Issuu

LiFO

Free press. Όλα για την Αθήνα! Δωρεάν οδηγός της πόλης. Κυκλοφορεί κάθε Πέμπτη 01.10.2026 — #911

Xλόη Κολύρη: Ποιος είπε ότι οι ηλικιωμένοι δεν ερωτεύονται; Bautopia7- Sonotopia: Tρεις μέρες πολιτισμού, τεχνολογίας και μουσικής στην Aθήνα. Σία Κοσιώνη: Δεν θα αφήσω κανέναν να με κακοποιήσει ξανά.

LiFO

01.10.26

στο εξωφύλλο: Η Χλόη Κολύρη φωτογραφημένη από τον Πάρι Ταβιτιάν.

index911

6 ΣΤΗΛΕΣ νικολασ σεβαστακησ

παραλλαγεσ

www.lifo.gr ΔΥΟ ΔΕΚΑ ΕΚΔΟΤΙΚΗ Α.Ε. ΒOΥΛΗΣ 22, 105 63 ΑΘΗΝΑ T 210 3254 290, F 210 3249 785 info@lifo.gr

γιάννησ πανταζόπουλοσ

talking points

δημήτρης πολιτάκησ

φαγιουμ

κώστασ αναγνωστόπουλοσ

νεοσ αγνωστοσ κοσμοσ χάρησ καλαϊτζίδησ

ιλεκτρισιτυ

30 Χλόη Κολύρη

119 ΛΕΠΤΑ ΜΕ ΤΗ ΣΊΑ ΚΟΣΙΏΝΗ

Ο ΜΙΚΕΕ ΕΙΝΑΙ Ο ΑΘΗΝΑΙΟΣ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ

Μέγαρο Κούπα: Η ιστορία μιας αποκατάστασης

παρακαλουμε ανακυκλωστε

εκδοτης/διευθυντησ Στάθης Τσαγκαρουσιάνος chief executive officer/ editor in chief Μιχάλης Μιχαήλ chief operating officer/ commercial director Θανάσης Χαραμής creative director Γιάννης Καρλόπουλος διευθυντής συνταξησ Γιάννης Πανταζόπουλος διευθυντής εντυπησ εκδοσησ Τάσος Μπρεκουλάκης διευθυντής mikropragmata.lifo.gr Άρης Δημοκίδης αρχισυνταξία podcasts/vidcasts Μερόπη Κοκκίνη –––––– εμπορικο τμημα advertising director Ξένια Στασινοπούλου direct sales director Κώστας Μαντάς head of digital advertising Άννα Λαπαρδάγια direct sales Γιώργος Λυκουργιώτης advertising manager Πωλίνα Κουτσοβίλη (pkoutsovili@lifo.gr) advertising coordinator Κατερίνα Κουρμούζη (kkourmouzi@lifo.gr) head of creative Βασίλης Καψάσκης branded content managers Φιλιώ Ράγκου, Ιωάννα Παναγοπούλου digital campaign manager Γιώργος Γιαννή advertising executive Χριστίνα Καλλή –––––– ψηφιακή ανάπτυξη/ προγραμματισμός lifo.gr Θανάσης Βιρβίλης, Γιώργος Ντούφας –––––– ατελιέ αrt director Μαργαρίτα Καμαριώτη, Νίκος Σιαμπανόπουλος φωτογράφοι Σπύρος Στάβερης, Πάρις Ταβιτιάν, Freddie F. διαμόρφωση ψηφιακής εκδοσης Μαρούσα Θωμά, Ελπισία Σπαθάρη υπευθυνη υλης Μαρία Δρουκοπούλου

συντονισμοσ υλης Γιάννης Κωνσταντίνου διορθωση/επιμελεια κειμένων Μυρτώ Αθανασοπούλου, Μαρία Μανθοπούλου –––––– συντακτικη ομαδα Θοδωρής Αντωνόπουλος, Λουίζα Αρκουμανέα, Μίνα Καλογερά, Ντίνα Καράτζιου, Θοδωρής Κουτσογιαννόπουλος, Τίνα Μανδηλαρά, Μαρία Παππά, Χρήστος Παρίδης, Δημήτρης Πολιτάκης, Γιώργος Τσαγκόζης συνεργατεσ Τζούλη Αγοράκη, Έφη Ανέστη, Αλέξανδρος Βουρλάκος, Ειρήνη Γιαννάκη, Λίνα Ιντζεγιάννη, Χάρης Καλαϊτζίδης, Ερωφίλη Κόκκαλη, Υρώ Κολιακουδάκη, Χρυσέλλα Λαγαρία, Στέλλα Λιζάρδη, Νίκος Γ. Μαστροπαύλος, Νίκη Μηταρέα, Αγιάτη Μπενάρδου, Σταυρούλα Παπασπύρου, Νικόλας Σεβαστάκης, Δέσποινα Τριβόλη, Φώντας Τρούσας, Θοδωρής Τσάτσος, Φώφη Τσεσμελή, Νίκος Τσέφλιος, Κορίνα Φαρμακόρη αρχισυνταξία ειδησεων Λία Φασόλη newsroom Αγάπη Βαρούνη, Μιχάλης Γιαννακίδης, Βασιλική Δρίβα, Ναζιγκέν Μάμο, Μαρία Μπαρλή, Ελένη Ποσνακίδου –––––– podcasts/vidcasts καμερα-μονταζ Γεράσιμος Δομένικος, Ελευθερία Λασκαρίδου ηχοληψια Φαίδωνας Κτενάς, Αλέξανδρος Αντωνίου social media Άκης Κατσούδας –––––– λογιστηριο οικονομική διεύθυνση Δημήτρης Τασιόπουλος λογιστήριο Βασίλης Κοτρωνάκης, Άκης Ιωάννου, Έφη Ηλιοπούλου γραμματεία Βιβίκα Ανδριανάτου –––––– κωδικος εντυπου 7639 –––––– μετοχος/νομιμοσ εκπροσωποσ Ευστάθιος Τσαγκαρουσιάνος ––––––

MET 230578

LiFO 01.10.26

Feedback

Η υγρή χωματερή του Κηφισού: Tο ξέρουν όλοι, κανείς δεν κάνει τίποτα

GUEST EDITOR

Η κατάσταση στον Κηφισό είναι κοινό μυστικό και τα ανεπεξέργαστα απόβλητα που καταλήγουν στη θάλασσα είναι μια ντροπιαστική διαδικασία γνωστή σε πολλούς.

Θα αφήσουμε το AI να λέει «εύρηκα» για όλα;

LiFO

pageviews ti δ ι α β α σ α με αυ τη την εβ δομ α δ α σ το

Όσο ένα απ’ τα μεγαλύτερα προβλήματα των μαθηματικών θα λύνεται από χιλιάδες μποτάκια, το ρομαντικό όνειρο της επιστήμης θα πεθαίνει. Αλλά ας μην είμαστε καταστροφολόγοι. Δεν έχω τόσο αναχρονιστικές αντιλήψεις ώστε να θεωρώ ότι το ΑΙ θα φέρει αναγκαστικά την καταστροφή στις επιστήμες. Σε τελική ανάλυση, μας λύνει τα χέρια. Τα μαθηματικά προβλήματα που υπάρχουν είναι χιλιάδες, και χιλιάδες άλλα θα γεννηθούν. Η τέχνη τού να ανακαλύπτουμε προβλήματα δεν θα πεθάνει ποτέ. Η τέχνη τού να τα λύνουμε όμως; Δεν θα λέγαμε ποτέ σε έναν ζωγράφο να παραδώσει τα πινέλα του σε ένα ρομπότ, για να ζωγραφίσει αυτό στη θέση του. Ή μήπως το έχουμε κάνει ήδη;

LiFO.gr

ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΑΞΙΩΤΗ

Χάνουμε ένα κομμάτι της ψυχής μας όταν δίνουμε τη δυνατότητα στις μηχανές να πουν το «εύρηκα»; Ναι, ξέρω. Χρησιμοποιούμε κυριολεκτικά καθημερινά τη βοήθεια των υπολογιστών, για οποιοδήποτε πρόβλημά μας. Είναι μέρος της ζωής μας, ένα εργαλείο και ο λόγος που το φτιάξαμε εξαρχής. Ωστόσο, εδώ το ζήτημα είναι βαθύτερο.

podcasts & vidcasts που δεν πρέπει να χάσετε

ΤΗΣ ΝΤΙΝΑΣ ΚΑΡΑΤΖΙΟΥ

Η τεχνητή νοημοσύνη έχει μπει ορμητικά στον χώρο των μαθηματικών, δίνοντας λύση σε προβλήματα που παραδοσιακά θα έπαιρναν μέχρι και χρόνια να απαντηθούν. Ή μήπως όχι;

Ο τρόπος που αντιμετωπίζονται τα άλυτα προβλήματα απ’ τον εκάστοτε μαθηματικό είναι κάτι μυστηριακό. Φέρει το άρωμα μιας άπιαστης έννοιας που διεγείρει τον νου, τον εξιτάρει και του υπενθυμίζει τον λόγο για τον οποίο ασχολήθηκε με αυτή την επιστήμη εξαρχής. Τον κάνει να νιώθει καλλιτέχνης. Αν τα πάντα λύνονται απ’ τις μηχανές, τότε ποιος ο λόγος να βρει ένας νέος άνθρωπος κίνητρο να ασχοληθεί με τα μαθηματικά; Θα απαντούσε κανείς «ας βρει να κάνει κάτι άλλο».

ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ

Το βυτιοφόρο που πιάστηκε να αδειάζει βιομηχανικά απόβλητα σε φρεάτιο πρατηρίου, συνδεδεμένο με το δίκτυο ομβρίων και τελικά με τον Κηφισό, δεν ήταν κεραυνός εν αιθρία. Για τη ρύπανση του ποταμού και τις παράνομες απορρίψεις υπάρχουν εδώ και χρόνια καταγγελίες προς τις αρμόδιες αρχές, την κεντρική διοίκηση και την Περιφέρεια. Το πρόβλημα, επομένως, δεν είναι άγνωστο. Η πρόσφατη υπόθεση ανέδειξε ότι ακόμη και σήμερα, παρά το αυστηρό θεσμικό πλαίσιο για τη διαχείριση των λυμάτων και των αποβλήτων, ανεπεξέργαστα βιομηχανικά απόβλητα εξακολουθούν να διοχετεύονται στον υπόγειο Κηφισό και από εκεί να καταλήγουν στη θάλασσα, στο παραλιακό μέτωπο και προφανώς στα νερά της πολυτελούς αθηναϊκής Ριβιέρας. Το φορτηγό, που σύμφωνα με τα μέχρι τώρα στοιχεία είχε πραγματοποιήσει τουλάχιστον τέσσερις ακόμη απορρίψεις μέσα σε είκοσι ημέρες, «δεν είναι καν η κορυφή του παγόβουνου, είναι μια νιφάδα από την κορυφή του», λέει ο Δημήτρης Θεοδοσόπουλος, τοπογράφος μηχανικός και συντονιστής της ομάδας έρευνας, μελέτης και εξερεύνησης «Γεωμυθική».

Ακολουθήστε τα podcasts & τα vidcasts της LiFO στην Apple, στο Spotify ή στο LiFO.gr

Η σκληρή αλήθεια για τον Αλέξανδρο Ιόλα (updated) «ΣΚΛΗΡΕΣ ΑΛΗΘΕΙΕΣ» ΜΕ ΤΟΝ ΑΡΗ ΔΗΜΟΚΙΔΗ

Κάτω από τη σύγχρονη πόλη των Μεγάρων κρύβεται μια άλλη πόλη «ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΙΑΣ ΠΟΛΗΣ» ΜΕ ΤΗΝ ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ

Η ομάδα έχει πραγματοποιήσει πολλές αυτοψίες σε ανοιχτά και υπόγεια ρέματα της Αττικής και ο ίδιος έχει δει από κοντά πώς λειτουργούν οι παράνομες συνδέσεις, δηλαδή «οι αγωγοί από βιοτεχνίες και βιομηχανίες που ενώνονται με μικρότερα δίκτυα των δρόμων και, μέσω των ομβρίων, καταλήγουν στον Κηφισό». Ο Δ. Θεοδοσόπουλος μας εξηγεί ότι το μείζον ζήτημα ρύπανσης είναι αυτές οι παράνομες συνδέσεις. Η Μαργαρίτα Καραβασίλη, αρχιτέκτων μηχανικός και πρώτη γενική Επιθεωρήτρια Περιβάλλοντος, γνωρίζει το πρόβλημα από την εποχή που οι Επιθεωρητές Περιβάλλοντος πραγματοποιούσαν ελέγχους στην περιοχή. Θυμάται δεκάδες βιοτεχνίες και βιομηχανίες σε Μεταμόρφωση, Ρέντη και Αιγάλεω που είχαν εντοπιστεί να διοχετεύουν ανεπεξέργαστα υγρά απόβλητα μέσω κρυφών αγωγών, παρακάμπτοντας τη νόμιμη επεξεργασία τους. Μας λέει ότι «η Ειδική Γραμματεία Επιθεώρησης Περιβάλλοντος και Ενέργειας εστίασε τότε στη διερεύνηση συμβάντων βιομηχανικής αυθαιρεσίας στην Αττική, με τον Κηφισό να αποτελεί ένα από τα βασικά “μέτωπα”, παράλληλα με τον Ασωπό και τη ρύπανση ακόμη και του υδροφόρου ορίζοντα από βαρέα μέταλλα και το καρκινογόνο εξασθενές χρώμιο».

DAILY Τα λόμπι δεν είναι χορτοφάγα Η Κίμπερλι Γκιλφόιλ, ο «Κάθετος Διάδρομος» και ο «μυστηριώδης» Ελληνοαμερικανός λομπίστας. ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΠΟΛΙΤΑΚΗ

Πριν από σχεδόν έναν χρόνο ο Χρήστος Μαραφάτσος (ένα γλαφυρά ελληνοαμερικανικό επίθετο) είχε χειροτονηθεί στις ΗΠΑ «Άρχοντας του Οικουμενικού Πατριαρχείου» από τον Αρχιεπίσκοπο Αμερικής Ελπιδοφόρο, ενώ στην ίδια τελετή τού είχε απονεμηθεί από τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο ο τίτλος με τη διάκριση του «Διδασκάλου του Γένους». Παρ’ όλα αυτά, ο 39χρονος πρόεδρος της ομογενειακής οργάνωσης «Greek Voices for Trump» («Ελληνικές φωνές υπέρ του Τραμπ) παρέμεινε σχεδόν άγνωστος στο ευρύ κοινό. Έπειτα όμως από τo προχθεσινό, πολύκροτο ρεπορτάζ της «Wall Street Journal» και τις έντονες αναταράξεις που έχει προκαλέσει, ο Μαραφάτσος έγινε από άγνωστος, διαβόητος. Από καρατερίστας, πρωταγωνιστής. «Μυστηριώδης» αλλά και «ωραίος άνδρας», όπως τον είχε αποκαλέσει ο ίδιος ο Πρόεδρος Τραμπ σε επίσημη δεξίωση στον Λευκό Οίκο για την Ελληνική Ημέρα Ανεξαρτησίας τον περασμένο Μάρτιο. Όσο για την πρώην «νύφη» του και νυν Πρέσβειρα των ΗΠΑ στην Αθήνα, ο Τραμπ είχε πει στην ίδια εκδήλωση: «Σας το λέω, εκπροσωπεί πολύ καλά την ελληνική κουλτούρα».

Παχαίνει τελικά η πατάτα; Ένας γιατρός απαντά «HEALTHY PEOPLE» ΜΕ ΤΟΝ ΣΤΕΛΙΟ ΠΑΝΤΑΖΗ

«Ό,τι και να χρειάζεται ο ανάπηρος, θα πάρει μόνο 1.000 ευρώ» «ΖΟΥΜΕ, ΡΕ!» ΜΕ ΤΗ ΧΡΥΣΕΛΛΑ ΛΑΓΑΡΙΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΘΟΔΩΡΗ ΤΣΑΤΣΟ

Την παρακάλεσε να γυρίσει. Αρνήθηκε. Τη δολοφόνησε «ΑΛΗΘΙΝΑ ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ» ΜΕ ΤΟΝ ΝΙΚΟ ΤΣΕΦΛΙΟ

01.10.26

LiFO 01.10.26

• Γιατί η Αθήνα δεν αντέχει άλλο; • Χάρης Θεοχάρης: Ο εμίρης και ο κακομοίρης • Ο πόλεμος από απόσταση

01 οκ τω β ρι ου 202 6

• «Trust me bro»: Tο ΑΙ θα μας αφανίσει

alk of the town

911

Γιατί δεν είναι όλα «ίσα κι όμοια»

Δεν είμαστε μόνο τα γούστα μας, αλλά ούτε και οτιδήποτε «νιώθουμε» μετατρέπεται σε εχέγγυο αυθεντικής λαϊκότητας που δεν σηκώνει μύγα στο σπαθί της. απ ό τ ο ν ν ι κόλ α σεβαστάκ η

ΠΑΡΑΛΛΑΓΕΣ

LiFO

Είναι πολυπαιγμένη αυτή η έριδα που ποτέ δεν είχε μόνο ένα «μέτωπο» γιατί είχε στο κέντρο της το τραγούδι, τη φύση του καλλιτέχνη και τη σχέση με τον λαό. Και μόνο αυτή η θερμή τριάδα «καλλιτέχνης, τραγούδι, λαός» έχει γεννήσει άπειρες παρεξηγήσεις και εντάσεις, από εκείνες τις πρώτες συζητήσεις για το ρεμπέτικο μέχρι τα σχετικά με την τραπ, τα λαϊκά, τους «έντεχνους» και τόσα άλλα. Αναφέρομαι εδώ στον τρόπο που χωριζόμαστε και εξαπολύουμε πικρά λόγια για το πού πάει το λαϊκό γούστο και ποιος καλλιτέχνης αξίζει την επιβράβευση των πολλών ή όχι. Και επειδή πολλές δεκαετίες μετά τον Εμφύλιο έφεραν βαριά τη σκιά των πολιτικών στρατοπέδων και μιας «εμπόλεμης» πολιτικότητας, το θέμα αυτό σπανίως περιοριζόταν στην αισθητική. Ξεπερνούσε πάντα το κατώφλι του τραγουδιστικού γούστου, αγγίζοντας λεπτά θέματα αξιών και πολιτικών συμβολισμών, τι συμβολίζει να ακούς αυτό ή το άλλο, να επιλέγεις τη μια συναυλία ή την άλλη. Ας ανατρέξουμε στο πρώτο σοκ του ρεμπέτικου, στην αρχική ενόχληση των καθωσπρέπει αστών και πώς στη συνέχεια σαγηνεύτηκαν από τον Τσιτσάνη και τον Μάρκο. Ή, αργότερα, πώς συνέβη εκείνη η παράξενη εισβολή του μπουζουκιού και της πενιάς σε ποιήματα του Σεφέρη και του Ρίτσου. Και έπειτα η άλλη διένεξη, σχεδόν εφάμιλλη θρησκευτικού σχίσματος, ανάμεσα στα «ξένα» και στα δικά μας ελληνικά με τα είδωλά τους. Στρατόπεδα χτίστηκαν, οι μεγάλες διαχωριστικές γραμμές (π.χ. ελληνικά/ξένα) φιλοξενούσαν επιμέρους εστίες έντασης, λόγου χάρη αυτή ανάμεσα στους έντεχνους και στους λαϊκο-ποπ μαιάνδρους της δημοφιλούς μουσικής.

01.10.26

LiFO 01.10.26

TALKING POINTS Για να αποσοβηθούν έτσι οι εντάσεις και να ηρεμήσουν κάπως τα πνεύματα επιστρατεύουμε συχνά τον άκρατο σχετικισμό των γούστων. Λέμε: δεν έχει νόημα να κάνεις πόλεμο στο γούστο και στις επιλογές του απέναντι. Μέσα στο μωσαϊκό της απεριόριστης ποικιλίας, όλοι/-ες έχουμε δικαίωμα να συγκινούμαστε και να απολαμβάνουμε «ό,τι μας εκφράζει». Και φυσικά να απεχθανόμαστε ή να μη συμπαθούμε καλλιτέχνες, είδη, τραγούδια ή στυλ συναυλιών και κοσμικών εξόδων. Είμαστε όμως, ως γνωστόν, κοινωνία τραγουδιστική που, παρά τις αλλαγές στον χρόνο και στα γούστα, εξακολουθεί να προβάλλει τις «ταυτότητές» της σε καλλιτέχνες. Οι μάχες περί γούστου γλιστρούν αναπόφευκτα πέρα από το αρχικό «μου αρέσει» και το «δεν μου αρέσει» αποκτώντας μεγαλύτερο βάρος, σημασία και, εννοείται, πολιτικές προεκτάσεις. Αυτό δεν συνέβη μόνο στην πρώιμη, ριζοσπαστική Μεταπολίτευση με το πολιτικό της τραγούδι, ούτε στη δεκαετία των Μνημονίων, αλλά είναι ένα σχεδόν μόνιμο χαρακτηριστικό σε μια εποχή που η μια κρίση μπλέκεται με την άλλη, η Παλαιστίνη, η Ρωσία, η Αριστερά, ο αντιφασισμός, ο ρατσισμός και τόσα άλλα. Το τραγούδι, οι συναυλίες, το νόημα ενός χαιρετισμού, ενός συνθήματος ή και μιας σιωπής και «απουσίας θέσης», όλα και το καθένα χωριστά ταράζουν την κρούστα της διασκέδασης ή εκείνο το «περνάω καλά» και τα επιφανειακά νερά των προτιμήσεών μας. Εδώ όμως είναι που πέφτουμε στην παγίδα. Και χρειάζεται προσοχή. Πότε; Όταν κάνουμε ένα άλμα από το «ο καθένας έχει τα γούστα του» στον ισχυρισμό πως καθετί το οποίο έχει προφανώς το κοινό που το αγαπάει πρέπει να αντιμετωπίζεται σαν να διαθέτει την ίδια, πάνω-κάτω, αισθητική και κοινωνική αξία. Είναι όντως μεγάλη υπόθεση οι συναισθηματικές μας ταυτίσεις μέσα από τραγούδια και καλλιτέχνες. Δεν παύει όμως να γεννούν έναν ιδιότυπο εγωισμό ακρισίας, και ένα σύνδρομο αμυντικής θωράκισης: επειδή δηλαδή κάτι μπορεί να μας συγκινεί ή να μας αρέσει, θεωρούμε πως δεν είναι ορθό και πρέπον να (κατα)κρίνεται δημοσίως. Σαν να λέμε ότι επειδή εγώ, η παρέα μου ή κάποιοι άνθρωποι που γνωρίζω και αγαπώ, απολαμβάνουμε μια μουσική ή έναν καλλιτέχνη στη σκηνή, αυτό σημαίνει πως οποιαδήποτε αρνητική κρίση για τον συγκεκριμένο καλλιτέχνη ή μια συναυλία του στρέφεται εναντίον μας, μας μειώνει ή μας προσβάλλει. Ότι, κατά κάποιο τρόπο, πρέπει να υιοθετήσουμε την άποψη πως όλες οι λαϊκότητες αξίζουν το ίδιο στη δημοφιλή Το ότι μας άρεσαν ή μας μουσική γιατί αν κρίνουμε αρνητικά κάποια από αυτές, θίγουμε και πληγώνουμε και τον κόσμο που την έχει επιλέξει ή και την λατρεύει. αρέσουν και κάποιες Όμως, αλίμονο, δεν είμαστε μόνο τα «γούστα» μας. Είμαστε και αυσαπουνόφουσκες δεν τά και συγχρόνως ένα κουβάρι από διαφορετικές επιδράσεις, κριτήρια και εμπειρίες. Και οι ίδιοι οι καλλιτέχνες έχουν ιστορία, αλλάζουν, μετασημαίνει πως πρέπει μορφώνονται. Η Άννα Βίσση στα είκοσί της μπορεί να τραγουδούσε σε να καταργήσουμε συναυλία για την απελευθέρωση του Γιάννη Σερίφη – η ελληνική ζωή τα αισθητικά και και οι δεκαετίες που πέρασαν είναι ένας μικρός κήπος των θαυμάτων πολιτικά κριτήρια. Δεν (και των τεράτων). Από την άλλη, μπορεί να μας «πιάνει» ένα απλούστατο τραγουδάκι ακυρώνεται κάθε νόημα και ο πιο χαζός στίχος. Εμείς, ας πούμε, που ακούσαμε κατεξοχήν και στο βωμό της καψούρας, πολλή ξένη μουσική εκεί στα χρόνια του ’80, μπορεί και να κυκλοφοκι ας είναι πολύ ρούσαμε ολόκληρη μέρα με ένα «da, da, da» στο κεφάλι ή με «you got it» και ένα «get move». Με μια-δυο φτωχές φράσεις, δυο ακόρντα, ένα σημαντική. ριφ, μια φρασούλα μουσική γεμίζαμε μια μέρα και μια νύχτα. Άλλοι πάλι, από δίπλα, μπορεί να είχαν στο στόμα στίχους του Καρβέλα ή κάποιου αντίστοιχου. Αυτό όμως δεν μετατρέπει τις αυτοσχέδιες τραγουδιστικές μας αισθηματολογίες σε κάτι που δεν μπορεί να το αμφισβητήσεις με άλλα, προφανώς, κριτήρια. Προφανώς, την ίδια στιγμή υπήρχαν παραδίπλα πολύ καλύτερες επιλογές, προτάσεις και εκδοχές μουσικής και αισθητικής. Θα ήταν λάθος αν αντιδρούσαμε στο αδιαμφισβήτητο γεγονός πως δεν είναι όλα ίσα κι όμοια ούτε στην κατανάλωση τέχνης. Δεν είναι το οτιδήποτε «νιώθουμε» εχέγγυο αυθεντικής λαϊκότητας που δεν σηκώνει μύγα στο σπαθί της. Με άλλα λόγια, η συζήτηση για το λαϊκό γούστο και το πώς εκφράζεται έχει και αυτή κάποιους κανόνες. Δεν τους βρίσκεις όπως έναν έτοιμο κώδικα, όμως διαισθητικά τους αντιλαμβανόμαστε. Για να πάω στο σήμερα, αυτό δεν σημαίνει ότι όσοι/-ες έτρεξαν, πλήρωσαν, παθιάστηκαν και «πέρασαν καλά» στη συναυλία της Άννας Βίσση είναι ένας μη αυθεντικός λαός που πρέπει να τον αντιπαραβάλλουμε στην πιο ευαισθητοποιημένη λαϊκότητα του κόσμου που μαζεύτηκε στο φεστιβάλ της ΚΝΕ. Πρόκειται, στην ουσία, για μη συγκρίσιμα μεταξύ τους γεγονότα. Το ένα είναι η περφόμανς ενός υψηλής εμπορικότητας ποπ-λαϊκού ειδώλου δεκαετιών. Στην άλλη περίπτωση, η διάθεση του Κομμουνιστικού Κόμματος να στηρίξει ένα οικοσύστημα της ελληνικής μουσικής ως πλουραλιστικού πεδίου. Υπάρχει εδώ σαφής πολιτική στόχευση να ενθαρρυνθεί μια λαϊκότητα με πολλαπλά ιδιώματα στο εσωτερικό της. Το γεγονός, ας πούμε, ότι στο φετινό φεστιβάλ της ΚΝΕ χώρεσε ένα τόξο μουσικών, από τον Κωνσταντίνο Βήτα ως την Πέγκυ Ζήνα (η οποία όμως εντάχθηκε σε ένα αφιέρωμα στον Μάριο Τόκα), δείχνει ότι το ΚΚΕ έχει υπερβεί από καιρό τη στερεότυπη εικονογραφία γύρω από μια πολιτικο-αγωνιστική ατζέντα. Φαίνεται να αντιλαμβάνεται τη σχέση του πολιτισμού των πολλών με διαφορετικές εκφραστικές ανάγκες και γλώσσες. Κλείνοντας, επιστρέφω σε αυτό που μου φαίνεται πιο σημαντικό από την ανακύκλωση φαρμακερών ή λατρευτικών σχολίων στην αρένα. Τα γούστα, όντως, δεν πολιτεύονται με ορθολογισμό, ούτε με κριτήρια μουσικολογικής αξίας. Τα γούστα –και μιλώ πάντα για μουσική/τραγούδι– είναι τρόποι με τους οποίους συνυπάρχουμε μέσα σε ήχους, εικόνες και λόγια που μπορεί να κριθούν αυστηρά με κάποια κριτήρια. Δεν είναι όλα σχετικά, ούτε ίσα κι όμοια: βρίσκουμε λαϊκότητες που κοιτούν λίγο ψηλότερα και άλλες που μοιάζουν με σαπουνόφουσκες. Το ότι μας άρεσαν ή μας αρέσουν και κάποιες σαπουνόφουσκες δεν σημαίνει πως πρέπει να καταργήσουμε τα αισθητικά και πολιτικά κριτήρια. Δεν ακυρώνεται κάθε νόημα στον βωμό της καψούρας, κι ας είναι πολύ σημαντική αυτή η τελευταία στη ζωή μας. Διότι δεν είναι όλα ένα άθροισμα προσωπικών γούστων και αυθαίρετων επιλογών. Έξω από μας υπάρχει ένας δημόσιος χώρος όπου κρίνονται κάθε φορά προτάσεις για το πώς ζούμε, χαιρόμαστε, διασκεδάζουμε. Για το πώς λυπόμαστε και με τι συγκινούμαστε. Η λύση για τον σκληρόψυχο δογματισμό που μας αλυσοδένει σε απόλυτες αλήθειες δεν είναι ένας τάχα δημοκρατικός σχετικισμός όπου όλοι και όλα δικαιώνονται. Το άλμα από το ένα στο άλλο είναι απλώς η αδυναμία μας να σκεφτούμε πως ο κόσμος δεν είναι προέκταση των βιωμάτων μας.

Γιατί η Αθήνα δεν αντέχει άλλο; Η τουριστική ανάπτυξη, ο δημόσιος χώρος που χάνεται και οι ελλιπείς υποδομές. Ο αρχιτέκτονας Σταύρος Μαρτίνος εξηγεί.

α π ό τ ο ν γ ι ά ν ν η π α ν τα ζ ό π ουλο

σταυροσ μαρτινοσ

ΠΑΡΑΛΛΑΓΕΣ

LiFO

Talk of the Town

Η έκρηξη στην Πλάκα έφερε ξανά στην επιφάνεια κάτι που συχνά ξεχνάμε όταν μιλάμε για τουριστική ανάπτυξη: τις υποδομές. Πόσο αντέχει πραγματικά η Αθήνα την πίεση που δέχεται; Η έκρηξη στην Πλάκα έφερε στην επιφάνεια τη δυσλειτουργία της πόλης σε επίπεδο πολυκατοικίας. Μέσα από ένα τραγικό περιστατικό, φάνηκε το όριο της συνύπαρξης στο ίδιο κτίριο διαφορετικών χρήσεων: μεταξύ διαμερισμάτων και ξενοδοχείου (ας σταματήσουμε να αποκαλούμε τις βραχυχρόνιες μισθώσεις «κατοικία»), όταν όλα ανάγονται στην «ατομική ευθύνη», δηλαδή όταν δεν υπάρχει κανένας προληπτικός έλεγχος και κανένας συντονισμός, ούτε δυνατότητα άμεσης παρέμβασης. Ως προς τα όρια αντοχής της Αθήνας σε πληθυσμιακό επίπεδο, από την άλλη, ξεχνάμε ότι το κέντρο της πόλης για μεγάλο χρονικό διάστημα έχανε πληθυσμό, και ακόμα χάνει, οπότε θεωρώ ότι δεν θα ήταν πρόβλημα να αποκτήσει νέους κατοίκους, μόνιμους ή προσωρινούς. Το πρόβλημα μάλλον εντοπίζεται στην παλαιότητα των κτιρίων και ειδικά των δικτύων τους (κεντρική αποχέτευση, ύδρευση, θέρμανση) και όχι τόσο στην ένταση της χρήσης τους. Οι κανονισμοί των πολυκατοικιών, που μέχρι πρόσφατα ήταν συμβατοί με την Οριζόντια Ιδιοκτησία όπως τη μάθαμε το 1929, δεν διευκολύνουν τις επεμβάσεις σε βάθος και το κύμα ανακαινίσεων που έφερε η βραχυχρόνια μίσθωση έχει περιοριστεί σε διακοσμήσεις. Η λύση που θα έφερνε κάποιου είδους κεντρική διαχείριση σε επίπεδο κτιρίου δυστυχώς έρχεται «πακέτο» μαζί με μεγάλες εταιρείες εκμετάλλευσης ακινήτων, δεδομένης της οικονομικής κατάστασης των νοικοκυριών. Δεν είναι καθόλου εύκολη εξίσωση. Στις πιο δημοφιλείς γειτονιές της Αθήνας, από την Πλάκα και το Κουκάκι μέχρι το ιστορικό κέντρο, η καθημερινότητα των κατοίκων αλλάζει δραματικά. Πότε η τουριστική αξιοποίηση μιας περιοχής παύει να είναι ανάπτυξη και αρχίζει να αλλοιώνει την ίδια την πόλη; Η ανάπτυξη είναι ένα μετρήσιμο αριθμητικό μέγεθος και, ως τέτοιο, μάλλον ευημερεί. Για τους μόνιμους κατοίκους, όμως, τα πράγματα είναι διαφορετικά. Ακόμα και αν είναι ιδιοκτήτες, οι οποίοι δεν χρειάζεται να πληρώνουν ενοίκια που να αντιστοιχούν σε έξοδο αναψυχής, χάνουν τις καθημερινές αναφορές του τόπου τον οποίο μπορούν να αποκαλούν «σπίτι». Τα συνοικιακά μαγαζιά, τις επιγραφές, τα γνώριμα πρόσωπα, ακόμα και την υλικότητα ή τα χρώματα των κτιρίων στους δρόμους. Δεν θα χρησιμοποιούσα τόσο φορτισμένη λέξη όπως η «αλλοίωση», σίγουρα όμως μιλάμε για βαθιά αλλαγή. Για μένα, όχι προς το καλύτερο. Ήδη έχω χάσει την αγαπημένη μου πόλη στον κόσμο – τη Βαρκελώνη–, που τη βρίσκω πια μόνο σε κάποιες απομακρυσμένες, βόρειες και ανατολικές συνοικίες της. Εκεί παραμένει μια μικρομεσαία κλίμακα στην καθημερινότητα που έχει εξοστρακιστεί από τις αντίστοιχες «δημοφιλείς γειτονιές».

