Τεύχος 916

H ΛΕΩΦΟΡΟΣ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΠΟΧΗΣ

916

05.11.2026

ΟΛΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΘΗΝΑ! ΔΩΡΕΑΝ ΟΔΗΓΟΣ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ. ΚΥΚΛΟΦΟΡΕΙ ΚΑΘΕ ΠΕΜΠΤΗ

FREE PRESS

H ΛΕΩΦΟΡΟΣ ΤΗ

ΗΣ ΝΕΑΣ ΕΠΟΧΗΣ

2

LiFO

05.11.26

8 ΣΤΗΛΕΣ

index916

αδεσποτοσ

πολιτικο επταημερο γιάννησ πανταζόπουλοσ

talking points

νικολασ σεβαστακησ

παραλλαγεσ

δημήτρης πολιτάκησ

φαγιουμ

κώστασ αναγνωστόπουλοσ

νεοσ αγνωστοσ κοσμοσ

στο εξωφύλλο: H πρόταση του γραφείου en-route-architecture για τη νέα ζωή της Λεωφόρου.

20

26

Ο ΚΩΣΤΉΣ ΦΩΚΆΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΑΘΗΝΑΙΟΣ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ

16

53 ΛΕΠΤΑ ΜΕ ΤHΝ ΠΗΝΕΛΌΠΗ ΤΣΙΛΊΚΑ

www.lifo.gr ΔΥΟ ΔΕΚΑ ΕΚΔΟΤΙΚΗ Α.Ε. ΒOΥΛΗΣ 22, 105 63 ΑΘΗΝΑ T 210 3254 290, F 210 3249 785 info@lifo.gr –––––– εκδοτης/διευθυντησ Στάθης Τσαγκαρουσιάνος chief executive officer/editor in chief Μιχάλης Μιχαήλ chief operating officer/commercial director Θανάσης Χαραμής creative director Γιάννης Καρλόπουλος διευθυντής συνταξησ Γιάννης Πανταζόπουλος διευθυντής εντυπησ εκδοσησ Τάσος Μπρεκουλάκης διευθυντής mikropragmata.lifo.gr Άρης Δημοκίδης αρχισυνταξία podcasts/vidcasts Μερόπη Κοκκίνη –––––– εμπορικο τμημα advertising director Ξένια Στασινοπούλου direct sales director Κώστας Μαντάς head of digital advertising Άννα Λαπαρδάγια direct sales Γιώργος Λυκουργιώτης advertising manager Πωλίνα Κουτσοβίλη (pkoutsovili@lifo.gr) advertising coordinator Κατερίνα Κουρμούζη (kkourmouzi@lifo.gr) head of creative Βασίλης Καψάσκης branded content managers Φιλιώ Ράγκου, Ιωάννα Παναγοπούλου digital campaign manager Γιώργος Γιαννή advertising executive Χριστίνα Καλλή –––––– ψηφιακή ανάπτυξη/προγραμματισμός lifo.gr Άγγελος Παπαστεργίου, Θανάσης Βιρβίλης –––––– ατελιέ αrt directors Μαργαρίτα Καμαριώτη, Νίκος Σιαμπανόπουλος φωτογράφοι Σπύρος Στάβερης, Πάρις Ταβιτιάν, Freddie F. διαμόρφωση ψηφιακής εκδοσης Μαρούσα Θωμά, Ελπισία Σπαθάρη υπευθυνη υλης Μαρία Δρουκοπούλου διορθωση/επιμελεια κειμένων Μυρτώ Αθανασοπούλου, Μαρία Μανθοπούλου –––––– συντακτικη ομαδα Θοδωρής Αντωνόπουλος, Λουίζα Αρκουμανέα, Μίνα Καλογερά, Ντίνα Καράτζιου, Θοδωρής Κουτσογιαννόπουλος, Τίνα Μανδηλαρά, Μαρία Παππά, Χρήστος Παρίδης, Δημήτρης Πολιτάκης, Γιώργος Τσαγκόζης συνεργατεσ Τζούλη Αγοράκη, Έφη Ανέστη, Αλέξανδρος Βουρλάκος, Ειρήνη Γιαννάκη, Λίνα Ιντζεγιάννη, Χάρης Καλαϊτζίδης, Ερωφίλη Κόκκαλη, Υρώ Κολιακουδάκη, Χρυσέλλα Λαγαρία, Στέλλα Λιζάρδη, Νίκος Γ. Μαστροπαύλος, Νίκη Μηταρέα, Αγιάτη Μπενάρδου, Σταυρούλα Παπασπύρου, Νικόλας Σεβαστάκης, Δέσποινα Τριβόλη, Φώντας Τρούσας, Θοδωρής Τσάτσος, Φώφη Τσεσμελή, Νίκος Τσέφλιος, Κορίνα Φαρμακόρη αρχισυνταξία ειδησεων Λία Φασόλη newsroom Αγάπη Βαρούνη, Μιχάλης Γιαννακίδης, Βασιλική Δρίβα, Ναζιγκέν Μάμο, Μαρία Μπαρλή, Ελένη Ποσνακίδου, Γιάννης Σταθόπουλος, Χρήστος Ψυχογιός –––––– podcasts/vidcasts καμερα-μονταζ Γεράσιμος Δομένικος, Ελευθερία Λασκαρίδου ηχοληψια Φαίδωνας Κτενάς, Αλέξανδρος Αντωνίου –––––– λογιστηριο οικονομική διεύθυνση Δημήτρης Τασιόπουλος λογιστήριο Βασίλης Κοτρωνάκης, Άκης Ιωάννου, Έφη Ηλιοπούλου γραμματεία Βιβίκα Ανδριανάτου –––––– κωδικος εντυπου 7639 –––––– μετοχος/νομιμοσ εκπροσωποσ Ευστάθιος Τσαγκαρουσιάνος –––––– MET 230578

29

παρακαλουμε ανακυκλωστε

LiFO 05.11.26

3

Feedback

LGBTQI+ Υπάρχει μια ζεστή φωλιά για τους bears της Αθήνας

DA I LY

Fade to black

Τίνος είναι τα παιδιά με τα μαύρα;

4

LiFO

podcasts & vidcasts που δεν πρέπει να χάσετε

Ο ιδιοκτήτης του Big, Χρήστος Ψυχογιός, αφηγείται πώς το μπαρ που άνοιξε το 2004 σε ένα μικρό στενό κάθετο στην Ιερά Οδό, στον Βοτανικό, συνέβαλε στη δημιουργία της κοινότητας των bears, των γκέι «αρκούδων» της Αθήνας.

ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΠΟΛΙΤΑΚΗ

LiFO.gr

pageviews

ΤΟΥ ΧΡΗΣΤΟΥ ΠΑΡΙΔΗ

ti δ ι α β α σ α με αυ τη την εβ δομ α δ α σ το

Θα ήταν καμιά σαρανταριά, ίσως και παραπάνω, ήταν όμως δύσκολο να υπολογίσει κανείς, όχι μόνο επειδή ήταν νύχτα αλλά και επειδή έμοιαζαν με μια ομοιόμορφη σκοτεινή μάζα οι πιτσιρικάδες που είδα να κατεβαίνουν την Μπενάκη το Σάββατο το βράδυ. Δεν μπορούσα να δω κάποιο «διακριτικό» μέσα στο μαύρο πλήθος και μόνο από τα συνθήματα και από την «εντός έδρας» άνεση που απέπνεε η πορεία κατάλαβα ότι επρόκειτο για νεαρούς οπαδούς της ΑΕΚ, οι οποίοι εδώ και χρόνια έχουν κυριαρχήσει στα Εξάρχεια. Πιθανότατα κατέβαιναν από το Κλειστό Γυμναστήριο του Στρέφη, όπου η ΑΕΚ είχε παίξει με τον τοπικό Νηρέα για την Α2 του ανδρικού βόλεϊ. Σε άλλη περίπτωση μπορεί και να πήγαινα να τους πιάσω λίγο την κουβέντα, ως συνοπαδός ή ως «θείος που κάθεται με τη νεολαία», αλλά τα τελευταία χρόνια έχω αποκτήσει τη μεσήλικη φοβία ότι μπορεί να βρεθώ σωριασμένος ή και χειρότερα έπειτα από κάποια εμπλοκή ή παρεξήγηση. Δεν είναι καινούργιο φυσικά το φαινόμενο, εξακολουθώ όμως να δυσκολεύομαι να χωνέψω τη μετάλλαξη των παλαιών χούλιγκαν με τα πολλά διακριτικά, τα διαφορετικά χρώματα και τις διαφορετικές φυσιογνωμίες με τη σύγχρονη μετάλλαξή τους σε ένα ομοιογενές μαύρο μπλοκ των γηπέδων όπου όλοι οι «ultras» μοιάζουν σαν να έχουν βγει από γραμμή παραγωγής ή σαν να είναι τα προϊόντα ενός σκοτεινού κοινωνικού πειράματος. Όχι άνθρωποι, αλλά απειλητικές και δυνάμει βίαιες σιλουέτες. Κι αυτό που με ταράζει πιο πολύ είναι ότι συχνά, αν τα δεις ξαφνικά στον δρόμο, ίσως να τρέχουν βιαστικά προς ή μακριά από κάποια μανούρα, δεν μπορείς να καταλάβεις από «πού» μπορεί να είναι. Ζωηρά αλάνια, περιστασιακά μπάχαλα, ψηφίδες του «μαύρου μπλοκ» στις πορείες ή φασιστάκια που προέκυψαν από το εκτεταμένο ακροδεξιό παιδομάζωμα που παρατηρείται στα σχολεία της χώρας;

5

ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ

Για περισσότερο από μία εικοσαετία, το μπαρ Big, σε μια μικρή κάθετο χαμηλά στην Ιερά Οδό, στην περιοχή του Βοτανικού, αποτελεί το στέκι γκέι αντρών που, είτε λόγω σωματότυπου είτε λόγω έντονης τριχοφυΐας, αυτοπροσδιορίζονται ως bears, δηλαδή «αρκούδοι». Σε αυτό το μικροσύμπαν συναντάς επίσης ώριμους άντρες, τους daddies, όπως και όλους όσοι μπορεί να μην εμπίπτουν στις δύο κατηγορίες αλλά έλκονται από αυτές. Ο άνθρωπος που δημιούργησε τον χώρο, ένας πολυτάλαντος και αεικίνητος άντρας με υπέροχο χιούμορ και απολαυστικός σόουμαν, ο Χρήστος Ψυχογιός, δίνει το «παρών» κάθε βράδυ πυροδοτώντας με το πολύ προσωπικό του στυλ το κέφι, την καλή διάθεση και τις γνωριμίες. Βρεθήκαμε μέσα στον πολύ ιδιαίτερο αυτόν χώρο με την ξύλινη επένδυση, τα vintage στοιχεία και τα μεγάλα τραπέζια, και μας μίλησε για το πώς ξεκίνησαν όλα και για το πού βρίσκεται έπειτα από τόσα χρόνια η bear κοινότητα της Αθήνας. — Ήσουν πολλά χρόνια στη νύχτα προτού ανοίξεις το δικό σου μπαρ; Καθόλου, ούτε σε μπαρ ούτε σε καφέ, πουθενά. Ξεκίνησα το 2004, αν και η ιδέα μού είχε μπει από το 2001. Όταν άνοιξα το μαγαζί δεν ήξερα τίποτα από μπαρ. Απλώς είχα κάτι στο μυαλό μου, διάφορα γεγονότα τα οποία έπαιξαν ρόλο. Καταρχάς, κάποια πάρτι που γινόντουσαν στο Aleco’s Island εκεί γύρω στο ’99-’00 μία Παρασκευή τον μήνα, όπου έβλεπα τους μεγαλόσωμους, τους bears και τους daddies, που μου έφερναν στον νου τα μαγαζιά που έβλεπα τη δεκαετία του ’90 στο εξωτερικό. Έτσι, κάποια στιγμή αποφάσισα να ανοίξω έναν χώρο απλώς επειδή είχα τη διάθεση.

Ακολουθήστε τα podcasts & τα vidcasts της LiFO στην Apple, στο Spotify ή στο LiFO.gr

1

Η σκληρή αλήθεια για την Κίμπερλι Γκίλφοϊλ: Καταστροφικό φινάλε «ΣΚΛΗΡΕΣ ΑΛΗΘΕΙΕΣ» ΜΕ ΤΟΝ ΑΡΗ ΔΗΜΟΚΙΔΗ

2

Λεωνίδας Ασκιανάκης: Από το Αρκαλοχώρι στην κορυφή της διαστημικής τεχνολογίας «ΑΚΟΥ ΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ» ΜΕ ΤΟΝ ΓΙΑΝΝΗ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟ

— Ανήκες κι εσύ στην κατηγορία των bears; Όχι ακόμα τότε. Ήμουν 33 χρονών αλλά ήμουν στη σκηνή ως cub, νεαρός αρκούδος. Υπάρχει μια κατηγοριοποίηση που ξεκινάει από μια αμερικανική συνήθεια να μπαίνει ταμπέλα σε κάθε σωματότυπο. Το άρχισαν οι θαμώνες του Lone Star, ενός μπαρ στο Σαν Φρανσίσκο, όπου πήγαιναν άνθρωποι που δεν ήθελαν να είναι τρέντι. — Και το Aleco’s από πολύ νωρίς ήταν ανάλογη περίπτωση στην Αθήνα, γιατί συγκέντρωνε ακριβώς όλους εκείνους που δεν ήθελαν να είναι μοδάτοι. Τότε ήταν η κατηγορία των λέδερ. Κυρίως άτομα που φοράγανε μποτάκια, ρούχα ξυλοκόπου, καρό πουκάμισα, σκισμένα τζιν, όλοι εκείνοι που τη δεκαετία του ’80 ντύνονταν πιο χρωματιστά, με διαφορετικό στυλ. Το Aleco’s, ουσιαστικά, συμπεριλάμβανε κι αυτούς, γιατί είχε άτομα τα οποία δεν ταίριαζαν με τους τρέντι χώρους. Ήταν και ήρεμο το μαγαζί του, δεν είχε πολλή βαβούρα. — Καταρχάς ήταν κυρίως ποτάδικο. Ποτάδικο χτισμένο πάνω στην προσωπικότητά του, όπως και το Big, που είναι χτισμένο επάνω στη δική μου αλλά και όσων εργάζονται εδώ. — Το άνοιξες κατευθείαν εδώ που βρίσκεται και τώρα; Στεγάζεται στον ίδιο χώρο 22 χρόνια. Δεν έχει μετακινηθεί ποτέ. Άνοιξε λίγο πριν από τους Ολυμπιακούς Αγώνες του ’04, όταν υπήρχαν ήδη αρκετά γκέι μαγαζιά στο Γκάζι, που όμως βρίσκονταν πάνω από τις γραμμές του τρένου. Η δική μου περιοχή ουσιαστικά είναι Βοτανικός και όχι Γκάζι, κάτω από τις γραμμές.

ΡΕΠΟΡΤΑΖ Πώς έγινα ολιγαρκής, χωρίς να με πει κανείς τσιγκούνα Έπειτα από κάποιες οικονομικές αναποδιές, η Μίνα Καλογερά άρχισε να μετράει τρεις το λάδι, τρεις το ξίδι. Αυτό, περιέργως, δεν την έκανε μίζερη ή τσιγκούνα. Άρχισε να αγοράζει μόνον αυτά που χρειάζεται πραγματικά, απολαμβάνοντας περισσότερα με λιγότερα χρήματα.

3

Πώς ήξερες ότι δεν σε έκλεβαν στην αρχαία Αθήνα; «ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΙΑΣ ΠΟΛΗΣ» ΜΕ ΤΗΝ ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ

4

Ο «δράκος» των ασανσέρ «ΑΛΗΘΙΝΑ ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ» ΜΕ ΤΟΝ ΝΙΚΟ ΤΣΕΦΛΙΟ

ΤΗΣ ΜΙΝΑΣ ΚΑΛΟΓΕΡΑ

Δεν θα πω ψέματα. Δεν έγινα ολιγαρκής επειδή ξύπνησα ένα πρωί και αποφάσισα ότι θέλω να υιοθετήσω έναν πιο μετρημένο τρόπο ζωής. Έγινα επειδή κάποια στιγμή η οικονομική μου κατάσταση άρχισε να θυμίζει κακό σενάριο και οι υπολογισμοί που έκανα στο κεφάλι μου το βράδυ δεν με άφηναν να κοιμηθώ. Σκέψου ότι δεν έχω ούτε δάνειο ούτε παιδιά ούτε βαριές υποχρεώσεις. Μικρές, συνεχόμενες οικονομικές καταστροφές, απρόβλεπτα έξοδα, λογαριασμοί που εμφανίζονταν πάντα την πιο ακατάλληλη στιγμή και μια σειρά από «έλα μωρέ, δεν είναι τίποτα» με οδήγησαν τελικά στο σημείο που μια μέρα άνοιξα το e-banking μου και βρήκα έναν λογαριασμό με σχεδόν μηδενικό υπόλοιπο. Κάπου εκεί σταμάτησε το αστείο.

5

Το χοιρινό κάνει κακό και πού; Ένας γιατρός απαντά. «HEALTHY PEOPLE» ΜΕ ΤΟΝ ΣΤΕΛΙΟ ΠΑΝΤΑΖΗ

05.11.26

LiFO 05.11.26

5

Motor Oil Τρέχουμε για καλό σκοπό

Υ

πάρχει μια στιγμή πριν από την εκκίνηση ενός αγώνα που δύσκολα περιγράφεται. Γύρω σου όλα κινούνται. Μπροστά σου, η διαδρομή. Τα χιλιόμετρα που ακολουθούν είναι προσωπική υπόθεση. Η απόφαση να ξεκινήσεις, όμως, μπορεί να γίνει η αρχή μιας κοινής διαδρομής. Κάθε Νοέμβριο, χιλιάδες δρομείς παίρνουν θέση στην εκκίνηση του Αυθεντικού Μαραθωνίου της Αθήνας, ο καθένας με τον δικό του στόχο. Ανάμεσά τους βρίσκεται και η Motor Oil Running Team, μια ομάδα που από το 2015 επιλέγει να κάνει τον αθλητισμό μέρος της καθημερινότητάς της. Είτε πρόκειται για τα 5 ή τα 10 χιλιόμετρα, είτε για την αυθεντική διαδρομή των 42,195 χιλιομέτρων, η συμμετοχή έχει τη δική της αξία, πέρα από την επίδοση και τον χρόνο τερματισμού.

ΜΙΑ ΟΜΑΔΑ ΠΟΥ ΜΕΓΑΛΩΝΕΙ ΜΕ ΚΑΘΕ ΔΙΑΔΡΟΜΗ Από τους περίπου 200 δρομείς της πρώτης χρονιάς, η Motor Oil Running Team αριθμεί σήμερα περίπου 400 συμμετοχές εργαζομένων. Η μεγαλύτερη συμμετοχή καταγράφεται στα 5 χιλιόμετρα, ενώ περίπου 50 εργαζόμενοι αναλαμβάνουν κάθε χρόνο την πρόκληση του Μαραθωνίου, από τον Μαραθώνα μέχρι το Παναθηναϊκό Στάδιο. Πίσω από κάθε συμμετοχή βρίσκεται, όμως, μια διαφορετική προσωπική διαδρομή: η απόφαση να ξεκινήσει κάποιος να τρέχει, η προετοιμασία μέσα σε ένα απαιτητικό πρόγραμμα ή η επιθυμία να δοκιμάσει τις αντοχές του. «Το πιο σημαντικό είναι να κάνεις την αρχή. Αν ο Μαραθώνιος μοιάζει άπιαστος, αξίζει να τον ζήσεις έστω μία φορά ως εθελοντής», λέει ο Παναγιώτης Χριστοφορίδης, από την Οικονομική Διεύθυνση της ΚΟΝΚΑΤ, που ανακάλυψε μέσα από έναν αγώνα 10 χιλιομέτρων την αγάπη του για το τρέξιμο και στη συνέχεια έγινε μέλος της ομάδας.

ΤΟ ΕΥ ΖΗΝ ΞΕΚΙΝΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΜΙΚΡΕΣ ΕΠΙΛΟΓΕΣ Η σχέση με τον αθλητισμό δεν αφορά αποκλειστικά τις επιδόσεις ή την επίτευξη ενός δύσκολου στόχου. Είναι και ένας τρόπος να εντάξεις την κίνηση στη ζωή σου, φροντίζοντας έτσι τη σωματική και ψυχική σου ευεξία. Αυτήν τη διάσταση του ευ ζην αναδεικνύει και η Motor Oil Running Team, ενθαρρύνοντας τους εργαζομένους

6

LiFO

να συμμετέχουν, ανεξάρτητα από την εμπειρία ή τον ρυθμό τους. Άλλωστε, όταν άνθρωποι που συναντιούνται καθημερινά στο εργασιακό περιβάλλον βρίσκονται μαζί στην εκκίνηση, οι επαγγελματικοί ρόλοι περνούν σε δεύτερο πλάνο. Αυτό που μετρά είναι η προσπάθεια, η ενθάρρυνση, η αλληλοϋποστήριξη. «Σήμερα είμαστε κάτι περισσότερο από μια αθλητική παρέα: μια ομάδα που μοιράζεται στόχους, εμπειρίες και δυνατές στιγμές», σχολιάζει ο Τζανής Ευαγγελάτος, από το Λογιστήριο του Διυλιστηρίου, που γνώρισε τη Motor Oil Running Team μέσα από την κοινή αγάπη συναδέλφων για το τρέξιμο.

ΟΡΑΜΑ ΕΛΠΙΔΑΣ - ΚΑΘΕ ΧΙΛΙΟΜΕΤΡΟ ΕΧΕΙ ΤΟΝ ΔΙΚΟ ΤΟΥ ΣΚΟΠΟ Τα τελευταία χρόνια, η συμμετοχή της Motor Oil Running Team στον Μαραθώνιο συνδέεται και με μια πρωτοβουλία κοινωνικής προσφοράς. Με μήνυμα «Ακόμα ένα χιλιόμετρο με Όραμα Ελπίδας», οι δρομείς στηρίζουν το έργο του Συλλόγου « Όραμα Ελπίδας», συμβάλλοντας στην ευαισθητοποίηση γύρω από την εθελοντική δωρεά μυελού των οστών. Έτσι, η προσωπική πρόκληση αποκτά μια επιπλέον διάσταση: η συμμετοχή γίνεται τρόπος να μεταδοθεί ένα μήνυμα αλληλεγγύης και ελπίδας. Η στήριξη δράσεων που συνδέουν τον αθλητισμό με το ευ ζην και την κοινωνική προσφορά εκφράζει αξίες όπως η συνεργασία, ο σεβασμός, η υπευθυνότητα και η αλληλεγγύη, μέσα από πρωτοβουλίες που μετατρέπουν τη συμμετοχή σε προσωπική εμπειρία. Ο Σύλλογος « Όραμα Ελπίδας» ιδρύθηκε το 2012 από τη Μαριάννα Β. Βαρδινογιάννη με σκοπό τη στήριξη παιδιών που πάσχουν από καρκίνο και αιματολογικές παθήσεις, καθώς και την ενημέρωση και κινητοποίηση του κοινού σχετικά με τη σημασία της εθελοντικής δωρεάς μυελού των οστών. Μέσα από τη λειτουργία της Τράπεζας Εθελοντών Δοτών Μυελού των Οστών, το « Όραμα Ελπίδας» έχει κατορθώσει να εγγράψει δεκάδες χιλιάδες νέους εθελοντές δότες, χαρίζοντας σε πολλούς ασθενείς το πολυτιμότερο δώρο – μια δεύτερη ευκαιρία στη ζωή.

05.11.26

Από το 2015 μέχρι σήμερα, η Motor Oil Running Team δίνει ραντεβού στον Αυθεντικό Μαραθώνιο της Αθήνας, συνδέοντας τον αθλητισμό με το ευ ζην και την κοινωνική προσφορά.

«Η σχέση μου με το τρέξιμο ξεκίνησε τον Δεκέμβριο του 2015, όταν αποφάσισα, εντελώς πειραματικά, να συμμετάσχω σε έναν αγώνα 10 χλμ. Έναν χρόνο αργότερα έτρεξα τον πρώτο μου Μαραθώνιο της Αθήνας και κάπως έτσι το τρέξιμο έγινε κομμάτι της ζωής μου. Το 2019, έχοντας ήδη συμμετάσχει σε τρεις Αυθεντικούς Μαραθωνίους Αθήνας, έμαθα τυχαία από έναν συνάδελφο για τη Motor Oil Running Team και θέλησα αμέσως να ενταχθώ. Από τότε συμμετέχω μαζί της σε κάθε Μαραθώνιο, ανταποδίδοντας με τον τρόπο μου τη στήριξη που μας προσφέρει. Το μήνυμα που θα ήθελα να μεταφέρω είναι ότι η απόσταση μέχρι το πρώτο 5άρι είναι συχνά μεγαλύτερη από εκείνη που χωρίζει τα 5 από τα 42 χλμ. Το πιο σημαντικό είναι να κάνεις την αρχή. Και αν ο Μαραθώνιος μοιάζει άπιαστος, αξίζει να τον ζήσεις έστω μία φορά ως εθελοντής». Χριστοφορίδης Παναγιώτης, Οικονομική Διεύθυνση | ΚΟΝΚΑΤ

«Το τρέξιμο ήταν πάντα μέρος της ζωής μου. Είναι ίσως ο πιο απλός και ελεύθερος τρόπος άθλησης, αφού με ένα ζευγάρι παπούτσια μπορείς να τρέξεις όπου και όποτε θέλεις. Η αφορμή για τον πρώτο μου αγώνα ήρθε από τον πρώην συνάδελφό μου και Σπαρταθλητή, Χάρη Τσεπαπαδάκη, ο οποίος με έγραψε στον Μαραθώνιο της Αθήνας το 2011. Σταδιακά γνώρισα συναδέλφους με την ίδια αγάπη για το τρέξιμο και, με την υποστήριξη της Διοίκησης, δημιουργήθηκε η Motor Oil Running Team. Σήμερα είμαστε κάτι περισσότερο από μια αθλητική παρέα: μια ομάδα που μοιράζεται στόχους, εμπειρίες και δυνατές στιγμές. Για μένα, το τρέξιμο είναι άθληση αλλά και τρόπος αποφόρτισης. Δεν έχει σημασία η απόσταση ή ο χρόνος. Σημασία έχει να κάνουμε την αρχή, να ξεπερνάμε τον εαυτό μας και να απολαμβάνουμε τη διαδρομή. Γιατί με την ομάδα, κάθε βήμα γίνεται πιο εύκολο και κάθε μικρή προσπάθεια μπορεί να γίνει μια προσωπική νίκη».

«Ξεκίνησα το τρέξιμο από την προσωπική μου επιθυμία να ασχοληθώ περισσότερο με τον αθλητισμό και να βελτιώσω τη φυσική μου κατάσταση. Στην πορεία έγινε μια αγαπημένη συνήθεια και τρόπος ζωής. Η Motor Oil Running Team ενίσχυσε αυτή την αγάπη, δίνοντάς μας τη δυνατότητα να συμμετέχουμε σε αγώνες, να αξιοποιούμε προγράμματα προπονήσεων και να συναντηθούμε με καταξιωμένους αθλητές. Αυτό που ξεχωρίζω περισσότερο είναι η δύναμη της ομάδας: μοιραζόμαστε στόχους, εμπειρίες και την ίδια αγάπη για το τρέξιμο. Ο Μαραθώνιος για μένα συμβολίζει την προσπάθεια, την επιμονή και τη δύναμη της θέλησης. Το τρέξιμο μας μαθαίνει ότι με συνέπεια μπορούμε να ξεπερνάμε τα όριά μας και να πετυχαίνουμε τους στόχους μας. Μέσα από τη συμμετοχή μου θα ήθελα να εμπνεύσω και άλλους να κάνουν το πρώτο βήμα, να πιστέψουν στις δυνατότητές τους και να ανακαλύψουν τη χαρά της διαδρομής».

Ευαγγελάτος Τζανής, Διυλιστήριο

Τσαγκλής Μανώλης, Διυλιστήριο

Δυο χρόνια με το μήνυμα «Ακόμα ένα χιλιόμετρο με Όραμα Ελπίδας» #OneMoreKM LiFO 05.11.26

7

• «Η ακροδεξιά ιδεολογία σκοτώνει» • Πώς να γίνει διάλογος με έναν οπαδό της ευγονικής και του κοινωνικού απαρτχάιντ;

05 n o e m b ρ ι ου 2 02 6

916

• Τσιγγάνικη ορχήστρα • Παρακμάζει η Αμερική;

alk of the town

Τα μούτρα των «Σαμαράδων», το θράσος Κασιδιάρη και οι κινήσεις απελπισίας του ΠΑΣΟΚ Από τους διάφορους «Σαμαράδες», στις τραγωδίες των άλλων και σε γραφικούς πολιτικούς καβγάδες. απ ό τ ο ν αδεσπ ο τ ο

Ποιος Τραμπ μάς ξημερώνει;

ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΕΠΤΑΗΜΕΡΟ

8

LiFO

Ο Ντόναλντ Τραμπ έχασε τις ενδιάμεσες εκλογές και τις έχασε παταγωδώς. Συνετρίβη και στα δύο σώματα του Κογκρέσου, ηττήθηκε σε Πολιτείες στις οποίες οι Ρεπουμπλικάνοι κυριαρχούσαν δεκαετίες ολόκληρες και ειδικά οι υποψήφιοι του κινήματος MAGA καταποντίστηκαν, συμπαρασύροντας όλο το κόμμα. Το ερώτημα πλέον είναι πώς θα εκληφθεί αυτή η εκλογική συντριβή από την κοινή γνώμη των ΗΠΑ, πώς θα εκληφθεί από τα δύο κόμματα σε σχέση με τη στρατηγική που θα ακολουθήσουν από εδώ και μπρος και κυρίως πώς θα εκληφθεί από τον ίδιο τον Τραμπ. Θα επιδιώξει κάποιους στοιχειώδεις συμβιβασμούς για να διασώσει ό,τι διασώζεται και να μη βουλιάξει το δεύτερο μισό της θητείας του σε μια ανελέητη εσωτερική σύγκρουση ή ο ανίατος ναρκισσισμός του θα τον κάνει ακόμα πιο ανεξέλεγκτο, προκειμένου να μη δείξει τη δεδομένη πλέον αδυναμία του; Κανείς δεν ξέρει ποιος Τραμπ μάς ξημερώνει. Όσοι όμως ποντάρουν στο πρώτο σενάριο, καλύτερα να μη στοιχηματίσουν πολλά... Και μια απορία: ο Ελληνοαμερικανός Κρις Πάππας που εξελέγη γερουσιαστής στο Νιου Χαμσάιρ είναι ανοιχτά γκέι, παντρεμένος με τον σύντροφό του. Με τι μούτρα άραγε οι διάφοροι «Σαμαράδες», που θεωρούν ότι οι επιλογές ζωής του προσβάλλουν τα όσια και τα ιερά της φυλής ή τον θεωρούν ακατάλληλο να αποφασίσει εκείνος για θέματα που αφορούν τη δική του ζωή, θα τον προσεγγίσουν για να βάλει πλάτη στο Κογκρέσο για θέματα που αφορούν τα εθνικά μας συμφέροντα;

05.11.26

LiFO 05.11.26

9

TALKING POINTS «Η ακροδεξιά ιδεολογία σκοτώνει»

Ένας νεοναζί την 28η Οκτωβρίου Γίνεται να έχεις στο μπράτσο σου τατουάζ με τη σβάστικα, στο ενεργητικό σου αρθρογραφία που υμνούσε τον Χίτλερ και να αποφασίζεις να στήσεις το δικό σου πολιτικό σόου την 28η Οκτωβρίου; Αν έχεις το θράσος του Κασιδιάρη, ναι. Αρκεί βέβαια να απευθύνεσαι και σε κρετίνους που βλέπουν κάποιον με τη σβάστικα στο μπράτσο και αρνούνται όχι μόνο να παραδεχτούν αλλά και απλώς να δουν ότι στηρίζουν έναν νεοναζί. Το θράσος του Κασιδιάρη αποτυπώνεται και στο γεγονός ότι για να κάνει το σόου του προσφεύγει στις δυνατότητες και τα εχέγγυα που του δίνει η πολιτεία, επικαλούμενος τα δημοκρατικά και ατομικά του δικαιώματα. Εκείνα ακριβώς τα δικαιώματα και τις ελευθερίες που η πολιτική του αντίληψη απεχθάνεται, που θέλει να στερήσει από τους αντιπάλους του αλλά ταυτόχρονα απαιτεί από την πολιτεία –την οποία καθυβρίζει σε κάθε ευκαιρία– να σεβαστεί. Η αντιμετώπιση τύπων σαν τον Κασιδιάρη είναι εξαιρετικά δύσκολη, ακριβώς επειδή τρέφονται από το θράσος τους και κρύβονται πίσω από αυτή την υποκρισία. Αν δεν τους αναγνωρίσεις τα δικαιώματά τους, γίνεσαι σαν αυτούς. Στα μάτια κάποιων, τους ηρωοποιείς κιόλας. Αν τους τα αποδώσεις, κάνεις μεν το σωστό, γίνεσαι όμως και το κορόιδο της υπόθεσης, που παίζει έντιμα με έναν απατεώνα. Όσο για την προσέλευση αρκετού κόσμου, δεν θα έπρεπε να εκπλήσσει κανέναν. Ο Κασιδιάρης έχει κοινό, και τον δρόμο για εκείνον τον έχουν στρώσει όσοι έχουν καλλιεργήσει το έδαφος ενός τυφλού αντισυστημισμού. Μεταξύ αυτών και πολλοί από εκείνους που σήμερα επικρίνουν σφοδρότατα –και δικαίως– την επιστροφή του στα πολιτικά πράγματα, χωρίς ενδεχομένως να το συνειδητοποιούν. Οι «Κασιδιάρηδες» τρέφονται από την οργή, από το μίσος, από την κοινωνική ένταση, από την κουλτούρα της «μαγκιάς». Όταν ο δημόσιος λόγος στη χώρα περιστρέφεται γύρω από ατάκες περί «δήθεν δημοκρατίας», «σάπιου πολιτικού συστήματος», «μαφιόζων που κυβερνούν» και «διεφθαρμένης Δικαιοσύνης», όταν οι φράσεις αυτές O Ελληνοαμερικανός ακούγονται από κόμματα του κοινοβουλίου, τότε ποιος μπορεί να εκπλήσσεται όταν Κρις Πάππας που αυτές επαναλαμβάνονται από έναν νεοναζί; Και ποιος δεν καταλαβαίνει ότι εκείνος μπορεί να εκφράσει καλύτερα το κοινό που τα πιστεύει όλα αυτά; Το όριο ανάμεσα εξελέγη γερουσιαστής στην (επιβεβλημένη και όχι απλώς θεμιτή) κριτική προς την εκάστοτε εξουσία και στη στο Νιου Χαμσάιρ συνολική αντισυστημική ισοπέδωση είναι συχνά θολό. Ιδίως για το κοινό στο οποίο είναι ανοιχτά γκέι, απευθύνεται ο Κασιδιάρης.

