία και τις ανθρώπινες αδυναμίες. Η Α Ι Κ Α Τ Ε Ρ Ί Ν Η ΠΑΠΑΓΕ ΩΡΓΊΟΥ φέρνει στο Θ Έ Α Τ Ρ Ο ΑΠΟΘΉΚ Η το έργο του M A R T I N C R I M P ΣΤΗΝ Ε ΞΟΧΉ, ένα ανυπόφορο παιχνίδι εξουσίας ανάμεσα σε τρεις ανθρώπους που δείχνει εύγλωττα πόσο εύθραυστες είναι οι σχέσεις.

Το I N T R A M U R O S του A L E X I S M I C H A L I K που σκηνοθετεί ο Π Α Ν Τ Ε Λ ΉΣ Δ Ε Ν Τ ΆΚ Η Σ στο Θ ΈΑ Τ Ρ Ο Τ Ο Υ Ν ΈΟ Υ Κ ΌΣ Μ Ο Υ φέρνει στη σκηνή ένα θεατρικό εργαστήριο σε μια φυλακή με πρωταγωνιστές κρατούμενους με βαρύ ποινικό μητρώο, όπου το παιχνίδι των ρόλων θα τα αλλάξει όλα. Στο Θ ΈΑ Τ Ρ Ο Θ Η Σ Ε ΊΟ Ν ανεβαίνουν τα Χ Ρ ΌΝ Ι Α της Α Ν Ί Ε Ρ Ν Ό, το αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα που καταγράφει προσωπικές και συλλογικές εμπειρίες από το 1941 έως το 2006, σε σκηνοθεσία Α Κ ΎΛ Λ Α Κ Α Ρ Α Ζ ΉΣ Η και Ν ΊΚ Ο Υ Χ Α Τ Ζ ΌΠ Ο Υ Λ Ο Υ , με τις Αγγελική Στελλάτου, Δήμητρα Βλαγκοπούλου και Δέσποινα Κούρτη. Ο Γ Ι ΆΝ Ν Η Σ Μ Π ΈΖ Ο Σ σκηνοθετεί στο Θ ΈΑ Τ Ρ Ο Σ Η Μ Ε ΊΟ το αριστούργημα του Ντέιβιντ Μάμετ Α Μ Ε Ρ Ι Κ ΆΝ Ι Κ Ο Σ Β Ο ΎΒ Α Λ Ο Σ , ένα έργο που φέρνει στο φως τη γυμνή αλήθεια ενός κόσμου σε ηθική κατάρρευση και την αποδόμηση του αμερικανικού ονείρου· πρωταγωνιστεί ο Γιώργος Νινιός. Στο S T U D I O Μ Α Υ Ρ Ο Μ Ι Χ ΆΛ Η ο Φ ΏΤ Η Σ Μ Α Κ Ρ ΉΣ σκηνοθετεί το έργο Ν Ε Κ Ρ Ή Φ ΎΣ Η Σ Ε Χ Α Ν Τ ΆΚ Ι του Φ ΆΟ Υ Σ Τ Ο Π Α Ρ Α Β Ι Ν Τ ΊΝ Ο , όπου μια γυναικοκτονία έρχεται να ταράξει την ηρεμία της μικρής κοινωνίας, κλονίζοντας κάθε βεβαιότητα και αποκαλύπτοντας έναν κόσμο βίαιο, αδυσώπητο και ακατανόητο. Ο Μ ΆΚ Η Σ Π Α Π Α Δ Η Μ Η Τ Ρ ΊΟ Υ συναντά τον Γιώργο Χρυσοστόμου στο Θ ΈΑ Τ Ρ Ο Ι Λ ΊΣ Ι Α και σκηνοθετεί το Τ ΈΛ Ο Σ Τ Ο Υ Π Α Ι Χ Ν Ι Δ Ι Ο Ύ του Μ Π ΈΚ Ε Τ , μεταφέροντάς μας σε ένα καταφύγιο μετά το τέλος του κόσμου, με τους χαρακτήρες να προσπαθούν να γεφυρώσουν τις αποστάσεις με λέξεις, βλέμματα και σιωπές που κρύβουν όλα τα αναπάντητα ερωτήματα της ύπαρξης. Το Κ ΈΙ Κ , μια γλυκόπικρη κωμωδία του Β Α Γ Γ ΈΛ Η Χ Α Τ Ζ Η Γ Ι Α Ν Ν ΊΔ Η με πρωταγωνίστρια μια «ημιδιάσημη» συγγραφέα αισθηματικών μυθιστορημάτων, σκηνοθετεί στο Θ ΈΑ Τ Ρ Ο Ε Μ Π Ο Ρ Ι Κ ΌΝ ο Θ Α Ν ΆΣ Η Σ Ζ Ε Ρ ΊΤ Η Σ , φτιάχνοντας μια παράσταση για τα μικρά δράματα της καθημερινότητας, τις προκαταλήψεις και τις εύθραυστες ισορροπίες των ανθρώπινων σχέσεων – όλα αυτά, ενώ ένα κέικ ψήνεται στον φούρνο.

LiFO 11.09.25

27

ΕΙΚ

ΑΠΟ ΤΟΝ ΧΡΉΣΤΟ ΠΑΡΊΔΗ

Γ Ι Ά Ν Ν Η Σ Γ Α ΐ Τ Η Σ , Π Ο Ρ Τ Ρ ΑΊ Τ Ο ΤΗΣ ΓΑΒΡΙΈΛΛΑΣ ΣΊΜΩΣΙ, 1951, ΙΔΙΩΤΙΚΉ ΣΥΛΛΟΓΉ

Το φθινόπωρο μπαίνει δυναμικά, ανοίγοντας τη σεζόν στην εικαστική σκηνή της Αθήνας, με σημαντικές και ενδιαφέρουσες εκθέσεις.

FALL 25 PREVIEW 28

LiFO

11.09.25

ΚΑΣΤΙΚΑ INDEPENDENT

ART

FAIR

Η Πινακοθήκη του Δήμου Αθηναίων θα παρουσιάσει και στα δύο της κτίρια, από τις 16 Σεπτεμβρίου έως τις 15 Οκτωβρίου, μια έκθεση νέων καλλιτεχνών του Επιμελητηρίου Εικαστικών Τεχνών Ελλάδος με τίτλο «ΓΑΖΏΝΟΥΝ ΧΑΜΗΛΆ ΤΑ ΠΟΛΥΒΌΛΑ 'Ή ΣΚΎΒΕΙΣ 'Ή ΑΠΟΓΕΙΏΝΕΣΑΙ». Αμέσως μετά, συγκεκριμένα από τις 25 Οκτωβρίου, θα ακολουθήσει η αναδρομική έκθεση του Κυριάκου Μορταράκου, που θα διαρκέσει έως τις 25 Ιανουαρίου 2026.

–

Από τις 2 Οκτωβρίου έως τις 2 Νοεμβρίου θα μπορούμε να δούμε στο Ωδείο Αθηνών, στο εμβληματικό κτίριο του Ιωάννη Δεσποτόπουλου, την έκθεση «ΤΟ ΌΝΕΙΡΟ ΤΟΥ ΤΆΤΛΙΝ – ΟΥΤΟΠΊΕΣ – Η ΑΙΏΝΙΑ ΕΠΙΣΤΡΟΦΉ». Αντικείμενό της οι διαδρομές της φαντασίας και της πολιτικής σκέψης επικεντρώνοντας στην ουτοπία και πως αυτή άλλοτε ως ελπίδα και άλλοτε ως απειλή εξακολουθεί να εμπνέει τον άνθρωπο στην αναμέτρησή του με το παρόν και στον οραματισμό του για το μέλλον. Η κυρίως έκθεση στην οποία συμμετέχουν περί τους/τις πενήντα καλλιτέχνες/-ιδες θα συνοδεύεται από εκτενές δημόσιο πρόγραμμα με ομιλίες το οποίο ξεκινάει από τις 26 Σεπτεμβρίου, και καλλιτεχνικές δράσεις και περφόρμανς σε συνεργασία με πανεπιστημιακά ιδρύματα, ερευνητικά εργαστήρια, όπως και με τους σπουδαστές της σχολής του Ωδείου.

2025

Από τις 19 Οκτωβρίου έως τις 30 Δεκεμβρίου η έκθεση «YOU ARE INVITED» του JUERGEN TELLER θα φιλοξενείται στο Onassis Ready, τον νέο χώρο του Ιδρύματος Ωνάση στον Άγιο Ιωάννη Ρέντη, μια πρώην βιομηχανική περιοχή, που θα στεγάζει πειραματικές αναζητήσεις και τολμηρές προτάσεις από όλο τον κόσμο. H αναδρομική έκθεση του εμβληματικού φωτογράφου παρουσιάζει διάφορες σειρές, μεμονωμένα έργα και πολυάριθμα βίντεο που συνδυάζουν επιλογές από προηγούμενες εκθέσεις με νέες, αδημοσίευτες εικόνες που εκτείνονται από τη δεκαετία του 1990 έως σήμερα. Ένας ενεργός διάλογος γύρω από τις διαρκώς μεταβαλλόμενες διαδρομές έμπνευσης και δημιουργικής εξερεύνησης που διατρέχουν το έργο του, στην πιο εκτενή ατομική του έκθεση μέχρι σήμερα στην Ελλάδα.

PROJECT

Κι ενώ σημαντικές εκθέσεις της προηγούμενης σεζόν εξακολουθούν να προσελκύουν το κοινό, το φθινόπωρο δίνει το λάκτισμα για αρκετές νέες εκθέσεις. Καταρχάς, είναι η εποχή που ανοίγει τις πύλες της η ετήσια διοργάνωση και το μεγαλύτερο εικαστικό γεγονός της πόλης, η ART ATHINA 2025, που θα πραγματοποιηθεί από τις 18 έως τις 22 Σεπτεμβρίου στο Ζάππειο Μέγαρο με τη συμμετοχή 72 αιθουσών τέχνης από την Ελλάδα και το εξωτερικό. Βασικός της στόχος, όπως πάντα, είναι η ανάδειξη και η παρουσίαση νέων καλλιτεχνικών τάσεων και προβληματισμών όσον αφορά τη σύγχρονη τέχνη και το design. Ωστόσο δεν περιορίζεται σε αυτά καθώς φιλοξενεί παράλληλα ανεξάρτητους χώρους και μη κερδοσκοπικούς πολιτιστικούς οργανισμούς, ενώ σε συνεργασία με το Flux Laboratory θα τρέχει ένα παράλληλο πρόγραμμα με περφόρμανς εντός και εκτός Ζαππείου. Η φετινή διοργάνωση θα δώσει έμφαση στην πρωτοβουλία Art Athina Art for Tomorrow Talks Powered by TATOΪ Club, έναν κύκλο δημόσιων συζητήσεων με καλλιτέχνες και εκπροσώπους της πολιτιστικής πρωτοπορίας. Έμπειροι δημοσιογράφοι των «New York Times» θα συντονίσουν τις συζητήσεις.

«YOU ARE INVITED» ΤΟΥ JUERGEN TELLER

Την 1η Οκτωβρίου εγκαινιάζεται στο Μουσείο Μπενάκη της Πειραιώς η νέα έκθεση «ΠΡΩΤΌΛΕΙΑ – ΑΠΌ ΤΗΝ ΠΡΏΤΗ ΓΡΑΦΉ ΣΤΟ ΏΡΙΜΟ ΈΡΓΟ», η οποία θα διαρκέσει έως τις 11 Ιανουαρίου 2026. Στόχος της είναι να αναδείξει ιδέες, μοτίβα και χαρακτηριστικά στα πρώιμα έργα έντεκα σημαντικών Ελλήνων καλλιτεχνών όπως οι Βασιλείου, Χατζηκυριάκος-Γκίκας, Τσαρούχης, Μόραλης, Τάσσος, Κατράκη, Σπυρόπουλος, Κοντόπουλος, Μυταράς, Γαΐτης και Χρύσα Ρωμανού. Η έκθεση διερευνά τα πρώτα δημιουργικά και εκφραστικά τους στοιχεία και πώς αυτά στην πορεία της ζωής και της εξέλιξής τους «ρίζωσαν» στη μεταγενέστερη, και αναγνωρίσιμη, εικαστική τους γλώσσα.

PLATFORMS

Το MOMus – Μουσείο Άλεξ Μυλωνά παρουσιάζει από τις 12 Σεπτεμβρίου έως τις 30 Νοεμβρίου την έκθεση «LA BOCCA LA GROTTA» (Το Στόμα Το Σπήλαιο) του εικαστικού Πάνου Προφήτη που κέρδισε το βραβείο της Art Athina για νέο καλλιτέχνη το 2024. Ο τίτλος παραπέμπει στην πλατωνική αλληγορία ή σε χρησμούς χθόνιων μαντείων αλλά και στις ισορροπίες μεταξύ αρχετυπικών διπόλων όπως αυτά του σκότους και του φωτός, του πάνω και του κάτω κόσμου, της κωμωδίας και του δράματος, της ζωής και του θανάτου, του κοσμικού και του μεταφυσικού. Γλυπτά, κατασκευές και σκηνικές εγκαταστάσεις αφιερωμένα στη σύγχρονη γλυπτική προ(σ) καλούν το βλέμμα των θεατών να κινηθεί τολμηρά στη σκιά.

LiFO 11.09.25

29

PAOLO COLOMBO, ΑΤΙΤΛΟ (ΚΟΡΙΤΣΙ ΜΕ ΦΟΥΛΑΡΙ), 2023, 112×75 ΕΚ., ΝΕΡΟΜ Π Ο Γ Ι Α Κ Α Ι Γ Κ Ο ΥΑ Σ ΣΕ ΧΑΡΤΙ. ΕΥ Γ Ε Ν Ι Κ Η Π Α Ρ Α Χ Ω Ρ Η Σ Η BAERT GALLERY, ΛΟΣ ΑΝΤΖΕΛΕΣ.

Από τις 18 Σεπτεμβρίου έως τις 4 Νοεμβρίου το Λόφος art project θα παρουσιάσει την έκθεση «ΣΤΗ ΖΏΝΗ ΤΟΥ ΠΥΡΌΣ. ΘΑΎΜΑΤΑ ΜΈΣΑ ΣΤΑ ΕΡΕΊΠΙΑ – Η ΜΠΙΕΝΆΛΕ ΤΗΣ ΓΆΖΑΣ, ΕΛΛΗΝΙΚΌ ΠΕΡΊΠΤΕΡΟ» με έργα καλλιτεχνών που ζουν και εργάζονται στη Γάζα εν μέσω της γενοκτονίας ή κατάγονται από αυτή. Ο Λόφος εκπροσωπεί το ελληνικό περίπτερο της «ΜΠΙΕΝΆΛΕ ΤΗΣ ΓΆΖΑΣ», που αποτελείται από 14 περίπτερα σε όλο τον κόσμο. Από τον Απρίλιο του 2024, καλλιτέχνες από τη Γάζα άρχισαν να συγκεντρώνονται σε ένα ενιαίο συλλογικό πρόγραμμα, αναζητώντας τρόπους να αντισταθούν μέσω της τέχνης και να επιβιώσουν στη γενοκτονία. Η οργάνωσή της στηρίζεται στην ομάδα καλλιτεχνών και επιμελητών της Γάζας και του Απαγορευμένου Μουσείου του Λόφου Al Risan. Η έκθεση είναι αφιερωμένη στην ανθεκτικότητα της παλαιστινιακής τέχνης έναντι της συνεχιζόμενης βίας και στον ανεκτίμητο ρόλο της στην ανοικοδόμηση της πολιτιστικής ταυτότητας της παλαιστινιακής γης και του λαού της. Από τις 9 έως τις 12 Οκτωβρίου έρχεται για δεύτερη χρονιά στο εμβληματικό κτίριο του Καπνεργοστασίου τo PLATFORMS PROJECT 2025 – INDEPENDENT ART FAIR με ημερίδες, περφόρμανς, ομιλίες και workshops από ομάδες που προέρχονται από 25 χώρες. Συνολικά παίρνουν μέρος 64 εικαστικές πλατφόρμες και περισσότεροι από 900 καλλιτέχνες, γεγονός που επεκτείνει το παγκόσμιο δίκτυο που οικοδομείται τα τελευταία δώδεκα χρόνια.

Η Breeder παρουσιάζει από τις 17 Σεπτεμβρίου έως την 1η Νοεμβρίου δύο ατομικές εκθέσεις που αμφότερες σχετίζονται με το υγρό στοιχείο. Η μία είναι με έργα του Αριστείδη Λάππα και έχει τίτλο «FOREVER FISH» και η άλλη με έργα του Κώστα Πανιάρα και τίτλο «SUMMER NOSTALGIA». Τα έργα του Λάππα προβάλλουν οικολογικές και ψυχολογικές παραμέτρους και εκτέθηκαν στη Γερμανία το 2024· τώρα παρουσιάζονται πρώτη φορά στην Ελλάδα μαζί με καινούργια δουλειά που δημιούργησε ειδικά για την γκαλερί. Τα έργα του δεύτερου («Οι Κολυμβήτριες», 1997-1998), σχεδόν τρεις δεκαετίες αφότου δημιουργήθηκαν, αποτελούν μέρος της συλλογικής μας καλοκαιρινής κληρονομιάς. Η Bernier/Eliades από τις 25 Σεπτεμβρίου έως τις 8 Νοεμβρίου θα παρουσιάσει την τρίτη ατομική έκθεση του Paolo Colombo στην Αθήνα με τίτλο «ΜΟΥΣΙΚΉ ΚΑΙ ΜΩΣΑΪΚΆ». Ο καλλιτέχνης θα παρουσιάσει τρεις ηχητικές εγκαταστάσεις, δύο εγκαταστάσεις δαπέδων με ψηφιδωτά, έξι μεγάλες ακουαρέλες-ψηφιδωτά και δύο προσωπογραφίες Ελλήνων μουσικών. Όλα τα έργα αντανακλούν την αγάπη του καλλιτέχνη για την ελληνική παραδοσιακή λαϊκή τέχνη και τη μουσική του πρώτου μισού του 20ού αιώνα.

EXPLORA

FESTIVAL

Από τις 3 μέχρι τις 12 Οκτωβρίου, το ART EXPLORA FESTIVAL πιάνει πρώτη φορά στο λιμάνι του Πειραιά, στην Πύλη Ε8. Το πρόγραμμά του φιλοξενείται στο πρώτο πλωτό μουσείο στον κόσμο καθώς και στην προβλήτα του λιμανιού σε διάφορους εκθεσιακούς και δημόσιους χώρους προσφέροντας δράσεις προσαρμοσμένες σε κάθε είδος κοινού, με ειδικές ξεναγήσεις και εργαστήρια για σχολεία και τοπικές ομάδες: καινοτόμες οπτικές και ηχητικές εγκαταστάσεις, εμπειρίες εικονικής πραγματικότητας, εικαστικές εκθέσεις αλλά και συναυλίες, περφόρμανς, σύγχρονο χορό, συζητήσεις και εργαστήρια.

Η γκαλερί The Intermission στον Πειραιά σε συνεργασία με την Pace Gallery θα παρουσιάζει από τις 25 Σεπτεμβρίου μια έκθεση αναδρομικού χαρακτήρα του Ελληνοαμερικανού καλλιτέχνη ΛΟΥΚΆ ΣΑΜΑΡΆ, η οποία αποτελεί την πρώτη ατομική παρουσίαση του έργου του στη γενέτειρά του έπειτα από 20 χρόνια. Συγκεντρώνει δημιουργίες που καλύπτουν το ευρύ και πολυμορφικό του έργο οι οποίες παρήχθησαν μεταξύ των δεκαετιών 1960 και 2010, ανάμεσά τους και γλυπτά-κοσμήματα, που σπανίως εκτίθενται. Θα παρουσιαστούν επίσης χαρακτηριστικά δείγματα από τις επεξεργασμένες φωτογραφίες από τα τέλη της δεκαετίας του 1960 και τις αρχές της δεκαετίας του 1970 –τα Auto Polaroids και τα Photo-Transformations– μαζί με μια επιλογή από τα έντονα χρωματικά Mosaic Paintings, τα υφασμάτινα Reconstructions και έργα παστέλ σε χαρτί, γλυπτά από τη σειρά Box καθώς και άλλα «μεταμορφωμένα» χρηστικά αντικείμενα.

Από τις 11 Σεπτεμβρίου έως τις 4 Οκτωβρίου η γκαλερί Ζουμπουλάκη παρουσιάζει μια εγκατάσταση της Πέγκυς Κλιάφα με τίτλο HEALING THE GRID. Πρόκειται για ένα μεγάλο κεντρικό γλυπτό-πολυέλαιο και φωτεινές κολόνες από κάψουλεςχάπια, καθώς και μια σειρά επιτοίχιων και γλυπτών assemblage από καρτέλες χαπιών. Η εγκατάσταση συμπληρώνεται από ένα μεγάλο επιτοίχιο κολάζ από σακούλες φαρμακείου. Η Gagosian θα παρουσιάσει από τις 2 Οκτωβρίου την έκθεση «RETURN TO THE GARDEN», με νέα και πρόσφατα έργα ζωγραφικής του Stanley Whitney στην πρώτη του ατομική παρουσίαση στην Ελλάδα μετά τη συμμετοχή του στην Documenta 14, το 2017. Ο τίτλος της έκθεσης επικαλείται την αθωότητα του αρκαδικού ιδεώδους και την αρμονική συνύπαρξη με τη φύση. Κι ενώ η CAN Christina Androulidaki gallery παρουσιάζει την ατομική έκθεση του Κωνσταντίνου Λαδιανού με τίτλο «ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΌ ΤΗΣ ΑΝΑΙΣΘΗΣΊΑΣ», που θα διαρκέσει από τις 13 Σεπτεμβρίου έως τις 25 Οκτωβρίου, η Citronne, από τις 17 Σεπτεμβρίου έως τις 8 Οκτωβρίου, θα προβάλει στην γκαλερί ΧατζηκυριάκοςΓκίκας της Ελληνοαμερικανικής Ένωσης τη φωτογραφική έκθεση μιας προσωπικότητας της γαλλικής πολιτικής σκηνής, της Muriel Pénicaud, με τίτλο «Mητρώο του Κόσμου – Matrix of Worlds». Από τις 9 Οκτωβρίου και για έναν ολόκληρο μήνα θα πραγματοποιηθεί στον Διεθνή Αερολιμένα της Αθήνας «Ελευθέριος Βενιζέλος», και συγκεκριμένα στο Express Facility, κτίριο παράλληλο με τον δυτικό διάδρομο απογείωσης και προσγείωσης, η έκθεση σύγχρονης τέχνης «ALL ABOARD» με τη συμμετοχή 40 καλλιτεχνών από διαφορετικές γενιές και χώρες. Πρόκειται για ένα εγχείρημα που θα δούμε πρώτη φορά στην Ελλάδα –και δεν βλέπουμε συχνά παγκοσμίως– και αφορά την παρουσίαση μιας έκθεσης μεγάλης κλίμακας εντός αεροδρομίου σε λειτουργία. Θα περιλαμβάνει εγκαταστάσεις, γλυπτά, βίντεο, ζωγραφικά έργα και επιτελεστικές δράσεις που θα δίνουν ζωή στο κτίριο ως «αρχείο ανασταλμένων προθέσεων», μετατρέποντάς το σε πεδίο αναστοχασμού. Στα μέσα του φθινοπώρου η Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος διοργανώνει και φιλοξενεί στους χώρους της στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος δύο εκθέσεις ζωγραφικής. Η πρώτη έχει τίτλο «Ο ΛΌΓΟΣ ΚΑΙ Ο ΤΌΠΟΣ» και περιλαμβάνει έργα του Δημήτρη Σεβαστάκη, καθηγητή στη Σχολή Αρχιτεκτόνων του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου (πορτρέτα συγγραφέων, φανταστικών λογοτεχνικών ηρώων και αναγνωστών, αλλά και τοπία από τη Σάμο). Η δεύτερη έχει έργα του Κώστα Παπανικολάου και τίτλο «ΤΈΣΣΕΡΙΣ ΕΠΟΧΈΣ».