Διαβάστε ολόκληρη τη συνέντευξη στο lifo.gr.

01.10.26

LiFO 01.10.26

Ο πόλεμος από απόσταση

Χάρης Θεοχάρης

Η τεχνολογία εξελίσσεται με ραγδαίους ρυθμούς, δημιουργώντας δυνατότητες ενός πολέμου με τακτικές εν ψυχρώ βίας που υπερβαίνουν ανησυχητικά την καταπιεσμένη αλλά ελεγχόμενη θηριωδία του ανθρώπου.

Ο εμίρης και ο κακομοίρης.

απ ό τον δημήτρη π ολ ι τάκη

ΦΑΓΙΟΥΜ

LiFO

απ ό τ ο ν κ ώ σ τα α να γ ν ω σ τ ό π ουλο

Στο εξαιρετικό του βιβλίο Humanity, ο Τζόναθαν Γκλόβερ παραθέτει την εξομολόγηση ενός βετεράνου υπολοχαγού του πολέμου στο Βιετνάμ, ο οποίος είπε ότι δεν είναι βίαιος άνθρωπος, ότι δεν έχει εμπλακεί σε καβγά από τα χρόνια του δημοτικού, και ότι, ως πατέρας, είναι εχθρός των επιπτώσεων που έχει ο πόλεμος στα παιδιά. Ωστόσο, παραδέχτηκε ότι του λείπει ο πόλεμος, και ότι αυτό συμβαίνει «επειδή τον αγαπούσα, τον αγαπούσα με περίεργους και ανησυχητικούς τρόπους». Επί αιώνες, οι πόλεμοι διεξάγονταν εκ του σύνεγγυς και σώμα με σώμα. Αυτή η «περίεργη και ανησυχητική» έκσταση που ένιωθε ο υπολοχαγός προκαλούνταν από τις μάχες σε κοντινή απόσταση. Όσο ενδιαφέρουσα κι αν είναι η ηδονή που ένιωθε, δεν είναι το μείζον. Οι στρατιώτες κατά κανόνα προετοιμάζονται συστηματικά ώστε να αναπτύξουν μια ρομποτική ψυχολογία, αμυντική σκληρότητα, αποστασιοποίηση από τον εχθρό και διαβρωμένη ηθική υπόσταση. Ούτε αλλάζει ο κανόνας επειδή ενίοτε η προηγούμενη, κανονική ανθρώπινη συμπεριφορά διαπερνά τη νέα σκληρή κρούστα, όπως στην περίπτωση του Όργουελ που δεν μπόρεσε να πυροβολήσει έναν «φασίστα» στον ισπανικό εμφύλιο πόλεμο επειδή τον έβλεπε να Θα δούμε νέα τρέχει έντρομος κρατώντας με τα δυο του χέρια το παντελόνι του. φαινόμενα σε Παρά ταύτα, η προσοχή θα πρέπει πλέον να εστιαστεί στη μαζική εξόντωση από απόσταση, τη μέγιστη αλλαγή που συντελέστηαυτόν τον πόλεμο κε τον 20ό αιώνα στον τρόπο διεξαγωγής του πολέμου, της οποίαπό απόσταση. Οι ας οι δύο εμβληματικές περιπτώσεις είναι ο βομβαρδισμός της Δρέσδης και η ρίψη της ατομικής βόμβας στη Χιροσίμα. Όχι ότι τηλεκατευθυνόμενες, έχουν εκλείψει οι ωμότητες που προκαλεί η εν θερμώ βία. Όμως, μη επανδρωμένες η τεχνολογία, που εξελίσσεται με ραγδαίους ρυθμούς μπροστά στα μάτια μας, έχει γεννήσει δυνατότητες εν ψυχρώ βίας πολύ μηχανές, στο μέτωπο πιο ανησυχητικές από την καταπιεσμένη και ελεγχόμενη θηριωκαι στα ενδότερα δία μας. Φρικαλεότητες σήμερα πραγματοποιούνται με βόμβες, της Ουκρανίας, «δρόνους» ή πυραύλους (π.χ. το σχολείο στη Μινάμπ του Ιράν), οι αποφάσεις λαμβάνονται ψυχρά από μακριά (π.χ. το σύστημα φέρνουν θάνατο, Lavender που αποκάλυψε ο Γιουβάλ Αμπραχάμ), η μαζική εξότραυματισμούς, ντωση αμάχων γίνεται από απόσταση, κατά κανόνα δίχως οπτική επαφή με τα θύματα, με αποτέλεσμα να αδρανοποιούνται έστω αναπηρίες. και ελάχιστα ίχνη συμπόνιας. Κανένας στρατός στον κόσμο δεν πρόκειται να παραδεχτεί ότι στόχευσε αμάχους και μη στρατιωτικές υποδομές. Απεναντίας, οι συνήθεις δικαιολογίες είναι ότι ο στόχος χτυπήθηκε «κατά λάθος» ή ότι ήταν «διπλής χρήσης» (στρατιωτικής και πολιτικής). Τις δικαιολογίες αυτές έχει αποδιαρθρώσει άριστα η δημοσιογράφος και επίκουρη καθηγήτρια, Aζμάτ Kαν, βραβευμένη με Πούλιτζερ, στο εκτενέστατο άρθρο της «“Mistakes” in war» (University of Pennsylvania Law Review, 2024). Γράφει: «Επιπλέον, υποστηρίζει [το άρθρο] ότι τα επαναλαμβανόμενα λάθη που αποκαλύπτουν αυτές οι εκθέσεις [του ίδιου του στρατού των ΗΠΑ] –όχι μόνο ένα λάθος, αλλά ένα αλάνθαστο μοτίβο λαθών– είναι το προβλέψιμο αποτέλεσμα ενός συστήματος που, κατά την περίοδο που εξετάστηκε, έκανε πολύ λίγα για να μάθει από τα λάθη του». Η ίδια υποστηρίζει ότι η χρήση συστήματος τεχνητής νοημοσύνης περικλείει εγγενείς κινδύνους εξαιτίας της χρήσης ανακριβών δεδομένων, ακόμα κι αν το ελέγχει ένας άνθρωπος. Από το γραφείο είναι αδύνατον να εντοπιστούν τα λάθη, απαιτείται επιτόπου έρευνα για να καταλάβει κανείς τι πήγε στραβά. Το αποτέλεσμα είναι ένα σύστημα ατιμωρησίας με έλλειψη λογοδοσίας. Πολλοί πιστεύουν εσφαλμένα ότι τα περιστατικά απωλειών αμάχων που τα κράτη προσδιορίζουν ως «λάθη» δεν μπορούν να είναι εγκλήματα πολέμου επειδή δεν έχουν εγκληματική πρόθεση, μολονότι αυτή η αντίρρηση μπορεί να αντιμετωπιστεί ως επαναλαμβανόμενη «απερισκεψία» που προκαλεί ολέθριες συνέπειες. Θα δούμε νέα φαινόμενα να αναδύονται από αυτόν τον νέο πόλεμο από απόσταση. Για παράδειγμα, οι πανταχού παρούσες τηλεκατευθυνόμενες, μη επανδρωμένες μηχανές (οι δρόνοι), στο μέτωπο και στα ενδότερα της Ουκρανίας, φέρνουν τον θάνατο, τραυματισμούς, αναπηρίες. Καθόλου παράξενο ότι προκαλούν, επίσης, συμπτώματα παρόμοια με του μετατραυματικού στρες. Γνωστές ήδη από το 2023, οι περιπτώσεις αυτές χαρακτηρίζονται πλέον ως «δρονοφοβία» (dronophobie). Πρόκειται για φόβο για τους δρόνους που απορρέει από ένα αίσθημα αδυναμίας απέναντί τους. Δίχως σωματικούς τραυματισμούς, αυτοί οι ασθενείς ωστόσο έχουν ανάγκη συστηματικής ψυχολογικής υποστήριξης («Le Monde», 25/9/2026). Ξέρουμε ότι τουλάχιστον μία φορά ο Ουίνστον Τσόρτσιλ ταράχτηκε, παρακολουθώντας μια ταινία βομβαρδισμών που είχε γυριστεί από ψηλά, και ρώτησε τον παρακαθήμενό του: «Είμαστε κτήνη; Μήπως το παρακάνουμε;». Όμως η Ιστορία έδειξε ότι οι ενδοιασμοί εξασθένησαν γρήγορα και οι βομβαρδισμοί του Αμβούργου και της Δρέσδης ακολούθησαν. Άλλωστε, γνωρίζουμε από τον Αριστοτέλη ότι η μεν ακραία εγγύτητα μπορεί να οδηγήσει είτε σε οίκτο είτε σε καταστροφική αντιπαλότητα, αλλά η ακραία απόσταση οδηγεί σε αδιαφορία. Τελευταία, μάλιστα, μάθαμε ότι η σύγχρονη πολεμική βιομηχανία και τα επιτελεία έλυσαν το περιώνυμο «παράδοξο του μανδαρίνου», δίχως να πονοκεφαλιάσουν πολύ.

ΝΕΟΣ ΑΓΝΩΣΤΟΣ ΚΟΣΜΟΣ

Καθηγητής (αφ.), Πολυτεχνείο Ξάνθης ΔΠΘ

Όσα ξέρει ο νοικοκύρης… « Έχουμε τα κόμματα που εκπροσωπούν τον κακομοίρη», δήλωσε σε τηλεοπτική του εμφάνιση ο υφυπουργός Εξωτερικών Χάρης (Θεοχάρης) Θεοχάρης, απαυδισμένος με την ατμόσφαιρα τοξικότητας και αρνητισμού και μιζέριας που τεχνηέντως καλλιεργείται από τη μίζερη αντιπολίτευση. «Υπάρχουν όμως και νοικοκύρηδες. Δεν υπάρχουν μόνο κακομοίρηδες!». Κάπου έλεος δηλαδή, έχει κι η μίρλα τα όριά της, θα μπορούσε να συμπληρώσει. … δεν τα ξέρει ο κόσμος όλος: Όλο κρίσιμα δίπολα και μοιραία διλήμματα είναι αυτές οι εκλογές… Συγχρόνως σχεδόν με τη δήλωση του κ. Θεοχάρη, ο πρωθυπουργός στην εβδομαδιαία ανάρτησή του με την ανασκόπηση του κυβερνητικού έργου τόνιζε, σχετικά με το γεωπολιτικό πεπρωμένο της χώρας, ότι η κυβέρνησή του επιθυμεί να είναι η Ελλάδα γεφυροποιός και όχι ταραχοποιός. Ελλάς Ελλήνων νοικοκυραίων (και γεφυροποιών) δηλαδή… Η ΝΔ είναι ανέκαθεν το παραδοσιακό κόμμα των λεγόμενων «νοικοκυραίων», ασχέτως αν κάποτε ο κ. Θεοχάρης είχε δηλώσει ότι η συγκεκριμένη παράταξη είναι «βουτηγμένη στον λαϊκισμό». Ήταν ακριβώς πριν από μια δεκαετία, όταν αποχωρούσε από το Ποτάμι για να φτιάξει το δικό του πολιτικό κόμμα, το οποίο βάφτισε «Δημοκρατική Ευθύνη». Λίγο καιρό μετά όμως τα υπόλοιπα στελέχη θα τον έθεταν εκτός του κόμματος που ο ίδιος είχε ιδρύσει, με μια λιτή ανακοίνωση: «Του ευχόμαστε καλή επιτυχία στις επόμενες αναζητήσεις του και τον ευχαριστούμε για τη μέχρι τώρα συμμετοχή του. Η Δημοκρατική Ευθύνη δεν θα ασχοληθεί ξανά με το θέμα Θεοχάρη». Αυτό που συνέβη τελικά ήταν ότι κανείς δεν ασχολήθηκε ποτέ ξανά με την Δημοκρατική Ευθύνη, ενώ ο ιδρυτής της πέτυχε στις αναζητήσεις του, που τον οδήγησαν μέχρι το κατώφλι διεθνών θεσμών και παγκόσμιων φορέων. Όπως; Στα τέλη Μαΐου του 2025 ο πρώην υπουργός Τουρισμού είχε θέσει υποψηφιότητα για την Με τόσες φορές που ηγεσία του Παγκόσμιου Οργανισμού Τουρισμού βγαίνουν «στις κάμερες μαζί με άλλους τέσσερις διεκδικητές. Νικήτρια της ψηφοφορίας αναδείχτηκε η νεαρή Σαϊχά αλ Νοουκαι στα μικρόφωνα» ίς, εκπροσωπώντας τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, στοιχείο που από μόνο του επιτρέπει στον κ. Θεοι κομματικοί οχάρη να θεωρεί ότι η μάχη ήταν εξαρχής άνιση. παράγοντες, είναι Πιο πρόσφατα, τον περασμένο Φλεβάρη, κλήθηστατιστικά βέβαιο ότι κε ως υφυπουργός Εξωτερικών να εκπροσωπήσει κάποια στιγμή θα τους την Ελλάδα ως παρατηρητής στη συνεδρίαση του ανεκδιήγητου «Συμβουλίου Ειρήνης για τη Γάζα» ξεφύγει και αυτό που που είχε συγκαλέσει ο Ντόναλντ Τραμπ. Greece is a state of mind… «Παραδίδω το brand πιστεύουν πραγματικά, “Ελλάδα” πιο δυνατό από ποτέ». Μ’ αυτήν τη φράση με την αντίστοιχη, παρέδωσε ο Χ. Θεοχάρης στα τέλη Αυγούστου του αφιλτράριστη ορολογία. 2021 τη σκυτάλη του υπουργείου Τουρισμού στον διάδοχό του, Βασίλη Κικίλια. Τελικά όμως την πήρε πίσω την επίμαχη δήλωση… Μετά τον «σάλο» που προκάλεσε η «λανθασμένη» φράση, όπως τη χαρακτήρισε ο ίδιος εκ των υστέρων, επιχείρησε να κάνει damage control μιλώντας για «παρερμηνεία» του λόγου του, φάνηκε όμως να επαναλαμβάνει το ίδιο ακριβώς πράγμα: «Αυτό που ήθελα να διατυπώσω εκείνη τη στιγμή [είναι] ότι περιγράφουν μια ανύπαρκτη Ελλάδα, μια Ελλάδα κακόμοιρη, μίζερη και φοβική. Δεν θεωρώ ότι ζούμε σε αυτή την Ελλάδα. Θεωρώ ότι η Ελλάδα, ξαναλέω, κοιτάζει και ατενίζει το μέλλον με αισιοδοξία». Και οι «κακομοίρηδες» άνθρωποι είναι, και κυρίως ψηφοφόροι… «Η ΝΔ είναι μια λαϊκή παράταξη. Οποιαδήποτε δήλωση είναι εκτός αυτής της λογικής είναι άστοχη», δήλωσε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, φανερώνοντας τη σαφή ενόχληση του Μεγάρου Μαξίμου για τη δήλωση του υφυπουργού Εξωτερικών. Βέβαια, και ο ίδιος ο κ. Μαρινάκης, γνωστός για τις «προσωπικές» απόψεις που συχνά εκφράζει, είχε δηλώσει στοργικά προ ημερών: «Προσωπική μου θέση ότι δεν πρέπει να υπάρχει επίδομα ανεργίας για πάνω από δύο μήνες». Πού και πού μας ξεφεύγει και καμιά «αλήθεια»… Με τόσες φορές που βγαίνουν «στις κάμερες και στα μικρόφωνα» οι κομματικοί παράγοντες, είναι στατιστικά βέβαιο ότι κάποια στιγμή θα τους ξεφύγει και αυτό που πιστεύουν πραγματικά, με την αντίστοιχη, αφιλτράριστη ορολογία. Υπάρχουν μάλιστα πολιτικοί, με προεξάρχοντα φυσικά τον Άδωνι Γεωργιάδη, που κάνουν μόνο αυτό. Να δεις που κάποτε θα μας πούνε και… Πέρα από την επίμαχη δήλωση του κ. Θεοχάρη, τις τελευταίες μέρες έχει πέσει πολλή «ειλικρίνεια» από στελέχη της κυβέρνησης, όπως ο βουλευτής και πρώην υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Κώστας Τσιάρας, ο οποίος δήλωσε σε ραδιοφωνική του συνέντευξη ότι διακρίνει «μια υπερκατανάλωση παντού» και τους δρόμους γεμάτους αυτοκίνητα. Ή όπως ο βουλευτής Πιερίας, Σπύρος Κουλκουδίνας, ο οποίος μιλώντας για τις τιμές των καυσίμων είπε (αγανακτισμένος κι αυτός από τη μιζέρια): «Αν δεν αντέχεις να δώσεις 10 ευρώ βενζίνη για να πας και να έρθεις στη δουλειά σου, χρησιμοποιείς μέσα μεταφοράς». Απλούστατο. Όλο γκρίνια και κατήφεια, ενώ οι λύσεις υπάρχουν μπροστά στα μάτια μας.

01.10.26

LiFO 01.10.26

«Trust me bro»: Tο ΑΙ θα μας αφανίσει

Η καταστροφολογία για την τεχνητή νοημοσύνη κρύβει τους υπαρκτούς κινδύνους της, προωθώντας τα οικονομικά συμφέροντα ή, έστω, τα ψυχολογικά συμπλέγματα των εταιρειών. απ ό τον χ άρη καλ αϊτ ζ ί δη

Τις τελευταίες εβδομάδες παρατηρούμε κάτι παράξενο στον χώρο της τεχνητής νοημοσύνης. Σχεδόν συγχρονισμένα, υπάλληλοι, πρώην υπάλληλοι, ακόμα και CEO των μεγαλύτερων εταιρειών κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου, παρουσιάζοντας καταστροφολογικά σενάρια σε σχέση με την τεχνητή νοημοσύνη, σενάρια που έχουμε συνηθίσει να ακούμε από τους επικριτές και όχι από τους παραγωγούς αυτής της τεχνολογίας. Φτάνουμε μάλιστα στο σημείο οι ίδιες οι εταιρείες να ζητούν απ’ την κυβέρνηση να τις περιορίσει νομοθετικά, εισάγοντας ρυθμιστικά πλαίσια τα οποία επιβραδύνουν την ανάπτυξη μιας νοημοσύνης που, καλπάζοντας με άλματα, απειλεί να βγει «εκτός ελέγχου». Είναι αρκετά δύσκολο να δούμε τις παραπάνω κινήσεις ως ειλικρινείς. Δεν είναι μόνο η κυνική φύση των εταιρειών, η απόσταση μεταξύ λόγου (επιβράδυνση) και πράξης (ανάπτυξη), και η υπερβολικά βολική σύγκλιση των προειδοποιήσεων1 που γεννούν καχυποψία· είναι επίσης το γεγονός ότι οι κίνδυνοι που περιγράφονται στερούνται πραγματικής βάσης. Σε μια σειρά viral συνεντεύξεων, ο πρώην υπάλληλος της Anthropic Τζέικομπ Κόξον δήλωσε πως υπάρχει σοβαρή πιθανότητα η τεχνητή νοημοσύνη να φέρει το τέλος της ανθρωπότητας μέσα στην επόμενη δεκαετία, αν αυτονομηθεί και χρησιμοποιήσει χημικούς πράκτορες, ιούς ή πυρηνικά. Ο Κόξον δεν έκανε καμία προσπάθεια να υποστηρίξει τη δήλωσή του με στοιχεία, ούτε και του ζητήθηκε κάτι τέτοιο απ’ τους δημοσιοΥπάρχουν σημαντικοί, γράφους. Την ώρα που τα frontier ΑΙ labs δεν παρουσιάζουν κέρδη και απτοί κίνδυνοι που βασίζονται κυρίως σε υποσχέσεις μελλοντικής ανάπτυξης και δισυνδέονται με την απιστευτήρια της τεχνολογικής επανάστασης που εισάγουν, μου φαίνεται πως η καταστροφολογία επιτελεί, και αυτή, τον ρόλο του τεχνολογία, οι οποίοι «hype», μιας ρητορικής που παρουσιάζει την τεχνητή νοημοσύνη δεν αφορούν κάποιο ως απίστευτα ισχυρή και συνεχώς αναπτυσσόμενη, προσελκύοαφηρημένο μέλλον ντας νέο κεφάλαιο και ανεβάζοντας τις μετοχές. Κατ’ αυτόν τον αλλά το ζωντανό παρόν τρόπο, οι «ΑΙ boomers» που πιστεύουν ότι αυτή η τεχνολογία θα μας φέρει στο κατώφλι της ουτοπίας και οι «ΑΙ doomers» που πιμας. Η εξάντληση στεύουν ότι θα προκαλέσει την Αποκάλυψη είναι δύο πλευρές του ίδιου νομίσματος, όπως υποστηρίζει πειστικά η Κάρεν Χάο στο φυσικών πόρων, η βιβλίο της Empire of AI: και οι δύο πόλοι βασίζονται στην υπόθεση «βελτιστοποίηση» ότι, ευτυχώς ή δυστυχώς, η τεχνητή νοημοσύνη είναι πανίσχυρη και πρόκειται να αλλάξει τα πάντα.2 τεχνολογιών πολέμου Ούτε και θα ’πρεπε να αγνοούμε ορισμένες λεπτότερες οικονοκαι αστυνόμευσης κ.λπ. μικές συγκυρίες που ευνοούν την επιχειρηματική καταστροφολοσυντελούνται γύρω μας γία, όπως το γεγονός πως οι εκκλήσεις για ρύθμιση και επιβράδυνση έρχονται ακριβώς τη στιγμή που η πρόοδος έχει επιβραδυνθεί καθημερινά. εκ των πραγμάτων, καθώς τα περιθώρια για εύκολα τεχνολογικά άλματα στενεύουν, οι αποδόσεις απ’ την περαιτέρω αύξηση του compute φθίνουν και τα κόστη εκτινάσσονται. Παράλληλα, η επιδίωξη ενός αυστηρότερου νομοθετικού πλαισίου ενδέχεται να συνιστά μια μορφή «ρυθμιστικής αιχμαλωσίας» (regulatory capture), σύμφωνα με την οποία οι μεγαλύτερες εταιρείες ενός κλάδου επιζητούν την εντονότερη ρύθμιση του πεδίου ώστε να περιορίσουν τον ανταγωνισμό από μικρότερες και ανερχόμενες επιχειρήσεις. Σε αυτές τις περιπτώσεις, οι εταιρικοί γίγαντες –με τις μεγάλες νομικές ομάδες τους, τα κεφάλαια και την πολιτική τους επιρροή– μπορούν να αντιμετωπίσουν τις νέες μορφές ρύθμισης, ενώ οι μικρότερες επιχειρήσεις πλήττονται και δεν καταφέρνουν να αναπτυχθούν. Φυσικά, οι παραπάνω θεωρίες μπορούν να εκληφθούν ως «οικονομισμός», μια μορφή κριτικής που απορρίπτει την «επιφάνεια» του λόγου και των ιδεών, ανακαλύπτοντας βαθύτερα, κερδοσκοπικά κίνητρα, και η οποία, ανά σημεία, βασίζεται σε εικασίες. Υπό μια άλλη σκοπιά, συνεπώς, μπορούμε να δούμε την καταστροφολογία απ’ την πλευρά των εταιρειών ως μια πολιτική στρατηγική, στην οποία οι κοινωνοί του ΑΙ «ζαλίζουν το κοινό με τεράστιες δόσεις μοιραίων γεγονότων και με αυτόν τον τρόπο εγκαθίστανται ως μοναδικός δυνατός κόσμος». Με το να επιμένουν στον υπαρξιακό κίνδυνο που συνιστά η τεχνητή νοημοσύνη για την ανθρωπότητα και να παρουσιάζουν αποκαλυπτικά σενάρια (ΑΙ πανδημίες, ΑΙ πυρηνικά ολοκαυτώματα, sci-fi εφιάλτες), οι CEO προσπαθούν, όπως γράφει ο Νικόλας Σεβαστάκης, να μας πείσουν πως «οι πολίτες δεν έχουν καμιά άλλη διέξοδο από το να συνηθίσουν στην ιδέα ότι “αυτό όλο” έχει “ήδη κλειδώσει” και, επομένως, πρέπει να δείξουν εμπιστοσύνη στις ίδιες τις εταιρείες για καλύτερα πρωτόκολλα ασφαλείας».3

ΙΛΕΚΤΡΙΣΙΤΥ

LiFO

Πέρα όμως από αναλύσεις που εντοπίζουν συνειδητά κίνητρα πίσω απ’ την τρέχουσα καταστροφολογία –οικονομικά παιχνίδια και πολιτικές στρατηγικές–, υπάρχει ένα ακόμα ενδεχόμενο, το οποίο, βέβαια, δεν αποκλείει τα παραπάνω. Εστιάζοντας στους εργαζομένους των frontier AI labs, βλέπει κανείς μια εταιρική κουλτούρα να μεταμορφώνεται σταδιακά σ’ έναν ιδιάζοντα μεσσιανισμό, ο οποίος, σύμφωνα με τη Χάο, παρουσιάζει χαρακτηριστικά θρησκευτικής αίρεσης. Μέσα από πολυετείς συνεντεύξεις με μέλη της OpenAI, η Χάο υποστηρίζει ότι έννοιες που ξεκίνησαν ως αφηρημένα οράματα ή ως στρατηγικές μάρκετινγκ κατέληξαν, διά μιας πασκαλικής επανάληψης («αν γονατίσεις και προσευχηθείς, θα πιστέψεις»), να υιοθετούνται από τους ίδιους τους εργαζομένους του κλάδου. Συγκεκριμένα, η αμφίβολη έννοια της AGI (Artificial General Intelligence), μιας ανθρώπινης ή υπερανθρώπινης, «γενικής» τεχνητής νοημοσύνης η οποία θα αναπτυχθεί μέσα απ’ το σώμα του σύγχρονου ΑΙ, γέννησε δύο παράλληλα στρατόπεδα, τους προαναφερθέντες boomers και doomers που θεωρούν ότι η AGI θα μας σώσει ή θα μας καταστρέψει. Η έρευνα της Χάο δείχνει ότι, έπειτα από κάποια χρόνια εργασίας στον κλάδο, ακόμα και όσοι έβρισκαν την ιδέα της AGI ανόητη κατέληξαν να πιστεύουν σε αυτή. Ως εκ τούτου, οι προειδοποιήσεις από εργαζομένους της Silicon Valley για την επικείμενη ΑΙ Αποκάλυψη μπορούν να ιδωθούν ως μια μορφή συλλογικής φαντασίωσης, κατά την οποία το κάθε μέλος ενισχύει τις προκαταλήψεις του άλλου και, σιγά σιγά, όλοι μαζί πιστεύουν τα ίδια τους τα όνειρα – ακόμα κι αν οι προειδοποιήσεις των CEO συνιστούν πιο υπολογισμένες κινήσεις.4 Αν, τέλος, δούμε τα καταστροφολογικά σενάρια ως οικονομικά παιχνίδια, πολιτική στρατηγική ή θρησκευτική αυταπάτη και όχι ως πραγματικές απειλές για την επιβίωση της ανθρωπότητας, αυτό δεν θα έπρεπε ούτε στιγμή να μας οδηγήσει στον εφησυχασμό και την παραίτηση απ’ την αντίσταση στο ΑΙ. Υπάρχουν σημαντικοί, απτοί κίνδυνοι που συνδέονται με την τεχνολογία, οι οποίοι δεν αφορούν κάποιο αφηρημένο μέλλον αλλά το ζωντανό παρόν μας. Η εξάντληση φυσικών πόρων, η «βελτιστοποίηση» τεχνολογιών πολέμου και αστυνόμευσης, η ανάπτυξη νέων μορφών ελέγχου, η υφαρπαγή της δημιουργικής εργασίας, η αποχαύνωση και η εξάρτηση των ανθρώπων από τα ψηφιακά εργαλεία συντελούνται γύρω μας καθημερινά. Η καταστροφολογική κριτική στην τεχνητή νοημοσύνη κρύβει τους υπαρκτούς κινδύνους της, προωθώντας τα οικονομικά συμφέροντα ή, έστω, τα ψυχολογικά συμπλέγματα των εταιρειών.

1 Μέσα σε πέντε μέρες (8 με 12 Σεπτεμβρίου), ο Τζέικομπ Κόξον παραιτήθηκε και έδωσε viral συνεντεύξεις, ο Χιούμπινγκερ της Anthropic δήλωσε ότι υπάρχει μια πιθανότητα 10% το ΑΙ να μας αφανίσει, ο Λεχέιν της OpenAI ζήτησε νομοθεσία που επιβραδύνει την ΤΝ, ο Ομπάμα ενθάρρυνε τον Τζέφρις των Δημοκρατικών να προετοιμάσει αυτήν τη νομοθεσία, εβδομήντα βουλευτές του Ηνωμένου Βασιλείου εξέφρασαν την ανησυχία τους σ’ ένα ανοιχτό γράμμα στον πρωθυπουργό και, εν τέλει, ο Αμοντέι τάχθηκε σαφώς υπέρ της επιβράδυνσης, ενώ οι Μασκ, Άλτμαν και Χασάμπης συμφώνησαν μαζί του εντός ωρών. 2 Karen Hao. 2025. Empire of AI. Penguin, σ. 234. 3 Νικόλας Σεβαστάκης. 22/9/2026. Προφητεύοντας «πως χάνουμε τον έλεγχο». https://tinyurl.com/ mrtct8mm 4 Karen Hao, ό.π., σσ. 77, 232-233, 265.

01.10.26

Δυνατότητα παρακολούθησης της λειτουργίας του ηλεκτρικού συστήματος σε πραγματικό χρόνο προσφέρει η ανανεωμένη εφαρμογή του ΑΔΜΗΕ IPTO Analytics. Μέσω αυτής, κάθε πολίτης που θέλει να γνωρίζει πώς παράγεται και καταναλώνεται η ηλεκτρική ενέργεια, ποια είναι η συμμετοχή των διαφορετικών τεχνολογιών ηλεκτροπαραγωγής και πώς εξελίσσεται το ενεργειακό αποτύπωμα της χώρας, μπορεί να έχει πρόσβαση σε όλα τα δεδομένα, μέσα από διαδραστικά γραφήματα και χάρτες. Με νέο σχεδιασμό, αναβαθμισμένη παρουσίαση των πληροφοριών και επιπλέον δυνατότητες, η εφαρμογή φιλοδοξεί να κάνει τα ενεργειακά δεδομένα εύκολα κατανοητά και πιο προσιτά στο ευρύ κοινό, μετατρέποντας σύνθετες πληροφορίες για τη λειτουργία του Εθνικού Συστήματος Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας σε χρήσιμη και άμεσα αξιοποιήσιμη γνώση. Πληροφορίες σχετικά με τη συνολική ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας, τη συμμετοχή των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στο μείγμα, τις διασυνοριακές ροές ηλεκτρισμού και τις χονδρεμπορικές τιμές ρεύματος σε πανευρωπαϊκό επίπεδο είναι διαθέσιμες σε πραγματικό χρόνο και με κατανοητό τρόπο. Παράλληλα, έχει προστεθεί η δυνατότητα εναλλαγής ανάμεσα σε απλοποιημένη και αναλυτική προβολή των διαθέσιμων πληροφοριών της εφαρμογής, με το πάτημα ενός κουμπιού (Συνοπτικά – Αναλυτικά). Ακολουθώντας τις εξελίξεις της ενεργειακής μετάβασης, το IPTO Analytics ενσωματώνει επίσης νέους δείκτες και οπτικοποίηση δεδομένων σχετικά με τις ώρες μηδενικών εκπομπών CO2 και το ενεργειακό μείγμα σε επίπεδο ημέρας αλλά και μήνα.

έο microsite IPTO Analytics Ν στον ιστότοπο του ΑΔΜΗΕ

IPTO Analytics

Άμεση πρόσβαση σε όλα τα δεδομένα του ηλεκτρικού συστήματος σε πραγματικό χρόνο

Για πρώτη φορά, το ψηφιακό κανάλι επικοινωνίας του Διαχειριστή είναι πλέον διαθέσιμο και μέσω διαδικτύου. Η αρχική σελίδα του admie.gr πλέον διαθέτει νέα περιοχή επισκόπησης των βασικών δεικτών του IPTO Analytics καθώς και σχετικό microsite, με εκτενή γραφήματα και δεδομένα, που περιλαμβάνονται επίσης στην εφαρμογή για κινητές συσκευές. Από την πρώτη κυκλοφορία του το 2021, το IPTO Analytics εμπλουτίζεται και εξελίσσεται συνεχώς με νέες λειτουργίες, επιδιώκοντας να προσφέρει στους πολίτες ενημέρωση για το ηλεκτρικό σύστημα με πληρότητα και διαφάνεια. Με τη μεταφορά του IPTO Analytics και στον ιστό, ο ΑΔΜΗΕ επεκτείνει το οικοσύστημα δεδομένων που αναπτύσσει τα τελευταία χρόνια, με ευρέως προσβάσιμα ψηφιακά εργαλεία. Επαγγελματίες του ενεργειακού κλάδου αλλά και απλοί πολίτες μπορούν να έχουν πρόσβαση στα δεδομένα του IPTO Analytics μέσω του Διαδικτύου, να παρακολουθούν την εξέλιξη του ηλεκτρικού συστήματος και να αξιοποιούν τα διαθέσιμα στοιχεία. Με τον τρόπο αυτό ο ΑΔΜΗΕ συμβάλλει στην ενίσχυση της διαφάνειας και της ενημέρωσης γύρω από τις αλλαγές που συντελούνται στο ενεργειακό τοπίο, αναδεικνύοντας παράλληλα τον καθοριστικό ρόλο των ΑΠΕ και της καθαρής ενέργειας στη λειτουργία και την εξέλιξη του ηλεκτρικού συστήματος. Στόχος του Διαχειριστή είναι να εδραιωθεί περαιτέρω ως σημείο αναφοράς στην παροχή έγκυρης ενημέρωσης για το ηλεκτρικό σύστημα και την ευαισθητοποίηση του κοινού σχετικά με τη χρήση της καθαρής ενέργειας. Η ανανεωμένη εφαρμογή IPTO Analytics είναι διαθέσιμη δωρεάν στα ελληνικά και τα αγγλικά για συσκευές Android και iOS.

Η ανανεωμένη εφαρμογή του ΑΔΜΗΕ δίνει πρόσβαση, μέσα από διαδραστικά γραφήματα και χάρτες, σε δεδομένα για την παραγωγή, την κατανάλωση, τις ΑΠΕ και τη λειτουργία του ηλεκτρικού συστήματος.

