Τεύχος 909

Τι της βρίσκεις της Aθήνας;

Που δεν το βρίσκω εγώ;

FREE PRESS / TEYXΟΣ 909 / 17.09.2026 / ΟΛΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΘΗΝΑ!

2

LiFO

17.09.26

8 ΣΤΗΛΕΣ

index909

νικολασ σεβαστακησ

24

παραλλαγεσ

γιάννησ πανταζόπουλοσ

talking points

κώστασ αναγνωστόπουλοσ

νεοσ αγνωστοσ κοσμοσ χάρησ καλαϊτζίδησ

ιλεκτρισιτυ

ΤΙ ΤΗΣ ΒΡΊΣΚΕΙΣ ΤΗΣ ΑΘΉΝΑΣ

ΠΟΥ ΔΕΝ ΤΟ ΒΡΊΣΚΩ ΕΓΏ;

30 Hobbies Τάκης Τλούπας

20

36

Ο ΜΑΚΗΣ ΜΑΛΑΦΕΚΑΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΑΘΗΝΑΙΟΣ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ

53 ΛΕΠΤΑ ΜΕ ΤΗ

14 MADAM X στο εξωφύλλο: Αφίσα του ΕΟΤ, 1975, «Ακρόπολη τη νύχτα».

AΦΙΕΡΩΜΑ

BURGER

49 AΦΙΕΡΩΜΑ

ΚΥΨΕΛΗ

55 39

www.lifo.gr ΔΥΟ ΔΕΚΑ ΕΚΔΟΤΙΚΗ Α.Ε. ΒOΥΛΗΣ 22, 105 63 ΑΘΗΝΑ T 210 3254 290, F 210 3249 785 info@lifo.gr –––––– εκδοτης/διευθυντησ Στάθης Τσαγκαρουσιάνος chief executive officer/editor in chief Μιχάλης Μιχαήλ chief operating officer/commercial director Θανάσης Χαραμής creative director Γιάννης Καρλόπουλος διευθυντής συνταξησ Γιάννης Πανταζόπουλος διευθυντής εντυπησ εκδοσησ Τάσος Μπρεκουλάκης διευθυντής mikropragmata.lifo.gr Άρης Δημοκίδης αρχισυνταξία podcasts/vidcasts Μερόπη Κοκκίνη –––––– εμπορικο τμημα advertising director Ξένια Στασινοπούλου direct sales director Κώστας Μαντάς head of digital advertising Άννα Λαπαρδάγια direct sales Γιώργος Λυκουργιώτης advertising manager Πωλίνα Κουτσοβίλη (pkoutsovili@lifo.gr) advertising coordinator Κατερίνα Κουρμούζη (kkourmouzi@lifo.gr) head of creative Βασίλης Καψάσκης branded content managers Φιλιώ Ράγκου, Ιωάννα Παναγοπούλου digital campaign manager Γιώργος Γιαννή advertising executive Χριστίνα Καλλή –––––– ψηφιακή ανάπτυξη/προγραμματισμός lifo.gr Θανάσης Βιρβίλης, Γιώργος Ντούφας –––––– ατελιέ αrt director Μαργαρίτα Καμαριώτη, Νίκος Σιαμπανόπουλος φωτογράφοι Σπύρος Στάβερης, Πάρις Ταβιτιάν, Freddie F. διαμόρφωση ψηφιακής εκδοσης Μαρούσα Θωμά, Ελπισία Σπαθάρη υπευθυνη υλης Μαρία Δρουκοπούλου συντονισμοσ υλης Γιάννης Κωνσταντίνου διορθωση/επιμελεια κειμένων Μυρτώ Αθανασοπούλου, Μαρία Μανθοπούλου –––––– συντακτικη ομαδα Θοδωρής Αντωνόπουλος, Λουίζα Αρκουμανέα, Μίνα Καλογερά, Ντίνα Καράτζιου, Θοδωρής Κουτσογιαννόπουλος, Τίνα Μανδηλαρά, Μαρία Παππά, Χρήστος Παρίδης, Δημήτρης Πολιτάκης, Γιώργος Τσαγκόζης συνεργατεσ Τζούλη Αγοράκη, Έφη Ανέστη, Αλέξανδρος Βουρλάκος, Ειρήνη Γιαννάκη, Λίνα Ιντζεγιάννη, Χάρης Καλαϊτζίδης, Ερωφίλη Κόκκαλη, Υρώ Κολιακουδάκη, Χρυσέλλα Λαγαρία, Στέλλα Λιζάρδη, Νίκος Γ. Μαστροπαύλος, Νίκη Μηταρέα, Αγιάτη Μπενάρδου, Σταυρούλα Παπασπύρου, Νικόλας Σεβαστάκης, Δέσποινα Τριβόλη, Φώντας Τρούσας, Θοδωρής Τσάτσος, Φώφη Τσεσμελή, Νίκος Τσέφλιος, Κορίνα Φαρμακόρη αρχισυνταξία ειδησεων Λία Φασόλη newsroom Αγάπη Βαρούνη, Μιχάλης Γιαννακίδης, Βασιλική Δρίβα, Ναζιγκέν Μάμο, Μαρία Μπαρλή, Ελένη Ποσνακίδου –––––– podcasts/vidcasts καμερα-μονταζ Γεράσιμος Δομένικος, Ελευθερία Λασκαρίδου ηχοληψια Φαίδωνας Κτενάς, Αλέξανδρος Αντωνίου social media Άκης Κατσούδας –––––– λογιστηριο οικονομική διεύθυνση Δημήτρης Τασιόπουλος λογιστήριο Βασίλης Κοτρωνάκης, Άκης Ιωάννου, Έφη Ηλιοπούλου γραμματεία Βιβίκα Ανδριανάτου –––––– κωδικος εντυπου 7639 –––––– μετοχος/νομιμοσ εκπροσωποσ Ευστάθιος Τσαγκαρουσιάνος –––––– MET 230578