Ο ανταποκριτής της «Libération», Φαμπιάν Περιέ, αναλύει την κοινωνική έκρηξη στη Γαλλία.

α π ό τ ο ν γ ι ά ν ν η π α ν τα ζ ό π ουλο

ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΕΠΤΑΗΜΕΡΟ

Οι τραγωδίες των άλλων Η πρόσφατη σιδηροδρομική τραγωδία στην Ισπανία ανέδειξε ξανά την απόλυτη γελοιότητα του εγχώριου πολιτικού διαλόγου, ιδίως στα social media, αλλά και ανάμεσα στους κομματικούς στρατούς. Από τη μία, οι υποστηρικτές της κυβέρνησης έσπευσαν από την πρώτη στιγμή να πουν το προβλεπόμενο: «Είδατε που γίνονται κι αλλού ατυχήματα;», λες και είναι το πιο φυσιολογικό πράγμα στον κόσμο να μπαίνουν τρένα σε αντίθετη τροχιά, να μην το παίρνει χαμπάρι κανείς και να σκοτώνεται κόσμος. Έκαναν σαν να έφυγε ένα τεράστιο βάρος από πάνω τους: «Σκοτώνονται και αλλού, καλά είμαστε». Από την άλλη, οι πολέμιοι της κυβέρνησης εστίασαν στο ότι στην Ισπανία... «δεν μπάζωσαν τον χώρο». Λες και η δική μας τραγωδία στα Τέμπη αντιμετωπίστηκε εξαρχής ως ζήτημα τεχνικής διαχείρισης του πεδίου μετά το ατύχημα! Λες και το περιβόητο «μπάζωμα» δεν συνοδεύτηκε από μια (αβάσιμη, όπως φαίνεται) παραφιλολογία για παράνομα φορτία, λαθρεμπόρια, νατοϊκά όπλα και χαμένα βαγόνια. Για να μην τους πουν «κοράκια», μετατρέπουν την υποκρισία σε άμυνα, προσπαθώντας να πείσουν τον εαυτό τους και τους άλλους ότι όλος αυτός ο χαμός έγινε για την παραβίαση του πρωτοκόλλου διαχείρισης του χώρου. Πραγματικά δύσκολο να διαλέξεις ποιοι από τους δύο ζηλωτές είναι πιο αξιοθρήνητοι.

«Γιατί τώρα;» Ο ίδιος γραφικός πολιτικός καβγάς αναπαράγεται και σε ό,τι αφορά την εξάρθρωση των κυκλωμάτων φοροδιαφυγής και ξεπλύματος χρήματος. Σε μια σοβαρή χώρα, η κοινή γνώμη και τα κόμματα θα έλεγαν ένα απλό «μπράβο» στις αρμόδιες αρχές και θα πήγαιναν παρακάτω. Οι μηχανισμοί αυτοί, εξάλλου, μπορεί να φτιάχτηκαν από κάποια κυβέρνηση αλλά είναι κρατικοί. Αύριο θα εποπτεύονται από μια άλλη κυβέρνηση. Στόχος όλων θα έπρεπε να είναι η ανεξάρτητη λειτουργία τους, μακριά από κάθε κυβερνητική πίεση. Στη χώρα, βέβαια, της αχαλίνωτης κομματικής οχλοβοής, η αναγνώριση ενός θετικού βήματος απαγορεύεται αυστηρά, μην τυχόν και πιστωθεί τα εύσημα ο πολιτικός αντίπαλος. Ακόμα και αν αυτό αφορά τη σύλληψη ενός μεγαλομαφιόζου! Κάπως έτσι, η κριτική της αντιπολίτευσης εστιάστηκε στο ερώτημα: «Γιατί τώρα; Γιατί λίγους μήνες πριν από τις εκλογές;». Άντε τώρα να εξηγείς ότι αυτές οι υποθέσεις θέλουν χρόνο για να «δεθούν» ή ότι το «ελληνικό FBI» συστήθηκε πρόσφατα, άρα λoγικό είναι τώρα να αποδίδει, ή ότι οι εκλογές είναι σε 7 μήνες και όχι σε 7 μέρες… Το άγχος πάντως είναι περιττό. Η εικόνα μιας κυβέρνησης πολλών ετών, όπως η σημερινή, δεν θα αλλάξει επειδή οι αρχές έκαναν τη δουλειά τους. Άλλοι είναι οι λόγοι της κυβερνητικής φθοράς και δεν θα αντιστραφεί το κλίμα με μια επιτυχία των διωκτικών αρχών. Η δε αντιπολίτευση δεν κερδίζει το παραμικρό από τη μικρόψυχη στάση της. Ίσα-ίσα που χάνει σε αξιοπιστία, και αυτό είναι μεγαλύτερο πρόβλημα για εκείνη. Εκτός αν θέλουμε τον τελευταίο χρόνο πριν από τις εκλογές το κράτος να παραλύει· να μην εγκαινιάζεται κανένα έργο, να κατεβάζει ρολά η ΑΑΔΕ, η αστυνομία να σταματά τις συλλήψεις εγκληματιών, να διαλύεται το σύμπαν – μη ζούμε και με το άγχος μήπως γίνει κάτι θετικό στη χώρα και δεν ξέρουμε πώς να το διαχειριστούμε…

Πάρ’ τους στον γάμο σου… Το να μαζεύει το ΠΑΣΟΚ πίσω όλους εκείνους που την περίοδο των μνημονίων πρωταγωνίστησαν στην προσπάθεια διάλυσής του μοιάζει με πράξη όχι μόνο απελπισίας αλλά και αναξιοπρέπειας. Και ένα κόμμα με αυτά τα χαρακτηριστικά δεν είναι ελκυστικό. Πόσο μάλλον όταν όλοι αυτοί έχουν και άποψη για τη στρατηγική του ΠΑΣΟΚ! Δεν φτάνει που το θυμήθηκαν ξανά όταν τα υπόλοιπα «μαγαζιά» στα οποία περιπλανήθηκαν πήγαν για φούντο, του υπαγορεύουν κι από πάνω πώς θα πρέπει να κινηθεί. Ο ένας λέει ποιες είναι οι δυνητικές συμμαχίες, ο άλλος μοιράζει πιστοποιητικά δημοκρατικότητας στα υπόλοιπα κόμματα, ο τρίτος προδιαγράφει τη μετεκλογική στάση του κόμματος και όλοι μαζί δίνουν τροφή για κριτική στους αντιπάλους του ΠΑΣΟΚ. Αν το ΠΑΣΟΚ κάλεσε στον «γάμο του» την Τζάκρη, τον Φαραντούρη και τον Αυλωνίτη για να του πουν «και του χρόνου», καλύτερα να τον έκανε σε στενό οικογενειακό κύκλο. Θα γλίτωνε τα παρατράγουδα, κυριολεκτικώς και μεταφορικώς.

10

LiFO

Talk of the Town

παντρεμένος με τον σύντροφό του. Με τι μούτρα άραγε οι διάφοροι «Σαμαράδες», που θεωρούν ότι οι επιλογές ζωής του προσβάλλουν τα όσια και τα ιερά της φυλής, θα τον προσεγγίσουν για να βάλει πλάτη στο Κογκρέσο για θέματα που αφορούν τα εθνικά μας συμφέροντα;

φαμπιάν περιέ Πέρα από τις εικόνες βίας και τις συγκρούσεις στους δρόμους, τι αποκαλύπτουν αυτές οι ταραχές για τη σημερινή γαλλική κοινωνία; Καταρχάς, οφείλω να πω ότι η διατύπωση της πρώτης ερώτησης με ξαφνιάζει. Πρέπει επιτέλους να σταματήσουμε να αποκαλούμε «ταραχές» τις διαδηλώσεις, ακόμη κι όταν, δυστυχώς, καταλήγουν σε βίαια επεισόδια. Οι λέξεις έχουν σημασία και η χρήση τους εξυπηρετεί συγκεκριμένες πολιτικές σκοπιμότητες. Σήμερα βρίσκεται σε εξέλιξη ένα κοινωνικό κίνημα διαμαρτυρίας απέναντι στις κυβερνητικές πολιτικές, μια έκφραση της αγανάκτησης για το αυξανόμενο κόστος ζωής και της αντίθεσης στην υποβάθμιση των δημόσιων υπηρεσιών, με πρώτη την εκπαίδευση. Ασφαλώς, υπάρχουν περιστατικά βίας και λεηλασίες καταστημάτων, εικόνες που προβάλλονται εκτενώς από τα μέσα ενημέρωσης. Ωστόσο, από την αρχή του κινήματος, οι διαδηλώσεις χαρακτηρίζονται από ηρεμία, ειρηνική διάθεση και συνθήματα με σαφές περιεχόμενο. Επιπλέον, χωρίς να παραγνωρίζουμε τα επεισόδια που έχουν σημειωθεί, πρέπει να κατανοήσουμε το πλαίσιο μέσα στο οποίο εκδηλώνονται. Είναι επίσης απαραίτητο να εξετάσουμε τη στάση της κυβέρνησης, η οποία απαγορεύει επανειλημμένα διαδηλώσεις και καθορίζει τις διαδρομές των πορειών την τελευταία στιγμή, με αποτέλεσμα οι αστυνομικές δυνάμεις να μην μπορούν να αναπτυχθούν στα κατάλληλα σημεία και οι διαδηλωτές να μην έχουν τη δυνατότητα να οργανώσουν σωστά τις κινητοποιήσεις τους. Έχει αποδειχθεί ότι η κατανομή των αστυνομικών δυνάμεων για την κάλυψη της διαδήλωσης της 17ης Οκτωβρίου ήταν προβληματική. Υπήρξαν τραυματισμοί διαδηλωτών: άνθρωποι έχασαν τα χέρια τους, άλλοι έχασαν την όρασή τους από το ένα μάτι, ενώ σημειώθηκαν τραυματισμοί από θραύσματα χειροβομβίδων και περιστατικά καρδιακών επεισοδίων. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η συνεχής προβολή εικόνων βίας και συγκρούσεων στους δρόμους αποτελεί προφανώς μέρος μιας επικοινωνιακής στρατηγικής, η οποία αποσκοπεί στην απονομιμοποίηση ενός κατά βάση ειρηνικού κινήματος, με σαφή και συγκεκριμένα αιτήματα. Πρόκειται για μια νέα κοινωνική κρίση ή για μια βαθύτερη κρίση του γαλλικού πολιτικού και κοινωνικού μοντέλου; Όλα ξεκίνησαν από τις κινητοποιήσεις στα λύκεια και σταδιακά το κίνημα επεκτάθηκε στα πανεπιστήμια και στους χώρους εργασίας, καθώς τα συνδικάτα έχουν ήδη καλέσει επανειλημμένα σε διαδηλώσεις και απεργίες. Πλέον, στις κινητοποιήσεις συμμετέχουν και τα «Κίτρινα Γιλέκα». Αυτή η σύγκλιση διαφορετικών κοινωνικών ομάδων είναι ενδεικτική της κοινωνικής δυσφορίας και της βαθιάς οργής που επικρατούν στη γαλλική κοινωνία. Για τη μεγάλη πλειονότητα του πληθυσμού, η κατάσταση επιδεινώνεται εδώ και περισσότερο από μία δεκαετία, όπως αποδεικνύουν τα στοιχεία.

Διαβάστε ολόκληρη τη συνέντευξη στο lifo.gr.

05.11.26

Next Skills Academy

Νέο πρόγραμμα ανάπτυξης επαγγελματικών δεξιοτήτων από τον ΑΔΜΗΕ και τη Wise Greece

Με πρωτοβουλία εταιρικής υπευθυνότητας του ΑΔΜΗΕ και υλοποίηση της Wise Greece, το νέο πανελλαδικό πρόγραμμα προσφέρει δωρεάν εκπαίδευση σε ψηφιακές και πράσινες δεξιότητες.

Ένα νέο πανελλαδικό πρόγραμμα που αποτελεί πρωτοβουλία εταιρικής υπευθυνότητας του ΑΔΜΗΕ και υλοποιείται από τη Wise Greece συνδέει τις ψηφιακές και πράσινες δεξιότητες με πραγματικές επαγγελματικές και επιχειρηματικές ευκαιρίες. Οι εγγραφές έχουν ήδη ξεκινήσει. Πώς μπορεί ένας επαγγελματίας να αποκτήσει τις δεξιότητες που ζητά σήμερα η αγορά; Και πώς μπορεί μια μικρή επιχείρηση να αξιοποιήσει την τεχνολογία, να γίνει πιο εξωστρεφής και να ανταποκριθεί στις ενεργειακές προκλήσεις; Το Next Skills Academy έρχεται να δώσει πρακτικές απαντήσεις. Το Πρόγραμμα προσφέρει δωρεάν εκπαίδευση σε ανθρώπους που θέλουν να κάνουν το επόμενο βήμα: νέους επαγγελματίες που επιδιώκουν να ενισχύσουν το βιογραφικό τους, ανθρώπους που σκέφτονται να ξεκινήσουν μια επιχείρηση αλλά και επαγγελματίες και μικρούς επιχειρηματίες που θέλουν να αναπτύξουν και να εκσυγχρονίσουν τη δραστηριότητά τους. Με έμφαση στις ψηφιακές και πράσινες δεξιότητες, το πρόγραμμα μετατρέπει τη γνώση σε εργαλεία που μπορούν να χρησιμοποιηθούν στην πράξη. Η θεματολογία του εκτείνεται από την τεχνητή νοημοσύνη και το ψηφιακό μάρκετινγκ για μικρές επιχειρήσεις έως τον επιχειρηματικό σχεδιασμό και την περιβαλλοντική διαχείριση.

ο Next Skills Academy αναπτύσσεται Τ σε τρεις συμπληρωματικούς πυλώνες

Δωρεάν online εκπαιδεύσεις για όλους: Συμμετέχοντες από κάθε περιοχή της Ελλάδας θα παρακολουθήσουν το online εκπαιδευτικό πρόγραμμα με έμπειρους επαγγελματίες και ανθρώπους της αγοράς, ανεξάρτητα από το στάδιο στο οποίο βρίσκονται στην επαγγελματική ή επιχειρηματική τους πορεία. Πραγματικά παραδείγματα, χρήσιμα εργαλεία και δυνατότητα συζήτησης με επιχειρηματίες που έχουν εφαρμόσει αυτές τις γνώσεις στην πράξη δίνουν χώρο για ερωτήσεις και ουσιαστική ανταλλαγή εμπειριών. Εκπαιδευτική Πλατφόρμα: Βιντεοσκοπημένες εκπαιδεύσεις, podcasts, άρθρα και πρακτικά εργαλεία συγκεντρώνονται σε έναν ψηφιακό χώρο ελεύθερης πρόσβασης. Έτσι, κάθε ενδιαφερόμενος μπορεί να επιστρέφει στο υλικό όταν το χρειάζεται και να αξιοποιεί τις γνώσεις στον δικό του χρόνο και στη δική του δουλειά. Διά ζώσης εκπαιδεύσεις στις τοπικές κοινωνίες: Το πρόγραμμα θα ταξιδέψει σε επιλεγμένες περιοχές της χώρας, δημιουργώντας ευκαιρίες μάθησης, γνωριμίας και συνεργασίας με ανθρώπους και φορείς της τοπικής αγοράς. Πρώτη στάση θα είναι η Πάτρα, με μια σειρά εκπαιδευτικών δράσεων σε συνεργασία με τοπικούς φορείς, το Πανεπιστήμιο Πατρών και επιχειρήσεις της περιοχής. Περισσότερες πληροφορίες για τις δράσεις θα ανακοινωθούν προσεχώς. Οι εγγραφές για το δωρεάν online πρόγραμμα έχουν ήδη ξεκινήσει: www.nextskills.gr/dilose-symmetochi Περισσότερες πληροφορίες: www.nextskills.gr | Wise Greece: 213 0276559

LiFO 05.11.26

11

Πώς να γίνει διάλογος με έναν οπαδό της ευγονικής και του κοινωνικού απαρτχάιντ; Όση υπομονή, καλή θέληση και πολιτικό κουράγιο και αν έχει κανείς, δεν είναι δείγμα ανεκτικότητας και πλουραλισμού να υποδέχεται τη γνώμη υπέρ της δικτατορίας ως κάτι προς συζήτηση. απ ό τον νικόλ α σε βαστάκη

Έχει νόημα ο διάλογος με ανθρώπους που επιμένουν ότι το σύνθημα «Ελλάς Ελλήνων Χριστιανών» και ο Γεώργιος Παπαδόπουλος είναι «μια χαρά» ή ότι θα τελειώσει η βασιλεία του κατεστημένου της αριστεράς; Η απάντηση είναι ένα κοφτό «όχι». Αυτός ο «διάλογος» δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί και μάλιστα στα social media με τον τρόπο (τον γνωρίζουμε) της πλατφόρμας. Ακόμα κι αν ο όψιμος φιλοχουντικός είναι ένας νεότερος άνθρωπος, κάποιος που αναζητεί αυτόν τον καιρό στον πρώην κρατούμενο της Χρυσής Αυγής την «ένδοξη» συνέχεια της δάδας (για να χρησιμοποιήσω λέξη που αρέσει στον χώρο). Η λογική και πολιτική αντίκρουση τέτοιων απόψεων είναι βαθιά υπονομευμένη. Όση υπομονή, καλή θέληση και πολιτικό κουράγιο και αν έχει κανείς, δεν είναι δείγμα ανεκτικότητας και πλουραλισμού να υποδέχεται τη γνώμη υπέρ της δικτατορίας ως κάτι προς συζήτηση. Όπως δεν μπορείς να συζητήσεις στοιχειωδώς σοβαρά την άποψη πως το Εθνικοσοσιαλιστικό Κόμμα του Δεν μπορείς να Χίτλερ ήταν αριστερό (γιατί είχε σοσιαλισμό και λίγο κόκκινο) ή ότι η δράση των δωσιλογικών σωμάτων στην Κατοχή ήταν συζητήσεις στοιχειωδώς εθνική αντίσταση κατά των κομμουνιστών. Όπως αδύνατο σοβαρά την άποψη πως είναι να γίνει διάλογος με κάποιον/-α που θα γελούσε με την το Εθνικοσοσιαλιστικό είδηση για πνιγμό μεταναστών ή θα αποκαλούσε τους εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους στη Γάζα «χαμασίτες» και «πλαΚόμμα του Χίτλερ στελίνες». Και φυσικά, διάλογος με όρους επιχειρημάτων ήταν αριστερό (γιατί σε υποθετικά πολιτισμένο πλαίσιο δεν μπορεί να υπάρξει με είχε σοσιαλισμό και κάποιον που αποκαλεί πιθήκους, υπανθρώπους ή σκουπίδια λίγο κόκκινο) ή ότι η τους πρόσφυγες, τους μετανάστες, τους Ρομά. Έχει νόημα να συζητήσεις –και μερικές φορές είναι αναδράση των δωσιλογικών ζωογονητικό– με εκείνον τον συντηρητικό που ανησυχεί για σωμάτων στην Κατοχή την τύχη ορισμένων αξιών, με έναν φιλελεύθερο που βλέπει ήταν εθνική αντίσταση πια να διαψεύδεται οικτρά η πίστη του στις ελεύθερες αγοκατά των κομμουνιστών. ρές από τον σχηματισμό των εταιρειών-γιγαντόσαυρων και την αλγοριθμοποίηση της ζωής. Και να απαντάς με διάθεση τεκμηρίωσης σε εκείνον που εξακολουθεί να θεωρεί πως οι συμβατικές σταθερές μιας φιλελεύθερης καπιταλιστικής δημοκρατίας θα αντέξουν όλα τα σοκ που φέρνει η εποχή των αρπακτικών. Τι διάλογος όμως θα μπορούσε να σταθεί με αυτόν που το 2026 υπερασπίζεται ακόμα και την κληρονομιά του Μάλλιου και του Μπάμπαλη, της Μακρονήσου και των διώξεων του μετεμφυλιακού κράτους; Ή με εκείνους που θεωρούν πως θα έπρεπε να μιμηθούμε τη δράση του ισραηλινού στρατού απέναντι σε «εσωτερικούς» και εξωτερικούς εχθρούς, στους αριστερούς, στους Τούρκους, στα «πρεζόνια» της Ομόνοιας ή σε όποιον άλλον; Αυτά τα πράγματα λέγονται και γράφονται. Με άνεση πρωτοφανή, τα στόματα που τα διαδίδουν έχουν και τη βεβαιότητα πως πρόκειται για αντικαθεστωτικές, ανατρεπτικές αλήθειες. Δικτάτορες, βασανιστές, επικεφαλής «εθνικιστικών» φαλάγγων παρουσιάζονται ως ιστορικές αλήθειες που πονούν το σύστημα! Σε αυτή την καταστροφή του Λόγου δεν έχει κανένα νόημα να προστρέχουμε για χάρη της σχετικότητας όλων των απόψεων – αυτή η παλιά ανοησία έχει κάνει τον κύκλο της φτάνοντας να ενθρονίσει κάμποσους «Τραμπ» στους θώκους της εξουσίας.

ΠΑΡΑΛΛΑΓΕΣ

12

LiFO

Δεν μπορεί κανείς να νομιμοποιεί νέες εκδοχές φασισμού που στηρίζονται στην άγνοια, αν όχι σε παραϊστορικά παραληρήματα κάποιων ινφλουένσερ. Χάνει τον χρόνο του και δεν πείθει κανέναν. Όταν ο άλλος, παρά τα τόσα σοβαρά και εξαντλητικά που έχουν βγει, διαβεβαιώνει ότι στο Πολυτεχνείο δεν υπήρξαν νεκροί ή ότι ο Μοσέ Νταγιάν, ο Λαλιώτης ή ο τότε γραμματέας του ΝΑΤΟ ήταν κάπου γύρω στην Αθήνα του ’73 και συνεννοούνταν, δεν υπάρχει κανένα περιθώριο διαλόγου. Αν ο άλλος πιστεύει –και ξανά επιμένει– πως έχουμε εκατομμύρια μετανάστες (περιφρονώντας τους αριθμούς ή το σύνθετο στάτους των αλλοδαπής προέλευσης πολιτών στη χώρα) ή ότι οι «μουσουλμάνοι» (έτσι γενικά) απεργάζονται την κατάκτηση της Ελλάδας και την άλωση της Ευρώπης, δεν έχουμε απλώς ένα ρήγμα μεταξύ γνωμών. Είναι κάτι βαθύτερο που αφορά στοιχειώδη δεδομένα και τις βάσεις της πολιτικής ζωής. Μπορώ να συνομιλήσω (και πρέπει μάλιστα) με εκείνον που δεν αποδέχεται την αφήγησή μου για τα σοβαρά δεινά του καπιταλισμού της πλατφόρμας (λέω έναν όρο εδώ για να συνεννοούμαστε). Από τη στιγμή όμως που ο ίδιος άνθρωπος δηλώσει, δίχως κανέναν ηθικό ενδοιασμό μάλιστα, ότι «πρόβλημά τους» όσων δεν ανταποκριθούν τελικά στον «ανταγωνισμό για τα skills» ή ότι έτσι κι αλλιώς η κοινωνία είναι χωρισμένη σε όσους θα σωθούν και σε εκείνους που θα πάνε στον πάτο, δεν έχω καμιά όρεξη για κουβέντα. Πώς να στηθεί γέφυρα διαλόγου με έναν οπαδό της ευγονικής και του κοινωνικού απαρτχάιντ; Τι γίνεται όμως με τους εφήβους ή τα νεαρά άτομα που έχουν γοητευτεί από ιδέες, συνθήματα και χειρονομίες αυτής της νεοχουντικής σφαίρας; Δύσκολο θέμα. Εδώ χρειάζεται να μιλήσεις, να προσπαθήσεις να απευθυνθείς, να επινοήσεις κώδικες για να μην προχωρήσει το κακό. Τείνω όμως να πιστέψω πως κάτι τέτοιο δεν μπορεί να γίνει στο πεδίο των λυσσασμένων τρολ, με τα σμήνη της βρισιάς και τις τερατολογίες των διαδικτυακών αγνώστων. Εδώ χρειάζονται ζωντανές κοινότητες και παραδείγματα, πρωτότυπες ιδέες και σχήματα. Όταν πάντως ο αφελής ή άγουρος υπερ-εθνικισμός προβάλλει ως ωμότητα νεοναζιστική, εκεί πάντα τελειώνουν τα αστεία. Και είναι μια άσκηση κρίσης και προσωπικής στάθμισης το αν θα μπει κανείς στον λάκκο με τις λάσπες ή όχι. Χρειάζεται υπομονή και ικανότητα να παρακολουθεί κανείς τις εξελίξεις, να μην πιάνεται αδιάβαστος από το πώς έχουν αλλάξει οι κουλτούρες των εφήβων, παραμένοντας ίδιες, εντούτοις, στην επιθυμία αναγνώρισης και στις δόσεις τρυφερότητας και σκληρότητας που μπορεί να κουβαλούν.

05.11.26

LiFO 05.11.26

13

Παρακμάζει η Αμερική;

Τσιγγάνικη ορχήστρα

Η χώρα θα παραμείνει η ισχυρότερη στον κόσμο για το προσεχές μέλλον: Ίσως να μη μπορεί να ανακτήσει πια τη δύναμη να επιβάλλει τις απόψεις της σε άλλες μεγάλες χώρες, σίγουρα όμως δεν επαληθεύει όσους τείνουν να υποβαθμίσουν αυτή την προοπτική.

Τι θα πει «Ρομά»; Ο κόσμος θέλει να λέει «οι γύφτοι» και να το ευχαριστιέται, ασχέτως του αν σχεδόν ποτέ δεν το λέει για καλό. απ ό τον δημήτρη π ολ ι τάκη

απ ό τ ο ν κ ώ σ τα α να γ ν ω σ τ ό π ουλο

ΦΑΓΙΟΥΜ

14

LiFO

«Οι περίοδοι “παρακμής” μάς λένε περισσότερα για τη λαϊκή ψυχολογία παρά για τη γεωπολιτική», είχε γράψει ο καθηγητής Τζόζεφ Νάι («Project Syndicate», 1/2/2024). Είναι πάντα το ίδιο. Μια τεράστια χορωδία θρηνεί πανομοιότυπα, λέγοντας ότι η Αμερική βρίσκεται σε παρακμή, πασπαλισμένη με μπόλικη νοσταλγική χρυσόσκονη για έναν απολεσθέντα παράδεισο. Η δραματουργία εμπλουτίζεται μάλιστα με ιστορίες από τη φθίνουσα πορεία και εν τέλει την πτώση της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας. Κατά κανόνα, αυτή η ρητορεία κρύβει ανομολόγητες σκοπιμότητες, δεδομένου ότι εκπορεύεται από κάποιους που υπόσχονται να αντιστρέψουν τη ροή των πραγμάτων ώστε να λάμψει ξανά το ένδοξο παρελθόν της ανυπέρβλητης ισχύος. Όπως και άλλες θεμελιώδεις έννοιες στην πολιτική επιστήμη, η ισχύς ανήκει στις «ουσιωδώς αμφισβητούμενες έννοιες» (W.B. Gallie, 1956), κάθε απόπειρα διασαφήνισης των οποίων προκαλεί νέες αμφισβητήσεις. Μπορούμε να αρκεστούμε στον διαισθητικό ορισμό ότι ισχύς είναι η ικανότητα του Α να επιβάλει στον Β να κάνει κάτι που δεν θα έκανε: αν κάποιος ζητήσει το πορτοφόλι μου κραδαίνοντας μια κουμπούρα, θα του το δώσω. Όχι ότι λύσαμε τον γρίφο. Ακόμη και η στρατιωτική υπεροχή έχει τα όριά της. Οι ΗΠΑ ήταν ασυζητητί στρατιωτικά ισχυρότερες τόσο από το Βιετνάμ όσο και από το Ιράν, αλλά δεν νίκησαν. Κατά μείζονα λόγο, ο ρόλος της στρατιωτικής ικανότητας υποβαθμίζεται σε ειρηνικές περιόδους. Απεναντίας, η οικονομική ισχύς, αυτονόητη βάση της στρατιωτικής και άλλων μορφών ισχύος στον στρατηγικό ανταγωνισμό, εγείρει ελάχιστες διαφωνίες. Η παγκόσμια οικονομική πρωτοκαθεδρία των ΗΠΑ θα διατηρηθεί μέχρι τουλάχιστον το 2050. Η μοναδική σύγκριση που έχει νόημα είναι με την Κίνα, η οποία αποτελεί «την καθοριστική απειλή για τα συμφέροντα των ΗΠΑ στον 21ο αιώνα» (Project 2025) και «το πιο ισχυρό κράτος σε σχέση με εμάς από τον 19ο αιώνα» («2026 National Defense Strategy», 23/1/2026). Με βάση τα στοιχεία της Παγκόσμιας Τράπεζας, και θεωρώντας χονδρικά ότι ο μέσος ετήσιος ρυθμός μεγέθυνσης του αμερικανικού ΑΕΠ θα είναι 2%, της Κίνας 3,5% και του παγκόσμιου 2,5%, το 2050 το κινεζικό ΑΕΠ θα υπολείπεται κατά 10% του αμερικανικού. Καθώς ο παγκόσμιος παραγόμενος πλούτος θα αυξάνεται, το μεν μερίδιο των ΗΠΑ στο παγκόσμιο ΑΕΠ θα μειώνεται και της Κίνας θα αυξάνεται, με αποτέλεσμα πρακτικά να εξισωθούν στα μισά του αιώνα μας. Αυτά φυσικά είναι ασκήσεις επί χάρτου με μοναδικό σκοπό να δώσουν μια αίσθηση των μεγεθών. Μπορεί, και είναι λογικό, να απαιτούνται αναδιαρθρώσεις στην οικονομία της, αλλά η οικονομική και τεχνολογική δύναμη της Αμερικής δεν απισχνάνθηκε, όπως δείχνουν ενδεικτικά κάποια στοιχεία (Peter Harrell, «Carnegie endowment for international peace», 29/6/2026). Τρεις εταιρείες με έδρα τις ΗΠΑ ελέγχουν περίπου το 75% της παγκόσμιας αγοράς λογισμικού σχεδιασμού ημιαγωγών· οι τεχνολογικές πλατφόρμες των ΗΠΑ κυριαρχούν παγκοσμίως· και στις παγκόσμιες υπηΟ Τραμπ έχει ρεσίες cloud, οι αμερικανικές εταιρείες κατέχουν περίπου το εξαπολύσει μια 70% του μεριδίου αγοράς. Η ισχύς της ως αγοράς παραμένει ακμάζουσα (και έχει «οπλοποιηθεί» από τον Τραμπ), αφού επιθετική πολιτική το σύνολο των εισαγωγών ξεπέρασε τα 4 τρισεκατομμύρια για να αυξήσει δολάρια το 2025, σημειώνοντας αύξηση περίπου 50% την τελευταία δεκαετία. Ακόμη και στη μεταποίηση, όπου παρακαι να εδραιώσει τηρείται μακροπρόθεσμη πτώση και την έχει υπερκεράσει η την αμερικανική Κίνα, η συνολική αξία έχει αυξηθεί την τελευταία εικοσαετία οικονομική ισχύ από 1,7 σε 2,9 τρισεκατομμύρια δολάρια, ποσό τριπλάσιο από την τρίτη Ιαπωνία. παγκοσμίως. Είναι Ο Τραμπ έχει εξαπολύσει μια επιθετική πολιτική για να άγνωστο αν και τι θα αυξήσει και να εδραιώσει την αμερικανική οικονομική ισχύ παγκοσμίως. Είναι άγνωστο αν και τι θα καταφέρει τελικά. Η καταφέρει τελικά. αλλοπρόσαλλη πολιτική του και οι ανοίκειες επιθέσεις σε παραδοσιακούς συμμάχους του συχνά υπονομεύουν τους στόχους του και ενδέχεται να γυρίσουν εναντίον του με την πρώτη ευκαιρία. Επιπλέον, έχει καταρρακώσει την ήδη πληγωμένη «ήπια ισχύ» της χώρας του. Η «ήπια ισχύς», που απορρέει από άυλα πράγματα (πολιτισμός, αξίες, ηθικό κύρος μιας χώρας), δεν είναι καταναγκαστική αλλά ελκτική: ωθεί τις χώρες να αποζητούν τη συνεργασία μαζί της, να συμμετέχουν σε συνασπισμούς, να ψηφίζουν παρόμοια σε διεθνείς οργανισμούς. Ούτε μετρήσιμη είναι, αλλά ελάχιστοι θα διαφωνούσαν με τον ισχυρισμό ότι ο στρατιωτικός και οικονομικός (π.χ. κυρώσεις) καταναγκασμός μπορεί μεν να είναι αναγκαίος, αλλά δεν επαρκεί για τη διασφάλιση της παγκόσμιας ηγεμονίας. Η Αμερική θα παραμείνει η ισχυρότερη χώρα στον κόσμο για το προσεχές μέλλον. Είναι παραπλανητική κάθε ανάλυση που τείνει να υποβαθμίσει αυτή την προοπτική αναμασώντας την «παρακμή» της. Εξίσου παραπλανητικές είναι, όμως, οι φαντασιώσεις ότι μπορεί να ανακτήσει μια μονοπολική ισχύ ικανή ώστε να επιβάλλει τις απόψεις της σε άλλες μεγάλες χώρες, διότι αυτό που αλλάζει είναι η σχετική ισχύς της ως προς αυτές. Ο κόσμος μας πιθανόν δεν είναι ακόμη πλήρως πολυπολικός, σίγουρα όμως έπαψε να είναι μονοπολικός.