LiFO 01.10.26

TAL K OF THE TOWN eπί είκοσι χρόνια, η σία κοσιώνη έβλεπε το κόκκινο φως της κάμερας να ανάβει σχεδόν την ίδια ώρα κάθε βράδυ. Το ακουστικό στο αυτί, το ρολόι να μετρά αντίστροφα και απέναντί της μια χώρα που άλλαζε συνεχώς: εκλογές, κυβερνήσεις, κρίσεις, συγκρούσεις, πρόσωπα που έρχονταν και έφευγαν από το προσκήνιο. Όλα έπρεπε να χωρέσουν σε λίγα λεπτά τηλεοπτικού χρόνου. Για δύο δεκαετίες, το δελτίο των 8 υπήρξε ένα σταθερό σημείο σε ένα τοπίο διαρκών μεταβολών. Και η ίδια, ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα πρόσωπα αυτής της ώρας. Τώρα, κοιτάζοντας αυτήν τη διαδρομή, ενδιαφέρον δεν έχουν μόνο όσα έζησε μπροστά στην κάμερα αλλά και όσα άλλαξαν κατά τη διάρκειά της: η δημοσιογραφία, η τηλεόραση, η πολιτική και ο τρόπος με τον οποίο οι άνθρωποι ενημερώνονται. Τώρα η θέση της έχει αλλάξει. Με τη μεταγραφή της στον ΑΝΤ1, περνά για πρώτη φορά από την παρουσίαση στον σχολιασμό. Πια δεν μεταφέρει μόνο τι συνέβη αλλά μπορεί και να ερμηνεύει, να εξηγεί, να διαφωνεί, να παίρνει θέση στα γεγονότα. Η ίδια περιγράφει αυτήν τη μετάβαση με μια λέξη που έχει ιδιαίτερο βάρος ύστερα από είκοσι χρόνια καθημερινής τηλεοπτικής παρουσίας: «απελευθέρωση». Τη συναντώ στο σπίτι της, κάτω από την Ακρόπολη. Από τα μεγάλα παράθυρα ο Παρθενώνας φαίνεται τόσο κοντά, που σχεδόν επιβάλλεται στον χώρο. Γύρω μας πίνακες και γλυπτά, δώρα που έχουν συγκεντρωθεί με τα χρόνια για εκείνη και τον σύζυγό της, Κώστα Μπακογιάννη. Η Σία Κοσιώνη είναι ντυμένη απλά, μιλά χαλαρά και γελά συχνά. Όταν όμως η συζήτηση περνά από τη δουλειά στην προσωπική της ζωή, ο τόνος αλλάζει. Υπάρχουν στιγμές που σταματά λίγο περισσότερο, ψάχνει τις λέξεις και δεν κρύβει τη συγκίνησή της. Πατάω το «on» στο κασετοφωνάκι και η συζήτηση στρέφεται στα είκοσι χρόνια ΣΚΑΪ, στην τηλεόραση και στην πολιτική, στον Αλέξη Παπαχελά, σε όσα λέγονται γύρω από τον Δημήτρη Κουφοντίνα, στον Κώστα Μπακογιάννη και στο τίμημα της δημόσιας ζωής, αλλά και στη σοβαρή περιπέτεια υγείας που πέρασε και την έκανε να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο βλέπει τον χρόνο, το σώμα και τις αποφάσεις της. Μιλά για όλα αυτά

διαφορετικά απ’ ό,τι μιλούσε τόσα χρόνια στην τηλεόραση: χωρίς να έχει το ρολόι να μετρά αντίστροφα. «Ο ΣΚΑΪ ήταν για μένα σπίτι, είκοσι χρόνια. Ήταν μια σχέση ζωής, δεν ήταν απλώς μια δουλειά, γι’ αυτό βίωσα την αποχώρησή μου από τον σταθμό σαν έναν χωρισμό. Δεν ήταν απλό. Η συναισθηματική σύνδεση ήταν απίστευτη. Ο ΣΚΑΪ με μεγάλωσε και τον μεγάλωσα. Σκέψου έναν άνθρωπο που κοιμάται και ξυπνάει επί είκοσι χρόνια σκεπτόμενος τι θα κάνει αυτήν τη μία ώρα. Αυτό δεν με άφησε ποτέ επί είκοσι χρόνια». Όπως περιγράφει, η καθημερινή σύνδεση με τον κόσμο, οι συνάδελφοι στις διαφορετικές φάσεις και εποχές του ΣΚΑΪ, αλλά κυρίως η σχέση με το κοινό έχτισαν μια κατάσταση που μόνο όταν έφυγε συνειδητοποίησε πόσο βαθιά ήταν. «Όταν έφυγα, περπατούσα στον δρόμο και μου κόρναραν τα αυτοκίνητα. Δεν καταλάβαινα τι ήταν αυτό». Άλλος είχε συγκινηθεί, άλλος είχε ταυτιστεί συναισθηματικά, άλλος ήθελε να την επιβραβεύσει για τα είκοσι χρόνια της πορείας της. Κάποιοι την πλησίαζαν και σχεδόν την έπιαναν από το πέτο: «Γιατί έφυγες; Γιατί δεν μας πήρες την άδεια; Κι εμείς τι θα κάνουμε τώρα;». Γιατί, όπως λέει, «είναι μια συνήθεια, είκοσι χρόνια. Μπαίνεις στο σπίτι του κόσμου». Το 2026, λοιπόν, είναι ένας διαφορετικός άνθρωπος. «Είμαι μια γυναίκα ώριμη, που έχω φάει τις σφαλιάρες μου». Έχει απίστευτες εμπειρίες, μια διαδρομή με εύκολα και δύσκολα, με ακραία, απαιτητικά και οριακά γεγονότα. Είναι μητέρα, πολύ πιο κατασταλαγμένη ως γυναίκα και με πολύ περισσότερη σιγουριά και αυτοπεποίθηση. Οι δύσκολες στιγμές δεν ήταν απαραίτητα εκείνες που έγιναν viral. Η περίπτωση της Ζωής Κωνσταντοπούλου, για παράδειγμα, με το αλησμόνητο «τι είπατε; Τι είπατε;», δεν τη δυσκόλεψε με την έννοια ότι ήταν κάτι απρόβλεπτο. « Ήξερα προτού ξεκινήσει ότι θα μου επιτεθεί για τη σχέση μου με τον Κώστα, και θα επιτεθεί και στον ΣΚΑΪ. Αυτό που με ενόχλησε πιο πολύ στη Ζωή Κωνσταντοπούλου ήταν το παράδειγμα που έδωσε, μιας γυναίκας που αμφισβητεί τη δυνατότητα μιας άλλης γυναίκας να έχει ανεξάρτητη άποψη. Δηλαδή τι παράδειγμα δίνεται στα κορίτσια εκεί έξω; Ότι είναι δεδομένο πως έχουν την άποψη του γκόμενου, του φίλου ή του άντρα τους; Δεν έχουν δική τους άποψη; Από αυτή την άποψη, λοιπόν, ναι, με πείραξε».

119' με τη

Σία Κοσιώνη σ υνεντε υξη: γιάννης π α ντα ζό π ουλος | φ ω τ ο γ ραφ ιε σ: πα ρ ι σ τα βι τι α ν

Η αποχώρηση από τον ΣΚΑΙ, η μεταγραφή στον ΑΝΤ1, τα νέα επαγγελματικά βήματα, η σοβαρή περιπέτεια υγείας που την άλλαξε, οι επιθέσεις για τον σύζυγό της Κώστα Μπακογιάννη και τι απαντά για πρώτη φορά όσον αφορά το ντοκιμαντέρ του Αλέξη Παπαχελά και τον Δημήτρη Κουφοντίνα.

LiFO

01.10.26

LiFO 01.10.26

TAL K OF THE TOWN 119 λεπτά με τη Σία Κοσιώνη Από κει και πέρα υπάρχει και η προσωπική διάσταση της δουλειάς, την οποία δεν μπορεί να αποφύγει. Η συζήτηση για τη συνέντευξη του Δημήτρη Κουφοντίνα στο ντοκιμαντέρ του Αλέξη Παπαχελά, για παράδειγμα, ήταν για εκείνη ένα δύσκολο σημείο, ακριβώς επειδή αφορά τον άνθρωπο που δολοφόνησε τον Παύλο Μπακογιάννη. «Το αν πρέπει ή δεν πρέπει να γίνονται συνεντεύξεις με δολοφόνους είναι ένα debate παγκοσμίως. Ο Αλέξης έκανε μια δημοσιογραφική επιλογή και ανέλαβε και την ευθύνη. Το σέβομαι. Το συζητήσαμε. Του είπα τη γνώμη μου, μου είπε τη δική του. Διαφωνήσαμε. Αυτό ούτε επηρέασε τη σχέση μας ούτε το επίπεδο της συνεργασίας μας». Και τονίζει με ύφος αυστηρό: «Άλλο αυτό και άλλο να βγω να καταγγείλω την πολιτεία επειδή αποφάσισε να μη χρηματοδοτήσει ένα ντοκιμαντέρ στο οποίο φιλοξενείται ο δολοφόνος του παππού του παιδιού μου. Αυτό ήταν κάτι που αξιακά δεν μπορούσα να κάνω και ήταν η πρώτη φορά που επέτρεψα απολύτως συνειδητά το προσωπικό να υπερτερήσει του επαγγελματικού», διευκρινίζει. Η άλλη μεγάλη και διαρκής συζήτηση είναι η σχέση της με τον Κώστα Μπακογιάννη και το πώς αυτή επηρεάζει την αντίληψη που έχει ένα μέρος του κοινού για τη δημοσιογραφική της δουλειά. «Οι γυναίκες έχουν σπάσει πολλά γυάλινα ταβάνια. Και έχουν πολλά ακόμη να σπάσουν», λέει. Καταλαβαίνει ως έναν βαθμό γιατί συμβαίνει αυτό, αλλά επιμένει ότι η ίδια υπήρχε και πριν από τον Κώστα Μπακογιάννη. Οι άνθρωποι που την παρακολουθούν πραγματικά, λέει, γνωρίζουν. «Αυτοί που επιμένουν πάρα πολύ σε αυτό είναι οι άνθρωποι που δεν με παρακολουθούν και έχουν στο μυαλό τους σφηνωμένα κάποια πράγματα. Υπάρχει η αλήθεια και υπάρχει η αντίληψη της αλήθειας. Με την αλήθεια, ξέρεις, μπορώ να κάνω κουβέντα. Η αντίληψη της αλήθειας, το perception, όμως, είναι κάτι εντελώς διαφορετικό. Αν κάποιος έχει αποφασίσει ότι η Κοσιώνη είναι Νέα Δημοκρατία επειδή είναι παντρεμένη με τον Κώστα Μπακογιάννη, δεν μπορείς να του αλλάξεις την αντίληψη», επισημαίνει γελώντας. Και συμπληρώνει: «Και να ξέρεις ότι οι επιθέσεις δεν έχουν έρθει μόνο από την αριστερά. Έχουν έρθει και από τη Νέα Δημοκρατία. Έχω δεχτεί μια ποικιλία επιθέσεων». Μάλιστα, κάποιες την έχουν ενοχλήσει περισσότερο επειδή προέρχονταν από ανθρώπους που γνώριζαν τη διαδρομή της και ήξεραν πόσο είχε κοπιάσει για να φτάσει ως εδώ. Αυτό που την ενοχλεί περισσότερο στην τηλεόραση σήμερα είναι η επιφάνεια. «Ο κιτρινισμός υπήρχε πάντα», τονίζει. «Υπήρχε πάντα δημοσιογραφία που ήθελε να γαργαλάει τα κατώτερα ένστικτα. Δεν είναι καινούργιο φαινόμενο. Θυμάμαι, μάλιστα, την υπόθεση με τις σεξεργάτριες φορείς του AIDS, όταν είχαν φτάσει στο σημείο να κάνουν zoom πάνω στις πληγές τους. Τότε, στη σύσκεψη, είχα πει: “Θέλετε να συμφωνήσουμε ότι εμείς αυτό το θέμα θα το παίξουμε ανάποδα; Θα παίξουμε το θέμα χωρίς να δείξουμε αυτά τα κορίτσια και θα τους βάλουμε στη θέση τους που έδωσαν στη δημοσιότητα τα στοιχεία». Τελικά βγήκαν και κατήγγειλαν την επιλογή να εκτεθούν δημόσια αυτές οι γυναίκες. «Άρα, υπάρχει η κιτρινίλα και υπάρχει και η επιλογή που κάνεις, το πού στέκεσαι μέσα σε όλο αυτό». Αυτό που την ενοχλεί είναι το εύκολο και το επιδερμικό. «Είμαστε σε μια εποχή που και στα social media εκπαιδευόμαστε στο γρήγορο, στο ρηχό κ.λπ. Αλλά όταν κάνεις ενός επιπέδου δημοσιογραφία, δεν μπορείς να κολυμπάς τόσο στον αφρό. Θέλει λίγη παραπάνω υπευθυνότητα και λίγο παραπάνω σκάψιμο». Τη γοητεύει ιδιαίτερα η διεθνής διάσταση του Antenna Group. Το περιβάλλον την καλοδέχτηκε, έχει συναντήσει παλιούς γνώριμους αλλά και νέους συναδέλφους. Απολαμβάνει τη συνεργασία με τον Νίκο Χατζηνικολάου, τον οποίο γνώριζε κοινωνικά εδώ και χρόνια αλλά τώρα συνεργάζεται μαζί του για πρώτη φορά. Ο ΑΝΤ1 βρίσκεται, όπως λέει, σε διαδικασία ανάπτυξης ενός νέου ενημερωτικού προϊόντος. « Ήταν λίγο πιο πίσω στην ενημέρωση τα τελευταία χρόνια, έχει κάνει πολλές σοβαρές επενδύσεις πια σε επίπεδο προσώπων στην ενημέρωση». Ο στόχος είναι να ικανοποιήσει το κοινό του αλλά και να φέρει νέα κοινά. Γιατί η ενημέρωση έχει περάσει σε μια άλλη εποχή. Παλιά το θέμα ήταν ποιος θα προλάβει να δώσει πρώτος την είδηση. «Σκοτωνόμασταν ποιος θα τρέξει πρώτος να μπει σε μια αίθουσα σύνταξης να δώσει ένα έκτακτο». Αυτό πλέον δεν υπάρχει. «Ανταγωνίζεσαι πλέον στο πιο μέσα και πιο πέρα.

LiFO

Ποιος θα εξηγήσει καλύτερα γιατί έγινε το γεγονός ή πού θα οδηγήσει». Στις εκλογές θα έχει ενισχυμένο ρόλο, ενώ, όπως μου ανακοινώνει, ετοιμάζεται και μια νέα εκπομπή στον ΑΝΤ1 που αναμένεται να ξεκινήσει πριν από τα Χριστούγεννα, ανάλογα με το πώς θα οργανωθεί. Προς το παρόν, απολαμβάνει τον σχολιασμό στο δελτίο ειδήσεων. Πίσω από όλα αυτά υπάρχει ένα απρόσμενο δώρο: οι τέσσερις μήνες ηρεμίας μετά την αποχώρησή της από τον ΣΚΑΪ. Συνειδητοποίησε ότι επί είκοσι χρόνια ήταν σαν «το χαμστεράκι στον τροχό», μέσα σε μια γυάλα, χωρίς να προλαβαίνει να δει τι συνέβαινε γύρω της ή να το σκεφτεί. Αυτοί οι τέσσερις μήνες τής έδωσαν χρόνο να βάλει σε τάξη ιδέες, πλατφόρμες, σκέψεις και πρότζεκτ, ενώ ήταν στην Αθήνα ή έκανε ταξίδια – πήγε στο βουνό με τον Κώστα, όπου έμειναν αρκετό καιρό. Μέσα σε αυτή την ηρεμία πήρε μορφή το Greek Identity Forum. Πρόκειται για μια πλατφόρμα προβληματισμού γύρω από τη σύγχρονη ελληνική ταυτότητα, ένα ζήτημα που την απασχολεί από την περίοδο της οικονομικής κρίσης – πάντα την απασχολούσε τι αποτύπωμα αφήνουν οι διαφορετικές κρίσεις, εθνικές και διεθνείς, που έχουμε περάσει. Δεν θέλει να κάνει think tank με την κλασική έννοια ούτε να παραγάγει πολιτική. «Το λέω για πρώτη φορά και αφορά το ποιοι είμαστε, ποιοι έχουμε γίνει μέσα από όλα αυτά. Έχει αλλάξει κάτι στον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε βασικές ταυτοτικές έννοιες;». Το Greek Identity Forum θα συνοδεύεται από ένα ετήσιο event και από μεγάλη ποσοτική και ποιοτική έρευνα. Θέλει να δημιουργηθεί ένας εθνικού επιπέδου διάλογος που δεν θα βασίζεται σε συζητήσεις εν κενώ αλλά σε δεδομένα. «Θα έχουμε ένα μεγάλο event στο οποίο θα συναντηθούν οι οραματιστές και οι opinion makers αυτής της χώρας, θα τους βάλουμε να έρθουν αντιμέτωποι με αυτό που συμβαίνει σήμερα στη χώρα, ώστε να το κατανοήσουμε». Στο σημείο αυτό τη ρωτώ αν υπάρχει μια παθογένεια της χώρας που θα ήθελε να αλλάξει και η ίδια απαντά: «Ναι, η φαγωμάρα. Έχουμε μια έμφυτη καχυποψία και φαγωμάρα, πολλή ζηλοφθονία επίσης». Θα ήθελε οι άνθρωποι που έχουν κάτι να δώσουν, να μπορούν να το κάνουν πιο εύκολα. «Πάει ένας άνθρωπος να κάνει κάτι σοβαρό, εποικοδομητικό σε αυτήν τη χώρα και τον λιανίζεις προτού κάνει βήμα από την πόρτα». Δεν ξέρει αν αυτό είναι χαρακτηριστικό, αλλά αναγνωρίζει τον φθόνο: «Γιατί να έχει αυτός και να μην έχω εγώ;». Έχει δει μεγάλες θετικές προσπάθειες να καταλήγουν στο κενό επειδή κάποιος έβγαλε χολή σε κάποιον. «Αυτή η μίρλα και η φαγωμάρα μας κρατάει πίσω». Η συζήτηση οδηγείται αναπόφευκτα στη σοβαρή περιπέτεια υγείας που πέρασε. Δεν είναι ακόμη ένα θέμα, για το οποίο μπορεί να μιλήσει απολύτως ψύχραιμα. «Εξακολουθώ ακόμη να ρωτάω γιατί. Γιατί το έπαθα; Γιατί ένα μικροβιάκι με έστειλε αδιάβαστη;». Και συνεχίζει: «Αυτό στο οποίο έχω καταλήξει είναι ότι μπορεί να είσαι “στα κόκκινα” για έναν χρόνο, δύο, πέντε ή δέκα χρόνια. Όταν όμως είσαι για πάρα πολλά χρόνια στο κόκκινο και δεν το καταλαβαίνεις, κάποια στιγμή το σώμα σου σου λέει “μέχρι εδώ”. Εγώ θεωρώ ότι το σώμα μου με υπηρέτησε αρκετά. Κάνω καλή διατροφή, γυμνάζομαι και προσέχω τον εαυτό μου, αλλά ταυτόχρονα είμαι κι ένας άνθρωπος που υπερβαίνει συνεχώς τον εαυτό του. Πάντα έκανα περισσότερα από αυτά που μπορώ, περισσότερα από αυτά που αντέχω. Κάπου, λοιπόν, το σώμα μου είπε “όπα”». Η ασθένεια τη βρήκε απότομα. Όλα έγιναν ένα βράδυ που δεν μπορούσε να αναπνεύσει. «Συνειδητοποίησα ότι δεν περνούσε από τον λαιμό αέρας. Πήραμε με τον Κώστα ταξί, φτάσαμε στο νοσοκομείο, όλα έγιναν πολύ γρήγορα. Εκεί που μπορούσα να κάνω τα πάντα, βρέθηκα ξαφνικά σε ένα κρεβάτι, χωρίς να μπορώ να κοιμηθώ, να πάω στην τουαλέτα ή ακόμη και να σηκώσω το πόδι μου. Ακόμη και σήμερα όταν ξυπνώ το πρωί, γυρίζω κάποιες φορές σε εκείνες τις ημέρες. Χρειάστηκα περίπου έναν μήνα για να μπορέσω να κατέβω από το κρεβάτι και να περπατήσω». Έπειτα από αυτή την περιπέτεια πήρε πολύ μεγάλες αποφάσεις. «Δεν θα ξανακακοποιήσω τη Σία, αλλά κυρίως δεν θα επιτρέψω σε κανέναν να με κακοποιήσει ξανά. Γιατί, τελικά, το να κακοποιείς τον εαυτό σου είναι επιλογή σου, αλλά το να επιτρέπεις στον άλλον να σε απομυζά, σίγουρα δεν πρέπει να είναι μια δική σου απόφαση». Δίπλα της ήταν συνεχώς ο Κώστας. Τον περιγράφει ως έναν άνθρωπο που της έδινε δύναμη, πάντα

«Δεν θα ξανακακοποιήσω τη Σία, αλλά κυρίως δεν θα επιτρέψω σε κανέναν να με κακοποιήσει ξανά. Γιατί, τελικά, το να κακοποιείς τον εαυτό σου είναι επιλογή σου, αλλά το να επιτρέπεις στον άλλον να σε απομυζά, σίγουρα δεν πρέπει να είναι δική σου απόφαση».

01.10.26

PINA BAUSCH KONTAKTHOF

Η παράσταση-γεγονός επιστρέφει στο Εθνικό Θέατρο.

Από 9 Οκτωβρίου, για λίγες παραστάσεις Κεντρική Σκηνή, Κτίριο Τσίλλερ – Εθνικό Θέατρο, Αγίου Κωνσταντίνου 22-24, Αθήνα

«ΤΟ KONTAKTHOF, είχε πει η Pina Bausch, είναι ένας τόπος όπου συναντιούνται άνθρωποι που αποζητούν επαφή. Να φανερώσεις τον εαυτό σου, να τον αρνηθείς. Με φόβους. Επιθυμία. Απογοητεύσεις. Απελπισία. Πρώτες εμπειρίες. Πρώτες απόπειρες. Τρυφερότητα και ό,τι προκύπτει απ’ αυτή». Η εμβληματική αυτή παράσταση επιστρέφει στο Εθνικό Θέατρο μετά την επιτυχία της προηγούμενης καλλιτεχνικής περιόδου και ξαναφέρνει στη σκηνή όλα εκείνα τα μικρά, συχνά αμήχανα τελετουργικά μέσα από τα οποία οι άνθρωποι προσπαθούν να συνδεθούν. Το έργο παρουσιάστηκε για πρώτη φορά το 1978 στην Όπερα του Wuppertal και ανήκει στην πρώιμη περίοδο της Bausch. Δημιουργήθηκε σε συνεργασία με τον σκηνογράφο και ενδυματολόγο Rolf Borzik, καθοριστική παρουσία στη διαμόρφωση της εικαστικής ταυτότητας του Tanztheater Wuppertal εκείνα τα χρόνια. Σχεδόν πέντε δεκαετίες αργότερα, το θέμα του παραμένει αναγνωρίσιμο: επιθυμία, φόβος, μοναξιά, ανασφάλεια και η διαρκής ανάγκη να έρθουμε κοντά. Το 2000 παρουσιάστηκε με ερμηνευτές άνω των 65 ετών και το 2008 με εφήβους 14 έως 18 ετών, αποδεικνύοντας κάθε φορά πώς η ηλικία αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο αναζητούμε την οικειότητα. Στη φετινή παράσταση, το έργο ζωντανεύει με ερμηνευτές και ερμηνεύτριες από την Ελλάδα, ηλικίας 21 έως 55 ετών, που επιλέχθηκαν ειδικά για την παραγωγή. Η διαφορετικότητα των σωμάτων, των ηλικιών και των προσωπικοτήτων αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε ένα έργο στο οποίο η Pina Bausch δεν ενδιαφερόταν τόσο για το πώς κινούνται οι άνθρωποι όσο για ό,τι τους κινεί. Η σύνδεση με την ίδια τη δημιουργό είναι άμεση. Την καλλιτεχνική διεύθυνση έχουν η Josephine Ann Endicott, μέλος της πρώτης διανομής του 1978 και για χρόνια βοηθός της Bausch, και ο Δάφνις Κόκκινος, μέλος του Tanztheater Wuppertal και βοηθός της από το 1993. Όπως αναφέρουν οι καλλιτεχνικοί διευθυντές, «εκείνο που αντέχει στον χρόνο στο Kontakthof της Pina Bausch είναι η παρουσία των ανθρώπων και της καθημερινότητάς τους πάνω στη σκηνή, που αποκαλύπτει τις επιθυμίες τους, τις ανασφάλειές τους, τον πόθο τους για οικειότητα και αγάπη». Μαζί τους, στη διεύθυνση των προβών, βρίσκονται η Anne Martin, επίσης από την αρχική διανομή, και ο Scott Jennings του Pina Bausch Foundation. Με μουσικές από Charlie Chaplin, Anton Karas, Juan Llossas, Nino Rota και Jean Sibelius, το Kontakthof επιστρέφει από τις 9 Οκτωβρίου στην Κεντρική Σκηνή του Κτιρίου Τσίλλερ για περιορισμένο αριθμό παραστάσεων. Μια νέα ευκαιρία να συναντήσουμε ένα έργο σχεδόν πενήντα ετών που εξακολουθεί να κοιτάζει κατάματα κάτι πολύ σημερινό: την αδέξια, επίμονη και βαθιά ανθρώπινη προσπάθεια να πλησιάσουμε ο ένας τον άλλον.

LiFO 01.10.26

TAL K OF THE TOWN 119 λεπτά με τη Σία Κοσιώνη χαμογελαστό και αισιόδοξο. Όταν εκείνη κοιμόταν, έφευγε για να πάει στο παιδί και όταν εκείνη ξυπνούσε, ήταν πάλι εκεί. Για το παιδί, η περιπέτεια αυτή ήταν ένα πολύ μεγάλο σοκ. «Ό,τι ζούμε εμείς είναι δοκιμασία και για τα παιδιά μας. Δεν υπάρχει αμφιβολία. Το παιδί το αντιμετώπισε πολύ ώριμα. Του έλεγαν ότι η μαμά δεν θα πάθει τίποτα και όλα θα πάνε καλά, αλλά αργότερα έμαθα ότι πήγαινε στο σχολείο και έλεγε στη δασκάλα ότι δεν τον αφήνουν να δει τη μαμά του. Όταν άρχισα να νιώθω καλύτερα, κάναμε FaceTime. Προσπαθούσα να τον διαβάσω από απόσταση και εκείνος άρχισε να μου παίζει κιθάρα για να με ευχαριστήσει. Ήταν μια δοκιμασία για το παιδί. Όταν μένει μακριά από τη μαμά του για δεκαπέντε ημέρες, αναρωτιέται τι συμβαίνει», λέει με δάκρυα στα μάτια. Με τον Κώστα Μπακογιάννη είχαν κινηθεί δικαστικά για δημοσιεύματα εφημερίδας που αφορούσαν την οικογένειά τους και έχουν κερδίσει τα ασφαλιστικά μέτρα. Θυμάται, μάλιστα, την ημέρα παρουσίασης της υποψηφιότητας του Κώστα Μπακογιάννη, το 2019, όταν είχε δημοσιευτεί κάτι που κανονικά θα έπρεπε να την ενοχλήσει. Εκείνη του είπε: «Εμένα δεν με ενοχλεί. Ξέχνα το. Βγες το βράδυ, ανέβα πάνω και λάμψε». Γιατί, όπως λέει, πρέπει να αντέχεις. Η συζήτηση οδηγείται και στη βραδιά που ο σύζυγός της έχασε τις εκλογές. «Εκείνη η βραδιά ήταν διαφορετική. Ήταν πολύ δύσκολη συναισθηματικά, διότι άλλο το προσωπικό και άλλο η δουλειά. Δεν θα επέτρεπα ποτέ στον εαυτό μου, στην επαγγελματία Σία, να δείξει το παραμικρό. Όσο τα φώτα ήταν αναμμένα, ήταν η Σία η δημοσιογράφος. Όταν έσβησαν, έγινε η Σία η σύζυγος. Όταν τελείωσε, γύρισα στο σπίτι μου και άφησα τα συναισθήματά μου να με πλημμυρίσουν. Εκείνη τη βραδιά δέχτηκα πολλή τοξικότητα και πολλές επιθέσεις, αλλά δεν έδωσα το δικαίωμα σε κανέναν να πει το οτιδήποτε. Δεν πανηγύρισα όταν ο Κώστας κέρδισε ούτε έκλαψα δημόσια όταν έχασε». Εκείνο το βράδυ, όμως, στο σπίτι, έκλαψε, όπως αποκαλύπτει. «Εκείνος ήταν ψύχραιμος. Θυμάμαι να μου λέει: “Δεν καταλαβαίνω, κλαις γιατί; Πέθανε κάποιος;”. Ήταν προετοιμασμένος για το αποτέλεσμα και ήταν τρομερά εγκρατής. Τον Κώστα τον θαύμασα περισσότερο στην ήττα του παρά στη νίκη του». Η σχέση της με την οικογένεια του Κώστα Μπακογιάννη έχει επίσης τη δική της ιδιαιτερότητα. Η Ντόρα Μπακογιάννη είναι η πεθερά της, ο Κυριάκος Μητσοτάκης, ο θείος του άντρα της. Τους ήξερε ήδη από τη δουλειά, πολύ πριν γνωρίσει τον Κώστα ως οικογένεια. Υπήρχε ήδη, όπως τονίζει, μια οικειότητα που δημιουργείται όταν ένας δημοσιογράφος συναντά πολιτικούς λόγω της δουλειάς. «Όλα τα υπόλοιπα είναι δράκοι και τέρατα που γράφονται», υπογραμμίζει. «Ξέρετε, δεν καθόμαστε όλοι μαζί τα Σαββατοκύριακα στα οικογενειακά τραπέζια να σχεδιάσουμε την επόμενη ημέρα της χώρας. Ο Κυριάκος έχει τη δική του οικογένεια, εγώ τη δική μου». Με την Ντόρα, όμως, υπάρχει μια ξεχωριστή σχέση. «Είναι η πεθερά μου. Είναι μια υπέροχη γυναίκα, μια πολύ δυνατή γυναίκα. Υπάρχει μια σχέση αλληλοθαυμασμού και αλληλοπαραδοχής ανάμεσα σε δυο γυναίκες που έχουν γνωρίσει την αμφισβήτηση και τις δυσκολίες. Τη βλέπω και καταλαβαίνω τι έχει περάσει, με πόση δυσκολία και με πόση αμφισβήτηση. Και αυτή αντιστοίχως με βλέπει και καταλαβαίνει τις δυσκολίες που έχω αντιμετωπίσει για να αναρριχηθώ. Υπάρχει και μια γυναικεία αλληλεγγύη. Ε, υπάρχουν και οι

συζητήσεις για τα ζώδια, τις οποίες απολαμβάνω ιδιαίτερα», λέει γελώντας. Έπειτα από όλη αυτήν τη διαδρομή, η ευτυχία έχει για εκείνη έναν πολύ συγκεκριμένο ορισμό. «Δεν υπάρχει επιτυχία χωρίς προσωπική ευτυχία». Είναι κάτι που θέλει να λέει κυρίως στα νέα κορίτσια, γιατί και η ίδια κυνήγησε την επιτυχία είκοσι τέσσερις ώρες το εικοσιτετράωρο, τα Σαββατοκύριακα, χωρίς ύπνο και χωρίς φαγητό, λυσσασμένα. Αλλά αν δεν έχεις διαμορφώσει συνθήκες προσωπικής ευτυχίας, η ζωή δεν έχει πλάκα. «Όσο πετυχημένος και να είσαι, αν το βράδυ γυρίζεις στο σπίτι σου και δεν υπάρχει εκεί ένα πρόσωπο που αγαπάς και στο οποίο μπορείς να ξεγυμνωθείς συναισθηματικά και να γίνεις όσο ευάλωτος γουστάρεις, δεν υπάρχει επιτυχία. Δεν έχει νόημα». Είτε είναι ο σύντροφός σου είτε το παιδί σου. Για εκείνη, αυτό είναι το κορυφαίο πράγμα. Στις πιο δύσκολες στιγμές της είχε την τύχη να έχει δίπλα της ανθρώπους να πιαστεί και ανθρώπους που, όταν έπεφτε, την έπιαναν. Ο χρόνος που περνά την απασχολεί, αλλά όχι όπως θα περίμενε κανείς. Έκοψε το τσιγάρο, κάτι που θεωρεί ένα από τα δυσκολότερα πράγματα που έχει κάνει στη ζωή της. Ο Κώστας, τον οποίο χαρακτηρίζει ως τον πιο δυνατό άνθρωπο που γνωρίζει, το έκοψε πρώτος, και τότε είπε πως αφού το έκοψε εκείνος, θα το κόψει και η ίδια. «Αυτό το δώρο το έκανα στον εαυτό μου. Και είμαι πάρα πολύ περήφανη γι’ αυτό». Την ενδιαφέρει να τρώει υγιεινά, να προσέχει τον εαυτό της και να γυμνάζεται, αλλά ταυτόχρονα αισθάνεται ότι της πάει που μεγαλώνει. «Μου πάει και μέσα μου και θεωρώ ότι μου πάει και έξω μου. Η σημερινή Σία μού αρέσει περισσότερο από οποιαδήποτε Σία του παρελθόντος. Νιώθω πολύ καλά με τον εαυτό μου. Και με τις ρυτίδες μου και με όλα», αναφέρει. Και αν έπρεπε να κρατήσει μία μόνο αρχή για τη ζωή, θα ήταν η εξής: «Να ευχαριστιόμαστε τη ζωή μας, να είμαστε υγιείς και να ρουφάμε τις στιγμές. Να μην αφήνουμε τα όμορφα να περνάνε τόσο εύκολα. Να μην είμαστε τόσο αδιάφοροι. Να μην τα θεωρούμε όλα τόσο δεδομένα». Το 2026 τής έμαθε ακριβώς αυτό: «Ότι δεν πρέπει να θεωρώ τίποτα δεδομένο και ότι πρέπει να ευχαριστιόμαστε τις στιγμές μας και τους ανθρώπους μας». Όταν θέλουμε να πούμε «σ’ αγαπώ», να το λέμε. «Και τη στιγμή που θέλουμε να σιχτιρίσουμε, να σιχτιρίσουμε». Κλείνοντας, ένα από τα ταξίδια που έκανε αυτούς τους μήνες και της έμεινε ήταν στην Ισλανδία. Πήγε με τον γιο της, Δήμο, και μια φίλη της. Έκαναν 3.000 χιλιόμετρα σε δέκα ημέρες, με ένα backpack, «όπου γης και πατρίς». Το ευχαριστήθηκε πάρα πολύ. Της έμειναν απίστευτες εικόνες, μια τρομερή εμπειρία και ένα τρομερό φλασμπάκ, γιατί όλη της η ζωή, τα παιδικά της χρόνια, όλα τα καλοκαίρια της, είναι συνδεδεμένα με αυτοκίνητα και ταξίδια με τους γονείς της σε όλο τον κόσμο. «Κάπως ένιωσα σαν να πήρα τη θέση τους κι εγώ». Όταν έρχεται η στιγμή για μια τελευταία φράση, μια κουβέντα που θα ήθελε να κρατήσει κάποιος από εκείνη, της έρχεται πρώτο το πιο απλό πράγμα που της λέει το παιδί της: «Είσαι η καλύτερη μαμά του κόσμου». Ξέρει ότι αυτήν τη φράση την ακούνε όλες οι μαμάδες από όλα τα παιδιά. Αλλά ίσως ακριβώς γι’ αυτό να είναι και μία από τις πιο σημαντικές.