ART

ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ

30

LiFO

11.09.25

LiFO 11.09.25

FALL 25 PREVIEW

31

ΛΟΥΚΑΣ ΣΑΜΑΡΑΣ AUTO-POLAROID, 1969-71. NINE POLAROID POLACOLOR I PHOTOGRAPHS TO BOARD (8.6 X 10.8 ΕΚ.). ΦΩΤΟ: THE ESTATE OF LUCAS SAMARAS, ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΗ PACE GALLERY

MOUNTED ΕΥ Γ Ε Ν Ι Κ Η

FALL 25 PREVIEW

ΣΆΛΙ

Ρ Ο Ύ Ν ΕΪ

Νέα βιβλία που περιμένουμε ως το τέλος του χρόνου, και κάποιες επανεκδόσεις.

ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΊΝΑ ΜΑΝΔΗΛΑΡΆ

32

LiFO

ΒΙΒΛΙ 11.09.25

ΝΈΕΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΊΕΣ

«Το πιο ολοκληρωμένο πορτρέτο του Αλεξανδρινού ποιητή εδώ και πενήντα χρόνια», έγραφε η βρετανική «Guardian» για την πολυσυζητημένη και για πρώτη φορά τόσο εκτενή βιογραφία του Κωνσταντίνου Καβάφη που εκδόθηκε στα αγγλικά και μεταφράζεται τώρα στα ελληνικά από τον Μιχάλη Μακρόπουλο. Από τις ίδιες εκδόσεις κυκλοφορεί ήδη το βιβλίο των Δημήτρη Δασκαλόπουλου και Μαρίας Στασινοπούλου με τον τίτλο Ο βίος και το έργο του Κ.Π. Καβάφη, που συνιστά το πλέον έγκυρο χρονολόγιο του καβαφικού έργου και του βίου του. Εστιάζοντας στις άγνωστες πτυχές του έφηβου Καβάφη, ρίχνοντας φως στις σχέσεις του αλλά και στον ευρύτερο κύκλο του, και μελετώντας ταυτόχρονα σε βάθος το έργο του, η βιογραφία των Γρηγόρη Γιουσδάνη (Gregory Jusdanis) και Παναγιώτη Τσαφαρά (Peter Jeffreys) έρχεται να απαντήσει σε όλα τα ερωτήματα γύρω από τον Αλεξανδρινό ποιητή. Ο Γρηγόρης Γιουσδάνης, καθηγητής Τεχνών και Επιστημών στο Πανεπιστήμιο του Οχάιο, έχει ασχοληθεί εκτενώς με το έργο του Καβάφη σε σχέση με το ευρύτερο κλίμα του μοντερνισμού που σφράγισε την ποίηση και την εποχή του, ενώ ο Παναγιώτης Τσαφαράς, αναπληρωτής καθηγητής Αγγλικής Λογοτεχνίας στο Πανεπιστήμιο Σάφολκ στη Βοστώνη, έχει συγγράψει, μεταφράσει και επιμεληθεί σημαντικό αριθμό βιβλίων για τον Καβάφη και είναι επίσης μέλος της επιστημονικής επιτροπής του Αρχείου Καβάφη του Ιδρύματος Ωνάση. Μελετώντας ταυτόχρονα τα ενταγμένα στο αρχείο έγγραφα, εστιάζοντας στα αρχειακά κενά, στα διάφορα αποκόμματα, αλλά και αντλώντας πλείστες πληροφορίες από τον ευρύτερο κύκλο του ποιητή, οι δυο μελετητές συνθέτουν μια βιογραφία με σκοπό να συμπληρώσουν όλα τα κενά γύρω από τη ζωή και το έργο του Καβάφη. Επιπλέον, το βιβλίο προσφέρει μια πρωτότυπη, θεματική προσέγγιση της ζωής και της ποίησης του Καβάφη, αποφεύγοντας τη μονοδιάστατη χρονολογική επισκόπηση.

ΛΙΟ

ΧΈΡΜΑΝ ΜΠΡΟΧ Ο θάνατος του Βιργιλίου

ΚΑΤΕΡΊ ΝΑ ΜΆ ΤΣΑ Η ιστορία του 18 Άνω

Μ Τ Φ Ρ . ΠΕ Ρ Σ Α Κ Ο Υ Μ Ο Υ Τ Σ Η , G U T E N B ER G

ΜΤ Φ Ρ . Σ Ο Φ ΊΑ ΑΥΓ Ε Ρ Ι Ν Ο Ύ , ΈΡ Μ Α

ΆΓΡΑ

Το αριστούργημα του Χέρμαν Μπροχ και κατά τους κριτικούς το σπουδαιότερο έργο του μετά τους Υπνοβάτες κυκλοφορεί σε νέα μετάφραση από τη Σοφία Αυγερινού, η οποία έχει ήδη δώσει τα διαπιστευτήριά της όσον αφορά την εξοικείωση με τον ερμητικό κόσμο του Αυστριακού. Το υπερ-ιστορικό και μεταγλωσσικό αυτό κατασκεύασμα συνιστά μια λογοτεχνικήποιητική κατάθεση για την καταγωγή της ποίησης, που ανέκαθεν ήταν συνυφασμένη με τη δημιουργία του κόσμου. Συνομιλώντας άμεσα με την Κοσμογονία του Ησιόδου και τα έπη του Ομήρου, ο Μπροχ επανεξετάζει μέσα από το ενορασιακό βλέμμα του Βιργιλίου όλα τα μεγάλα οντολογικά ζητήματα που ανέκαθεν απασχολούσαν την ποίηση και τη λογοτεχνία. Το έργο χωρίζεται σε τέσσερις ενότητες (Ύδωρ, Πυρ, Γη και Αιθέρας), οι οποίες αντιστοιχούν στα στοιχεία που, σύμφωνα με τους φιλοσόφους, εξηγούν τη δημιουργία του κόσμου. Ο Μπροχ ξεκίνησε να γράφει το έργο τον Μάρτιο του 1936 στην Αυστρία και συνέχισε τη συγγραφή του μετά τη φυλάκισή του από το χιτλερικό καθεστώς – για να το ολοκληρώσει τελικά το 1944 στη Νέα Υόρκη. Πρόκειται για ένα από τα κορυφαία έργα της παγκόσμιας λογοτεχνίας και η νέα του μετάφραση, εκτός από αυτήν του Γιώργου Κεντρωτή για τις εκδόσεις Gutenberg, μετατρέπει την επικείμενη κυκλοφορία του σε εκδοτικό γεγονός.

«Ό,τι αποκαλούμε πρόοδο είναι εκείνη η τρομερή θύελλα που ωθεί ασταμάτητα προς το μέλλον, την ίδια στιγμή που τα ερείπια συσσωρεύονται μέχρι τον ουρανό», έγραφε ο Βάλτερ Μπένγιαμιν και η Κατερίνα Μάτσα χρησιμοποίησε τα λόγια του σε προηγούμενο βιβλίο της, στο Ψάξαμε ανθρώπους και βρήκαμε σκιές, για να μιλήσει –όπως και στα επόμενα βιβλία της που βγήκαν από τις εκδόσεις Άγρα– για τη δραματική ιστορία της ουσιοεξάρτησης, το προσωπικό πένθος και την προσπάθεια της μονάδας απεξάρτησης του 18Άνω, και να βοηθήσει τους ανθρώπους που προτιμούσαν να παραμένουν «στις σκιές». Συνδέοντας άμεσα τα κοινωνικά προτάγματα με το προσωπικό όραμα, η ψυχίατρος Κατερίνα Μάτσα έγινε, με ευαισθησία και συνέπεια, ο κατεξοχήν εκφραστής του αγώνα των προγραμμάτων του 18Άνω που βοήθησαν τους χρήστες και τις οικογένειές τους να διεκδικήσουν με σθένος το δικαίωμα στην απεξάρτηση. Τα βιβλία της αποτέλεσαν το θεωρητικό έρμα αυτού του δύσκολου εγχειρήματος που κατάφερε να δημιουργήσει έναν ζωντανό φάρο στον σκοτεινό και δύσκολο κόσμο των ουσιοεξαρτημένων, ξεπερνώντας γραφειοκρατικούς σκοπέλους και συμφέροντα, μέχρι που θεωρήθηκε περιττό από τους πολιτικούς παράγοντες και αποφασίστηκε το κλείσιμό του. Για πρώτη φορά μετά την παύση της λειτουργίας του, η Κατερίνα Μάτσα αποφασίζει, εκτός από τα θεωρητικά της κείμενα, τις προσωπικές καταθέσεις και τις επιστημονικές ψυχιατρικές προσεγγίσεις της, να καταθέσει σε ένα βιβλίο που συνοδεύεται από αρχειακό και φωτογραφικό υλικό την ιστορία του 18Άνω, ενός σπάνιου παραδείγματος φορέα που έκανε έργο στη χώρα μας.

ΣΆ ΛΙ ΡΟΎ ΝΕΪ, Ιντερμέτζο Μ Τ Φ Ρ . Μ ΥΡ Τ Ώ Κ ΑΛ Ο Φ Ω Λ Ι Ά , Π ΑΤ Ά Κ Η Σ

ΜΆΤΣΑ

ΜΤΦΡ. ΜΙΧΆΛΗΣ Μ Α Κ Ρ Ό Π Ο Υ Λ Ο Σ , ΜΕΤΑΊ ΧΜΙΟ

IΜΠΤΙΣΆΜ ΆΖΕΜ Το βιβλίο της εξαφάνισης Έχοντας ήδη αναγνωριστεί ως συγγραφέας και δημοσιογράφος, η εγκατεστημένη στη Νέα Υόρκη, Παλαιστίνια Ιμπτισάμ Άζεμ άφησε τις καλύτερες εντυπώσεις με το πρώτο της μυθιστόρημα, The sleep thief, και πλέον θεωρείται μία από τις πιο αντιπροσωπευτικές φωνές του αραβικού κόσμου και της Παλαιστίνης. Έκτοτε, η γεννημένη το 1985 συγγραφέας έγινε ευρέως γνωστή χάρη στις μικρές ιστορίες της αλλά και χάρη στο υποψήφιο για International Booker (2025) Βιβλίο της εξαφάνισης, που υμνήθηκε για την πολυφωνική του δύναμη και το σθένος με το οποίο μιλάει για την καθημερινότητα του φόβου και το βάρος της μνήμης. Γραμμένο το 2014, πολύ πριν από τις εξελίξεις στη Γάζα, και βγαλμένο από το πιο ακραίο σενάριο, το μυθιστόρημα μιλάει με τρόπο προφητικό και δυστοπικό για μια χώρα που απειλείται να σβηστεί για πάντα από τον χάρτη. Σύμφωνα με την ιστορία, όλα ξεκινούν ένα πρωινό που όλοι οι Παλαιστίνιοι κάτοικοι του Ισραήλ εξαφανίζονται και στο Τελ Αβίβ επικρατεί χάος. Μάταια ο Αριέλ, Εβραίος δημοσιογράφος, αναζητά τον Παλαιστίνιο φίλο του, Αλάα. Το μόνο που έχει μείνει πίσω είναι το ημερολόγιο του Αλάα, με τις ιστορίες της γιαγιάς του και τα βιώματα της οικογένειάς του πριν από την παλαιστινιακή νάκμπα το 1948. Από εκεί ξετυλίγονται όλα τα σύγχρονα ιστορικά γεγονότα που συνδέουν τη μεγάλη εικόνα με τις προσωπικές ιστορίες και μοιάζουν να προβλέπουν με συμβολικό και αιχμηρό τρόπο τη μοίρα της πολύπαθης Παλαιστίνης.

ΚΑΤΕΡΊΝΑ

G R E G O R Y J US DANIS, P E T E R J E F FR EYS Κ ω ν σ τ α ν τ ί νο ς Καβάφης: Ο ά ν θ ρ ω π ο ς κα ι ο ποιητής

Η πιο πολυσυζητημένη συγγραφέας των millennials, ένας από τους πιο επιδραστικούς ανθρώπους της εποχής μας και από τις ελάχιστες συγγραφείς που προκαλούν πανικό στα βιβλιοπωλεία –και σχετικές ουρές– κάθε φορά που πρόκειται να κυκλοφορήσει νέο βιβλίο. Ο λόγος για την Ιρλανδή Σάλι Ρούνεϊ που συνιστά ήδη εκδοτικό φαινόμενο και ποπ σταρ του χώρου, σε μια εποχή που οι δυο αυτές ιδιότητες μοιάζουν να αποκλείουν η μία την άλλη. Η άκρως επιτυχημένη τηλεοπτική μεταφορά του βιβλίου της Κανονικοί Άνθρωποι από το BBC φώτισε αλλιώς το μυθιστόρημα που βρέθηκε στη λίστα του βραβείου Booker, κέρδισε το βραβείο Costa και θεωρήθηκε ένα από τα 100 σημαντικότερα βιβλία του 21ου αιώνα, σύμφωνα με την «Guardian». Τότε ήταν που η συγγραφέας άφησε

LiFO 11.09.25

33

ΧΊΛΑΡΙ

ΛΆΖΛΟ

ΜΑΝΤΈΛ

το σπίτι της στο Δουβλίνο και, αφού πέρασε ένα διάστημα στη Νέα Υόρκη ως υπότροφος της περίφημης Public Library, εγκαταστάθηκε στο Κάσλμπαρ, όπου πλέον ζει με τον σύζυγό της. Ειδικά το Iντερμέτζο συζητήθηκε όσο κανένα άλλο βιβλίο της, αφού επανεξετάζει το ζήτημα του πένθους, μιλώντας γι’ αυτό το διάστημα που μεσολαβεί μεταξύ του βάρους της απελπισίας και της προσδοκίας για μια νέα αρχή. Και εδώ η συγγραφέας μιλάει για τις σχέσεις μεταξύ δυο αδελφών, του Πίτερ και του Ίβαν Κούμπεκ, τα προσωπικά τους αδιέξοδα, τις αντιθέσεις και τις συναισθηματικές τους περιπέτειες. Το όνομα της Ρούνεϊ ήρθε στην πρώτη γραμμή της δημοσιότητας ύστερα από τις πρόσφατες δηλώσεις της στις οποίες εξέφρασε την αλληλεγγύη της στην Palestine Action.

ΚΡΑΣΝΑΧΟΡΚΆΙ

FALL 25 PREVIEW

Χ ΊΛΑΡΙ ΜΑΝΤΈΛ Ο καθρέφτης και τ ο φως ΜΤΦΡ. ΚΑΡΟΛΊΝΑ ΜΈΡΜΗΓΚΑ, ΨΥΧΟΓΙΌΣ Όταν είχε κυκλοφορήσει το μυθιστόρημα Ο καθρέφτης και το φως, είχε σημειώσει ρεκόρ πωλήσεων, με τους Βρετανούς να υπολογίζουν ότι πουλούσε ένα αντίτυπο ανά 2,7 δευτερόλεπτα και 100.000 μέσα σε τρεις μόλις μέρες κυκλοφορίας. Ούτως ή άλλως, η συγγραφέας της τριλογίας του Γουλφ Χολ, τρία χρόνια μετά τον θάνατό της θεωρείται μια από τις πιο επιτυχημένες και σημαντικές συγγραφείς του 21ου αιώνα: κέρδισε δύο φορές το Booker, για το Γουλφ Χολ και το Bring up the bodies (στα ελληνικά κυκλοφόρησε ως Γεράκια) και κατάφερε να είναι υποψήφια για το ίδιο βραβείο και τρίτη φορά. Πρόκειται, επίσης, για τη συγγραφέα που κατάφερε να κάνει συμπαθή τον πιο αντιπαθητικό πρωταγωνιστή της εποχής των Τυδώρ, τον Τόμας Κρόμγουελ, μετατρέποντας τις πιο σκοτεινές εποχές της βρετανικής ιστορίας σε ένα συναρπαστικό μυθιστόρημα. Από τις εκδόσεις Ψυχογιός θα κυκλοφορήσει το προ πολλού εξαντλημένο Ο καθρέφτης και το φως σε νέα μετάφραση, ενώ αναμένεται επίσης η επανέκδοση αναθεωρημένων μεταφράσεων του Γουλφ Χολ και των Γερακιών.

Κ ΟΛΜ ΤΌΙ ΜΠΙΝ Λ ονγκ Άιλαντ ΜΤΦΡ. ΜΥΡΤΏ ΚΑΛΟΦΩΛΙΆ, ΊΚΑΡΟΣ Ένας από τους σπουδαιότερους συγγραφείς του καιρού μας αποφασίζει να επαναφέρει στο προσκήνιο μια αγαπημένη του ηρωίδα, παρακολουθώντας την εξέλιξή της από τότε που την άφησε, κάπου στα μέσα της δεκαετίας του ’70 στη Νέα Υόρκη. Πρόκειται για την αινιγματική Έιλις Λέισι, την πρωταγωνίστρια του πολυσυζητημένου Μπρούκλιν, που μεταφέρθηκε με επιτυχία στον κινηματογράφο, η οποία πλέον ζει στο

34

LiFO

Λονγκ Άιλαντ, πολύ μακριά από την αγαπημένη της πατρίδα. Παντρεμένη με τον Τόνι Φιορέλο και μητέρα, δέχεται την ξαφνική επίσκεψη ενός Ιρλανδού που της ανακοινώνει πως η γυναίκα του περιμένει το παιδί του συζύγου της, το οποίο απειλεί ότι θα αφήσει στην πόρτα της. Αυτή είναι η αφορμή για να ξεδιπλωθεί μια συγκλονιστική συνέχεια με τις απαραίτητες δόσεις κωμωδίας και δράματος που ο Τόιμπιν φροντίζει να προσφέρει σε θαυμαστή ισορροπία. Όπως έγραφε η «Guardian» στη θερμή κριτική της για το βιβλίο, «κατάφερε να μας δείξει πόσο τυφλοί είμαστε αναφορικά με τα βαθύτατα κίνητρα των πράξεών μας και πόσο σθεναρά αντιστεκόμαστε στη λογική». Δεν είναι τυχαίο ότι χαρακτηρίστηκε βιβλίο της χρονιάς από την πλειοψηφία του βρετανικού, ιρλανδικού και αμερικανικού Τύπου.

ΕΟΥΖΈΜΠΙ ΑΓΙΈ ΝΣΑ ΠΡΑΤ Άπαντα Ποιητι κά του Καβάφη, Α & Β Τόμος ΔΙ Ό Π Τ Ρ Α Ο διακεκριμένος Καταλανός ελληνιστής, πανεπιστημιακός και μεταφραστής με ειδίκευση στα αρχαία ελληνικά και μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, Εουζέμπι Αγιένσα Πρατ, έχει ασχοληθεί σε βάθος με τη δημοτική ελληνική ποίηση, ενώ μελέτες του έχουν εστιάσει στην ελληνική λογοτεχνία και ποίηση καθώς

και στο πώς η χώρα μας έχει αποτελέσει παράδειγμα εθνικής λογοτεχνικής αναγέννησης στην Καταλονία. Ανάμεσα στα έργα που έχει επιμεληθεί ο γνωστός ελληνιστής ξεχωρίζει η νέα έκδοση των ποιημάτων του Καβάφη από τον Καταλανό ποιητή Carles Riba καθώς και μια σειρά δοκιμίων για το ποιητικό έργο του Καβάφη και την παρουσία του στην καταλανική λογοτεχνία. Η συνεισφορά του στη μελέτη του καβαφικού έργου είχε ως αποτέλεσμα τη μετάφραση του συνόλου της καβαφικής ποίησης στα καταλανικά για λογαριασμό των εκδόσεων Flaneur: έχοντας πλέον πρόσβαση σε απροσπέλαστες μέχρι πρότινος εκδοχές του καβαφικού αρχείου, που πλέον υπάγεται στο Ίδρυμα Ωνάση, ο Πρατ φρόντισε η μετάφρασή του να ακολουθεί πιστά τα πρωτότυπα κείμενα. Ύστερα από το αξιοσημείωτο αυτό εγχείρημα, ο αναγνωρισμένος φιλόλογος προχώρησε στην έκδοση του πρωτότυπου έργου του Αλεξανδρινού σε δυο τόμους από τη Διόπτρα, λαμβάνοντας υπόψη όλες τις διορθώσεις του ποιητή. Η κυκλοφορία θα συνοδεύεται από άφθονο ανέκδοτο υλικό –πρώτες εκδοχές γνωστών ποιημάτων, σχόλια του Καβάφη σε δικά του ποιήματα κ.ά.– που βλέπει για πρώτη φορά το φως της δημοσιότητας. Όσο για τον σχεδιασμό της μοντέρνας αυτής έκδοσης, ειδικά όσον αφορά τα εξώφυλλα, φέρει την υπογραφή του Γιάννη Καρλόπουλου.