ΝΕΟΣ ΑΓΝΩΣΤΟΣ ΚΟΣΜΟΣ

Καθηγητής (αφ.), Πολυτεχνείο Ξάνθης ΔΠΘ

Μπορούμε να συμπεράνουμε με ασφάλεια ότι από όλους αυτούς τους καταπιεστικούς όρους που έχουν επιβάλει η πολιτική ορθότητα και η woke ολιγαρχία στον αγνό λαό, ο οποίος είχε μάθε να λέει τις μειονότητες με το «όνομά» τους, εκείνος που συναντά τη μεγαλύτερη αντίσταση είναι το «Ρομά». Λογικό. Εδώ το «τσιγγάνος» δεν φτούρησε ποτέ πραγματικά (πόσο μάλλον το «εξεζητημένο» Ρομά) παρά μόνο σε ένα φαντασιακό επίπεδο και σε κάτι μελοδράματα εποχής. Και εκεί ακόμα βέβαια, ο τσιγγάνος ποτέ δεν έμοιαζε με Έλληνα τσιγγάνο. Ο κόσμος θέλει να λέει «ο γύφτος» και να το ευχαριστιέται, ασχέτως του αν σχεδόν ποτέ δεν το λέει για καλό. Κάτι ήξερε η Λατινόπουλου που είδε φως και μπήκε, νομιμοποιώντας πλήρως μέσω της καμπάνιας της τον υποτιμητικό χαρακτηρισμό, ο οποίος πλέον δεν εμφανίζεται στη δημόσια συζήτηση σαν λέξη αλλά σαν φτυσιά. Δεν παίζει πια ο «Δωδεκάλογος του Γύφτου» του Παλαμά. Ούτε καν το «Τώρα κι οι γύφτοι κάνουν λίφτινγκ» του Καρβέλα δεν παίζει. Όχι επειδή είναι υποτιμητικό και προσβλητικό (που είναι φυσικά), αλλά επειδή μοιάζει πολύ ελαφρύ και ανέμελο και vintage στο άγριο κλίμα των ημερών μας. Το κοινό απελευθερώθηκε, αποφάσισε ότι δεν πάει άλλο και βγήκε στα κοινωνιΑκόμα και τύποι κά δίκτυα να πει τα πράγματα με το όνομά φιλελεύθεροι τους. Να εξομολογηθεί την απέχθειά του απέναντι σ’ αυτήν τη βδελυρή, παραβατιυποτίθεται, κή «φάρα» και σε όλους και όλες που την ενδεχομένως και εκπροσωπούν, χωρίς καμία εξαίρεση. Ακόμα και τύποι φιλελεύθεροι υποτίθε«προοδευτικοί», δεν ται, ενδεχομένως και «προοδευτικοί», δεν διστάζουν πλέον να διστάζουν πλέον να ξεσπαθώσουν κατά ξεσπαθώσουν κατά των των «γύφτων» με τον πιο εμφατικό τρόπο. Όπως, λόγου χάρη, ένας «φίλος» στα «γύφτων» με τον πιο social media που δεν είχε δείξει τέτοιες εμφατικό τρόπο. τάσεις, χθες όμως ξεκίνησε τη βιωματική ανάρτησή του με τίτλο το ερώτημα: «Εσείς πώς θα νιώθατε;». Και συνέχισε: «Δύο το μεσημέρι, σήμερα, στην οδό Σταδίου ένας γύφτος μού έκλεψε το κινητό μέσα από τα χέρια, όπως κοίταζα τα μηνύματά μου. Ο γύφτος είχε τόσο θράσος που το βούτηξε και άρχισε να τρέχει πάνω στη Σταδίου μέσα σε τόσο κόσμο. Αν και φώναζα, ούρλιαζα και προσπάθησα (αδύνατον!) να τον κυνηγήσω, ο γύφτος έστριψε στον οδό Γεωργίου Σταύρου και χώθηκε στο υπόγειο πάρκιν της Πλατείας Κοτζιά…Δεν θέλω να σας περιγράψω την κατάστασή μου. Ευτυχώς έχω δεύτερο τηλέφωνο με twin sim στο σπίτι και θα αποφύγω τη μεγάλη ταλαιπωρία». Η ανάρτηση καταλήγει με μια φιλική συμβουλή: «Αν έχετε iPhone ,πατήστε πάνω σε κάθε κρίσιμη εφαρμογή και βάλτε “Απαίτηση για FaceID”. Θα είστε περισσότερο χαλαροί σε σχέση με εμένα που κόντεψα να πάθω εγκεφαλικό γιατί έχω εφαρμογές σημειώσεων ανοικτές στον κάθε γύφτο!». Πλήθος από κάτω τα σχόλια συμπαράστασης, με κάποια από αυτά να μοιράζονται παρόμοιες εμπειρίες («Το έπαθε η ξαδέρφη μου ακριβώς το ίδιο που τρώγαμε μαζί σε street food. Γύφτισσα εκεί»). «Να τα θυμόμαστε όλα αυτα οταν τα παιδιά της ΕΛΑΣ στελνουν μερικούς τετοιους στον αγυριστο και βρισκουν αδικα τον μπελα τους», έγραψε (χωρίς τόνους) κάποιος. Ένας άλλος άφησε τη φαντασία του ελεύθερη: «Φαντασιώνομαι συχνά την δυστυχώς ακατόρθωτη ιδέα να μετατραπεί κάθε κινητό σε βομβητή σαν αυτούς που πούλησε το Ισραήλ στη Χεζμπολάχ… Να τιμωρηθούν επί τόπου και να φαίνεται για πάντα τι έχουν κάνει». Κάποιος έθεσε στον παθόντα και ένα αμείλικτο ερώτημα: «Υπήρξε στιγμή που νιώσατε ότι αν μπορούσατε θα τον σκοτώνατε; Δεν περιμένω απάντηση αλλά προσωπικά έχω νοιώσει το συναίσθημα». Ο παθών (και δημιουργός της ανάρτησης) τού έκανε like. Μόνο μια κυρία τόλμησε να ψελλίσει (προτού δεχτεί κύμα αποδοκιμασίας): «Αυτό το “γύφτος” κουδουνίζει με ένταση στα αυτιά μου, αλλά δεν μπορώ να κρίνω κάποιον που βίωσε κάτι τόσο έντονο». Καμιά φορά μπορεί κανείς να παρακολουθήσει τη διαδρομή μιας ανάρτησης σαν να πρόκειται για ταινία μικρού μήκους που διαδραματίζεται στις γκρίζες ζώνες μεταξύ τεκμηρίωσης και μυθοπλασίας.

05.11.26

LiFO 05.11.26

15

TAL K OF THE TOWN είναι κατάκοπη. λογικό. δεν τραβάει και λίγα στις πρόβες. Μια ολόκληρη, απομονωμένη κωμόπολη με απειλητικό όνομα την κακοποιεί. Ναι, η Πηνελόπη Τσιλίκα είναι χωρίς αμφιβολία ένα από τα πρόσωπα της φετινής θεατρικής σεζόν. Είναι η απάντηση στην ερώτηση: «Ποια θα κάνει την Γκρέις στο Dogville του Μπινιάρη;», το κινηματογραφικό αριστούργημα που τάραξε το 2003 το Φεστιβάλ των Καννών και ανεβαίνει στις 25 Νοεμβρίου στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά. Ο τολμηρός σκηνοθέτης που ξέρει να στήνει σκηνικές εμπειρίες με θεατρική και μουσική δράση αναμετριέται με τη σκληρή αλληγορία. Κι η νεαρή ηθοποιός που θα αποτελέσει το μέτρο της ανθρώπινης κτηνωδίας καλείται εκεί κάπου στο τέλος της αθωότητας να παραδεχτεί από σκηνής: ναι, χωρούν στην ίδια καρδιά ίδιες δόσεις καλοσύνης, γενναιοδωρίας και βαρβαρότητας. Η Πηνελόπη Τσιλίκα μεγάλωσε στην Αθήνα, είδε ως πιτσιρίκα κάμποσο θέατρο χωρίς, όπως λέει, «να θεωρούμαστε οικογένεια βυθισμένη στην κουλτούρα», και όλα έδειχναν πως μετά τον χορό, το βόλεϊ και τα γαλλικά, θα έπαιρνε σειρά η Νομική, που ήταν και το επάγγελμα του μπαμπά. «Δεν ήμουν από τα παιδιά που ήθελαν να γίνουν ηθοποιοί. Για την ακρίβεια, δεν ήξερα τι ήθελα να γίνω. Οπότε έδωσα Πανελλήνιες, πέρασα στη Νομική και ευχόμουν κατά τη διάρκεια των σπουδών να καταλάβω πού θα καταλήξω. Στο πανεπιστήμιο άρχισα να γράφω σε ένα φοιτητικό περιοδικό. Ένας συμφοιτητής που επίσης έγραφε στο ίδιο έντυπο τύχαινε να είναι βοηθός του Σύλλα Τζουμέρκα και μας είπε πως χρειάζονταν κόσμο για κάποια πλάνα. Βρέθηκα λοιπόν στα γυρίσματα της Χώρας Προέλευσης ως μέλος του κοινού σε μια διάλεξη καθηγητή». Αυτή ήταν η άτυπη πρεμιέρα της. Μερικά πλάνα κομπάρσου όπου στην πραγματικότητα υποδυόταν τον εαυτό της. Αλλά η μετατόπιση είχε συμβεί. Ως τότε, επειδή κανείς στην οικογένεια και το ευρύτερο περιβάλλον της δεν σχετιζόταν με τις τέχνες, πίστευε ότι οι καλλιτέχνες είναι άνθρωποι με υπερδυνάμεις. «Στο γύρισμα εκείνο ερωτεύτηκα αυτήν τη δουλειά, γιατί συνειδητοποίησα ότι όλο αυτό μπαίνει σε ανθρώπινη κλίμακα. Τότε κάπως μου μπήκε σαν μικρόβιο. Πίστεψα ότι μπορούσα να το δοκιμάσω. Έναν χρόνο μετά έδωσα εξετάσεις στο Εθνικό».

53' με την

Πηνελόπη Τσιλίκα σ υνεντε υξη: μ ατ ούλα κ ου στ έ νη | φ ω τ ο γ ραφ ιε σ: π α ρ ι σ τα β ι τι α ν

Έχει τελειώσει πρόβες λίγο πριν. Τα μαλλιά της είναι πιασμένα σε έναν αλλόκοτο κότσο που κάπως θέλει να δηλώνει την καλλιτεχνική της ταυτότητα. Μια ψηλή φιγούρα με μια τζιν σαλοπέτα, λίγο εξωτική και λίγο επιτηδευμένα αρτιστίκ, αλλά όμορφη και φίνα, με μια τρυφερή χάρη, όπως όταν την πρωτογνωρίσαμε στη «Μικρά Αγγλία».

16

LiFO

05.11.26

LiFO 05.11.26

17

TAL K OF THE TOWN 53 λεπτά με την Πηνελόπη Τσιλίκα Λίγο καιρό αργότερα, συνέβη το αναμενόμενο: σιγά σιγά η ζυγαριά έγερνε προς την υποκριτική. «Απέμεναν μόνο τρία μαθήματα για να πάρω πτυχίο Νομικής όταν κατάλαβα ότι πρέπει να διαλέξω πού θα αφοσιωθώ. Αν έπαιρνα και τα δύο πτυχία, στην πραγματικότητα θα βρισκόμουν πάντα σε μια μετέωρη κατάσταση. Δεν ήθελα να έχω καμία από τις δύο δουλειές ως backup, ούτε να ξέρω πως ανά πάσα στιγμή μπορώ να εγκαταλείψω τον έναν χώρο γιατί κάτι άλλο με περιμένει. Όταν ξέρεις ότι έχεις επιλογή, δεν πολεμάς μέχρι τέλους». Ας πούμε ότι, όντως, με τα δύο πόδια σε δυο βάρκες προφανώς δεν διανύεις μεγάλες αποστάσεις. Αλλά γιατί επικράτησε η υποκριτική σε αυτό το σταυροδρόμι; «Γιατί από την πρώτη κιόλας εβδομάδα στη Νομική συνειδητοποίησα ότι ως δικηγόρος θα ήμουν δυστυχισμένη. Ήταν όλα πολύ τετράγωνα. Μιλούσαν μια γλώσσα ξύλινη, αποξενωμένη από τον άνθρωπο και βασισμένη σε έναν κώδικα. Ο τρόπος με τον οποίο οι νομικοί τοποθετούνται στα θέματα της ζωής, η ψυχρότητα με την οποία

18

LiFO

05.11.26

ορίζουν τα πιο δύσκολα ζητήματα, αλλά και το γεγονός ότι το πλαίσιο το υπαγορεύει μόνο ο νόμος μού φαίνονταν πολύ ξένα. Έπρεπε να γίνω έτσι για να τα καταφέρω. Κι αυτό ήταν ανυπόφορο. Η προοπτική της Εγκληματολογίας λίγο πήγε να με λυγίσει, γιατί με ενδιέφερε πολύ το πώς ένας άνθρωπος σπάει ένα όριο κοινωνικό, προσωπικό και οδηγείται στο έγκλημα. Αλλά τελικά, αντί να τους καταλάβω, κατέληξα στο θέατρο και στο σινεμά να τους υποδύομαι...». Κατά τα άλλα, ήταν μάλλον όσο κρατημένη τη βλέπω και σήμερα, με τη συστολή της καλής μαθήτριας που αγωνιά να εκφραστεί σωστά. Περισσότερο εσωστρεφής και μάλλον όχι η ψυχή του πάρτι. «Αν αυτά είναι τα δύο άκρα της βεντάλιας, εγώ ήμουν κάπου στη μέση. Δεν ήθελα και μάλλον δεν μπορούσα να είμαι η ψυχή της παρέας. Ήμουν αυτή που εξερευνούσε». Απαλλαγμένη από την αμφιθυμία και τον ορθό λόγο του νομικού κόσμου, η θητεία στη σχολή του Εθνικού Θεάτρου υπήρξε μια τριετία απενοχοποίησης, μια περιπέτεια με γερές δόσεις χαράς, εξερεύνησης και προσωπικής απελευθέρωσης. « Ήμουν αλεξιπτωτίστρια σε έναν καινούργιο, ξένο κόσμο. Καθώς δεν είχα την παραμικρή σχέση με αυτό το σύμπαν, ένιωθα ταυτόχρονα φοβερή ευχαρίστηση και μεγάλη δυσκολία να απαλλαγώ από τις προηγούμενες βεβαιότητές μου. Το σημαντικότερο κέρδος από εκείνα τα χρόνια ήταν ότι λειάνθηκαν οι γωνίες μου, ότι έγινα λίγο πιο ανοιχτή». Και ότι δεν άφησε ανεκμετάλλευτες τις ευκαιρίες που έστρωσε η ζωή στον δρόμο της. Η μεγαλύτερη από αυτές ήρθε –και πάλι– όταν κλήθηκε σε ένα τυχαίο γύρισμα. Η Κωνσταντίνα Βούλγαρη αναζητούσε για την ταινία της φοιτητές από τη σχολή για βοηθητικούς ρόλους. «Την ημέρα του γυρίσματος ήμουν στο τσακ να το αναβάλω γιατί ήμουν άυπνη, αλλά καθώς το είχα υποσχεθεί, η συνέπεια της καλής μαθήτριας ξύπνησε μέσα μου – ευτυχώς. Ήταν άλλη μια ταινία στην οποία έκανα τον κομπάρσο και άλλαξε τη ζωή μου». Ο Παντελής Βούλγαρης και η Ιωάννα Καρυστιάνη, που ήταν σε εκείνο το γύρισμα, δούλευαν ήδη πάνω στη Μικρά Αγγλία κι έτσι, όταν άρχισαν να αναζητούν τους πρωταγωνιστές του ανδριώτικου δράματος, το πρόσωπο της αγουροξυπνημένης νεαρής κούμπωσε ιδανικά για τον ρόλο της Όρσας Σαλταφέρου. Μπορούσε άραγε τότε να ονειρευτεί αυτό που θα συνέβαινε μετά τη Μικρά Αγγλία; «Όχι, ποτέ. Ούτως ή άλλως δεν λειτουργώ έτσι. Δεν ονειρεύομαι συγκεκριμένα πράγματα. Όσο κάναμε γυρίσματα, ένιωθα ότι κάτι σημαντικό συμβαίνει. Επίσης, καταλάβαινα το ρίσκο που έπαιρνα. Αν δεν κατάφερνα να σταθώ στο ύψος των περιστάσεων, ενδεχομένως να μην ξαναδούλευα». Λίγο, όμως, γεύτηκε πώς είναι η μεγάλη επιτυχία; «Μπα, δεν μπορώ να πω ότι αισθάνθηκα εγώ επιτυχημένη, νομίζω ποτέ δεν πιστώνεσαι προσωπικά τη συνολική επιτυχία μιας ταινίας». Όμως τώρα πια τα πράγματα έχουν αλλάξει. Έπειτα από τρεις μήνες προβών, η Πηνελόπη Τσιλίκα ετοιμάζεται για τη μεταμόρφωσή της. Η Γκρέις (ποιος δεν θυμάται τη Νικόλ Κίντμαν σε αυτόν τον ρόλο!) είναι το πρόσωπο γύρω από το οποίο στροβιλίζεται η άρρωστη κοινωνία ενός απομακρυσμένου χωριού. Καταφθάνει ως κυνηγημένη, γίνεται αποδεκτή έπειτα από συναλλαγή, υπομένει συστηματικά τις ταπεινώσεις, την εκμετάλλευση αλλά και τη βία που γεννούν οι εξουσιαστικές σχέσεις, αντέχει, αποκτά δύναμη, αποκαλύπτει τη δική της σκοτεινή πλευρά, κι όταν οι συσχετισμοί αλλάζουν, εκδικείται και συνθλίβει κάθε ηθική ακεραιότητα. Η ανυπεράσπιστη μεταμορφώνεται σε τύραννο που εκδικείται ανελέητα προτού καταλήξει μαζί με όλους αποτελειωμένη από τον ηθικό εκφυλισμό. «Δεν χρειάστηκε να με πείσει για τίποτα ο Άρης, διότι θυμόμουν την ταινία και ήξερα ότι κρατούσα στα χέρια μου ένα τρομερά δυνατό υλικό. Ήξερα ότι μπορώ να φτιάξω αυτόν τον άνθρωπο με πολύ διαφορετικούς τρόπους. Είπα αμέσως “ναι”». Η μεταστροφή της Γκρέις είναι ένα αριστουργηματικό ηθικό πείραμα που έστησε ο Τρίερ. Χωρίς ποτέ να αρνηθεί την έμπνευση που άντλησε από τον Μπέρτολτ Μπρεχτ, έφτιαξε σε μια ασυνήθιστα αφαιρετική σκηνογραφία ένα παρατηρητήριο συμπεριφοράς. Τα σπίτια στο Dogville δεν έχουν πραγματικούς τοίχους. Η ιδιωτική ζωή των κατοίκων είναι διαρκώς προσβάσιμη, σαν ολόκληρη η κοινότητα να βρίσκεται υπό εξέταση. Η μετάλλαξη όλων θα γίνει μπροστά στα μάτια μας, διάφανα. «Θέλω πολύ να εξερευνήσω την Γκρέις, να την καταλάβω. Σε καμία περίπτωση να την αγιοποιήσω, αλλά ούτε και να την καταδικάσω. Με ιντριγκάρει το ότι αυτή η γυναίκα δεν έχει ένα μόνο πρόσωπο. Μπαίνει σε μια κοινότητα όπου οι άνθρωποι της προσφέρουν καταφύγιο και εργασία κι εκείνη με τα χέρια ανοιχτά δηλώνει διαθέσιμη: “Ελάτε, είμαι εδώ να δεχτώ το καλό και το κακό”. Αυτό είναι ένα πολύ ελεύθερο πεδίο που μπορεί να δημιουργήσει μια πολύ όμορφη συνύπαρξη, αλλά συγχρόνως μπορεί να λειτουργήσει ως παγίδα, καθώς ο άλλος θα σε βλάψει όσο περισσότερο μπορεί». Προφανώς. Οι άνθρωποι απλωνόμαστε. Σπανίως μας φτάνει ο χώρος στο πλαίσιο του οποίου συστηνόμαστε σε έναν κόσμο. Θέλουμε να κυριαρχήσουμε, να επεκταθούμε, να δοκιμάσουμε τις δυνάμεις των άλλων, να επιβεβαιώσουμε την ισχύ μας. « Έτσι ακριβώς κι η Γκρέις, μέσα από τη διάθεση για προσφορά φτάνει στην υπερβολή. Μαζί με την υπόλοιπη κοινότητα σπρώχνουν τα όρια του τι είναι αποδεκτό. Μαζί, αδιόρατα, πιέζουν και φτάνουν σε ένα σημείο όπου πλέον εκείνη αρνείται να οριοθετήσει τη δύναμή της». Την ώρα που μου μιλάει για το πώς όλοι μαζί ωθούν την κατάσταση στα άκρα, φέρνω στο μυαλό μου τη σκηνοθετική ταυτότητα του Άρη Μπινιάρη, που σαν τελετουργία κατευθύνει τον θεατρικό ρυθμό με λόγια και μουσική στη γνώριμη χαρακτηριστική κορύφωση. Αλλά η Γκρέις του αρνείται πεισματικά να μου αποκαλύψει λεπτομέρειες της παράστασης. Μου περιγράφει το σκηνικό («συνυπάρχουν στη σκηνή ο ιδιωτικός και ο δημόσιος χώρος»), αλλά δεν μου λέει πόσο σκληρά ή βίαια –σε σχέση με αυτά που ξέρουμε από την ταινία– είναι αυτά που δοκιμάζουν στις πρόβες. Λίγο προτού την αποχαιρετήσω, της επισημαίνω ότι δεν είπαμε τίποτα για τηλεόραση. Δεν είναι και λίγες οι συμμετοχές της σε σειρές. «Πες μου, τι θα ήθελες να ξέρεις;», μου λέει χαμογελώντας και εισπράττοντας μάλλον τη δυσπιστία μου για το νήμα που τελικά ενώνει τον «Σασμό» με τον περσινό της Τσέχοφ ή το φετινό Dogville. «Η τηλεόραση είναι σημαντική διότι έχει μια φοβερή δύναμη: φτάνει σε κάθε σπίτι, στα πέρατα του κόσμου. Παρ’ όλα αυτά, ο συνδυασμός θεάτρου και τηλεοπτικών γυρισμάτων είναι τρομακτικά δύσκολος. Όχι μόνο γιατί είναι εξοντωτικό χρονικά, αλλά γιατί δεν είναι εύκολο πράγμα να γυρνάς τον διακόπτη. Έχει άλλους κώδικες το ένα μέσο, άλλους το άλλο. Αν τα συνδυάζεις για καιρό, ξεχνάς τι ηθοποιός υπήρξες. Και ο καθένας μας πρέπει να προστατεύει το τι καλλιτέχνης είναι. Η ταχύτητα αλλά και η μη εμβάθυνση της τηλεόρασης καταλήγει να αποθηκεύεται στη σωματική σου μνήμη. Ασυνείδητα καταφεύγεις σε εύκολες και γρήγορες ερμηνείες. Δεν εμβαθύνεις και ξεχνάς να ερευνάς. Το θέμα, λοιπόν, είναι πώς χρησιμοποιούν την τηλεόραση οι δυνάμεις που συμμετέχουν σε αυτή. Η τηλεόραση μάλλον είναι σαν την Γκρέις: μπορεί να κάνει το καλό, μπορεί να κάνει και το κακό».

Η Πηνελόπη Τσιλίκα πρωταγωνιστεί στο «Dogville», που κάνει πρεμιέρα στην Κεντρική Σκηνή του Δημοτικού Θεάτρου Πειραιά στις 25 Νοεμβρίου, σε σκηνοθεσία Άρη Μπινιάρη.

LiFO 05.11.26

19

URBAN

H ΛΕΩΦΟΡΟΣ ΤΗ

20

LiFO

05.11.26

Η Κατερίνα Κούρκουλα και ο Hannes Gutberlet του αρχιτεκτονικού γραφείου en-route-architecture παρουσιάζουν στη LiFO την πρότασή τους για τη νέα ζωή της Λεωφόρου, με τις ιστορικές κερκίδες, τον «Τάφο του Ινδού», ένα υπαίθριο μουσείο και μια πράσινη διαδρομή που φιλοδοξεί να φτάσει μέχρι τον Λυκαβηττό.

ΗΣ ΝΕΑΣ ΕΠΟΧΗΣ ΤΗΣ ΤΙΝΑΣ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ

LiFO 05.11.26

21

URBAN

λοι όσοι έχουμε βρεθεί πολλές φορές στη Λεωφόρο, δεν μπορούμε καν να τη φανταστούμε χωρίς το ιστορικό γήπεδο, τις εξωτερικές τοιχογραφίες με τους παίκτες που έγραψαν ιστορία, τη θρυλική εξέδρα της 13 και τις ιαχές των φιλάθλων να αντηχούν μέχρι τις γύρω πολυκατοικίες. Είναι, άλλωστε, αμέτρητες οι συζητήσεις για το πώς ακριβώς θα μπορούσε να διαμορφωθεί η εικόνα ενός από τα ιστορικότερα τοπόσημα της Αθήνας που φέρει ειδικό συμβολικό βάρος, όσον αφορά τόσο τις μελλοντικές του χρήσεις όσο και τη συνολικότερη μεταμόρφωσή του. Αυτό, πάντως, που αποκαλύπτεται σταδιακά στις μακέτες και στις αρχιτεκτονικές απεικονίσεις που μου δείχνουν μιλώντας με ενθουσιασμό για το πρότζεκτ η Κατερίνα Κούρκουλα και ο Hannes Gutberlet, λαμβάνει σοβαρά υπόψη την ιστορία του γηπέδου του Παναθηναϊκού, υποστηρίζοντας τη διατήρηση σημαντικών τμημάτων του. Η Κατερίνα Κούρκουλα και ο Hannes Gutberlet βρίσκονται πίσω από το αρχιτεκτονικό γραφείο en-route-architecture, το οποίο λειτουργεί ως προέκταση του γραφείου Κοκκίνου Κούρκουλας, Αρχιτέκτονες και Συνεργάτες, συνεχίζοντας μια σημαντική διαδρομή με ισχυρή παρουσία στη σύγχρονη ελληνική αρχιτεκτονική. Η πρόταση που επεξεργάστηκαν για τη Λεωφόρο, σε συνεργασία με το H. Pangalou & Associates Landscape Architects, που έχει αναλάβει την αρχιτεκτονική τοπίου, επιχειρεί να λύσει τον γόρδιο δεσμό που αποτελεί η διατήρηση της ιστορικής σημασίας του γηπέδου και η ταυτόχρονη ριζική μεταμόρφωσή του σε κάτι νέο, και αφορά τόσο τους φιλάθλους του Παναθηναϊκού όσο και τους ίδιους τους κατοίκους της Αθήνας. Αυτή ακριβώς την αδύνατη, για πολλούς, συνθήκη φαίνεται να αντιμετωπίζουν με ιδιαίτερη φροντίδα και μέριμνα για την ιστορία της ομάδας αλλά και συνολικότερα για το αστικό τοπίο που υπηρετούν χρόνια τώρα, διαμορφώνοντας κτίρια με αντίστοιχα βαρυσήμαντη ιστορία, οι δύο αρχιτέκτονες του γραφείου Κούρκουλα, ζευγάρι στη ζωή και στο πεδίο.

Η ΕΝΣΩΜΑΤΩΜΈΝΗ ΜΝΉΜΗ ΤΟΥ ΓΗΠΈΔΟΥ «Η ιδέα ξεκίνησε από εμάς, επειδή γνωρίζουμε πολύ καλά την περιοχή», μου εξηγούν καθώς αρχίζουμε να περιεργαζόμαστε τις μακέτες. « Έχουμε εδώ το γραφείο μας, κατά κάποιον τρόπο ζούμε εδώ. Πηγαίνουμε συχνά με τα παιδιά μας στους αθλητικούς χώρους πίσω από το γήπεδο. Όταν μάθαμε ότι η ομάδα θα μεταφερθεί σε άλλο στάδιο και ότι υπήρχε ένα σχέδιο να μετατραπεί ο χώρος απλώς σε πάρκο, αρχίσαμε να σκεφτόμαστε ότι υπάρχει μια μνήμη συνδεδεμένη με το γήπεδο που πρέπει να διατηρηθεί και ότι θα μπορούσε να γίνει κάτι περισσότερο με την υπάρχουσα κατασκευή». Αυτή η προσωπική σχέση με τη γειτονιά υπήρξε η αφετηρία μιας αρχιτεκτονικής πρότασης που δεν αντιμετωπίζει τη Λεωφόρο ως ένα άδειο οικόπεδο προς αξιοποίηση αλλά ως έναν ζωντανό οργανισμό με ιστορική συνέχεια. Οι δύο αρχιτέκτονες ήρθαν σε επαφή με την πλευρά του Παναθηναϊκού, η οποία, όπως αναφέρουν, ανταποκρίθηκε στην ιδέα, αναγνωρίζοντας τη σημασία της ιστορίας του συλλόγου και των αναμνήσεων που έχουν συνδεθεί με το συγκεκριμένο γήπεδο. Η βασική τους αρχή είναι να δημιουργηθεί το προβλεπόμενο δημόσιο πάρκο χωρίς να κατεδαφιστεί ολόκληρη η κατασκευή. Να αφαιρεθούν επιλεκτικά ορισμένα τμήματα, άλλα να διατηρηθούν, και να αξιοποιηθούν οι υφιστάμενες εγκαταστάσεις έτσι ώστε το νέο τοπίο να προκύψει

22

LiFO

05.11.26

μέσα από τη μεταμόρφωση του παλιού. «Για εμάς δεν έχει σημασία μόνο η ενσωματωμένη ενέργεια που υπάρχει στο σκυρόδεμα αλλά και η ενσωματωμένη μνήμη του γηπέδου. Δεν πηγαίνεις, για παράδειγμα, να κατεδαφίσεις το Κολοσσαίο στη Ρώμη. Το διατηρείς ως μνήμη, ως κάτι που υπάρχει στο μυαλό των ανθρώπων και μπορεί να περάσει στο μέλλον», μου λένε χαρακτηριστικά. Πρόκειται για μια θεμελιώδη αντίληψη της σύγχρονης αρχιτεκτονικής, σύμφωνα με την οποία η διατήρηση και η επανάχρηση ενός κτιρίου δεν αποτελούν μόνο πράξεις ιστορικού σεβασμού αλλά και επιλογές περιβαλλοντικής ευθύνης, αφού η κατεδάφιση συνεπάγεται την απώλεια υλικών, ενέργειας και κατασκευαστικού έργου. Πάνω σε αυτήν τη θεμελιώδη αντίληψη για τη διατήρηση ή μη ενός κτιρίου θεμελιώνουν την πρότασή τους.

ΈΝΑ ΚΑΤΑΚΌΡΥΦΟ ΠΆΡΚΟ ΠΆΝΩ ΣΤΙΣ ΙΣΤΟΡΙΚΈΣ ΚΕΡΚΊΔΕΣ Βλέποντας τις αρχιτεκτονικές απεικονίσεις, δεν μπορεί κανείς παρά να εντυπωσιαστεί με τη ριζική μεταμόρφωση των κερκίδων που φιλοξενούσαν τους οργανωμένους φιλάθλους της θύρας 13 σε έναν ιδιότυπο κατακόρυφο κήπο. Εκεί όπου άλλοτε κάθονταν οι φίλαθλοι, προτείνεται να δημιουργηθούν φυτεμένες αναβαθμίδες, διαδρομές περιπάτου και σημεία στάσης, από τα οποία ο επισκέπτης θα μπορεί να αγναντεύει το εσωτερικό του πρώην γηπέδου. «Φανταστήκαμε τις κερκίδες ως ένα είδος κατακόρυφου πάρκου, μια σειρά από αναβαθμίδες στις οποίες μπορείς να ανέβεις, να καθίσεις, να κάνεις πικνίκ και να παρακολουθήσεις όσα συμβαίνουν στον κεντρικό χώρο, όπως ακριβώς συνέβαινε παλαιότερα, όταν ήσουν ουσιαστικός θεατής όλου του χώρου. Με αυτόν τον τρόπο αναδημιουργείται μια εμπειρία που υπήρχε στο παλιό γήπεδο, αλλά με διαφορετικό περιεχόμενο». Η επιλογή αυτή έχει και πρακτική σημασία, καθώς, σύμφωνα με τους αρχιτέκτονες, η αξιοποίηση των επιφανειών των παλιών κερκίδων επιτρέπει την αύξηση του διαθέσιμου πρασίνου, αντί να περιορίζεται η φύτευση στο επίπεδο του εδάφους. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στη διατήρηση των χαμηλότερων, παλαιότερων κερκίδων προς τη λεωφόρο Αλεξάνδρας, οι οποίες αποτελούν ιστορικό τμήμα της σταδιακής ανάπτυξης του γηπέδου. Οι αρχιτέκτονες έχουν μελετήσει τις διαφορετικές φάσεις κατασκευής του, ακριβώς επειδή κάθε εξέδρα διαθέτει τα δικά της χαρακτηριστικά και έχει τη δική της θέση στην ιστορία του συγκροτήματος. Οι κερκίδες προς την Αλεξάνδρας θα λειτουργούν ταυτόχρονα ως προστατευτικό όριο έναντι του θορύβου και της έντονης κυκλοφορίας, δημιουργώντας στο εσωτερικό μια διαφορετική ατμόσφαιρα, μια μικρή αστική όαση. Προβλέπονται, ωστόσο, ανοίγματα που θα επιτρέπουν την είσοδο, τον φυσικό φωτισμό και την οπτική επικοινωνία με τον δρόμο, ώστε η κατασκευή να μην παραμένει ένα συμπαγές, απροσπέλαστο τείχος. Το παλιό σκυρόδεμα, το οποίο σέβονται ως συστατικό, οντολογικό στοιχείο του γηπέδου, δεν κρύβεται, ούτε εξαφανίζεται από τον νέο χάρτη. Παραμένει ορατό, ως στοιχείο της ιστορικής φυσιογνωμίας του γηπέδου.

LiFO 05.11.26

23

URBAN

ΝΈΑ ΕΠΟΧΉ ΓΙΑ ΤΟΝ «ΤΆΦΟ ΤΟΥ ΙΝΔΟΎ» ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΙΣΊΝΑ κόμη σημαντικότερη είναι η πρόταση να διατηρηθούν δύο ιστορικές αθλητικές εγκαταστάσεις που βρίσκονται κάτω από τις κερκίδες: ο περίφημος «Τάφος του Ινδού», το ιστορικό κλειστό γήπεδο μπάσκετ του Παναθηναϊκού, και η κολυμβητική δεξαμενή, η οποία παραμένει ανενεργή εδώ και χρόνια. «Θέλουμε να διατηρήσουμε δύο ιστορικές χρήσεις: το γήπεδο μπάσκετ, το πρώτο του Παναθηναϊκού, και την πισίνα, η οποία σήμερα δεν χρησιμοποιείται αλλά εξακολουθεί να υπάρχει. Πιστεύουμε ότι μια κολυμβητική εγκατάσταση σε αυτή την περιοχή θα ήταν εξαιρετικά σημαντική». Στο κέντρο του παλιού γηπέδου προτείνεται να δημιουργηθούν μικρότεροι χώροι άθλησης για ποδόσφαιρο, μπάσκετ και άλλες δραστηριότητες, ενώ η δυνατότητα πολλαπλών χρήσεων θα επέτρεπε τη διοργάνωση υπαίθριων προβολών, μικρών συναυλιών και πολιτιστικών εκδηλώσεων. «Θα μπορούσαμε να φανταστούμε έναν υπαίθριο κινηματογράφο ή μικρές συναυλίες. Οι αθλητικοί χώροι δεν χρειάζεται να χρησιμοποιούνται αποκλειστικά για άθληση κατά τη διάρκεια της ημέρας, αλλά μπορούν να μεταμορφώνονται και να αποκτούν διαφορετικές λειτουργίες», εξηγούν χαρακτηριστικά. Τα οφέλη από αυτές τις χρήσεις είναι πολλαπλά, καθώς το γήπεδο διατηρεί τον αθλητικό του χαρακτήρα, τον οποίο επεκτείνει στις πολιτιστικές χρήσεις, αποκτώντας ταυτόχρονα έναν νέο δημόσιο χαρακτήρα που θα απευθύνεται σε διαφορετικές ηλικίες και κοινωνικές ομάδες.