«Το αν πρέπει ή δεν πρέπει να γίνονται συνεντεύξεις με δολοφόνους είναι ένα debate παγκοσμίως. Άλλο αυτό και άλλο να βγω να καταγγείλω την πολιτεία επειδή αποφάσισε να μη χρηματοδοτήσει ένα ντοκιμαντέρ στο οποίο φιλοξενείται ο δολοφόνος του παππού του παιδιού μου».

Η Σία Κοσιώνη είναι σχολιάστρια στο κεντρικό δελτίο ειδήσεων του ΑΝΤ1 με παρουσιαστή τον Νίκο Χατζηνικολάου.

Διαβάστε ολόκληρη τη συνέντευξη στο lifo.gr.

LiFO

01.10.26

LiFO 01.10.26

MK Fine Jewelry Το κόσμημα που έχεις στο μυαλό σου μπορεί να γίνει πραγματικότητα.

ΜΙΑ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΣΤΟ ΚΙΝΗΤΟ, μια ιδέα για το τέλειο μονόπετρο ή ένα παλιό οικογενειακό κόσμημα που δεν φοράς ποτέ. Η Μαρία Καρκαντζού του MK Fine Jewelry ξεκινά από εκεί για να δημιουργήσει κάτι αποκλειστικά δικό σου. Έχεις κάνει screenshot ένα δαχτυλίδι που είδες τυχαία στο Instagram. Θέλεις ένα ζευγάρι σκουλαρίκια σαν αυτά που θυμάσαι να φοράει κάποια γυναίκα στην οικογένειά σου. Ψάχνεις μονόπετρο, αλλά όσα βλέπεις στις βιτρίνες δεν ταιριάζουν καθόλου στη γυναίκα στην οποία πρόκειται να το προσφέρεις. Ή μπορεί απλώς να έχεις μια εικόνα στο μυαλό σου χωρίς να ξέρεις πώς ακριβώς μεταφράζεται σε μέταλλο και πολύτιμες πέτρες. Η Μαρία Καρκαντζού διάλεξε να επικεντρωθεί στο bespoke κόσμημα για να δώσει ζωή στα κοσμήματα που ταιριάζουν στον καθένα ξεχωριστά και γίνονται κομμάτι της προσωπικότητάς του. Η high jewelry designer, έχοντας στο βιογραφικό της συνεργασίες με brands όπως Zolotas, FaCad’oro και Nikos Koulis, δημιούργησε πριν από λίγο καιρό το MK Fine Jewelry για να κάνει μαζί με τον καθένα ένα δημιουργικό ταξίδι που ξεκινά από το μηδέν και καταλήγει στο κόσμημα που ονειρεύεται για τον εαυτό του ή κάποιο αγαπημένο του πρόσωπο. Και όχι, δεν χρειάζεται να ξέρεις τίποτα για καράτια, κοπές ή πολύτιμους λίθους. Μπορείς να της δείξεις μια φωτογραφία, να της περιγράψεις τι σου αρέσει ή να της μιλήσεις για όσα σε εκφράζουν. Αφού γίνει μια εκτενής συζήτηση σχετικά με την αισθητική, τις ανάγκες και φυσικά το budget, έρχονται τα σκίτσα, διαφορετικές προτάσεις και αλλαγές μέχρι το σχέδιο να καταλήξει εκεί ακριβώς που θέλεις. Η τεχνολογία κάνει τη διαδικασία ακόμη πιο ενδιαφέρουσα. Μέσα από 3D φω-

LiFO

01.10.26

τορεαλιστικές απεικονίσεις μπορείς να δεις πώς θα είναι το κόσμημά σου προτού καν κατασκευαστεί. Με αυτόν τον τρόπο, ουσιαστικά, αντί να διαλέγεις ένα αντικείμενο από μια βιτρίνα, συμμετέχεις στη δημιουργία του. Τα μονόπετρα στο MK Fine Jewelry είναι βασικό στοιχείο, αφού εδώ μπορείς να δημιουργήσεις κάτι μοναδικό, που ίσως κρύβει και έναν συμβολισμό, ένα μικρό μυστικό που γνωρίζει μόνο το ζευγάρι. Αυτό είναι το μαγικό με το custom κόσμημα, ότι διηγείται μικρές προσωπικές ιστορίες που μέσα στα χρόνια αποκτούν ακόμα μεγαλύτερη σημασία. Η ίδια λογική ακολουθεί τις γαμήλιες βέρες, τους βαφτιστικούς σταυρούς ή ένα κόσμημα που θέλεις να κάνεις δώρο σε μια πολύ ιδιαίτερη περίσταση. Η επιλογή των μετάλλων και των λίθων γίνεται ανάλογα με το σχέδιο και το διαθέσιμο ποσό και η Μαρία θα σε κατευθύνει κατάλληλα ώστε αυτό που θα πάρεις τελικά να είναι μια δημιουργία που θα σου δίνει χαρά. Μέρος της δημιουργικής δουλειάς του MK Fine Jewelry είναι και η μετασκευή παλιών κοσμημάτων. Σχεδόν κάθε οικογένεια έχει κάποια από αυτά. Ένα δαχτυλίδι, μια καρφίτσα, ένα ζευγάρι σκουλαρίκια που έχουν περάσει από τη γιαγιά στη μητέρα και από εκεί στην κόρη. Η συναισθηματική τους αξία είναι μεγάλη, η αισθητική τους όμως μπορεί να μην εκφράζει τον άνθρωπο που τα έχει σήμερα. Έτσι μένουν για χρόνια μέσα σε ένα κουτί. Στο MK Fine Jewelry όλα αυτά τα πολύτιμα αναμνηστικά μπορούν να ξανασχεδιαστούν. Οι πέτρες και τα υλικά του αρχικού κοσμήματος γίνονται η αφετηρία για ένα νέο κομμάτι, ώστε η οικογενειακή ιστορία να παραμένει ζωντανή και να φοριέται από την επόμενη γενιά. Εξάλλου, αυτό το concept ακολουθεί τη σημερινή εποχή όπου ο χρυσός διατηρεί την αξία του παρελθόντος και ταυτόχρονα γίνεται μέρος της ζωής μας. Αντί ένα πολύτιμο αντικείμενο να παραμένει ανέγγιχτο επειδή «ήταν της γιαγιάς», μπορεί να αλλάξει και να επιστρέψει με νέα μορφή που ταιριάζει στον νέο του ιδιοκτήτη. Η Μαρία, άλλωστε, γνωρίζει πολύ καλά να σχεδιάζει από ένα minimal μέχρι ένα πληθωρικό, θεατράλε σχέδιο. Όλα αυτά συμβαίνουν στον νέο δημιουργικό χώρο που άνοιξε στο Κολωνάκι, ένα jewelry lab που μετατρέπει προσωπικές ιστορίες σε κόσμημα και κάνει την υψηλή κοσμηματοποιία μέρος της ζωής μας. Ο χρυσός, οι πολύτιμοι λίθοι, ακόμα και οι εργαστηριακές πέτρες συνδυάζονται σε σχέδια που αποκτούν ζωή και γίνονται κομμάτι της ιστορίας σου. Π. Αναγνωστοπούλου 43, Κολωνάκι, 213 0439180 www.mkfinejewelry.com

LiFO 01.10.26

URBAN

Μέγαρο Κούπα: Το χρονικό μιας αποκατάστασης Η ιστορία, οι αφηγήσεις και οι δυσκολίες μέχρι να αποκατασταθεί πλήρως το νεοκλασικό κτίριο. Η πρόσφατη αποκατάσταση του Μεγάρου Κούπα, έργου του Ερνστ Τσίλερ στην Πανεπιστημίου, είναι ένα δώρο για την πόλη. Και η είδηση ότι ένα ιστορικό κτίριο αποκαθίσταται είναι πάντα ένα καλό νέο για την Αθήνα, όπου πολλά αξιόλογα ιστορικά κτίρια έχουν εγκαταλειφθεί στη φθορά του χρόνου και η αποκατάστασή τους παραμένει για χρόνια σε εκκρεμότητα, εξαιτίας του υψηλού κόστους και των χρονοβόρων διαδικασιών των εγκρίσεων. Μια «εκκρεμότητα» που σε αρκετές περιπτώσεις μπορεί να μη λήξει ποτέ.

ΑΠΟ ΤΗΝ ΝΤΙΝΑ ΚΑΡΑΤΖΙΟΥ

LiFO

01.10.26

ΜΙΑ ΑΠΟΚΑΤΆΣΤΑΣΗ ΠΟΥ ΠΕΡΊΜΕΝΕ ΔΎΟ ΔΕΚΑΕΤΊΕΣ Στην περίπτωση του Μεγάρου Κούπα, η συζήτηση για την αποκατάσταση είχε ξεκινήσει πολύ προτού στηθούν οι σκαλωσιές για την έναρξη των εργασιών. Ο Γιάννης Χατζηγεωργίου, Πρύτανης του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου και μέλος του Δ.Σ. του Εμπειρικείου Ιδρύματος, που στεγάζεται στο κτίριο από το 1964, μιλά για μια προσπάθεια που είχε αρχίσει ήδη πριν από δύο δεκαετίες: «Οι προσπάθειες αποκατάστασης των φθορών του κτιρίου είχαν αρχίσει πριν από δύο δεκαετίες, με πρωτοστάτη το Εμπειρίκειον Ίδρυμα, επειδή συνέβαινε να έχει το μεγαλύτερο ποσοστό συνιδιοκτησίας σε σχέση με τους λοιπούς ιδιοκτήτες, αλλά και εξαιτίας του γεγονότος ότι παραδοσιακά είχε στη διοίκησή του έμπειρα τεχνικά στελέχη, τον Πρύτανη του Πολυτεχνείου, τον πρόεδρο του ΤΕΕ κ.λπ. Υπήρξαν αρκετές δυσκολίες, τόσο στον συντονισμό όσο και στην εξεύρεση των οικονομικών

πόρων και της κατάλληλης τεχνικής υποστήριξης. Τελικώς, ο σημαντικότερος ίσως παράγων πίεσης για την πρόοδο του εγχειρήματος ήταν το γεγονός ότι η φθορά των εξωτερικών επιχρισμάτων στις προσόψεις του κτιρίου είχε προχωρήσει τόσο, ώστε αποκολλούνταν μεγάλα κομμάτια σοβά, τα οποία έπεφταν στο έδαφος, δημιουργώντας έτσι σοβαρούς κινδύνους για την ασφάλεια των περαστικών. Αυτός λοιπόν ο κίνδυνος σε συνδυασμό με το ηθικό χρέος να διαφυλάξουμε την αισθητική ενός καλαίσθητου και ιστορικού κτιρίου οδήγησε στην επίσπευση των ενεργειών και απέδωσε ένα κόσμημα στο κέντρο της Αθήνας», αναφέρει ο κ. Χατζηγεωργίου. Το Μέγαρο Κούπα είναι ένα νεοκλασικό κτίριο που βρίσκεται στην οδό Πανεπιστημίου 6, μεταξύ Κριεζώτου και Βουκουρεστίου. Οικοδομήθηκε κατά το τελευταίο τέταρτο του 19ου αιώνα, με σχέδια του αρχιτέκτονα Ερνστ Τσίλερ. Ήταν ένα από τα πολυτελέστερα κτίρια της εποχής και ανήκε στον βιο-

μήχανο Αχιλλέα Κούπα. «Το κτίριο περιήλθε στην ιδιοκτησία του Μιλτιάδη Εμπειρίκου από την οικογένειά του, με αποτέλεσμα να εγκατασταθεί το Εμπειρίκειον Ίδρυμα στον τρίτο όροφο. Η ηλικία του μεγάρου σε συνδυασμό με τον κατακερματισμό της ιδιοκτησίας σε πολλούς συνιδιοκτήτες ήταν παράγοντες που δεν επέτρεψαν τον ομαλό προγραμματισμό συντήρησής του. Το γεγονός μάλιστα ότι το κτίριο χαρακτηρίζεται νεοκλασικό αποτέλεσε πρόσθετη δυσχέρεια διότι, ως γνωστόν, οι παρεμβάσεις σε οικοδομήματα που θεωρούνται νεότερα μνημεία απαιτούν ειδικές αδειοδοτήσεις, οι οποίες έχουν κόστος και απαιτούν σημαντικό χρόνο», θα προσθέσει.

ΑΠΌ ΤΟΝ ΚΟΎΠΑ ΕΜΠΕΙΡΊΚΟΥΣ

ΣΤΟΥΣ

Η ιστορία του Μεγάρου Κούπα περνά από την οικογένεια Κούπα, που συνδέεται με την ανέγερσή του, στην οικογένεια Εμπειρίκου και φτάνει μέχρι το Μπουένος Άιρες. Η Elena

Braun, απόγονος της οικογένειας Εμπειρίκου και συνιδιοκτήτρια του κτιρίου, αφηγείται αυτήν τη διαδρομή μέσα από τη δική της οικογενειακή ιστορία: «Το κτίριο στην Πανεπιστημίου 6 αποτελούσε πάντοτε για μένα έναν προσωπικό δεσμό με την Ελλάδα. Προτού φύγει από τη ζωή η μητέρα μου, το 2011, ταξίδευα συχνά μαζί της στην Αθήνα, και οι επισκέψεις στο κτίριο παραμένουν σημαντικό μέρος των αναμνήσεών μου από εκείνα τα χρόνια. Γεννήθηκα στο Μπουένος Άιρες της Αργεντινής και έζησα εκεί μέχρι που μετακόμισα στην Αθήνα το 2024. Η γιαγιά μου και ο παππούς μου από την πλευρά της μητέρας μου ήταν Έλληνες και μετακόμισαν στο Μπουένος Άιρες το 1948, όταν ήταν περίπου στην ίδια ηλικία που είμαι εγώ σήμερα». Τα τελευταία 100 χρόνια, μας λέει η Elena Braun, το μεγαλύτερο ποσοστό της ιδιοκτησίας του κτιρίου ανήκει στον Γιώργο Εμπειρίκο και στους απογόνους του. «Γύρω στο 1920, ο προπάππος μου, Γιώργος Εμπειρίκος, το

LiFO 01.10.26

URBAN απέκτησε ως οικογενειακή κατοικία. Το κτίριο το κληρονόμησαν αργότερα τα παιδιά του: ο Μιλτιάδης Εμπειρίκος –ο οποίος δώρισε την περιουσία του για την ίδρυση του Εμπειρικείου Ιδρύματος, τα γραφεία του οποίου εξακολουθούν να βρίσκονται στο κτίριο–, ο Χαρίτωνας Εμπειρίκος και η Μόσχα Εμπειρίκου, η γιαγιά μου, οι κληρονόμοι της οποίας εξακολουθούν μέχρι σήμερα να κατέχουν το μερίδιό της στο ακίνητο. Για τον λόγο αυτό, σε πολλές πηγές το κτίριο αναφέρεται επίσης ως “Μέγαρο Εμπειρίκου”», αναφέρει. Η παρουσία του Εμπειρικείου Ιδρύματος στο Μέγαρο δεν είναι, ωστόσο, απλώς ένα ακόμη κεφάλαιο στην ιδιοκτησιακή ιστορία του κτιρίου. Ο Γιάννης Χατζηγεωργίου εξηγεί τη σχέση που έχει αποκτήσει το ίδρυμα με το Μέγαρο Κούπα από το 1964 μέχρι σήμερα: « Έκτοτε το ίδρυμα λειτούργησε ως ένας ισχυρός κοινωφελής οργανισμός, χορηγώντας υποτροφίες σε νέους αποφοίτους των ελληνικών πανεπιστημίων για να πραγματοποιήσουν μεταπτυχιακές σπουδές επιπέδου μάστερ ή διδακτορικού, κατά κανόνα στο εξωτερικό. Χορηγεί επίσης και βραβεία σε διαπρεπείς επιστήμονες της χώρας μας, αναγνωρίζοντας τη συμβολή τους στην πρόοδο της επιστήμης και της ανάπτυξης. Επομένως, ο χώρος αυτός, με την επιβλητική μορφή του Μεγάρου Κούπα, έχει καθιερώσει έναν ιδιαίτερο συμβολισμό για τον πνευματικό κόσμο της χώρας μας». Η ιστορία του κτιρίου, βέβαια, αρχίζει πολύ νωρίτερα από τους Εμπειρίκους. Προτού περάσει στην οικογένειά τους, συνδέθηκε με την οικογένεια Κούπα, από την οποία πήρε και το όνομά του. «Η ιστορία της οικογένειας Κούπα στην Ελλάδα ανάγεται στην Ελληνική Επανάσταση, στην οποία η οικογένεια διαδραμάτισε ενεργό ρόλο. Στα μέσα του 19ου αιώνα,

LiFO

ο Γεράσιμος Κούπας ζούσε και δραστηριοποιούνταν επιχειρηματικά στη νότια Ρωσία, διατηρώντας παράλληλα ισχυρούς δεσμούς με την Ελλάδα και υποστηρίζοντας διάφορες πρωτοβουλίες εκεί, ενώ ήταν ο βασικός οικονομικός υποστηρικτής του ανιψιού του, Αχιλλέα Κούπα», διηγείται η Elena Braun. Το ενδιαφέρον της Braun για την ιστορία του Μεγάρου δεν έμεινε μόνο στις οικογενειακές αφηγήσεις. Η ίδια αναζήτησε στοιχεία σε αρχεία και παλιές πηγές, προσπαθώντας να συνθέσει την ιστορία του κτιρίου και τις αλλαγές που γνώρισε μέσα στον χρόνο. Από αυτή την προσωπική έρευνα προκύπτουν και αρκετές από τις λεπτομέρειες που παραθέτει για τις διαφορετικές φάσεις του: «Η πρώιμη ιστορία του κτιρίου δεν είναι απολύτως σαφής, καθώς η τεκμηρίωση είναι περιορισμένη και υπάρχουν διαφορετικές εκδοχές. Με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, η πιθανότερη εκδοχή συνδέει το κτίριο με τον Γεράσιμο Κούπα, ο οποίος χρηματοδότησε την κατασκευή του. Το κτίριο, που σχεδιάστηκε από τον Ερνστ Τσίλερ, κατασκευάστηκε μεταξύ 1875 και 1900. Το αρχικό κτίριο αποτελούνταν από υπόγειο, ισόγειο και πρώτο όροφο και, πριν από το 1912, προστέθηκε ένας δεύτερος όροφος, επίσης βάσει σχεδίων του Τσίλερ. Μάλιστα, ένα σχέδιο για την κατασκευή του βρίσκεται στο αρχείο της Εθνικής Πινακοθήκης με την ονομασία “Μέγαρο Γερασίμου Κούπα”», αναφέρει. Στη συνέχεια, μας εξηγεί ότι «ένας τρίτος όροφος προστέθηκε στο κτίριο κατά την περίοδο του Μεσοπολέμου, ενώ περίπου την ίδια εποχή έγιναν και άλλες τροποποιήσεις στο ισόγειο. Ο Τσίλερ είχε ήδη πεθάνει και, επομένως, δεν ήταν υπεύθυνος για τον σχεδιασμό του, όπως φαίνεται από το πιο λιτό αρχιτεκτονικό του ύφος, χωρίς τον διάκοσμο και τα δια-

κοσμητικά στοιχεία που χαρακτηρίζουν τους παλαιότερους ορόφους. Κατά τη διάρκεια της γερμανικής Κατοχής στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, το κτίριο καταλήφθηκε από στρατιωτικές δυνάμεις, όπως συνέβη και με πολλά άλλα κτίρια της περιοχής. Φωτογραφίες από εκείνη την περίοδο δείχνουν ήδη τον επιπλέον όροφο. Η χρήση του κτιρίου έχει αλλάξει με την πάροδο των χρόνων. Αυτό που κάποτε ήταν ένα κτίριο κατοικιών έχει μετατραπεί σε αμιγώς επαγγελματικό κτίριο, με καταστήματα στο ισόγειο και γραφεία στους υπόλοιπους ορόφους. Έχει χαρακτηριστεί τόσο ως “ Έργο Τέχνης” όσο και ως “Διατηρητέο Κτίριο”. Το καθεστώς αυτό όχι μόνο προστατεύει το κτίριο από επεμβάσεις αλλά απαιτεί επίσης την αποκατάσταση των στοιχείων και των χρωμάτων του ώστε να αντανακλούν τον αρχικό σχεδιασμό του Τσίλερ».

ΟΙ ΖΥΜΏΣΕΙΣ ΚΑΙ Η ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΚΑΤΆΣΤΑΣΗΣ Οι φθορές στις όψεις είχαν γίνει πλέον εμφανείς, αλλά η απόφαση για την αποκατάσταση συνέπεσε με μια δύσκολη περίοδο, πρώτα την οικονομική κρίση και στη συνέχεια την πανδημία. Η Elena Braun περιγράφει πώς οι ιδιοκτήτες άρχισαν να διερευνούν συστηματικά τι απαιτούσε ένα τέτοιο έργο και πότε μπορούσε πράγματι να προχωρήσει: «Μπορούσαμε να δούμε ότι το κτίριο χρειαζόταν σημαντικές εργασίες και ήμασταν αποφασισμένοι να κατανοήσουμε τι έπρεπε να γίνει και πώς θα έπρεπε να προσεγγίσουμε σωστά την αποκατάστασή του. Ερευνήσαμε τις διαδικασίες και τις απαιτήσεις που συνεπάγεται η αποκατάσταση ενός κτιρίου τέτοιας αρχιτεκτονικής σημασίας και, με όλες τις πληροφορίες που είχαμε συγκεντρώσει, με πιο ευνοϊκές συνθήκες και με τη συμφωνία όλων των ιδιοκτητών,

είχε έρθει η κατάλληλη στιγμή για να προχωρήσουμε στην αποκατάσταση. Τελικά, μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2023, είχε επιλεγεί ο αρχιτέκτονας Γιώργος Ιωαννίδης για να εκπονήσει τις απαραίτητες μελέτες και να εξασφαλίσει την άδεια για την αποκατάσταση των όψεων του κτιρίου. Σε αυτές περιλαμβάνονταν αρχιτεκτονικά σχέδια και εξειδικευμένες μελέτες συντήρησης που κάλυπταν τα διαφορετικά υλικά των όψεων». Παρόλο που οι ιδιοκτήτες αναζήτησαν κονδύλια μέσα από κρατικές και ευρωπαϊκές πηγές, δεν κατέστη δυνατό να βρουν κάτι. «Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, εξετάσαμε διάφορες πηγές κρατικής και ευρωπαϊκής χρηματοδότησης και οικονομικής υποστήριξης που ήταν διαθέσιμες για έργα αυτού του είδους. Ωστόσο, δεν καταφέραμε να εντοπίσουμε κάποιο που να ανταποκρίνεται στις συγκεκριμένες περιστάσεις μας. Ως αποτέλεσμα, η αποκατάσταση έπρεπε να χρηματοδοτηθεί εξ ολοκλήρου από τους ιδιοκτήτες», λέει η Ε. Braun. Η συνεννόηση μεταξύ των συνιδιοκτητών ήταν ένα ακόμη κρίσιμο ζήτημα. Ο Γιάννης Χατζηγεωργίου σημειώνει: «Η πολυπρόσωπη παρουσία ήταν σίγουρα ένα πρόβλημα, αλλά πολύ γρήγορα επήλθε μια ομογενοποίηση στις απόψεις και τη συνεννόηση, επειδή όλοι συνειδητοποίησαν την αναγκαιότητα και επιτακτικότητα του έργου συντήρησης τόσο για λόγους ασφαλείας όσο και για την αναβάθμιση των ιδιοκτησιών τους. Πολύ σημαντική ήταν η προσφορά των τεχνικών από το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο και το Τεχνικό Επιμελητήριο, αλλά και των τεχνικών συμβούλων που προσελήφθησαν ειδικά για αυτό το εμβληματικό έργο». Με τις εγκρίσεις πλέον εξασφαλισμένες, άρχισε η αναζήτηση του αναδόχου. Η Ε. Braun

01.10.26

θυμάται: «Αφού εξασφαλίστηκαν όλες οι απαραίτητες εγκρίσεις, προσκαλέσαμε αρκετές κατασκευαστικές εταιρείες να υποβάλουν προτάσεις για τις εργασίες. Δεδομένου του προστατευόμενου καθεστώτος του κτιρίου, η αποκατάσταση έπρεπε να πραγματοποιηθεί με αυστηρή τήρηση των εγκεκριμένων διαδικασιών, μεθόδων και απαιτήσεων συντήρησης. Αφού εξετάσαμε τις προτάσεις, επιλέξαμε την ΠΑΛΑΙΟΠΑΝΟΣ, μια κατασκευαστική εταιρεία που ειδικεύεται στην αποκατάσταση προστατευόμενων κτιρίων, για να εκτελέσει τις εργασίες αποκατάστασης. Η εταιρεία είχε επίσης πρόσφατα ολοκληρώσει την αποκατάσταση της Γαλλικής Πρεσβείας στην Αθήνα, επίσης ενός νεοκλασικού κτιρίου, σχεδιασμένου από τον αρχιτέκτονα Αναστάσιο Μεταξά». Οι κατασκευαστικές εργασίες ξεκίνησαν τον Οκτώβριο του 2025, υπό την επίβλεψη του αρχιτέκτονα Γιώργου Ιωαννίδη και με τη διαχείριση του έργου από τον Αναστάσιο Κωνσταντέα της Kappa Advice. Η εκτιμώμενη διάρκεια του έργου είχε αρχικά οριστεί στους οκτώ μήνες, αλλά παρατάθηκε κατά δύο επιπλέον μήνες όταν, τρεις μήνες μετά την έναρξη της αποκατάστασης, ανακαλύφθηκαν ίχνη διακοσμητικών ζωγραφικών παραστάσεων στις όψεις του δευτέρου ορόφου. Ο συντηρητής και εξειδικευμένος αποκαταστάτης ζωγραφικού διακόσμου που επέβλεπε τις εργασίες εκ μέρους της κατασκευαστικής εταιρείας, Ηλίας Τζίμας, ήταν υπεύθυνος για την εκπόνηση μελέτης για την αποκατάσταση αυτών των ζωγραφικών παραστάσεων και αργότερα πραγματοποίησε το έργο που είναι πλέον ορατό στις όψεις του κτιρίου.

Η ΠΟΡΕΊΑ ΤΟΥ ΈΡΓΟΥ Ο Άγγελος Παλαιοπάνος, επικεφαλής της ΠΑΛΑΙΟΠΑΝΟΣ ΙΚΕ, που ήταν η εταιρεία η

οποία ανέλαβε τις εργασίες αποκατάστασης των όψεων, μας μιλά για τις προκλήσεις της αποκατάστασης, το χρονοδιάγραμμα και τα απρόοπτα. «Οι εργασίες ξεκίνησαν στις 29/10/2025 και ολοκληρώθηκαν με την προσωρινή παράδοση του έργου στις 30/07/2026, δηλαδή σε διάστημα περίπου εννέα μηνών. Το έργο είχε αρχικά προγραμματιστεί να εκτελεστεί ανά όψη, σε διακριτές φάσεις. Τελικά, ωστόσο, για την επιτάχυνση των εργασιών, το κτίριο σκαλώθηκε συνολικά για όλη τη διάρκεια του έργου, με αποτέλεσμα η σκαλωσιά να αποξηλωθεί συνολικά μόνο με την ολοκλήρωση των εργασιών στις όψεις». Στην πορεία, οι εργασίες έφεραν στο φως στοιχεία που δεν ήταν γνωστά από την αρχή. Ο Άγγελος Παλαιοπάνος εξηγεί τι αποκαλύφθηκε κάτω από τους παλαιότερους χρωματισμούς και πώς αυτό επηρέασε την εξέλιξη του έργου: «Κατά την αφαίρεση των παλαιότερων χρωματισμών από τις όψεις, με στόχο την αποκάλυψη της αρχικής επιφάνειας και χρωματικής απόχρωσης, εντοπίστηκαν στα φατνώματα του δευτέρου ορόφου ίχνη από τον αρχικό ζωγραφικό διάκοσμο του κτιρίου. Δυστυχώς δεν βρέθηκαν αντίστοιχα ίχνη σε άλλα σημεία των όψεων, παρότι σε γκραβούρα της εποχής απεικονίζονται επιπλέον διακοσμητικά στοιχεία που δεν σώζονται σήμερα, σύμφωνα με τις υπάρχουσες πηγές (“Ερνστ Τσίλλερ 18371923, Η τέχνη του κλασικού” από τη Μάρω Καρδαμίτση-Αδάμη και “ZILLER” σε έκδοση της Εθνικής Πινακοθήκης). Τα στοιχεία που απεικονίζονταν ποικίλαν και αποτελούνται από ζωγραφικά μοτίβα στις ποδιές των παραθύρων του δευτέρου ορόφου, πληθώρα ανάγλυφων διακοσμήσεων στις ανώτερες ζώνες των όψεων, αγάλματα στο κεντρι-

κό μπαλκόνι της εισόδου, καθώς και διακοσμητικούς αμφορείς στη στέψη του κτιρίου. Ο διάκοσμος που όντως εντοπίστηκε αναπαράχθηκε πιστά από τους ζωγράφους-συντηρητές, εφόσον προηγήθηκε η δημιουργία ενός υπό κλίμακα προσχεδίου. Το σχέδιο παραδόθηκε προς έγκριση στο πλαίσιο συμπληρωματικής μελέτης, στο τμήμα συντήρησης της Εφορείας Νεοτέρων Μνημείων. Η διαδικασία εντοπισμού, έγκρισης και αναπαραγωγής του σχετικού ζωγραφικού διάκοσμου διήρκεσε 4 μήνες και συνολικά παρέτεινε την ολοκλήρωση αποκατάστασης των όψεων κατά μόνο 2 μήνες. Αυτό επιτεύχθηκε λόγω του σωστού προγραμματισμού εκτέλεσης του έργου, καθώς οι εργασίες αποκατάστασης των όψεων χαμηλότερων ορόφων συνεχίζονταν απρόσκοπτα».

ΚΆΘΕ ΑΠΟΚΑΤΆΣΤΑΣΗ ΈΧΕΙ ΤΙΣ ΔΙΚΈΣ ΤΗΣ ΔΥΣΚΟΛΊΕΣ Ο Α. Παλαιοπάνος πιστεύει ότι «κάθε έργο αποκατάστασης ενός κλασικού κτιρίου παρουσιάζει τις δικές του προκλήσεις και απαιτεί συγκεκριμένη αντιμετώπιση με απώτερο σκοπό τη διατήρηση της ιστορικότητάς του». Υποστηρίζει, επίσης, ότι οι απαιτήσεις κάθε φορά μπορεί να είναι διαφορετικές: «Σε σύγκριση με το έργο της Γαλλικής Πρεσβείας, ένα πρόσφατο έργο που ολοκληρώσαμε, το Μέγαρο Κούπα είχε ελάχιστες απαιτήσεις από πλευράς στατικής ενίσχυσης των στοιχείων των όψεων. Στην περίπτωση του κτιρίου της Γαλλικής Πρεσβείας απαιτήθηκε η κατασκευή ενός κρυφού συστήματος παραλαβής των φορτίων της τελικής μαρκίζας από ανοξείδωτο χάλυβα, με σκοπό τη μελλοντική αποτροπή κατάρρευσης τμήματος αυτής, όπως συνέβη πριν από την αποκατάσταση των όψεων. Αυτό το σύστημα εφαρμόστηκε κρύβοντας όλες τις

στηρίξεις εντός των αναπαραγμένων φουρουσιών της τελικής μαρκίζας, χωρίς να αλλοιώνει τα αρχιτεκτονικά στοιχεία των όψεων. Το έργο του Μεγάρου Κούπα είχε μια εκτενή γκάμα εργασιών, συμπεριλαμβανομένης και της πλήρους παρέμβασης στα κουφώματα, καθώς και εκτενέστερη παρέμβαση στα μαρμάρινα στοιχεία των εξωστών, με συμπληρώσεις και αποκαταστάσεις, επιπρόσθετα του ζωγραφικού διάκοσμου». Η ολοκλήρωση της αποκατάστασης αφήνει, ωστόσο, ανοιχτό ένα πολύ μεγαλύτερο ζήτημα, που αφορά όχι μόνο το Μέγαρο Κούπα αλλά πολλά ιστορικά κτίρια της Αθήνας. Η Elena Braun, έχοντας πια την εμπειρία του Μεγάρου Κούπα και το αναλογούν βάρος που σήκωσε ως συνιδιοκτήτρια ενός σημαντικού κτιρίου, μας μιλάει για τις δυσκολίες που κάνουν τις αποκαταστάσεις των κτιρίων τόσο απαιτητικές αλλά και τα εμπόδια που αντιμετωπίζουν: «Η διατήρηση ιστορικών κτιρίων παρουσιάζει σημαντικές προκλήσεις. Το κόστος αποκατάστασης είναι υψηλό, ενώ η πρόσβαση σε οικονομική υποστήριξη είναι περιορισμένη και οι διαδικασίες που απαιτούνται για την εξασφάλιση των απαραίτητων εγκρίσεων μπορεί να είναι χρονοβόρες και σύνθετες. Δεν είναι τυχαίο ότι τόσο πολλά ιστορικά κτίρια σε όλη την Αθήνα βρίσκονται σε κατάσταση σοβαρής φθοράς. Χωρίς μεγαλύτερη οικονομική υποστήριξη και πιο προσιτές διαδικασίες για την αποκατάστασή τους, η διατήρηση αυτού του σημαντικού μέρους της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς της πόλης θα συνεχίσει να αποτελεί δύσκολο εγχείρημα».