11.09.25

ΜΤΦΡ. ΔΈΣΠΟΙΝΑ ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΎΛΟΥ, Δ Ώ Μ Α

Μ Τ Φ Ρ . ΜΑ Ν Ο Υ Έ Λ Α Μ Π Έ Ρ Κ Ι , ΠΌΛΙΣ

Μετά τις Αναμνήσεις ενός αντισημίτη και τα Περσινά Χιόνια, ο Φον Ρετσόρι έχει βρει ήδη τη δική του θέση ανάμεσα στους κλασικούς Ευρωπαίους συγγραφείς που αγαπά το ελληνικό αναγνωστικό κοινό για τη δύναμη της γραφής του και την αυθεντικότητα της σκέψης του. Γράφοντας για τα απανωτά ιστορικά τραύματα της Ευρώπης με τρόπο δηκτικό αλλά με το ευγενές χιούμορ που υπαγόρευαν τα διαβάσματα και η αριστοκρατική του καταγωγή, ο Φον Ρετσόρι δεν ξεχνούσε ποτέ ότι η λογοτεχνία, όπως και η ζωή, ευδοκιμούν στις παρυφές των λέξεων και των πραγμάτων. Ίσως ήταν η μοίρα του, καθώς προερχόταν από μια χώρα όπως η Μπουκοβίνα, που άλλαζε συχνά κατακτητές και ταυτότητα (Αυστρία, Ρουμανία, Ρωσία, Ουκρανία), να είναι φύσει και θέσει ένας άνθρωπος χωρίς ιδιότητα, όπως θα έγραφε και η υψηλή επιρροή του, ο Μούζιλ. Η αριστοκρατική του καταγωγή από την πλευρά της μητέρας του οφειλόταν στους Αυστριακούς προγόνους του από την Ελβετία και τους δικούς μας Φαναριώτες, ενώ το μεγαλοαστικό πατρικό επώνυμό του είχε τις ρίζες του σε ένα φέουδο στη Σικελία, το οποίο ανήκε στην Αυστροουγγρική Αυτοκρατορία μέχρι την εποχή των Βουρβόνων, κάτι που μαρτυρά άμεση σύνδεση με τη δυναστεία των Αψβούργων. Σε αυτήν ακριβώς την περίπτωση αναφέρεται το λογοτεχνικό αυτό αριστούργημα, όπως έχει χαρακτηριστεί το Μια ερμίνα στο Τσέρνοπολ, καθώς με την πτώση της αυτοκρατορίας και των αξιών της επέρχεται και η κατάπτωση του αλλοτινού ουσάρου Τίλντι, με το διαρκές αναχρονιστικό αίσθημα της τιμής να τον ακολουθεί σε κάθε του βήμα – απόδειξη ότι μάλλον ο Τίλντι λειτουργεί με τόση γενναιότητα και αυθορμητισμό όσο και η ερμίνα του τίτλου, η οποία πεθαίνει, σύμφωνα με τον θρύλο, μόλις λερωθεί η γούνα της. Και όλα αυτά σε μια περιοχή και πάλι στα όρια της Ευρώπης, το Τσέρνοπολ, «την τελευταία λογοτεχνική πρωτεύουσα του ανατολικού κόσμου που είναι τόσο παρούσα σε μεγάλο μέρος της αυστριακής λογοτεχνίας», όπως έγραφε ο Κλαούντιο Μάγκρις.

ΒΙ

Κάθε χρόνο οι λίστες τον θέλουν ως τον επικρατέστερο για το βραβείο Νόμπελ, κάθε χρόνο η λίστα με τα επιτυχημένα βιβλία του συμπληρώνεται από ένα ακόμα απρόσμενο μυθιστόρημα. Ακροβατώντας ανάμεσα στο καφκικό χιούμορ, την οντολογική αναζήτηση και τους συμβολισμούς για την Ευρώπη που χάνεται, ο Κρασναχορκάι κατάφερε να φτιάξει μια δική του λογοτεχνική γλώσσα, εντελώς ιδιοσυγκρασιακή και πρωτότυπη. Αυτήν τη φορά ο Ούγγρος μυθιστοριογράφος προσφεύγει σε έναν αιωνόβιο σχεδόν ήρωα –είναι 91 χρόνων, για την ακρίβεια–, έναν συνταξιούχο ηλεκτρολόγο, απόγονο, υποτίθεται, του Τζένγκις Χαν και του Μπέλα Δ', ο οποίος κάλλιστα θα μπορούσε να απαιτήσει τον ουγγρικό θρόνο, ως Ιωσήφ Α' του οίκου του Άρπαντ! Ο ίδιος, όμως, σε αντίθεση με τους μαθητές και διάφορους οπαδούς του, δεν θέλει να διεκδικήσει τον θρόνο και από εκεί αρχίζουν μια σειρά από ευτράπελα που καταλήγουν σε μια καρναβαλικού τύπου συνύπαρξη με στοίχημα να βρεθεί το χαμένο Φραντζολάκι, το σκυλί-φύλακας του θείου Γιόζι.

ΕΠΑΝΕΚΔΌΣΕΙΣ ΡΌΝΤΡΙΚ ΜΠΊΤΟ Ν Γιώργος Σεφέρ ης: Περιμένοντας τον Άγγελο ΜΤ Φ Ρ . Μ Ι Κ Α Π Ρ Ο Β Α Τ Α CA R L O N E , Π Α Τ Ά Κ Η Σ Πρόκειται για μία από τις πιο επιτυχημένες εκδόσεις της τελευταίας 25ετίας, καθώς, όταν κυκλοφόρησε το 2003, προκάλεσε πλήθος συζητήσεων. Η πιο πλήρης, κατά τα λεχθέντα, βιογραφία του Γιώργου Σεφέρη από τον Ρόντρικ Μπίτον τόλμησε για πρώτη φορά να μιλήσει για πράγματα που έμεναν εκτός των φιλολογικών προσεγγίσεων αλλά που κατά τον νεοελληνιστή πανεπιστημιακό και συγγραφέα είχαν άμεσο αντίκτυπο στο έργο του ποιητή. Ως εκ τούτου, η βιογραφία δεν διαβάστηκε μόνο από τους φίλους της σεφερικής ποίησης και τους φιλολόγους αλλά και από το ευρύτερο αναγνωστικό κοινό, γεγονός που εξηγεί και την τεράστια επιτυχία της. Σε κάθε περίπτωση, στόχος του Μπίτον ήταν, μεταξύ άλλων, να εισέλθει στο λογοτεχνικό εργαστήρι του συγγραφέα και να δει την επίδραση των ιστορικών γεγονότων και την επιρροή συγκεκριμένων προσώπων στη σεφερική ποίηση. Το Περιμένοντας τον Άγγελο, που παρέμεινε εξαντλημένο για πολλά χρόνια, επανεκδίδεται τώρα σε αναθεωρημένη μετάφραση, επιμελημένη εκ νέου από τον συγγραφέα.

ΤΖΈ ΝΙ Έ ΡΠΕΝΜΠΕΚ Σκύβαλα Μ Τ Φ Ρ . ΑΛ Έ Ξ ΑΝ Δ Ρ Ο Σ Κ ΥΠ Ρ Ι ΏΤ Η Σ , Κ ΑΣ Τ ΑΝ Ι ΏΤ Η Σ Μετά τη μεγάλη εκδοτική επιτυχία που είχε ο Καιρός, οι εκδόσεις Καστανιώτη αποφάσισαν να προχωρήσουν στην κυκλοφορία των σημαντικότερων βιβλίων της Έρπενμπεκ, όπως η συλλογή διηγημάτων Σκύβαλα και το μυθιστόρημα Το παιχνίδι με τις λέξεις. Η Γερμανίδα συγγραφέας είχε προκαλέσει αίσθηση με την έκδοση της Ιστορίας του γερασμένου παιδιού 26 χρόνια πριν, για να κάνει πραγματικά τη διαφορά με τα Σκύβαλα, που προκάλεσαν την προσοχή των κριτικών, οι οποίοι μίλησαν για «εξαιρετικό φαινόμενο» της ευρωπαϊκής λογοτεχνίας. Οι ήρωές τους, στο όριο ενός διαταραγμένου ψυχισμού, απόρροια των κοινωνικών μεταλλάξεων που συγκλόνισαν τη Γερμανία, είναι οι κατεξοχήν εκπρόσωποι των αντίστοιχων εσωτερικών αδιεξόδων τα οποία μελετά με την εμβριθή πένα της η βραβευμένη με το Booker συγγραφέας. Τα Σκύβαλα αναμένεται να κυκλοφορήσουν σε νέα, αναθεωρημένη έκδοση από τις εκδόσεις Καστανιώτη.

ΠΆ ΟΛΟ ΚΟΈ ΛΙΟ Έντεκα Λεπτά Κ Λ ΕΙ Δ Ά Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Μετά την κυκλοφορία του Αλχημιστή, ενός από τα πιο ευπώλητα βιβλία όλων των εποχών, σε νέα μετάφραση, οι εκδόσεις Κλειδάριθμος ανακοίνωσαν ότι ανέλαβαν να εκδώσουν το σύνολο του έργου του Βραζιλιάνου συγγραφέα. Συγκεκριμένα, έως το τέλος του έτους αναμένεται το μυθιστόρημα Έντεκα Λεπτά, όπως και το Πέμπτο Βουνό, το Εγχειρίδιο του πολεμιστή του φωτός, το Στις όχθες του ποταμού Πιέδρα κάθισα κι έκλαψα, καθώς και η ατζέντα Το Φως για το 2026.

ΈΡΠΕΝΜΠΕΚ

ΛΆΖΛΟ ΚΡΑΣΝΑΧΟΡΚΆΙ Πάει και το Φραντζολάκι

ΤΖΈΝΙ

Γ Κ Ρ Έ Γ Κ Ο Ρ ΦΟ Ν ΡΕΤΣΌΡΙ Μ ι α ε ρ μ ί ν α στο Τσέρνοπολ

ΒΛΙΟ

LiFO 11.09.25

35

FALL 25 PREVIEW

ΑΠΟ ΤΗ ΜΑΡΙΑ ΠΑΠΠΑ

SASKE.

ΦΩΤΟ:

ΑΚΊΜ-ΓΙΆΝΝΗΣ

ΤΣΑΤΣΟΎΛΗΣ

Ποπ, ροκ, ραπ, χορευτική μουσική και πάρτι και μεγάλα φεστιβάλ, αυτό το φθινόπωρο τα έχει όλα.

ΜΟΥΣΙΚΗ 36

LiFO

11.09.25

Η

Αγοραφοβικό Φεστιβάλ 2025 26 - 2 7 / 9 , Π Λ Υ Φ Α , Κ Ο Ρ ΥΤ Σ Ά Σ 39 , Α Θ Ή Ν Α / A R C H C L U B L I V E ST A G E , Π Έ Τ Ρ Ο Υ Ρ Ά Λ Λ Η 2 9 & Κ Ρ Ή Τ Η Σ 1 , ΕΊΣ Ο Δ Ο Σ : ΑΠ Ό 7- 4 3 ΕΥΡ Ώ Η μεγάλη γιορτή της ανεξάρτητης ελληνικής μουσικής σκηνής επιστρέφει για τρίτη χρονιά, σε επιμέλεια της ράπερ Sci Fi River, με ένα ετερόκλητο και πλούσιο lineup που τα highlights του περιλαμβάνουν από τον Ντίνο Σαδίκη των Εν Πλω μέχρι τον Κώστα Τουρνά αλλά και το ραπ ντουέτο των Τάκι Τσαν και DJ Axl μαζί με τη 0-100 Σειρένε και τη Ms Morris. Θα εμφανιστούν οι Nekrotsoulithra, οι Turboflow 3000, η Nalyssa Green, η Chraja και ο Libys, η Τάμτα μαζί με τον Die Arkitekt, η Δεσποινίς Τρίχρωμη μαζί με τον Βεσλεμέ και τον Fonoptikon, τους Soma, τους Junkheart, τους Citizen Jim και τα Κτίρια τη Νύχτα, η Nefeli walking undercover, η Καλλιόπη Μητροπούλου, ο Νίκος Βελιώτης, οι Capette και οι Ραστώνη αλλά και ο Tsolimon, ο Ουτεκαν και η Xanthi. Θα υπάρχουν πολλές άλλες εκπλήξεις και μεγάλο after πάρτι στο Arch Club.

Saskepticism Festival 2025 Arena Edition 10 / 1 0 , Ο Α Κ Α , Κ Λ Ε Ι Σ Τ Ό ΓΉ Π Ε Δ Ο Μ Π Ά Σ Κ Ε Τ , Λ Ε Ω Φ . ΚΗ Φ Ι Σ ΊΑΣ 3 7 , Μ Α Ρ Ο Ύ Σ Ι , ΕΊ Σ Ο Δ Ο Σ : Α Π Ό 2 1 ΕΥΡ Ώ Έχει γίνει σχεδόν sold-out χωρίς να έχουν ανακοινωθεί ονόματα. Μετά την τεράστια επιτυχία του περσινού διήμερου στο θέατρο Λυκαβηττού, για δεύτερη συνεχή χρονιά ο Saske επαναλαμβάνει το ίδιο πείραμα, να διοργανώσει και να επιμεληθεί δηλαδή ένα σύγχρονο χιπ χοπ φεστιβάλ, αυτήν τη φορά μεγαλύτερο, μετατρέποντάς το σε arena edition και μεταφέροντάς το στο ΟΑΚΑ, με πολυαναμενόμενο line-up και τη φιλοδοξία να δημιουργηθεί μια μοναδική συναυλιακή εμπειρία για το κοινό.

Robbie Willia ms 2/ 1 0 , Π Α Ν Α Θ Η Ν ΑΪΚ Ό Σ Τ Ά Δ Ι Ο (Κ Α Λ Λ Ι Μ Ά Ρ Μ Α Ρ Ο ) , Λ Ε Ω Φ . ΒΑ Σ Ι Λ Έ Ω Σ Κ Ω Ν Σ Τ Α Ν Τ Ί Ν Ο Υ, ΕΊ Σ Ο Δ Ο Σ : Α Π Ό 7 4 ΕΥΡ Ώ Η συναυλία του φθινοπώρου, αν όχι της χρονιάς. O Robbie Williams, ένας από τους μεγαλύτερους αστέρες της παγκόσμιας μουσικής, με μια καριέρα γεμάτη εντυπωσιακά επιτεύγματα από το 1990 (ως μέλος των Take That) έως σήμερα, έρχεται στην Αθήνα για μια μοναδική συναυλία. Το ενδιαφέρον για τον Robbie έχει αναζωπυρωθεί το τελευταίο διάστημα, με αφορμή την κινηματογραφική ταινία του Better Man που απέσπασε διθυραμβικές κριτικές. Στο Καλλιμάρμαρο θα απολαύσουμε το «Live 2025 Tour», ένα πραγματικά εντυπωσιακό οπτικοακουστικό υπερθέαμα στο οποίο θα ερμηνεύσει τραγούδια από ολόκληρη τη δισκογραφία του και όλες τις μεγάλες επιτυχίες του.

Mulatu Astatke 2 5 / 9 , Θ Έ ΑΤ Ρ Ο Β Ρ Ά Χ Ω Ν Μ ΕΛ ΊΝ Α Μ ΕΡ Κ Ο Ύ Ρ Η , Ν ΕΑΠ ΌΛ ΕΩ Σ 5 8 , ΕΊΣ Ο Δ Ο Σ : ΑΠ Ό 1 9 ΕΥΡ Ώ Ο Mulatu Astatke, ο κορυφαίος πρωτοπόρος της αιθιοπικής τζαζ, έρχεται στην Αθήνα και υπόσχεται να προσφέρει στο κοινό μια μοναδική μουσική εμπειρία γεμάτη ρυθμό και αυτοσχεδιασμό. Είναι ένας από τους πιο διακεκριμένους μουσικούς και ενορχηστρωτές της Αιθιοπίας, γνωστός κυρίως για τη ριζική αλλαγή που έφερε στη μουσική της χώρας κατά τη διάρκεια της εποχής του «Swinging Addis» στα τέλη της δεκαετίας του ’60 και τη δεκαετία του 1970. Είναι ο θρυλικός «πατέρας» της μουσικής που ονόμασε «Ethio Jazz». «Σε όλη μου τη ζωή, ήθελα να φέρω το Ethio jazz σε κάθε γωνιά του κόσμου για να το απολαύσει ο κόσμος, και νιώθω ότι το κατάφερα», λέει ο Mulatu και ισχύει 100%.

Ludovico Einaudi 2 6 / 9 , Π ΑΝ ΑΘ Η Ν ΑΪΚ Ό Σ Τ Ά Δ Ι Ο ( Κ ΑΛ Λ Ι Μ Ά Ρ Μ ΑΡ Ο ) , Λ ΕΩ Φ . Β ΑΣ Ι Λ Έ Ω Σ Κ Ω Ν Σ Τ ΑΝ Τ ΊΝ Ο Υ, ΕΊΣ Ο Δ Ο Σ : ΑΠ Ό 6 9 ΕΥΡ Ώ Ο κορυφαίος Ιταλός συνθέτης και πιανίστας θα εμφανιστεί στην Αθήνα μαζί με μια 20μελή ορχήστρα. Ένα φαινόμενο της post-classical μουσικής, ο Einaudi έγινε γνωστός από τα σάουντρακ κινηματογραφικών ταινιών (Intouchables, I’m Still Here, The Father, Nomadland), τηλεοπτικών σειρών («Doctor Zhivago», «This is England», «Acquario») και διαφημίσεων. Όμως έχει κατακτήσει και το νεότερο κοινό, με πιο τρανταχτό παράδειγμα το κομμάτι «Experience» που έχει πάνω από 15 δισεκατομμύρια views στο TikTok. Δίσκοι όπως τα «Elements» και «In A Time Lapse» έχουν πια καθιερωθεί ως κλασικοί της σύγχρονης μουσικής, ενώ το minimal ύφος του είναι ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα του 21ου αιώνα.

Death Disco Open Air 2025 2 0 - 2 1 / 9 , Τ ΕΧ Ν ΌΠ Ο Λ Η Δ ΉΜ Ο Υ ΑΘ Η Ν ΑΊΩ Ν , Π ΕΙ Ρ ΑΙ ΏΣ 1 0 0 , ΕΊΣ Ο Δ Ο Σ : ΑΠ Ό 5 0 ΕΥΡ Ώ Μετά από ένα συγκλονιστικό καλοκαιρινό πρώτο εγχείρημα τον Ιούλιο του 2023 στην Τεχνόπολη του δήμου Αθηναίων και την επιτυχημένη indoor εκδοχή του τον χειμώνα του 2024 στο Fuzz Live Music Club, η ομάδα του Death Disco επιστρέφει στις αρχές του φθινοπώρου με ένα διήμερο open air φεστιβάλ με headliners τη Νew Wave ποιήτρια και πρωτεργάτρια της ηλεκτρονικής μουσικής Αnne Clark και τον Peter Hook, τον ίσως σημαντικότερο μπασίστα όλων των εποχών και τον μοναδικό άνθρωπο στη γη που κρατάει ζωντανό το πνεύμα των Joy Division, αλλά και με Chameleons και Cold Cave, και άλλα πολλά ονόματα της εγχώριας και διεθνούς dark σκηνής.

LiFO 11.09.25

37

Mogwai

SUNN O)))

9 / 1 0 , FL O Y D L I V E M U S I C VENUE, ΠΕΙΡΑΙΏΣ 117, ΕΊ Σ Ο Δ Ο Σ: Α Π Ό 4 0 ΕΥΡ Ώ

19 / 1 0 , G A G A R I N 2 0 5 , Λ Ι Ο Σ ΊΩ Ν 20 5 , ΕΊΣ Ο Δ Ο Σ : Α Π Ό 3 1 ΕΥΡ Ώ

Οι αδιαφιλονίκητοι βασιλιάδες του postrock ήχου και αγαπημένοι του ελληνικού κοινού θα μας χαρίσουν ακόμα μια βραδιά εκκωφαντικής κάθαρσης και απόλυτης ομορφιάς. Φέτος γιορτάζουν τα 30 χρόνια στο μουσικό στερέωμα. Δημιουργήθηκαν το 1995 στη Γλασκώβη από τους Stuart Braithwaite (κιθάρα, φωνητικά), Barry Burns (κιθάρα, πιάνο, synthesizer, φωνητικά), Dominic Aitchison (μπάσο) και Martin Bulloch (ντραμς). Από την πρώτη στιγμή αποτέλεσαν ένα από τα σχήματα που θα όριζαν αυτό που ονομάζεται postrock, με δίσκους όπως τα εμβληματικά «Young Team» και «Come On Die Young».

Plisskën Festival 2025 1 2 - 1 3 / 9, Π Ε Ι Ρ Α Ι Ώ Σ 2 6 0 , ΕΊ Σ Ο Δ Ο Σ: Α Π Ό 3 7 ΕΥΡ Ώ

PAGANOTTO

Το φεστιβάλ για τους φαν της χορευτικής και ηλεκτρονικής πρωτοποριακής μουσικής επιστρέφει με πιο σφιχτό line-up – ίσως ένα από τα καλύτερα των τελευταίων χρόνων. Για δύο ημέρες σε τρία stages, το καθένα με τη δική του ταυτότητα, η Πειραιώς 260 μετατρέπεται σε ένα μικρό μουσικό χωριό γεμάτο ενέργεια, εκπλήξεις και ατελείωτη μουσική. Από έντονα ηλεκτρονικά beats και rave vibes μέχρι synth pop και σκοτεινές darkwave μελωδίες, το φεστιβάλ καλύπτει ένα φάσμα μουσικών ειδών που αντικατοπτρίζει τις σύγχρονες και μελλοντικές τάσεις, με ένα εκλεκτικό line-up με ονόματα όπως οι ΚΙ ΚΙ, John Maus, Selofan, Confidence Man, King Krule, Hektor Oaks κ.ά.