ΈΝΑ ΥΠΑΊΘΡΙΟ ΜΟΥΣΕΊΟ ΜΕ «ΠΡΆΣΙΝΗ» ΙΣΤΟΡΊΑ Μια από τις πιο ευρηματικές πτυχές της πρότασης είναι η ιδέα ενός μουσείου που δεν θα περιορίζεται σε ένα κλειστό κτίριο αλλά θα απλώνεται σε ολόκληρο το πάρκο, αξιοποιώντας τα ίδια τα ιστορικά στοιχεία του γηπέδου ως φορείς αφήγησης. Στις κερκίδες θα μπορούσαν να αποτυπωθούν ονόματα σημαντικών παικτών της ομάδας, ενώ συγκεκριμένα σημεία του χώρου θα μπορούσαν να ανακαλούν λεπτομέρειες και πληροφορίες από ιστορικούς αγώνες, εμβληματικά γκολ και γεγονότα που καθόρισαν την πορεία του συλλόγου. «Πιστεύουμε ότι ολόκληρο το γήπεδο μπορεί να γίνει ένα μουσείο, με πληροφορίες ενσωματωμένες σε διαφορετικά σημεία. Δεν θεωρούμε ότι ένα στατικό μουσείο, με φωτογραφίες σε έναν κλειστό χώρο, έχει ιδιαίτερο νόημα εδώ. Θα προτιμούσαμε κάτι που ο επισκέπτης μπορεί να βιώσει περπατώντας». Άλλωστε, όπως υπενθυμίζουν, η Λεωφόρος δεν υπήρξε αποκλειστικά η έδρα του Παναθηναϊκού. Φιλοξένησε διαφορετικές αθλητικές ομάδες αλλά και σημαντικά πολιτιστικά γεγονότα, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τη συναυλία των Rolling Stones το 1967, γεγονός που διευρύνει τη σημασία της πέρα από τα στενά όρια της ποδοσφαιρικής ιστορίας. Το ζητούμενο, επομένως, δεν είναι να δημιουργηθεί ένας χώρος αποκλειστικά για τους φίλους του Παναθηναϊκού, αλλά να διατηρηθεί η μνήμη ενός τόπου που αποτελεί μέρος της συλλογικής ταυτότητας της Αθήνας.

Το γήπεδο της Λεωφόρου είναι κάτι πέρα από τις κερκίδες και τους αγωνιστικούς χώρους: είναι οι άνθρωποι που το έζησαν και το μεταμόρφωσαν σε έναν χώρο αναμνήσεων αλλά και ελπίδας για τη νέα εποχή στην πόλη. Αυτό είναι που θα πρέπει να λάβει υπόψη του αυτήν τη στιγμή ο δήμαρχος της Αθήνας, χωρίς να κωλυσιεργεί.

24

LiFO

ΣΥΝΔΈΟΝΤΑΣ ΤΗ ΛΕΩΦΌΡΟ ΜΕ ΤΟΝ ΛΥΚΑΒΗΤΤΌ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΌΛΗ Η πρόταση αποκτά ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον όταν η συζήτηση μεταφέρεται από το ίδιο το γήπεδο στον ευρύτερο αστικό ιστό. Για την Κατερίνα Κούρκουλα και τον Hannes Gutberlet, η μεταμόρφωση της Λεωφόρου δεν θα πρέπει να αντιμετωπιστεί ως μια απομονωμένη παρέμβαση αλλά ως η αφετηρία μιας ευρύτερης πράσινης διαδρομής που θα μπορούσε να συνδέσει τη λεωφόρο Αλεξάνδρας με τον Λυκαβηττό. Γι’ αυτό προτείνουν την αφαίρεση του τμήματος των κερκίδων προς την πλευρά του λόφου, ανοίγοντας το γήπεδο προς τους υφιστάμενους αθλητικούς χώρους και τις ελεύθερες εκτάσεις της γειτονιάς. «Η ιδέα είναι να δημιουργηθεί μια ενιαία περιοχή αναψυχής που θα μπορούσε τελικά να φτάνει μέχρι τον Λυκαβηττό. Υπάρχει η δυνατότητα να συνεχιστεί αυτός ο πράσινος διάδρομος μέχρι τον λόφο, παρότι γνωρίζουμε ότι κάποιες εκτάσεις είναι δημόσιες και άλλες ανήκουν σε διαφορετικούς ιδιοκτήτες». Στο σημείο αυτό αποκτά καθοριστική σημασία η συνεργασία με το H. Pangalou & Associates Landscape Architects, που έχει αναλάβει τον σχεδιασμό του τοπίου. Η προσέγγιση δεν περιορίζεται στην επιλογή φυτεύσεων, αλλά εξετάζει τη λειτουργία του χώρου ως ενός ολοκληρωμένου αστικού οικοσυστήματος, με διαδρομές που θα συνδέουν διαφορετικά σημεία της γειτονιάς, περιοχές σκίασης, διαπερατά εδάφη και φυτεύσεις που θα υποστηρίζουν την παρουσία πουλιών, πεταλούδων και άλλων ειδών της αστικής πανίδας. «Δεν θέλουμε να δημιουργήσουμε ένα πάρκο αποκομμένο από την πόλη, αλλά να γίνει η συντομότερη διαδρομή για να περάσει από τη μία πλευρά της γειτονιάς στην άλλη. Όσο περισσότεροι άνθρωποι χρησιμοποιούν καθημερινά έναν δημόσιο χώρο, τόσο πιο ζωντανός και ασφαλής γίνεται», υποστηρίζουν. Στον σχεδιασμό περιλαμβάνεται επίσης η αξιοποίηση υπόγειων χώρων ως δεξαμενών συλλογής νερού, ώστε αυτό να επαναχρησιμοποιείται για την άρδευση, καθώς και η δημιουργία επιφανειών που θα απορροφούν το νερό της βροχής, περιορίζοντας την επιβάρυνση της περιοχής σε περιόδους έντονων βροχοπτώσεων. Η σκίαση και η επιλογή διαφορετικών ειδών δέντρων, φυλλοβόλων και αειθαλών, αποτελούν επίσης βασικά εργαλεία για την αντιμετώπιση της αστικής θερμικής νησίδας, ιδιαίτερα σε μια περιοχή όπου η πυκνή δόμηση και η έλλειψη ελεύθερων χώρων επιβαρύνουν την καθημερινότητα των κατοίκων.

05.11.26

ΤΟ ΌΡΑΜΑ ΣΕ ΒΆΘΟΣ ΧΡΌΝΟΥ Οι δύο αρχιτέκτονες επιμένουν, πάντως, ότι η επιτυχία ενός τέτοιου εγχειρήματος δεν εξαρτάται μόνο από την αισθητική ή την οικολογική του ποιότητα αλλά και από τη δυνατότητα να λειτουργήσει και να συντηρηθεί σε βάθος χρόνου. Γι’ αυτό προτείνουν την αξιοποίηση ορισμένων χώρων κάτω από τις κερκίδες προς την Αλεξάνδρας για περιορισμένες εμπορικές χρήσεις, όπως μικρά καταστήματα, καφέ και υπηρεσίες εξυπηρέτησης των επισκεπτών. Ως παράδειγμα αναφέρουν μικρά καταστήματα αντίστοιχα με τα ανθοπωλεία κοντά στη Βουλή, τα οποία θα μπορούσαν να ενταχθούν διακριτικά στη φυσιογνωμία του πάρκου. «Πρέπει να είμαστε ρεαλιστές. Ένας τέτοιος δημόσιος χώρος χρειάζεται συντήρηση και δεν έχει νόημα να δημιουργούμε κάτι που οικονομικά δεν μπορεί να επιβιώσει. Ορισμένες χρήσεις θα μπορούσαν να εξασφαλίζουν έσοδα για τη λειτουργία του ίδιου του πάρκου». Ωστόσο, η λογική τους δεν είναι η εμπορευματοποίηση αλλά η διαρκής ενεργοποίηση του χώρου, με χρήσεις που θα εξασφαλίζουν την καθημερινή παρουσία ανθρώπων και θα ενισχύουν το αίσθημα ασφάλειας. Αντίστοιχα, στο ζήτημα της στάθμευσης, θεωρούν προτιμότερη την αναζήτηση λύσεων σε γειτονικές διαθέσιμες εκτάσεις, αντί για την κατασκευή ενός εκτεταμένου υπόγειου χώρου στάθμευσης κάτω από το ιστορικό γήπεδο, επιλογή που θα συνεπαγόταν ιδιαίτερα υψηλό κόστος και σημαντικές εκσκαφές. Συνολικά, αυτό που τους απασχολεί δεν είναι μόνο να διατηρηθεί ο συμβολικός χαρακτήρας του γηπέδου και να μπορέσει να μεταμορφωθεί ένας τόσο φορτισμένος ιστορικός χώρος σε ένα νέο πολυδιάστατο, οργανικό σύνολο αλλά να υλοποιηθεί έναν συνολικό όραμα για την Αθήνα, που πρεσβεύει ότι η πόλη δεν χρειάζεται να καταστρέφει την κληρονομιά της για να δημιουργήσει κάτι καινούργιο. «Σε ολόκληρη την Ευρώπη αναπτύσσεται μια συζήτηση για την ενέργεια που ενυπάρχει στις υπάρχουσες κατασκευές και για το περιβαλλοντικό κόστος των κατεδαφίσεων. Εδώ έχουμε μια κατασκευή με τη δική της ιστορία, την οποία χρειάζεται απλώς να εξετάσουμε εκ νέου, να την προσαρμόσουμε στο απαραίτητο μέγεθος, διατηρώντας τη τόσο ως φυσική παρουσία όσο και ως μνήμη», μου λένε σε μια ευρύτερη συζήτηση που έχουμε για την αρχιτεκτονική και το μέλλον της Αθήνας. Ως εκ τούτου, η πρόταση του en-route-architecture, σε συνεργασία με το H. Pangalou & Associates Landscape Architects, δεν είναι μια εναλλακτική αρχιτεκτονική εκδοχή για την επόμενη ημέρα της Λεωφόρου αλλά ένα ευρύτερο σχέδιο για το πώς η Αθήνα οφείλει να διαχειρίζεται την ίδια την ιστορία της. Γιατί σε τελική ανάλυση το γήπεδο της Λεωφόρου είναι κάτι πέρα από τις κερκίδες και τους αγωνιστικούς χώρους: είναι οι άνθρωποι που το έζησαν και το μεταμόρφωσαν σε έναν χώρο αναμνήσεων αλλά και ελπίδας για τη νέα εποχή στην πόλη. Αυτό είναι που θα πρέπει να λάβει υπόψη του αυτήν τη στιγμή ο δήμαρχος της Αθήνας, χωρίς να κωλυσιεργεί, καθώς περαιτέρω αναβολές στην προώθηση του σχεδίου –και αυτό είναι ένα ολοκληρωμένο σχέδιο-πρόταση για τη νέα εποχή της Λεωφόρου– απειλούν σοβαρά να μας θέσουν προ τετελεσμένων γεγονότων, δηλαδή την οριστική και αναγκαστική κατεδάφιση του γηπέδου. Και αυτό είναι ένα ακόμα κακό σενάριο που κανένας κάτοικος –πόσο μάλλον φίλαθλος– δεν θέλει να ζήσει.

ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΕΣ:

ΚΟΚΚΙΝΟΥ – ΚΟΥΡΚΟΥΛΑΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΕΣ & ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ & EN-ROUTE-ARCHITECTURE

ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΕΣ ΕΡΓΟΥ:

ΑΝΔΡΕΑΣ ΚΟΥΡΚΟΥΛΑΣ HANNES GUTBERLET ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΟΥΡΚΟΥΛΑ

ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ:

ΝΙΚΟΛΑΣ ΠΑΠΛΩΜΑΤΑΣ ΙΩΑΝΝΑ ΒΙΡΒΙΔΑΚΗ ANTONIO LORUSSO

ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΕΣ ΤΟΠΙΟΥ:

H.PANGALOU AND ASSOCIATES LANDSCAPE ARCHITECTS

ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΕΣ ΕΡΓΟΥ:

ΕΛΛΗ ΠΑΓΚΑΛΟΥ

ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ:

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΜΕΜΕΤΖΙΔΗΣ ΜΙΛΤΙΑΔΗΣ ΧΑΤΖΗΣΤΑΜΟΥΛΟΣ

LiFO 05.11.26

25

q Γεννήθηκα στην Αθήνα και μεγάλωσα στα προάστια, στη Νέα Ιωνία και αργότερα στο Μαρούσι, όπου έζησα μέχρι τα 25 μου. Μετά είχα τάσεις φυγής, οπότε έψαχνα πάντα τρόπους να φεύγω από την Αθήνα. Σπούδασα τουριστικά, δεν κατάφερα να μπω στην Καλών Τεχνών που ήθελα, πήγα φαντάρος και όταν γύρισα αποφάσισα ότι θέλω να κάνω τέχνη. Οπότε γράφτηκα σε μια σχολή φωτογραφίας για δύο χρόνια και έτσι ξεκίνησε και επίσημα το ταξίδι της φωτογραφίας.

q Θυμάμαι στις διακοπές μας να έχω πάντα εγώ τη φωτογραφική μηχανή. Και επειδή κάναμε πολλά ταξίδια –η μητέρα

Φωτογράφος. Γεννήθηκε στη Νέα Ιωνία, ζει στην Κυψέλη.

μου είναι από την Κωνσταντινούπολη–, θυμάμαι ότι εγώ έβγαζα φωτογραφίες. Η εφηβεία μου τη δεκαετία του ’90 είχε πολλά περιοδικά και πολλή μουσική... MTV και κλαμπ, έζησα όλο αυτό το dance explosion από πολύ μικρή ηλικία. Η μητέρα μου δούλευε σε δισκογραφική εταιρεία και έμπαιναν πολλοί δίσκοι στο σπίτι. Οπότε με τον αδερφό μου τους ακούγαμε. Θυμάμαι, την πρώτη φορά που πήγα σε κλαμπ ήμουν 15 χρονών – πήγαμε κρυφά με μία φίλη μου στο Battery. Φεύγαμε χωρίς λεφτά από το σπίτι, κάναμε οτοστόπ, μας κατέβαζε κάποιος στο κέντρο και πηγαίναμε στα κλαμπ. Τότε πήγα και στο Factory. Την πρώτη φορά δεν είχαμε καν λεφτά να μπούμε μέσα. Πήγαμε στην πόρτα και είπαμε «θέλουμε να μπούμε, μας αφήνετε;». Και μας άφησαν.

q Νομίζω ότι η αγάπη μου για τη φωτογραφία ξεκίνησε από τα περιοδικά της δεκαετίας του ’90, τα ξένα κυρίως. Ξεκίνησα να έρχομαι στο κέντρο της Αθήνας με τον αδερφό μου σε πολύ μικρή ηλικία, κρυφά από τη μαμά: δειλά, έφευγα, έπαιρνα το λεωφορείο, κατέβαινα στο κέντρο και έψαχνα να βρω δίσκους, ρούχα στο Metropolis, στο Discobole, στο Μοναστηράκι, στις αμερικάνικες αγορές. Θυμάμαι, στο Discobole ήμουν παιδάκι, 12 χρονών, κι όλοι οι άλλοι μέσα ήταν μεγάλοι. Έζησα την έκρηξη της ηλεκτρονικής μουσικής και όλες τις νεανικές υποκουλτούρες, ήταν μεγάλο σχολείο για μένα. Ως παιδί μπορούσα να αφομοιώνω τα πράγματα πολύ πιο εύκολα, έτσι διαμορφώθηκε η αισθητική μου, η κουλτούρα μου. To rave στα ’90s, στις αρχές του 2000 η indie μουσική, αυτά μας χαρακτήριζαν – μετά το 2005 αυτό το πράγμα έφυγε.

q Ένας άνθρωπος που μου άλλαξε τη ζωή είναι ο φίλος μου ο Δημήτρης, ο οποίος κάποια στιγμή μου είπε «πρέπει να αρχίσεις να ασχολείσαι με τη φωτογραφία αφού είναι κάτι που αγαπάς». Μου χάρισε μια κάμερα αναλογική του μπαμπά του, παλιά, και μου είπε «ξεκίνησε να βγάζεις φωτογραφίες», εκεί γύρω στις αρχές του 2000. Νομίζω ότι αυτή η περίοδος ήταν πολύ καθοριστική, γιατί ήταν κάτι που το σκεφτόμουν κι εγώ, έτσι πήρα την απόφαση να το σπουδάσω και να το δω και πιο σοβαρά. Προτού ακόμα τελειώσω τη σχολή, μπήκα κατευθείαν στη δουλειά, στην ΙΜΑΚΟ του Πέτρου Κωστόπουλου. Δούλεψα εκεί τέσσερα χρόνια, κάνοντας πολύ εμπορική φωτογραφία. Δεν ήταν κάτι που είχα στο μυαλό μου. Όταν ξεκίνησα, μου άρεσε πάρα πολύ η μόδα, οπότε νόμιζα ότι προοριζόμουν κάπως για εκεί. Κάποια στιγμή έκλεισε η ΙΜΑΚΟ, απολύθηκα και τότε συνειδητοποίησα ότι είχα ένα πορτφόλιο το οποίο εμένα προσωπικά δεν μου έλεγε τίποτα. Έτσι απογοητεύτηκα και σταμάτησα τη φωτογραφία. Πούλησα τη φωτογραφική μου μηχανή και δούλεψα σε ένα στούντιο, στο τεχνικό κομμάτι, για πέντε χρόνια. Ήταν και η περίοδος που ξεκίνησε η κρίση, οπότε τη φωτογραφία την έβγαλα από το μυαλό μου, έλεγα «μάλλον δεν θα φωτογραφίσω ξανά».

q Αυτό άλλαξε όταν αποφάσισα να μετακομίσω στην Κρήτη ως ερωτικός μετανάστης. Εκεί, αρχές της κρίσης, πήρα δανεική φωτογραφική μηχανή από μία φίλη μου, καθηγήτριά μου στη σχολή, και άρχισα να φωτογραφίζω πράγματα που μου άρεσαν. Στην Κρήτη ξεκίνησα τα προσωπικά μου πρότζεκτ, βρήκα πολύ ελεύθερο χρόνο, ηρεμία, ήταν και η επαφή με τη φύση που μου άρεσε πάρα πολύ και που κάπως την είχα στερηθεί στην Αθήνα, ήρθε από μόνο του όλο αυτό. Έζησα σχεδόν εφτά χρόνια στην Κρήτη.

q Στην Κρήτη ήταν επίσης η περίοδος που ανακάλυψα το Tumblr. Για μένα ήταν ό,τι πιο ωραίο, καινούργιο και ελεύθερο υπήρξε εκείνη την εποχή. Εκεί άρχισα να βλέπω πράγματα πολύ ανοιχτά και φιλελεύθερα, και είδα και πολύ ακραία πράγματα. Νομίζω ότι από εκεί μου ήρθε η όρεξη να αρχίσω ξανά να φωτογραφίζω, ίσως και λόγω του γυμνού – είδα πολύ. Η αλήθεια είναι ότι όταν ξεκίνησα με τη φωτογραφία, το γυμνό δεν το είχα καθόλου στο μυαλό μου, ίσως επειδή ήξερα την κλασική φωτογραφία γυμνού. Εκεί ανακάλυψα διάφορα πράγματα: φωτογράφους με τους οποίους μπορούσα να ταυτιστώ περισσότερο, τον Ren Hang, τον Wolfgang Tillmans, και είπα «θα αρχίσω να φωτογραφίζω κι εγώ με ό,τι έχω, τους φίλους μου, τις φίλες μου, τον εαυτό μου στις παραλίες». Ενίοτε έπαιρνα μια μηχανή μιας χρήσης και έβγαζα τη ζωή μου, την καθημερινότητά μου. Κάπως έτσι άρχισε σιγά σιγά να χτίζεται αυτό. Ξεκίνησα χωρίς πράγματα στο μυαλό μου, χωρίς πρότζεκτ, χωρίς τίτλους, και σταδιακά έβλεπα πράγματα που ήθελα να φωτογραφίσω, που με ενδιέφεραν. Μετά άρχισα να κάνω κάποιες συνεντεύξεις με τους φίλους μου, οι οποίοι προσπαθούσαν να μου κάνουν ερωτήσεις για να καταλάβω κι εγώ τι ήταν ακριβώς αυτό που έκανα. Τα επόμενα πέντε χρόνια εξελίχθηκα πάρα πολύ. Είχα βρει αυτό που μου άρεσε και ήθελα να κάνω. Φωτογράφιζα πάρα πολύ συχνά, συνέχεια, ασταμάτητα. Οπότε συγκεντρώθηκε ένας πολύ μεγάλος όγκος δουλειάς που άρχισε να αποκτά ταυτότητα· στην πορεία όλο αυτό έγινε αβίαστα, δεν πίεσα καταστάσεις. Άρχισα να ανεβάζω φωτογραφίες στο Tumblr, που το έχω ακόμα και εξακολουθώ να ανεβάζω, παρότι μου έχουν λογοκρίνει φωτογραφίες. Μάλιστα, σε σχέση με το Instagram, ήταν πάντα ο χώρος στον οποίο ένιωθα πολύ πιο άνετα να ανεβάσω πράγματα χωρίς να πρέπει να μετρήσω τα likes. Οτιδήποτε κάνω θα το ανεβάσω στο Tumblr χωρίς σκέψη και μετά θα μπω στη διαδικασία να σκεφτώ ποιες φωτογραφίες θα επιλέξω για να ανεβάσω στα άλλα media.

q Κάποια στιγμή άρχισα να στέλνω submissions παντού, σε όποια περιοδικά και σάιτ μου άρεσαν και παρακολουθούσα. Έκανα μια συνεργασία με το «Vice» και μετά με το «Juxtapose», το πολύ ωραίο αυτό περιοδικό, το ένα έφερε το άλλο και γρήγορα μαζεύτηκε ένα πολύ δυνατό online presentation. Εγώ απλώς έβγαζα φωτογραφίες και έστελνα, αλλά το είχα δει ως full-time job. Αυτό έκανα στην Κρήτη, με ό,τι κόστος είχε. Άρχισα να πουλάω από πολύ νωρίς σε πάρα πολύ χαμηλές τιμές. Εννοείται ότι έκανα και άλλα πράγματα ταυτόχρονα κατά καιρούς. Έχω δουλέψει και σε φούρνο το πρωί και σε ζαχαροπλαστείο και σε beach bar. Από τη στιγμή που ξεκίνησα τα πρότζεκτ με τη φωτογραφία, οι δουλειές μου ήταν πάντα λίγο on the side, απλώς για να βγάζω κάποια χρήματα και να βιοπορίζομαι. Η φωτογραφία ήταν στο μυαλό μου 100%. Νομίζω ότι γι’ αυτό πήγε κάπου, γιατί πραγματικά αφοσιώθηκα σε αυτό που έκανα και άρχισα να το εξερευνώ, να το αναλύω πάρα πολύ στο μυαλό μου, τόσο που έγινε σημαντικό για μένα.

q Υπήρχαν πράγματα τα οποία τα ήξερα για τον εαυτό μου, για τη σεξουαλικότητά μου, που δυσκολευόμουν πάρα πολύ να τα εκφράσω και να τα πω προς τα έξω, ακόμα και σε φίλους μου. Οπότε, οι φωτογραφίες μου κάποια στιγμή έγιναν κάτι πάρα πολύ απελευθερωτικό. Φωτογράφιζα με πολλούς ενδοιασμούς στην αρχή και με λίγο φόβο για το τι θα πει ο κόσμος, κάποιοι γνωστοί μου κ.λπ., η μάνα μου και ο αδερφός μου, αλλά το ξεπέρασα γρήγορα αυτό, γιατί ήταν πολύ ωραίο το συναίσθημα τού να κάνω πράγματα που μου αρέσουν. Και μετά ξεκόλλησα και είπα «πάμε τώρα». Κάποια στιγμή έφτασα στο σημείο να θέλω να προκαλώ επίτηδες, να θέλω να τεστάρω τα όριά μου. Αυτό έγινε σε μεγαλύτερο βαθμό όταν άρχισα να φωτογραφίζω τον εαυτό μου, γιατί γενικά είμαι πολύ ντροπαλός άνθρωπος. Έχω πολλές αναστολές, έχω μεγαλώσει σε ένα πολύ συντηρητικό περιβάλλον, με δύο θείους παπάδες· η εκκλησία υπήρχε πάρα πολύ έντονα στη ζωή μου. Δεν είχαμε και την παρουσία του πατέρα στο σπίτι, μόνο τη μητέρα μου, γιατί χώρισαν και ο πατέρας μου έφυγε στο εξωτερικό, σχεδόν δεν τον είδα ποτέ ξανά. Στο σπίτι μας γίνονταν τραπέζια και με άλλους παπάδες, κάθε Κυριακή με ξύπναγαν για να πάω στην εκκλησία. Και μένα για παπά με προόριζαν, κι όταν δεν φτούρησε αυτό, ήθελαν να με κάνουν ψάλτη. Ήταν γενικά ένα περιβάλλον πάρα πολύ αυστηρό, γιατί η μητέρα μου δούλευε κι εγώ μεγάλωσα με

26

LiFO

απο τον m.hulot φωτογραφιeσ: παρισ ταβιτιαν

05.11.26

l.a. vs αθήνα Η Αθήνα υπάρχει στη ζωή μου, υπήρχε πάντα, με καθιέρωσε. Και με βοήθησε πάρα πολύ να την εκτιμήσω το ότι έζησα για κάποια χρόνια στο εξωτερικό, στο Λος Άντζελες. Είναι μια σχέση αγάπης και μίσους. Πάντα αισθάνομαι φοβερή οικειότητα με αυτή την πόλη και παράλληλα είναι και μια πόληφάντασμα για μένα.

LiFO 05.11.26

27

τη γιαγιά μου πιο πολύ, η οποία μας είχε πολύ περιορισμένους. Καταλαβαίνεις πόσο αντιδραστικό ήταν για το περιβάλλον του σπιτιού το ότι κατέβαινα κρυφά στο κέντρο μόνος μου και έψαχνα πράγματα, τα έκανα όλα κρυφά. Άνοιγα την εξώπορτα την ώρα που κοιμόντουσαν και την άφηνα ανοιχτή για να μην κάνει θόρυβο κλείνοντας, στις πέντε ώρα το πρωί. Δεν με πιάσανε ποτέ, εν τω μεταξύ. Πάντα ήμουν το καλό παιδί που έκανα πράγματα κρυφά.

ΙNFO

Το βιβλίο του Κωστή Φωκά Boys with feelings κυκλοφορεί από το Hyper Hypo. hyperhypo.gr Instagram: kostis.fokas

q Η φωτογραφία με βοήθησε πάρα πολύ να ξεπεράσω όλους τους ενδοιασμούς που είχα και τις φοβίες, την ανασφάλεια με το σώμα μου. Κουβαλούσα πάρα πολύ το θρησκευτικό κομμάτι, ακόμα το κουβαλάω σε έναν βαθμό, δεν φεύγει ποτέ αυτό. Πάντα έχεις τις ενοχές. Αυτό είναι και το κομμάτι που με έχει ταλαιπωρήσει πιο πολύ στη ζωή μου, οι ενοχές. Και μέχρι τα 47 μου τις ενοχές μου προσπαθώ να δουλέψω.

q Στο Λονδίνο πήγαινα αρκετά συχνά, για εκθέσεις, για πρότζεκτ που δούλευα. Έχω μείνει εκεί κάποια διαστήματα, από ένα τρίμηνο μέχρι έναν χρόνο, τέσσερις-πέντε φορές, πάντα με την προοπτική, όμως, ότι θα γυρνούσα. Δεν μου άρεσε το Λονδίνο για να μείνω μόνιμα. Ξεκίνησα να πηγαίνω την περίοδο που ήμουν στην Κρήτη, οπότε ήταν και ένα διάλειμμα, να φύγω από το κλειστό περιβάλλον του νησιού και να πάρω λίγο τον αέρα μου έξω.

q Το βιβλίο που κυκλοφορήσαμε με το Hyper Hypo πέρσι, τέλος του χρόνου, το Boys with feelings, ήταν ουσιαστικά ένας αριθμός φωτογραφιών ο οποίος βγήκε με πάρα πολλή δυσκολία. Το 2019 βρήκα αυτόν τον τίτλο γιατί είχα δει τη φράση στο Λονδίνο, σε γκράφιτι, και μου κόλλησε. Μετά συνειδητοποίησα ότι ως τίτλος με εξέφραζε πάρα πολύ σε σχέση με αυτά που έβγαζα, που είχαν να κάνουν με φωτογραφίες που μιλούσαν γενικά για πολύ προσωπικά πράγματα, γιατί τα άτομα στις φωτογραφίες σε έναν βαθμό είμαι εγώ. Ο τίτλος ήρθε και κούμπωσε πολύ ωραία στο πρότζεκτ· μετά άρχισα πολύ στοχευμένα να δουλεύω, γιατί προηγουμένως ήταν λίγο πιο abstract όλο αυτό. Υποσυνείδητα έβγαζα πράγματα που μου άρεσαν και μετά απλώς συνειδητοποίησα ότι τελικά κάτι θέλω να πω μέσα από αυτό. Στην αρχή με ρωτάγανε «τι είναι αυτό που κάνεις;» και δεν ήξερα τι να απαντήσω, έλεγα «δεν ξέρω ακριβώς. Εμένα μου αρέσει να βγάζω φωτογραφίες». Στην πορεία έγινα πιο συγκεκριμένος, ήξερα πολύ καλύτερα τι ήθελα να βγάλω. Είχα δημιουργήσει ένα προσωπικό στυλ κι αυτό έκανε τα πράγματα πολύ πιο εύκολα. Κάποια στιγμή έφτασα στο σημείο να ανατρέχω σε παλιότερες φωτογραφίες μου για να εμπνέομαι και να δημιουργώ πράγματα. Ήταν κάπως σαν να κούμπωσαν όλα μαζί.

q Το πρότζεκτ αυτό είναι πολύ προσωπικό. Και ως το πρώτο μου νομίζω ότι ήταν και λίγο αναπόφευκτο το να γίνει τόσο προσωπικό. Θεωρώ ότι σε πολύ μεγάλο βαθμό ταυτίστηκε αρκετός κόσμος που είναι στη δική μου φάση: ένα κουίρ άτομο που ζει στην Ελλάδα, περνώντας όσα είπαμε. Ήταν αρκετά ωραία διαδικασία, απελευθερωτική. Αισθανόμουν τόσο καλά που έβγαζα φωτογραφίες, που έπαιρνα δύναμη από αυτό ουσιαστικά. Όλο αυτό συνέπεσε με την περίοδο της έξαρσης του ίντερνετ και νομίζω ότι επειδή εμείς ξέρουμε πώς είναι να ζεις χωρίς ίντερνετ, χωρίς να πρέπει να ποστάρεις πράγματα, εμπειρίες κ.λπ., συνειδητοποίησα τι ωραίο που είναι το ανθρώπινο στοιχείο, αναρωτήθηκα αν θα ξαναγίνουμε λίγο άνθρωποι τέλος πάντων. Ένας λόγος που τώρα αποφάσισα να βγάζω φιλμ είναι το ότι έχει ξεφύγει τόσο πολύ το τεχνικό κομμάτι. Το τελευταίο τρίμηνο πήρα μια μέτρια αναλογική μηχανή και πλέον θέλω να πάω ακόμα πιο πολύ στο αναλογικό, να απομακρυνθώ από όλο αυτό το κομμάτι της τεχνολογίας.

q Είναι περίεργα τα πράγματα με τις σχέσεις των ανθρώπων. Όσο μεγαλώνω γίνομαι πιο επιλεκτικός, πιο περίεργος, πιο δύσκολος, αλλά έχω βρει και μια ηρεμία, μπορώ να καταλαβαίνω τους ανθρώπους πολύ πιο γρήγορα, πιο εύκολα. Καταλαβαίνω ποιος άνθρωπος μπορεί να μου ταιριάζει, ποιος όχι. Για μένα είναι μια ωραία διαδικασία το ότι μεγαλώνω. Έχω φτάσει 47 χρονών και δεν θα ήθελα να γυρίσω στα 27. Μου αρέσει αυτό που γίνομαι μεγαλώνοντας. Και καταλαβαίνω ότι κάνω και λάθη.

q Όσο περνάει ο καιρός γίνεται όλο και πιο δύσκολο να ανεβάσεις μια φωτογραφία στο Instagram, και δεν ξέρεις και την ανταπόκριση πολλές φορές. Όχι αν θα αρέσει ή όχι, αν θα μπορούσε να ακουμπήσει μια πολύ λεπτή κατάσταση, την οποία εγώ μπορεί να μην την είχα σκεφτεί. Μου έχει συμβεί με φωτογραφίες να πρέπει να τις κατεβάσω γιατί στην πορεία συνειδητοποίησα ότι μπορεί να είναι προσβλητικές για κάποιον. Ή, για πάρα πολύ καιρό, επειδή φωτογράφιζα άτομα του περιβάλλοντός μου, μου έστελνε κόσμος και μου έλεγε «γιατί δεν φωτογραφίζεις μαύρα άτομα;». Κάποιοι νόμιζαν ότι το κάνω επειδή δεν θέλω. Και έμπαινα στη διαδικασία να απαντώ και να λέω ότι «δεν υπάρχει μαύρος άνθρωπος στο δικό μου το περιβάλλον, οπότε δεν μπορώ και να τον φωτογραφίσω. Θα ήθελα πάρα πολύ». Ήταν μια κατάσταση η οποία παρεξηγήθηκε από κόσμο.

q Πώς μπορεί να επιβιώσει ένας επαγγελματίας φωτογράφος σήμερα που όλοι είναι φωτογράφοι κατά κάποιον τρόπο; Εγώ πήρα την απόφαση να ασχοληθώ με την τέχνη πληρώνοντας το ανάλογο τίμημα. Δεν ζω πλουσιοπάροχα σε καμία περίπτωση, αλλά έτσι κάπως κρατάω αληθινό αυτό που θέλω να κάνω. Δεν με ενδιαφέρει να γίνω πλούσιος, δεν με ενδιαφέρει να βγάζω χρήματα, με ενδιαφέρει να είμαι καλά, να περνάω καλά και να κάνω πράγματα που αγαπάω, να έχω μια ψυχική ησυχία και ισορροπία. Και μου το δίνει πάρα πολύ η τέχνη αυτό. Με κάνει να αισθάνομαι πολύ καλά. Είναι αρκετά δύσκολο, είναι η αλήθεια, αλλά αξίζει τον κόπο. Μεγαλώνοντας, γίνεται όλο και πιο δύσκολο. Αλλά με έχει πιάσει πείσμα.

q Στο Λος Άντζελες πήγα λίγο πριν από τον Covid. Ερχόμουν και έφευγα. Συνολικά αυτό κράτησε πέντε χρόνια. Ζούσα σε μια πάρα πολύ άσχημη περιοχή στο downtown του Λος Άντζελες, η οποία ήταν πάρα πολύ σκληρή. Είδα πάρα πολύ άγρια πράγματα, που δεν είχα δει ποτέ στην Αθήνα. Καταστάσεις με πολλή φτώχεια, πάρα πολλούς άστεγους, βρομιά, αλλά σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό από ό,τι στην Αθήνα. Γενικά έχεις μια τελείως διαφορετική εικόνα για το Λος Άντζελες, αλλά αυτό έχει να κάνει και με το πού ζεις. Το downtown δεν έχει καμία σχέση με το Μπέβερλι Χιλς, μιλάμε για δύο τελείως διαφορετικούς κόσμους. Νομίζω ότι με σκλήρυνε η Αμερική αλλά μου έδωσε και φοβερή ελευθερία. Εκεί ήμουν μόνος μου, μακριά από όλους και από όλα.