Βασικοί συντελεστές του έργου

Αρχιτεκτονική μελέτη και επίβλεψη του έργου: Γεώργιος Ιωαννίδης, αρχιτέκτων μηχανικός. Τεχνικός σύμβουλος: Αναστάσιος Κωνσταντέας, πολιτικός μηχανικός (Kappa Advice). Επιβλέπων Συντηρητής Αρχαιοτήτων και Έργων Τέχνης, με εξειδίκευση στη συντήρηση τοιχογραφιών και κονιαμάτων και εκπονητής της συμπληρωματικής μελέτης αναπαραγωγής μοτίβων ζωγραφικού διακόσμου: Ηλίας Τζίμας Φιλοτέχνηση του συνόλου του ζωγραφικού διακόσμου: Ηλίας Τζίμας και Γιώργος Παπουτσής, ζωγράφοι. Επιβλέπων Συντηρητής Αρχαιοτήτων και Έργων Τέχνης με ειδικότητα στην συντήρηση λίθου και μετάλλου καθώς και εκτελεστής της συντήρησης των μαρμάρινων και κεραμικών διακοσμητικών στοιχείων: Νικόλαος Ματούλας. Ανάδοχος των εργασιών αποκατάστασης των όψεων: ΠΑΛΑΙΟΠΑΝΟΣ ΙΚΕ.

LiFO 01.10.26

ΦΕΣΤΙΒΑΛ

BAUTOPIA7 ΤΡΕΙΣ ΜΕΡΕΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ. ΤΟ BAUTOPIA 7 ΕΡΧΕΤΑΙ ΜΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟΥΣ ΑΠΟ 100 ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ, ΣΧΕΔΙΑΣΤΕΣ, ΕΡΕΥΝΗΤΕΣ ΚΑΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΕΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, ΕΝΩ ΤΟ SONOTOPIA ΦΕΡΝΕΙ ΣΥΝΑΥΛΙΕΣ, ΠΑΡΤΙ ΚΑΙ ΜΟΥΣΙΚΑ EVENTS ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΣΕ BIOS, ROMANTSO, PLEX ΚΑΙ LATRAAC. ΑΠΟ ΤΟΝ M.HULOT

Το BAUTOPIA είναι ένα πολυθεματικό πανευρωπαϊκό φεστιβάλ και συνέδριο που πραγματοποιείται κάθε χρόνο με διαφορετική θεματική και λειτουργεί ως σημείο συνάντησης ανθρώπων από τον χώρο του πολιτισμού, και της καλλιτεχνικής δραστηριότητας από όλη την Ευρώπη και πέρα από αυτήν. Μετά τις Βρυξέλλες, τη Βιέννη, την Τιμισοάρα, το Μάλμε, το Πόρτο και την Μπολόνια, έρχεται στην Αθήνα από τις 7 έως τις 9 Οκτωβρίου, προσεγγίζοντας τη βιωσιμότητα από διαφορετική οπτική, σε κομβικούς πολιτιστικούς χώρους του κέντρου, όπως το BIOS, το Romantso και το PLEX. Με κεντρικό θέμα «Creative Agency: Sustaining culture & creativity in the age of intelligence», στο τριήμερο πρόγραμμά του περιλαμβάνονται ομιλίες, πειραματικά εργαστήρια, μουσικές εκδηλώσεις, εκθέσεις και προβολές, εξετάζοντας πώς η κλιματική κρίση, σε συνδυασμό με τις ραγδαίες εξελίξεις στις ψηφιακές τεχνολογίες και την τεχνητή νοημοσύνη, αλλάζει τον τρόπο που δημιουργούμε, εργαζόμαστε και επικοινωνούμε. Με αυτή την αφορμή περισσότεροι από 100 καλλιτέχνες, σχεδιαστές, ερευνητές, επαγγελματίες του πολιτισμού και εκπρόσωποι δημιουργικών κόμβων από όλη την Ευρώπη θα βρεθούν για τρεις ημέρες στην Αθήνα. Η έναρξη γίνεται στο Bios την Τετάρτη 7 Οκτωβρίου με μια βραδιά κεντρικών ομιλιών από καταξιωμένους σχεδιαστές και ερευνητές από την Ολλανδία, την Ιταλία και τη Σερβία. Ο καλλιτέχνης Βλάνταν Γιόλερ, βραβευμένος με Αργυρό Λέοντα στη 19η Διεθνή Έκθεση Αρχιτεκτονικής της Βενετίας, συναντά τις Ενριέτε Βάαλ (Veenweide Atelier) και Σιμόνε Ρεμπαουντένγκο (Creative Director, studio OIO) σε μια συζήτηση για τις εναλλακτικές μορφές νοημοσύνης, τις υποδομές και το περιβαλλοντικό κόστος της τεχνητής νοημοσύνης. Την επόμενη μέρα, στο Romantso και στο Bios θα πραγματοποιηθούν παρουσιάσεις και συζητήσεις από makers, σχεδιαστές και καλλιτέχνες που διερευνούν και εφαρμόζουν πιο βιώσιμους τρόπους δημιουργίας. Την Παρασκευή 9 Οκτωβρίου, η πλατφόρμα Creatives Unite παρουσιάζει μια διεθνή συζήτηση με τίτλο «Μπορούμε να ξεπεράσουμε τις αφηγήσεις για το τέλος του κόσμου;», στην οποία θα συμμετέχουν καλλιτέχνες, ακαδημαϊκοί και δημοσιογράφοι από τη Γαλλία, τη Σερβία και την Ελλάδα. Το πρόγραμμα κλείνει με τον καλλιτέχνη και creative director του Demagog Studio, Ίγκορ Σίμιτς, ο οποίος παρουσιάζει το «Everything is content», μια performative lecture που συνδυάζει κινηματογράφο, τέχνη, περφόρμανς και video games, διερευνώντας τι συμβαίνει όταν η καθημερινότητά μας κατακλύζεται από εικόνες, ήχους, ταινίες, games και ατελείωτο περιεχόμενο.

SONOTOPIA 26

LiFO

01.10.26

4 1. Studio ΟΙΟ / 2. H Binetou, ιδρύτρια και διευθύντρια της Wèrè Wèrè Music / 3. H Kampire της Nyege Nyege Tapes / 4. Other Intelligences: Ο Simone Rebaudengo, ιδρυτής του studio OIO, εξερευνά τι συμβαίνει όταν τα «έξυπνα» αντικείμενα αρχίζουν να παίρνουν αποφάσεις και να αποκτούν τη δική τους άποψη ©Objective Realities, 2018 ©automato. farm / 5. Jay Glass Dubs / 6. Studio ΟΙΟ, μολύβι / 7. Oyster Shells: From Estuary Waste to Bioceramics. O Jeremy Morris, αρχιτέκτονας και συνιδρυτής του Fahrenheit Works, εξερευνά πώς όστρακα και φύκια μετατρέπονται σε νέα βιουλικά και πώς η επιλογή υλικών μπορεί να γίνει εργαλείο οικολογικού και πολιτιστικού σχεδιασμού.

LiFO LiFO 01.10.26 911 01.10.26

ΦΕΣΤΙΒΑΛ

Στο τριήμερο πρόγραμμα του φεστιβάλ περιλαμβάνονται ομιλίες, πειραματικά εργαστήρια, μουσικές εκδηλώσεις, εκθέσεις και προβολές, εξετάζοντας πώς η κλιματική κρίση, σε συνδυασμό με τις ραγδαίες εξελίξεις στις ψηφιακές τεχνολογίες και την τεχνητή νοημοσύνη, αλλάζει τον τρόπο που δημιουργούμε, εργαζόμαστε και επικοινωνούμε.

LiFO

Pierre Bastien

Ξεχωριστό κομμάτι του BAUTOPIA είναι τα hands-on και πειραματικά εργαστήρια στο PLEX, που μεταφέρουν τη συζήτηση για τη βιωσιμότητα από τη θεωρία στην πράξη. Οι συμμετέχοντες θα πειραματιστούν με βιοϋλικά και βιοδιασπώμενα υλικά, θα εξερευνήσουν πιο βιώσιμες προσεγγίσεις στη μόδα και τα υφάσματα, θα συνδυάσουν παραδοσιακές τεχνικές χειροτεχνίας με την ψηφιακή κατασκευή και θα δουλέψουν με αναλογικό και ψηφιακό animation. Σημαντική για το φεστιβάλ είναι η μουσική ενότητα SONOTOPIA, στο πλαίσιο της οποίας διοργανώνονται συναυλίες, πάρτι και μουσικά events σε Bios, Romantso, PLEX και Latraac, μεταξύ Ομόνοιας και τον Κεραμεικού. Στο πρόγραμμα συμμετέχουν καλλιτέχνες από την Ελλάδα, την Ελβετία, τη Γαλλία, τη Δανία και το Ηνωμένο Βασίλειο, αλλά και τη Σενεγάλη και την Ουγκάντα. Το μουσικό πρόγραμμα θα κινηθεί από τις εκλεκτικές dance επιλογές και τον παιχνιδιάρικο πειραματισμό έως το drum‘n’bass, το jungle και το dubstep, ενώ ολοκληρώνεται με μια βραδιά αφιερωμένη στους ήχους του Global South. Ανάμεσα στα ονόματα που θα δούμε είναι ο πολυπράγμων μουσικός και sound artist Πιερ Μπαστιέν, που επιστρέφει στην Αθήνα περίπου δεκαπέντε χρόνια μετά την τελευταία εμφάνισή του στην πόλη, η Kampire, χαρακτηριστική παρουσία της Nyege Nyege Tapes και της σύγχρονης αφρικανικής dance σκηνής, και ο Klinical, ένα από τα κεντρικά ονόματα της νέας γενιάς του UK bass. Συμμετέχουν επίσης ο Insomniac, DJ από το Νότιο Τιρόλο με σταθερή παρουσία στα ευρωπαϊκά jungle και drum‘n’bass stages, και ο Χιλιανής καταγωγής, με έδρα τη Δανία, Ivanol, που κινείται στον χώρο του noise. Την ελληνική σκηνή εκπροσωπούν οι Jay Glass Dubs, K.atou, Adamantios και Cryogenics. Η Binetou, ιδρύτρια και διευθύντρια της Wèrè Wèrè Music, δισκογραφικής που δημιουργεί γέφυρες μεταξύ της σύγχρονης αφρικανικής μουσικής και του διεθνούς κοινού, έρχεται στην Αθήνα για ένα artist talk με τον Αδαμάντιο Καφετζή, ιδρυτή της Teranga Beat, στο οποίο θα μιλήσει για την εμπειρία και τη γνώση που έχει αποκομίσει από τη διεθνή μουσική σκηνή. Από νωρίς το απόγευμα, το Latraac θα έχει στήσει το δικό του μουσικό σκηνικό, με τον Drumset και τον Andreas Palmer, με τα ντεκ και τα skateboards να δίνουν τον ρυθμό από τη ράμπα. Την Παρασκευή, το PLEX φιλοξενεί το Craft Klub, μια συνάντηση χειροτεχνίας και μουσικής, υπό τη μουσική επιμέλεια του DJ set του Hannes Gotsch. Παράλληλα, το Claridade θα στήσει ένα pop-up βιβλιοπωλείο με τίτλους και μουσικές κυκλοφορίες από την Αφρική.

Όλες οι εκδηλώσεις είναι δωρεάν. Αναλυτικά το πρόγραμμα του SONOTOPIA υπάρχει στο www.bios.gr.

01.10.26

LiFO LiFO 01.10.26 911 01.10.26

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ

Το μεγαλύτερο δώρο που δίνει η φύση στον άνθρωπο είναι η συνάφ με το τέλος, με την περατότητα. Σαν να σο λέει: αυτό που θες να κάνεις, κάν’ το τώρα! Ζή τώρα! Αυτό το κρυμμέν δώρο υπήρχε πάντα, αλ εξαφανίστηκε από τον δυτικό πολιτισμό.

Στο γήρας μπορείς να ανακαλύψεις ποιος πραγματικά είσαι ΜΕ ΑΦΟΡMΗ ΤΗΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΤΡΙΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ, Η ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ-ΑΝΑΛΥΤΡΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ ΧΛΟΗ ΚΟΛΥΡΗ ΕΞΗΓΕΙ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΝΕΟ ΓΗΡΑΣ ΚΑΙ ΠΩΣ ΜΠΟΡΟΥΝ ΟΙ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΙ ΣΗΜΕΡΑ ΝΑ ΚΑΤΑΡΡΙΨΟΥΝ ΤΑ ΣΤΕΡΕΟΤΥΠΑ, ΝΑ ΕΞΕΛΘΟΥΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΠΟΜΟΝΩΣΗ ΚΑΙ ΝΑ ΔΙΕΚΔΙΚΗΣΟΥΝ ΟΛΑ ΟΣΑ ΕΠΙΘΥΜΟΥΝ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΑΞΙΖΟΥΝ.

Aπό τη Λουίζα Αρκουμανέα Φωτογραφίες: Πάρις Tαβιτιάν

LiFO

01.10.26

φεια

ου

ήσε νο λλά

LiFO 01.10.26

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ

ε μια εποχή που το γήρας θεωρείται ο μεγαλύτερος εχθρός της ύπαρξης κι εμείς όλοι έχουμε μετατραπεί σε φανατικούς πολέμιους των «ρυτίδων», επινοώντας διαρκώς νέες μεθόδους αντιγήρανσης (ενίοτε με κόστος την ίδια τη ζωή μας, όπως είδαμε πρόσφατα), το νέο βιβλίο της ψυχιάτρου και αναλύτριας Χλόης Κολύρη έρχεται να μας αποκαλύψει ότι το γήρας μπορεί κάλλιστα να μετατραπεί σε μια από τις πιο γόνιμες περιόδους του ανθρώπινου βίου, να οδηγήσει σε μια νέα άνθηση, αυτή που θα προκύψει αν σπάσουμε τα δεσμά των στερεοτυπικών, ηττοπαθών αντιλήψεών μας και δώσουμε χώρο στην επιθυμία μας να αναδυθεί απελευθερωμένη από τους συμβιβασμούς και τις υποχρεώσεις που μας δεσμεύουν σε μια θέση κοινωνικής υποταγής όσο είμαστε νεότεροι. «Μόνον η δική μας απόφαση μπορεί να ορίσει τον χωροχρόνο του γήρατος και μόνον εμείς οι ίδιοι μπορούμε να παίξουμε το τελευταίο παιχνίδι του γήρατος –και ταυτόχρονα της ανθρώπινης ζωής– που λέγεται “όλα ή τίποτα”», αναφέρει χαρακτηριστικά στο βιβλίο της Το γήρας: Φαινομενολογία, βιολογία, ψυχανάλυση και τέχνη (εκδόσεις Πατάκη) η διακεκριμένη ψυχίατρος και αναλύτρια, ιδρυτικό μέλος της ομάδας Ελληνικής Αντιψυχιατρικής. Το γήρας δεν είναι κάτι συγκεκριμένο και οριοθετημένο, ούτε είναι, όπως πιστεύουμε ευρέως, μια κατάσταση εξασθένισης, ανημπόριας, ακράτειας, στατικότητας, καρτερικότητας, παραίτησης, εν τέλει, από τα σχέδια και τις ονειροπολήσεις της ζωής. Οι ηλικιωμένοι δεν χρειάζεται να αποφεύγουν τα λιπαρά και το άγχος, τις συγκινήσεις και τις εκπλήξεις, τα γλιστερά πεζοδρόμια και τις απότομες στροφές. «Υπάρχει πάντα ένας καινούργιος τρόπος για να γερνάς», επιμένει η Χλόη Κολύρη, και στη συνέντευξη που ακολουθεί αναλύει τις βασικές παραμέτρους του ρηξικέλευθου οράματός της για το νέο γήρας, μια έννοια που την προσεγγίζει τόσο επιστημονικά όσο και βιωματικά, σε σχέση με τον ίδιο της τον εαυτό. Ανασύνταξη, επαναπροσδιορισμός, επανεκκίνηση και, προπαντός, «κανένας συμβιβασμός για την επιθυμία», ακόμη και όταν –ακόμη περισσότερο όταν!– ακούει κανείς από μακριά «τα τύμπανα του θανάτου να ηχούν». — Κυρία Κολύρη, πότε αρχίζει το γήρας; Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα έχει δύο όψεις: πώς βλέπουμε τους άλλους –πότε δηλαδή τους θεωρούμε «γέρους»– και πώς τον εαυτό μας. Να μιλήσω για μένα, δεν ξέρω πότε ακριβώς μπήκα στη γεροντική ηλικία, δεν ξέρω καν αν έχω μπει στη γεροντική ηλικία. Γιατί το δικό μου χαρτί είναι να πω ότι δεν γνωρίζουμε ποτέ αν θα μπούμε καν και πότε σ’ αυτό που ονομάζεται γεροντική ηλικία. Από την άλλη μεριά, όμως, πρέπει ταυτόχρονα να καταλάβουμε και να προβλέψουμε, αν αυτό είναι εφικτό, το γήρας που επέρχεται και που μας διατίθεται, ώστε να χρησιμοποιήσουμε όσο το δυνατόν καλύτερα αυτό το τελευταίο κομμάτι της ζωής μας. — Οι λέξεις «γέρος» και «γριά» έχουν μια αρνητική χροιά, όμως εσείς τις χρησιμοποιείτε στο βιβλίο σας. Εμείς; Να τις χρησιμοποιούμε ή όχι; Προσωπικά, δυσκολεύομαι να πω τη λέξη «γριά». Εγώ τις χρησιμοποιώ με ευκολία και καμάρι αλλά εγώ κάνω ageing studies, οπότε δεν είμαι το κατάλληλο δείγμα. Εδώ μπαίνει ένα γενικότερο θέμα αναδιάρθρωσης της γλώσσας. Οι λέξεις υπάρχουν πριν από τη νόηση, υπάρχουν στο αρχέγονο είναι, λέει ο Μερλό-Ποντί, η έννοια «γέρος-γριά» υπάρχει στη συνείδηση, προτού καν βρω τη λέξη για να την ονοματίσω. Επομένως, αυτό που θα καθορίσει αν η λέξη είναι υποτιμητική ή όχι, εξαρτάται από τον τρόπο που εσείς θα τη χρησιμοποιήσετε μέσα σε ένα πλαίσιο. Να επισημάνω εδώ ότι δεν είναι το ίδιο «γέρος» και «γριά». — Ποια είναι η διαφορά; Το «γέρος» έχει μια άλλη εκφορά. Λέμε, παραδείγματος χάριν, «τι λεβεντόγερος είναι αυτός» ή «ο γέρος μου πάει στο καφενείο με τη μαγκούρα του». Δεν είναι τόσο υποτιμητικό. Η λέξη «γριά» χρησιμοποιείται περισσότερο σαν να σημαίνει «άχρηστη», «ξεπερασμένη», «υπολειμματική». Φορτώνεται, δηλαδή, δύο επιβαρύνσεις: και την ηλικία και την αντίληψη ότι μια γυναίκα μπορεί να είναι καλή μόνο στα νιάτα της και ποτέ άλλοτε. — Ίσως γι’ αυτό δεν μπορώ να χρησιμοποιήσω αυτήν τη λέξη. Ας ελπίζουμε ότι όσο πορευόμαστε προς το νέο γήρας, όπως το αναλύετε στο βιβλίο σας, τόσο περισσότερο θα βρίσκουμε και νέες λέξεις για να μιλούμε για τους ηλικιωμένους. Μπορώ να γίνω και να ξεγίνω «γέρος» και «γριά»; Αυτό αφορά τον χρόνο. Ο χρόνος του γήρατος είναι κυκλικός. Ο κυκλικός χρόνος επαναφέρει συνέχεια το ίδιο και το ίδιο, είναι η Αιώνια Επιστροφή. Εδώ, όμως, λέμε ότι αυτό που επιστρέφει στο γήρας δεν είναι το ίδιο, είναι το διαφορετικό. Πώς συμβαίνει κάτι τέτοιο; Χρειάζεται να μεσολαβήσει αυτό που στις μελέτες αποκαλούμε «διακοπή». Κοιτάξτε πώς έχουν τα πράγματα: ο γέρος είναι πολύ κοντά στην περατότητα. Κανονικά αυτό το θεωρούμε μειονέκτημα, λέμε «τα έφαγε τα ψωμιά του». Στο νέο γήρας, όμως, αυτό είναι πλεονέκτημα. Το μείζον πλεονέκτημα του γήρατος είναι η γειτνίαση με την περατότητα, η δυνατότητα ψηλάφησης του τέλους. Και, στο νέο γήρας, αντί να πας σιγά σιγά να ψοφήσεις, όπως στο παλαιό, διακόπτεις την εκτύλιξη των γεγονότων –κάνεις τη διακοπή που λέγαμε– και αναλαμβάνεις τα πράγματα από την αρχή. Σταματάς μια ήσυχη ζωή και αρχίζεις ένα άλλο σχέδιο, ένα άλλο πρόγραμμα. Η γνώση ότι είσαι κοντά στο τέλος ισοδυναμεί με τη συνειδητοποίηση ότι διαθέτεις λίγο χρόνο και κοίτα να τον ξοδέψεις όσο καλύτερα μπορείς. Αυτό είναι το μυστικό. Πολύς θάνατος μέσα στη ζωή αλλά και πολλή ζωή μέσα στον θάνατο. Ο γέρος και η γριά τα παίζουν στα δάχτυλα αυτά τα δύο, στο νέο γήρας. — Επανεκκίνηση στο γήρας; Πώς είναι δυνατόν; Τι είδους επανεκκίνηση να κάνει κανείς λίγο πριν από το τέλος; Αυτό είναι όλο το θέμα. Μπορείτε να τελειώσετε κι εδώ τη συνέντευξη. Αυτό είναι το νέο γήρας: επανεκκίνηση. — Προηγουμένως είπατε «να αφήσεις μια ήσυχη ζωή». Μπορούμε, ίσως, να προσθέσουμε «να αφήσεις τους ρόλους που είχες αναλάβει, τα καθήκοντα, τις υποχρεώσεις, την εξυπηρέτηση των άλλων»; Να πεις: «τέλος, τώρα θα κάνω αυτό που θέλω εγώ»; Γιατί φαντάζει τόσο δύσκολο κάτι τέτοιο; Επειδή έχουν αναγκαστεί οι γέροι να παραιτηθούν από τη λίμπιντο. Αυτό που τους ζητάει κυρίως η κοινωνία είναι να ξεχάσουν τον έρωτα. Από εκεί και πέρα, όλα τα άλλα είναι επιτρεπτά. -Περίεργο αυτό που λέτε. Γιατί να μην ερωτευτεί ο γέρος και η γριά; Επειδή η εξουσιαστική κοινωνία θέλει να αποκλείει τις ακραίες θέσεις και να αυξάνει το corpus της κανονικότητας. Είναι μια ομάδα οι κανονικοί που μπορεί εύκολα να τους ελέγξει. Ό,τι είναι στα άκρα, ό,τι ξεφεύγει από αυτή την κανονικότητα, δεν μπορεί να το ελέγξει. Επομένως από τη φύση της η κοινωνία είναι έτσι ρυθμισμένη –κι αυτό ισχύει για όλους, όχι μόνο για τους γέρους και τις γριές–, ώστε να εγκαλεί τους ανθρώπους στο πλαίσιο του κανονικού και να τους

LiFO

επιβραβεύει για την υπακοή τους. Βλέπετε, οι άνθρωποι στην ώριμη ηλικία έχουν αναλάβει να διαιωνίσουν το είδος, ενώ οι γέροι και τα παιδιά δεν κουβαλούν το φορτίο αυτό και ως εκ τούτου τούς είναι πιο εύκολο να αντισταθούν, να μην υποταχθούν, να επαναστατήσουν, να βγουν στους δρόμους. — Οι περισσότεροι ηλικιωμένοι, όμως, αναλαμβάνουν το αρνητικό φορτίο της έννοιας «γήρας». Θεωρούν ότι είναι παροπλισμένοι, παραγκωνισμένοι, δεν έχουν τίποτα να προσφέρουν. Έχουν προβλήματα υγείας, είναι αδύναμοι, αποκαμωμένοι κ.ο.κ. Γιατί λοιπόν να τους φοβάται η εξουσία; Αξίζει να κοιτάξουμε το εξώφυλλο του βιβλίου μου: απεικονίζει μια σκηνή από τον χορό Μπούτο. Ο χορός Μπούτο είναι στατικός, χορεύεις πατώντας στο χώμα. Ένας από τους δασκάλους του Μπούτο συνέδεσε αυτή την εικόνα του εξωφύλλου με την ασιατική Γριά Τίγρη του Χιονιού: η τίγρης αυτή δυσκολεύεται ακόμη και να περπατήσει, οπότε διαλέγει μια φωλιά μέσα στο χιόνι, κάτω από μια βελανιδιά, και έρχονται τα νεαρά αρσενικά λιοντάρια για να συνουσιαστούν μαζί της και να μάθουν τον έρωτα. Εκείνο που έχει πολύ μεγάλη σημασία –το έχουν αναδείξει η Αθηνά Αθανασίου και το Τζούντιθ Μπάτλερ– είναι η αντιδιαστολή της precarity και της precariousness: το πρώτο είναι η ανασφάλεια και το δεύτερο η επισφάλεια. Η ανασφάλεια είναι μια οντολογική ιδιότητα: όλοι έχουμε ανασφάλεια, είναι υποσυνείδητη, ανήκει στο είναι μας· έχουμε αγωνία, έχουμε φόβο, πρόκειται για ένα γενικό ανθρωπολογικό χαρακτηριστικό. Η επισφάλεια είναι κάτι το επίκτητο, που το τοποθετεί εκεί ο επικρατούν εταίρος, η επικρατούσα ομάδα της κοινωνίας που σου λέει: «Είσαι γριά, είσαι γέρος, έχεις όλα αυτά τα εμπόδια, αρρώστιες, ουρίες, ζάχαρα, εξετάσεις, εμείς πληρώνουμε τους λογαριασμούς. Πρόσεξε, λοιπόν, για να μας το ξεπληρώσεις, μη βγεις από την ομάδα, μην επαναστατήσεις, μη ζητήσεις έρωτα». Το κλειδί είναι αυτό: αν θα παραιτηθούν οι γέροι και οι γριές από τον έρωτα! — Γιατί είναι τόσο σημαντικό αυτό; Επειδή κανένας που είναι στον έρωτα δεν μπαίνει στην ομάδα της κανονικότητας. Είσαι που είσαι οργανικά άρρωστος και ανήμπορος και σου πληρώνουμε τα έξοδα, τουλάχιστον να γίνεις αυτό που περιμένουμε ως κοινωνία από σένα: να φροντίζεις τα εγγόνια σου, να παίρνεις τη σύνταξή σου κ.ο.κ. Δεν θα έχεις δική σου ζωή ερωτική! Το διακύβευμα είναι η λίμπιντο! — Αυτό που λέτε μου θυμίζει μια σκηνή από την παράσταση του Βαρλικόφσκι, «Ελίζαμπεθ Κοστέλο», όπου η ηρωίδα, μια συγγραφέας μεγάλης ηλικίας, αρνείται την πρόσκληση των παιδιών της να πάει να ζήσει μαζί τους και με τα εγγόνια της, επειδή, τους λέει, θέλει να απολαύσει τη ζωή και να ερωτευτεί. Παθαίνουν σοκ, δεν μπορούν να διαχειριστούν τη δήλωση της ανεξαρτησίας της, περίμεναν ότι θα πάει μαζί τους τρέχοντας. Αυτή είναι η σημασία της τέχνης που αποδομεί με τον δικό της τρόπο τα στερεότυπα και τις αναπαραστάσεις που γεννούν οι λέξεις «γέρος» και «γριά». Δείτε τον Βασιλιά Λιρ, την Επιστροφή της Γηραιάς Κυρίας, όλα αυτά τα σπουδαία έργα υπονομεύουν την αρνητική εικόνα των ηλικιωμένων. — Οι συνειρμοί που έρχονται στον νου όταν ακούμε τη λέξη «νεότητα» είναι «σφρίγος, ταχύτητα, ορμή, φιλοδοξία, αψηφισιά, τόλμη». Στο άκουσμα της λέξης «γήρας», αντίστοιχα, σκεφτόμαστε «απώλεια σφρίγους, αργοί ρυθμοί, εγκράτεια, σύνεση, σβήσιμο της φιλοδοξίας» κ.ο.κ. Ισχύει τελικά αυτό το δίπολο; Ή είναι πλασματικό; Το κλειδί εδώ είναι o χρόνος. Ο χρόνος παίρνει μια άλλη μορφή στη γεροντική ηλικία από ό,τι στη νεανική. Το βίωμα του χρόνου στη γεροντική ηλικία οδηγεί τον ηλικιωμένο να αναδιατάξει όλα τα δεδομένα που αναφέρατε. Το κλασικό παράδειγμα που αναφέρεται στη φιλοσοφία του Μπούτο είναι το εξής: ένας νέος που θέλει να πάει να πιει νερό και να ξεδιψάσει, τρέχει σαν τρελός, περνάει μπροστά από όλους, φτάνει και πίνει νερό πρώτος. Ο γέρος θα πάει πολύ σιγά, ψάχνοντας, θα καθυστερήσει, θα βραδυπορήσει, θα ψάχνει τα σημεία γιατί δεν μπορεί να τα βρει με το GPS και θα φτάσει τελικά

01.10.26

κουρασμένος και ταλαιπωρημένος στην πηγή. Το κέρδος του, όμως, είναι ότι έμεινε πολλή ώρα με τη λαχτάρα του για νερό. Κατάλαβε τι είναι η ένδεια και τι πραγματικά έχει ανάγκη. Αυτό ένας ηλικιωμένος το αξιολογεί και αντιρροπιστικά τον δυναμώνει – καθώς είπαμε ότι είναι αδύναμος μέσα από τους βιολογικούς περιορισμούς. Γιατί η παραμονή με τη λαχτάρα τον βοηθάει να δει τι πραγματικά χρειάζεται: το νερό, το φαγητό, τους ανθρώπους γύρω του – ό,τι θέλει ο καθένας ας προσθέσει, αλλά πάντως πράγματα πολύ απτά και προσιτά στον καθένα. Δηλαδή, αυτή η παραμονή στη δίψα και τη λαχτάρα τον οδηγεί να κατανοήσει ότι όσα χρειάζεται βρίσκονται εκεί όπου απλώνει τα χέρια του. — Μία από τις αγαπημένες μου φράσεις στο βιβλίο σας είναι η εξής: « Ένας γέρος δεν πρέπει να βρίσκεται ποτέ στο σημείο που περιμένουν να τον βρουν». Αυτό έχει σχέση με την κίνηση και τη στατικότητα. Με τη θεσιακότητα. Κάθε άνθρωπος στη σημερινή κοινωνία, στη μετανεωτερικότητα, καταλαμβάνει μια θέση που του ετοιμάζεται, που του έχει ετοιμαστεί από πολύ νωρίς, ανάλογα με το φύλο και τη σεξουαλικότητα, την τάξη και την οικονομική κατάσταση, τη φυλή και την καταγωγή, την αναπηρία κ.ο.κ. Ο γέρος και η γριά δικαιούνται κι εκείνοι τη θέση που τους έχουν ετοιμάσει, να καθίσουν δηλαδή ήσυχοι στη γωνίτσα τους (να πλέκει δίπλα στο τζάκι η γριά Χλόη, στη Βυζίτσα), να τους επισκέπτονται τα παιδιά, να τα υποδέχεται, να τους δίνει χαρτζιλίκι... αυτή είναι η υποταγή της θέσης. Η νέα γριά σιγά που θα κάτσει δίπλα στο τζάκι! Θα βγει στους δρόμους! Δεν πρέπει, λοιπόν, ο άλλος να τη βρει ποτέ στη θέση της. Θυμάμαι, έλεγε η μητέρα μου για τη γιαγιά μου: «Μα πού πήγε η μαμά;». Κι απαντούσε η αδερφή της: «Περίεργο, αυτή ποτέ δεν βγαίνει!» (γέλια) — Να δούμε τώρα το γέρικο σώμα, το επιβαρυμένο σώμα. Αν θεωρήσουμε ότι το πνεύμα και το σώμα συνθέτουν μια αδιάσπαστη ενότητα, τότε τι σημαίνει αυτό εν προκειμένω; Ότι το κουρασμένο σώμα συνοδεύεται από ένα κουρασμένο πνεύμα; Ότι το γερασμένο σώμα παρασύρει σαν βαρίδι και το πνεύμα; Ή μπορεί το πνεύμα να ξεφύγει; Ποτέ δεν είναι απόλυτα ζυγισμένα ή στοιχισμένα τα πράγματα. Ποτέ δεν είναι η σκέψη και η λογική στο ίδιο επίπεδο με τις δυνατότητες του σώματος. Το σώμα είτε θα είναι πλεονάζον και θα περισσεύει είτε θα είναι ελλείπον. Όπως λέμε «ποτέ δεν ξέρεις τι θα κάνει ένα σώμα», με τον ίδιο τρόπο, κι ακόμη περισσότερο, λέμε «ποτέ δεν ξέρεις τι θα κάνει ένα γέρικο σώμα». Γιατί είναι πιο απρόβλεπτο. Στο γέρικο σώμα, πίσω από τις εξετάσεις και τα διαγράμματα, τις ουρίες και τις αξονικές, υπάρχει κάτι που διαφεύγει. Πίσω από τα σχέδια της κοινωνίας, το γέρικο σώμα ξέρει και ξεγλιστρά. Το σώμα της γριάς έχει κρατήσει αυτή την κρυπτικότητα. Λέει ο Αριστοτέλης «η φύσις κρύπτεσθαι φιλείν» και το γέρικο σώμα είναι πιο κρυμμένο, πιο απόκρυφο, επειδή η γριά έχει πιο πολλούς λόγους να προφυλαχθεί. Επομένως το γέρικο σώμα είναι ένα πεδίο ελευθερίας και ρίσκου. Γιατί υπάρχει πάντα και το ρίσκο, φυσικά. — Άρα να μη μας καθορίζουν τα προβλήματα υγείας ή η προοπτική του τέλους. Να μη μας δεσμεύουν σε μια φοβική θέση. Το μεγαλύτερο δώρο που δίνει η φύση στον άνθρωπο είναι αυτή η γειτνίαση, αυτή η συνάφεια με το τέλος, με την περατότητα. Σαν να σου λέει: αυτό που θες να κάνεις, κάν’ το τώρα! Ζήσε τώρα! Καλά, θα μου πείτε, περιμέναμε το (νέο) γήρας για να το καταλάβουμε αυτό; Δεν υπήρχε πάντα αυτό το δεδομένο; Ναι, θα σας πω, αυτό το κρυμμένο δώρο υπήρχε πάντα, αλλά εξαφανίστηκε από τον δυτικό πολιτισμό, επειδή έπρεπε οι γέροι –και όχι μόνον– να καταστούν διαχειρίσιμοι από το καπιταλιστικό καθεστώς. Δεν ισχύει το ίδιο για τους άλλους πολιτισμούς. Δεν ίσχυε ποτέ. — Πώς μπορούν οι σημερινοί ηλικιωμένοι να ανακτήσουν μια γόνιμη θέση στην κοινωνία; Ένα από τα χαρακτηριστικά του νέου γήρατος είναι ότι αφορά τη συλλογικότητα, το συλλογικό υποκείμενο. Μας ενδιαφέρει αυτό που μπορεί να φέρει τους ανθρώπους κοντά και το μόνο που μπορεί να τους φέρει κοντά είναι ο συνασπισμός των γέρων και των γριών σε ομάδα. Όταν μαθαίνουν οι άνθρωποι να λειτουργούν ως ομάδα, μπορούν να πιέσουν πολύ καλύτερα την κοινωνία για να τους υπολογίζει. Να ασκούν πολιτική πίεση. Ακόμα και στην ίδια τη συγκρότηση του επιστημονικού λόγου μπορούν να παρέμβουν, συμμετέχοντας στις στατιστικές και κοινωνιολογικές μελέτες που τους αφορούν ως υποκείμενα, πλέον, και όχι ως αντικείμενα. Έτσι, αλλάζουν σιγά σιγά όσα θεωρούμε στη γεροντολογία και στη γηριατρική ζωτικής σημασίας για τους γέρους. — Έχουν υπάρξει τέτοιες παρεμβάσεις; Ναι, γίνονται τώρα. Όχι στην Ελλάδα ακόμη, αλλά στη Σουηδία, την Ολλανδία και την Ισπανία. — Είναι κουίρ το γήρας; Με την έννοια ότι σε μεγάλη ηλικία σβήνουν οι διαφορές των φύλων; Θα απαντήσω χρησιμοποιώντας μια έννοια της ψυχανάλυσης, την αποσεξουαλικοποίηση. Όταν η λιβιδινική ενέργεια αποσεξουαλικοποιηθεί, μπορεί να επενδυθεί στην τέχνη, στην παραγωγή ιδεών, στην πολιτική κ.ο.κ. – αυτό που λέμε μετουσίωση ή εξιδανίκευση.