Rod Stewart 13 / 1 2 , T E L E K O M C E N T E R AT H E N S ( O A K A ) , Λ Ε Ω Φ . ΚΗ Φ Ι Σ ΊΑΣ 3 7 , Μ Α Ρ Ο Ύ Σ Ι , ΕΊ Σ Ο Δ Ο Σ : Α Π Ό 1 2 1 ΕΥΡ Ώ O σερ Rod Stewart, η φωνή που έχει καθορίσει τα όνειρα και τις αναμνήσεις των μουσικόφιλων σε όλο τον κόσμο, φτάνει στην Ελλάδα για πρώτη φορά. Με καριέρα που εκτείνεται σε πάνω από πέντε δεκαετίες, είναι έτοιμος να μαγέψει το ελληνικό κοινό. Ο Βρετανός τραγουδιστής, στιχουργός και παραγωγός, μια από τις πιο εμβληματικές φιγούρες στη ροκ και ποπ μουσική, θα δώσει μια συναυλία που δεν πρέπει να χάσει κανείς. Έχοντας πουλήσει πάνω από 250.000.000 άλμπουμ παγκοσμίως, έχει αφήσει ανεξίτηλο σημάδι στη μουσική βιομηχανία.

9 / 1 0 , Σ Τ Η Γ ΕΙ Τ Ο Ν Ι Ά Τ Η Σ ΣΤΈΓΗΣ Φέτος, η Στέγη ανοίγει το σπίτι της και κατεβαίνει στον δρόμο για να γιορτάσει όπως πρέπει τα 15 χρόνια λειτουργίας της. Με ένα μεγάλο, προσβάσιμο street party στη γειτονιά της, τον Νέο Κόσμο, και μια τούρτα γενεθλίων που δεν κόβεται και συμβολίζει τα διαφορετικά κομμάτια της διαδρομής της. Headliners του φετινού street party είναι o Daniel Avery και οι Optimo, με ένα εκλεκτικό, ηλεκτρισμένο σετ που φέρνει την club culture στον δρόμο. Δίπλα τους, ο Buzz μοιράζεται τον παλμό των Δυτικών Προαστίων, η Madam X φέρνει τη δυναμική του grime, ο Metaman και οι special guests φτιάχνουν ένα μουσικό σύμπαν όπου synths και beats χτυπούν μαζί, ενώ η pink.wav στήνει ένα ηλεκτρονικό dancefloor χωρίς όρια.

TECHNIQUES 2025 4 / 1 0 , Ο Λ ΥΜ Π Ι ΑΚ Ό Γ ΉΠ ΕΔ Ο Φ ΑΛ ΉΡ Ο Υ T A E K W O N D O , Λ ΕΩ Φ . Π Ο Σ ΕΙ Δ ΏΝ Ο Σ 8 6 0 , ΕΊΣ Ο Δ Ο Σ : ΑΠ Ό 4 5 ΕΥΡ Ώ Η Indira Paganotto φέρνει το ARTCORE στο Techniques 2025 με έναν πολύ ξεχωριστό καλεσμένο, τον θρύλο της techno Richie Hawtin. Μαζί της στη σκηνή θα εμφανιστούν οι VTSS, BIIA και Luna Passos, σε ένα all-night rave που υπόσχεται πολλά.

ΣΗΜΕΙΏΣΤΕ ΕΠΊΣΗΣ:

TECHNIQUES,

INDIRA

Twin Tribes (30/9), Dalida (15/10), The Black Lips (18/9), Apparat (26/10), DJ Krush (24/9), Marc Almond (1617/10), Svetlana LOBODA (10/10), The Lighting Seeds (27/9), Hugo Kant (11/10), Dub Fx & Woodnote (18/10), Quantic (12/12), Two Lanes (31/10), Sarah Davachi + Kara-Lis Coverdale (7/10), Molly Nilsson (23-25/10), Motorpsycho (11/10), Red Snapper (18-19/10), Molly Lewis (21/10), DJ Premier x Alchemist (15/12), Wim Mertens (27-28/11), Asaf Avidan (7/12), Turbonegro (9/11), Starsailor (10/12), Kadebostany (13/12), Kruder & Dorfmeister (27/11), Public Service Broadcasting (18/10)

ΜΟΥΣΙΚΗ 38

Επιστρέφουν στην Αθήνα μετά από 21 χρόνια. Και τι δεν έχει ακουστεί όλα αυτά τα χρόνια για τη φοβερή αυτή μπάντα του ακραίου ήχου. Το συγκρότημα πήρε το όνομά του από τους ενισχυτές Sunn, ενώ το σύμβολο O))) συμβολίζει τα κύματα ήχου που σκάνε από τα ηχεία. Είναι μια dream team, με τα δύο κύρια μέλη του συγκροτήματος να είναι ο Stephen O’Malley (επίσης των Khanate και Burning Witch) και ο Greg Anderson (των Goatsnake και Engine Kid, μεταξύ άλλων).

Πάρτι στη Στέγη 2025

LiFO

11.09.25

FALL 25 PREVIEW

Θ ΕΌ Δ Ω Ρ Ο Σ Κ Ο Υ Ρ Ε Ν Τ Ζ Ή Σ ΦΩΤΟ: ALEXANDRA MURAVYEVA

Μεγάλες ορχήστρες, όπερες, και διεθνούς φήμης λυρικοί τραγουδιστές και σολίστ σε παραγωγές με μεγάλο ενδιαφέρον.

ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΡΓΥΡΏ ΜΠΟΖΏΝΗ

Με τη δημοφιλή όπερα Τ Ζ Ο Κ Ό Ν Τ Α του Πονκιέλι σε μια νέα μεγάλη διεθνή συμπαραγωγή με δύο από τους σπουδαιότερους οργανισμούς της όπερας παγκοσμίως, το Πασχαλινό Φεστιβάλ του Ζάλτσμπουργκ και τη Βασιλική Όπερα του Λονδίνου, εγκαινιάζει τη σεζόν η Ε Θ Ν ΙΚ Ή Λ Υ Ρ Ι Κ Ή Σ Κ Η Ν Ή στις 19/10. Σε σκηνοθεσία Όλιβερ Μίερς, η μεγαλοπρεπής όπερα πραγματεύεται τη δραματική ιστορία ενός μεγάλου ανεκπλήρωτου έρωτα και αυτοθυσίας. Μοναδικές μελωδίες, διάσημες άριες και υπέροχα χορωδιακά μέρη και ένα από τα πιο διάσημα μπαλέτα όλων των εποχών, ο «Χορός των ωρών», με μια μελωδία που πέρασε στην ποπ κουλτούρα. Στον ρόλο της Τζοκόντα η σταρ δραματική υψίφωνος Άννα Πιρότσι και στους πρωταγωνιστικούς ρόλους ο διεθνώς περιζήτητος τενόρος Αρσέν Σογκομονιάν, οι σπουδαίες μεσόφωνοι Αλίσα Κολόσοβα και Ανίτα Ρατσβελισβίλι και ο κορυφαίος Έλληνας βαρύτονος Δημήτρης Πλατανιάς. Η Τ Ό Σ Κ Α του Τζάκομο Πουτσίνι αναβιώνει στην ΕΘ Ν Ι Κ Ή Λ Υ Ρ Ι Κ Ή Σ Κ Η Ν Ή από τις 27/11 σε σκηνοθεσία, σκηνικά και κοστούμια Νίκου Σ. Πετρόπουλου, εγκαινιάζοντας το αφιέρωμα σε αυτόν τον εμπνευσμένο συνεργάτη της Λυρικής που έχει υπογράψει ως σκηνογράφος,

ενδυματολόγος ή/και σκηνοθέτης περισσότερες από είκοσι παραγωγές όπερας, οπερέτας και χοροδράματος, οι οποίες επαναλαμβάνονται με τεράστια επιτυχία τις τελευταίες πέντε δεκαετίες. Στην παράσταση η δράση του έργου μεταφέρεται στην περίοδο του Β' Παγκοσμίου Πολέμου στη Ρώμη υπογραμμίζοντας το στοιχείο της βίας και του σαδισμού, ενώ επιτρέπει στα ακραία συναισθήματα να εκφραστούν με ακόμα μεγαλύτερη ένταση. Την Τόσκα υποδύεται μια διεθνής σταρ της όπερας, η σοπράνο Αλεξάντρα Κούρζακ, ενώ για μια μοναδική παράσταση στις 7/12 θα τραγουδήσει μαζί της και ο σύζυγός της, ο σούπερ σταρ της όπερας Ρομπέρτο Αλάνια. Στο καστ συναντάμε την κορυφαία σοπράνο της ΕΛΣ Τσέλια Κοστέα, τον διεθνώς καταξιωμένο τενόρο Μαρσέλο Πουέντε και τους δύο διεθνείς Έλληνες βαρύτονους Δημήτρη Πλατανιά και Τάση Χριστογιαννόπουλο. Στις 17/10, στο Μ Έ Γ Α Ρ Ο Μ Ο Υ Σ Ι Κ ΉΣ ΑΘ Η Ν Ώ Ν , η διεθνούς φήμης σταρ του λυρικού τραγουδιού, Λιθουανή σοπράνο ΑΣ Μ Ί Κ Γ Κ Ρ Ι Γ Κ Ο Ρ Ι Ά Ν με τον επίσης Λιθουανό πιανίστα Λ Ο Ύ Κ Α Σ ΓΚ Ε Ν Ι Ο Ύ Σ Α Σ στρέφουν το ενδιαφέρον τους στο ρωσικό ρομαντικό τραγούδι για φωνή και πιάνο. Έτσι, θα ακούσουμε αριστουργήματα των Τσαϊκόφσκι και Ραχμάνινοφ, από δύο καλλιτέχνες με

σπάνιες εκφραστικές και δεξιοτεχνικές ικανότητες και σαρωτική δύναμη επί σκηνής.

Στις 22/10 η Αργεντινή βιολοντσελίστα S O L G A B E T T A και ο Γάλλος πιανίστας B E R T R A N D C H A M A Y O U , οι οποίοι ανήκουν στους πλέον προβεβλημένους σολίστ που αναδείχτηκαν στον 21ο αιώνα, αντλούν από τα έργα του Φ ΈΛ Ι Ξ Μ ΈΝ Τ Ε Λ Σ Ο Ν για βιολοντσέλο και πιάνο που θα συγκροτήσουν το κύριο σώμα της πολυαναμενόμενης εμφάνισής τους στην Αθήνα, συμπληρώνοντάς τη με τη στιβαρή, συμφωνικών προδιαγραφών 2 Η Σ Ο Ν ΆΤ Α του Γ Ι Ο Χ ΆΝ Ε Σ Μ Π Ρ Α Μ Σ . Στον Κ ΎΚ Λ Ο Μ Ε Γ ΆΛ Ε Σ Ο Ρ Χ ΉΣ Τ Ρ Ε Σ – Μ Ε Γ ΆΛ Ο Ι Μ Α ΈΣ Τ Ρ Ο Ι στις 14 και 15/11, ο Θ Ε ΌΔ Ω Ρ Ο Σ Κ Ο Υ Ρ Ε Ν Τ Ζ ΉΣ επιστρέφει με την Ο Ρ Χ ΉΣ Τ Ρ Α U T O P I A , παρουσιάζοντας για πρώτη φορά στην Ελλάδα το συμφωνικό αριστούργημα του Βάγκνερ T H E R I N G W I T H O U T W O R D S (Το δαχτυλίδι χωρίς λόγια), στην εμβληματική διασκευή του Lorin Maazel. Η περίφημη τετραλογία, συμπυκνωμένη σε ένα ενιαίο συμφωνικό έργο, αποτυπώνει ανάγλυφα το μεγαλείο της μουσικής γλώσσας του Γερμανού ρομαντικού και συγχρόνως συνιστά μια διαδρομή στον μύθο του «Δαχτυλιδιού» χωρίς την υποστήριξη αδόμενου λόγου.

LiFO 11.09.25

39

q Γεννήθηκα στα Χανιά στις 22 Δεκεμβρίου 1933. Πολύ σύντομα όμως η οικογένειά μου μετακόμισε, πρώτα στο Ηράκλειο και αργότερα, το 1938, στην Αθήνα, όπου μόλις εγκατασταθήκαμε πέθανε ο πατέρας μου. Ήμουν μόλις τεσσάρων ετών. Μια τέτοια απώλεια χαράσσεται ανεξίτηλα στη μνήμη ενός παιδιού· ωστόσο, χάρη στη μητέρα μου, η παρουσία του πατέρα μου δεν έσβησε ποτέ. Διατηρήθηκε ζωντανή, είτε μέσα στις αναμνήσεις μας είτε μέσα στον συναισθηματικό μου κόσμο. Ο πατέρας μου υπήρξε πολυπράγμων. Ήρθε το 1917 από την Οδησσό στα Χανιά, πρόσφυγας, και παράλληλα με τη δουλειά του στην Eastern Company σπούδασε μουσική και έγινε καθηγητής στο Ωδείο Χανίων. Συνέθετε ο ίδιος έργα, ορισμένα από τα οποία παρουσιάστηκαν από τον Γιώργο Δεμερτζή και το Ελληνικό Κουαρτέτο. Ακόμα, διάβαζε και μετέφραζε λογοτεχνικά κείμενα. Η μητέρα μου, από την άλλη, ήταν ένας άνθρωπος εξαιρετικά ευγενής και καλλιεργημένος αλλά και δυναμικός. Εκείνη ανέλαβε μετά τον θάνατο του πατέρα μου, με φοβερή πίστη, αφοσίωση και αξιοπρέπεια, να μας μεγαλώσει, εμένα και τον αδελφό μου.

Aρχιτέκτονας. Γεννήθηκε στα Χανιά, ζει στα Εξάρχεια.

Οι κάτοικοι της πόλης τον θυμούνταν ακόμα, ιδιαίτερα στο Ωδείο, όπου είχε δημιουργήσει μια ορχήστρα, και θυμάμαι μια στιγμή που με σημάδεψε, όταν με πλησίασε ένας κύριος και με ρώτησε «Πώς λέγεσαι;». Του απάντησα: «Αντωνακάκης». Κι εκείνος χαμογέλασε συγκινημένος: «Μα τι λες; Του Αριστείδη; Εγώ ήμουν το φλάουτο στην ορχήστρα που είχε οργανώσει ο πατέρας σου». Μέσα από τέτοιες συναντήσεις και αφηγήσεις ξετυλίχτηκαν μπροστά μου στιγμές απ’ τη ζωή του πατέρα μου, κομμάτια που εγώ δεν είχα προλάβει να ζήσω.

q Η μητέρα μου υπήρξε ένας καταπληκτικός άνθρωπος. Δύσκολα μπορώ να φανταστώ προσωπικότητα πιο ώριμη, πιο άρτια. Ήταν άνθρωπος της αυτοθυσίας, χωρίς την παραμικρή απαίτηση. Πέρασε τα δύσκολα χρόνια της Κατοχής, βίωσε μαζί μας τις ταραχές των Δεκεμβριανών στην Αθήνα και ύστερα τον Εμφύλιο. Όλα αυτά τα άντεξε μόνη της, με σθένος και αξιοπρέπεια. Δεν θα ξεχάσω ποτέ όλα όσα έκανε για μας. Για παράδειγμα, θα λέγαμε σήμερα πως η μητέρα μου «εφηύρε» τη βραχυχρόνια μίσθωση, που είναι σήμερα της μόδας. Για να μπορέσει να μας μεγαλώσει, νοίκιασε ένα μεγάλο σπίτι κοντά στο πανεπιστήμιο και αποφάσισε να υπενοικιάζει τα δωμάτιά του σε φοιτητές που στην αρχή τής έστελναν οι γνωστές της οικογένειες από την Κρήτη. Φοιτητές που δεν την έβλεπαν μόνο ως σπιτονοικοκυρά αλλά και ως δεύτερη μητέρα τους. Τους φρόντιζε, τους νοιαζόταν, διατηρούσε επαφή ακόμη και με τις οικογένειές τους. Η μητέρα μου αγαπούσε πολύ τη ζωγραφική και με είχε γράψει σε ένα σχολείο όπου μάθαινες σχέδιο διά αλληλογραφίας. Δειλά-δειλά, άρχισα κι εγώ να κάνω κάποια σχέδια, να ζωγραφίζω. Τα καλοκαίρια μας τα περνούσαμε στα δυο σπίτια της γιαγιάς μου στη Νάξο, τόπο καταγωγής της μητέρας μου. Θυμάμαι πόσο μου άρεσε να ασχολούμαι με κατασκευές. Σχεδίαζα δρόμους στην άμμο ή ξυπόλυτος, περπατώντας στα βότσαλα στο χωριό, ή τσαλαβουτούσα στα ρυάκια με αυτοσχέδια καραβάκια. Το ένα σπίτι ήταν ένας παλιός πύργος, που με σημάδεψε βαθιά. Τα παιδικά καλοκαίρια μας έχουν μια ιδιαίτερη σημασία στη ζωή μας και οφείλουμε να τα θυμόμαστε. Σήμερα δεν μπορώ να φανταστώ τι θα θυμούνται τα παιδιά που μεγαλώνουν μέσα σε μια πολυκατοικία. Κι όμως, σε μεγάλο βαθμό, οι χαρακτήρες και οι προσωπικότητες διαμορφώνονται εκείνες τις πρώτες, αθώες περιόδους.

q Πέρασα τα σχολικά μου χρόνια στο Πειραματικό Σχολείο του Πανεπιστημίου Αθηνών και αργότερα στη Σχολή Αρχιτεκτόνων του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου. Πολλά οφείλω στον Κώστα Ζαχαράκη και στο φροντιστήριό του, όπου μας δίδασκε σχέδιο. Δεν πέρασα με την πρώτη φορά στο ΕΜΠ, αλλά εκείνος και η μητέρα μου ήταν τα δύο πρόσωπα που με στήριξαν για να συνεχίσω. Θεωρώ τον εαυτό μου πολύ τυχερό που τους είχα δίπλα μου εκείνη την περίοδο. Εντελώς συμπτωματικά, στο δεύτερο έτος των σπουδών μου βγήκα πρώτος. Τότε συνειδητοποίησα πόσο μικρή σημασία έχουν αυτές οι πρωτιές. Το πιο σημαντικό ήταν ότι σταμάτησα να πληρώνω για τις σπουδές μου – τότε χρειαζόταν να καταβάλεις δίδακτρα. Η χαρά της μητέρας μου όμως ήταν μεγάλη, ήταν σαν μια μικρή ανταμοιβή προς εκείνη για όλη τη στήριξη και τη φροντίδα που μου είχε προσφέρει όλα αυτά τα χρόνια.

ΔΗΜΉΤΡΗΣ ΑΝΤΩΝΑΚΆΚΗΣ

q Όταν αργότερα, ως έφηβος, επέστρεψα στα Χανιά για διακοπές, ένιωσα σαν να ξαναβρήκα τον πατέρα μου.

q Κατά τη διάρκεια των σπουδών μου τη δεκαετία του ’50, διασταυρώθηκαν οι δρόμοι μας με τη Σουζάνα Κολοκυθά, με την οποία παντρευτήκαμε μετά από κάμποσα χρόνια. Εκείνη η γνωριμία μετέτρεψε από τότε και έως τώρα το «εγώ» σε «εμείς»: το ατομικό έπαψε να έχει πρωταρχική σημασία και επικράτησε το συλλογικό. Πάντοτε πιστεύαμε στη συνεργασία, γιατί μέσα από αυτή πολλαπλασιάζονται οι δυνατότητες.

q Ήδη από τα φοιτητικά μου χρόνια είχα εργαστεί στο γραφείο που είχε αναλάβει το κτίριο της Πινακο-

ΟΙAΘΗΝΑΊΟΙ

θήκης, το οποίο σχεδίαζε τότε ο Δημήτρης Φατούρος σε συνεργασία με τον Παύλο Μυλωνά. Η σημαντική αυτή απα-

40

LiFO

σχόλησή μου διήρκεσε εννέα χρόνια, μέχρι που η δικτατορία μάς απομάκρυνε από την επίβλεψη του έργου. Δυστυχώς, ποτέ δεν περίμενα ότι η μελέτη που με τόσο κόπο εφαρμόσαμε θα κατέληγε στο σημερινό οικοδόμημα που στερείται συνέχειας και δεν σεβάστηκε τίποτα από το προηγούμενο σχέδιο. Είναι καλύτερα να κατεδαφίζουμε κάποια κτίρια που έχουν γράψει ιστορία παρά να τα αλλάζουμε τροποποιώντας τα κατά βούληση. Κρίμα. Από τα τέλη της δεκαετίας του ’50 εργάστηκα ως άμισθος επιμελητής στο ΕΜΠ για έξι χρόνια, αργότερα έγινα έμμισθος, μέχρι που το 1992 αποχώρησα ως υπεράριθμος. Καθηγητής δεν κατάφερα ποτέ να γίνω. Έβαλα υποψηφιότητα δύο φορές, αλλά και στις δύο η εκλογική διαδικασία κρίθηκε άγονη. Τελικά παραιτήθηκα. Αν μια σχολή δεν σε θέλει, πώς μπορείς να δουλέψεις σε αυτήν; Ουσιαστικά, μετά τη δικτατορία πιστέψαμε πολλοί ότι μπορούσαμε να βελτιώσουμε αρκετά πράγματα στα πανεπιστήμια. Για μεγάλο διάστημα αφοσιώθηκα στον συνδικαλισμό, εκπροσωπώντας τους συναδέλφους επιμελητές-βοηθούς. Σε αυτό το πλαίσιο αναγκάστηκα να συγκρουστώ αρκετές φορές και να γίνω, κατά κάποιον τρόπο, ενοχλητικός σε πολλούς καθηγητές. Θυμάμαι ότι ένας καθηγητής σε αυτές τις εκλογές με καταψήφισε, θεωρώντας ότι είμαι επικίνδυνος, επειδή μαθαίνω στους φοιτητές να παραβιάζουν τους κανόνες. Και, κατά κάποιον τρόπο, δεν είχε άδικο, γιατί η ζωή προχωράει και οι νόμοι πρέπει να εξελίσσονται, προσαρμοζόμενοι στις νέες απαιτήσεις, φυσικά με προσοχή και εγκράτεια. Αυτή η εξέλιξη στην Ελλάδα προχωράει συχνά μέσα από «παρανομίες», αρκεί αυτές να γίνονται για να προτείνουν βελτιώσεις και όχι για προσωπικό-ατομικό όφελος και οικονομικό κέρδος.

q Όταν προσπάθησα να εξηγήσω αυτήν τη λογική στους φοιτητές μου στο ΜΙΤ, όπου είχα κληθεί ως επισκέπτης καθηγητής, παρατήρησα ότι με κοιτούσαν με κάποια αμηχανία. Ήθελα όμως να τους δείξω πως η αρχιτεκτονική δεν είναι ένα κλειστό σύνολο κανόνων και διατάξεων αλλά μια διαρκής έρευνα. Μια διαδικασία μέσα από την οποία προσπαθούμε να επιλύσουμε προβλήματα, να πειραματιστούμε, να σκεφτούμε δημιουργικά και να αμφισβητήσουμε τις κατεστημένες αντιλήψεις που συχνά μας επιβάλλουν το «έτσι πρέπει». Γιατί η πραγματικότητα δεν είναι ποτέ τόσο απλή, ούτε τόσο δεδομένη.

q Καθώς δεν κάναμε δημόσιες σχέσεις, ό,τι καταφέραμε να υλοποιήσουμε σε δημόσια έργα προέκυψε μέσα από τη συμμετοχή μας σε αρχιτεκτονικούς διαγωνισμούς. Οι διακρίσεις μας προέκυπταν καθώς οι προτάσεις μας γίνονταν αποδεκτές από τις διαφορετικές κάθε φορά κριτικές επιτροπές, πράγμα που συνέβη αρκετές φορές. Μετά το Αρχαιολογικό Μουσείο της Χίου είχαμε την τύχη να μας ζητήσουν τρεις πολυκατοικίες στο Δίστομο για το προσωπικό μιας εταιρείας εξόρυξης βωξίτη, μία για τους εργάτες, μία για τους μηχανικούς και τους εργοδηγούς και μία για τους διοικητικούς και την οικογένεια. Αντί για τις πολυκατοικίες, προτείναμε έναν μικρό οικισμό που σχεδιάστηκε ως ένα σύστημα από διαδοχικές, παράλληλες ζώνες, όπου εναλλάσσονταν χώροι ιδιωτικοί και δημόσιοι, υπαίθριοι και κλειστοί, στο οποίο οι

απο τον γιάννη πανταζόπουλο φωτογραφιeσ: παρισ ταβιτιαν

11.09.25

σχολη Είναι δυνατόν να μην έχουμε ακόμα στην Αθήνα ένα μουσείο σύγχρονης ελληνικής αρχιτεκτονικής, όταν έργα Ελλήνων αρχιτεκτόνων σχολιάζονται διεθνώς στις σύγχρονες ιστορικές μελέτες; Δυστυχώς στη χώρα μας η αρχιτεκτονική δεν προβάλλεται ως τέχνη.