Πώς μπορεί να επιβιώσει ένας επαγγελματίας φωτογράφος σήμερα που όλοι είναι φωτογράφοι κατά κάποιον τρόπο; Εγώ πήρα την απόφαση να ασχοληθώ με την τέχνη πληρώνοντας το ανάλογο τίμημα. Δεν ζω πλουσιοπάροχα σε καμία περίπτωση, αλλά έτσι κάπως κρατάω αληθινό αυτό που θέλω να κάνω.

q Όλες τις εκθέσεις που έχω κάνει έξω τις έχω κλείσει μέσω ίντερνετ. Ακόμα και για την τελευταία έκθεση που έκανα στο Σαν Φρανσίσκο, έτσι με βρήκαν. Είχα ξεκινήσει μια συνεργασία με μια γκαλερί στο Σαν Φρανσίσκο, όπου έκανα μια έκθεση και με εκπροσωπούσαν για κάποια χρόνια, οπότε έπρεπε να είμαι εκεί. Είχα φτιάξει έναν κύκλο από ανθρώπους που είχα γνωρίσει στην Αθήνα αλλά και εκεί, και στην αρχή πήγα για λίγο, μετά ξαναπήγα γιατί έπρεπε να είμαι στην γκαλερί, και σιγά σιγά μπήκα στη διαδικασία να βγάλω τη βίζα. Το 2023, έπειτα από πέντε χρόνια, γύρισα στην Ελλάδα για λίγο, δεν είχα σκοπό να μείνω μόνιμα, και τελικά ήρθαν έτσι τα πράγματα και έμεινα εδώ. Μου στοίχισε, γιατί πιστεύω ότι δεν έκανα όλα αυτά τα πράγματα που ήθελα να κάνω, δυστυχώς, αλλά πήρα πράγματα από την Αμερική που με έκαναν να εκτιμήσω την Αθήνα. Είδα μια Αθήνα λίγο διαφορετική, σε σχέση με πριν από το 2020. Θα πω καλύτερη, γιατί θέλω να είμαι αισιόδοξος.

q Η ζωή με έχει μάθει ότι αν είσαι καλός και βλέπεις τα πράγματα θετικά, θα σου συμβούν καλά πράγματα. Κάρμα λέγεται, νομίζω. Ό,τι δίνεις, παίρνεις. Διαβάστε ολόκληρη τη συνέντευξη στο lifo.gr.

28

LiFO

05.11.26

916

ΧΟΡΟΣ

Tanztheater Wuppertal Pina Bausch – Vollmond Το Χοροθέατρο του Βούπερταλ επιστρέφει με την Πανσέληνο, τη δημιουργία της Πίνα Μπάους που πρωτοπαρουσιάστηκε το 2006. Ένας μεγάλος βράχος και το νερό που απλώνεται στη σκηνή ορίζουν τον χώρο μέσα στον οποίο οι χορευτές δοκιμάζουν σχέσεις και αντοχές. Η μουσική περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, Toμ Γουέιτς, Cat Power και Balanescu Quartet. Οι τέσσερις παραστάσεις είναι ήδη sold out. 6-9/11, 20:00, Μέγαρο Μουσικής Αθηνών Αίθουσα Αλεξάνδρα Τριάντη, Βασ. Σοφίας & Κόκκαλη, Αθήνα, είσοδος: 15 ευρώ

30

THE WEEK Όσα ξεκινάνε αυτή την εβδομάδα

32

ΣΙΝΕΜΑ Οι νέες ταινίες της εβδομάδας

36

BIBΛΙΟ Η αγάπη που επιμένει κι όταν το σώμα έχει χαθεί

φωτο: uwe stratmann

38

ΜΟΥΣΙΚΗ Dungeon Synth στην Ελλάδα

LiFO 05.11.26

29

the week

ταυτότητα. Μια γυναίκα επιχειρεί να αποχωριστεί όσα έχει μάθει να φορά ως θηλυκότητα και να αναγνωρίσει τον εαυτό της χωρίς αυτά. Την πρωτότυπη μουσική υπογράφει ο Λαέρτης Μαλκότσης. 5-26/11, 21:00, Red Jasper Cabaret Theatre, Κεφαλληνίας 18, Κυψέλη, είσοδος: από 10 ευρώ

6 ΘΕΑΤΡΟ Για τρία ψυγεία και ένα πλυντήριο

Η Κυριακή Μήτσου μεταφέρει στη σκηνή την έρευνα της Γκόντα βαν Στιν για τις διακρατικές υιοθεσίες Ελληνόπουλων κατά τον Ψυχρό Πόλεμο. Μαρτυρίες και αρχειακό υλικό συναντούν ένα πολυπρόσωπο σύνολο, με τη συμμετοχή της ίδιας της ερευνήτριας και υιοθετημένων ανθρώπων. Στις 8 Νοεμβρίου η παράσταση συνοδεύεται από διερμηνεία στην ελληνική νοηματική γλώσσα και συζήτηση με το κοινό.

STOEP TH S PR ES

6-8/11 & 13-14/11, Ολύμπια - Δημοτικό Μουσικό Θέατρο «Μαρία Κάλλας», Ακαδημίας 59, Παρ. 21:00, Σάβ. 18:00 & 21:00, Κυρ. 19:00, είσοδος: 20-42 ευρώ. Με αγγλικούς υπέρτιτλους

7 ΣΥΝΑΥΛΙΕΣ Sleaford Mods

CLUBBING 303 Rave x Rooftop

05-11 no ε μ β ρ ιου 20 26

1 CLUBBING Photon Athens Το Photon του Ben Klock επιστρέφει στην Αθήνα, με τη μουσική και τον σχεδιασμό του φωτισμού να καθορίζουν την εμπειρία στον χώρο. Μαζί με τον Βερολινέζο DJ εμφανίζονται οι MARRON, The Lady Machine και Cirkle, ενώ ο Colin Benders παρουσιάζει live. Μια συνάντηση διαφορετικών προσεγγίσεων στο techno, από τα DJ sets μέχρι τη ζωντανή ηλεκτρονική σύνθεση.

τα μεσάνυχτα και συνεχίζεται μέχρι τις έξι το πρωί. 6/11, 00:00, IT Athens, Σολωμού 30 & Μπόταση 9, Εξάρχεια, είσοδος: 10 ευρώ

4 ΘΕΑΤΡΟ Άλεξ/Αλέξανδρος. Μια μικρή ιστορία βίας

7/11, 23:00, Universe Multivenue, λεωφ. Κηφισού 87, Αιγάλεω, είσοδος: από 35 ευρώ

2 ΦΕΣΤΙΒΑΛ JAM Pedals – 20 Years Anniversary Festival Η ελληνική εταιρεία κατασκευής εφέ κιθάρας γιορτάζει την πορεία της με ένα φεστιβάλ σε δύο σκηνές. Στο πρόγραμμα συμμετέχουν, μεταξύ άλλων, οι Villagers of Ioannina City, Raining Pleasure, Υπόγεια Ρεύματα, The Steams και That Pedal Show Band. Οι Dan και Mick του That Pedal Show συναντούν επίσης το κοινό σε ένα δωρεάν μεσημεριανό Q&A για τον κιθαριστικό ήχο. 8/11, 19:00, Gazarte Ground & Roof Stage, Βουτάδων 32-34, Γκάζι, είσοδος: από 15 ευρώ

3 CLUBBING Commun IT by Echoes απο τη μαρια παππα

30

LiFO

Η ομάδα Echoes διοργανώνει μια βραδιά στο IT Athens, με τους Ravar και Nosir σε κοινό set και τους Motiva και RAENT να συμπληρώνουν το πρόγραμμα. Το πάρτι στη Σολωμού ξεκινά λίγο πριν από

Το 303 Rave επιστρέφει στον έκτο όροφο του Gazi View με τους Christian Cambas, Deherian, SCTR και Tanison. Το πρόγραμμα κινείται στο techno και το industrial, με τέσσερις DJs να μοιράζονται τη βραδιά. Το πάρτι ξεκινά στις 23:30 και συνεχίζεται μέχρι τις 06:30. 6/11, 23:30, Gazi View, Ιάκχου 22, Γκάζι, είσοδος: 12 ευρώ

Ο Τζέισον Γουίλιαμσον και ο Άντριου Φερν επιστρέφουν στην Αθήνα με τον λιτό, αναγνωρίσιμο συνδυασμό ηλεκτρονικών beats και προφορικού λόγου των Sleaford Mods. Η οργή, το χιούμορ και οι παρατηρήσεις για την ταξική πραγματικότητα της Βρετανίας παραμένουν στον πυρήνα της μουσικής τους. Ένα δίδυμο που μεταφέρει τη γλώσσα της καθημερινότητας σε τραγούδια με την αμεσότητα του punk. 7/11, 20:00, Floyd, Πειραιώς 117, Γκάζι, είσοδος: 35 ευρώ

Η εξαφάνιση ενός αγοριού σε μια επαρχιακή πόλη βρίσκεται στην αφετηρία του έργου της Λητώς Τριανταφυλλίδου και του Πάνου Βλάχου. Χρόνια αργότερα, ένας από τους εμπλεκόμενους επιστρέφει στις αναμνήσεις του. Ο Πάνος Βλάχος και πέντε ανήλικοι ερμηνευτές αλλάζουν ρόλους, εξετάζοντας πώς καλλιεργείται η βία στα αγόρια και πού συναντιούνται η προσωπική ευθύνη και η συνενοχή μιας κοινότητας. Σκηνοθετεί η Λητώ Τριανταφυλλίδου.

8 ΘΕΑΤΡΟ Άννα Καρένινα Ο Πέτρος Ζούλιας διασκευάζει και σκηνοθετεί το μυθιστόρημα του Τολστόι, με τη Λένα Παπαληγούρα στον ομώνυμο ρόλο. Ο έρωτας της Άννας για τον Βρόνσκι γίνεται αφορμή για μια ιστορία στην οποία η προσωπική επιθυμία συγκρούεται με τους κοινωνικούς κανόνες και τη θέση της γυναίκας. Συμμετέχουν, μεταξύ άλλων, οι Γιάννης Τσορτέκης, Γιωργής Τσαμπουράκης και Ιβάν Σβιτάιλο.

Από 7/11, Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης, Πειραιώς 206, Ταύρος. Τετ. 19:00, Πέμ. 20:00, Παρ. 21:00, Σάβ. 18:00 & 21:00, είσοδος: από 20 ευρώ

Από 6/11, Ελληνικός Κόσμος - Αίθουσα «Αντιγόνη», Πειραιώς 254, Ταύρος, Τετ.-Πέμ. & Κυρ. 19:00, Παρ.-Σάβ. 21:00, είσοδος: από 18 ευρώ

5 ΠΕΡΦΟΡΜΑΝΣ Woman-Hood

9 ΣΥΝΑΥΛΙΕΣ Skinshape

Η Νατάσσα Αραμπατζή συνδυάζει ακροβατική κούνια, χορό και ποίηση σε μια σόλο περφόρμανς για τα κοινωνικά στερεότυπα γύρω από τη γυναικεία

Ο Γουίλιαμ Ντόρεϊ φέρνει το πρότζεκτ του «Skinshape» στην Αθήνα μαζί με την πενταμελή μπάντα του, λίγες ημέρες μετά την κυκλοφορία

05.11.26

του «Chapman’s Pool». Οι παλιές ηχογραφήσεις funk και reggae, η ψυχεδέλεια και οι αφρικανικές μουσικές αποτελούν βασικές αναφορές στον ήχο του. Στο Roof Stage, οι πολυεπίπεδες παραγωγές του αποκτούν τη μορφή ζωντανής συναυλίας. 7/11, 22:00, Gazarte Roof Stage, Βουτάδων 34, Γκάζι, είσοδος: από 29 ευρώ

ΘΕΑΤΡΟ

Μακμπέθ: 16 καρέ τραβηγμένα από τον Πρόσπερο με κάμερα μιας χρήσης Η Πειραματική Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου, με την καλλιτεχνική επιμέλεια του Ακύλλα Καραζήση, ξεκινά από τον Μακμπέθ και την Τρικυμία του Σαίξπηρ για να δοκιμάσει άλλους τρόπους συνάντησης με το κοινό. Παραστάσεις, περφόρμανς και ανοιχτές πρόβες συνυπάρχουν στο πρόγραμμα, δίνοντας στους θεατές πρόσβαση και στη διαδικασία με την οποία διαμορφώνεται το σκηνικό υλικό.

10 ΣΥΝΑΥΛΙΕΣ The Veils

the week

EKΔΗΛΩΣΕΙΣ

Το συγκρότημα του Φιν Άντριους εμφανίζεται στο Arch Club με το «Fragile World», το άλμπουμ που ακολούθησε το «Asphodels». Οι The Veils συνδυάζουν την ένταση του alternative rock με τη σκοτεινή αφήγηση και την εκφραστική ερμηνεία του τραγουδιστή τους. Στη μουσική τους, οι χαμηλόφωνες στιγμές μπορούν να δώσουν τη θέση τους σε κιθαριστικά ξεσπάσματα μέσα στο ίδιο τραγούδι. 7/11, 21:00, Arch Club, Κρήτης 1 & Πέτρου Ράλλη 29, Ταύρος, είσοδος: 20 ευρώ

11 ΣΥΝΑΥΛΙΕΣ Henge

ΦΕΣΤΙΒΑΛ 2nd Greek Dungeon Synth Festival

Από 5/11, Rex - Σκηνή «Κατίνα Παξινού», Πανεπιστημίου 48, Πέμ.-Σάβ. 21:00, Κυρ. 18:00, Τετ. 20:00, είσοδος: από 5 ευρώ

Οι Henge φτάνουν στο Gazarte με την εξωγήινη μυθολογία τους, τα παράξενα κοστούμια και έναν ήχο που συνδέει το ψυχεδελικό rock με την electronica και το rave. Το βρετανικό συγκρότημα αντιμετωπίζει τη συναυλία ως μια παράσταση επιστημονικής φαντασίας, στην οποία ο χορός έχει κεντρικό ρόλο. Στο υλικό του περιλαμβάνεται και το άλμπουμ «Journey to Voltus B». 6/11, 21:30, Gazarte Ground Stage, Βουτάδων 32-34, Γκάζι, είσοδος: 23 ευρώ

12 ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ Λανθάνουσες Μνήμες

Το δεύτερο Greek Dungeon Synth Festival συγκεντρώνει στο An Club δημιουργούς μιας μουσικής που συνδέει τα συνθεσάιζερ με τη φανταστική λογοτεχνία, τη medieval αισθητική και το dark ambient. Οι Arcana Liturgia από την Ιταλία και ο Lord Bakartia από τη Χώρα των Βάσκων συναντούν τους Arthuros, Budrum και Mythraen, παρουσιάζοντας διαφορετικές εκδοχές του είδους και της ζωντανής του απόδοσης.

Τ

As If

ΣΕ ΣΚΗΝΟΘΕΣΊΑ ΛΆΜΠΡΟΥ ΓΙΏΤΗ

έσσερα μονόπρακτα του Τενεσί Ουίλιαμς, ποιήματα, εικαστικές εικόνες και ζωντανή τζαζ μουσική συναντιούνται στο Studio Μαυρομιχάλη. Η παράσταση As If, που παρουσιάζει η Εταιρεία Δραματικής Έκφρασης και Θεραπείας «Παλμός», προσεγγίζει τον κόσμο του Αμερικανού συγγραφέα αναζητώντας, πίσω από τη συναισθηματική ευθραυστότητα των προσώπων του, την κοινωνική πίεση που τα περιβάλλει και τη δύναμη που επιστρατεύουν για να επιβιώσουν. Ο Λάμπρος Γιώτης συνθέτει τα γνωστά στο ελληνικό κοινό έργα Προς Κατεδάφιση και Μίλα μου σαν τη βροχή με τα Δημοτικό Σφαγείο και Κύριος Πάρανταϊς, τα οποία παρουσιάζονται εδώ για πρώτη φορά. Ανάμεσά τους, ποιήματα του Ουίλιαμς, σε πρώτη ελληνική απόδοση, λειτουργούν ως γέφυρες, συνδέοντας διαφορετικά πρόσωπα και καταστάσεις σε μια κοινή σκηνική διαδρομή. Μια ξεχασμένη κούκλα, μια παιδική ζωγραφιά, ένας σκισμένος χαρταετός, ένα συρμάτινο κλουβί: καθημερινά αντικείμενα αποκτούν νέες σημασίες, ανοίγοντας περάσματα ανάμεσα στο πραγματικό και το φανταστικό. Σε αυτή την ενδιάμεση περιοχή παραπέμπει και ο τίτλος, προσκαλώντας τον θεατή σε έναν χώρο στον οποίο η φαντασία επιτρέπει άλλες εκδοχές της εμπειρίας. Η σκηνοθετική ματιά εστιάζει στην ασφυξία του ατόμου όταν ο κυρίαρχος λόγος αποκλείει τη διαφορετική φωνή. Μέσα από τις διαπροσωπικές συγκρούσεις αναδεικνύονται ο αυταρχισμός, η αδιαλλαξία και η βία αλλά και η δυνατότητα της αφύπνισης. Η ευαισθησία γίνεται αφετηρία ανθεκτικότητας και η τέχνη προσφέρει χώρο στην επιθυμία και στην ελπίδα. Οργανικό μέρος της σύνθεσης αποτελεί η πρωτότυπη μουσική των Kukuruznik Quartet, που ερμηνεύεται επί σκηνής. Ο ρυθμός της τζαζ συνοδεύει τους ηθοποιούς, δίνοντας ζωτικότητα στις ιστορίες της φθοράς και της επιβίωσης, μέσα από τη συνάντηση ήχου και λόγου.

Σκηνοθεσία-Απόδοση ποιημάτων: Λάμπρος Γιώτης Μετάφραση: Ορέστης Κορακιανίτης Σκηνικά-Κοστούμια: Ερωφίλη Πολιτοπούλου Μουσική: Kukuruznik Quartet: Ορέστης Ζυρίνης, Νίκος Κορδέλης, Κωνσταντίνος Μεντζελόπουλος, Ευαγγελία Σταύρου Κίνηση: Στέλλα Κρούσκα Φωτισμοί: Σάκης Μπιρμπίλης Προβολές: Susami creative agency Παίζουν: Στέλιος Γιαννακός, Μυρτώ Λελόβα, Λάμπρος Παπαγεωργίου Ημέρες & ώρες παραστάσεων: Τετ.-Πέμ. 21:00 Πρεμιέρα: 11/11 Μέχρι 30/12/2026 Studio Μαυρομιχάλη, Μαυρομιχάλη 134, 210 6453330 Facebook: As If - Αφιέρωμα στον Tennessee Williams

6/11, 20:00, An Club, Σολωμού 13-15, Εξάρχεια, είσοδος: 15 ευρώ

Δέκα έργα καλλιτεχνών από την Ελλάδα και την Πολωνία εξετάζουν τη σχέση της ιστορικής μνήμης με τα αρχεία και την τεχνητή νοημοσύνη. Βίντεο, εγκαταστάσεις, διαδραστικά έργα και εμπειρίες εικονικής πραγματικότητας διερευνούν τι διατηρείται και τι χάνεται όταν η ανθρώπινη εμπειρία γίνεται δεδομένο. Την έκθεση επιμελούνται οι Anna Szylar και Εύη Στάμου, με παράλληλες συζητήσεις και masterclasses. 4-12/11, Ρομάντσο, Αναξαγόρα 3-5, Ομόνοια, Δευ., Τετ. & Παρ. 12:00-18:00, Τρ. & Σάβ. 12:0020:00, είσοδος ελεύθερη

LiFO 05.11.26

31

Σινεμά

όλο το σινεμά αλλά και τα υπολογίσιμα θεατρικά του Μακντόνα, και κυρίως τους λυπητερούς, εξομολογητικούς ανδρικούς δεσμούς σε οριακές καταστάσεις, θυμίζοντας την Μπριζ, τις Πινακίδες, το ντουέτο του Ινισέριν και τους Ψυχοπαθείς, αν και εδώ ο X factor είναι ο μέγας Τζον Μάλκοβιτς. Ιδιοσυγκρασιακός ανάμεσα σε ισάξιους καρατερίστες, ο λάτρης του ρίσκου, που δεν φοβήθηκε ακόμη και να πουσάρει την αξιοπρέπεια σε όρια αμηχανίας, βάζει όλα τα κομμάτια στη σωστή τους θέση σε έναν ρόλο υψίστης μελαγχολίας και αβίαστης πλάκας – σαν να ζυμώνει τη χολή με ζάχαρη. Ο Κρις είναι ρόλος ζωής, ο Μακντόνα τον έγραψε έτσι ώστε να δυναμιτίζει συνεχώς την προκαθορισμένη ισόβια αποστολή του πράκτορα, και ο Μάλκοβιτς τον κέντησε με ποιητικότητα, γνωρίζοντας πως οφείλει να ξεκουρδίσει τον ρόλο και να αδειάσει την ψυχή του για να θυμηθεί ποιος πραγματικά είναι. Αδιανόητα καλός – και ο συναγωνισμός στο επερχόμενο Όσκαρ πρώτου ρόλου θα είναι συναρπαστικά σφοδρός! VILLAGE RENTI 5,14 - VILLAGE MALL 2,3,5,8,9,13,14 - VILLAGE PAGRATI 1,5 - VILLAGE AG.DIMITRIOS 4 VILLAGE ESCAPE ILION 4 - VILLAGE GLYFADA 1,3 - ΝΑΝΑ CINEMAX 1,3 - ΑΕΛΛΩ CINEMAX 1,3 - ΚΗΦΙΣΙΑ CINEMAX 1,3 - WEST CITY 1,2 - ΑΘΗΝΑΙΟΝ 1,2,4 - ΑΙΓΛΗ 1,2 ΒΑΡΚΙΖΑ 1 - CINOBO OPERA 1 - ΔΑΝΑΟΣ 1,2 - ΔΙΑΝΑ ΚΙΝΗΜΑΤΟΘΕΑΤΡΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΡΑΣ-ΒΛΑΧΟΠΟΥΛΟΥ 1 ΤΑΙΝΙΟΘΗΚΗ ΛΑΪΣ 1 - ΤΡΙΑ ΑΣΤΕΡΙΑ 1,2 - ΖΕΑ

απο toν θοδωρη κουτσογιαννοπουλο

Wild Horse Nine Ελαφριά ελεγεία, δράμα και κωμωδία με αξεδιάλυτες ραφές και ρυθμική μαεστρία, το «Wild Horse Nine» συμπυκνώνει όλο το σινεμά αλλά και τα υπολογίσιμα θεατρικά του Μακντόνα.

Club Kid ΣΚΗΝΟΘΕΣIΑ: Τζόρνταν Φέρστμαν Π Ρ Ω ΤΑ Γ Ω Ν Ι Σ Τ ΟΥ Ν : Τζόρνταν Φέρστμαν, Ρέτζι

ΣΥΝΟΨΗ: Λίγο πριν από το πραξικόπημα της Χιλής το

1973, οι πράκτορες της CIA Kρις και Λι στέλνονται από το Σαντιάγο στο Νησί του Πάσχα από τον προϊστάμενό τους, MJ. Ανάμεσα στα εμβληματικά αγάλματα του νησιού, και καθώς οι μακροχρόνιοι συνεργάτες παλεύουν με το σκοτεινό παρελθόν τους και τις τρέχουσες συνωμοσίες, ο δεσμός του Κρις με δύο επαναστάτριες φοιτήτριες απειλεί να ανατρέψει το ταξίδι όλων.

Η

Αριστούργημα Πολύ Καλό Καλό Ικανοποιητικό Μέτριο Κακό

32

LiFO

επιστροφή του Μάρτιν Μακντόνα πίσω από τις κάμερες μετά τα Πνεύματα του Ινισέριν διαθέτει τρία ασυναγώνιστα ατού: το καταπληκτικό location του Ράπα Νούι –ιστορικά, είναι μόλις η δεύτερη ταινία που γυρίστηκε στο Νησί του Πάσχα–, την ερμηνεία του Τζον Μάλκοβιτς, κορυφαία σε μια καριέρα που αριθμεί πολλές αξέχαστες στιγμές καθώς και δύο υποψηφιότητες για Όσκαρ, και ένα μελαγχολικά αστείο σενάριο, που υποστηρίζεται από τη συνήθη σκηνοθετική ευελιξία του Ιρλανδού δημιουργού. Το Wild Horse Nine είναι το πορτρέτο ενός βετεράνου της CIA στη Χιλή του Αλιέντε, λίγους μήνες πριν από το μοιραίο πραξικόπημα. Ο Κρις είναι πράκτορας και εκτελεστής και φαίνεται έτοιμος να παραδώσει πνεύμα και σώμα έπειτα από μια καριέρα με μεγάλες επιτυχίες, ανάμεσα σε αυτές και τα γεγονότα του ’63 στο Ντένβερ, αλλά και κάποιες αστοχίες, όπως ο Κόλπος των Χοίρων! Στα πρόθυρα φυσικής και διανοητικής κατάρρευσης, σώζεται από τα δυνατά αντανακλαστικά του αλλά θέτει σε κίνδυνο την υπηρεσία, και ο μοναδικός του φίλος και συνάδελφος, ο Λι, ναι μεν τον προσέχει, αλλά από την άλλη δίνει ραπόρτο στα κεντρικά και τον νευρικό MJ (Στιβ Μπουσέμι) για το ταξίδι αναψυχής και αποχαιρετισμού που κάνουν οι δυο τους. Ο Μακντόνα δεν κινηματογραφεί το Ράπα Νούι απόκοσμα και καρτποσταλικά,

προτιμώντας να το ταιριάξει στη ματιά του Κρις, σε ανθρώπινες διαστάσεις, σαν έναν ξεχωριστό τόπο που επισκέπτεται ένας παράξενος Αμερικανός στα ’70s που δεν τον νοιάζει η ιστορικότητά του, έχει απλώς την περιέργεια να δει από κοντά πόσο τεράστια είναι τα κεφάλια των αιώνιων αγαλμάτων, ενώ κάποια στιγμή θυμάται πως θα προτιμούσε να κάνει βόλτες με μια γόνδολα στη Βενετία. Η κατάσταση εκεί εφαρμόζει ιδανικά στον παραλογισμό που τόσο αγαπά ο Μακντόνα: ο Κρις, που υποτίθεται πως ετοιμάζει απομνημονεύματα ικανά να κάψουν τις μυστικές υπηρεσίες και ενδεχομένως έχει ακόμη στην κατοχή του αντικείμενα που σχετίζονται με τη δολοφονία του Κένεντι, ίσως και τη διαβόητη καραμπίνα, είναι μια αποσυντονισμένη ωρολογιακή βόμβα, ενώ ο Λι, που τον βλέπει όχι απλώς ως μέντορα αλλά σαν πατέρα, αν και δεν ξεχνά ποιον οργανισμό υπηρετεί (και σε ποια χρονική συγκυρία…), συνήθως τον κοιτάζει με ανοιχτό το στόμα, τη μια με λύπηση και την άλλη με εκνευρισμό – είναι τρομερός, για μια ακόμη φορά, ο Σαμ Ρόκγουελ. Η ιδιαιτερότητα του χαρακτήρα που πλάθει ο Μάλκοβιτς μαζί με τον Μακντόνα είναι πως ένας κατ’ επάγγελμα ψεύτης, θέσει ανήθικος και αδίστακτος, δεν έχει πλέον τίποτε να χάσει στο λυκόφως μιας άχαρης ζωής και εκστομίζει εξωφρενικές αλήθειες για τη δουλειά του και τον ρόλο της υπηρεσίας του, που ακόμη και οι αριστερές κοπέλες που συναντά στο αεροδρόμιο του Σαντιάγο δυσκολεύονται να πιστέψουν ή να διακρίνουν την πρόθεση του δόλου και τα ψήγματα ειλικρίνειας πίσω από αυτές. Ελαφριά ελεγεία, δράμα και κωμωδία με αξεδιάλυτες ραφές και ρυθμική μαεστρία, σαν τραγούδι αποχαιρετισμού με τις μεγαλόκαρδες στιγμές να τρώνε ξύλο από ποταπές λεπτομέρειες, το Wild Horse Nine συμπυκνώνει

INFO

Άμπσολομ

WILD HORSE NINE ΣΥΝΟΨΗ: Η ζωή ενός ξεπεσμένου underground διορΣΚΗΝΟΘΕΣIΑ:

Μάρτιν Μακντόνα ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΟYΝ:

Τζον Μάλκοβιτς, Σαμ Ρόκγουελ, Στιβ Μπουσέμι

γανωτή πάρτι αλλάζει όταν πρέπει να φροντίσει έναν γιο του οποίου την ύπαρξη δεν γνώριζε. Ουδέποτε ο Τζόρνταν Φέρστμαν θέλησε να μας συστηθεί ως συμπαθής και καλόκαρδος, κάνοντας ό,τι περνούσε από το χέρι και την αιχμηρή πένα του για να κατακεραυνώσει τους υποκριτές, συνήθως μέσα σε πλαίσια σατιρικής κωμωδίας μικρής διάρκειας, social και τηλεοπτικής. Στο κινηματογραφικό του ντεμπούτο, αντλεί από τις βιωματικές του εμπειρίες στην κουίρ σκηνή της Νέας Υόρκης για να σκηνοθετήσει τον εαυτό του ως Πίτερ, διοργανωτή πάρτι στο Μπρούκλιν που έχει φτάσει στο ναδίρ, προσωπικά και επαγγελματικά, χωρίς δουλειά και προοπτικές, προτού του χτυπήσει κυριολεκτικά την πόρτα η χρυσή ευκαιρία που δεν φαντάστηκε ποτέ. Μια γυναίκα τού φέρνει πεσκέσι ένα 10χρονο αγόρι, τον βιολογικό γιο του από μια μητέρα που δεν ζει πια, και που ούτε καν θυμάται πώς και πού τη συνάντησε, πόσο μάλλον αν είχε κάνει σεξ μαζί της. Πλέον οφείλει να φροντίσει τον ανέστιο και απροστάτευτο Άρλο, και για να το κάνει, θα πρέπει να προσαρμόσει το χαοτικό lifestyle του, να προειδοποιήσει τον φαντεζί κύκλο φίλων και γνωστών να προσέχουν τι λένε και πώς συμπεριφέρονται μπροστά στο παιδί και να βγει από το τέλμα γιατί οι περιστάσεις είναι επείγουσες και το στάτους ενός άνεργου νυχτερινού promoter δεν συνάδει με τις υποχρεώσεις ενός full-time κηδεμόνα. Όσο κι αν έχει τη φόρα της αδέσμευτης πλάκας για τη ζωή, ο

05.11.26

ΠΡΩΤΗ ΠΡΟΒΟΛΗ Πίτερ έχει αφήσει τις παλιές του συνήθειες και τον κυριεύει η πικρία της καθυστερημένης ενηλικίωσης, σαν πικρό δάκρυ απολογισμού σε έναν ωκεανό ξεφαντώματος χωρίς απολογίες. Η λύτρωση δεν είναι απλή, ούτε στιγμιαία υπόθεση. Ο Φέρστμαν μάς προτείνει μια χολιγουντιανά γλυκύτερη πλευρά του χαρακτήρα του και το στοίχημα που κερδίζει είναι ότι δεν προδίδει την ταυτότητα και τις καταβολές του, την τραχύτητα ενός τρόπου ζωής που πόρρω απέχει από τα τακτοποιημένα πρότυπα και τις επιλογές ενός κοινωνικά συνειδητοποιημένου, απελευθερωμένου γκέι άνδρα. Το Club Kid είναι ατακαδόρικο και ρυθμικό, ωστόσο δεν αποφεύγει τις παγίδες μιας (αναμενόμενης εξέλιξης) οικογενειακής κομεντί, που θέλει πολύ να αρέσει – δεν είναι τυχαία η καθησυχαστικά θερμή υποδοχή της ως ταινίας έναρξης πολλών φεστιβάλ, κάτι που δεν είχε καταφέρει το πρόσφατο Bros με τον Μπίλι Άικνερ. Ο 14χρονος Ρέτζι Άμπσολομ είναι η μαγνητική παρουσία στο Club Kid, ένας νεαρός Βρετανός ηθοποιός με ταλέντο ισάξιο με εκείνο του Όουεν Κούπερ. ΑΒΑΝΑ - CINOBO OPERA 1,2 - ΓΑΛΑΞΙΑΣ 1,2 - ΤΡΙΑΝΟΝ

Μάχη ΣΚΗΝΟΘΕΣIΑ: Ηλίας Γιαννακάκης Π Ρ Ω ΤΑ Γ Ω Ν Ι Σ Τ ΟΥ Ν : Μπέττυ Βακαλίδου, Έλενα

Τοπαλίδου, Μανώλης Μαυροματάκης, Γιάννης Οικονομίδης, Mισέλ Βάλεϊ, Γιάννης Καρατζογιάννης, Λυδία Φωτοπούλου, Ράνια Οικονομίδου, Αγγελική Παπαθεμελή, Άγγελος Παπαδημητρίου ΣΥΝΟΨΗ: Η Μάχη, μια όμορφη γυναίκα σήμερα, η

οποία στα χρόνια της δικτατορίας ήταν άντρας αξιωματικός του ελληνικού στρατού και πατέρας δύο παιδιών, επιστρέφει στην Ελλάδα ύστερα από σιωπή και απουσία μισού αιώνα. Στα χρόνια της δικτατορίας, η Μάχη ήταν άντρας, παντρεμένος, με δύο παιδιά και λοχαγός του στρατού, που ερωτεύτηκε παράφορα έναν κομμουνιστή φαντάρο, αποπέμφθηκε κοινωνικά και αποκόπηκε από τους οικείους του – η σύζυγός του τού απαγόρευσε να έχει επαφή με τα παιδιά. Μισό αιώνα αργότερα, επιστρέφει από το εξωτερικό «για να είναι ο εαυτός της» και να τα ξαναβρεί με τη συνονόματη, εχθρική κόρη της, που τόσα χρόνια αρνείται να τη δεχθεί. Τα ξεσπάσματα είναι πολλά και αναμενόμενα και ο επώδυνος δρόμος της συμφιλίωσης έρχεται με απωθημένα που φιλτράρονται από την τρυφερή καθημερινότητα και τις εξομολογητικές αναμνήσεις. Στο επίκεντρο του δράματος με το ενδιαφέρον concept και τους συχνά στατικούς διαλόγους, που σκηνοθέτησε ο Ηλίας Γιαννακάκης, λάμπει αγέρωχη η Μπέττυ Βακαλίδου, σε μια άτυπη, ψύχραιμη και ώριμη, αν το σκεφτεί κανείς, συνέχεια της ιστορικής ταινίας του Δημήτρη Σταύρακα, Μπέττυ, από το 1979. Όπως δήλωσε η ίδια η Βακαλίδου πρόσφατα, η Μάχη δεν είναι ακριβώς ακτιβιστική ή κουίρ ταινία. Περισσότερο λειτουργεί ως μια χειρονομία ήρεμης διεκδίκησης και αποδοχής, μια διόρθωση των συμβόλων που παραμένουν αμετακίνητα, γι’ αυτό και άκαρδα, και συχνά απάνθρωπα.