Το τελευταίο διάστημα, επειδή ζούμε στην κοινωνία της αγοράς, οι γέροι και οι γριές έχουν πάρει αξία, καθότι παρουσιάζουν αυξημένη δραστηριότητα ως καταναλωτές. Ο καπιταλισμός, δηλαδή, τους δίνει ένα δέλεαρ, που είναι μια άλλη, ψευδής σεξουαλικοποίηση: τους ωθεί να είναι νέοι, να ταξιδεύουν, να ψωνίζουν κ.ο.κ.

Πρόκειται για κάτι θετικό, αλλά σε κοινωνικό επίπεδο η αποσεξουαλικοποίηση μπορεί να χρησιμοποιηθεί και με αρνητικό τρόπο, να γίνει, δηλαδή, ένα χαρτί που παίζει η κοινωνία για να βγάλει έξω από την ερωτική επιθυμία κάποιες ομάδες του πληθυσμού. Μία απ’ αυτές είναι οι ηλικιωμένοι. Προσέξτε τώρα: το τελευταίο διάστημα, επειδή ζούμε στην κοινωνία της αγοράς, οι γέροι και οι γριές έχουν πάρει αξία, καθότι παρουσιάζουν αυξημένη δραστηριότητα ως καταναλωτές. Ο καπιταλισμός, δηλαδή, τους δίνει ένα δέλεαρ, που είναι μια άλλη, ψευδής σεξουαλικοποίηση: τους ωθεί να είναι νέοι, να ταξιδεύουν, να ψωνίζουν κ.ο.κ. Αυτή η πλασματικότητα είναι το αντίθετο του κουίρ. Το κουίρ δεν πέφτει στις παγίδες της πλασματικότητας, δεν υιοθετεί μια ψευτο-σεξουαλική διάθεση. Παλιά έλεγαν «γιαγιά, κάτσε στη γωνιά», τώρα λένε «κυρία μου, να πάτε κομμωτήριο, να γίνετε ελκυστική, έχετε υποχρέωση στον εαυτό σας». Μπούρδες. Στην πραγματικότητα, από κάτω, όταν έρθει η στιγμή να εξαργυρωθεί το κουπόνι, βρίσκουν μια τεράστια πόρτα οι γέροι και οι γριές, που είναι ο έρωτας ο ίδιος. Δεν μπορούν ίσως να τα κάνουν όλα, όπως η Γριά Τίγρης του Χιονιού, αλλά αυτό που μας ενδιαφέρει είναι να περάσει το μήνυμα στον κοινωνικό εταίρο ότι όλοι οι άνθρωποι συμμετέχουν στον έρωτα και στην επιθυμία πέρα για πέρα. Πρέπει όλοι να μοιράζονται τον σεξουαλισμό και τον ερωτισμό επί ίσοις όροις, γέροι και νέοι. Άρα το νέο γήρας είναι κουίρ, γιατί αλλιώς θα ήταν πλασματικό, θα υπέκυπτε στους όρους της αγοράς και των δοσοληψιών. Εμάς μας ενδιαφέρει η μη εξαίρεση: κανένας να μην εξαιρείται από κάτι και όλοι να συμμετέχουν ανάλογα με την επιθυμία και τις δυνατότητές τους. Γι’ αυτό και όλες οι ομάδες των disabled, των ψυχικά νοσούντων, των πάσης φύσεως εξαιρουμένων, αυθόρμητα συντάσσονται πίσω από το γήρας, γιατί και το γήρας, πιο παλιά, συντάχθηκε αυθόρμητα πίσω από το μη διμερές φύλο. Το επόμενο πεδίο απελευθέρωσης μετά το γήρας θα είναι αυτές οι ομάδες. — Ο Ίψεν έγραφε σε μια επιστολή του: «Το πνεύμα χρειάζεται απόσταση για να δει καθαρά· οι λεπτομέρειες μας μπερδεύουν… Η καλύτερη περιγραφή του καλοκαιριού γίνεται τις χειμερινές μέρες». Κατά πόσον μπορεί το γήρας να γίνει αυτή η απόσταση που θα μας κάνει να δούμε καθαρότερα; Και τι είναι αυτό που μπορεί ο ηλικιωμένος να δει καλύτερα; Έρχεται στο μυαλό μου μια έννοια που θέτει ο Χάιντεγκερ, ότι για να είμαστε πραγματικά μέσα στην ύπαρξή μας, για να αναδυθεί, δηλαδή, το Dasein, πρέπει να πάρουμε μια απόσταση. Και το παράδειγμα που φέρνει είναι ότι, για να δω ένα αντικείμενο, πρέπει να το κρατήσω στη σωστή απόσταση: ούτε τρία χιλιόμετρα μακριά ούτε κολλητά πάνω στον αμφιβληστροειδή. Αν δεν επιτευχθεί μια απομάκρυνση, και κυριολεκτική και μεταφορική, δεν θα μπορέσουμε να δούμε τα πράγματα καθαρά. Με τον ίδιο τρόπο, για να μπορέσουμε να καταλάβουμε το νέο γήρας, πρέπει να πάρουμε μια απόσταση από την έννοια «γήρας», ώστε να το παρατηρήσουμε. Κι αυτό είναι πολύ σημαντικό, επειδή η εξουσιαστική κοινωνία εξασφαλίζει διάφορες ανταμοιβές προκειμένου να μην πυροδοτηθεί αυτή η αναθεώρηση, να μείνεις ήσυχη μέσα στο γήρας σου και να το χαρείς με τους τρόπους που προαναφέραμε. Εμείς δεν το θέλουμε αυτό: προτείνουμε να πάρεις απόσταση από την κανονική σου ζωή ως γριά ή γέρος, όχι για να φύγεις τελείως από αυτήν και να πας στα όρη και στα βουνά, αλλά για να μπορέσεις να τη δεις, να την αξιολογήσεις, να καταλάβεις ποιες είναι οι δυνατότητες και οι ανάγκες σου, ποια τα όρια που θέλεις να θέσεις. Να φύγεις από τη θέση που σου έχουν τάξει, να κινηθείς, να μη μείνεις σταθερός εκεί όπου σε έχουν τοποθετήσει οι άλλοι. Ό,τι θέλεις κάνε έπειτα απ’ αυτό. — Αν αποφασίσει κανείς, λοιπόν, ότι θέλει να αποβάλει την πλασματική ζωή του και να ζήσει όσο του απομένει αυθεντικά, να ξαναρχίσει, όπως είπαμε, πού μπορεί να στηριχτεί; Ποια θα είναι τα ερείσματά του; Εσείς, για παράδειγμα, έχετε τη φιλοσοφία, την ψυχανάλυση, τη γραφή, τη διδασκαλία. Εκείνο που εντοπίζω ως το εφαλτήριο για να μπορέσει κανένας να στηριχτεί και να απελευθερωθεί δεν αφορά ζητήματα πρακτικά, δηλαδή να αποκτήσει χόμπι ή τέτοια πράγματα. Είναι μόνο και μόνο η καθαρή και ατόφια επιθυμία: κανένας συμβιβασμός όσον αφορά την επιθυμία. Να βρει ακριβώς αυτήν τη μοναδικότητα που συνιστά το είναι του, τη singularity. Αυτό είναι το δεύτερο ταξίδι: να ανακαλύψεις τι είσαι. — Δεν είναι επικίνδυνο αυτό, καμιά φορά, όταν συμβαίνει αργοπορημένα; Α, ναι, έχει κόστος αυτό. Δεν πρόκειται για ταξίδι αναψυχής ή για κήπο σπαρμένο με ροδοπέταλα. Είναι δύσκολο. Κοιτάξτε, αυτό που επιχειρούμε στο νέο γήρας είναι ένα πρότζεκτ που τώρα ξετυλίγεται. Γι’ αυτό η λέξη που του ταιριάζει είναι η λέξη «απορία». Πώς μπορούμε να δώσουμε τη δυνατότητα του νέου γήρατος στους γέρους και στις γριές; Τώρα το ανακαλύπτουμε. Διαδίδεται, γίνεται γνωστό, και αυτοί που σιγά σιγά μπαίνουν στο νέο γήρας αποκτούν δύναμη πολιτική. — Τι έχετε να πείτε για το γεγονός ότι μερικοί από τους κορυφαίους κυβερνήτες του κόσμου είναι γέροι και γριές που λειτουργούν καταστροφικά, με βάση το κυριαρχικό εγώ τους; Αυτοί είναι το αντίστροφο παράδειγμα: ξαναθέτουν εμμονικά τους όρους της κανονικότητας. Δεν παραιτούνται από το παλιό μοντέλο της εξουσίας, αντιθέτως, θέλουν μέσα από την εξουσία να παραμείνουν για πάντα ψευτο-νέοι.

Το βιβλίο της Χλόης Κολύρη Το γήρας. Φαινομενολογία, βιολογία, ψυχανάλυση, τέχνη κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη

LiFO 01.10.26

q Γεννήθηκα στον Πειραιά και μεγάλωσα στο Χαϊδάρι, σε ένα περιβάλλον στο οποίο υπήρχαν στενές οικογενειακές σχέσεις, αφού μέναμε πολλοί συγγενείς σε κοντινή απόσταση. Η μητέρα μου ήταν εξαιρετική μοδίστρα, απίστευτη μαγείρισσα, τρυφερή αλλά και σκληρή συγχρόνως. Νοιαζόταν για την οικογένειά της και ήθελε να είναι τα πάντα καθαρά και στην εντέλεια μέσα στο σπίτι. Ο πατέρας μου ήταν μηχανικός σε μεγάλη καπνοβιομηχανία, πολύ εργατικός, έξω καρδιά, αλλά και αρκετά νευρικός, αγχώδης και πολλές φορές απερίσκεπτος. Πάντα προσπαθούσε να μη λείπει τίποτα από την οικογένεια. Η ζωή στο σχολείο ήταν ήρεμη και ξέγνοιαστη. Δεν μπορώ να πω ότι ήμουν ο πρώτος μαθητής, αλλά αφομοίωνα εύκολα και ήθελα να μαθαίνω κι από άλλες πηγές. Κυριολεκτικά ρουφούσα τη λογοτεχνία, την ιστορία και τη μυθολογία. Νομίζω ότι ήμουν ένα ντροπαλό παιδί, ίσως και εσωστρεφές, ήθελα τον χρόνο μου για να ανοιχτώ στους άλλους, αλλά ήξερα ανέκαθεν ότι ήθελα να ασχοληθώ με τις τέχνες. Μία από τις πρώτες μου αναμνήσεις είναι να ζωγραφίζω σε ένα μπλοκ ζωγραφικής και πάντα με θυμάμαι να ακούω μουσική. Δεν μπορώ να προσδιορίσω πότε έγινε η αρχή και με ποιο ερέθισμα – τα ακουστικά ήταν η προέκταση των αυτιών μου.

DJ. Γεννήθηκε και ζει στον Πειραιά.

q Στο σπίτι μπορούσες να ακούσεις κυριολεκτικά τα πάντα. Το άτομο που με επηρέασε πολύ ήταν η μεγάλη μου ξαδέλφη. Κάποια στιγμή μού χάρισε τη συλλογή της με 45άρια δισκάκια και ένα φορητό πικάπ. Είχε πολλά των Beatles αλλά και ελληνικών συγκροτημάτων των δεκαετιών ’60 και ’70, μέχρι το «California Dreamin’» των The Mamas & the Papas, που θυμάμαι ότι το άκουγα τριάντα φορές τη μέρα! Πολλά από αυτά με επηρέασαν αρκετά κι έτσι η μουσική έγινε κυριολεκτικά η καθημερινή μου ψυχαγωγία. Τότε ήταν που μου μπήκε κι εμένα το μικρόβιο να ψάχνω για παλιά 45άρια και βινύλια στο Μοναστηράκι ή όπου αλλού έβρισκα στην Αθήνα.

q Μεγαλώνοντας και αντιλαμβανόμενος περισσότερο τη μουσική, άρχισα να διαμορφώνω και το γούστο μου. Διέκρινα την ποιότητα σε πολλούς καλλιτέχνες και τους ακολουθούσα σε κάθε τους βήμα, όπως τις/τους Ντόνα Σάμερ, Sante, Blondie, Mαντόνα, Kraftwerk, Tangerine Dream, Μπράιαν Ίνο, Can, Φράνκι Νακλς, Τζεφ Μιλς, Phuture, Lil’ Louis, όλοι από τη σχολή του Ντιτρόιτ. Από τα πρώτα ακούσματα ηλεκτρονικού ήχου όμως είχα ξεχωρίσει τον Τζόρτζιο Μορόντερ, που θεωρώ ότι είναι μία από τις πιο σημαντικές μορφές αν θες να καταλάβεις πώς η ηλεκτρονική μουσική πέρασε από το πείραμα και το συνθ στα κλαμπ και τελικά στη σύγχρονη χορευτική μουσική. Δεν είναι σωστό να πούμε ότι ο Moρόντερ «εφηύρε» μόνος του την τέκνο ή τη χάουζ, αλλά σίγουρα δημιούργησε έναν κρίσιμο συνδετικό κρίκο.

q Σπούδασα καλές τέχνες και διαφημιστικό σχεδιασμό στην Αμερική, μέσα σε ένα άγνωστο για μένα περιβάλλον με πολλές δυσκολίες, πολύ διάβασμα, πολλές απαιτήσεις, που αναδείχθηκαν σε ένα τεράστιο σχολείο για τη μετέπειτα εξέλιξή μου και τη διαμόρφωση του χαρακτήρα μου. Με εντυπωσίασε η απλότητα του κόσμου εκεί, η εντελώς διαφορετική κουλτούρα, η καθημερινότητα και ο τρόπος ζωής, καθώς σπούδαζα σε μια κωμόπολη στην Πενσιλβάνια, που ήταν πλημμυρισμένη με σπουδαστές από κάθε μεριά της υφηλίου. Δημιούργησα φιλίες που κρατούν ακόμα, έπειτα από τόσα χρόνια, και εισέπραξα μια εντελώς διαφορετική παιδεία από αυτήν που παρέχει το ελληνικό σύστημα.

q Στις ΗΠΑ, το πανεπιστήμιο λειτουργεί περισσότερο ως μια ολοκληρωμένη κοινότητα: οι φοιτητές συχνά ζουν στο κάμπους, συμμετέχουν σε κλαμπ και σε αθλήματα κι έχουν μεγαλύτερη ευελιξία στα μαθήματα. Η αξιολόγηση γίνεται συνήθως καθ’ όλη τη διάρκεια του εξαμήνου και υπάρχει πιο άμεση σχέση φοιτητή - καθηγητή. Το βασικό μειονέκτημα είναι το πολύ υψηλό κόστος φοίτησης. Στην Ελλάδα, το δημόσιο πανεπιστήμιο είναι πολύ πιο προσβάσιμο οικονομικά, αλλά η ζωή είναι λιγότερο οργανωμένη γύρω από το κάμπους. Τα προγράμματα σπουδών είναι πιο συγκεκριμένα και παραδοσιακά δίνεται μεγαλύτερο βάρος στην τελική εξεταστική. Η φοιτητική ζωή συνδέεται περισσότερο με την πόλη και την κοινωνική ζωή έξω από το πανεπιστήμιο.

q Όταν σπούδαζα στην Αμερική, εργαζόμουν ως σερβιτόρος για να μην επιβαρύνω την οικογένειά μου. Στη σχέση μου με το DJing πιστεύω πως υπάρχει κάτι καρμικό. Η αρχή έγινε όταν σύχναζα ως φοιτητής σε ένα κλαμπ εκεί. Δεν μπορώ να θυμηθώ ακριβώς πώς έγινε, θυμάμαι όμως ότι γνώρισα τον resident DJ μέσω ενός κοινού γνωστού και έπειτα από καιρό, κι επειδή είχα ήδη μεγάλη συλλογή από βινύλια, με έβαλε πειραματικά να παίξω. Το κλαμπ λεγόταν 25th hour, βρισκόταν στον χώρο ενός μεγάλου ξενοδοχείου στο Γουίλκς-Μπαρ, στην Πενσιλβάνια, και έπαιζε κυρίως χορευτική μουσική της εποχής. Από αυτό ονόμασα και τα πρώτα πάρτι μου, ως φόρο τιμής. Έμαθα μόνος μου να παίζω με πολλή αφοσίωση και ώρες πειραματισμού, δεν υπήρχε κι άλλος τρόπος τότε. Κατάλαβα από νωρίς πως με δύο πικάπ και βινύλια μπορούσα να μιξάρω πολύ ωραίους ήχους.

q Το πρώτο μαγαζί που έπαιξα στην Αθήνα ήταν το Graffiti, πίσω από την πλατεία Ομονοίας. Το ανακάλυψα εντελώς τυχαία μέσω φίλων, που μου είπαν ότι έπαιζαν υπέροχες μουσικές εκεί. Έτσι έκανα το μεγάλο βήμα να δώσω ένα σετ μου σε κασέτα στους ιδιοκτήτες και με προσέλαβαν την επόμενη ημέρα. Νομίζω ότι τότε κατάλαβα ότι γι’ αυτό γεννήθηκα, για να παίζω μουσική και να εκφράζομαι μέσα από αυτήν.

q Όταν έπαιζα στο Graffiti με πλησίασαν δύο κύριοι που μου πρότειναν να γίνω resident σε ένα πρότζεκτ που ήταν ακόμα στα σκαριά. Ήταν ο Γρηγόρης Βαλλιάνατος και ο Άλκης Ευθυμιάδης (που δυστυχώς μας άφησε νωρίς) και το πρότζεκτ ήταν το Factory. Δεν πήρα κάποια απόφαση για το είδος της μουσικής που θα έπαιζα εκεί, πάντα ψαχνόμουν σε πιο ιδιαίτερους ήχους και μη εμπορικούς, σπαταλούσα ατελείωτες ώρες στα δισκάδικα και ενημερωνόμουν από ξένα μουσικά περιοδικά. Το Factory, ούτε λίγο ούτε πολύ, έμεινε ως φαινόμενο της εποχής και ακόμα είναι σημείο αναφοράς. Δεν μπορώ να αναφερθώ σε συγκεκριμένες αναμνήσεις, θυμάμαι όμως έντονα τη δίψα του κόσμου για κάτι νέο και πρωτοποριακό για την εποχή.

q Γνωρίζω ότι θεωρούμαι από αρκετό κόσμο ως αυτός που έμαθε στην Ελλάδα την τέκνο. Μπορώ να μου αναγνωρίσω ότι ήμουν από τους πρώτους που ασχολήθηκαν με το είδος, αλλά δεν γίνεται να μην αναφερθώ στον πολύ καλό μου φίλο, τον Savvage από τη Θεσσαλονίκη, εξαίρετο παραγωγό και DJ, που θεωρώ τον πρωτεργάτη της τέκνο στη χώρα. Μπορώ, επίσης, να μου αναγνωρίσω ότι επένδυσα σε ένα μουσικό ρεύμα σχεδόν ποινικοποιημένο. Τότε, για να είμαι ειλικρινής, ένιωθα ότι κάτι γίνεται, ένιωθα ότι κατά κάποιον τρόπο γραφόταν ιστορία για τα ελληνικά δεδομένα. Ευχαριστώ όλους εκείνους που μπορεί να πιστεύουν ότι τους έμαθα κάτι – πολλές φορές με αποκαλούν δάσκαλο. Εγώ δεν μπορώ να υιοθετήσω τέτοιον χαρακτηρισμό για τον εαυτό μου, όσο κι αν χαίρομαι που το ακούω.

q Μετά το Factory δημιουργήσαμε με τον Λορέντζο (σ.σ. Παπαχρυσάνθου) τα 25th Hour πάρτι και μετέπειτα το Q Base. Το αρχικό μου κριτήριο ήταν και είναι να μπορώ να παίζω ελεύθερα καλή μουσική. Και τα δύο έχουν μείνει στην ιστορία και επειδή ήταν η εποχή ευνοϊκή και επειδή εκεί ακούστηκε καλή μουσική. Ο κόσμος τότε έβγαινε για να χορέψει· μπορεί να ήταν άγνωστοι και γίνονταν ένα στην πίστα. Υπήρχε αυτή η αίσθηση παντού, υπήρχαν ενέργειες που ενώνονταν με τη μουσική και δημιουργούσαν ατμόσφαιρες. Νομίζω ότι αυτή είναι η παρακαταθήκη τους – όσο για τις αναμνήσεις, αυτές είναι μια συνέντευξη από μόνες τους.

LiFO

q Πέρασαν πάρα πολλοί ξένοι guest DJs από τα Q Base και 25th hour πάρτι, πολλοί έρχονταν για πρώτη φορά στην

απο τη φώφη τσεσμελή

Ελλάδα, όπως οι Ρίτσι Χοτίν, Κέβιν Σόντερσον, Ντέρικ Μέι, Τέρι Φράνσις, Μάρκο Καρόλα, Ντανίλο Βιγκορίτο, Σβεν Βαθ, Έντι Ρίτσαρντς και τόσοι άλλοι, που δημιουργούσαν, καθένας στο είδος του, μια εκρηκτική ατμόσφαιρα.

φωτογραφιeσ: παρισ ταβιτιαν

01.10.26

λοκαλ τεκνο «Φυσικά και υπάρχει λόκαλ σκηνή σήμερα και αρκετοί συνάδελφοι στέκονται με μεγάλη αξιοπρέπεια ανάμεσα στους ξένους καλλιτέχνες. Το θετικό είναι ότι υπάρχει συνεχές ενδιαφέρον για τη συγκεκριμένη σκηνή, το αρνητικό είναι ότι θέλουν όλα να γίνουν γρήγορα».

LiFO 01.10.26

q Υπήρχε τότε κόσμος που ερχόταν να με ακούσει από το εξωτερικό – ακόμα έρχονται. Η αγορά παλιά δεν είχε καμία σχέση με την αγορά σήμερα. Η διαφήμιση και η προώθηση καλλιτεχνών ήταν ένα σκληρό παζάρι διαπραγματεύσεων, δεν υπήρχαν π.χ. YouTube, κοινωνικά δίκτυα και likes. Ήταν δύσκολο –αλλά όχι ακατόρθωτο– οι Έλληνες να αναδειχθούν σε ένα είδος μουσικής μη ελληνικό. Στο Λονδίνο, που είχαμε κάνει τότε πολλές συζητήσεις με διάφορους αντεργκράουντ DJs και παραγωγούς, κατάλαβα ότι ήμουν μακριά από το πνεύμα του εμπορικού, όπως και τώρα – έχω τρομερή πίστη στο ύφος της μουσικής που παίζω.

q Έπειτα από αυτά, ακολούθησε το Blend, στο οποίο είμαι resident DJ. Το συγκεκριμένο πρότζεκτ είναι ένα ζωντανό κύτταρο, εξελίσσεται, πειραματίζεται. Δεν κλείνει τα μάτια στο ρεύμα της εποχής αλλά βλέπει και τι του ταιριάζει. Εκτιμώ τον επαγγελματισμό του, δεν είναι κανείς τυχαία πρώτος. Προσωπικά, μου αρέσει να εξελίσσομαι ως άνθρωπος και ως καλλιτέχνης, δεν μου αρέσει η στασιμότητα, τη θεωρώ φθορά. Σίγουρα η συνεργασία μου με το Blend έχει θετική αλληλεπίδραση, αλλά είναι σαν να με ρωτάει κάποιος πόσο άνετα νιώθω στο σπίτι μου. Δεν μπορώ να «βγω» και να με δω.

q Έχω παίξει στο Λονδίνο σε αρκετά venues, όπως το Fabric, και σε πολλά άλλα στο Μιλάνο, στην Κύπρο, στη Βαρκελώνη, στα Τίρανα και τη Σόφια. Δεν κυνήγησα την ευκαιρία που μου είχε δοθεί για καριέρα στο εξωτερικό, γιατί θεωρούσα ότι ήμουν ευχαριστημένος στην Ελλάδα γνωρίζοντας το κοινό. Επίσης, δεν υπήρξε ποτέ ένα ελληνικό agency που θα μπορούσε να σπρώξει έναν καλλιτέχνη της εγχώριας ηλεκτρονικής σκηνής στο εξωτερικό. Ο μόνος τρόπος ήταν να μετακομίσεις σε μια ευρωπαϊκή πρωτεύουσα και να αρχίσεις να ψάχνεσαι μόνος.

q Η νύχτα και η διασκέδαση έχουν αλλάξει πολύ. Θα ήταν παράταιρο σε μια εποχή που όλα αλλάζουν η διασκέδαση να μένει ίδια. Το θετικό και το πιο σημαντικό είναι ότι ο κόσμος έχει πλέον πολλές επιλογές. Εμείς ζούσαμε σε έναν αποκλειστικά μπουζουκοκρατούμενο κόσμο, έτσι είναι μέχρι και σήμερα. Δυστυχώς, βλέπω ότι αρκετός κόσμος βγαίνει περισσότερο για να κάνει μια ανάρτηση στο Instagram. Υπάρχουν φορές που ακούω συναδέλφους να παίζουν φανταστικές μουσικές και βλέπω στο dancefloor ανθρώπους που ασχολούνται με το πώς θα πετύχουν μια σέλφι. Δεν είμαι παρελθοντολάγνος αλλά, όπως ανέφερα, αναπολώ την πρόθεση και τον σκοπό «βγαίνω για να χορέψω».

q Και το DJing έχει αλλάξει πολύ, μερικές φορές τρομακτικά πολύ. Παλιά λιώναμε παπούτσια για να μαζεύουμε μουσική από τα δισκάδικα. Τώρα είναι όλα σαφώς πιο εύκολα, νιώθω όμως ότι η δυσκολία ήταν εκείνη που εκπαίδευε το φίλτρο του αυτιού μας κατά κάποιον τρόπο. Ίσως μερικές φορές το πολύ εύκολο είναι και εύπεπτο. Πιστεύω πως μελλοντικά το επάγγελμα του DJ αλλά και του παραγωγού θα περάσει κρίση. Η ευκολία του ΑΙ θα βάλει μέσα μη επαγγελματίες, αλλά θα δώσει και τεχνικές σε ταλαντούχους ανθρώπους. Θεωρώ ότι τους πρώτους κάποια στιγμή θα τους αποβάλει το σύστημα, όσο καλά PR κι αν έχουν.

q Η τέκνο έφτασε στο σημείο να είναι δημοφιλής μέσα από πολλές δυσκολίες και σκαμπανεβάσματα. Ήταν σαν ένας διαρκής αγώνας δρόμου, λίγο προηγείται ο ένας, μετά ο άλλος, αλλά στο τέλος η αντοχή στον χρόνο κερδίζει. Πιστεύω πως η καλή μουσική δεν μπορεί να χάσει, μπορεί να κλονίζεται από πυροτεχνήματα αλλά στο τέλος μένει αυτό που πρέπει. Για μένα η τέκνο είναι τρόπος έκφρασης και εσωτερικής αναζήτησης, ένα είδος μουσικής που με αγγίζει πνευματικά και σωματικά. Η τέκνο δημιουργήθηκε στο Ντιτρόιτ από καλλιτέχνες όπως οι Χουάν Άτκινς, Κέβιν Σόντερσον και Ντέρικ Μέι, που συνδύασαν την αφροαμερικανική χορευτική μουσική με την ευρωπαϊκή ηλεκτρονική μουσική, βλέπε Kraftwerk. Τη δεκαετία του ’90 εξαπλώθηκε στην Ευρώπη, με το Βερολίνο και τη Φρανκφούρτη να γίνονται τεράστια κέντρα της κουλτούρας. Σήμερα παραμένει βασικό στοιχείο της αντεργκράουντ κλαμπ κουλτούρας παγκοσμίως, με πολλά υποείδη (όπως minimal, industrial και hard techno).

q Φυσικά και υπάρχει λόκαλ σκηνή σήμερα και αρκετοί συνάδελφοι στέκονται με μεγάλη αξιοπρέπεια ανάμεσα στους ξένους καλλιτέχνες. Το θετικό είναι ότι υπάρχει συνεχές ενδιαφέρον για τη συγκεκριμένη σκηνή, το αρνητικό είναι ότι θέλουν όλα να γίνουν γρήγορα. Σε ορισμένες περιπτώσεις υπάρχει αλληλοϋποστήριξη, αλλά υπάρχει και έντονος ανταγωνισμός, που δεν είναι πάντα υγιής.

q Αναπολώ την ενέργεια εκείνης της εποχής. Τα Q Base πάρτι θεωρούνται από τα σημαντικά κεφάλαια της παλιάς αθηναϊκής τέκνο και αντεργκράουντ σκηνής, γιατί δεν ήταν απλώς «άλλα πάρτι»: συνέβαλαν στο να αποκτήσει η Αθήνα μια πιο σοβαρή, διεθνώς συνδεδεμένη τέκνο και κλαμπ κουλτούρα. Υπήρχε συγκεκριμένη μουσική ταυτότητα, είχα διαμορφώσει ένα ύφος που συνδύαζε Ντιτρόιτ τέκνο, αντεργκράουντ χάουζ, afro/tribal στοιχεία και πιο σκληρό αντεργκράουντ ήχο, όλα δοσμένα μέσα από τον δικό μου ψυχισμό και τα δικά μου συναισθήματα. Ουσιαστικά, η αξία των Q Base εντοπίζεται στο ότι βρίσκονταν στη μετάβαση από την ελληνική ρέιβ/κλαμπ κουλτούρα των ’90s προς την πιο ώριμη, διεθνή αντεργκράουντ τέκνο σκηνή των ’00s. Αν μπορούσα να αφήσω κάτι πίσω από εκείνη την εποχή, θα ήταν οι παραβατικές καταστάσεις που έβλεπα και ένιωθα ότι δεν προσφέρουν στη μουσική.

q Κέρδισα πολλά σε αυτήν τη διαδρομή. Με έμαθε ο κόσμος, ταξίδεψα πολύ, γνώρισα κουλτούρες, φίλους και έζησα πολύ όμορφες στιγμές. Η αφοσίωσή μου στο συγκεκριμένο μουσικό είδος μπορεί να μου έδωσε ένα προσωπικό καλλιτεχνικό αποτύπωμα και να μου άνοιξε πόρτες, όμως μου έκλεισε και αρκετές. Ειδικά κάποια περίοδο αισθανόμουν μέχρι και στιγματισμένος. Προσπάθησαν να βάλουν ταμπέλες στο ύφος, στη μουσική μου, ακόμα και στην «ποιότητα» του κόσμου που με ακούει. Είναι πολύ μακριά από μένα η τακτική τού «θάβω κάποιον που δεν μπορώ να ξεπεράσω». Ποτέ δεν έπαιξα με βρόμικα χέρια, ποτέ δεν έσκαψα τον λάκκο κανενός. Αν κατάφερα κάτι, το έκανα δουλεύοντας σκληρά.

q Με φοβίζει η βία, η εξάπλωσή της, τα παρακλάδια μέσα από τα οποία εκδηλώνεται. Συνεχώς ακούμε για γυναικοκτονίες, ρατσισμό, παραβατικότητα – από πολύ μικρές ηλικίες. Με τρομάζει η τόσο μεγάλη ανάγκη του ανθρώπου να εχθρεύεται τον άνθρωπο. Η βία υπάρχει παντού και με ανησυχεί που με κάποιον τρόπο την έχουμε συνηθίσει. Με φοβίζει η αρρώστια, η έννοια της ανημπόριας. Αν και εκτιμώ τη μοναχικότητα, με φοβίζει η μοναξιά. Πιστεύω ότι ο άνθρωπος δεν γεννήθηκε για να ζει μόνος του, γι’ αυτό τρέφω ιδιαίτερη αγάπη για τους ανθρώπους μεγαλύτερης ηλικίας που τους έχουν εγκαταλείψει. Τέλος, με φοβίζει η φθορά. Όχι τόσο της εικόνας –αυτή είναι συνώνυμο της ύπαρξής μας– αλλά η ψυχική.