LiFO 11.09.25

41

q Ευτυχήσαμε να έχουμε εξαιρετικούς δασκάλους, όπως τον Δημήτρη Πικιώνη, τον Παναγιώτη Μιχελή, τον Χατζηκυριάκο-Γκίκα και τον James Speyer, μαθητή του Mies van der Rohe, που δίδαξε ως επισκέπτης καθηγητής για τρία χρόνια στο ΕΜΠ, αλλά και τον Δημήτρη Φατούρο και τον Νίκο Εγγονόπουλο. Για μας, η αρχιτεκτονική ήταν και είναι η ζωή μας. Είναι μια δουλειά που έχει να κάνει με τον άνθρωπο, με τον τρόπο ζωής του, την καθημερινότητά του, και οφείλει να του προσφέρει τις απαραίτητες προϋποθέσεις για μια ζωή απλή και αξιοπρεπή, «να φέρει την ποίηση στην καθημερινή του ζωή», όπως ζητούσε ο Πικιώνης. Κάθε κτίριο οφείλει να εξυπηρετεί όλους όσοι το κατοικούν αλλά και όσους το αντικρίζουν καθημερινά στην πόλη, καθώς διαμορφώνει μαζί με τα γειτονικά του κτίρια τους δρόμους, που οργανώνουν τις κινήσεις των πολιτών για την αντιμετώπιση των καθημερινών τους αναγκών. Δυστυχώς οι θεσμοί, όπως είπα και προηγουμένως, επιβάλλουν πολλές φορές γραφειοκρατικούς κανόνες που εμποδίζουν τους αρχιτέκτονες να ασκήσουν με ελευθερία το επάγγελμά τους.

q Όλα όσα έχουμε μάθει στη διαδρομή μας τα συσχετίζουμε με την αρχιτεκτονική, η οποία είναι η τέχνη της διαχείρισης του χώρου και του χρόνου. Μας ενδιέφερε πάντα μια κριτική στάση απέναντι στα προβλήματα της Αθήνας, από τη στιγμή μάλιστα που δεχόμαστε να παρέμβουμε χτίζοντας ένα καινούργιο κτίριο, συμβάλλοντας έτσι έστω και τόσο ελάχιστα στη διαμόρφωσή της. Η αρχιτεκτονική φαίνεται από την άμεση σχέση της με την κοινότητα. Είναι υπόθεση πολιτικής και αμφιβάλλω αν αυτό το έχουν σκεφτεί ποτέ οι πολιτικοί μας· είναι ταυτόχρονα και υπόθεση πολιτισμού, όπως πολλές φορές έχουν διακηρύξει, χωρίς όμως να κάνουν τα αναγκαία βήματα προς αυτή την κατεύθυνση. Παράδειγμα; Είναι δυνατόν να μην έχουμε ακόμα στην Αθήνα ένα μουσείο σύγχρονης ελληνικής αρχιτεκτονικής, όταν έργα Ελλήνων αρχιτεκτόνων σχολιάζονται διεθνώς στις σύγχρονες ιστορικές μελέτες; Δυστυχώς στη χώρα μας η αρχιτεκτονική δεν προβάλλεται ως τέχνη.

q Στην Αθήνα, εντελώς τυχαία, το σύστημα της αντιπαροχής δημιούργησε μια ενδιαφέρουσα ανάμειξη του πληθυσμού και των δραστηριοτήτων του, η οποία τελικά έκανε καλό στην πόλη, καθώς συνέβαλε στην εξέλιξή της σε μια ζωντανή πρωτεύουσα. Υπάρχει όμως σχεδόν πλήρης αδιαφορία για τον δημόσιο χώρο, και συχνά παρατηρείται μια απαξίωση της αρχιτεκτονικής του μελέτης, κάτι που στερεί από την πόλη σημαντικές ποιότητες και δυνατότητες. Η Αθήνα χρειάζεται γενναίες αποφάσεις. Το στοίχημα δεν έχει χαθεί ακόμη. Υπάρχουν, βέβαια, σημαντικές δυσκολίες στην εποχή μας, ιδιαίτερα με την κλιματική κρίση. Βέβαια, το εμπόριο συνεχίζει να κυριαρχεί και η αρχιτεκτονική φαίνεται να δυσκολεύεται να απεμπλακεί από αυτόν τον τομέα. Είναι λυπηρό ότι η αρχιτεκτονική συχνά ταυτίζεται πλέον με το εμπορικό μέρος της, αντί να κρίνεται για όσα φέρνει ως συνθετικές προθέσεις. Ζούμε σε μια παράλογη εποχή και η ελπίδα βλέπω να έρχεται μόνο από τους νέους, αρκεί να μην υποκύψουν στο κυνήγι και τη γοητεία του χρήματος και να μην παρασύρονται από τις τάσεις των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Πολλά έργα μας έχουν αλλοιωθεί. Όπως το ξενοδοχείο Λύττος στην Κρήτη, από μια ιδιωτική επιχείρηση. Όμως αυτό που με θλίβει περισσότερο είναι η καταστροφή της πλατείας Κολωνακίου. Η κοινωνία μας δεν είναι έτοιμη για σημαντικές αλλαγές. Η πρώτη αντίδραση συνήθως σχετίζεται με το βόλεμα, πιστοί στο σύνθημα «Μην αλλάζετε τίποτα». Πρόκειται για μια ένδειξη φόβου και συντηρητισμού. Σε πολλές χώρες της Ευρώπης δοκιμάζουν, κρίνουν και αποφασίζουν ανάλογα. Εδώ επικρατεί καταρχήν η άρνηση σε κάθε καινούργια πρόταση.

ΟΙ ΑΘΗΝΑΙΟΙ Δημήτρης Αντωνακάκης

κατοικίες θα μοιράζονταν ανάλογα με τον αριθμό των μελών της οικογένειας κάθε εργαζόμενου και όχι σε σχέση με τη θέση του στην ιεραρχία μέσα στην εταιρεία. Ο κ. Μπάρλος, ιδιοκτήτης του έργου, ενθουσιάστηκε με την ιδέα και προχωρήσαμε στην εφαρμογή. Δυστυχώς η επιλογή του εργολάβου και οι απαιτήσεις του δημιούργησαν προβλήματα και η υπόθεση κατέληξε στα δικαστήρια, με αποτέλεσμα ο οικισμός, αν και κατοικήθηκε, να παραμείνει ημιτελής. Παρ’ όλα αυτά, το αγαπημένο μας αυτό έργο, μετά τη δημοσίευσή του στα αρχιτεκτονικά έντυπα, αναφέρεται τώρα πια στη διεθνή βιβλιογραφία ως αντιπροσωπευτικό δείγμα της σύγχρονης ελληνικής αρχιτεκτονικής.

q Στην πλατεία Κολωνακίου όλα έγιναν πολύ γρήγορα, καθώς πλησίαζαν οι Ολυμπιακοί Αγώνες και τα χρονικά περιθώρια ήταν ασφυκτικά. Οι εργάτες, οι μαστόροι και οι εργολάβοι έπρεπε να δουλεύουν ασταμάτητα, σε συνεχές ωράριο. Εκείνοι όμως που ήταν απαράδεκτοι ήταν αυτοί που καθόντουσαν αμέριμνοι και έπιναν το ποτό ή το καφεδάκι τους γύρω από την υπό κατασκευή πλατεία και δεν σταματούσαν να μας βρίζουν μόλις παρουσιαζόμασταν. Οι χυδαιότητες που ακούσαμε και που γράφτηκαν εκείνη την περίοδο είναι αδύνατον να περιγραφούν. Πηγαίναμε για επίβλεψη μέχρι και το βράδυ στις 10 ή στις 11 η ώρα, για να προλάβουμε τις τυχόν αβλεψίες και να αντιμετωπίσουμε τα νέα δεδομένα που προέκυπταν, καθώς δεν είχαμε πλήρη εικόνα των υποδομών όταν σχεδιάζαμε την πλατεία. Εγκαταστάσεις της ΔΕΗ, του ΟΤΕ, των κυκλοφοριακών ρυθμίσεων και άλλες ακόμα, που δεν ξέραμε ούτε το βάθος ούτε την ακριβή τους θέση και τις διαστάσεις τους και έπρεπε να πάρουμε επιτόπου άμεσες αποφάσεις για αλλαγές, μόλις αντιμετωπίζαμε κάθε απρόβλεπτο. Προσπαθούσαμε να βελτιώσουμε ό,τι μπορούσαμε, μέσα σε ασφυκτικά χρονικά περιθώρια, με τους περίοικους να φωνάζουν «Να πάτε σπίτι σας να τα κάνετε αυτά». Απίστευτη ταλαιπωρία που μας στοίχισε πολύ, αλλά τελικά το έργο, όταν ολοκληρώθηκε έστω και εν μέρει, κατάφερε να κερδίσει τον κόσμο και να γίνει αποδεκτό. Τα χειρότερα όμως ήρθαν αργότερα, όταν η Αττικό Μετρό, χωρίς καμία έγκριση από αρχιτεκτονική επιτροπή, χωρίς ούτε ένα τηλεφώνημα ενημέρωσης σε εμάς, έκοψε τα παλιά δέντρα που με μεγάλη προσοχή είχαμε διασώσει και εκείνα που είχαμε φυτέψει, ηλικίας πια 20 ετών, και με απίστευτη βαρβαρότητα κατεδάφισε την πλατεία, δημιουργώντας αυτήν τη θλιβερή εικόνα που βλέπουμε σήμερα και που θα εξακολουθήσουμε να βλέπουμε για πολλά ακόμα χρόνια. Δυστυχώς, απαιτείται καλλιέργεια και παιδεία για να αντιμετωπιστεί σωστά ο δημόσιος χώρος της πόλης, και στη χώρα μας αυτά συχνά απουσιάζουν. Η διαχείριση του δημόσιου χώρου δεν γίνεται μέσα από διάλογο. Ό,τι και να αποφασιστεί, καλό ή κακό, ακολουθείται στην Ελλάδα από έντονη αντίδραση. Έχουμε μάθει να κοιτάζουμε τη βολή μας και δεν συνειδητοποιούμε ότι ο δημόσιος χώρος ανήκει σε όλους. Κρατήστε πάντως ότι η πλατεία Κολωνακίου όπως έγινε, έστω και ημιτελής, συμπεριελήφθη σε ένα σημαντικό βιβλίο που κυκλοφόρησε στη Γερμανία με τις 1.000 πιο ενδιαφέρουσες πλατείες του κόσμου. Αυτή η αξιολόγηση ήταν που έφερνε τα πανεπιστήμια της Ευρώπης στην πλατεία στις εκπαιδευτικές τους εκδρομές, ως παράδειγμα ενδιαφέρουσας αστικής παρέμβασης. Ας είναι.

q Με τη Σουζάνα αποκτήσαμε δύο παιδιά: τον Αριστείδη και την Αικατερίνη. Για τη Σουζάνα το κενό

Αυτό που με θλίβει περισσότερο είναι η καταστροφή της πλατείας Κολωνακίου. Η κοινωνία μας δεν είναι έτοιμη για σημαντικές αλλαγές. Η πρώτη αντίδραση συνήθως σχετίζεται με το βόλεμα, πιστοί στο σύνθημα «Μην αλλάζετε τίποτα».

ήταν ο ζωτικός χώρος της αρχιτεκτονικής σύνθεσης. Πρότεινε και καθιέρωσε έναν άλλο τρόπο κατοίκησης, έναν κόσμο δομημένο από αρχές και μορφές. Η παρουσία της, τα σχέδια και τα κείμενά της και όλα όσα έφερνε μαζί της μου λείπουν αφόρητα. Ήμουν γι’ άλλη μια φορά πολύ τυχερός στη ζωή μου. Ήμαστε αχώριστοι. Χωρίς τη Σουζάνα δεν είμαι εγώ. Αυτή η απώλεια δεν μπορεί να ξεπεραστεί. Ακόμη και τις τελευταίες της μέρες, τη θυμάμαι με ένα μολύβι να διορθώνει κείμενα. Έχω μια δύσκολη σχέση με τον χρόνο. Δεν προλαβαίνω ποτέ να τον προφτάσω. Δεν σκέφτομαι το τέλος, στην πραγματικότητα δεν το συζητώ καν. Κι αν αγαπάς πραγματικά αυτό που κάνεις, δεν γερνάς ποτέ. Το σημαντικό είναι να μπορέσει κανείς να αφήσει κάτι που κατάλαβε και θα ήταν χρήσιμο για τους επόμενους. Στη ζωή μου αγαπήθηκα και αγάπησα εξίσου. Το πιο σημαντικό σε όλη αυτήν τη διαδρομή ήταν οι ανθρώπινες σχέσεις. Η εμπιστοσύνη και η αλληλεγγύη. Όπως και να είναι, μια λέξη-κλειδί που περιγράφει τη ζωή μου είναι οι συναντήσεις μου με την τύχη που κατάφερα να αγκαλιάσω σε κατάλληλες στιγμές. Είμαι πραγματικά ένας πολύ τυχερός άνθρωπος. Διαβάστε ολόκληρη τη συνέντευξη στο lifo.gr.

42

LiFO

11.09.25

Από τις μελέτες του Γιώργη Βαρλάμου για το έργο «Ροζ χωνάκια».

ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΥ ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΗ ΖΩΓΡΑΦΟΥ ΚΑΙ ΧΑΡΑΚΤΗ Γιώργη Βαρλάμου γίνεται πηγή έμπνευσης και φωτίζει το μονοπάτι της δημιουργίας, αναδεικνύοντας τη βαθιά αγάπη και ευαισθησία του για τη γνώση και τη ζωή. Με τη νέα έκθεση «Διαδρομές», που φιλοξενείται στον Χώρο Πολιτισμού «Εργαστήρι Γιώργη Βαρλάμου», το κοινό έχει την ευκαιρία να ακολουθήσει βήμα-βήμα τη διαδρομή ενός από τους σημαντικότερους Έλληνες εικαστικούς του 20ού αιώνα. Η έκθεση εγκαινιάστηκε στις 30 Μαΐου, με αφορμή τη συμπλήρωση δύο χρόνων λειτουργίας του χώρου που στεγάζεται στο ίδιο το σπίτι και εργαστήρι του καλλιτέχνη, στη Γούβα. Ο χώρος δημιουργήθηκε το 2023 από την Κεντρική Επιτροπή του ΚΚΕ, δέκα χρόνια μετά τον θάνατο του Βαρλάμου, με στόχο να κρατήσει ζωντανή την παρακαταθήκη του: την τέχνη ως όχημα ομορφιάς και αλήθειας για τον λαϊκό άνθρωπο. Αυτό που κάνει τις «Διαδρομές» ξεχωριστές είναι η δυνατότητα που δίνεται στον επισκέπτη να δει όχι μόνο ολοκληρωμένα έργα –κυρίως από τη γνωστή συλλογή «Αγριολούλουδα»– αλλά και τα προσχέδια, τις μελέτες και τις μακέτες που τα συνόδευσαν. Είναι σαν να ανοίγεις το καλλιτεχνικό ημερολόγιο του Βαρλάμου και να παρακολουθείς την πορεία από την πρώτη σπίθα έμπνευσης έως την τελική μορφή. Η εμπειρία είναι σπάνια, γιατί ξεδιπλώνει αυτό το «μυστήριο» της δημιουργίας που συνήθως μένει κρυφό. Τα έργα του Βαρλάμου δεν σταματούν στη δεξιοτεχνία. Στα χρώματα και στις γραμμές του υπάρχει πάντα μια αίσθηση τρυφερότητας και επιμονής, μια προσπάθεια να αναδειχθεί η ομορφιά του απλού και του καθημερινού. Στα σχέδιά του με ταπεινά αγριολούλουδα −γιασεμί, παπαρούνα, κυκλάμινο– βλέπεις την ίδια προσοχή σε κάθε πέταλο, σε κάθε φύλλο. Τα λουλούδια του Γιώργη Βαρλάμου που φυτρώνουν σε κάθε ελληνική γωνιά μάς υπενθυμίζουν πως η φύση είναι όμορφη και τέτοιος πρέπει να γίνει και ο άνθρωπος, ως μέρος και δημιούργημά της. Η έκθεση αναδεικνύει την πορεία από την παρατήρηση της φύσης στη μετάφρασή της σε έναν κόσμο συγκίνησης και αισθήματος. Και αυτό είναι που κάνει τον Βαρλάμο τόσο σύγχρονο. Γιατί η τέχνη του δεν μένει στο παρελθόν, αλλά συνομιλεί με την ανάγκη μας σήμερα για ουσία και ειλικρίνεια. Το Εργαστήρι Γιώργη Βαρλάμου δεν είναι απλώς ένας εκθεσιακός χώρος. Είναι ένας ζωντανός πυρήνας πολιτισμού, που ανοίγει τις πόρτες του σε καλλιτέχνες, προσφέρει δωρεάν πρόσβαση στο εργαστήρι, διοργανώνει μαθήματα χαρακτικής και λειτουργεί ως σημείο συνάντησης για όσους αγαπούν την τέχνη. Οι «Διαδρομές» είναι η τέταρτη κατά σειρά έκθεση που διοργανώνει ο Χώρος Πολιτισμού «Εργαστήρι Γιώργη Βαρλάμου», η οποία αποτελεί μια πρόσκληση να γνωρίσουμε σε βάθος τον καλλιτέχνη και, μέσα από αυτόν, την ομορφιά που τόσο έχουμε ανάγκη στη ζωή μας. Ημέρες και ώρες λειτουργίας Πέμ.-Σάβ. 18:30-20:30, έως 30 Οκτωβρίου 2025 Εργαστήρι Γιώργη Βαρλάμου - Χώρος Πολιτισμού, Λεάγρου 23, Γούβα (δίπλα στο μετρό Αγ. Ιωάννης). Για οργανωμένες ξεναγήσεις: 210 7515584, ergastiri.gvarlamou@gmail.com

«Διαδρομές»

Το έργο του Γιώργη Βαρλάμου μάς συστήνει τη μαγεία της τέχνης του και την πορεία της δημιουργίας.

LiFO 11.09.25

43

44

LiFO

11.09.25

g ood LiF O

THE

866

BACK TO SCHOOL &

SNEAKERS

Ένας μεγάλος οδηγός για νέους φοιτητές στην Αθήνα. ΚΕΙΜΕΝΑ:

ΜΙΝΑ

P E RS O N A L

ΚΑΛΟΓΕΡΑ,

SHOPPER

ΙΩΑΝΝΑ

-

ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΥ

ΈΧΕΙΣ

ΓΟΎΣΤΟ

|

ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ:

ΚΩΣΤΑΣ

ΣΤΑΝΕΛΛΟΣ

-

ΑΠΟ

ΤΑ

ΙΣΤΟΡΙΕΣ

LIDL

LiFO 11.09.25

45

good LiFO THE

ΦΟΙΤΗ Τ Ι Κ Η Ζ Ω Η

Είσαι στο πρώτο έτος; Ένας πλήρης οδηγός για να κάνεις την πόλη δική σου Πώς να κάνεις τη ζωή σου εύκολη, χρωματιστή και αποδοτική.

ΑΦΙΕΡΩΜΑ BACK TO SCHOOL-SNEAKERS

ΑΠΟ

46

LiFO

ΤΗ

ΜΙΝΑ

ΚΑΛΟΓΕΡΑ

Τ

α ενοίκια στα ύψη, ο χρόνος μετρημένος. Σύμφωνα με το Παρατηρητήριο Φοιτητικών Κατοικιών 2025 (GEOAXIS), οι τιμές ανέβηκαν φέτος κατά 7,3% σε σχέση με πέρυσι, ενώ μέσα σε δέκα χρόνια η αύξηση αγγίζει το 110%. Στην Αθήνα συγκεκριμένα, η άνοδος είναι δραματική, της τάξης του 147%: από 4,9 €/τ.μ. το 2016 σε 12,1 €/τ.μ. το 2025. Κι ενώ οι αριθμοί σοκάρουν, οι φοιτητές δεν χάνουν χρόνο. Τα TikTok findings είναι πιο δελεαστικά από ποτέ, τα group chats παίρνουν φωτιά με screenshots και συγκρίσεις τιμών, καναπέδες και κρεβάτια, scroll σε Facebook Marketplace και Vendora για να στηθεί το πρώτο τους σπίτι. Χιλιάδες πρωτοετείς ετοιμάζονται να μετακομίσουν στην πρωτεύουσα, κουβαλώντας άγχος, ενθουσιασμό και την ανάγκη να βρουν τον χώρο που θα γίνει «δικός τους».