THE MONGOOSE

Το αμάρτημα της μητρός μου

ΣΚΗΝΟΘΕΣIΑ: Μαρκ Βάνσελοου

στο Θέατρο Οδού Κεφαλληνίας

ΝΙΡΒΑΝΑ CINEMAX 1 - ΑΙΓΛΗ 2 - CINOBO OPERA 3 ΜΙΚΡΟΚΟΣΜΟΣ - ΣΙΝΕΑΚ

Γκάζια στο κόκκινο

ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΟΥΝ: Λίαμ Νίσον, Μαρίσα Τομέι,

ΤΟΥ ΓΕΩΡΓΊΟΥ ΒΙΖΥΗΝΟΎ

Βινγκ Ρέιμς ΣΥΝΟΨΗ: Ένας βετεράνος μάχης, ο Ράιαν Φλάνα-

γκαν, διαφεύγει από τον τόπο ενός φόνου αναπτύσσοντας ταχύτητα 130 μιλίων την ώρα με ένα Mustang Shelby Super Snake GT350. Η αιχμαλωσία και ο τραγικός θάνατος του νεαρού συμπολεμιστή του σε μια αποστολή στο Αφγανιστάν τσάκισαν τον γενναίο Ράιαν Φλάναγκαν και τη διμοιρία του. Επιστρέφοντας στη βάση του, ο παρασημοφορημένος αξιωματικός δεν κατάφερε να ξεπεράσει τα αόρατα τραύματά του, χώρισε και περιπλανήθηκε χωρίς σκοπό, ώσπου, προσπαθώντας να ζητήσει τον λόγο από τον βίαιο σύντροφο της πρώην συζύγου του, η κατάσταση ξεφεύγει από τον έλεγχο και βρίσκεται στη δεινή θέση να καταζητείται, σε ένα τρελό κυνηγητό, από όλα τα σώματα ασφαλείας του Τέξας και κυρίως από τον έξαλλο και με ιστορικό κατάχρησης εξουσίας, Πόουπ (Μάικλ Τσίκλις). Για τον Λίαμ Νίσον, που στο Γκάζια στο κόκκινο δεν έχει πλέον τίποτε να χάσει, η κούρσα με μια μυώδη Mustang Selby Snake GT350 εξελίσσεται σε μονόδρομο προς την ελευθερία αλλά και την αποκάλυψη μιας αδικίας. Τα μέσα ενημέρωσης τον παρακολουθούν στενά κατά τη διάρκεια της ατελείωτης καταδίωξης και η κοινή γνώμη στρέφεται υπέρ ενός φυγά που έχει ματώσει για την πατρίδα και εναντίον μιας προσεκτικά κρυμμένης συνενοχής. Ο Φλάναγκαν μπορεί να φαίνεται απερίσκεπτος, αλλά υπάρχει λόγος που τραβά εντυπωσιακά την προσοχή – και δεν είναι μόνο η αλλεργία του για κάθε μορφής περιορισμό. Κι ενώ ο έτερος πρασινοσκούφης Μπράιαν Μιλς από την Αρπαγή, που έκανε τον Ιρλανδό ηθοποιό διάσημο και του χάρισε δεύτερη καριέρα στο πεδίο της δράσης, είχε πάντα στο μυαλό του τη σωτηρία της κόρης του και υπέκυπτε στους εκβιασμούς και τα τελεσίγραφα για χάρη της, ο fast and furious Φανγκ γκρεμίζει την άσφαλτο και σχεδόν το διασκεδάζει: οι συνομιλίες του με την Ελένα, την πολύτιμη θηλυκή φωνή του GPS μέσα στο σπινταριστό του όχημα, έχουν χιούμορ, γούστο και σουρεάλ φλερτ, στον αντίποδα των τρυφερών αναμνήσεων και των ευτυχισμένων στιγμών τους στο Μεξικό, που αναθερμαίνουν τηλεφωνικά το αίσθημα με την πρώην αγαπημένη του, την εξομολογητική Μαρίσα Τομέι. Η περιπέτεια του Μαρκ Βάνσελοου όντως σπάει το γκάζι με θεαματικές χορογραφίες, αλλά η πλοκή μετά βίας επιβιώνει στον διάλογό της με την αληθοφάνεια, και επίσης δεν υπάρχει φινάλε, κάτι που προμηνύει συνέχεια αν το κοινό δείξει επιείκεια και συναίνεση… VILLAGE RENTI 6,12,13 - VILLAGE MALL 11 - VILLAGE PAGRATI 2 - VILLAGE AG.DIMITRIOS 3 - VILLAGE ESCAPE ILION 2,7 - VILLAGE GLYFADA 2 - NANA CINEMAX 5 - ΑΕΛΛΩ CINEMAX 2 - WEST CITY 4 - ΑΘΗΝΑΙΟΝ 2 ΚΙΝΗΜΑΤΟΘΕΑΤΡΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΡΑΣ-ΒΛΑΧΟΠΟΥΛΟΥ 1,2 - ΤΡΙΑ ΑΣΤΕΡΙΑ 2

Η ΜΝΗΜΗ ΕΠΙΣΤΡΕΦΕΙ ΣΤΟ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΣΠΙΤΙ, αναζητώντας όσα ένα παιδί δεν μπορούσε ακόμη να καταλάβει. Στο Αμάρτημα της μητρός μου, ο Γεώργιος Βιζυηνός μετατρέπει την προσωπική του ιστορία σε μια διεισδυτική αναμέτρηση με τη μητρική αγάπη, την ενοχή και τα μυστικά που καθορίζουν τις σχέσεις μιας οικογένειας. Το εμβληματικό κείμενο ανεβαίνει στο Θέατρο Οδού Κεφαλληνίας, σε διασκευή Στρατή Πασχάλη και σκηνοθεσία Στάθη Λιβαθινού, με την Μπέττυ Αρβανίτη στον κεντρικό ρόλο. Ακολουθώντας τους συνειρμούς της μνήμης, ο Βιζυηνός ξεπερνά την ηθογραφική καταγραφή και στρέφεται προς τον εσωτερικό κόσμο των προσώπων του. Η μητέρα προβάλλει ταυτόχρονα προστατευτική και απειλητική, φορέας μιας αγάπης που συνδέεται αξεδιάλυτα με τον φόβο και την οδύνη. Γύρω της, οι δοξασίες, οι κοινωνικοί θρύλοι και οι δεισιδαιμονίες μιας άλλης εποχής συναντούν τη λόγια, ψυχογραφική ματιά του αφηγητή. Αυτήν τη συνύπαρξη επιχειρεί να διατηρήσει η παράσταση, οργανώνοντας μια μυσταγωγική αφήγηση με ποιητικές παρεκβάσεις. Η απλή ομιλούμενη γλώσσα συνομιλεί με την καθαρεύουσα, όπως το βίωμα συνομιλεί με την εκ των υστέρων κατανόησή του. Ο Λιβαθινός υπογράφει τη δραματουργική επεξεργασία σε συνεργασία με τους ηθοποιούς, αναζητώντας τη σκηνική μορφή μιας ιστορίας στην οποία το προσωπικό τραύμα αποκτά ευρύτερη ανθρώπινη διάσταση. Το ενδιαφέρον μετατοπίζεται από το ίδιο το συμβάν στον τρόπο με τον οποίο επιβιώνει και επανερμηνεύεται μέσα στους ανθρώπους και αλλάζει νόημα καθώς περνούν τα χρόνια. Δίπλα στην Μπέττυ Αρβανίτη, πέντε ηθοποιοί συγκροτούν ένα σύνολο παλιότερων και νεότερων ερμηνευτών. Στο επίκεντρο παραμένει η σύνθετη μορφή της μητέρας: μιας γυναίκας που χρειάζεται να την πλησιάσουμε πέρα από την καταδίκη ή την εξιδανίκευση. Διασκευή: Στρατής Πασχάλης Σκηνοθεσία: Στάθης Λιβαθινός Σκηνικά - Κοστούμια: Ελένη Μανωλοπούλου Μουσική: Τηλέμαχος Μούσας Φωτισμοί: Αλέκος Αναστασίου Παίζουν: Μπέττυ Αρβανίτη, Νίκος Καρδώνης, Πάνος Κλάδης, Πολυξένη Παπακωνσταντίνου, Ερατώ Πίσση, Άρης Τρουπάκης Ημέρες & ώρες παραστάσεων: Τετ. & Κυρ. 19:00, Πέμ.-Παρ. 20:30, Σάβ. 21:00 Πρεμιέρα: 13/11 Θέατρο Οδού Κεφαλληνίας

LiFO 05.11.26

33

Το τελευταίο debate ή Το μενού της επανάστασης ΤΟΥ ΝΊΚΟΥ ΚΑΜΤΣΉ

Στο Τόπος Αλλού ανεβαίνει ένα debate στο οποίο θα δυσκολευτούμε να διαλέξουμε πλευρά.

Μάκης Σουριάς & Γεωργία Σουριά

34

LiFO

ΣΕ ΕΝΑ ΕΓΚΑΤΑΛΕΙΜΜΕΝΟ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΟ, ενώ έξω μαίνεται μια εξέγερση, ο Ζαν-Πολ Μαρά και ο Μαρκήσιος ντε Σαντ ξαναπιάνουν μια συζήτηση που μοιάζει να μην τελειώνει ποτέ: πόση βία δικαιολογείται στο όνομα της ελευθερίας; Ο Νίκος Καμτσής, που υπογράφει τη σύνθεση του κειμένου και τη σκηνοθεσία, τοποθετεί τα δυο αυτά πρόσωπα στην ίδια σκηνή γιατί θέλει να τα ακούσει να τσακώνονται για μας. Για όσα ανεχόμαστε, για τον θυμό που μαζεύουμε. Πώς γίνεται να θέλουμε έναν δικαιότερο κόσμο και μόλις κάποιος διαφωνήσει μαζί μας, να θέλουμε να τον εξαφανίσουμε από την κουβέντα; Ο Μαρά –τον υποδύεται ο Καμτσής– δεν υποφέρει την αδικία, επείγεται να την πολεμήσει, αλλά η βεβαιότητά του ότι έχει δίκιο μπορεί να γίνει τρομακτική και ο Ντε Σαντ τον τραβάει από το μανίκι: με τη δική μου ζωή τι θα γίνει; «Τους φαντάστηκα σ’ ένα εγκαταλειμμένο ξενοδοχείο, τον έναν στην μπανιέρα, τον άλλον στο συμπόσιο, κι έξω έναν κόσμο που βράζει. Ήθελα να παρακολουθείς τον καβγά τους και κάποια στιγμή να σου έρθει να μπεις στη μέση», λέει ο σκηνοθέτης. Ο Μαρά εκφράζει την επείγουσα ανάγκη να αλλάξει τον κόσμο. Τι γίνεται όμως όταν η αγωνία μετατρέπεται σε βεβαιότητα ότι γνωρίζει το καλό όλων; Τότε είναι που χρειάζεται η αυθάδεια του Ντε Σαντ, που υπερασπίζεται το δικαίωμα να ορίζεις το σώμα και τη ζωή σου. Η παράσταση έρχεται σε μια χρονική στιγμή που οι εξεγέρσεις στη Γαλλία μάς βάζουν και πάλι σε σκέψη σχετικά με το πόση βία χωράει σε μια επαναστατική πράξη. Ωστόσο, όπως λέει ο Νίκος Καμτσής, το 1789 υπήρχε μια μοναρχία και μια κοινωνία θεσμοθετημένων προνομίων. Σήμερα υπάρχουν εκλογές, δικαιώματα, κατακτήσεις που κόστισαν πολύ. «Με συγκινεί ο άνθρωπος που λέει “ως εδώ”. Θέλω όμως να ακούσω και την επόμενη κουβέντα: πώς θα φερθούμε αύριο σ’

05.11.26

εκείνον που διαφωνεί μαζί μας;». Η ίδια η έννοια του debate ως δημοκρατικής διαδικασίας έρχεται σε πρώτο πλάνο στην παράσταση. Ο Μαρά και ο Ντε Σαντ έχουν εγωισμό, επιθυμίες, αδυναμίες. Μιλούν για την ανθρωπότητα και δεν ανέχονται μια κουβέντα από τον διπλανό τους, αλλά με έναν τρόπο χιουμοριστικό. Και η Σαρλότ, η Σιμόν Εβράρ, ο Πειραματιστής δεν τους αφήνουν να διευθετήσουν τον κόσμο μόνοι τους. Κεντρικό σκηνικό της παράστασης είναι ένα τραπέζι φαγητού. Το συμπόσιο του Ντε Σαντ προκαλεί με την απόλαυσή του έναν κόσμο ο οποίος στερείται. Απέναντί του βρίσκεται το ταλαιπωρημένο σώμα του Μαρά στην μπανιέρα. Αλλιώς ακούγεται μια ιδέα από κάποιον που πονάει κι αλλιώς από κάποιον που απολαμβάνει το δείπνο του, χωρίς να έχει πάντοτε δίκιο ο πονεμένος. Πάνω στο τραπέζι βρίσκεται η Σαρλότ Κορντέ. Ο Ντε Σαντ την ταΐζει τρυφερά, ερωτικά, τη βάφει, την ντύνει και τη μυεί στο να γίνει η δολοφόνος του Μαρά. Παρακολουθείς μια χειρονομία φροντίδας και συγχρόνως την προετοιμασία ενός φόνου. Δυσκολεύεσαι να αναγνωρίσεις τη βία μέσα στην περιποίηση κι αυτό εκφράζει την ειρωνεία του τίτλου «Μενού της Επανάστασης». Στο έργο αποκτά φωνή και η Σαρλότ Κορντέ που σκότωσε τον Μαρά. Η Σαρλότ και η Σιμόν Εβράρ φτάνουν στο Ξενοδοχείο των Χαμένων Επαναστάσεων ως δραπέτισσες από την εξέγερση που γίνεται έξω. Αναζητούν καταφύγιο και βρίσκονται μέσα σ’ ένα πείραμα πάνω στη βία. « Όταν έγραφα, δεν ήξερα πόσο θα μου θύμιζαν αυτές τις σκηνές οι εικόνες των ειδήσεων». Την ίδια στιγμή, ιστορικά πρόσωπα εμφανίζονται με τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης και συνομιλούν με τους ηθοποιούς. Στην ερώτηση πόση βία ασκεί η τεχνολογία σήμερα, ο Ν. Καμτσής απαντά: «Δεν ξέρουμε τι θα έλεγαν σήμερα ο Γκάντι ή ο Τσε. Φτιάχνουμε θεατρικές εκδοχές τους. Θεωρώ επαναστατικές τις δυνατότητες της τεχνητής νοημοσύνης και χάρηκα δου-

λεύοντας μαζί της. Θέλω όμως να ξέρω ποιος την ελέγχει. Στο θέατρο έχουμε μια συμφωνία: ο θεατής γνωρίζει ότι βλέπει μια επινόηση. Έξω από το θέατρο, ποιος του το λέει;». Πρόκειται για ένα έργο που μπορεί να σε κάνει να σκεφτείς τι συμβαίνει στη δική σου σχέση. Ειδικά όταν ο Ντε Σαντ περιποιείται τη Σαρλότ. Την ταΐζει, της δίνει προσοχή και αυτό αρχικά σε γοητεύει. Ύστερα αναρωτιέσαι πόσο ελεύθερη είναι μέσα σ’ αυτήν τη φροντίδα. Της αφήνει χώρο να θελήσει κάτι διαφορετικό; Πόσες φορές λέμε “για το καλό σου” και εννοούμε “όπως το θέλω εγώ”; Φεύγοντας, ίσως πιάσεις το χέρι του ανθρώ που σου διαφορετικά. Ή του κάνεις μια ερώτηση που ανέβαλλες». Αυτό που μας περιμένει στο Τόπος Αλλού είναι μια βραδιά με κακότροπους οικοδεσπότες. Έχουν χιούμορ, σε γοητεύουν, αλλά δύσκολα θα κρατήσεις την καλή γνώμη που έχεις για όλους και για τον εαυτό σου. Ο Μαρά σε συγκινεί και λίγο μετά σε τρομάζει. Ο Ντε Σαντ λέει κάτι απαράδεκτο και στην επόμενη φράση σε κερδίζει. « Όποιος έρθει βέβαιος ότι είναι με τους “καλούς”, θα βρει λόγους να εκνευριστεί. Ελπίζω να το ευχαριστηθεί κιόλας. Ιδίως αν ο άνθρωπος στο διπλανό κάθισμα γελάει με μια ατάκα που εκείνον τον εξοργίζει». Σύλληψη-Σκηνοθεσία: Νίκος Καμτσής Σκηνικό-Κοστούμια: Μίκα Πανάγου Μουσική: Κώστας Χαριτάτος Video editing: George Alexiou AI Editing: Ανδρέας Τυρανόπουλος Προβολή & Επικοινωνία: Βάσω Σωτηρίου - We Will Παίζουν: Νίκος Αλεξίου, Λαμπρινή Θάνου, Δημήτρης Φραγκιόγλου , Νίνα Φραντζεσκάκη, Νίκος Καμτσής, Μανώλης Γλαντζίνας Ημέρες & ώρες παραστάσεων: Παρ.-Κυρ. 20:30 Θέατρο Τόπος Αλλού, Κεφαλληνίας 17, 210 8656004

LiFO 05.11.26

35

Βιβλίο

Η αγάπη που επιμένει κι όταν το σώμα έχει χαθεί Στις «Ιστορίες Φαντασμάτων», η Σίρι Χούστβεντ καταθέτει, με εξαίσια αφηγηματική δεξιοτεχνία, ένα ιδιότυπο χρονικό αγάπης, μνήμης και απώλειας, αφιερωμένο στον εκλιπόντα σύζυγό της, Πολ Όστερ.

Η

απο την τινα μανδηλαρα

36

LiFO

μοίρα έμοιαζε να επιφυλάσσει το πολυτιμότερο δώρο στη νεαρή Σίρι Χούστβεντ, προτού της το στερήσει, σαράντα τρία χρόνια αργότερα: τέσσερις μόλις ημέρες μετά τα εικοστά έκτα γενέθλιά της, το βράδυ της 23ης Φεβρουαρίου του 1981, έξω από το περίφημο νεοϋορκέζικο πολιτιστικό κέντρο 92nd Street Y, συνάντησε έναν «όμορφο άντρα με μαύρο δερμάτινο μπουφάν, με σκυφτούς ώμους, με έκφραση εσωστρέφειας, να στέκεται κοντά στην έξοδο προς τον δρόμο». Ήταν ο Πολ Όστερ, ένας άγνωστος ακόμη στο ευρύ κοινό ποιητής, στην ακαταμάχητη γοητεία του οποίου δεν σκέφτηκε ούτε στιγμή να αντισταθεί, αγνοώντας πως η φαινομενικά συμπτωματική αυτή συνάντηση θα καθόριζε ολόκληρη τη μετέπειτα ζωή της. Μολονότι, όπως διατείνεται η ίδια, ο γάμος του Όστερ ήταν ήδη ουσιαστικά διαλυ-

μένος, εκείνος αποφάσισε λίγο μετά τη γνωριμία τους να επιστρέψει στην οικογενειακή εστία για χάρη του μικρού γιου του, Ντάνιελ. Της ανακοίνωσε την απόφασή του και χάθηκε στις σκάλες του μετρό, αφήνοντάς τη κυριολεκτικά κεραυνοβολημένη, σαν τους ερωτευμένους του Χούλιο Κορτάσαρ, που ο έρωτας τους βρίσκει απροετοίμαστους και τους εγκαταλείπει καταμεσής της αυλής, ανυπεράσπιστους απέναντι στην απροσδόκητη αποκάλυψή του. Η Χούστβεντ, ωστόσο, δεν υπέκυψε στη μελαγχολική παραίτηση, και αποφάσισε να του γράψει τρεις επιστολές στις οποίες ομολογούσε απερίφραστα τον έρωτά της, διεκδικώντας την επανένωσή τους. Είναι εξαίσια η αφηγηματική δεξιοτεχνία με την οποία ανασυνθέτει, γύρω από αυτά τα πολύτιμα τεκμήρια μιας πρώιμης ερωτικής αλληλογραφίας, την προσωπική τους μυθιστορία,

μετατρέποντας τους δύο ερωτευμένους σε ιδιότυπους ήρωες ενός σύγχρονου επιστολικού μυθιστορήματος, αντάξιου της παράδοσης του Λακλό: ποιητές, επίδοξοι μυθιστοριογράφοι, νέοι και εκτυφλωτικά ωραίοι, που διαφυλάσσουν τις επιστολές τους ως αδιάψευστα πειστήρια μιας αγάπης προορισμένης να υπερβεί τις συμβατικές κατηγορίες του χρόνου. Όλα όσα ακολούθησαν είναι λίγο-πολύ γνωστά: σαράντα τρία χρόνια κοινής ζωής, αδιάλειπτης πνευματικής συνομιλίας, αμοιβαίων διορθώσεων των χειρογράφων, κοινών πολιτικών πεποιθήσεων και αισθητικών αναζητήσεων έως την επίτευξη μιας σχεδόν ασυνείδητης ταύτισης, με τον ίδιο τον Πολ Όστερ να της λέει πως, αν ζούσαν αρκετά ακόμη χρόνια, θα κατέληγαν να αποτελούν ένα και μοναδικό πρόσωπο.

Α σίρι χούστβεντ Ιστορίες Φαντασμάτων

Μτφρ.: Ιωάννα Ηλιάδη Εκδόσεις Μεταίχμιο Σελ.: 464

πέκτησαν τη Σόφι, την πολυαγαπημένη τους κόρη, η οποία παντρεύτηκε τον φωτογράφο Σπένσερ Όστραντερ, συνεργάτη του Όστερ στο Αιματοβαμμένο έθνος (Μεταίχμιο), και τους χάρισε τον μικρό Μάιλς. Σε αυτόν ο συγγραφέας, ήδη καταβεβλημένος από τον καρκίνο, απηύθυνε μια σειρά επιστολών, προορισμένων να του παραδοθούν όταν θα έφτανε στην εφηβεία, συγκροτώντας ένα συγκινητικό οικογενειακό χρονικό, το οποίο ωστόσο δεν στάθηκε ικανό να ξορκίσει τα σκοτεινά διαγενεακά τραύματα των Όστερ. Η αποκάλυψη

05.11.26

ΝΕΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ότι η γιαγιά του Πολ είχε δολοφονήσει τον παππού του, ένα συνταρακτικό οικογενειακό μυστικό που επηρέασε τα μάλα τη γραφή του, διατάραξε οριστικά την αθωότητα της αντίληψής του για τον κόσμο. Η τραγωδία επανήλθε με διαφορετικό, εξίσου ανελέητο προσωπείο, όταν ο Ντάνιελ πέθανε από υπερβολική δόση ναρκωτικών. Η Χούστβεντ αναζητεί στα αλλεπάλληλα αυτά πλήγματα τις αδιόρατες συνδέσεις ανάμεσα στο οικογενειακό παρελθόν, την ψυχική οδύνη και τη σωματική ασθένεια, επιπτώσεις που διαπερνούν σε μεγάλο βαθμό και τα γραπτά του Όστερ. Διαβάζοντας, μάλιστα, το αριστουργηματικό, κατά τη γνώμη μας, Φλεγόμενο Αγόρι (Μεταίχμιο), εύκολα αναγνωρίζει κανείς στη θαρραλέα αλλά αυτοκαταστροφική νεανική μορφή που αναδύεται από τις σελίδες του μια οδυνηρή, έστω και αναδρομική, αντανάκλαση του αδικοχαμένου γιου.

Α

θραυσμάτων, επιστολών, ημερολογιακών εγγραφών, δοκιμιακών στοχασμών και συνειρμικών αφηγήσεων, που καταλύουν τη γραμμικότητα του χρόνου και αναδεικνύουν τη μνήμη αυτόνομο, απρόβλεπτο αφηγηματικό μηχανισμό. Ο θάνατος δεν συνιστά εδώ το αδιαπέραστο όριο της ύπαρξης αλλά μια παράδοξη συνθήκη διαρκούς συνομιλίας. Ο αγαπημένος νεκρός, στον οποίο η συγγραφέας εξακολουθεί να απευθύνεται, επιστρέφει σαν αμλετικό φάντασμα, υπαγορεύοντας σχεδόν την ιστορία της κοινής τους ζωής. Εκείνος που την έκανε να αναγνωρίζει στον εαυτό της μια καλύτερη εκδοχή των δυνατοτήτων της, όπως η ίδια ομολογεί, γίνεται τώρα η αόρατη κινητήρια δύναμη της γραφής της. Η Χούστβεντ, εντούτοις, δεν εξιδανικεύει άκριτα τη συζυγική συνύπαρξη. Καταγράφει με αξιοθαύμαστη ειλικρίνεια την πικρία της απέναντι σε ένα πνευματικό κατεστημένο που συχνά απέδιδε δικές της ιδέες στον διασημότερο σύζυγό της, αποσιωπώντας ακόμη και τη δημόσια αναγνώριση της συμβολής της από τον ίδιο. Η επιστημονική της κατάρτιση στη Νευρολογία, την Ψυχιατρική και τη Φιλοσοφία του νου υποτιμήθηκε επανειλημμένα εξαιτίας μιας επίμονης, έμφυλης προκατάληψης. Η οργή αυτή, γνώριμη ήδη από τη Γυναίκα που τρέμει (Πατάκης), προσδίδει στο αφήγημα μια ευπρόσδεκτη αντιηρωική διάσταση, υπενθυμίζοντας ότι ακόμη και οι σπουδαιότερες ιστορίες αγάπης δεν εκτυλίσσονται έξω από τις κοινωνικές ασυμμετρίες της εποχής τους.

Η Χούστβεντ δεν εξιδανικεύει άκριτα τη συζυγική συνύπαρξη. Καταγράφει με αξιοθαύμαστη ειλικρίνεια την πικρία της απέναντι σε ένα πνευματικό κατεστημένο που συχνά απέδιδε δικές της ιδέες στον διασημότερο σύζυγό της, αποσιωπώντας ακόμη και τις δημόσιες αναγνωρίσεις της συμβολής της από τον ίδιο.

υτές οι περίτεχνες ταυτίσεις απορρέουν όχι μόνο από την οξύνοια δύο εξαιρετικών συγγραφικών συνειδήσεων αλλά και από την ιδιότυπη διασωματικότητα που χαρακτήριζε τη σχέση τους, παραπέμποντας ευθέως στη Φαινομενολογία του Μερλό-Ποντί. Η κοινή τους πραγματικότητα συγκροτούνταν από πραγματικά περιστατικά, λογοτεχνικές αναφορές, φιλοσοφικές εμμονές και αδιάκοπες διακειμενικές αναγνώσεις. Για χάρη του Βιτγκενστάιν μπορούσαν να ξενυχτούν συζητώντας μέχρι τα ξημερώματα, ενώ η κοινή λατρεία τους για τον γαλλικό κινηματογράφο αποτελούσε επαρκή δικαιολογία για να αποφεύγουν τις ανιαρές κοινωνικές συναναστροφές. Η καθημερινότητά τους μοιραζόταν ανάμεσα στη λογοτεχνική εργασία, την ποίηση, τη μυθοπλασία και έναν περιορισμένο κύκλο εκλεκτών φίλων, όπως ο Ντον ΝτεΛίλο και ο Σαλμάν Ρούσντι. Από τη Βιρτζίνια Γουλφ, την οποία ο Όστερ παραδέχτηκε ως συγγραφέα στο τέλος της ζωής του, έως τον Μπαλζάκ, του οποίου τις κοινωνικές παρατηρήσεις έβλεπαν να επαληθεύονται στις ματαιόδοξες ιεραρχίες της νεοϋορκέζικης διανόησης, η λογοτεχνία δεν αποτελούσε απλώς αντικείμενο συζήτησης αλλά αναπόσπαστο στοιχείο της βιωμένης εμπειρίας τους. Ακόμη και η σχολαστική καταγραφή των εργαλείων της συγγραφικής καθημερινότητας του Όστερ –της παλιάς γραφομηχανής, των δυσεύρετων μελανοταινιών που διαφύλασσε ως πολύτιμα κειμήλια, των αμέτρητων σημειωματαρίων, ακόμη και της συσκευής φαξ– αποκτά μια σχεδόν προυστική διάσταση, καθώς τα ταπεινά αντικείμενα μετατρέπονται σε υλικούς υποδοχείς της μνήμης, σε σιωπηλούς μάρτυρες μιας παρουσίας που εξακολουθεί να επιμένει μέσα από την απουσία της. Εδώ ακριβώς εντοπίζεται και η βαθύτερη πρωτοτυπία των Ιστοριών Φαντασμάτων: στην τολμηρή σύμμειξη μυθιστορηματικών

Ω

στόσο, κάπως ακατανόητη παραμένει, κατά τη γνώμη μας, η επιλογή της να αφιερώσει εκτεταμένο μέρος του βιβλίου στην εξαντλητική, σχεδόν κλινική αποτύπωση της ασθένειας: φαρμακευτικά σχήματα, οδυνηρές παρενέργειες της ανοσοθεραπείας, διαδοχικά στάδια σωματικής κατάρρευσης και, τελικά, η ίδια η σκηνή του θανάτου παρατίθενται με μια λεπτομέρεια που ενίοτε δοκιμάζει τις αντοχές της αφήγησης – και του αναγνώστη. Παρά όμως, τις επιμέρους αυτές αντιρρήσεις, και παρά ορισμένες μεταφραστικές αδυναμίες, ιδίως στην απόδοση της επηρεασμένης από τους πειραματισμούς της συνειρμικής γραφής επιστολογραφίας, που περιορίζουν κατά τόπους την εκφραστική δραστικότητα του πρωτοτύπου, οι Ιστορίες Φαντασμάτων παραμένουν ένα σπάνιας ευαισθησίας και πνευματικής τόλμης, ενίοτε συνταρακτικό αφήγημα για την αγάπη, τη μνήμη και τη σπαρακτική επιμονή του ανθρώπου να συνομιλεί με όσα έχει αμετάκλητα απολέσει. Γιατί, τελικά, τα φαντάσματα της Χούστβεντ δεν κατοικούν σε κάποιο μεταφυσικό επέκεινα αλλά στην πιο μύχια περιοχή της ύπαρξης, εκεί όπου η αγάπη εξακολουθεί να δεσπόζει ακόμη και όταν το αγαπημένο σώμα έχει οριστικά χαθεί.

LiFO 05.11.26

37

ΦΕΣΤΙΒΑ Λ

Μουσική

Dungeon Synth στην Ελλάδα Το ελληνικό underground έχει τους δικούς του δράκους, ένα ηχητικό multiverse με μουσική φτιαγμένη με συνθεσάιζερ, εμπνευσμένη από τον Μεσαίωνα, τη μυθολογία και τη λογοτεχνία του φανταστικού. Η ιστορία και η ελληνική σκηνή του είδους, με αφορμή το φεστιβάλ The Siege of Athens and Thessaloniki.

« Έχω κυκλοφορήσει τις πρώτες δουλειές από πάρα πολύ κόσμο και αυτός ήταν ο βασικός μου σκοπός, δηλαδή να ανακαλύπτω και να προωθώ δουλειά νέων καλλιτεχνών που θεωρώ ότι αξίζει να ακουστεί σε φυσική μορφή και σε λίγο μεγαλύτερο κοινό». Το κριτήριο επιλογής είναι προσωπικό: «Για να κυκλοφορήσω κάτι, εννοείται ότι θα πρέπει να μου κάνει κλικ, να μου αρέσει, δεν κοιτάζω κατά πόσο είναι πρωτότυπο ή ρηξικέλευθο αυτό, αλλά αν μου αρέσει εμένα ως ηχογράφηση, αν είναι κάτι που θα αγόραζα εγώ ο ίδιος για τη συλλογή μου». Τα slipcases έχουν γίνει σήμα κατατεθέν των κυκλοφοριών, μαζί με τις σταθερές συνεργασίες με δημιουργούς. Αναλαμβάνει τα έξοδα παραγωγής, ενώ τα ψηφιακά έσοδα πάνε στους δημιουργούς. Το κοινό της εταιρείας βρίσκεται κυρίως στο εξωτερικό, σε αναλογία 90/10, σύμφωνα με τον ίδιο. Μου θυμίζει λίγο αυτό που έλεγε ο Σάκης Τόλης των Rotting Christ για το metal, ότι είναι «το πιο εξαγώγιμο ελληνικό προϊόν (μετά το λάδι)».