Η τέκνο έφτασε στο σημείο να είναι δημοφιλής μέσα από πολλές δυσκολίες και σκαμπανεβάσματα. Ήταν σαν ένας διαρκής αγώνας δρόμου. Πιστεύω πως η καλή μουσική δεν μπορεί να χάσει. Για μένα η τέκνο είναι τρόπος έκφρασης και εσωτερικής αναζήτησης.

q Με κάνει περήφανο το να εισπράττω εκτίμηση, που δεν έβλαψα κάποιον ηθελημένα, που έμεινα εντελώς μακριά από όλα αυτά που έχουν συνδυαστεί με τη νύχτα. Το ότι δεν «τεμάχισα» τη μουσική μου για να χωρέσει κάπου. Όταν η δουλειά ενός ανθρώπου πηγαίνει σε μια μερίδα κόσμου, πιστεύω πως ο καθένας κρατάει αυτό που εκείνος θέλει. Το μόνο σίγουρο είναι ότι κάποιος θα κληρονομήσει τη συλλογή μου με τα 14.000 βινύλια! Δεν ξέρω, βέβαια, ακόμα ποιος θα είναι ο τυχερός.

ΙNFO

O Mikee θα βρίσκεται στο Eleusis Music Studio το Σάββατο 8 Oκτωβρίου.

LiFO

q Θέλω να είμαι ευτυχισμένος και δημιουργικός, να ασχοληθώ με τη ζωγραφική. Αντλώ δύναμη από τους ίδιους μου τους φόβους. Η ζωή μού έμαθε πως όταν ασχολείσαι με μικρότητες, μικραίνεις κι εσύ. Διαβάστε ολόκληρη τη συνέντευξη στο lifo.gr.

01.10.26

911

THE WEEK Όσα ξεκινάνε αυτή την εβδομάδα

ΣΙΝΕΜΑ Οι νέες ταινίες της εβδομάδας

BIBΛΙΟ Μαίρη Κοντογεώργου: Η δύναμη της πρωτοεμφανιζόμενης

CLUBBING

SUBLUNAR x SMUΤ Το Sublunar παρουσιάζει τον Sciahri στην Αθήνα σε μια οκτάωρη βραδιά με έμφαση στο βαθύ, υπνωτικό τέκνο. Μαζί του οι BIDOBEN και Hertz Collision, σε ένα lineup που αποφεύγει τις εύκολες κορυφώσεις και χτίζει σταδιακά την ένταση μέσα από dubby υφές, χαμηλά grooves και επίμονους ρυθμούς. 3/10, 23:59, SMUT Athens, Βατσαξή 4, είσοδος: 15-20 ευρώ

LiFO 01.10.26

the week

αναφορές στα υφαντά της Σομαλίας και της Κένυας, την περσική καλλιγραφία και τη φύση. 2/10-28/11, Ελένη Κορωναίου Gallery, Δημοφώντος 30 & Θορικίων, Θησείο, Τρ.-Παρ. 12:0018:00, Σάβ. 12:00-16:00

6 ΘΕΑΤΡΟ Το φονικό της Ιζαμπέλας Μόλναρ

Η Στεφανία Γουλιώτη σκηνοθετεί και ερμηνεύει την Ιζαμπέλα Μόλναρ στο ομώνυμο διήγημα του Δημήτρη Χατζή. Η παράσταση συνδέει τη λογοτεχνία με τη γλυπτική, το σώμα και την ύλη, εξερευνώντας τη σχέση του καλλιτέχνη με το δημιούργημά του και την τέχνη ως αντίδραση απέναντι στο χάος. 1-5/10, 21:00, Αίθουσα Η, Πειραιώς 260, Ταύρος, είσοδος: από 14 ευρώ

STOEP TH S PR ES

ΘΕΑΤΡΟ Ευτυχισμένες Μέρες

1 - 7 ο κ τω β ρ ιου 20 26

1 ΣΥΝΑΥΛΙΕΣ Metaman ft. Irene Dendi + Tsolimon Ο Metaman παρουσιάζει τον χαρακτηριστικό synth-driven ήχο του, που κινείται από το υπνωτιστικό τριπ χοπ μέχρι το acid rave, με την Irene Dendi στο πλευρό του επί σκηνής. Μαζί τους ο Tsolimon, συνθέτης και περφόρμερ, με υλικό από το σόλο άλμπουμ του «Akida», σε μια βραδιά αφιερωμένη στην εγχώρια αντεργκράουντ ηλεκτρονική σκηνή. 2/10, 21:00, Κλακάζ, Αβραμιώτου 6-8, Μοναστηράκι, είσοδος: 15 ευρώ

2 WORKSHOP Boudica x Start From Scratch x HER DJ Workshop Ένα δωρεάν DJ workshop για τη ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα, με τις Fo και VRGN να αναλαμβάνουν την καθοδήγηση. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει βασικές αρχές mixing, beat-matching, EQ, transitions και effects, με στόχο μια πρώτη πρακτική επαφή με τα ντεκ. Δεν χρειάζεται προηγούμενη εμπειρία και ο απαραίτητος εξοπλισμός παρέχεται στον χώρο. 1/10, 18:00, Ρομάντσο, Αναξαγόρα 3-5, είσοδος ελεύθερη

3 CLUBBING Velocity Opening with Speedy J απο τη μαρια παππα

LiFO

Το Velocity ανοίγει τη νέα του σεζόν στο AUX με καλεσμένο τον Speedy J, μία από τις ιστορικές μορφές της ευρωπαϊκής τέκνο. Ο Ολλανδός παραγωγός, με διαδρομή από τις αρχές των ’90s και κυκλοφορίες

σε Plus 8, Warp και Novamute, πλαισιώνεται από τους Até και Cirkle. 2/10, 23:59 AUX Club, Αγίου Όρους 15, Βοτανικός

4 ΘΕΑΤΡΟ Η Φόνισσα Η Λυδία Κονιόρδου ξανασυναντά τη Φραγκογιαννού του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, στον ρόλο που σημάδεψε την πορεία της. Ο Σωτήρης Χατζάκης υπογράφει τη θεατρική διασκευή και τη σκηνοθεσία, εστιάζοντας στην εσωτερική διαδρομή της ηρωίδας και στο ασφυκτικό κοινωνικό περιβάλλον που τη διαμόρφωσε.

Ο Δημήτρης Τάρλοου σκηνοθετεί την Αγλαΐα Παππά και τον Δημήτρη Μπίτο στο εμβληματικό έργο του Σάμιουελ Μπέκετ. Η Γουίνι, θαμμένη αρχικά μέχρι τη μέση και αργότερα μέχρι τον λαιμό, επιμένει να μιλά, να θυμάται και να ελπίζει, μετατρέποντας τη ρουτίνα σε έναν παράξενο μηχανισμό επιβίωσης απέναντι στη ματαιότητα και την αποξένωση.

7 ΦΕΣΤΙΒΑΛ BAUTOPIA 7: A Culture and Creativity Festival Ένα φεστιβάλ που απλώνεται για τρεις ημέρες σε χώρους του Bios, εξετάζοντας πώς μπορούν να επιβιώσουν η τέχνη και τα δημιουργικά επαγγέλματα σε μια εποχή τεχνητής νοημοσύνης και διαρκών κρίσεων. Ομιλίες, workshops, εκθέσεις, περφόρμανς και συναυλίες συνδέουν τη βιωσιμότητα, την τεχνολογία και τη συλλογική δημιουργία, με συμμετοχές όπως αυτές των Pierre Bastien, Kampire και Vladan Joler. 7-9/10, 21:00, Bios / Romantso / PLEX / Latraac, Αθήνα

8 ΧΟΡΟΣ Τόσαις φοραίς τόσο κοντά να είμαι

1/10-1/11, θέατρο Πορεία, Τρικόρφων 3-5 & 3ης Σεπτεμβρίου 69, πλατ. Βικτωρίας, είσοδος: από 16 ευρώ

Η νέα παραγωγή του Μπαλέτου της Εθνικής Λυρικής Σκηνής φέρνει σε διάλογο τον σύγχρονο χορό, το μουσικό θέατρο και την ποίηση του Κωνσταντίνου Π. Καβάφη. Τρία έργα μουσικής δωματίου του Γιώργου Κουμεντάκη συναντούν τέσσερα καβαφικά ποιήματα μελοποιημένα στο ιδίωμα του αμανέ, με χορογραφίες των Πατρίσιας Απέργη, Ηλία Χατζηγεωργίου και Εύας Γεωργιτσοπούλου.

1/10, Έργον, Ζωοδόχου Πηγής 3 & Ακαδημίας, Τετ. 19:00, Πέμ.-Παρ. 20:00, Σάβ. 21:00, Κυρ. 17:00, είσοδος: από 18 ευρώ

5 ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ Nice to meet you, again Η Uman παρουσιάζει τη δεύτερη ατομική της έκθεση στην Αθήνα, με νέα έργα σε καμβά και τη σειρά «Rainbow Paintings». Έντονα χρώματα, γεωμετρικά πλέγματα, μάτια, κύκλοι και καλλιγραφικές χειρονομίες συνθέτουν ένα προσωπικό λεξιλόγιο με

2-18/10, 20:30, Εναλλακτική Σκηνή Εθνικής Λυρικής Σκηνής - ΚΠΙΣΝ, λεωφ. Ανδρέα Συγγρού 364, Καλλιθέα, είσοδος: από 10 ευρώ

9 CLUBBING Power Dance Adonis Athens Το Power Dance Club συναντά το λονδρέζικο queer party Adonis για μια βραδιά αφιερωμένη στη χάουζ και την κλαμπ κουλτούρα. Στα ντεκ βρίσκονται οι K.atou, Fancy Shews, Maria Politi, Shay Malt και Stathis, σε ένα πολυσυλλεκτικό lineup με έντονο κουίρ χαρακτήρα και έμφαση στον χορό. 3/10, 23:00, PLEX, Κεραμεικού 28

01.10.26

10 ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ Μια άλλη Ευρώπη Η έκθεση φωτίζει μια λιγότερο γνωστή πλευρά του Τάκη Τλούπα μέσα από φωτογραφίες από τα ταξίδια του στην Ευρώπη τις δεκαετίες του ’50 και του ’60. Πόλεις, δρόμοι, τοπία και καθημερινές σκηνές αποκαλύπτουν το βλέμμα ενός φωτογράφου που αναζητούσε παντού το κοινό ανθρώπινο στοιχείο, πέρα από τη γνώριμη καταγραφή της Θεσσαλίας.

ΣΥΝΑΥΛΙΕΣ

the week

EKΔΗΛΩΣΕΙΣ

Kawir: 30 Years «To Cavirs» – Day II Οι Kawir γιορτάζουν τα τριάντα χρόνια από το «Προς Κάβειρους», έναν από τους δίσκους που καθόρισαν την ιδιαίτερη θέση τους στην ελληνική pagan black metal σκηνή. Για τη δεύτερη από τις δύο επετειακές βραδιές παρουσιάζουν ειδικό old-school set με σπάνιες επιλογές και κλασικά κομμάτια, μαζί με μουσικοθεατρική περφόρμανς των Megaira and the Snakes. 1/10, 21:00, Piraeus Club Academy, Πειραιώς 105, Αθήνα

2/10-4/11, Ελληνοαμερικανική Ένωση, Μασσαλίας 22, Κολωνάκι, Δευ.-Παρ. 12:00-20:00, Σάβ. 10:00-14:00

11 ΣΥΝΑΥΛΙΕΣ Autechre Οι Autechre, το δίδυμο των Σον Μπουθ και Ρομπ Μπράουν, παρουσιάζουν στην Αθήνα τον ακραία αφαιρετικό και διαρκώς μεταβαλλόμενο ηλεκτρονικό τους ήχο. Από τις ρίζες τους (τέκνο, ελέκτρο και χιπ-χοπ) μέχρι τις πολύπλοκες ρυθμικές δομές των νεότερων έργων τους, το live πραγματοποιείται σε σχεδόν απόλυτο σκοτάδι, με έμφαση αποκλειστικά στον ήχο.

CLUBBING PANTHEON

3/10, Universe, λεωφ. Κηφισού 87, Αιγάλεω, 20:00, είσοδος: από 33 ευρώ

12 ΣΥΝΑΥΛΙΕΣ The Young Gods

Το PANTHEON στήνει στο Pirée μια βραδιά αφιερωμένη στην αντεργκράουντ ηλεκτρονική σκηνή, συνδυάζοντας melodic techno, melodic house και indie dance με παράλληλες εικαστικές δράσεις. Στο lineup βρίσκονται οι Nick Matthew, Voices of Valley, Andianna, Noway, Stef Kourou, Whoisramzi και P. Mark. 3/10, 21:00, Pirée, Κάστορος 78, Πειραιάς, είσοδος: 10 ευρώ

Οι Young Gods, από τα πιο επιδραστικά σχήματα του industrial rock, παίζουν για πρώτη φορά στην Ελλάδα. Από το «L’Eau Rouge» και το «TV Sky» μέχρι το πρόσφατο «Appear Disappear», η ελβετική μπάντα του Φραντς Τράιχλερ έχει χτίσει έναν ήχο όπου σάμπλερ, παραμορφωμένες κιθάρες, ambient και avant-rock συνυπάρχουν με διαρκή πειραματισμό.

2/10, 21:30, Gazarte Ground Stage, Βουτάδων 32-34, Γκάζι, είσοδος: από 30 ευρώ

LiFO 01.10.26

Σινεμά

Σιωπηλή φίλη SILENT FRIEND

ΣΚΗΝΟΘΕΣIΑ: Ίλντιγκο Ενιέντι Π Ρ Ω ΤΑ Γ Ω Ν Ι Σ Τ ΟΥ Ν : Τόνι Λιούνγκ, Λεά Σεϊντού,

Λούνα Βέλντερ ΣΥΝΟΨΗ: Στην καρδιά ενός βοτανικού κήπου, σε μια

πανεπιστημιούπολη της Γερμανίας, ορθώνεται ένα επιβλητικό θηλυκό δέντρο γκίνγκο μπιλόμπα. Αυτή η σιωπηλή μάρτυρας έχει παρακολουθήσει, για περισσότερο από έναν αιώνα, τους ήσυχους ρυθμούς μεταμόρφωσης που διατρέχουν τρεις ανθρώπινες ζωές.

Naza Η ταινία που απέσπασε το μεγάλο βραβείο της επιτροπής στο Φεστιβάλ Βενετίας, καθώς και το πιο παρατεταμένο χειροκρότημα στα χρονικά, έχει ήδη πετύχει τον στόχο της: ο Νετανιάχου την παρομοίασε με επίθεση αντίστοιχη με χιλιάδες βαλλιστικούς πυραύλους. ΣΥΝΟΨΗ: Σε μυστικές νυχτερινές συνομιλίες στις

απο toν θοδωρη κουτσογιαννοπουλο

Αριστούργημα Πολύ Καλό Καλό Ικανοποιητικό Μέτριο Κακό

LiFO

ταράτσες του Τελ Αβίβ, τα συστήματα πίσω από την οργανωμένη μαζική εξόντωση Παλαιστινίων αμάχων στη Γάζα από το Ισραήλ έρχονται στο φως μέσα από τις φωνές των ίδιων ανθρώπων που τα σχεδίασαν και τα χρησιμοποίησαν.

πό τον τίτλο και μόνο, τη συντομογραφία που σημαίνει παράπλευρη απώλεια και, τουλάχιστον ηχητικά, παραπέμπει στους ναζί, η ειρωνεία του ντοκιμαντέρ των βραβευμένων με Όσκαρ Ισραηλινών Άμπρααμ και Σζορ αποκτά έντονα ιστορικές διαστάσεις, μακάβριες στη σκέψη πως σχεδόν όλοι οι κάτοικοι της Γάζας παρακολουθούνται στενά και πως ένα τηλεφώνημα μικρού παιδιού προς τον πατέρα ή τη μητέρα του μπορεί να το στείλει στον λάκκο – για τάφους ούτε λόγος. Η ταινία που απέσπασε το μεγάλο βραβείο της επιτροπής στο Φεστιβάλ Βενετίας, καθώς και το πιο παρατεταμένο χειροκρότημα στα χρονικά, έχει ήδη πετύχει τον στόχο της: ο Μπένιαμιν Νετανιάχου την παρομοίασε με επίθεση αντίστοιχη με χιλιάδες βαλλιστικούς πυραύλους, ανώτατοι αξιωματούχοι απειλούν τους κινηματογραφιστές με αφαίρεση ιθαγένειας, κατηγορία για δυσφήμιση του στρατού, δήμευση περιουσίας και εθνική προδοσία, και αγανακτισμένοι «πολίτες» περικύκλωσαν το πατρικό της Σζορ και διαδήλωσαν πολύ πρόσφατα στη Νέα Υόρκη, όπου οι σκηνοθέτες, αψηφώντας τον κίνδυνο, την παρουσίασαν και μίλησαν στο πλαίσιο του διεθνούς Φεστιβάλ. Η συζήτηση έχει ξεφύγει από το πλαίσιο της ταινίας και μεταφέρθηκε στη σφαίρα της πίστης και της αφοσίωσης σε ένα κράτος που αντέδρασε σφοδρά στην επίθεση που δέχθηκε και μια κυβέρνηση που εξαπέλυσε πυρ ομαδόν αδιακρίτως, επικαλούμενη τις ανθρώπινες ασπίδες που, όπως υποστηρίζει, η Χαμάς χρησιμοποιεί για να την κατηγορήσει για εκούσια γενοκτονία. Eίκοσι τέσσερις πηγές, όλοι Ισραηλινοί στρατιώτες και αξιωματι-

κοί που παραμένουν ανώνυμοι για ευνόητους λόγους (συνεπώς καλούμαστε να πιστέψουμε τις μαρτυρίες τους, εφόσον τα πρόσωπα και οι φωνές τους είναι κρυφά, παραπέμποντας στο περιεχόμενο των «καταθέσεων» τους), χωρίς δυνατότητα αμφισβήτησης του φονικού ρόλου τους, με επίγνωση του μεγέθους της καταστροφής που προκαλούν, αποκαλύπτουν πως οι διαταγές που δέχονται άνωθεν είναι οργανωμένες, βιομηχανικής κλίμακας, πέρα από το αυστηρό πολεμικό πρωτόκολλο, αλλά και την έννοια της παράπλευρης απώλειας αμάχων, υποβοηθούμενες από εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης. Προηγμένα συστήματα εξολόθρευσης του εχθρού απλοποιούνται στο χαρτί: οι στρατιωτικοί σχεδιάζουν το συμβάν με ένα στιλό στη λευκή σελίδα, σε μια αναπαράσταση σχεδόν μαθητικής ζωγραφιάς, ανθρώπους που πέφτουν νεκροί, ο ένας μετά τον άλλον, πάνω σε μια γέφυρα – ένα διάγραμμα πλήγματος με γραμμές και τελείες. Μέσα από τις συνεντεύξεις σε ταράτσες του πάμφωτου, «ζωντανού» Τελ Αβίβ, 60 χιλιόμετρα μακριά από το μέτωπο (την παρακάτω γειτονιά), οι Άμπρααμ και Σζορ αναβαθμίζουν τις επιθέσεις σε εγκλήματα πολέμου και απαντούν στον Νετανιάχου πως δεν τον φοβούνται, όσο κι αν προσπαθεί να ποινικοποιήσει τη δημοσιογραφία. Το εξποζέ τους ζουμάρει στη νυχτερινή ηρεμία από τα παράθυρα των απέναντι κτιρίων, σε μια πόλη που κάποτε αναδύθηκε από την άμμο και δείχνει αμέριμνη δεδομένου του θανατικού που συμβαίνει μέρα με τη μέρα σε απόσταση αναπνοής. Αυτή είναι η κινηματογραφική ιδιαιτερότητα ενός κατά τα άλλα κλασικού δημοσιογραφικού ντοκιμαντέρ, ενός αιτήματος για άμεση δράση και ταυτόχρονα έκθεση του μηχανισμού μεταξύ της εντύπωσης που έχει το Ισραήλ για τον πόλεμο και του βομβαρδισμένου τοπίου που βλέπουμε καθημερινά στις ανταποκρίσεις από τη Γάζα. Η νίκη του μετριέται με τον αντίκτυπό που έχει προκαλέσει ήδη. CINOBO OPERA 1,2,3 - ΔΑΝΑΟΣ 1,2

INFO NAZA ΣΚΗΝΟΘΕΣIΑ:

Γιουβάλ Άμπρααμ, Ρέιτσελ Σζορ

Ο Τόνι Λιούνγκ, in the mood for loneliness στην προκείμενη περίπτωση, υποδύεται έναν νευροεπιστήμονα σε συγκρατημένη απελπισία, καθώς η επαγγελματική επίσκεψή του στο ιστορικά ατάραχο Μαρβούργο της Έσης συμπίπτει με την πανδημία του Covid και οι συνεδρίες διδασκαλίας που είχαν κανονιστεί γι’ αυτόν καταλήγουν περίπου στο κενό, ώσπου παρακολουθεί βίντεο της Γαλλίδας βοτανολόγου Αλίς Σοβάζ (Λεά Σεϊντού) με θεωρίες για την επικοινωνία των φυτών, που του εξάπτουν την περιέργεια. «Η έρευνα είναι μια μεταφορά για τα φαινόμενα που συντελούνται τριγύρω μας», λέει στους φοιτητές του, και μια αγέρωχη, γηραιά κυρία στον κήπο του πανεπιστημίου γίνεται το αντικείμενο της έντονης προσοχής του τα μοναχικά βράδια που περνά. Το βλέμμα της Ίλντιγκο Ενιέντι ανέκαθεν αφιέρωνε ειδικό χρόνο στη χλωρίδα που πλαισίωνε τους ήρωες των ταινιών της, αλλά η Σιωπηλή φίλη, με παρότρυνση του παραγωγού Καρλ Μπαουμγκάρτνερ και εμπνευσμένη από το βιβλίο Being You του Ανίλ Σεθ, «φυτεύει» ένα γιγαντιαίο γκίνγκο μπιλόμπα στον πρωταγωνιστικό ρόλο! Σεβόμενη, όπως επισήμανε στο σκηνοθετικό της σημείωμα, τα ανθρώπινα αισθητηριακά όρια, υποδηλώνοντας τον τρόπο που αποδεχόμαστε οτιδήποτε δεν εγγράφεται στη δική μας σφαίρα της επικοινωνίας ως αντικειμενικό, δεν επιχειρεί να ερμηνεύσει πώς μας αντιλαμβάνεται ένα δέντρο, ούτε το δηλώνει ως μεγαλοπρεπή και παρεμβατικό σαμάνο που επιβλέπει τις ζωές των άλλων. Αντ’ αυτού, αφήνει τον πανάρχαιο στυλοβάτη ενός εξαιρετικά περιποιημένου χώρου να γίνει μάρτυρας της ζωής όχι μόνο του κυρίου Γουόνγκ αλλά και δύο φοιτητών σε διαφορετικές χρονικές περιόδους: της Γκρέτε, που ήταν η πρώτη κοπέλα που έγινε δεκτή στη σχολή το 1908, όχι χωρίς κόστος – μολονότι άριστη, δέχθηκε πολλά σεξουαλικά υπονοούμενα κυρίως από την ακαδημαϊκή πατριαρχία, ώσπου μεταπήδησε σε άλλο πεδίο για να αποκτήσει την προσωπική της φωνή– και του Χένες, που το 1972 (στην πιο λεπτή από τις τρεις ιστορίες) απογοητεύτηκε από μια συμφοιτήτριά του και βρήκε απρόσμενο καταφύγιο στη φροντίδα ενός γερανιού – που μάλιστα αντιδρά την καίρια στιγμή! Οι ιστορίες υφαίνονται συγχρονικά, με αμοιβαία παρατήρηση κάτω από τη διακριτική ανάσα της «σιωπηλής φίλης», και η Ουγγαρέζα δημιουργός φτιάχνει ένα ιδιοσυγκρασιακό έργο ποιητικής αισθαντικότητας, που σε καλεί ειλικρινώς να το αφουγκραστείς και όχι να το μελετήσεις με προσδοκίες συμβατικής πλοκής. ΝΑΝΑ CINEMAX 2 - ΔΙΑΝΑ - ΤΑΙΝΙΟΘΗΚΗ ΛΑΪΣ 1 ΤΡΙΑΝΟΝ

01.10.26

ΠΡΩΤΗ ΠΡΟΒΟΛΗ Ντίγκερ DIGGER

ΣΚΗΝΟΘΕΣIΑ: Αλεχάνδρο Γκονζάλες Ινιάριτου ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΟΥΝ: Τομ Κρουζ, Τζον Γκούντμαν,

Ριζ Αχμέντ ΣΥΝΟΨΗ: Ο πιο ισχυρός άνθρωπος στον κόσμο ξεκινά

μια απεγνωσμένη αποστολή για να αποδείξει ότι είναι ο σωτήρας της ανθρωπότητας, ενώ έχει προκαλέσει ο ίδιος τεράστια παγκόσμια καταστροφή. Ο Ντίγκερ Ρόκγουελ, πάμπλουτος ιδιοκτήτης πετρελαιοπηγών πάππου προς πάππον, είναι πολύ απασχολημένος με τη λατρεμένη 30χρονη γάτα του που αργοπεθαίνει, παρά τη φροντίδα τη δική του και των γιατρών που σπεύδουν να τη βοηθήσουν, για να προσέξει τα δεκάδες emails που τον ειδοποιούν εδώ και μερικές εβδομάδες για μια επερχόμενη οικολογική καταστροφή στη Γροιλανδία, σε μια εξόρυξη που έχει πάει εντελώς στραβά σε δική του γη. Εκτός από τα δεκάδες θύματα, η έκρηξη που προκαλείται αποσπά ένα γιγαντιαίο παγόβουνο, που κατευθύνεται στην Ευρώπη, με αποτέλεσμα να συγκληθεί έκτακτο συμβούλιο με τον Πρόεδρο των ΗΠΑ και τους στρατιωτικούς αρχηγούς στο σπίτι του – ο Ντίγκερ είναι ο «διπλός» Τραμπ, που περιλαμβάνει τον ηγέτη και τον επιχειρηματία στο γραφικό, θορυβώδες πακέτο του ενός. Μιλά ακατάπαυστα, καπελώνει τους πάντες, καταλαμβάνει τον χώρο πληθωρικά, εξαπολύει μειωτικές ύβρεις και φανερά φρούδες υποσχέσεις, χρησιμοποιεί το φτυάρι-κειμήλιο πάνω από το τζάκι για να μπαλώσει τις ζημιές σκάβοντας, όπως έχει μάθει από τους χρυσοθήρες προγόνους του. Ζει σε ένα μαυσωλείο αμερικανικής αφθονίας που συμβολίζει την κατάκτηση και παραπέμπει σε μια καταπιεστική λευκή πατριαρχία μιας άλλης εποχής, που ωστόσο δεν μοιάζει να έχει εξοριστεί στο παρελθόν – το αντίθετο. Με τον Πρόεδρο Κόμπσον βαριά άρρωστο από καρκίνο («ο θάνατος μού ψιθυρίζει στην κωλοτρυπίδα», όπως ωρύεται, ξανά και ξανά, ο σπαρταριστός Τζον Γκούντμαν) και συνοδό του τον λογικό και ευαίσθητο επιστήμονα που πασχίζει να αναλύσει τα δεδομένα της συμφοράς (Ριζ Αχμέντ), ο ευδιάκριτα και κακόηχα Νότιος κήρυκας της διεθνούς πολιτικής θα είναι ο εκλεκτός –καθώς δεν υπάρχει εναλλακτική λύση– που θα εκπροσωπήσει τη χώρα του σε μια οργισμένη συνέλευση στην οποία συμμετέχουν τα ευρωπαϊκά κράτη, περιμένοντας να τον λιντσάρουν για τις αμετροεπείς και φονικά απερίσκεπτες πράξεις του – ακούμε κι ένα ελληνοπρεπέστατο «άι στον διάολο» από τον υποτιθέμενα δικό μας αρχηγό! Σε μια εμφάνιση ρητορικού λεονταρισμού, που ο Αλεχάντρο Γκονζάλες Ινιάριτου κινηματογράφησε σε μια δεκάλεπτη λήψη χωρίς διακοπή, θα εξηγήσει πως το μη χείρον βέλτιστον είναι η μοναδική ρεαλιστική επιλογή μεταξύ του γκρεμού της συμμαχίας της Ευρώπης με την επάρατο Αμερική και του ρέματος της σινορωσικής επέλασης. Ενώ το Digger υιοθετεί την εικόνα μιας φαρσικής παράστασης, όπου ανθρώπινες καρικατούρες περιορισμένης ευθύνης διαφωνούν φωνασκώντας και πανικοβάλλονται μπροστά στο τέλος του κόσμου, σε ένα «επιθετικό» σκηνικό τεχνητά φωτισμένο, με τον Ντένις Γκάσνερ στο art direction και τον μάγο Εμα-

νουέλ Λουμπέτσκι στη διεύθυνση φωτογραφίας (35άρι φιλμ σε Vistavision) να κάνουν θαύματα, ο Μεξικανός δημιουργός αφήνει τον Τομ Κρουζ να δώσει τα ρέστα του, υπονομεύει την αληθοφάνεια με ένα τρικ στην πλοκή που θα παραμείνει μυστικό, αν και αποκαλύπτεται πολύ νωρίς, και βασικά φτιάχνει μια ταινία για το αφήγημα, τον τρόπο της σύγχρονης, παθητικής αντίληψης της πολιτικής εξουσίας. Μια «θεία κωμωδία» που στυλιστικά φέρνει πολύ στο πρόσφατο, αυτοβιογραφικό δικό του Bardo, και είναι απολαυστική και εκούσια εξαντλητική, ένα ιδιότυπο κινηματογραφικό θέατρο με προφανή υλικά και τρομερές στιγμές. VILLAGE RENTI 12 - VILLAGE MALL 6,7 - VILLAGE PAGRATI 2,3 - VILLAGE AG.DIMITRIOS 4 - VILLAGE ESCAPE ILION 5 WEST CITY 1,2,3 - ΑΘΗΝΑΙΟΝ 1,2,3,4 - ΑΙΓΛΗ 1,2,3 ΘΕΡΙΝΗ - ΑΡΙΑΝ ΘΕΡΙΝΟ - ΒΑΡΚΙΖΑ 1 - CINE ΠΟΛΕΜΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΘΕΡΙΝΟ - CINOBO OPERA 2,3 - ΕΚΡΑΝ ΘΕΡΙΝΟ - ΗΛΕΚΤΡΑ ΘΕΡΙΝΟ - ΘΗΣΕΙΟΝ ΘΕΡΙΝΟ - ΚΙΝΗΜΑΤΟΘΕΑΤΡΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΡΑΣ-ΒΛΑΧΟΠΟΥΛΟΥ 1 - ΜΙΚΡΟΚΟΣΜΟΣ ΤΡΙΑ ΑΣΤΕΡΙΑ 1 - ΦΙΛΟΘΕΗ ΘΕΡΙΝΟ - ΦΛΕΡΥ ΘΕΡΙΝΟ ΑΛΣΟΣ ΘΕΡΙΝΟ - ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΘΕΡΙΝΟ - ΟΝΕΙΡΟ ΘΕΡΙΝΟ ΠΑΡΑΔΕΙΣΟΣ ΘΕΡΙΝΟ - ΣΙΝΕ ΣΕΛΗΝΗ ΘΕΡΙΝΟ - ΣΙΝΕΑΚ

Ντε Γκωλ: Η ώρα της αντίστασης DE GAULLE: TILTING IRON

ΣΚΗΝΟΘΕΣIΑ: Αντονέν Μποντρί Π Ρ Ω ΤΑ Γ Ω Ν Ι Σ Τ ΟΥ Ν : Σιμόν Αμπκαριάν, Σάιμον

Ράσελ Μπιλ, Μπενουά Μαζιμέλ, Φλοριάν Λεσιέρ

ΣΥΝΟΨΗ: Ιούνιος 1940. Η Γαλλία καταρρέει και υπογράφει την ανακωχή. Μέσα στο χάος, ένας άνθρωπος αρνείται να παραδοθεί. Μόνος απέναντι στις αντιξοότητες, αυτός ο άγνωστος στρατηγός διαφεύγει στο Λονδίνο για να σώσει ό,τι έχει απομείνει από την ελευθερία, με μια παράλογη πεποίθηση ότι η Γαλλία δεν έχει καταθέσει τα όπλα.