Πατίνι, πατινάκι, πάμε πιο γρήγορα Αν βαριέσαι να περιμένεις το λεωφορείο αλλά και να περπατήσεις, φόρα κράνος γιατί το 2025 λέει «ναι» στο shared mobility. Το πατίνι είναι μια λύση, απλώς θέλει προσοχή στις λακκούβες του εχθρικού οδοστρώματος. Μπορείς να κατεβάσεις τα apps

Hoppy και Ηop τα οποία δίνουν πρόσβαση σε ηλεκτρικά πατίνια που τα ξεκλειδώνεις μέσω εφαρμογής. Πες όχι στο δικάβαλο. Και αν είσαι γυναίκα και θες να κινηθείς στην πόλη τη νύχτα, και το σκέφτεσαι δύο φορές, να θυμάσαι ότι η Uber λανσάρει μια νέα επιλογή: «Γυναίκες Οδηγοί». Τι σημαίνει αυτό; Ότι οι γυναίκες επιβάτες μπορούν πλέον να επιλέγουν γυναίκα οδηγό για τη διαδρομή τους, νιώθοντας έτσι περισσότερη άνεση και ασφάλεια.

Κράτα και κανένα ευρώ Εκτός από το πάσο, μπορείς να βγάλεις και την ISIC, τη διεθνή φοιτητική ταυτότητα που προσφέρει εκπτώσεις σε μεταφορές, ψυχαγωγία, εστίαση και ψώνια, συνεργαζόμενη με εταιρείες όπως οι Blue Star Ferries, McDonald’s, Pizza Fan και IANOS. Κοστίζει 15 ευρώ ετησίως και μπορείς να την αποκτήσεις online στο isic.com.gr.

Κράτα χρόνο O χρόνος είναι χρήμα και οφείλεις να τον διαχειριστείς έξυπνα, με εφαρμογές που σε βοηθούν να οργανωθείς, να μην αγχωθείς, να μη χάνεσαι στο doom scrolling και να έχεις μια αναλυτικότερη εικόνα της παραγωγικότητάς σου.

• Focus To-Do: Pomodoro. Συνδυάζει Pomodoro τεχνική με λίστες εργασιών για συγκέντρωση και παρακολούθηση προόδου.

• Forest: Focus for Productivity. Πολύ χαριτωμένο gamified χρονόμετρο που σε βοηθάει να γίνεις πιο παραγωγικός και να αφήσεις το κινητό στην άκρη.

• Habitica: Μετατρέπει την καθημερινή οργάνωση σε game, με αποστολές και ανταμοιβές. Είναι ένας χρήσιμος task manager.

• T ickTick: Λίστες εργασιών, υπενθυμίσεις και Pomodoro Timer με στατιστικά για την πρόοδό σου.

• MyStudyLife: Οργάνωση μαθημάτων, deadlines, εξετάσεων και assignments με υπενθυμίσεις για να ξεκινάς εγκαίρως.

Κράτα θέση στη βιβλιοθήκη Πού θα πας αν έχεις διάβασμα και δεν σε χωράει ο τόπος, και η ύλη είναι μεγαλύτερη και από το απέραντο μπλε της θάλασσας; Σε ένα ουδέτερο μέρος όπου όλοι διαβάζουν, σπαζοκεφαλιάζουν ή οργανώνουν study groups και ανακαλύπτουν παρέα τη χαρά της γνώσης.

• Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος (ΚΠΙΣΝ), λεωφ. Συγγρού 364: Διαθέτει 1.200.000 τόμους, 5 αναγνωστήρια, υπολογιστές. Είναι ανοιχτή 06:00-24:00.

11.09.25

LiFO 11.09.25

47

good LiFO

Κράτα το σπίτι καθαρό • AthensBookSpace: Στο Πάρκο Ελευθερίας έχει στηθεί μια πρωτότυπη αναγνωστική εγκατάσταση γεμάτη έντυπα και e-books. Αποτελεί ένα ήσυχο περιβάλλον για διάβασμα.

• Βιβλιοθήκη Ιδρύματος Ευγενίδου, λεωφ. Συγγρού 387. Λειτουργεί από το 1966 και δίνει έμφαση σε θετικές επιστήμες και τεχνολογία. Είναι δημοφιλής σε μαθητές/φοιτητές.

THE

Άκου τις σημειώσεις σου Μπορείς να μετατρέψεις τις σημειώσεις σου σε ηχητικές για να τις ακούς εν κινήσει. Εφαρμογές όπως οι NaturalReader, Speechify, Voice Dream Reader και το

ΑΦΙΕΡΩΜΑ BACK TO SCHOOL-SNEAKERS 48

ΦΟΙΤΗ Τ Ι Κ Η Ζ Ω Η

LiFO

Κι αφού μιλάμε για πρακτικές λύσεις: βάλε μια σκούπα ρομπότ να καθαρίζει μόνη της ή πάρε μια stick χωρίς καλώδιο με καλή μπαταρία – η φασίνα γίνεται παιχνιδάκι.

Immersive Reader του OneNote υποστηρίζουν ελληνικά και μπορούν να διαβάσουν PDF, Word ή απλό κείμενο. Ιδανικό για να μελετάς ενώ περπατάς ή μετακινείσαι με τα μέσα μεταφοράς.

Σημειώσεις και εργαλεία για μαθήματα Για θεωρητικές σπουδές χρήσιμα είναι τα OneNote, Notion, Evernote (για οργανωμένες σημειώσεις και PDF export), καθώς και τα Zotero ή Mendeley για βιβλιογραφία και αναφορές. Στις δημιουργικές σπουδές βοηθάνε εργαλεία όπως τα Notability ή GoodNotes για χειρόγραφες σημειώσεις και PDF export. Στις θετικές σπουδές χρήσιμα είναι τα OneNote ή Notion για οργανωμένες σημειώσεις με τύπους, LaTeX/Overleaf για μαθηματικά και PDF, Wolfram Alpha και GeoGebra για υπολογισμούς και γραφικές παραστάσεις, καθώς και το CamScanner για σκανάρισμα χειρογράφων και PDF από κινητή συσκευή.

Κράτα τις σημειώσεις σου Εδώ που τα λέμε, η καλή οργάνωση δεν θέλει μόνο γραφίδα και τάμπλετ. Θέλει μολύβι και χαρτί. Και πού θα τα γράψεις όλα αυτά; Στο ημερολόγιό σου. Κάθε χρόνο το @redy.editions γεμίζει με τα πιο ιδιαίτερα ημερολόγια και ατζέντες. Η βασική σειρά αναδεικνύει την ελληνική εικονογράφηση και το σύγχρονο design με έντονα χρώματα και cool αισθητική. Κάθε εξώφυλλο αφηγείται μια διαφορετική ιστορία, από τη φύση και τα ζώα μέχρι πιο παιχνιδιάρικες ή κοινωνικές ιδέες. Ιδανικό μικρό δώρο για να καλομάθεις τον εαυτό σου και να τον οργανώσεις. Πολύ ωραία σημειωματάρια για να ξεκινήσουμε σωστά τη νέα σχολική / ακαδημαϊκή / επαγγελματική σεζόν είναι τα September to September Daily Planners που έβγαλε to @thewonderroomgr. Θα τα βρεις σε 3 prints (ανάμεσά τους και ένα Labubu!) και με τεχνολογία Flexbook που τα κάνει ιδιαιτέρως εύχρηστα και ελαφριά χάρη στο μαλακό εξώφυλλό τους.

Τώρα που τελείωσες με τα βασικά της επίπλωσης και της διακόσμησης, κατέβα μια βόλτα στο κέντρο για να σκεφτείς πώς θα ομορφύνεις το νοικοκυριό σου και θα του δώσεις λίγο χρώμα, έτσι, για να ζωντανέψει. Δες τα @planetkaravan, τι όμορφα και cute πράγματα έχουν φέρει, έπειτα κάνε μια στάση στο @thebohemianathenian για aesthetic αντικείμενα και αφίσες, πήγαινε προς Μοναστηράκι και μπες @hyper.hypo.athens για να βρεις περιοδικά, να πάρεις έμπνευση, να ομορφύνεις το μυαλό σου και τον χώρο σου. Μια και μιλάμε για ζωντάνια, πάρε φυτά εσωτερικού χώρου που εκπαιδεύονται στο να αντέχουν και σε εκπαιδεύουν να είσαι υπεύθυνος απέναντι στους ζωντανούς οργανισμούς. Η αλοκάσια (αν δεν έχεις ζωάκι) είναι φοβερά ανθεκτική, ο πόθος είναι αυτό που λέμε φυτό-σκυλί, και μεγαλώνει γρήγορα. Οι ζάμιες και οι σανσιβέριες στάνταρ έχουν πιει το αθάνατο νερό και η μονστέρα είναι εξίσου δυνατό φυτό σε όλες του τις παραλλαγές. Από την άλλη, τη monkey mask πιστεύω πως πρέπει να είσαι μύστης για να την καταφέρεις.

Κράτα τη νύχτα Επειδή η ζωή δεν είναι μόνο διάβασμα, αλλά θέλει και λίγο πάρτι, λίγο χορό και λίγη φάση, υπάρχουν εξαιρετικά apps που μπορούν να σε βοηθήσουν να κάνεις από νωρίς τα κουμάντα σου και κάνουν εύκολο το να βρίσκεις πάρτι, συναυλίες και events σε πραγματικό χρόνο. Το Mood σού δείχνει ποια μαγαζιά παίζουν μουσική, το line-up των DJs και την playlist της βραδιάς, ενώ μπορείς να ακολουθήσεις τους αγαπημένους σου καλλιτέχνες. Όλα λειτουργούν στην Αθήνα και κάνουν την έξοδό σου πιο εύκολη και προγραμματισμένη, αλλά αν θες να ξέρεις πού μαζεύονται οι νεαροί Αθηνέζοι για χορό και λακριντί, πάτα ένα follow στα παρακάτω accounts: @ekei.lekka23, @edo. athens, @babydisco24, @pi_kap__bar, @broncobar, @ burgerdiscoclub, @dieversparty, @afrospiti.

Κράτα το laptop σου Πολύ ωραία συλλογή με θήκες για φορητούς υπολογιστές βρήκαμε στο @WATobject, πιο συγκεκριμένα η puffy orange με το εκτυφλωτικό πορτοκαλί μού έχει μείνει στο μυαλό. Είναι από την εταιρεία Helio Ferretti. Μάλιστα, η συγκεκριμένη ξεδιπλώνει και απλώνεται ώστε να μπορείς να δουλέψεις πάνω της.

Κράτα τον καφέ σου Πριν όμως τον κρατήσεις, φτιάξ’ τον στο σπίτι. Φαντάσου μικρό αλλά χαριτωμένο κουζινάκι, με ένα vintage φουρνάκι της Ariete και ένα air fryer-τούμπανο. Αν δεν θέλεις καφετιέρα ολόκληρη, δοκίμασε μια φορητή μηχανή espresso. Η Outin Espresso Nano δουλεύει με μπαταρία, παίρνει κάψουλες ή αλεσμένο καφέ και είναι ιδανική και για κάμπινγκ. Κι αφού μιλάμε για πρακτικές λύσεις: βάλε μια σκούπα ρομπότ να καθαρίζει μόνη της ή πάρε μια stick χωρίς καλώδιο με καλή μπαταρία – η φασίνα γίνεται παιχνιδάκι. Πρόσθεσε και ασύρματα ακουστικά για το σωστό mood, από τα μικροσκοπικά, τύπου «μπατονέτες», που μπαίνουν στα αυτιά μέχρι τα πιο λεπτεπίλεπτα ακουστικά ever, τα Mondo Freestyle On Ear με 22 ώρες αυτονομία.

Κράτα το φαγητό σου Τρομερή τσάντα για το φαγητό που θα έχεις μαγειρέψει στη φοιτητική σου κουζίνα είναι η ισοθερμική Bon Appetit από την εταιρεία Helio Ferretti. Ένα τσαντάκι σε σχήμα «y» που, εκτός από τρισχαριτωμένο και φουλ βολικό, είναι και φιλικό προς τον πλανήτη, είναι τα Boobambag 2.0 lunchbags της εταιρείας BOOBAM®. Και αν βρίσκεσαι κάπου όπου δεν παίζουν πολυτέλειες

όπως φούρνος μικροκυμάτων και θες το φαγάκι σου ζεστό, πάρε ένα ηλεκτρικό δοχείο φαγητού. Μοιάζει με εργαλειοθήκη του Μπομπ του Μάστορα, αλλά στην πραγματικότητα κουβαλάει το γεύμα σου. Φαγητοδοχεία υπάρχουν άπειρα, το θέμα είναι εσύ τι ψάχνεις. Ας σταθούμε για λίγο, ας πούμε, στο διώροφο CARHARTT WIP Tour Lunch Box - Smoke Green. Είναι ακριβό, I know, αλλά είναι πολύ μαγκιόρικο για να πάρεις σωστό και νόστιμο fuel για τη μέρα σου. Πού πας στον πόλεμο χωρίς μαχαιροπίρουνο και κουτάλι σούπας; Επίσης, μια φοβερή λύση είναι αυτή που είδαμε στο Monbento. Μπορεί να τρως στο πόδι το φακόρυζο, αλλά το σερβίτσιο σου δεν θα είναι εκτεθειμένο, θα βρίσκεται ασφαλές στη θήκη του.

Κράτα την ησυχία σου Καμιά φορά η συγκατοίκηση, οι ατέλειωτες ώρες θορύβου, τα τρυπάνια που λυσσομανάνε στο κέντρο ή τα acid parties όπου μπορεί να βρεθείς κάνουν την ησυχία πολυτέλεια. Για στιγμές συγκέντρωσης ή απλά ηρεμίας, οι ωτοασπίδες είναι μια καλή λύση. Δοκίμασε τις Loop που μοιάζουν με μικροσκοπικά ακουστικά και έχουν τέλειο design. Και για να ξέρεις: οι Quiet 2 είναι ιδανικές για διάβασμα, ύπνο ή πάρτι, οι Experience 2 για συναυλίες και events, οι Dream για τον πιο ξεκούραστο ύπνο και τέλος οι Switch 2 τα κάνουν όλα και συμφέρουν.

Κράτα το σώμα σου δυνατό Το wellness αποτελεί τρελή τάση αλλά και αναγκαιότητα. Οι ρυθμοί που είναι τρελοί, οι άπειρες ώρες στην καρέκλα και τα άγχη που ξεπετάγονται πια από νωρίς θέλουν μια διαχείριση. Η γυμναστική είναι μια πολύ καλή διέξοδος: σε κρατάει υγιή, μπορείς μέσα από χόμπι και δραστηριότητες να διευρύνεις τον κύκλο σου και φυσικά είναι ένα έξτρα κίνητρο για να προσέξεις τη διατροφή σου και την ισορροπία του μυαλού σου. Ακόμα και στα πιο δύσκολα είναι εκεί για να σου προσφέρει ως επιβράβευση τις ορμόνες της χαράς, τις ενδορφίνες. Οπότε, μη βαριέσαι, πάμε να δούμε τι παίζει δωρεάν ή σχεδόν δωρεάν στην πόλη: • Δημοτικό Γυμναστήριο Εξαρχείων: Φθηνή συνδρομή, βασικός εξοπλισμός και πολύς φοιτητόκοσμος.

• ΚΠΙΣΝ: Ανοιχτοί χώροι για τρέξιμο, yoga και outdoor activities, συχνά με δωρεάν events.

• Καλλιμάρμαρο: Ίσως το πιο iconic spot για τρέξιμο στην πόλη. Θα δεις από πρωταθλητές μέχρι παρέες φοιτητών να κάνουν laps.

• Run Clubs: Κάθε εβδομάδα ξεκινούν free running sessions σε διάφορα σημεία της πόλης (@running_ late_club, @lot51_runcrew, @active.monkeys).

Κράτα το πνεύμα σου δυνατό Η φοιτητική ζωή έχει άγχος· οι Πανελλήνιες είναι ένα τεστ για να δεις πώς αντεπεξέρχεσαι σε περιόδους μεγάλης πίεσης. Αυτή είναι η αρχή της ενήλικης ζωής. Πάντως, ό,τι κι αν σε βασανίζει, δεν χρειάζεται να το περνάς μόνος/-η σου. Φρόντισε την ψυχούλα σου, πάρε με το καλό τον εαυτό σου και πήγαινε να μιλήσεις γι’ αυτά που σε απασχολούν.

• Πανεπιστημιακά ιατρεία και συμβουλευτικές υπηρεσίες: Σχεδόν όλες οι σχολές διαθέτουν δωρεάν υπηρεσίες ψυχικής υγείας για φοιτητές, με ψυχολόγους και συμβούλους. Αναζήτησέ τες στο site της σχολής σου ή ρώτα τον φοιτητικό σου σύλλογο.

• Γραμμή 10306 – Γραμμή Ψυχοκοινωνικής Υποστήριξης: Λειτουργεί 24/7, ανώνυμα και δωρεάν.

• Άλμα Ζωής και Αντιμετώπιση Παιδικού Τραύματος: Συνεργάζονται με επαγγελματίες ψυχικής υγείας για ειδικές ομάδες και οικογένειες.

• milamou.gr: Μια πλατφόρμα όπου εθελοντές ψυχολόγοι και σύμβουλοι ψυχικής υγείας προσφέρουν δωρεάν και ανώνυμη στήριξη σε όσους την έχουν ανάγκη.

11.09.25

LiFO 11.09.25

49

50

LiFO

11.09.25

LiFO 11.09.25

51

good LiFO

NEW T R E N D S

Πλανήτης sneakers: Οι τάσεις που «παίζουν» δυνατά φέτος

THE

Slim γραμμές, κομψό σουέντ αλλά και σχέδια που είχαμε ξεχάσει ότι υπήρξαν επιστρέφουν και κάνουν level up τα ντυσίματα της σεζόν.

ΑΦΙΕΡΩΜΑ BACK TO SCHOOL-SNEAKERS

ΑΠΟ

52

LiFO

ΤΗN

ΙΩΑΝΝΑ

Λ

ίγα κομμάτια είναι τόσο διαχρονικά και αδιαπραγμάτευτα cool όσο τα sneakers. Αν και δεν εντάχθηκαν στο καθημερινό ντύσιμο πριν από τα ’70s, πλέον θεωρούνται η πιο συνηθισμένη casual επιλογή για κάθε ηλικία και κάθε φύλο. Εύκολα μπορεί κανείς να φανταστεί τους σημερινούς millennials να κλείνουν τα 70κάτι φορώντας το ίδιο μοντέλο αθλητικών (που ξαναγοράζουν ευλαβικά κάθε λίγα χρόνια, στο ίδιο χρώμα), ενώ πριν από σχεδόν μία δεκαετία τα χοντροκομμένα αθλητικά που φορούσαν οι μπαμπάδες στο σούπερ μάρκετ ή στον κήπο έγιναν η πιο hot τάση της μόδας – τα περίφημα «dad trainers». Πλέον, τα sneakers έχουν γράψει τόσα «χιλιόμετρα» ως fashion item –εκτός από την καθαρά αθλητική τους χρήση– που υπάρχουν στυλ που έρχονται και φεύγουν από τη μόδα, επιτρέποντάς μας να ξεχάσουμε και στη συνέχεια να ξαναθυμηθούμε την ύπαρξή τους. Και, αν και είναι σχεδόν αδύνατο ένα sneaker να είναι «εκτός», αυτά είναι τα trends που παίζουν παντού το 2025 και αλλάζουν (ξανά) όλα όσα ξέραμε.

Skater boy Oι skateboarders σε όλο τον κόσμο είναι από τα πιο πιστά κοινά των sneakers και δεν το κάνουν καν θέμα. Ένα ζευγάρι Vans, όπως τα Old Skool, πάει σχεδόν πακέτο μαζί με τη σανίδα τους, αλλά τώρα η street αισθητική του skate κερδίζει έδαφος φτάνοντας έως την πασαρέλα του Valentino, όπου είδαμε slip on sneakers συνδυασμένα με κομψά βελούδινα παλτά και σακάκια.

Slim fit Όχι, τα chunky sneakers δεν πάνε πουθενά, αλλά τις τελευταίες σεζόν τα μεγάλα αθλητικά brands και οι σχεδιαστές λανσάρουν λεπτεπίλεπτα αθλητικά σαν ζεστά ψωμάκια. Για αυτήν τη στροφή ευθύνεται σε έναν βαθμό το μεγάλο ’00s revival στη μόδα, που επαναφέρει δυναμικά όλες τις slim

ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΥ

γραμμές του 2000 – εφαρμοστά και κοντά σακάκια, χαμηλόμεσα τζιν και, φυσικά, τα στενά αθλητικά με λεπτό πάτο που φοριούνταν τότε. Prada και The Row είναι μόνο μερικοί από τους οίκους που έχουν αγκαλιάσει την τάση, ενώ all time classics όπως τα Chuck Taylor All Star της Converse αποδεικνύουν ότι ήταν εκεί before it was cool.

Premium σουέντ Οι αναζητήσεις για τον «σωστό καθαρισμό των σουέντ παπουτσιών» πρόκειται να πάρουν φωτιά, γιατί τα σουέντ sneakers θα «παίξουν» πολύ και φέτος τον χειμώνα, συνεχίζοντας το περσινό σερί. Rick Owens και Jacquemus έχουν πλέον τα δικά τους σουέντ αθλητικά σε γήινες αποχρώσεις, ενώ τα έντονα χρώματα και οι συνδυασμοί χρωμάτων που «γράφουν» εξίσου καλά στη σουέντ υφή εκπροσωπούν την πιο έντονη εκδοχή αυτής της κομψής τάσης.