Ν INFO daleofshadows. bandcamp.com Το 2ο Ελληνικό Dungeon Synth Festival θα γίνει στις 6/11, στο An Club, Σολωμού 13-15

απο τη μαρια παππα

38

LiFO

Τ

ον όρο dungeon synth τον συνάντησα πρώτη φορά μόλις πέρσι –ναι, άργησα λίγο να γνωρίσω το είδος–, όταν διοργανώθηκε το πρώτο φεστιβάλ αφιερωμένο σε αυτό, στο Κέντρο Ελέγχου Τηλεοράσεων στην Κυψέλη. Ένα από τα καλά τού να ασχολείσαι με την πολιτιστική ατζέντα είναι ότι μαθαίνεις για κάθε απίθανο event που γίνεται στην Αθήνα. Σε εκείνο το 1o Ελληνικό Dungeon Synth Festival «Siege of Athens», όπως ήταν o τίτλος του, δεν κατάφερα να πάω, επειδή έγινε απρόσμενα sold out. Ο αλγόριθμος, όμως, με πέταξε ξαφνικά σε ένα ανεξάντλητο multiverse κυκλοφοριών. Τα social media άρχισαν να μου προτείνουν μουσική για δράκους, σπαθιά, μαγεμένες βασίλισσες και κάστρα, αλλά και για ξωτικά, παραισθησιογόνα μανιτάρια και μελαγχολικούς δεινόσαυρους – ω, ναι! Με αφορμή τη δεύτερη διοργάνωση του φεστιβάλ σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη (The Siege of Athens and Thessaloniki), ας δούμε τι ακριβώς είναι το dungeon synth. Πρόκειται για μουσική που φτιάχνεται κυρίως με συνθεσάιζερ, με μελωδίες και ατμόσφαιρες που παραπέμπουν στον Μεσαίωνα, στη μυθολογία και στους κόσμους του φανταστικού. Γύρω της έχει αναπτυχθεί μια κοινότητα με έντονη διαδικτυακή παρουσία και έναν επίμονα DIY χαρακτήρα. Οι δημιουργοί γράφουν, ηχογραφούν και συχνά κυκλοφορούν μόνοι τους τη μουσική τους, με την κασέτα να παραμένει το αγαπημένο τους μέσο. Το διαδίκτυο είναι βασικός τόπος επικοινωνίας και ανακάλυψης αυτής της μουσικής, ενώ τα φεστιβάλ και οι συναυλίες δίνουν στην κοινότητα ευκαιρίες να συναντηθεί από κοντά. Οι ρίζες του βρίσκονται στις αρχές της δεκαετίας του ’90 και έχει στενούς δεσμούς με την black metal σκηνή και τους ατμοσφαιρικούς πειραματισμούς της στα πλήκτρα. Κεντρική μορφή υπήρξε ο Mortiis, πρώην μπασίστας των Emperor, με το «The song of a long forgotten ghost» του 1993. Σημαντικός πρόδρομος ήταν και ο Βρετανός Jim Kirkwood,

που ήδη από το 1990 ηχογραφούσε ηλεκτρονική μουσική εμπνευσμένη από τον Τόλκιν. Στην πρώτη γενιά του είδους συναντάμε επιπλέον τους Γερμανούς Depressive Silence και το πρότζεκτ Wongraven του Satyr των Satyricon. Η δημιουργία φανταστικών κόσμων ένωνε αυτές τις διαφορετικές αφετηρίες, πολύ προτού αποκτήσουν κοινή ονομασία. Ο όρος dungeon synth εμφανίστηκε αργότερα, το 2011, μέσα από το blog του Andrew Werdna. Την ίδια δεκαετία, δημιουργοί όπως ο Erang συνέβαλαν στην αναβίωση του ήχου, ενώ το Bandcamp, το YouTube και οι διαδικτυακές κοινότητες έφεραν ξανά στην επιφάνεια παλιές ηχογραφήσεις. Στην πορεία, οι αναφορές άνοιξαν προς τη μεσαιωνική μουσική, τα βιντεοπαιχνίδια και τα παιχνίδια ρόλων, ενώ η παραγωγή παρέμεινε κατά κανόνα προσωπική και ανεξάρτητη. Ως ένα διαδικτυακό microgenre έχει διάφορα υποείδη. Μερικά από αυτά είναι τα winter synth/frost synth, dino synth, desert synth, comfy synth – το επίθετο χαρακτηρίζει αυτό που θα ακούσεις. Στην Ελλάδα, το είδος ανθεί τα τελευταία χρόνια, εντελώς υπόγεια, και έχει μεγαλύτερη επαφή με το εξωτερικό παρά με την εγχώρια σκηνή. Ο Γιώργος Χρηστάκης βρίσκεται πίσω από την Dale of Shadows, μια ανεξάρτητη δισκογραφική εταιρεία με έδρα τη Θεσσαλονίκη, που κυκλοφορεί κασέτες dungeon synth και black metal. Η εταιρεία ξεκίνησε το 2022, ενώ ο ίδιος είχε ήδη δραστηριοποιηθεί στα zines, το mailorder και τη δισκογραφία. «Γύρω στο 2015 μαζί με έναν άλλο φίλο φτιάξαμε ένα label και σιγά σιγά αποφάσισα να κάνω τα τελευταία περίπου 4,5 χρόνια κάτι δικό μου, κάτι τελείως προσωπικό, και έτσι γεννήθηκε η Dale of Shadows». Αφορμή στάθηκε το κόλλημά του με τις κασέτες γύρω στο 2019. Οι Realm and Ritual και Gondolin υπήρξαν επιρροές για μια εταιρεία που αρχικά θα μοιραζόταν ανάμεσα στο black metal και το dungeon synth. Σήμερα όμως, όπως λέει, έχει επικεντρωθεί σχεδόν αποκλειστικά στο DS. Ο στόχος παρέμεινε σταθερός:

α σημειώσουμε, όμως, σε αυτό το σημείο ότι στα downside της σκηνής είναι και η επιρροή του Burzum, μιας από τις πιο προβληματικές κληρονομιές της σύνδεσής της με το black metal. Το πρότζεκτ του Varg Vikernes επηρέασε σημαντικά τον ήχο του dungeon synth, αλλά ο δημιουργός του είναι γνωστός για τις ανοιχτά νεοναζιστικές, ρατσιστικές και αντισημιτικές του θέσεις. Για τον Γιώργο, η στάση της Dale of Shadows απέναντι σε αυτή την ιδεολογία ήταν ξεκάθαρη από την αρχή: «Όταν ξεκίνησα, εκτός από το μουσικό στυλ που ήθελα να έχει το label, ήθελα να έχω και μια ξεκάθαρη στάση ενάντια στον φασισμό και στον ναζισμό». Αυτό επηρεάζει τις επιλογές της: «Και λόγω αυτής της στάσης, έχω απορρίψει συνεργασίες στο παρελθόν». Η ελληνική ιστορία του dungeon synth, όπως την περιγράφει, χωρίζεται σε δύο περιόδους: από το 1993-1994 μέχρι το 2001 και από το 2015 μέχρι σήμερα. Στην πρώτη ξεχωρίζει τον Erevos, με τις κυκλοφορίες του 1994 και του 1996, «δουλειές που στέκουνε σε παγκόσμιο επίπεδο στον συγκεκριμένο ήχο», και τον Corvus Neblus, πρότζεκτ του Αλέξανδρου Αντωνίου των Macabre Omen. Στη δεύτερη αναφέρει τον Ekthelion, που εξελίχθηκε σε Arthuros, τον Barak Tor και τον Anglachel, υπογραμμίζοντας τη συμμετοχή τους στη διεθνή αναβίωση του είδους. Η σχέση με το παρελθόν παραμένει ουσιαστική: «Για να δημιουργήσει ένας καλλιτέχνης εν έτει 2026 κάτι καλό, πρέπει να δει και τις ρίζες του ήχου, να ψαχτεί λίγο με την ιστορία». Αναζητά δημιουργούς που εξελίσσονται, «δίνοντας, εννοείται, μια προσωπική χροιά» στον ήχο. Ο Γιώργος είναι και ο διοργανωτής του Siege of Athens and Thessaloniki, του φεστιβάλ το οποίο μου σύστησε το είδος. Εμπνεύστηκε τη διοργάνωση παρακολουθώντας το Echoes from the Dungeon στο Άμστερνταμ το 2025. «Στην πρώτη προσπάθεια, σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη ήταν συνολικά πάνω από 200 άτομα και στα δύο live, επομένως μπορώ να πω ότι πήγε αρκετά καλά». Η δεύτερη αθηναϊκή βραδιά θα γίνει στο An Club και θα συμμετέχουν οι Arthuros, Budrum, Mythraen, Arcana Liturgia και Lord Bakartia. «Ο σκοπός μου ήταν να το ανοίξω, δηλαδή να φέρω και κάποιους καλλιτέχνες από το εξωτερικό». Η λογική παραμένει ίδια: «Ουσιαστικά το live αυτό έχει μία εντελώς DIY προσέγγιση, δεν υπάρχουνε ούτε χορηγίες ούτε τίποτα».

05.11.26

Tom Wesselmann, «Study for Mouth, 8» (1966), ακρυλικό και χρωματιστά κραγιόνια σε χαρτί, MoMA.

THE GOOD LiFO

916

KOKKINA XEI H Από τα θρυλικά κόκκινα του Χόλιγουντ μέχρι τις σύγχρονες αποχρώσεις που ανατρέπουν τους κανόνες, αυτά είναι τα κραγιόν με επιδόσεις που ξεπερνούν τη φήμη τους. ΑΠΟ

ΤΗΝ

ΕΦΗ

ΑΝΕΣΤΗ

| PERSONAL SHOPPER | POL AROIDS | Y EIA | IΣΤΟΡΙΕΣ

ΑΠΟ

ΤΑ

LiDL |

39

ΟΜΟΡΦΙΑ

Τα 20 καλύτερα κόκκινα κραγιόν όλων των εποχών Το κόκκινο κραγιόν έχει μια από τις πιο αντιφατικές ιστορίες στον κόσμο της ομορφιάς. Έχει συνδεθεί με την κοινωνική κατακραυγή, τη γυναικεία χειραφέτηση, την εξουσία και τον αισθησιασμό. Έχει περάσει από τα πρόσωπα των γυναικών που αμφισβήτησαν τις συμβάσεις στα χείλη των μεγαλύτερων σταρ του Χόλιγουντ. Έχει αλλάξει όλα αυτά τα χρόνια τόνους, υφές και συμβολισμούς. Παραμένει, όμως, ένα από τα ελάχιστα προϊόντα μακιγιάζ που δεν χάνουν ποτέ τη δύναμή τους να προκαλούν, να γοητεύουν και να μεταμορφώνουν ένα πρόσωπο. Το φόρεσαν γυναίκες που δεν περίμεναν την άδεια κανενός για να ξεχωρίσουν. Το αγάπησε το Χόλιγουντ, το υιοθέτησαν οι σουφραζέτες ως σύμβολο διεκδίκησης, το έκαναν προσωπική τους υπογραφή η Mέριλιν Moνρόε, η Mαντόνα και, δεκαετίες αργότερα, η Tέιλορ Σουίφτ. Άλλοτε αυστηρό και αριστοκρατικό, άλλοτε προκλητικό, σχεδόν επαναστατικό, το κόκκινο άλλαζε χαρακτήρα μαζί με τις γυναίκες που το φορούσαν – και δεν είχε ποτέ ενοχές για την έντασή του. Σήμερα, ένα κόκκινο κραγιόν μπορεί να είναι μια προσιτή καθημερινή συνήθεια ή ένα συλλεκτικό και πολυτελές αντικείμενο πόθου. Να έχει τη βελούδινη υφή ενός κλασικού ματ, τη λάμψη ενός σατινέ ή την ανάλαφρη αίσθηση μιας σύγχρονης σύνθεσης. Μπορεί να είναι βαθύ κερασί, ζωηρό πορτοκαλοκόκκινο, ψυχρό ή θερμό, και να δείχνει εντελώς διαφορετικό σε κάθε πρόσωπο και επιδερμίδα. Γιατί το περίφημο «τέλειο κόκκινο» δεν υπήρξε ποτέ μία συγκεκριμένη απόχρωση. Κάποια κραγιόν, ωστόσο, κατάφεραν κάτι σπάνιο: ξεπέρασαν τη μόδα της εποχής τους. Έγιναν αναγνωρίσιμα με το όνομά τους, απέκτησαν φανατικό κοινό, πέρασαν από γενιά σε γενιά, όπως το Russian Red και το Ruby Woo της MAC, το Dior 999, το NARS Dragon Girl. Τη φήμη τους συνοδεύουν ιστορίες, αλλά και πολύ συγκεκριμένοι λόγοι για τους οποίους τα κραγιόν αυτά εξακολουθούν να βρίσκονται στα νεσεσέρ μας. Πίσω από αυτά τα ονόματα, όμως, δεν κρύβονται μόνο διάσημα πρόσωπα και στιγμές που έμειναν στην ιστορία. Κρύβονται χρώματα με ξεχωριστή ένταση, υφές που άλλαξαν την εμπειρία του μακιγιάζ, συνθέσεις που άντεξαν στη δοκιμασία του χρόνου. Κόκκινα που αγαπήθηκαν για τη φήμη τους αλλά καθιερώθηκαν για όσα πραγματικά προσφέρουν. Κι αυτό είναι που τελικά κάνει ένα πραγματικά εμβληματικό κραγιόν να ξεχωρίζει: η ιστορία που κουβαλά, η ποιότητα που το καθιέρωσε και η θέση που εξακολουθεί να κρατά στα νεσεσέρ μας. Η επιλογή των είκοσι που θα δείτε στη συνέχεια δεν βασίζεται αποκλειστικά στη δημοτικότητά τους. Μετρά η ιστορία τους, η ιδιαιτερότητα της απόχρωσης, η ποιότητα της σύνθεσης και, πάνω απ’ όλα, ο τρόπος με τον οποίο ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις του μακιγιάζ. Από τα κλασικά κόκκινα που σημάδεψαν ολόκληρες εποχές μέχρι τις νεότερες δημιουργίες που επαναπροσδιορίζουν την έννοια του εμβληματικού, κάθε κραγιόν έχει τον δικό του λόγο να βρίσκεται σε αυτήν τη λίστα.

[1]

[2]

[3]

40 THE GOOD LiFO

[4]

[5]

[6]

Αν υπάρχει ένα κόκκινο κραγιόν που έχει συνδεθεί όσο λίγα με την ποπ κουλτούρα, αυτό είναι το MAC Russian Red [1]. Το 1990, η Mαντόνα το φόρεσε στην περιοδεία «Blond Ambition», χαρίζοντάς του μια θέση στην ιστορία του μακιγιάζ. Με βαθιά, ψυχρή κόκκινη απόχρωση, πλούσια χρωστική και κλασικό ματ τελείωμα, παραμένει μια επιλογή με αναγνωρίσιμη ταυτότητα. Από την εκρηκτική παρουσία του Russian Red περνάμε στη διαχρονική κομψότητα του Rouge Dior Forever [2]στην απόχρωση 999 (Forever Dior). Πίσω από τον εμβληματικό αριθμό 999 κρύβεται η ιστορία των κόκκινων κραγιόν του Christian Dior, που ξεκινά από τις πρώτες δημιουργίες του οίκου. Στη σύγχρονη εκδοχή του, το χρώμα παραμένει έντονο και καθαρό, με σύνθεση που δίνει έμφαση στη μεγάλη διάρκεια και τη σταθερότητα. Ένα κόκκινο που διατηρεί την ιστορική του ταυτότητα, αλλά ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις του σημερινού μακιγιάζ. Από την ιστορική κομψότητα του Dior, το κόκκινο περνά στη διαχρονική αισθητική της Chanel. Το Chanel Rouge Allure Velvet [3] στην απόχρωση 56 Rouge Chanel έχει όλη την ένταση ενός κλασικού κόκκινου, αλλά με μια πιο απαλή, βελούδινη προσέγγιση στο ματ. Οι πλούσιες χρωστικές χαρίζουν φωτεινό, γεμάτο χρώμα, ενώ το βούτυρο καριτέ και το παράγωγο ελαίου jojoba φροντίζουν για την άνεση των χειλιών. Ένα ματ που διατηρεί τη ζωντάνια του χρώματος, χωρίς να δείχνει στεγνό ή άκαμπτο. Μια διαφορετική αντίληψη πολυτέλειας εκφράζει το εξίσου υπέροχο κόκκινο του Yves Saint Laurent Rouge Pur Couture The Bold [4] στην απόχρωση 1971 Rouge Provocation, που αφήνει πίσω του την αυστηρότητα του ματ και αναδεικνύει την αισθησιακή πλευρά της λάμψης. Το γυαλιστερό του τελείωμα δίνει στο κόκκινο μια ζουμερή όψη, ενώ τα έλαια κόκκινων λουλουδιών από τους Κήπους Ourika και σταφυλιού χαρίζουν απαλή εφαρμογή και ενυδατωμένη αίσθηση άνεσης που διαρκεί έως και 10 ώρες. Η σχέση του κόκκινου με την υψηλή ραπτική συνεχίζεται στο Givenchy Le Rouge [5] στην απόχρωση 306 Carmin Escarpin. Ένα ζωηρό, κομψό κόκκινο, με τη χαρακτηριστική δερμάτινη θήκη του να θυμίζει περισσότερο αξεσουάρ μόδας παρά προϊόν μακιγιάζ. Πιο τολμηρή η πρόταση του Gucci Rouge à Lèvres Mat [6] στην εξαιρετική απόχρωση 500 Odalie Red, με θερμούς, πορτοκαλί υποτόνους που αναδεικνύονται ιδιαίτερα στις σταρένιες και χρυσαφένιες επιδερμίδες, χωρίς αυτό να αποκλείει τους υπόλοιπους τόνους. Η κρεμώδης υφή του απλώνεται εύκολα και καταλήγει σε ένα απαλό ματ αποτέλεσμα, ενώ η vintage συσκευασία αποτυπώνει την εκκεντρική, νοσταλγική αισθητική του οίκου. Και κάπου εδώ, από τις δημιουργίες των μεγάλων οίκων μόδας, περνάμε στα κόκκινα που φέρουν την προσωπική υπογραφή των makeup artists και τη δική τους αντίληψη για το χρώμα. Η Πατ ΜακΓκράθ δημιούργησε με το MatteTrance Lipstick [7] στην απόχρωση Elson ένα πλούσιο, ψυχρό κόκκινο με έντονη απόδοση και απαλή, πουδρένια αίσθηση. Η εμπειρία της από τις πασαρέλες μεταφέρθηκε σε αυτό το κραγιόν που έχει ένα ιδιαίτερα φωτογενές, σχεδόν θεατρικό αποτέλεσμα. Μια πιο καλλιτεχνική προσέγγιση στο κόκκινο προτείνει η Γαλλίδα makeup artist Βιολέτ Σερά, με το Violette_FR Petal Bouche [8] στην απόχρωση Amour Fou. Έμπνευσή της τα πέταλα του τριαντάφυλλου, με το βαθύ χρώμα και τη χαρακτηριστική βελούδινη όψη τους. Το αποτέλεσμα είναι ένα υγρό κραγιόν με πλούσιες χρωστικές, που απλώνεται σε λεπτές στρώσεις και επιτρέπει να χτίσεις την ένταση του κόκκινου ανάλογα με τη διάθεσή σου. Μια ιδιαίτερη εκδοχή του ματ, με την αισθητική ευαισθησία που χαρακτηρίζει τη δημιουργό του.

[7]

[8]

[9]

[10]

05.11.26

ΑΠΟ

ΤΗΝ

ΕΦΗ

ΑΝΕΣΤΗ

Στο Giorgio Armani Lip Maestro [9] στην απόχρωση 400, το κόκκινο αποκτά διαφορετική προσωπικότητα. Καθαρό, έντονο και με τη χαρακτηριστική κομψότητα του οίκου, συνδυάζεται με μια ανάλαφρη, σχεδόν σουέντ υφή που αγκαλιάζει τα χείλη χωρίς να τα βαραίνει. Το βελούδινο αποτέλεσμα διατηρεί μια διακριτική φωτεινότητα, κάνοντας το Lip Maestro μία από τις πιο αναγνωρίσιμες προτάσεις στην κατηγορία των υγρών ματ κραγιόν. Το Fenty Beauty Stunna Lip Paint [10] στην απόχρωση Uncensored μπήκε δυναμικά στον κόσμο των κόκκινων κραγιόν με μια φιλόδοξη υπόσχεση: ένα κόκκινο που να κολακεύει κάθε τόνο επιδερμίδας. Η Ριάνα επέλεξε μια έντονη, ισορροπημένη απόχρωση, με πλούσια χρωματική απόδοση και ματ τελείωμα, ενώ το χαρακτηριστικό απλικατέρ ακριβείας επιτρέπει να σχηματίζεις το περίγραμμα των χειλιών με μεγαλύτερο έλεγχο. Ένα λανσάρισμα που συνδέθηκε με τη φιλοσοφία της Fenty Beauty για ένα μακιγιάζ χωρίς αποκλεισμούς. Στον αντίποδα, το Rare Beauty Lip Soufflé Matte Lip Cream [11] στην απόχρωση Inspire προτείνει ένα φωτεινό, ζωηρό κόκκινο με πιο ανάλαφρη διάθεση. Η αέρινη, κρεμώδης υφή του θυμίζει μους, απλώνεται απαλά και αφήνει ένα ματ αποτέλεσμα με πιο μαλακά, λιγότερο αυστηρά όρια. Είναι το κόκκινο που μπορείς να φορέσεις χωρίς να επιδιώκεις το τέλειο περίγραμμα, αφήνοντας το χρώμα να δείχνει πιο φυσικό και ανεπιτήδευτο. Πόσο μπορεί να αντέξει ένα κόκκινο κραγιόν χωρίς να χρειάζεται διαρκώς ανανέωση; Το Maybelline Super Stay Matte Ink [12] έχει κερδίσει τη θέση του ανάμεσα στα πιο δημοφιλή προσιτά κραγιόν μεγάλης διάρκειας, χάρη στην έντονη χρωματική του απόδοση και στη σύνθεση που υπόσχεται έως και 16 ώρες σταθερότητας. Η απόχρωση Pioneer, ένα κλασικό κόκκινο με ψυχρούς υποτόνους, παραμένει από τις πιο χαρακτηριστικές αποχρώσεις του, ενώ η Exhilarator προτείνει μια πιο ζωηρή εκδοχή. Eίναι μια καλή υπενθύμιση ότι η υψηλή απόδοση στο μακιγιάζ δεν προϋποθέτει απαραίτητα μια υψηλή τιμή. Αν, πάλι, προτεραιότητα είναι η αίσθηση στα χείλη, το Victoria Beckham Beauty Posh Lipstick [13] στην απόχρωση Pop κινείται σε διαφορετική κατεύθυνση. Το ζωηρό κερασί κόκκινό του συνοδεύεται από μια πλούσια, κρεμώδη σύνθεση με έλαια και μαλακτικούς παράγοντες, που γλιστρά εύκολα στα χείλη και προσφέρει άνεση. Περισσότερο από ένα κραγιόν που διεκδικεί ρεκόρ διάρκειας, είναι μια επιλογή για όσες αγαπούν το χρώμα αλλά δεν διαπραγματεύονται την αίσθηση περιποίησης. Στο Westman Atelier Lip Suede Matte [14] στην απόχρωση Ma Biche, η makeup artist Γκούτσι Γουέστμαν προσεγγίζει το κόκκινο μέσα από τη φιλοσοφία του skin-first makeup. Η πλούσια χρωστική συναντά μια απαλή, βελούδινη υφή, με ματ αποτέλεσμα που δεν δείχνει επίπεδο ή στεγνό. Η απόχρωση Ma Biche, ένα ζωηρό κόκκινο, δίνει ένταση στα χείλη, διατηρώντας την ανεπιτήδευτη κομψότητα που χαρακτηρίζει την αισθητική της Γουέστμαν. Ένα σύγχρονο ματ που δίνει εξίσου μεγάλη σημασία στο χρώμα και στην αίσθηση της εφαρμογής. Το NARS Explicit Lipstick [15] στην απόχρωση 863 Unauthorized είναι από αυτά τα κλασικά κόκκινα που αρκούν για να ολοκληρώσουν ένα μακιγιάζ. Έχει

πλούσιο χρώμα, υπέροχο σατινέ τελείωμα και μια κρεμώδη υφή που γλιστρά στα χείλη χωρίς να τα βαραίνει. Στη σύνθεσή του, το υαλουρονικό οξύ και το έλαιο αγριοτριανταφυλλιάς φροντίζουν για την ενυδάτωση και την άνεση, ενώ η ειδικά σχεδιασμένη μύτη κάνει πολύ πιο εύκολο το περίγραμμα, ακόμη κι αν δεν χρησιμοποιήσεις μολύβι. Το χρώμα μένει ομοιόμορφο, χωρίς να ξεφεύγει εύκολα από τα όρια των χειλιών, και η θήκη του ξαναγεμίζει. Ένα κόκκινο που μπορείς να φορέσεις με ελάχιστο ή και καθόλου μακιγιάζ. Το Lancôme L’Absolu Rouge [16] στην απόχρωση 196 French Touch, αντιθέτως, φλερτάρει με το πορτοκαλί και αποκαλύπτει την πιο θερμή, φωτεινή πλευρά του κόκκινου. Μια απόχρωση που κολακεύει ιδιαίτερα τις επιδερμίδες με χρυσαφένιους, θερμούς ή σταρένιους υποτόνους, αλλά μπορεί να δημιουργήσει εξαιρετική αντίθεση και σε πιο ανοιχτόχρωμες. Αν έχεις συνηθίσει να επιλέγεις μόνο ψυχρά κόκκινα, αξίζει να δοκιμάσεις αυτή την εκδοχή. Μερικές φορές, μια μικρή αλλαγή στον υπότονο αρκεί για να δεις ολόκληρο το μακιγιάζ σου τελείως διαφορετικά. Το Charlotte Tilbury Matte Revolution [17] στην απόχρωση Red Carpet Red μοιάζει να έχει βγει από το νεσεσέρ μιας σταρ του παλιού Χόλιγουντ. Ένα πλούσιο, κλασικό κόκκινο με απαλή ματ όψη, που παραπέμπει στη διαχρονική γοητεία των κινηματογραφικών ειδώλων, χωρίς να δείχνει ξεπερασμένο. Η κρεμώδης εφαρμογή του και το βελούδινο τελείωμα δίνουν στο χρώμα την ένταση που χρειάζεται, διατηρώντας παράλληλα την άνεση στα χείλη. Από τη λάμψη του Χόλιγουντ περνάμε στη γαλλική πολυτέλεια με το Guerlain Rouge G Velvet [18] στην απόχρωση 510. Εδώ, το ματ αποκτά πιο έντονα χαρακτήρα προϊόντος περιποίησης, χάρη σε μια νέα σύνθεση με 89% συστατικά βάσης περιποίησης, κεριά φυσικής προέλευσης και εκχύλισμα κρίνου, που συνδυάζει το πλούσιο χρώμα με την απαλή αίσθηση στα χείλη. Και βέβαια, δύσκολα προσπερνάς την περίφημη επαναγεμιζόμενη θήκη τού Rouge G, που θυμίζει μικρό κόσμημα. Μια λεπτομέρεια που κάνει την κίνηση να βγάλεις το κραγιόν από την τσάντα σου σχεδόν τόσο απολαυστική όσο και το να το φορέσεις. Το Bobbi Brown Luxe Matte Lipstick [19] στην απόχρωση Red Carpet εκπροσωπεί μια πιο ανεπιτήδευτη εκδοχή της κομψότητας. Ένα πλούσιο κόκκινο με γεμάτη χρωματική απόδοση και ομοιόμορφο ματ τελείωμα, που συνδυάζει την ένταση με την άνεση στην εφαρμογή. Ένα κόκκινο που μπορεί να σταθεί εξίσου τέλεια δίπλα σε ένα λευκό πουκάμισο ή σε ένα βραδινό φόρεμα. Και για το τέλος, ένα κόκκινο που δεν χρειάζεται να συμπεριφέρεται σαν κλασικό κραγιόν για να κερδίσει τη θέση του ανάμεσα στα καλύτερα. Το Hourglass Phantom Volumizing Glossy Balm [20] στην απόχρωση Red 0-True Red συνδυάζει τη λαμπερή, ζουμερή όψη ενός gloss με την ενυδατική αίσθηση και την ευκολία ενός balm. Το χρώμα του είναι φωτεινό, πιο διάφανο και χαρίζει στα χείλη οπτικά πιο γεμάτη όψη, χωρίς την ακρίβεια που απαιτεί ένα έντονο ματ. Το απλώνεις σχεδόν χωρίς καθρέφτη, το ανανεώνεις όποτε θέλεις και απολαμβάνεις το κόκκινο στην πιο ανεπιτήδευτη εκδοχή του. Γιατί, τελικά, το ωραιότερο κόκκινο είναι κι εκείνο που σου αρέσει να φοράς. Το κόκκινο κραγιόν ήταν πάντα κάτι περισσότερο από ένα χρώμα στα χείλη. Κάθε εποχή φορτίζεται με τους δικούς της συμβολισμούς. Κι αν κάτι αποδεικνύουν αυτά τα 20 υπέροχα κόκκινα κραγιόν, είναι ότι η διαχρονικότητα δεν μετριέται μόνο σε πωλήσεις, διάσημες υπογραφές ή χρόνια παρουσίας στην αγορά. Κρίνεται από την ικανότητα ενός χρώματος να παραμένει επίκαιρο, ακόμη κι όταν όλα γύρω του αλλάζουν.

Το φόρεσαν γυναίκες που δεν περίμεναν την άδεια κανενός για να ξεχωρίσουν. Το αγάπησε το Χόλιγουντ, το υιοθέτησαν οι σουφραζέτες ως σύμβολο διεκδίκησης, το έκαναν προσωπική τους υπογραφή η Mέριλιν Moνρόε, η Mαντόνα και, δεκαετίες αργότερα, η Tέιλορ Σουίφτ.

[11]

[12]

[13]

THE GOOD LiFO 916

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]

41

PERSONAL SHOPPER NEW ERA Καπέλο New Era New York Yankees. zakcret.gr

T

Ο Π FO Α Li am Te

H

ΜΟΥΣΕΊΟ ΜΠΕΝΆΚΗ Μεταλλικός βιβλιοστάτης βασισμένος στο έργο του Γιάννη Μόραλη, Αγγελική Σφίγγα, 1987. benakishop.gr

BARBOUR Γυναικείο κοτλέ τζάκετ σε καραμελέ απόχρωση. simple-caracters.gr

ETSY Αφίσα με ρετρό logo. etsy.com/shop/LuneClub

INTERMED Micellar Cleansing Water που καθαρίζει απαλά και απομακρύνει μακιγιάζ από το πρόσωπο και τα μάτια.

UGG Γυναικείο παπούτσι Heritage Lace-Up.

Σε επιλεγμένα φαρμακεία

ugg.com/eu/en/gr

CAMPER Κάλτσες σε κίτρινο και πράσινο με πολύχρωμο ριγέ σχέδιο. camper.com

LEGAMI Σελιδοδείκτης σε σχήμα καρχαρία. public.gr

42 THE GOOD LiFO

05.11.26

POLAROIDS ΠΟΡΤΡΕΤΑ ΜΙΑΣ ΓΕΝΙΑΣ

Επαμεινώνδας Κωνσταντόπουλος, γραφίστας

Πες μας για σένα. Είμαι ο Επαμεινώνδας, είμαι 21 χρονών και εργάζομαι ως γραφίστας.

Ποια συμπεριφορά σε κάνει να χάνεις αμέσως το ενδιαφέρον σου για κάποιον; Η αγένεια.

Τι ώρα ξυπνάς συνήθως και ποιο είναι το πρώτο πράγμα που κάνεις μόλις ξυπνήσεις; Ξυπνάω στις 8 και ανάβω θερμοσίφωνα.

Τι σε αγχώνει περισσότερο αυτή την περίοδο; Το γεγονός ότι η μεγάλη πλειονότητα των νέων βλέπει τον φασισμό ως κάποιο trend στο ΤikΤok.

Ποια διαδρομή στην Αθήνα κάνεις σχεδόν καθημερινά; Καρέας-Παλλήνη.

Αν άλλαζες κάτι στη youth culture τού σήμερα, τι θα ήταν αυτό; Να μην επαναπαυόμαστε στο εύκολο και στο γρήγορο.

Πόσα λεπτά μπορείς να περάσεις χωρίς να κοιτάξεις το κινητό σου; Όχι πολλά, δυστυχώς.

Τι σε κάνει πραγματικά ευτυχισμένο/-η; Οι φίλοι μου, οι φίλες μου και οι αδελφές μου.

Ποιο είναι το τελευταίο πράγμα που κάνεις προτού κοιμηθείς; Να βάλω ξυπνητήρι.

Σε ποια ταινία θα ήθελες να πρωταγωνιστείς; Από μικρός ήθελα να κάνω μεταγλώττιση σε κάποια ταινία της Ντίσνεϊ. Μετράει;

Ποιο τραγούδι ακούς ξανά και ξανά αυτή την περίοδο; Το «Sakura» της Rosalia. Τι σ’ έκανε να κλάψεις τελευταία φορά; Το «Sakura» της Rosalia.

Τι θα ήθελες να κάνεις, αλλά όλο αναβάλλεις; Να βγάλω δίπλωμα.

Ποια μικρή πολυτέλεια δεν θέλεις να στερηθείς ποτέ; Να πηγαίνω σινεμά μόνος μου.

Πες μου κάτι για το οποίο έχεις αλλάξει γνώμη τα τελευταία χρόνια; Είμαι μόλις 21, δεν νομίζω ότι έχω προλάβει να αλλάξω γνώμη για κάτι ακόμα.

Ποιο είναι το μεγαλύτερο εμπόδιο που αντιμετωπίζεις στην ελληνική κοινωνία; Η ανοχή στον τραμπουκισμό.

Ποια είναι η μεγαλύτερη παρανόηση που έχουν οι άλλοι για σένα; Ότι είμαι σνομπ.

Ποιο είναι το πιο πρόσφατο πράγμα που σε έκανε να γελάσεις πολύ; «Office», σεζόν 5, επεισόδιο 14.

Ποιο ήταν το τελευταίο σου μεγάλο άγχος; Η διπλωματική μου εργασία, με τίτλο «Ζάπινγκ», που διερευνά τα τηλεοπτικά προγράμματα της γενιάς των ’00s, συνδέοντάς τα με τα Επτά Θανάσιμα Αμαρτήματα και πλαισιώνοντάς τα με αποσπάσματα και θεωρητικές αναφορές από το έργο του Γκι Ντεμπόρ, The society of the spectacle (Η κοινωνία του θεάματος).