Πρώτο μέρος της πιο ακριβής γαλλικής παραγωγής της χρονιάς, με προϋπολογισμό που ανέρχεται σε 74 εκατομμύρια ευρώ, το φιλμ του Αντονέν Μποντρί ξεκινά από τις αρχές του πολέμου, περιγράφει ολόκληρη την περίοδο του εξόριστου στρατηγού Ντε Γκωλ στην Αφρική και την Αγγλία και κάνει παύση στο Αλγέρι και στα γεγονότα όπου πρωταγωνίστησε ο Φερνάν Μπονιέ ντε λα Σαπέλ – με λεπτομέρειες από την προσωπική του ιστορία αντίστασης και δράσης. Διπλωματούχος μηχανικός και διευθυντής φωτογραφίας, σκηνοθέτης και σεναριογράφος (κανονικός πολυτεχνίτης), ο Μποντρί προέρχεται από τον κόσμο των bandes dessinées. Το κωμικό βλέμμα του στην επιτήδευση του Ντε Γκωλ και στις ομηρικές διαφωνίες του με τον Ουίνστον Τσόρτσιλ κερδίζει με άνεση τη μάχη με το ιστορικό κομμάτι, που κυλά μάλλον πλατιά, βαριά και αρκετά περιγραφικά. Κατά συνέπεια, ξεχωρίζουν ο Σιμόν Αμπκαριάν, που αποθεώνει και ταυτόχρονα σατιρίζει τη μεγαλύτερη πολιτική προσωπικότητα της νεότερης γαλλικής Ιστορίας, και ο σερ Σάιμον Ράσελ Μπιλ, που μετά τον Μπέρια στον Θάνατο του Στάλιν, συλλαμβάνει ακόμη μια χαρακτηριστική και σίγουρα πιο θρυλική φιγούρα με χιούμορ και μπρίο. ΝΙΡΒΑΝΑ CINEMAX 2 - ΟΡΦΕΑΣ ΘΕΡΙΝΟ ΤΑΙΝΙΟΘΗΚΗ ΛΑΪΣ 1

LiFO 01.10.26

Βιβλίο

τύπου αντίσταση, τη δική του αύρα και τον αυτόνομο συμβολισμό του: πρόκειται για την περίφημη ιερή βελανιδιά της Έσης, που είναι αφιερωμένη στον Θωρ, την οποία, σύμφωνα με την παράδοση, έκοψε τον 8ο αιώνα ο Βονιφάτιος, ο μεγάλος ιεραπόστολος του εκχριστιανισμού των γερμανικών φύλων. Από την πλευρά του Βονιφάτιου, η πτώση του δέντρου μπορεί να εγγραφεί ως ο θρίαμβος της αληθινής πίστης απέναντι στην ειδωλολατρία, ως μετάβαση από έναν παλαιό σε έναν νέο κόσμο. Η οπτική, όμως, της βελανιδιάς επαναφέρει τα πράγματα στην κανονική τους διάσταση, που είναι ότι κάποιοι αποφάσισαν πως έπρεπε να πεθάνει, προκειμένου να αποδείξουν ότι ο δικός τους θεός ήταν ισχυρότερος. Διατηρώντας, με κάθε τρόπο, την αυτόνομη φωνή της και τη δυναμική επιβολή της ελευθερίας έναντι κάθε λόγου και τρόπου καταπίεσης, η Βελανιδιά αντιστέκεται στους καταστροφείς, ακόμα και στη σοβαρότητα του ιστορικού της ρόλου. Δεν έχει καμία επιθυμία να γίνει μάρτυρας, σύμβολο ή τρόπαιο μιας σύγκρουσης, ούτε να προκρίνει τη στιβαρή επικράτηση μιας συγκεκριμένης αλήθειας. Αποποιούμενη κάθε μονοδιάστατη αφήγηση περί της αλήθειας ενός σκοπού που αγιάζει τα μέσα, αρνείται να δικαιολογήσει συγκεκριμένες αντιδράσεις που θα διευκόλυναν μια μοναδική λύση και επιπλέον δεν αναγνωρίζει κάποιο ανώτερο νόημα στη θυσία της – ιδού άλλη μια χριστιανική έννοια που για τον Νίτσε οδηγεί στη μνησικακία. Κυρίως, όμως, αρνείται πεισματικά το ηθικό δίδαγμα που οι άνθρωποι επιχειρούν να εξαγάγουν από αυτήν, επιθυμώντας κατ’ ουσίαν κάτι πολύ πιο ταπεινό και ταυτόχρονα πολύ πιο ριζοσπαστικό: απλώς να υπάρχει.

Ε Μαίρη Κοντογεώργου: Η δύναμη της πρωτοεμφανιζόμενης Στην «Εκλεκτή των θεών» η συγγραφέας ανασύρει ένα επεισόδιο από τον βίαιο εκχριστιανισμό της Ευρώπης και γράφει ένα άκρως πρωτότυπο, σκωπτικό και τελικά βαθιά συγκινητικό μυθιστόρημα για την Ιστορία, την εξουσία και την ανθρώπινη εμμονή που μετατρέπει τη ζωή σε ιδεολογικό μίσος.

Σ απο την τινα μανδηλαρα

LiFO

τις περίφημες Θέσεις για τη φιλοσοφία της Ιστορίας, και ειδικά στην 7η, ο Βάλτερ Μπένγιαμιν μάς καλεί να δούμε τον ιστορικό ρου έξω και πέρα από τις ντετερμινιστικές συμβάσεις, ακόμα και κόντρα στη λογική της προόδου, και να «χτενίσουμε την Ιστορία αντίθετα στη φορά της», όπως τόνιζε χαρακτηριστικά, γνωρίζοντας πως πίσω από τα λάφυρα που περιφέρουν οι νικητές στη θριαμβευτική πομπή τους –πίσω ακόμη κι από ό,τι ονομάζουμε πολιτισμό– υπάρχουν πάντοτε οι ανώνυμοι φορείς της Ιστορίας που δεν απέκτησαν ποτέ το προνόμιο της αφήγησης. «Δεν υπάρχει τεκμήριο πολιτισμού που να μην είναι συνάμα και τεκμήριο βαρβαρότητας», ήταν η χαρακτηριστική έκφραση που συμπύκνωνε την έντονη δυσπιστία του φιλοσόφου απέναντι

στην καταιγιστική αφήγηση ενός υποτιθέμενα ολβιόδωρου μέλλοντος. Σημαντικά στοιχεία της έντονης καχυποψίας απέναντι στην επίσημη Ιστορία δείχνει να οικειοποιείται με πολύ διαφορετικά, προφανώς, αφηγηματικά εργαλεία η Εκλεκτή των θεών, της πρωτοεμφανιζόμενης συγγραφέως Μαίρης Κοντογεώργου, ένα πολυεπίπεδο μυθιστόρημα για την ανθρώπινη πορεία και έκφραση αλλά και για τα πολλαπλά αδιέξοδα ενός αποχαλινωμένου ηθικά και πρακτικά παρόντος. Το σημαντικό και πρωτότυπο εύρημα του βιβλίου είναι ότι πρωταγωνίστρια της αφήγησης είναι μια βελανιδιά. Η συγγραφέας επιλέγει να παραχωρήσει τον λόγο σε κάτι που η καταγεγραμμένη Ιστορία προτίμησε να θέσει στο περιθώριο, αλλά αυτό διατήρησε, με μια μπενγιαμενικού

μαίρη κοντογεώργου Η εκλεκτή των θεών

Εκδόσεις Γράφημα Σελ.: 230

δώ ακριβώς έγκειται και η λεπτή ειρωνεία του τίτλου. Η «εκλεκτή των θεών» είναι εκλεκτή στο εσωτερικό μιας ανθρώπινης αφήγησης που έχει ανάγκη από εκλεκτούς, μάρτυρες, εχθρούς, θύτες και θύματα προκειμένου να οργανώσει έναν μανιχαϊστικό και διαρκώς διχασμένο κόσμο, ενώ το ίδιο το δέντρο στην πραγματικότητα δεν διεκδίκησε ποτέ μια τέτοια επιλογή. Και η Κοντογεώργου, επιστρατεύοντας έναν επίμονα σύγχρονο, παιγνιώδη, ενίοτε ισοπεδωτικό ως προς τις βεβαιότητές μας σαρκασμό, αποδομεί τόσο εκφραστικά όσο και ουσιαστικά τη βεβαιότητα και τη μεγαλαυχία αυτών των σχημάτων: η αφηγήτριά της σχολιάζει τις μεταφυσικές εμμονές και την ακόρεστη ανάγκη του ανθρώπου να επινοεί νοήματα, με την απορία κάποιου που παρατηρεί το σύστημα των ανθρώπινων βεβαιοτήτων απ’ έξω. Η πεποιημένη αφέλεια έχει σκοπίμως στοιχεία παραμυθιού, ενώ η συμβολικού τύπου αθωότητα και ο εγγενής ανιμισμός παραπέμπουν στη θεατρική δυναμική και στον συμβολισμό που φέρουν άλλου είδους δέντρα, όπως εκείνο που κοσμεί τη σκηνή στο Περιμένοντας τον Γκοντό. Κάπως έτσι λοιπόν εξηγούνται και οι πολλαπλοί συμβολισμοί στο βιβλίο, οι αναφορές στον Μαρκ Τουέιν και ένα γλωσσικό ύφος που εναλλάσσεται ανάλογα με την οπτική γωνία της εκάστοτε αφηγηματικής συνθήκης, σπάζοντας ακόμα και την ενότητα της αφήγησης – ένα πολύ κρίσιμο εγχείρημα για μια πρωτοεμφανιζόμενη. Είναι μια απόπειρα να εκφραστούν με τον βέλτιστο τρόπο οι διαφορετικές μορφές αποξένωσης, καθώς η απόσταση των δεκατριών αιώνων καταργείται, ώστε οι μηχανισμοί της εξουσίας να γίνουν αναγνωρίσιμοι. Γιατί

01.10.26

πίσω από τις θεολογικές διαφορές και τις μάχες των θεών υπάρχει μια καθολική αλήθεια που διατρέχει όλους τους αιώνες και αφορά τη βεβαιότητα και την πίστη στον σκοπό που αγιάζει τα μέσα. Πολύ καίρια, εν προκειμένω, η ανάθεση του πρώτου λόγου από τη συγγραφέα στον Βονιφάτιο, ο οποίος ξεδιπλώνει το άτεγκτο πλέγμα των ιδεών του: «Οι άνθρωποι δεν εγκαταλείπουν τις συνήθειές τους, παρά μόνο αν κάποιος τους επιβάλει νέες», λέει στη βελανιδιά, έχοντας λίγο νωρίτερα υποστηρίξει ότι ακόμη και η βία μπορεί να αποτελέσει μέσο για την απελευθέρωση του κόσμου από τη βία. Πρόκειται για την πλέον αρχέγονη επιβολή της εξουσίας, που προσδοκά την έλευση του μέλλοντος ως δικαίωσης της θυσίας στο εκάστοτε παρόν – πόσες θυσίες, αλήθεια, δεν μας καλούν να διαπράξουμε σήμερα οι πολιτικοί στο όνομα του επερχόμενου μέλλοντος; Απέναντι σε αυτή την τελεολογία, η βελανιδιά δεν αντιπαραθέτει μια άλλη θεωρία της Ιστορίας ή κάποιο άλλου είδους ηθικό και ιδεολογικό πλεονέκτημα, παρά αποκηρύσσει τον ίδιο τον ιδεολογικό πόλεμο, αρνούμενη να συμμετάσχει σ’ αυτόν. Δεν υποστηρίζει τον παγανισμό έναντι του χριστιανισμού, ούτε μετατρέπεται σε εκπρόσωπο κάποιας εξιδανικευμένης προχριστιανικής αθωότητας. Τι σημασία έχει ποιος θεός θα κερδίσει, μοιάζει να ρωτά, όταν το τίμημα της νίκης είναι πάντοτε κάποιος άλλος; Τι σημασία έχει ποιος κατέχει την αλήθεια, όταν η απόδειξή της απαιτεί ένα τσεκούρι; Αυτήν ακριβώς τη σκέψη συμπυκνώνει με τον πλέον εύσχημο

τρόπο η παραβολή της ύπαρξης που, για να νικήσει το τέρας, αφαιρεί την καρδιά της και καταλήγει να χρησιμοποιεί τα μέσα του αντιπάλου της: «Αν σκοτώσεις για να σώσεις, αυτό που θα έχεις πετύχει με βεβαιότητα είναι να σκοτώσεις», παρατηρεί η βελανιδιά. Ο Βονιφάτιος αντιτείνει πως κανένας ευγενής σκοπός δεν πραγματώνεται χωρίς βάρβαρο τίμημα. Η Κοντογεώργου αφήνει τις δύο φωνές να συγκρουστούν, αλλά το πλεονέκτημα της βελανιδιάς έγκειται ακριβώς στο ότι δεν χρειάζεται να κερδίσει καμία αντιπαράθεση. Η ίδια της η ύπαρξη συνιστά το μοναδικό και πλέον κυρίαρχο αντεπιχείρημα.

ν κατακλείδι, η αρχικά ευφυής σάτιρα φτάνει να αποκτά οντολογική ουσία. Η φύση παύει να είναι το σκηνικό όπου οι άνθρωποι επιτελούν ατελεύτητα το ατέρμονο δράμα τους –τόσο το δικό τους όσο και αυτό των θεών και των ιδεολογιών τους– και ανακτά τη δική της αυτοτέλεια. Η βελανιδιά κοιτάζει τα σύννεφα, ζηλεύει την κίνησή τους, θυμάται, επιθυμεί, φοβάται· έχει, δηλαδή, μια αλήθεια που προηγείται κάθε ερμηνείας της, η οποία είναι κατεξοχήν σωματική, σχεδόν στοιχειώδης: το φως, το χώμα, οι ρίζες, η σχέση με τα άλλα πλάσματα, η επιθυμία της συνέχειας. Όσο για το συντριπτικό αφηγηματικά τέλος, σε καμία περίπτωση δεν αναιρεί τον σαρκαστικό τόνο των πρώτων σελίδων – αντιθέτως, τον δικαιώνει. Όταν η νύμφη που κατοικούσε μέσα της την αποχαιρετά και την παρηγορεί λέγοντάς της πως δεν θα ξεχα-

Η Κοντογεώργου μετατρέπει ένα ιστορικό επεισόδιο σε φιλοσοφική διερώτηση, δικαιώνοντας την αιώνια επικράτεια των μεγάλων ερωτημάτων που βασανίζουν τον άνθρωπο από την αρχή της ύπαρξής του έως σήμερα.

στεί, πως η ιστορία της θα γίνει θρύλος επειδή είναι «η εκλεκτή των θεών», η βελανιδιά απορρίπτει για τελευταία φορά όλο το οικοδόμημα της ανθρώπινης παραμυθίας: «Μου είναι αδιάφοροι οι θεοί. Κι ούτε με νοιάζει καθόλου τι ιστορίες θα λένε για μένα οι άνθρωποι, αφού θα με έχουν εξοντώσει». Εκείνη θα προτιμούσε απλώς να είναι η εκλεκτή της νύμφης της και να εξακολουθεί να ζει μαζί της. Με άλλα λόγια, η Κοντογεώργου μετατρέπει ένα ιστορικό επεισόδιο σε φιλοσοφική διερώτηση, δικαιώνοντας την αιώνια επικράτεια των μεγάλων ερωτημάτων που βασανίζουν τον άνθρωπο από την αρχή της ύπαρξής του έως σήμερα. Σαν τον μπενγιαμινικό Άγγελο της Ιστορίας, ο οποίος αντικρίζει τα ερείπια που αυτή αφήνει πίσω της εκεί όπου εμείς βλέπουμε αλληλουχία και πρόοδο, η βελανιδιά μάς υποχρεώνει να κοιτάξουμε όχι το μεγαλείο του ιστορικού γεγονότος αλλά τις πολλαπλές επιπτώσεις του. Μόνο που εκείνη προχωρά ίσως ένα βήμα παραπέρα, αποδομώντας όχι απλώς την Ιστορία των νικητών αλλά την ίδια την ανθρώπινη μανία να υποτάσσει την ανθρώπινη ανάγκη και την Ιστορία σε θεούς, ιδεολογίες και ηθικά διδάγματα. Επομένως, πίσω από κάθε καινούργιο κόσμο υπάρχει μια βίαιη διάψευση στο όνομα μιας ακήρατης αλήθειας και πίσω από κάθε μνημειώδη ανθρώπινη αφήγηση ενδεχομένως να βρίσκεται μια βελανιδιά που, αν κάποτε αποκτούσε φωνή, θα μας έλεγε πως όλα αυτά που εμείς ονομάζουμε Ιστορία, γι’ αυτήν ήταν απλώς η ζωή που της στερήσαμε.

Βιβλίο

ΝΕΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ

LiFO 01.10.26

Le Labo

Κεραμικό δοχείο αποθήκευσης κρουασάν.

Aφρόλουτρο σε μορφή λαδιού με μείγμα από έλαιο argan, λάδι καρύδας και άρωμα μανταρινιού.

vicko.gr/el

lelabofragrances.eu/gr

VICKO

THE

good LiFO

PERS O N A L S H OP P E R

Μουσείο Μπενάκη Κάλτσες εμπνευσμένες από το έργο του Αλέξη Ακριθάκη «Χωρίς τίτλο», 1992.

Desigual

benakishop.gr

Κοντομάνικο φόρεμα με print και τύπωμα.

desigual.com/en_GR

Fjallraven Τσάντα πλάτης High Coast Foldsack με θήκη για laptop. public.gr

Ami Paris Ανδρικό πουκάμισο από 100% βαμβάκι. atticadps.gr

JBL Go Essential 2 φορητό ηχείο σε μπλε χρώμα.

ΑΠΟ

ΤΗ

LIFO

TEAM

kotsovolos.gr

ena athletics Αθλητικό παπούτσι PROTO Gamma Marathon σε μπλε χρώμα. enaathletics.com

LiFO

01.10.26

ΕΧΕΙΣ ΓΟΥΣΤΟ Ειρήνη Τερζή Σ Τ Υ Λ Ί Σ Τ Ρ ΙΑ

Ποια είσαι και με τι ασχολείσαι; Είμαι η Ειρήνη, είμαι επαγγελματίας στυλίστρια και πολλές φορές επιμελούμαι το creative direction και την παραγωγή διάφορων προσωπικών ή επαγγελματικών πρότζεκτ. Πώς διαλέγεις τα ρούχα σου; Με βάση την ποιότητα και το πώς μπορούν να ενταχθούν σε οποιοδήποτε vision έχω για κάποιο πρότζεκτ. Ποια είναι η σχέση σου με τη μόδα; Είναι μια σχέση έμπνευσης και πάθους. Πάντα θέλω περισσότερο. Αυτό που φοράς τώρα σε τι mood σε βάζει; Μου αρέσει πάντα να μπαίνω σε κάποιον ρόλο, όταν βλέπω το τελικό μου look στον καθρέφτη. Με το σημερινό μου ντύσιμο νιώθω δυναμική και μοναδική. Aν μπορούσες να αλλάξεις τη δική σου ντουλάπα με κάποιου άλλου, ποιο πρόσωπο θα διάλεγες; Θα διάλεγα αναμφισβήτητα την Kάτια Μπρέθγουεϊτ, μοντέλο με απίστευτο γούστο. Τι έχεις στο τσαντάκι σου; Τα ακουστικά μου, κλειδιά, λιπ γκλος και λιπ λάινερ, μια κάρτα Πόκεμον Maushold και το πορτοφόλι μου. Τι φοράς και πόσο κοστίζει; Μπότες Miista (€200) από sample sale, φούστα The Lost Kids που ήταν δώρο, μπλούζα thrifted (€45), καπέλο thrifted (€25), ρολόι DKNY (€150) και τα δαχτυλίδια μου, που δεν τα βγάζω ποτέ. Πού πας τώρα; Να πάρω τον τρίτο καφέ της ημέρας, γιατί έχω τρία επαγγελματικά ραντεβού.

ΑΠΟ ΤΗ ΜΙΝΑ ΚΑΛΟΓΕΡΑ ΦΩΤΟ: ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ ΔΟΜΕΝΙΚΟΣ

@pax.ter

LiFO 01.10.26

starfax α πό τη μ αρ ιβ ίκυ κα λλέ ρ γ η (st ar f ax@ li f o. g r )

με την Αφροδίτη, που είναι ο κυβερνήτης πλανήτης σας, στον Σκορπιό, θα μπορούσε να ξυπνήσει την εσωτερική σας δύναμη στην αρχή της εβδομάδας. Επιπλέον, η έντονη ενέργειά σας θα μπορούσε να αυξήσει το εισόδημά σας μέσω της δημιουργικότητάς σας, αλλά μπορεί επίσης να πυροδοτήσει την ορμητική σας διάθεση. Να είστε ιδιαίτερα προσεκτικοί στο πώς χειρίζεστε την αγάπη και τα χρήματα στις 10/10, καθώς η Αφροδίτη θα είναι σε αντίθεση με τον αμφιλεγόμενο Άρη. Από την άλλη πλευρά, η Νέα Σελήνη στο ζώδιό σας την ίδια μέρα θα ευνοήσει ένα νέο ξεκίνημα στην προσωπική σας ζωή. Να είστε σαφείς για το τι θέλετε, να το διεκδικήσετε και να κυνηγήσετε με σθένος τα όνειρά σας!

ΣΚΟΡΠΙΟΣ [23.10/22.11] Θα αποτελέ-

ΙΧΘΥΣ [20.2/20.3] Η σύνοδος του Ερμή

σετε πόλο έλξης για θαυμαστές στην αρχή της εβδομάδας, καθώς στις 7/10 κορυφώνεται η σύνοδος του Ερμή με την Αφροδίτη στο ζώδιό σας. Είναι ο μοναδικός σας τρόπος έκφρασης που θα προσελκύσει άτομα που επιθυμούν να γίνουν φίλοι, να βγουν ραντεβού μαζί σας ή να σας συναναστραφούν. Αν ψάχνετε για αγάπη, ο ρομαντισμός μπορεί να έρθει μέσω ενός μηνύματος, μιας γνωριμίας μέσω φίλων ή ομάδας. Ωστόσο, η δυναμική σας πλευρά θα μπορούσε να σας φέρει σε δύσκολη θέση στις 10/10, καθώς η Αφροδίτη συγκρούεται με τον μαχητικό Άρη. Τέλος, η Νέα Σελήνη στον Ζυγό, στον τομέα του υποσυνειδήτου σας, την ίδια μέρα θα ξυπνήσει τις αναμνήσεις και τη διαίσθησή σας. Ο στοχασμός θα φέρει γνώση του παρελθόντος σας και θα σας βοηθήσει να θεραπεύσετε παλιές πληγές. Μη διστάσετε να ανοίξετε την καρδιά σας σε έναν φίλο.

με την Αφροδίτη στον Σκορπιό, στον τομέα της εξερεύνησης, θα μπορούσε να εμπνεύσει μια ενδιαφέρουσα συζήτηση με έναν μακρινό φίλο στην αρχή της εβδομάδας. Ίσως να θελήσετε να εμβαθύνετε στις πνευματικές πτυχές μιας συγκεκριμένης σχέσης. Αν είστε μόνοι, θα μπορούσατε να συναντήσετε έναν θαυμαστή από διαφορετική κουλτούρα. Ωστόσο, πρακτικά ζητήματα θα μπορούσαν να εμποδίσουν την κοινωνικοποίηση στις 10/10, καθώς η Αφροδίτη θα είναι σε αντίθεση με τον Άρη. Τέλος, η Νέα Σελήνη στον Ζυγό, στον τομέα της μεταμόρφωσης, την ίδια μέρα, έχει να κάνει με την απελευθέρωση ενός συναισθήματος, μιας πεποίθησης ή μιας συμπεριφοράς που εμποδίζει την έκφραση του αληθινού σας εαυτού. Επειδή ο Ζυγός είναι ο τομέας των κοινών σας πόρων και των κληρονομιών, μπορεί να έχετε αύξηση εσόδων.

ΤΟΞΟΤΗΣ [23.11/21.12] Η σύνοδος του

ΚΡΙΟΣ [21.3/20.4] Οικονομικά, χρηματοδο-

Ερμή με την Αφροδίτη στον Σκορπιό, στον τομέα του ασυνειδήτου σας, στην αρχή της εβδομάδας θα μπορούσε να ξυπνήσει τυχόν επιθυμίες που έχετε ξεχάσει ή καταπιέσει. Ο διαλογισμός θα ήταν ιδιαίτερα χρήσιμος για να συγκεντρωθείτε σε όσα θέλετε και σκέφτεστε. Απλώς να γνωρίζετε ότι η αντίθεση της Αφροδίτης με τον Άρη στις 10/10 μπορεί να πυροδοτήσει θυμό που ίσως δεν είχατε εκφράσει ως τώρα. Τέλος, η Νέα Σελήνη στον Ζυγό, στο πεδίο της κοινότητας, την ίδια μέρα θα φέρει μια νέα αρχή στην κοινωνική σας ζωή. Η επανασύνδεση με παλιούς φίλους, η δημιουργία νέων επαφών και η ανταλλαγή ιδεών κατά τη διάρκεια ομαδικών δραστηριοτήτων θα ενισχύσουν την προσωπική σας ανάπτυξη: θα ανακτήσετε τη διάθεση για κοινωνικές επαφές, ειδικά όσοι έχετε κλειστεί στον εαυτό σας τον τελευταίο καιρό.

τήσεις ή κληρονομιές θα είναι τα βασικά θέματα που θα συζητηθούν στις 7/10, καθώς θα κορυφώνεται η σύνοδος του κυβερνήτη σας, Άρη, με τον Ερμή στον Σκορπιό, και θα πετύχετε πολλά. Την ίδια ημέρα το εξάγωνο του Άρη με τον Ουρανό θα σας ενθαρρύνει να γίνετε πιο εξωστρεφείς και θα ευνοήσει το φλερτ και τη δημιουργία ερωτικής σχέσης. Επιστρατεύστε τη γοητεία σας! Ωστόσο, η αντίθεση της Αφροδίτης με τον Άρη στις 10/10 μπορεί να δημιουργήσει πρόσφορο έδαφος για μια σύγκρουση. Ευτυχώς, η Νέα Σελήνη στον Ζυγό, στον τομέα των διαπροσωπικών σας σχέσεων, την ίδια μέρα θα εξισορροπήσει τις πιο στενές σας σχέσεις κατά τη διάρκεια των επόμενων δύο εβδομάδων και θα είναι εξαιρετική στιγμή για ξεκίνημα κάποιας συνεργασίας.

εικονογραφηση: bianka

LiFO

ΑΙΓΟΚΕΡΩΣ [22.12/19.1] Όλα έχουν να κάνουν με τις κοινωνικές σας επαφές στην αρχή της εβδομάδας, καθώς ο Ερμής είναι σε σύνοδο με την Αφροδίτη στον Σκορπιό, στον κοινωνικό σας τομέα. Η επικοινωνία με έναν στενό φίλο ή η συμμετοχή σε μια ομαδική συγκέντρωση θα ήταν ικανοποιητική και μπορεί επίσης να φέ-

Ενδεχομένως να έχετε ρίξει περισσότερο βάρος στα επαγγελματικά σας και να πρέπει να βάλετε σε προτεραιότητα την οικογένεια. Τέλος, η Νέα Σελήνη στον Ζυγό την ίδια μέρα θα φέρει μια νέα προοπτική στην καθημερινότητά σας. Τώρα είναι η στιγμή να τροποποιήσετε το πρόγραμμα γυμναστικής ή τη διατροφή σας για να βελτιώσετε την υγεία σας. Μια νέα σελίδα στα επαγγελματικά σας είναι πιθανή.

ΔΙΔΥΜΟΣ [21.5/21.6] Μια δυνατή σύνοδος μεταξύ του κυβερνήτη σας, Ερμή, και της Αφροδίτης στον Σκορπιό θα πυροδοτήσει ένα ειδύλλιο με άτομο από τον χώρο της εργασίας. Επίσης, θα είναι καλή στιγμή για συνεννοήσεις με συναδέλφους ή παρουσιάσεις ιδεών σε άτομα που θα μπορούσαν να συμβάλουν στην υλοποίησή τους. Ωστόσο, η αντίθεση της Αφροδίτης με τον Άρη μπορεί να προκαλέσει κάποια σύγκρουση με άτομα από τον χώρο της εργασίας στις 10/10. Ιδιαίτερη προσοχή στις μετακινήσεις και στη χρήση εργαλείων. Ευτυχώς, η Νέα Σελήνη στον Ζυγό στον τομέα του έρωτα την ίδια μέρα θα φέρει μια νέα αρχή στην ερωτική σας ζωή, τη δημιουργικότητα ή σε θέματα που αφορούν τα παιδιά. Εξαιρετική στιγμή για δημιουργία οικογένειας.

ΥΔΡΟΧΟΟΣ [20.1/19.2] Η σύνοδος του Ερμή με την Αφροδίτη στον Σκορπιό θα μπορούσε να φέρει μια συναρπαστική συζήτηση ή ιδέα για την εργασία σας στην αρχή της εβδομάδας. Αυτή μπορεί να είναι η ιδανική στιγμή για να προωθήσετε τα ταλέντα σας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Αν ψάχνετε για αγάπη, ο ρομαντισμός μπορεί να έρθει μέσω ενός ατόμου ή μιας δραστηριότητας που σχετίζεται με την εργασία σας. Ωστόσο, ο ρομαντισμός μπορεί να συναντήσει μια δύσκολη διαδρομή στις 10/10, καθώς η Αφροδίτη θα είναι σε αντίθεση με τον ετοιμοπόλεμο Άρη. Μια συνάντηση με πρόσωπο εξουσίας, εργοδότη ή ηλικιωμένο άτομο θα μπορούσε επίσης να είναι προβληματική. Τέλος, η Νέα Σελήνη στον Ζυγό, στο πεδίο της ανώτερης γνώσης σας, την ίδια μέρα θα μπορούσε να σας εμπνεύσει να εξερευνήσετε την πνευματικότητά σας, τον πολιτισμό σας ή μια τοποθεσία για την οποία είστε περίεργοι.

ΖΥΓΟΣ [23.9/22.10] Ο Ερμής σε σύνοδο

5-11 ο κτω β ρ ιου 2 0 26

ρει μια βαθιά γνώση για την αγάπη. Ωστόσο, η κοινωνικοποίηση θα μπορούσε να συναντήσει κάποιο εμπόδιο στις 10/10, καθώς η Αφροδίτη συγκρούεται με τον αμφιλεγόμενο Άρη. Μην μπλέξετε τη φιλία με τα ερωτικά. Τέλος, η Νέα Σελήνη στον Ζυγό, στον δημόσιο τομέα σας, την ίδια μέρα θα ξεκινήσει έναν νέο κύκλο καριέρας. Τώρα είναι η ώρα να ξεκαθαρίσετε τι θέλετε να πετύχετε και να κάνετε βήματα για να το πετύχετε. Προωθήστε τα επιτεύγματά σας με σθένος και κυνηγήστε ευκαιρίες.

ΤΑΥΡΟΣ [21.4/20.5] Αυτή την εβδομάδα πρέπει να δώσετε έμφαση στην επικοινωνία προκειμένου να επανέλθουν οι ισορροπίες. Στις 7/10 κορυφώνεται η σύνοδος Αφροδίτης - Ερμή στον Σκορπιό, επομένως θα είναι μια καλή στιγμή για ειλικρινείς συζητήσεις. Ωστόσο, η αντίθεση του Άρη στον τομέα της οικογενειακής σας ζωής με τον κυβερνήτη σας, την Αφροδίτη, στις 10/10 θα μπορούσε να προκαλέσει μια σύγκρουση.

ΚΑΡΚΙΝΟΣ [22.6/22.7] Σημαντική η εβδομάδα για τα ερωτικά και τα οικονομικά σας που σχετίζονται με επενδύσεις, καθώς στις 7/10 κορυφώνεται η σύνοδος του Ερμή με την Αφροδίτη στον Σκορπιό. Αν σκοπεύετε να ρισκάρετε ή να φλερτάρετε, η διαίσθησή σας σε συνδυασμό με τις άριστες επικοινωνιακές σας δεξιότητες θα σας βγάλουν ασπροπρόσωπους. Πολύ καλή στιγμή και για προώθηση των ταλέντων σας. Ωστόσο, η αντίθεση της Αφροδίτης με τον Άρη στις 10/10 θα μπορούσε να προκαλέσει μια σύγκρουση για τα έξοδα με τα παιδιά ή το ταίρι σας. Η διαχείριση κοινών πόρων χρήζει προσοχής. Η Νέα Σελήνη στον Ζυγό, στον οικογενειακό σας τομέα, την ίδια μέρα θα φέρει μια νέα προοπτική που αφορά την οικογενειακή σας ζωή. Αγοράστε ένα ακίνητο ή μετακομίστε σε έναν νέο χώρο που θα πληροί τις ανάγκες σας.

ΛΕΩΝ [23.7/23.8] Θέματα της οικιακής σας ζωής σάς απασχολούν αυτή την εποχή και στις 7/10, που κορυφώνεται η σύνοδος του Ερμή με την Αφροδίτη, θα είναι μια καλή στιγμή να τα επιλύσετε. Επίσης, θα ευνοηθούν και οι διαπραγματεύσεις ακινήτων. Ωστόσο, μια αποκαλυπτική συζήτηση για την οικογένειά σας θα μπορούσε να σας βοηθήσει να αφήσετε πίσω κάθε περιττό φορτίο. Στις 10/10 η Νέα Σελήνη στον Ζυγό, στον τομέα της επικοινωνίας, θα ευνοήσει ένα νέο ξεκίνημα που θα αφορά έναν κύκλο μαθημάτων ή τη βελτίωση σχέσεων με οικείους. Τώρα είναι η ώρα να πείτε την αλήθεια σας και να μοιραστείτε τις ιδέες σας. Απλώς θα πρέπει να αποφύγετε να εμπλακείτε σε μια σύγκρουση την ίδια μέρα, καθώς η Αφροδίτη θα είναι σε αντίθεση με τον μαχητικό Άρη στο ζώδιό σας.

Sudoku No 911 2

7 1 5

5 8

4 6

2 1 3 4 5

2 4

1 9

Η λύση του προηγούμενου 2 8 4 9 1 5 7 3 6

6 3 5 4 2 7 8 9 1

7 9 1 8 3 6 2 4 5

3 7 2 5 6 8 4 1 9

5 6 9 2 4 1 3 8 7

4 1 8 3 7 9 5 6 2

8 2 7 1 9 4 6 5 3

9 5 3 6 8 2 1 7 4

1 4 6 7 5 3 9 2 8

ΠΑΡΘΕΝΟΣ [24.8/22.9] Μια δυνατή σύνοδος Ερμή - Αφροδίτης στον Σκορπιό θα πυροδοτήσει τις ικανότητές σας στο φλερτ στις 7/10. Το επικοινωνιακό σας χάρισμα την καθιστά ιδανική στιγμή για να εκφραστείτε. Επιπλέον, μπορεί να σας ζητηθεί να προσφέρετε συμβουλές σε έναν φίλο. Ωστόσο, προσέξτε τις αντιπαραθέσεις στις 10/10, καθώς η Αφροδίτη θα είναι σε αντίθεση με τον ετοιμοπόλεμο Άρη. Από την άλλη πλευρά, η Νέα Σελήνη στον Ζυγό την ίδια μέρα θα ευνοήσει ένα νέο ξεκίνημα που θα αφορά τα οικονομικά. Να είστε σε εγρήγορση όσον αφορά τα ένστικτά σας, καθώς μπορεί να βρείτε μια νέα πηγή εσόδων που θα αυξήσει τα κέρδη σας.

01.10.26

LiFO 01.10.26