High top Μιλώντας για τάσεις, την ύπαρξη των οποίων είχαμε ξεχάσει, όλα δείχνουν πως φέτος τα αθλητικά-μποτάκι επιστρέφουν. Όσοι έχουν το μποξ σαν χόμπι ή επάγγελμα ίσως είναι οι μόνοι που δεν σταμάτησαν να τα φορούν – οι υπόλοιποι απλώς εξεπλάγησαν όταν η Isabel Marant ανέβασε στην πασαρέλα της αθλητικά μποτάκια με τακούνι πλατφόρμα και το μοντέλο Japan Η της Adidas άρχισε να γίνεται ξανά περιζήτητο.

Κλασικά sporty αθλητικά Μπορεί η μόδα να έχει μετατρέψει τα sneakers σε cool παπούτσι πόλης, κατάλληλο ακόμη και για πιο επίσημες περιστάσεις, αλλά φέτος τα αθλητικά που φοράς στο γυμναστήριο ή στην προπόνηση του ποδοσφαίρου μπορούν να θεωρηθούν εξίσου «in» χωρίς καν να προσπαθήσεις. Δοκίμασε να φορέσεις τα Hoka αθλητικά σου με μια denim βερμούδα ή ένα cargo παντελόνι και Τ-shirt, και είσαι ready to go!

11.09.25

LiFO 11.09.25

53

New sneakers, new personality Ποιος θέλεις να είσαι φέτος, ανάλογα με τα παπούτσια που φοράς.

THE

good LiFO

ΠΡΟΣΩ Π Ι Κ Ο Σ Τ Υ Λ

ΑΦΙΕΡΩΜΑ BACK TO SCHOOL-SNEAKERS

ΑΠΟ

54

LiFO

ΤΗN

ΙΩΑΝΝΑ

Έ

βαλες στόχο να εντάξεις το τρέξιμο στην καθημερινότητά σου το φθινόπωρο; Αποφάσισες να κάνεις το ντύσιμο γραφείου σου πιο cool με ένα ζευγάρι chunky αθλητικά; Πέρα από παροδικές τάσεις και νέα λανσαρίσματα, τα παπούτσια σου (όπως και το υπόλοιπο ντύσιμό σου) λένε πράγματι κάτι για σένα. Ο Σέρλοκ Χολμς, για παράδειγμα, θα μπορούσε να βγάλει διάφορα συμπεράσματα για εμάς από τα παπούτσια μας: το πόσο ασχολούμαστε με την εμφάνισή μας, το αν θα πάμε γυμναστήριο μετά τη δουλειά, αν βάζουμε την άνεση σε προτεραιότητα ή αν περάσαμε το Σαββατοκύριακο στην εξοχή. Οι μικρές και αυθόρμητες επιλογές που κάνουμε καθημερινά πριν βγούμε από το σπίτι είναι ο τρόπος που συστηνόμαστε στον κόσμο, η φόρμα εργασίας μας, η στολή με την οποία αντιμετωπίζουμε την καθημερινότητα. Έτσι, σε όποιο mood και αν είσαι φέτος το φθινόπωρο, αυτό θα αντικατοπτρίζεται (και) στα sneakers σου.

Ο cool και άνετος τύπος Θέλεις να αφιερώνεις λίγο χρόνο στο ντύσιμό σου για να απολαμβάνεις περισσότερο τα πράγματα που αγαπάς: σινεμά μετά τη δουλειά, έξοδοι με φίλους, διάβασμα, περίπατοι με τα ακουστικά σου στην πόλη, ανοιχτές κεραίες για όλα όσα συμβαίνουν στο κέντρο και αλλού. Για να είσαι cool χωρίς προσπάθεια, προτιμάς ένα all time classic ζευγάρι New Balance, ένα άνετο παντελόνι και ένα απλό μακό. Εκπέμπεις μια ήρεμη αυτοπεποίθηση και νιώθεις ότι η σεζόν σού ανήκει.

Όλα όσα θέλεις να μάθεις για το τρέξιμο Ποτέ δεν είναι κακή ιδέα να εντάξεις αποφασιστικά το τρέξιμο (ή οποιαδήποτε άλλη μορφή άθλησης) στη ζωή σου. Και είναι λογικό ότι για να υι-

ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΥ

οθετήσεις μια νέα συνήθεια χρειάζεσαι motivation (από εσένα, για εσένα). Καινούργια ρούχα για την προπόνηση, το σωστό παγούρι και ένα ζευγάρι αθλητικά για τρέξιμο όπως τα Under Armour συνθέτουν τη «στολή» που φοράς για να γίνεις αυτός που τρέχει στο κοντινό πάρκο πριν από τη δουλειά ή γράφει χιλιόμετρα στο έξυπνο ρολόι του λίγο πριν από το (ελαφρύ) βραδινό του γεύμα.

Στο βουνό βρίσκεις όλες τις απαντήσεις «Με την πεζοπορία καθαρίζει το μυαλό μου», μου είπε πρόσφατα μια φίλη ορειβάτισσα. Εκείνη ανακάλυψε το trekking την περασμένη σεζόν και έκτοτε ανυπομονεί να φτάσει το Σαββατοκύριακο για να δέσει σφιχτά τα κορδόνια στα ορειβατικά μποτάκια της και να συναντηθεί με τη νέα της παρέα –που μοιράζεται το ίδιο πάθος– στο σημείο εκκίνησης της διαδρομής τους. Από την άλλη, τα trekking παπούτσια εμφανίστηκαν φέτος ακόμα και στις πασαρέλες μεγάλων οίκων μόδας όπως η Stella McCartney, οπότε αν φορέσεις τα ορειβατικά μποτάκια σου στο γραφείο θα κάνεις άθελά σου και μια πολύ επίκαιρη εμφάνιση.

Τα sneakers-highlight του ντυσίματος Αυτό που έμμεσα λες όταν εμφανίζεσαι στο γραφείο με ένα ζευγάρι κατακόκκινα Puma Speedcat είναι ότι φέτος επένδυσες σε παπούτσια με χρώμα και είσαι ιδιαίτερα χαρούμενος για αυτό. Αν και τα sneakers σε έντονα χρώματα «παίζουν» έτσι κι αλλιώς φέτος, το κόκκινο είναι μεγάλη τάση, σου φτιάχνει τη διάθεση και είναι σαν να βάζει ένα θαυμαστικό ακόμα και στο πιο απλό ή πρόχειρο καθημερινό ντύσιμο. Με ένα ζευγάρι κόκκινα sneakers υποδέχεσαι τη σεζόν με μια δόση fun, και δεν παίρνεις τίποτα πιο σοβαρά από όσο αξίζει.

11.09.25

Κι όμως, μαζί μπορούμε να πετάξουμε!

THE

good LiFO

HOKA.COM

όλοι έχουμε στον κύκλο των φίλων και γνωστών κάποιον που τρέχει. Και δεν εννοώ εκείνο το τρέξιμο με όλες τις υποχρεώσεις της καθημερινότητας, αλλά το άλλο που σε βοηθάει να ξεφύγεις από το άγχος και την πίεση, αφιερώνοντας λίγο χρόνο σε εσένα και τη διαδρομή που επιλέγεις. Μπορώ να σκεφτώ τουλάχιστον τρεις φίλες που τα τελευταία χρόνια ό,τι κι αν συμβαίνει δεν χάνουν τις προπονήσεις τους κατορθώνοντας να χωρέσουν μέσα στον συνδυασμό δουλειά-οικογένεια το αγαπημένο τους running χρόνο, που είναι πολύτιμος. Αλλά βέβαια, πώς θα μπορούσε να συμβαίνει αυτό αν δεν υπήρχαν από πίσω οι άνθρωποι που στηρίζουν την προσπάθειά τους; Η νέα καμπάνια της HOKA, της εταιρείας που εδώ και χρόνια συνδέεται με το τρέξιμο κάθε επίπεδου –από πρωταθλητές μέχρι απλούς λάτρεις του είδους– τα λέει όλα: Together we fly higher. Ένα concept που έρχεται να προστεθεί στη μεγάλη καμπάνια Fly Human Fly, τονίζοντας όμως αυτήν τη φορά τον ρόλο των υποστηρικτών που βρίσκονται πίσω από κάθε αθλητή: οικογένειες, φίλοι, προπονητές, όλοι όσοι αγωνίζονται μαζί με τους δρομείς, καθένας με τον δικό του τρόπο, μέχρι τη γραμμή του τερματισμού. Μαζί με όλους αυτούς, η HOKA παραμένει ο μεγάλος υποστηρικτής του αθλήματος προσφέροντας όλη την τεχνολογία αιχμής, την προστασία και την ασφάλεια που απαιτεί κάθε είδος τρεξίματος, είτε πρόκειται για δρόμο, είτε για βουνό, είτε για απλή προπόνηση. Με μοντέλα που απευθύνονται σε αντίστοιχες περιπτώσεις (road, trail και race), η εταιρεία γιορτάζει μαζί με τους δρομείς και τους ανθρώπους τους την ουσία του running, που δεν είναι άλλη από το να μη σε απασχολεί τίποτ’ άλλο παρά μόνο η απόλαυση της διαδρομής. Γι’ αυτό και φέτος η HOKA λανσάρει νέους κωδικούς που με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους γίνονται αναπόσπαστο κομμάτι του Together we fly higher. To Mach X 3 είναι ιδανικό για καθημερινές προπονήσεις υψηλής έντασης με την εξαιρετικά ανθεκτική μεσόσολα με επένδυση PEBA και την ελαστική πλάκα Pebax®. Ελαφρύ, δροσερό και γρήγορο, είναι ό,τι χρειάζεσαι για τρέξιμο υψηλού επιπέδου. Για την ημέρα του αγώνα έρχεται το Rocket X 3, σχεδιασμένο για να σε βοηθάει να πετύχεις το καλύτερο αποτέλεσμα. Ένα εξαιρετικό παπούτσι με αναβαθμισμένη πλάκα από ανθρακονήματα που δεν στερείται υποστήριξης και άνεσης. Για τους λάτρεις του trail, η HOKA παρουσιάζει το Mafate 5 με ενισχυμένο MetaRocker™ σύστημα για να αντιμετωπίζει ανώμαλο έδαφος και να προσφέρει σταθερή, ισορροπημένη κίνηση. Για τους αθλητές που τρέχουν σε ανώμαλο έδαφος, το Mafate X είναι το απόλυτο new entry που έκανε την εμφάνισή του τον Ιούνιο και χαρίζει εξαιρετική άνεση, με σκελετό από αφρό διπλής πυκνότητας υψηλής ποιότητας. Η HOKA είναι δίπλα σε όλους τους λάτρεις του τρεξίματος με τα εμβληματικά Bondi 9 και Clifton 10, που παραμένουν αγαπημένα για το καθημερινό τρέξιμο, ενώ μια μεγάλη σειρά από μοντέλα συνοδεύουν κάθε μας στιγμή – από την απλή βόλτα μέχρι το γυμναστήριο. Ένα όνομα που αποδεικνύει το «together» στην πράξη και τρέχει μαζί μας.

ΑΦΙΕΡΩΜΑ BACK TO SCHOOL-SNEAKERS

HOKA

LiFO 11.09.25

55

ΑΠΟ

ΤΗ

LIFO

TEAM

ô

ö

New Balance

Calvin Klein Jeans

Αθλητικά για τρέξιμο FuelCell Rebel v5.

Denim φόρεμα με τσέπες και ζώνη.

newbalance.gr

modivo.gr

ΑΦΙΕΡΩΜΑ BACK TO SCHOOL-SNEAKERS

THE

good LiFO

PERS O N A L S H OP P E R

56

LiFO

ñ

î

Swatch

New Balance

Ρολόι Citrus Tilt από τη συλλογή Swatch Essentials.

Bomber jacket σε καφέ απόχρωση.

swatch.com/el-gr

newbalance.gr

ô

ô

Under Armour

Converse Chuck Taylor All Star σε κόκκινο χρώμα.

Αθλητικά για τρέξιμο UA Phantom 4.

converse.gr

underarmour.gr

õ

Vans Σακίδιο πλάτης Old Skool σε μπορντό χρώμα. Στα καταστήματα Vans και σε επιλεγμένα καταστήματα λιανικής.

î

Hoka Unisex αθλητικά Speedgoat 2 με ενισχυμένο πάτο. hoka.com/en/gr

11.09.25

ΑΠΟ ΤΗ ΜΙΝΑ ΚΑΛΟΓΕΡΑ ΦΩΤΟ: ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ ΔΟΜΕΝΙΚΟΣ

Ελένη Χριστοφίλη STYLIST, CREATIVE DIRECTOR, ΔΗΜΙΟΥΡΓΌ Σ ΠΕΡΙΕΧΟΜΈΝΟΥ

ΑΦΙΕΡΩΜΑ BACK TO SCHOOL-SNEAKERS

Ε Χ ΕΙΣ Γ Ο Υ Σ Τ Ο

Τι φοράς και πόσο κοστίζει; Το παντελόνι είναι Farm Rio, το τοπάκι από το αγαπημένο Stradivarius, τα παπούτσια Sebago, η τσάντα Prada, κολιέ και αξεσουάρ από Amori Mori! Το πόσο κοστίζουν είναι μυστικό! Πού πας τώρα; Πάω να πάρω μία ακόμη τσάντα για να κρατάω. @helenrico Διαβάστε ολόκληρη τη συνέντευξη στο lifo.gr.

good LiFO

Πώς διαλέγεις τα ρούχα σου; Με οδηγό τη διάθεση της μέρας. Δεν ακολουθώ αυστηρά κάποιους κανόνες, με μαγνητίζουν συνήθως τα έντονα χρώματα, γι’ αυτό και φοράω πολύ χρώμα καθημερινά. Μπορεί να ξεκινήσει από ένα αγαπημένο κομμάτι ή χρώμα και μετά να «χτίσω» γύρω του το outfit. Αν δεν μου βγει όπως θέλω, μπορεί να φτάσω και σε σημείο να χάσω ραντεβού ή να αργήσω οικτρά! Αλλά τις περισσότερες φορές γίνεται μπαμμπαμ. Πάντα ο στόχος είναι να νιώθω φουλ άνετα μέσα στο κάθε outfit.

THE

Πες μας λίγα πράγματα για σένα. Είμαι η Ελένη Χριστοφίλη, stylist, creative director και δημιουργός περιεχομένου. Η δουλειά μου περιστρέφεται γύρω από τη μόδα, την εικόνα και τη δημιουργικότητα. Aγαπώ να συνδυάζω στοιχεία που εκφράζουν προσωπικότητα, συναίσθημα και αφήγηση. Στόχος μου είναι πάντα να δίνω μια ταυτότητα σε ό,τι δημιουργώ, είτε πρόκειται για styling είτε για projects που συνδυάζουν τέχνη και μόδα.

LiFO 11.09.25

57

H Ολυμπιονίκης skateboarder Cocona Hiraki υπογράφει τα νέα Premium Old Skool της Vans.

ΑΦΙΕΡΩΜΑ BACK TO SCHOOL-SNEAKERS

THE

good LiFO

Vans

58

LiFO

στην καμπάνια «new future», τέσσερις ξεχωριστές αθλήτριες επανασχεδιάζουν την premium εκδοχή του κλασικού παπουτσιού. Από τους παθιασμένους skaters και τους rock stars μέχρι τις creative παρέες της πόλης, η Vans έχει συνδεθεί με τους ανθρώπους που θέλουν να κάνουν τη διαφορά. Τώρα, η καμπάνια New Future ρίχνει τους προβολείς στο εμβληματικό Premium Old Skool – οι τέσσερις ξεχωριστές αθλήτριες Efron Danzig, Cocona Hiraki, Tania Cruz και Karina Rozunko συνεργάστηκαν με τη Vans και δημιούργησαν τέσσερις cool εκδοχές του κλασικού παπουτσιού, φέρνοντάς το στη νέα εποχή του. Το Old Skool™, άλλωστε, έχει τη δική του ιστορία. Το περίφημο Style 36 κυκλοφόρησε για πρώτη φορά το 1977 και αγαπήθηκε αμέσως. Ήταν μόλις το δεύτερο skate παπούτσι της Vans και το πρώτο που έφερε τη θρυλική Sidestripe™, η οποία έκτοτε έγινε αναπόσπαστο κομμάτι της ταυτότητάς της.

H πρώτη από τις νέες εκδοχές του Premium Old Skool™ ανήκει στην Cocona Hiraki, τη διάσημη skateboarder από την Ιαπωνία που έχει εντυπωσιακές επιδόσεις και cool στυλ. Τα Premium Old Skool™ φέρουν τη δική της custom εικονογράφηση σε μια ημιδιάφανη εξωτερική σόλα και συνοδεύονται από ένα αποσπώμενο βραχιόλι φιλίας με charms εμπνευσμένα από την ιαπωνική της κληρονομιά. Η Cocona, που βρίσκεται διαρκώς σε κίνηση και ταξιδεύει σε όλο τον κόσμο, έχει τον τρόπο της να αποφορτίζεται αλλά και να δημιουργεί, σχεδιάζοντας και φτιάχνοντας βραχιόλια στα διαλείμματα των sessions. Με τις απαλές αποχρώσεις του off white και του πράσινου να κυριαρχούν, τα Premium Old Skool™ της εκφράζουν τον αυθεντικό της τρόπο ζωής αλλά και τη δημιουργική της ματιά στα πράγματα. Από την άλλη, τα Premium Old Skool™ της Karina Rozunko συνδυάζουν τη vintage αισθητική με custom μεταλλικές λεπτομέρειες και ένα ασύμμετρο επάνω μέρος που ξεχωρίζει, ενώ τα παπούτσια της Tania Cruz αλλάζουν χρώμα. Η αθλήτρια από την Αργεντινή σχεδίασε τα Premium Old Skool™ από μαύρο δέρμα που φθείρεται σταδιακά, αποκαλύπτοντας αποχρώσεις του κόκκινου, ανάλογα με τον τρόπο και τη συχνότητα που φοριούνται. Τη συλλογή ολοκληρώνουν τα πιο chunky Old Skool της Efron Danzig με cupsole φτέρνα, premium full-grain δέρμα, ασημένιες μεταλλικές λεπτομέρειες και κορδόνια εμπνευσμένα από κορσέ. Η συλλογή New Future Premium Old Skool αντικατοπτρίζει όχι μόνο το αυθεντικό στυλ τής κάθε rider αλλά και τον δημιουργικό τρόπο με τον οποίο βλέπει τον κόσμο. Η New Future Premium Old Skool™ συλλογή είναι διαθέσιμη στα καταστήματα Vans, στο The Mall Athens, στο Golden Hall, στο Metro Mall, στο Mediterranean Cosmos στη Θεσσαλονίκη, στα Nicosia Mall και My Mall στην Κύπρο, καθώς και σε επιλεγμένα καταστήματα λιανικής.

Vans, “Off the Wall” Since ’66 YouTube: @‌vans TikTok: @‌vans Instagram: @‌vans Facebook: @‌vans

11.09.25

LiFO 11.09.25

59

ΑΠΟ

ΤΗ

LIFO

TEAM

õ

ò

New Era

Adidas

Καπέλο Atlanta Braves σε μαύρο και πράσινο.

Φούτερ με κουκούλα και λογότυπο.

newera-greece.gr

adidas.gr

î

Praktiker Φωτιστικό γραφείου με LED.

THE

good LiFO

PERS O N A L S H OP P E R

praktiker.gr

õ

Converse

ΑΦΙΕΡΩΜΑ BACK TO SCHOOL-SNEAKERS

CONS Camera T-Shirt σε μαύρο χρώμα.

60

LiFO

converse.gr

ö

Vans Sneakers Premium Old Skool από τη συνεργασία Vans x Karina Rozunko. Στα καταστήματα Vans και σε επιλεγμένα καταστήματα λιανικής.

õ

Paul Frank Ισοθερμικό τσαντάκι φαγητού με σχέδιο.

Public.gr

ï

ö

Adidas Αθλητικά Superstar II σε λευκό και μαύρο. adidas.gr

Puma Αθλητικά Speedcat σε λευκό και μαύρο από τη συνεργασία PUMA x ROSÉ. eu.puma.com/gr

î

Ikea Περιστρεφόμενη πολυθρόνα Dyvilinge σε πράσινο χρώμα.

Ikea.gr

11.09.25

Με τα μεγάλα σχέδια και τις μικρές (απροσδόκητες) ανατροπές του.

Ο

good LiFO

ψιχάλες, κι ενώ το σχέδιο έχει προβλέψει γυαλισμένα παπούτσια και λευκές κάλτσες που θα μοστράρουν στη φωτογραφία, τώρα όλα απειλούνται από τις λακκούβες του δρόμου. Η περιπέτεια ξεκινάει. Ευτυχώς το σχολείο είναι σε απόσταση τριών λεπτών με τα πόδια από το σπίτι. Γύρω, οι ξαφνιασμένοι γονείς των νέων συμμαθητών τρέχουν κρατώντας σακούλες πάνω από το κεφάλι τους, ενώ τα παιδιά πηδούν δεξιοτεχνικά τις λάσπες με τα ολοκαίνουρια παπούτσια τους. «Πώς θα βγάλουμε τώρα τη φωτογραφία;» ανησυχεί η Ελένη για δευτερόλεπτα. Είναι η εικόνα που έχει στο μυαλό της εδώ και μέρες. Εκείνη η πρώτη φωτογραφία στην πόρτα του σχολείου, το χαμόγελο, η περηφάνια, το ενθύμιο της πρώτης μέρας. Θέλει να κρατήσει αυτή την ανάμνηση για πάντα. Κι όμως, η ζωή καμιά φορά ξέρει να κάνει το δικό της editing. Μπροστά στην πόρτα, η μικρή στέκεται χαμογελαστή, με την αστραφτερή της τσάντα κρεμασμένη στον ώμο. Τα μάγουλά της λάμπουν, όχι από το πρωινό φως –που έχει κρυφτεί πίσω από τα σύννεφα– αλλά από τον ενθουσιασμό που ξεχειλίζει. Ο φακός κάνει το «κλικ» ακριβώς τη στιγμή που το χαμόγελο συναντά την ανυπομονησία. Και τότε συμβαίνει το παράδοξο: την ώρα που ο κόσμος γύρω μοιάζει βρεγμένος, μουντός, γεμάτος μικρές ατυχίες, στη φωτογραφία όλα δείχνουν αψεγάδιαστα. Σαν να έχει συνωμοτήσει το σύμπαν ώστε αυτή η μέρα, παρά το χάος, να καταγραφεί με την ομορφιά που της αξίζει. Η Αννούλα πιάνει από το χέρι την καινούργια της δασκάλα και μπαίνει στην αίθουσα με χοροπηδητό. Η Ελένη και ο Μάνος μένουν κάτω από την ομπρέλα σαστισμένοι, και μερικά δάκρυα χαράς ξεφεύγουν και γίνονται ένα με την ατμόσφαιρα. Κοιτάζουν τη φωτογραφία, και τα μάτια τους μένουν κολλημένα στην οθόνη του κινητού για ώρα. Αριστούργημα. Έτσι καταφέρνει –με τον έναν ή τον άλλον τρόπο– να είναι πάντα κάθε νέο ξεκίνημα. Αριστουργηματικό! Η φωτογραφία εκτυπώνεται και μπαίνει πάνω από το τζάκι. Μια εικόνα που κρύβει πίσω της όλο τον γλυκό πανικό του Σεπτέμβρη, αλλά και εκείνη τη βεβαιότητα πως, όσο κι αν αλλάζουν οι συνθήκες, στο τέλος όλα γίνονται με τέχνη. Σαν ένα καλοσχεδιασμένο και ισορροπημένο κολατσιό. Σε εκείνη τη σχολική αίθουσα που υποδέχεται τα πρωτάκια γεμάτη λάσπες, φωνές και πλατιά χαμόγελα. Καλώς ήρθες, Σεπτέμβρη. Ό,τι καιρό κι αν κρύβεις στη σάκα σου!