Τι κάνεις όταν θέλεις να ξεφύγεις από όλους; Βάζω τα ακουστικά μου και περπατάω. Ποιο είναι το τελευταίο πράγμα που έψαξες στο Google; Πάολα, καινούργιο τραγούδι. Τι αγαπάς περισσότερο στην Αθήνα; Τα μικρά σύμπαντα που υπάρχουν μέσα σε αυτή.

Αν μπορούσες να εξαφανιστείς για ένα τριήμερο, πού θα πήγαινες; Στη Βυτίνα. Ποια ερώτηση θα ήθελες να σου κάνουν πιο συχνά; Οποιαδήποτε, αρκεί ο άλλος να θέλει πραγματικά να ακούσει την απάντηση.

Ποιο μέρος θα έδειχνες σε κάποιον που έρχεται πρώτη φορά στην Αθήνα; Τον λόφο του Λυκαβηττού.

@epami_

ΑΠΟ ΤΗ ΜΙΝΑ ΚΑΛΟΓΕΡΑ ΦΩΤΟ: ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΛΑΣΚΑΡΙΔΟΥ

THE GOOD LiFO 916

43

ΑΠΟ

Y EIA ΤΗΝ

ΤΖΟΥΛΗ

«Τέσσερα χρόνια είχα καρκίνο και μου έλεγαν πως δεν τρέχει κάτι»

ΑΓΟΡΑΚΗ

Συμπέρασμα 2ο: Δεν φτάνουν οι δύο γνώμες. Πάρε και τρίτη. Συμπέρασμα 3ο: Όταν έχεις καιρό κάτι «άκακο», παρακέντησέ το, αφαίρεσέ το, τέλος πάντων, κάνε κάτι. Συμπέρασμα 4ο: Όταν το σώμα σου λέει πως κάτι δεν πάει καλά, άκουσέ το. Μη μουλιάζεις τον φόβο σου σε καθησυχαστικά νερά. Τελικά δεν το ανακάλυψα εγώ, αλλά ο μπαμπάς μου. Ήταν καρδιολόγος. Δεν ξέρω τι του χτύπησε καμπανάκι, το πατρικό ένστικτο ή το εκπαιδευμένο ιατρικό ρουθούνι, πάντως το μυρίστηκε. Στις τελευταίες μου εξετάσεις, ενώ η εικόνα δεν είχε αλλάξει, επέμενε να το παρακεντήσω. Όταν βγήκαν τα αποτελέσματα, έπρεπε να μου τα ανακοινώσει εκείνος. Δεν θα ξεχάσω το τηλεφώνημά του, το τσάκισμα στη φωνή του, ενώ προσπαθούσε να ακούγεται ψύχραιμος. «Έλα, κοριτσάκι μου, βγήκαν τα αποτελέσματα της βιοψίας και δεν είναι ακριβώς αυτά που θέλαμε». «Τι εννοείς;» «Βρήκαν έναν περίπου καρκίνο», απάντησε ο δύσμοιρος. Μου χάρισε λίγα δευτερόλεπτα ασάφειας, για να γλιστρήσει η μπίλια στον καρκίνο και να μου έρθει πιο μαλακά. Όταν τον ρώτησα τι σημαίνει το «περίπου», είπε: «Τίποτα καλό». Χρόνια μετά, ξορκίσαμε το κακό με ένα κοινό αστείο: βάζαμε το «περίπου» δίπλα σε τραγικές λέξεις. Συμπέρασμα 5ο: Δεν υπάρχει περίπου στον καρκίνο. Αλλά το χιούμορ βοηθά. Ό,τι ακολούθησε ήταν περισσότερο διεκπεραιωτικό. Έλεγα: «Άντε, ας πάει και το παλιάμπελο». Φορτωνόμουν εξετάσεις, χειρουργείο, ακτινοθεραπείες. Τα έγραφα όλα σε ένα χαρτί και κάθε μέρα έσβηνα κάτι. «Πού θα πάει, θα τελειώσει», έλεγα. Και τελείωσε. Είναι κι ένα διάστημα που βλέπεις τους φίλους σου – ή μάλλον τους μετράς. Άνθρωποι που θεωρούσα κοντινούς μού έλεγαν ότι είμαι δυνατή, αλλά δεν ήταν κοντά μου. Ήταν σαν να ξαναμοιράστηκε η τράπουλα της φιλίας. Η μαμά ενός καλού φίλου, που ήθελε να με βοηθήσει και είχε περάσει κι εκείνη καρκίνο, μου είπε τα εξής: «Δεν θα ασχοληθούμε με το καρκινάκι πρώτου σταδίου σου», «ούτε σφράγισμα δεν είναι η περίπτωσή σου». Μου μίλησε και για τη δική της διπλή μαστεκτομή, σαν να μου έδειχνε τα περήφανα γαλόνια της κι εγώ να ήμουν ένα μολυβένιο στρατιωτάκι. Και στην αίθουσα αναμονής της ακτινοθεραπείας, την πιο μεγάλη σκληρότητα την είδα από ομοιοπαθούσες. Θυμάμαι μία που μου είπε ότι, αφού δεν έχω μεταστατικό καρκίνο, δεν έχω δικαίωμα να μιλάω. Υπήρξαν κι αυτές οι κακές εμπειρίες, αλλά υπήρξε και κάτι που με στήριξε ουσιαστικά: το Κέντρο Ημέρας για την Ψυχολογική Υποστήριξη Ασθενών με Καρκίνο. Εκεί παρέχονται δωρεάν ψυχολογική υποστήριξη και ψυχοθεραπεία. Εγώ έκανα εκεί ψυχοθεραπεία για πέντε χρόνια. Η ψυχολόγος που βρήκα ήταν σαν να έβαλε το ψύχραιμο πόδι της στα ταραγμένα μου φρένα. Για καιρό πορευτήκαμε μαζί, σε μια θεραπεία απόλυτα στοχευμένη. Της χρωστάω. Συμπέρασμα 6ο: Κανείς δεν μπορεί να σου πει πώς να νιώσεις. Δεν υπάρχει κοινή εμπειρία. Κάθε εμπειρία είναι μοναδική. Αν μπορείς να κάνεις κάτι για τον άλλον, είναι να ακούσεις τους φόβους και τις ανησυχίες του. Να πεις «είμαι εδώ για σένα». Συχνά μια αληθινή αγκαλιά και ένα χάδι αρκούν. Ο καρκίνος δεν είναι σφράγισμα. Αλλά τι αντέχει ο καθένας μόνο ο ίδιος το ξέρει. Επιμένω πως ένας βαρβάτος χωρισμός πονάει πιο πολύ από τον καρκίνο – για μένα, τουλάχιστον. Τα καλά νέα είναι ότι, όταν τελειώσουν το χειρουργείο και οι ακτινοθεραπείες και αρχίσει η ορμονοθεραπεία, μπορείς να το αφήσεις πίσω. Το πόσο πίσω εξαρτάται από τον καθένα. Εγώ αρνούμαι να χρησιμοποιώ τον καρκίνο ως άλλοθι ή να τον βάζω μπροστά από κάθε πρόταση. Προτιμώ να τον αφήνω πίσω και να τον συναντώ μόνο για μια εβδομάδα κάθε έξι μήνες, στο τσεκάπ, όταν οι φόβοι παίζουν μπροστά μου σαν θέατρο σκιών. Συμπέρασμα 7ο: Με τον καρκίνο χάνεις το καθαρό ποινικό μητρώο στην υγεία. Βγάζεις σπυρί και σημαίνει συναγερμός. Ό,τι ήταν αθώο γίνεται ύποπτο. Ευτυχώς, όσο περνούν τα χρόνια, το εξάμηνο γίνεται χρόνος. Συμπέρασμα 8ο: Εθισμός στο τώρα. Τώρα που είμαι υγιής, σήμερα που είμαι υγιής. Μόνο αυτό μπορώ να ελέγξω: την υγεία μου σήμερα. Κάθε φορά θυμίζω στον εαυτό μου πως η ζωή έχει φαντασία· όσο κι αν φοβάμαι την υποτροπή, μπορεί να με χτυπήσει κεραυνός. Συμπέρασμα 9ο: Δεν στέκομαι πια σε μία γνώμη. Τους ξετινάζω τους γιατρούς και τους αμφισβητώ μέχρι να αποδειχτεί ότι είναι σωστοί. Έχω καλύτερα αντανακλαστικά πια. Έμαθα. Συμπέρασμα 10ο: Αγνόησε όλα τα παραπάνω συμπεράσματα. Άλλωστε, δεν είναι κανόνες· είναι απλώς όσα έμαθα εγώ.

Όταν δίνουν στην Τζούλη Αγοράκη ένα φούξια κορδελάκι για την Ημέρα κατά του Καρκίνου του Μαστού, λέει «ευχαριστώ, πήραμε», και εννοεί την ασθένεια.

Πάλι καλά που πέρασε κι ο Οκτώβρης. Το ομολογώ: ο μήνας πρόληψης για τον καρκίνο του μαστού μού προκαλεί αμηχανία. Όχι μόνο επειδή έχω νοσήσει, αλλά και επειδή στο παρελθόν μού έκανε αυτή η καμπάνια «επιθετικογλυκούλικη». Φούξια κορδελάκια για το σακάκι, βραχιολάκια, μπρελόκ και κάθε λογής μπιχλιμπίδια που μοιράζονται στον δρόμο, στα καταστήματα καλλυντικών, ακόμα και στα ζαχαροπλαστεία. Κορδελάκια ολούθε. Όταν μου προτείνουν να μου δώσουν ένα φούξια κορδελάκι, λέω: «Ευχαριστώ, πήραμε» – και εννοώ και καρκίνο. Δεν ακυρώνω τους ανθρώπους που παλεύουν για την εκστρατεία, απλώς αναρωτιέμαι μήπως ήρθε η ώρα να ξανασκεφτούμε τον τρόπο. Ίσως ένα SMS υπενθύμισης; Κάτι άλλο; Κάτι να αλλάξει. Εντάξει, η πρόληψη σώζει. Αλλά πράγματι σώζει; Ή απλώς «μη σου τύχει»; Ζούμε όλοι από σύμπτωση. Κι ύστερα υπάρχει και το ωμό, το κάθετο δράμα: το μέλι που θα γλείψεις, θες δεν θες, πάνω από το τσεκούρι. Η δική μου ιστορία είναι η εξαίρεση στον κανόνα. Ακούει στο όνομα «λάθος διάγνωση». Και από κει ξεκίνησαν όλα. Η ιστορία άρχισε για μένα το ’16. Ψηλαφώ κάτι σκληρό σαν «στραγάλι» που δεν μου αρέσει. Το χέρι μου το βρίσκει ύποπτο. Το χέρι πάντα ξέρει. Κάνω υπέρηχο και μαστογραφία και μου λένε πως είναι ένα «αθώο» ινοαδένωμα. «Αθώο, άκακο, άνευ σημασίας». Τέσσερα χρόνια είχα καρκίνο και μου έλεγαν πως δεν τρέχει κάτι. Ήμουν τυπική, έκανα κάθε χρόνο τις εξετάσεις μου, αλλά τα πράγματα δεν ήταν όπως φαίνονταν. Δύο διακεκριμένοι μαστολόγοι αποφάσισαν πως μπορούσα να κοιμάμαι ήσυχη. Κι εγώ κοιμόμουν με τον καρκίνο αγκαλιά. Συμπέρασμα 1ο: Ο καρκίνος είναι ένας αθόρυβος εισβολέας στο σώμα. Τον κουβαλάς και δεν το καταλαβαίνεις. Εγώ δεν είχα κανένα σύμπτωμα.

44 THE GOOD LiFO

05.11.26

Η ΤΈΧΝΗ ΤΟΎ ΝΑ ΑΝΑΚΑΛΎΠΤΕΙΣ ΞΑΝΆ ΌΣΑ ΓΝΩΡΊΖΕΙΣ ΜΙΑ ΖΩΉ Όταν η παράδοση συναντά την περιέργεια, ακόμη και οι πιο γνώριμες συνταγές αποκτούν νέα διάσταση.

Υ

πάρχουν οικογένειες που μετρούν τον ερχομό του χειμώνα με τις πρώτες βροχές, άλλες με το άναμμα του καλοριφέρ και άλλες με την επιστροφή των χαλιών στο σαλόνι. Στην οικογένεια της Άννας, ο χειμώνας ξεκινά επίσημα με το φουλάρισμα των βασικών προμηθειών στα ντουλάπια της κουζίνας και την ερώτηση «Λάδι έχεις;». Την καθιερωμένη ερώτηση την κάνει κάθε χρόνο ο μπαμπάς της, ο Δημήτρης, μόλις αρχίζει να πέφτει για τα καλά η θερμοκρασία. Η Άννα μπορεί να απαντήσει θετικά, αρνητικά ή να του εξηγήσει αναλυτικά πόσο λάδι έχει απομείνει από την προηγούμενη χρονιά. Το αποτέλεσμα είναι πάντα το ίδιο. Ένας καινούργιος τενεκές καταφθάνει στο διαμέρισμά της στην Αθήνα, ανεβαίνει στον τρίτο όροφο και παίρνει τη θέση του κάτω από τον νεροχύτη. Ο Δημήτρης καλλιεργεί ελιές σε ένα χωριό της Πελοποννήσου εδώ και σχεδόν σαράντα χρόνια. Γνωρίζει κάθε δέντρο στο κτήμα και μπορεί να μετατρέψει μια απλή ερώτηση για τον καιρό σε δεκάλεπτη ανάλυση της φετινής παραγωγής. Στο οικογενειακό τραπέζι, το λάδι του έχει πάντα την τιμητική του. Aν μια συνταγή πετύχει, θα αποδώσει πάντα ένα μέρος της επιτυχίας στο λάδι. Γι’ αυτό και η ιδέα που έρχεται στην Άννα ένα απόγευμα μοιάζει με μικρή οικογενειακή πρόκληση. Ανακαλύπτει ότι τα σεμινάρια μαγειρικής του Νοεμβρίου στο Lidl House Athens, στη Στοά Αρσακείου, είναι αφιερωμένα στο ελαιόλαδο. Τέσσερις θεματικές εξερευνούν τη θέση του στην ελληνική κουζίνα, από τα λαδερά και τις παραδοσιακές πίτες μέχρι το κυριακάτικο τραπέζι. Η Άννα δηλώνει συμμετοχή για δύο. Όταν μαθαίνει ότι έχουν επιλεγεί, τηλεφωνεί στον πατέρα της για να του ανακοινώσει το δώρο. Ο Δημήτρης ακούει προσεκτικά, χωρίς να καταλαβαίνει απόλυτα. Θέλει να τον πάει σε μάθημα για το λάδι; Εκείνον, που ασχολείται με τις ελιές σχεδόν σαράντα χρόνια; Η Άννα τού εξηγεί ότι πρόκειται για σεμινάριο μαγειρικής και ότι θα έχει ενδιαφέρον να δοκιμάσουν μαζί κάτι διαφορετικό. Εκείνος εν τέλει δέχεται, περισσότερο επειδή του αρέσει η προοπτική να περάσει χρόνο με την κόρη του. Φτάνει στην Αθήνα Παρασκευή απόγευμα με μια μικρή βαλίτσα, δύο σακούλες πορτοκάλια και έναν τενεκέ ελαιόλαδο. Η Άννα τού υπενθυμίζει

THE GOOD LiFO 916

ότι έχει ήδη δύο. «Αυτό είναι φετινό», απαντά εκείνος, σαν να πρόκειται για μια πληροφορία που αλλάζει τα πάντα. Το επόμενο πρωί, πατέρας και κόρη βρίσκονται στο Lidl House Athens. Ο Δημήτρης περιεργάζεται τον χώρο, παρατηρεί τους υπόλοιπους συμμετέχοντες και επιλέγει μια θέση από την οποία μπορεί να βλέπει καλά όσα συμβαίνουν στον πάγκο. Η Άννα τον παρακολουθεί με τη διακριτική ανησυχία ανθρώπου που έχει μόλις συστήσει δύο φίλους με εντελώς διαφορετικές απόψεις και ελπίζει να τα βρουν. Στην αρχή ο Δημήτρης ακούει με τα χέρια σταυρωμένα. Σύντομα, όμως, αρχίζει να συμμετέχει. Το ελαιόλαδο γίνεται αφορμή για συζητήσεις γύρω από διαφορετικές τεχνικές, συνδυασμούς και γνώριμες συνταγές που αποκτούν νέες εκδοχές. Ο Δημήτρης αναγνωρίζει πολλά από όσα ακούει, προσθέτει δικές του εμπειρίες και ανακαλύπτει πράγματα που δεν είχε δοκιμάσει ποτέ. Κάποια στιγμή βγάζει το κινητό του για να κρατήσει σημειώσεις, προκαλώντας το έκπληκτο βλέμμα της Άννας. «Να μην τα ξεχάσω», της εξηγεί, προτού στρέψει και πάλι την προσοχή του στο μάθημα. Η Άννα παρακολουθεί τον μπαμπά της να ανακαλύπτει καινούργιες δυνατότητες σε κάτι που γνωρίζει μια ολόκληρη ζωή. Στον δρόμο της επιστροφής, ο Δημήτρης μιλά ασταμάτητα για όσα δοκίμασαν. Έχει ήδη αποφασίσει ποιες ιδέες θα εφαρμόσει στην κουζίνα του και αναρωτιέται αν υπάρχει κάποιο επόμενο σεμινάριο που θα μπορούσαν να παρακολουθήσουν. Η Άννα απολαμβάνει τη μικρή της νίκη. Το επόμενο πρωί μαγειρεύουν μαζί στο διαμέρισμά της. Εκείνος τη ρωτά πόσο λάδι πιστεύει ότι χρειάζεται το φαγητό. «Με το μάτι, μπαμπά», του απαντά, κερδίζοντας ένα περήφανο χαμόγελο. Λίγες ημέρες αργότερα, ο Δημήτρης τηλεφωνεί από το χωριό. Έχει ήδη δοκιμάσει μια καινούργια συνταγή και, παραδόξως, παραδέχεται ότι το σεμινάριο άξιζε τον κόπο. Ο Δημήτρης μπορεί να έχει τον δικό του τρόπο να κάνει τα πράγματα εδώ και σαράντα χρόνια. Όμως φαίνεται πως στο τραπέζι –όπως και στη ζωή– χωρά πάντα μια καινούργια συνταγή. Αρκεί, φυσικά, να έχει και καλό λάδι!

45

starfax

ΣΚΟΡΠΙΟΣ [23.10/22.11] Οδεύετε προς ένα νέο ξεκίνημα στην προσωπική σας ζωή, χάρη στη Νέα Σελήνη στο ζώδιό σας στις 9/11. Ωστόσο, θα πρέπει να στραφείτε προς τον εσωτερικό σας κόσμο για να αποκτήσετε μια πιο ξεκάθαρη αίσθηση του τι θέλετε για το μέλλον σας. Είναι επίσης σημαντικό να ανακαλύψετε τυχόν εσωτερικούς λόγους που εμποδίζουν την ικανότητά σας να πραγματοποιήσετε τα όνειρά σας. Αν ακούσετε την καρδιά σας, θα οδηγηθείτε στην εκπλήρωση. Ο Ερμής, επίσης στο ζώδιό σας, και η Αφροδίτη στον Ζυγό, στο ασυνείδητό σας, θα στραφούν σε ορθή πορεία στις 13 και 14/11 αντίστοιχα. Το τέλος των ανάδρομων κύκλων είναι καλά νέα για την ερωτική σας ζωή στο μέλλον, ειδικά αν έχετε κάνει χώρο για περισσότερη αγάπη στη ζωή σας. Έως τις 6/12 μπορείτε να πετύχετε πολλά στα επαγγελματικά σας ή την προσωπική σας ζωή.

ΤΟΞΟΤΗΣ [23.11/21.12] Ένας κύκλος ολο-

9- 1 5 νο ε μ β ρ ιου 20 26

κληρώνεται με τη Νέα Σελήνη στον Σκορπιό στις 9/11, που ενθαρρύνει ένα εσωτερικό ταξίδι ώστε να ανακαλύψετε τυχόν περιορισμούς που βάζετε στον εαυτό σας και σας εμποδίζουν να κυνηγήσετε τα όνειρά σας. Μπορεί να ανακαλύψετε έναν φόβο που σας εμποδίζει να προχωρήσετε. Τώρα είναι η ώρα να δώσετε προσοχή στις αναμνήσεις, στα όνειρα και τα ένστικτά σας, τα οποία θα σας δώσουν μια εικόνα για το πώς να κλείσετε ένα κεφάλαιο της ζωής σας και να ακολουθήσετε ένα νέο μονοπάτι που έχετε μπροστά σας. Ο Ερμής, επίσης στον Σκορπιό, και η Αφροδίτη στον Ζυγό θα στραφούν σε ορθή πορεία στις 13 και 14/11 αντίστοιχα. Έπειτα από εβδομάδες που αναστατώνονταν οι επικοινωνίες σας, είναι καλά νέα για τη δημιουργία νέων επαφών, τη συμμετοχή σε ομάδες και τον εξορθολογισμό των σχεδίων σας.

ΑΙΓΟΚΕΡΩΣ [22.12/19.1] Η Νέα Σελήνη στον Σκορπιό στις 9/11 θα εμπλουτίσει την κοινωνική σας ζωή με φρέσκια ενέργεια τις επόμενες δύο εβδομάδες. Πιθανότατα θα συναντήσετε άτομα με τα οποία βρίσκεστε στο ίδιο μήκος κύματος και θα συμμετάσχετε σε ομάδες που ενισχύουν την προσωπική σας ανάπτυξη. Επίσης, θα αναλύσετε πώς περνάτε τον ελεύθερο χρόνο σας και με ποιον. Δεν χρειάζεται όλοι όσοι κάνετε παρέα να είναι απόλυτα συγχρονισμένοι με εσάς, αλλά ίσως ήρθε η ώρα να αποχαιρετήσετε τους ανθρώπους που υποβαθμίζουν τα όνειρά σας και σας επικρίνουν επειδή είστε ο εαυτός σας. Καλά νέα τόσο για την αγάπη όσο και για την εργασία όταν ο Ερμής στον Σκορπιό και η Αφροδίτη στον Ζυγό θα στραφούν σε ορθή πορεία στις 13 και 14/11 και θα βοηθήσουν στην επίλυση τυχόν επιπλοκών που αντιμετωπίζετε σε μια προσωπική σχέση, επαγγελματική επαφή ή εργασιακό πρότζεκτ. ΥΔΡΟΧΟΟΣ [20.1/19.2] Ένα νέο ξεκίνημα α πό τη μ αρ ιβ ίκυ κα λλέ ρ γ η (st ar f ax@ li f o. g r ) εικονογραφηση: bianka

46

LiFO

στην επαγγελματική σας ζωή σηματοδοτεί η Νέα Σελήνη στον Σκορπιό στις 9/11, αλλά θα πρέπει να ξεκαθαρίσετε τι θέλετε να πετύχετε. Είναι επίσης καιρός να ανακαλύψετε τυχόν εσωτερικά ζητήματα που εμποδίζουν την ικανότητά σας να πετύχετε. Υπάρχει κάποιο συγκεκριμένο συναίσθημα ή συμπεριφορά που σας εμποδίζει να επιτύχετε τα επιθυμητά αποτελέσματα; Η απελευθέρωση ή η αντιμετώπισή του θα σας βοηθήσει να ανοίξετε μια πόρτα σε νέες ευκαιρίες που θα συναντήσετε στην πορεία. Στις 13 και 14/11 ο Ερμής στον

Σκορπιό και η Αφροδίτη στον Ζυγό επιστρέφουν σε ορθή πορεία στους τομείς της ανώτερης γνώσης και της καριέρας σας, φέρνοντας καλά νέα για την πρόοδο σε μια σχέση, μαζί με δραστηριότητες που αφορούν ταξίδια, εκπαίδευση ή έναν επαγγελματικό στόχο. Οι σχέσεις με άτομα με τα οποία συνεργάζεστε θα βελτιωθούν επίσης.

θα κυλήσουν ευκολότερα. Αυτή είναι η στιγμή να αξιοποιήσετε τη γνώση που αποκτήσατε στους παραπάνω τομείς όσο οι δύο πλανήτες ήταν ανάδρομοι.

ΚΑΡΚΙΝΟΣ [22.6/22.7] Ένας νέος κύκλος ξεκινά από τις 9/11 με τη Νέα Σελήνη στον Σκορπιό, που κυβερνά τον τομέα των απολαύσεων. Η ερωτική σας ζωή, η δημιουργικότητά σας ή ένα θέμα που αφορά τα παιδιά θα μπορούσαν να είναι στην ημερήσια διάταξη. Αν ψάχνετε για ρομαντισμό, ένας θαυμαστής θα μπορούσε να έρθει στον δρόμο σας. Καλά νέα για την ερωτική σας ζωή, την οικογένεια και τις δημιουργικές σας προσπάθειες έρχονται στις 13 και 14/11, όταν ο Ερμής στον Σκορπιό και η Αφροδίτη στον Ζυγό θα στραφούν σε ορθή πορεία στον τομέα του έρωτα και της οικιακής σας ζωής. Επικοινωνήστε με τα αγαπημένα σας πρόσωπα και βάλτε σε εφαρμογή τα σχέδιά σας. Κάντε μια ακόμη προσφορά για ένα ακίνητο ή ξεκινήστε από την αρχή μια ανακαίνιση. Ενδεχομένως να πουλήσετε ένα ακίνητο ή να βρείτε το σπίτι των ονείρων σας.

ΙΧΘΥΣ [20.2/20.3] Ο τομέας της πνευματικής σας ανάπτυξης ενεργοποιείται με τη Νέα Σελήνη στον Σκορπιό στις 9/11, σηματοδοτώντας ένα νέο ξεκίνημα σε σπουδές ή ταξίδια. Η επιθυμία να διευρύνετε την εμπειρία σας θα μπορούσε να σας εμπνεύσει να εξερευνήσετε μια νέα τοποθεσία ή να κάνετε βήματα για να προωθήσετε την εκπαίδευσή σας. Ιδανική στιγμή για να κάνετε κάποια ενδοσκόπηση και να σκεφτείτε το μέλλον σας. Αυτό αφορά περισσότερο την αξιοποίηση της εσωτερικής σας καθοδήγησης παρά τη δημιουργία μιας λίστας με εξωτερικούς στόχους. Ο Ερμής στον Σκορπιό και η Αφροδίτη στον Ζυγό θα στραφούν σε ευθεία πορεία στα πεδία της ανώτερης γνώσης και των κοινών σας πόρων στις 13 και 14/11 αντίστοιχα και θα προωθήσετε τα σχέδιά σας με επιτυχία. Έως τις 6/12 θα είναι εξαιρετική εποχή για διευθέτηση νομικών υποθέσεων, σπουδές και αναζήτηση χρηματοδότησης. Τα οικονομικά σας βελτιώνονται μέσω επιδομάτων ή ακίνητης περιουσίας.

ΛΕΩΝ [23.7/23.8] Η Νέα Σελήνη στον Σκορπιό στις 9/11 θα σηματοδοτήσει ένα νέο ξεκίνημα στην οικογενειακή σας ζωή και θα είναι εξαιρετική στιγμή για να αγοράσετε ή να πουλήσετε ένα ακίνητο, να βελτιώσετε τον χώρο σας, καθώς και τις σχέσεις με αγαπημένα πρόσωπα. Αν υπήρχαν κάποιες διαφορές με μέλη της οικογένειας, συζητήστε ήρεμα ώστε να επανέλθουν οι ισορροπίες. Εν συνεχεία, ο Ερμής στον Σκορπιό και η Αφροδίτη στον Ζυγό θα στραφούν σε ορθή πορεία στον τομέα της οικιακής σας ζωής και της επικοινωνίας, στις 13 και 14/11 αντίστοιχα. Έπειτα από εβδομάδες εμποδίων στην πρόοδό σας, το τέλος των ανάδρομων κύκλων είναι καλά νέα για να προγραμματίσετε δραστηριότητες που αφορούν την οικογένειά σας ή την περιουσία σας. Η πνευματική σας διαύγεια θα ενισχυθεί επίσης, επομένως έως τις 6/12 θα είναι ιδανική εποχή για εμπορικές συμφωνίες, μάθηση, διδασκαλία ή δημόσιες σχέσεις.

ΚΡΙΟΣ [21.3/20.4] Οικονομικές συναλλαγές και κοινοί πόροι τονίζονται στις 9/11 με τη Νέα Σελήνη στον Σκορπιό, που θα μπορούσε να συμπέσει με καλές οικονομικές κινήσεις. Σίγουρα είναι η ιδανική στιγμή να αρχίσετε να αναζητάτε τρόπο να βγάλετε χρήματα. Άλλωστε, στις 13/11 ο Ερμής, επίσης στον Σκορπιό, γυρίζει σε ορθή πορεία και προμηνύει καλά νέα, καθώς πρόκειται για τον πλανήτη της επικοινωνίας στον τομέα των κοινών πόρων. Έως τις 6/12 θα υπάρξουν κάποιες αίσιες εξελίξεις ή θα έρθουν στο φως πληροφορίες, επομένως είναι μια καλή εποχή να επικεντρωθείτε ξανά στις επαφές σας. Υπάρχει ένα άλλο σημαντικό σημείο καμπής αυτόν τον μήνα και είναι η επιστροφή της Αφροδίτης στον Ζυγό σε ορθή φορά στις 14/11. Έως τις 4/12 ο πλανήτης της αγάπης στον τομέα των σχέσεών σας θα φέρει αρμονία και μια νέα συνεργασία που θα αυξήσει το εισόδημά σας.

ΠΑΡΘΕΝΟΣ [24.8/22.9] Η Νέα Σελήνη στον Σκορπιό στις 9/11 σηματοδοτεί έναν κύκλο μάθησης και επικοινωνίας, ενώ σας ενθαρρύνει να εξετάσετε τη νοοτροπία που δεν θα περιορίζει τις επιλογές και τα αποτελέσματά σας. Εμπορικές συμφωνίες, εκδόσεις, εκπαίδευση και δημόσιες σχέσεις θα ευνοηθούν. Εν συνεχεία, στις 13 και 14/11 ο Ερμής και η Αφροδίτη θα στραφούν σε ορθή πορεία στον οικονομικό τομέα, φέρνοντας καλά νέα για τη διαύγεια, την επικοινωνία και το εισόδημά σας. Αναζητήστε ευκαιρίες μέσω της γραφής, της ομιλίας ή μιας ιδέας που σας έρχεται στο μυαλό. Έως τις 6/12, εκτός του ότι θα έχετε αύξηση εσόδων μέσω της εργασίας, θα έχετε και την ευχέρεια να κυνηγήσετε νέες ευκαιρίες, όπως μια νέα απασχόληση ή κάποια επένδυση.

ΤΑΥΡΟΣ [21.4/20.5] Με τη Νέα Σελήνη στις 9/11 στον Σκορπιό θα είναι εξαιρετική στιγμή για να προωθήσετε τις ιδέες σας ή να ξεκινήσετε μια νέα συνεργασία. Είναι η εποχή του Σκορπιού, οπότε ακολουθήστε τη ζωή όπου σας οδηγεί. Στις 13/11 ο Ερμής, επίσης στον Σκορπιό, γυρίζει σε ορθή πορεία και έως τις 6/12 θα είναι καλή εποχή για διαπραγματεύσεις και συμφωνίες. Δώστε έμφαση στο επικοινωνιακό κομμάτι της δουλειάς σας καθώς μπορείτε να πετύχετε πολλά. Το πιο σημαντικό σημείο καμπής για εσάς αφορά τον κυβερνήτη πλανήτη σας, την Αφροδίτη, στον Ζυγό, που επιστρέφει σε ορθή φορά. Ο Ζυγός κυβερνά την εργασία και την υγεία σας και έως τις 4/12 θα είναι η ιδανική εποχή για να αναζητήσετε μια δουλειά, να ξεκινήσετε γυμναστήριο ή να βελτιώσετε τον τρόπο ζωής και την υγεία σας.

Sudoku No 916 7 4 3

3 1

8

ΔΙΔΥΜΟΣ [21.5/21.6] Μια νέα αρχή στην καθημερινότητά σας φέρνει η Νέα Σελήνη στον Σκορπιό στις 9/11 και μπορεί να νιώσετε την επιθυμία να ανανεώσετε το πρόγραμμά σας, ώστε να έχετε περισσότερο χρόνο ή να επικεντρωθείτε στη βελτίωση της υγείας σας. Ο κυβερνήτης σας Ερμής στον Σκορπιό και η Αφροδίτη στον Ζυγό θα στραφούν σε ορθή πορεία στον τομέα της ευεξίας και των απολαύσεων στις 13 και 14/11 αντίστοιχα. Έπειτα από εβδομάδες ενδοσκόπησης, το τέλος των ανάδρομων κύκλων είναι καλά νέα για να προχωρήσετε στον έρωτα και τις δημιουργικές προσπάθειες. Τα σχέδια και οι επικοινωνίες σας

ΖΥΓΟΣ [23.9/22.10] Νέες ευκαιρίες για

1 9 4 5 1

6 6 5 4

4

5 2

2 3

4

8 3 6

Η λύση του προηγούμενου 1 7 2 6 9 5 3 4 8

3 5 6 7 8 4 1 9 2

9 8 4 3 2 1 5 7 6

4 1 9 2 5 7 8 6 3

5 6 7 1 3 8 9 2 4

2 3 8 4 6 9 7 5 1

8 4 1 5 7 2 6 3 9

7 2 3 9 1 6 4 8 5

6 9 5 8 4 3 2 1 7

μια απασχόληση με καλύτερες αποδοχές φέρνει η Νέα Σελήνη στον Σκορπιό στις 9/11, προαναγγέλλοντας έναν νέο κύκλο ευημερίας. Ωστόσο, θα πρέπει να εξετάσετε τη στάση σας απέναντι στα χρήματα. Θα μπορούσατε να πετύχετε αύξηση του εισοδήματός σας, αλλά μπορεί να μην αναγνωρίσετε την ευκαιρία που σας παρουσιάζεται αν εστιάζετε στην έλλειψη. Επικεντρωθείτε σε πράγματα για τα οποία είστε ευγνώμονες στη ζωή σας. Άλλωστε, στις 13/11 ο Ερμής στον Σκορπιό γυρίζει σε ορθή πορεία και προμηνύει καλά νέα έως τις 6/12, καθώς πρόκειται για τον πλανήτη της επικοινωνίας. Η Αφροδίτη στο ζώδιό σας στρέφεται επίσης σε ορθή πορεία στις 14/11: έπειτα από εβδομάδες καθυστερήσεων θα επιτρέψει στην ερωτική σας ζωή και τα οικονομικά σας να προχωρήσουν. Η βελτίωση της εμφάνισης θα αποτελέσει προτεραιότητα.

05.11.26

LiFO 05.11.26

47