THE

Σεπτέμβρης μπαίνει πάντα θορυβώδης. Τα πόδια ακούγονται βαριά και απροπόνητα στο γρήγορο κατέβασμα της σκάλας. Το ξυπνητήρι δείχνει 07:30. Στο σπίτι του Μάνου και της Ελένης, το πρώτο κουδούνι σημαίνει φέτος και μια σπουδαία αρχή. Η πρώτη μέρα στο σχολείο για το μικρότερο μέλος της οικογένειας έχει φτάσει. Η Ελένη έχει βάλει από καιρό τον στόχο να νικήσει το άγχος του νέου ξεκινήματος με οργάνωση. Και μέχρι στιγμής, τα έχει πάει περίφημα. Κάθε φορά που ανοίγει το ψυγείο, χαμογελά ευχαριστημένη. Όλα τα «καλούδια» είναι έτοιμα να λάβουν πρώτη θέση στη σκηνή της μεγάλης μέρας. Η σχολική τσάντα αστράφτει από ροζ γκλίτερ. Στέκεται καμαρωτή στην πολυθρόνα του σαλονιού ολόκληρο το Σαββατοκύριακο. Σαν έργο τέχνης σε προθήκη μουσείου που όλοι θαυμάζουν, μα κανείς δεν αγγίζει. Όλοι περνούν και τη χαζεύουν αφήνοντας ένα θετικό σχόλιο. Η μικρή Άννα τη χαίρεται με προσοχή, χαϊδεύοντας πού και πού τη γυαλιστερή επιφάνειά της. Το πρωινό ξεκινάει με τις καλύτερες προϋποθέσεις. Παρά τη δυσκολία του ξυπνήματος, όλα έχουν προετοιμαστεί στην εντέλεια και αυτό παρέχει αρκετές ανάσες ανακούφισης. Τις προηγούμενες ημέρες, το σπίτι είχε γεμίσει με όλα τα απαραίτητα. Το ψυγείο φορτωμένο με φρέσκα φρούτα, το ντουλάπι έως πάνω με δημητριακά και μπισκότα για τα γρήγορα σνακ και τα ταπεράκια στοιχισμένα στον πάγκο, έτοιμα για την πιο σημαντική αποστολή. Η κουζίνα μυρίζει φρεσκοψημένο τοστάκι και τα δροσερά σταφύλια μπαίνουν στο σακουλάκι τους. Η μικρή κάθεται στο τραπέζι και αγουροξυπνημένη παίζει με το καλαμάκι του χυμού της. Ξέρει ότι σήμερα είναι η μέρα της. Ο μπαμπάς της κάθεται δίπλα της και της κάνει το καθιερωμένο τσιν-τσιν για να τη βγάλει από τις σκέψεις της. «Εβίβα!» της λέει δείχνοντάς της ένα-ένα τα γραμματάκια της συσκευασίας του χυμού. Εκείνη χαμογελά, ανασηκώνει το βλέμμα και τρέχει να φορέσει τα σιδερωμένα ρούχα της. «Η ανυπομονησία είναι XXL…» συνεχίζει τους παραλληλισμούς ο μπαμπάς της, τρώγοντας μια κουταλιά από την high protein πουτίγκα που βρίσκει στο φουλαρισμένο ψυγείο. Και η δική του αγωνία δεν πάει πίσω σε μέγεθος και ένταση. Και ενώ μέσα στο σπίτι όλα λειτουργούν σαν καλοκουρδισμένο ρολόι, έξω ο Σεπτέμβρης έχει άλλα σχέδια. Η πόρτα ανοίγει και μαζί της μπαίνει το πρώτο ρεύμα υγρασίας. Ο ουρανός στάζει επίμονα κάτι χοντρές

ΑΦΙΕΡΩΜΑ BACK TO SCHOOL-SNEAKERS

ΑΥΤΌΣ Ο ΓΛΥΚΌΣ ΠΑΝΙΚΌΣ ΠΟΥ ΛΈΓΕΤΑΙ «ΣΕΠΤΈΜΒΡΗΣ»

LiFO 11.09.25

61

ΑΙΓΟΚΕΡΩΣ [22.12/19.1] Η καριέρα σας

ΤΑΥΡΟΣ [21.4/20.5] Η ερωτική σας ζωή

θα σας απασχολήσουν στις 17/9, όταν ο Ερμής

θα ενισχυθεί όταν ο Ερμής σαλπάρει για τον 10ο

βελτιώνεται και στις 15/9 είναι φανταστική στιγ-

κάνει αντίθεση με τον Κρόνο, αλλά θα πρέπει να

οίκο σας στις 18/9. Η ικανότητά σας να σκέφτε-

μή για να κάνετε μια τολμηρή ρομαντική χειρο-

αποφύγετε τη λήψη αποφάσεων. Περιμένετε

στε γρήγορα θα μπορούσε να σας κάνει τον ήρωα

νομία: η Αφροδίτη θα βρίσκεται σε θετική γωνία

μέχρι ο Ερμής να μετακινηθεί στον Ζυγό και στη

της παρέας σε πολλές περιπτώσεις. Τα ταξίδια θα

με τον Άρη, ιδανική για δυναμικό φλερτ. Οι συνα-

ζώνη των οικονομικών σας στις 18/9, που θα εί-

μπορούσαν να γίνουν ρομαντικά όταν η Αφροδί-

ντήσεις στην εργασία απαιτούν την προσοχή σας

ναι η τέλεια διέλευση για συνεντεύξεις εργασίας

τη περάσει στην Παρθένο στις 19/9. Αυτά είναι

όταν ο Ερμής κατευθύνεται στον Ζυγό στις 18/9.

και διαπραγματεύσεις. Ανανεώστε την εμφάνισή

καλά νέα αν σκοπεύετε να ταξιδέψετε με τον

Ευτυχώς, αυτή η διέλευση σάς ευλογεί με την τέ-

σας όταν η Αφροδίτη εισέλθει στο ζώδιό σας στις

σύντροφό σας, αλλά, αν είστε ελεύθεροι, ίσως

λεια διπλωματία. Ο κυβερνήτης πλανήτης σας,

19/9 – ένα νέο look είναι το τέλειο ενισχυτικό της

θελήσετε να έχετε το ραντάρ σας ανοιχτό για νέες

η Αφροδίτη, μπαίνει στον τομέα του έρωτα στις

διάθεσης. Αν θέλετε ένα φρέσκο κούρεμα, τώ-

προοπτικές. Η έκλειψη Ηλίου-Νέα Σελήνη επίσης

19/9, προσθέτοντας γλυκύτητα στην ερωτική

ρα είναι η ώρα να κάνετε μια αλλαγή. Κάντε το

στην Παρθένο στις 21/9 φέρνει στο φως ένα κρυ-

σας ζωή και η σχέση σας θα μπορούσε να εισέλ-

ντεμπούτο της νέας σας εμφάνισης στην Ηλια-

φό θέμα και είναι σημαντικό να είστε ανοιχτοί και

θει σε φάση μήνα του μέλιτος. Η Ηλιακή Έκλειψη

κή Έκλειψη-Νέα Σελήνη της 21ης στο ζώδιό σας.

να διατηρείτε τα σχέδιά σας ευέλικτα. Σκεφτείτε

στις 21/9 θα μπορούσε να σηματοδοτήσει μια

Ετοιμαστείτε να τραβήξετε όλα τα βλέμματα! Ο

γιατί υπάρχει ένα θέμα καθήκοντος και ευθύνης

νέα φάση στην προσωπική σας ζωή. Ό,τι και να

Άρης στον Σκορπιό την ίδια ημέρα σάς δίνει δύ-

που σας εμποδίζει να επεκτείνετε τη ζωή σας ή

συμβεί εκείνη την ημέρα, θα μπορούσε να είναι

ναμη.

να πείτε όχι σε μια νέα ευκαιρία.

μια ευχάριστη έκπληξη!

ΖΥΓΟΣ [23.9/22.10] Ο εσωτερικός σας κό-

ΥΔΡΟΧΟΟΣ [20.1/19.2] Με την είσοδο

ΔΙΔΥΜΟΣ [21.5/21.6] Οι ικανότητές σας

σμος ζωντανεύει όταν ο Ερμής μετακινείται στο

του Ερμή στον Ζυγό στις 18/9 ενεργοποιείται ο

στο φλερτ ενισχύονται όταν ο Ερμής εισέρχεται

ζώδιό σας στις 18/9. Τώρα μπορείτε να βρείτε

τομέας της πνευματικής σας ανάπτυξης και μπο-

στον Ζυγό στις 18/9. Είστε ο μεγαλύτερος παί-

όλες τις κατάλληλες λέξεις για ουσιαστικές συζη-

ρεί να θέλετε να ταξιδέψετε ή να ξεκινήσετε ένα

κτης του ζωδιακού κύκλου και αυτή η διέλευση

τήσεις ή αν θέλετε να γράψετε. Ωστόσο, πρέπει

νέο πρόγραμμα σπουδών. Η Ηλιακή Έκλειψη της

ανεβάζει περαιτέρω την υπόληψή σας. Οι προ-

να έχετε τον νου σας για κρυφούς εχθρούς και

Νέας Σελήνης αυτού του μήνα πέφτει στο τέλος

σπάθειες καλλωπισμού του σπιτιού θα αποτελέ-

έντονο παρασκήνιο στον χώρο της εργασίας. Τη-

της Παρθένου, στις 21/9. Μια απροσδόκητη πη-

σουν προτεραιότητα όταν η Αφροδίτη εισέρχεται

ρήστε σιγή ιχθύος για τα μελλοντικά σας σχέδια.

γή εσόδων θα μπορούσε να προσγειωθεί στην

στον 4ο οίκο σας στις 19/9. Επενδύστε σε νέα

Τα μυστικά ρομαντικά ραντεβού είναι δυνατά

αγκαλιά σας, χαλαρώνοντάς σας. Επιπλέον, ο πα-

έπιπλα ή υλικά που θα ανανεώσουν τον χώρο

όταν η κυβερνήτης σας, η Αφροδίτη, εισέρχεται

ραδοσιακός κυβερνήτης σας, ο Κρόνος, στους

σας. Η 19η βρίσκει επίσης τον κυβερνήτη σας,

στην Παρθένο στις 19/9. Μια συγκλονιστική

Ιχθύς κάνει αντίθεση με την έκλειψη. Επομένως,

τον Ερμή, σε θετική γωνία με τον Ουρανό και

αποκάλυψη έρχεται στο φως γύρω στις 21/9,

παρόλο που μια Ηλιακή Έκλειψη είναι ένα ισχυ-

τον Πλούτωνα – αυτό σάς δίνει τη δύναμη να

που πραγματοποιείται η Ηλιακή Έκλειψη-Νέα

ρό σύμβολο νέων ξεκινημάτων, θα μπορούσε να

ξεπεράσετε τα εμπόδια. Η Ηλιακή Έκλειψη-Νέα

Σελήνη, επίσης στην Παρθένο. Αυτή θα μπο-

συμπέσει με ένα τέλος. Ίσως πρέπει να σκεφτεί-

Σελήνη στις 21/9 είναι εξαιρετική για την έναρξη

ρούσε να είναι η στιγμή που θα σας ωθήσει να

τε τι δεν λειτουργεί οικονομικά και πού θα ήταν

μεγάλων έργων και δίνει το πράσινο φως για μια

πάρετε μια κρίσιμη απόφαση που θα αφορά τα

καλύτερο να μειώσετε τις απώλειές σας. Μπορεί

συνολική μεταμόρφωση.

επαγγελματικά σας ή τη βελτίωση της φυσικής

να γνωρίζετε το βάρος της ευθύνης ή να νιώθετε

σας κατάστασης.

ένα αίσθημα καθήκοντος σχετικά με τα χρήματα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ [22.6/22.7] Η εύρεση της

και την ασφάλεια.

ισορροπίας μεταξύ σπιτιού και εργασίας γίνεται

starfax

ΠΑΡΘΕΝΟΣ [24.8/22.9] Οι σχέσεις σας

15 - 21 σεπ τε μ β ρ ιου 2 0 25

ΣΚΟΡΠΙΟΣ [23.10/22.11] Θα ξέρετε ποιες

ΙΧΘΥΣ [20.2/20.3] Ο Ερμής στον Ζυγό

μία σας ή την προσωπική σας ζωή, όταν ο Ερμής

στις 18/9 φέρνει βελτιώσεις στα οικονομικά

τις 18/9. Έως τις 6/10 θα είναι ιδανική εποχή για

εισέλθει στον Ζυγό, στον τομέα της ενδοσκόπη-

σας. Οι ιδέες αποδίδουν, δίνοντάς σας χώρο

διαπραγματεύσεις ακινήτων. Τα αγαπημένα σας

σής σας στις 18/9. Η απάντηση θα είναι δυνα-

για να αναπνεύσετε. Η Αφροδίτη στη ζώνη των

πρόσωπα θέλουν να σας ακολουθήσουν στις με-

τή και ξεκάθαρη! Η Αφροδίτη εισέρχεται στην

σχέσεών σας στις 19/9 εξομαλύνει τα προβλή-

γάλες περιπέτειές σας όταν η Αφροδίτη εισέλθει

Παρθένο, στο κοινωνικό τμήμα του χάρτη σας,

ματα με τα αγαπημένα σας πρόσωπα. Η Ηλιακή

στον τομέα των σύντομων ταξιδιών σας στις 19/9

στις 19/9, κάτι που αποτελεί καλό οιωνό για την

Έκλειψη-Νέα Σελήνη στην Παρθένο στις 21/9 θα

– μια αυθόρμητη εκδρομή στην εξοχή είναι καλύ-

ερωτική σας ζωή. Οι βραδινές έξοδοι θα μπορού-

μπορούσε να φέρει ένα νέο ξεκίνημα με έναν σύ-

τερη με παρέα! Μία από τις καλύτερες μέρες για

σαν να είναι στην ημερήσια διάταξη ή μπορεί να

ντροφο! Ό,τι και να συμβεί εκείνη την ημέρα, θα

ένα ταξίδι που αλλάζει τη ζωή, εμπορικές συμ-

βρεθείτε περιτριγυρισμένοι από θαυμαστές σε

βάλει την προσωπική σας ζωή σε μια πιο αρμονι-

φωνίες, εκδόσεις, δημόσιες σχέσεις και θέματα

διάφορες εκδηλώσεις. Η Έκλειψη Ηλίου της

κή πορεία. Η Νέα Σελήνη είναι σύμβολο νέων ξε-

εκπαίδευσης είναι η Ηλιακή Έκλειψη-Νέα Σελήνη

Νέας Σελήνης αυτόν τον μήνα στις 21/9 πέφτει

κινημάτων και μια Ηλιακή Έκλειψη Νέας Σελήνης

στην Παρθένο στις 21/9. Αν χρειάζεστε μια νέα

επίσης στην Παρθένο και στον τομέα των φιλικών

μπορεί να είναι δραματική και να επιταχύνει την

προοπτική, αυτή μπορεί να είναι η κατάλληλη μέ-

σχέσεων. Οι συμμαχίες που θα δημιουργήσετε

ανάπτυξη. Ωστόσο, η έκλειψη βρίσκεται σε αντί-

ρα για να την ανακαλύψετε έξω από τη βάση σας.

ή οι ομάδες από τις οποίες θα αποχωρήσετε θα

θεση με τον Κρόνο, τον πλανήτη της εξουσίας

μπορούσαν να είναι καθοριστικές για τη ζωή σας.

και της πειθαρχίας, σηματοδοτώντας ένα θέμα

ΛΕΩΝ [23.7/23.8] Τα προβλήματα επικοι-

καθήκοντος και ευθύνης, και θυμίζει τον συμ-

νωνίας επιλύονται όταν ο Ερμής εισέλθει στον

βολισμό ενός τέλους καθώς και μιας νέας αρχής.

Ζυγό για μερικές εβδομάδες, ξεκινώντας από τις

ΤΟΞΟΤΗΣ [23.11/21.12] Η κοινωνική σας ζωή αναζωογονείται όταν ο Ερμής μεταβαίνει

από τη μα ρ ιβ ίκυ καλλέ ρ γ η (s tar f ax@ li f o. g r )

62

LiFO

ευκολότερη όταν ο Ερμής εγκατασταθεί στον

αποφάσεις να πάρετε σχετικά με τη σταδιοδρο-

Ζυγό για μερικές εβδομάδες, ξεκινώντας από

18/9. Επειδή ο πλανήτης της επικοινωνίας θα δι-

στον 11ο οίκο σας στις 18/9. Μετά από τόση

ΚΡΙΟΣ [21.3/20.4] Το κοσμικό προσκήνιο

εστίαση στη δουλειά, ήρθε η ώρα για ψυχαγωγία!

είναι σταθερά στις στενές σας σχέσεις, τόσο προ-

βρείτε διακριτικούς τρόπους για να συζητήσετε

Η Αφροδίτη στην Παρθένο στις 19/9 φέρνει επαί-

σωπικές όσο και επαγγελματικές. Ο Ερμής αλλά-

ευαίσθητα θέματα, αν θέλετε να βελτιώσετε σχέ-

νους, καθώς η φήμη σας συνεχίζει να θριαμβεύει.

ζει ταχύτητα στις 18/9, θέτοντας την επικοινωνία

Η Ηλιακή Έκλειψη είναι η δεύτερη Νέα Σελήνη

με τους συνεργάτες στην κορυφή της λίστας.

στην Παρθένο. Υπήρξε μία στην αρχή του ζωδί-

Οι παρεξηγήσεις μπορούν να ξεκαθαριστούν

ου στις 23 Αυγούστου και η Νέα Σελήνη αυτού

τώρα, οπότε μη διστάσετε να διευθετήσετε τις

του μήνα πέφτει στις 21. Επιπλέον, είναι Ηλιακή

συγκρούσεις. Η αρμονία θα είναι καθ’ οδόν όταν

Έκλειψη, δηλαδή μια Νέα Σελήνη με υπερτρο-

η Αφροδίτη εισέλθει στον τομέα της εργασίας

φοδότηση, που υποδηλώνει επιταχυνόμενη

σας στις 19/9. Ωστόσο, μια Ηλιακή Έκλειψη-Νέα

ανάπτυξη. Αυτή είναι η μόνη Ηλιακή Έκλειψη

Σελήνη στην Παρθένο στις 21/9 θα μπορούσε

σε ολόκληρο τον κύκλο εκλείψεων Παρθένου/

να σας βάλει σε μια νέα θέση ή εργασία. Εάν εμ-

Ιχθύων που ξεκίνησε τον Σεπτέμβριο του 2024

φανιστεί μια ευκαιρία εκείνη την ημέρα, μπορεί

και ολοκληρώνεται τον Φεβρουάριο του 2027

ανύει τον τομέα της επικοινωνίας έως τις 6/10 θα

Sudoku No 866 5 9

4 7 5

σεις με οικείους. Επίσης, εμπορικές συμφωνίες, προώθηση υπηρεσιών και ό,τι αφορά την εκπαίδευση θα έχουν αίσια αποτελέσματα. Η ικανό-

2

6 1

όταν η Αφροδίτη, ο πλανήτης της αφθονίας, συ-

2 3

1

4 8

8

5

τροχιά σας τώρα. Μια Ηλιακή Έκλειψη-Νέα Σελή2 1

νη, επίσης στην Παρθένο στις 21/9, αποκαλύπτει

να είναι πολύ καλή για να τη χάσετε. Οι ηλιακές

Η λύση του προηγούμενου

είναι μια καλύτερη απασχόληση ή μια παράλληλη

– μπορεί να ετοιμάζεστε να κάνετε ένα μεγάλο

εκλείψεις δεν είναι τόσο συναισθηματικές όσο

εργασία.

άλμα. Ωστόσο, υπάρχει ένα θέμα τελειωμάτων

αυτές της πανσελήνου και συνήθως φέρνουν

και ενάρξεων, καθώς ο Κρόνος κάνει αντίθεση

ευκαιρίες ή κάτι νέο.

1 6 4 2 8 5 9 7 3

στον τομέα του σπιτιού.

6

1 4 2

ναντά τον Ήλιο στην Παρθένο στις 19/9. Μπορεί να φαίνεται πιο εύκολο να φέρετε χρήματα στην

9 7

7

τητά σας να προσελκύετε χρήματα βελτιώνεται

9

7 8 3 9 4 6 5 2 1

9 5 2 1 3 7 8 6 4

5 2 7 3 9 1 4 8 6

8 3 1 5 6 4 2 9 7

6 4 9 7 2 8 3 1 5

2 1 5 4 7 9 6 3 8

3 7 8 6 5 2 1 4 9

4 9 6 8 1 3 7 5 2

μια νέα πηγή εισοδήματος. Αυτή θα μπορούσε να

11.09.25

LiFO 11.09.25

63