παρακαλουμε ανακυκλωστε

LiFO 17.09.26

3

Feedback

5

ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ

Η Αθήνα βρομάει και ο Χάρης Δούκας ψάχνει την επόμενη καρέκλα

ΟΠΤΙΚΗ ΓΩΝΙΑ

Θα λέμε στο ΑΙ να διαβάσει για εμάς Ντοστογιέφσκι;

Αρκεί μια βόλτα στους δρόμους της πρωτεύουσας για να καταλάβεις τι δεν πάει καλά. Η πόλη έχει εγκαταλειφθεί, την ώρα που ο δήμαρχός της δείχνει να ασχολείται περισσότερο με την επόμενη μέρα του ΠΑΣΟΚ.

podcasts που αξίζει να ακούσετε

ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΥ

Πώς θα γίνει πιο ελκυστική η ανάγνωση;

4

LiFO

LiFO.gr ti δ ι α β α σ α με αυ τη την εβ δομ α δ α σ το

Το περασμένο Σαββατοκύριακο βρέθηκα στο Πεδίον του Άρεως, όπου οργανώνεται φέτος το 54ο Φεστιβάλ Βιβλίου, έως και τις 20 Σεπτεμβρίου, με πλούσιο πρόγραμμα: 210 εκδοτικοί οίκοι, 285 περίπτερα και περισσότερες από 200 πολιτιστικές εκδηλώσεις. Η κεντρική θεματική, με τον φιλόδοξο τίτλο «Βιώσιμη Ανάπτυξη. Το βιβλίο ως αρχιτέκτονας του αύριο», εστιάζει στην καλλιέργεια της κοινωνικής ευθύνης απέναντι στον πλανήτη και στις επόμενες γενιές, θέτοντας στο επίκεντρο την κλιματική κρίση. Στην Κεντρική Σκηνή μια συζήτηση βιβλιοφιλικού ενδιαφέροντος τραβά την προσοχή μου. Τη διοργανώνουν από κοινού ο Σύνδεσμος Εκδοτών Βιβλίου και το Δίκτυο για τα Δικαιώματα του Παιδιού και αφορά τη λειτουργία και τη σημασία των βιβλιοθηκών. Φτάνω τη στιγμή που μία βιβλιοθηκονόμος αναλύει πώς τα κόμικς και τα graphic novels μπορούν να κάνουν ελκυστική την ανάγνωση στα παιδιά. Το ερώτημα που διατυπώνεται αμέσως μετά: «Πώς να συνομιλήσουμε με τα παιδιά ενώ ερχόμαστε από έναν άλλον κόσμο, αναλογικό;» δεν λέει να φύγει από το μυαλό μου. Είναι εμφανής σε όσα ακούω η κοπιώδης και σχεδόν σισύφεια προσπάθεια που καταβάλλεται σε όλες τις σχολικές βιβλιοθήκες της χώρας για να φέρουν τα παιδιά πιο κοντά στην ανάγνωση. Τα αποτελέσματα της έρευνας PISA 2025 του ΟΟΣΑ για τις επιδόσεις των Ελλήνων μαθητών, που ήρθαν στη δημοσιότητα πρόσφατα, είναι αποκαρδιωτικά. Η ψηφιακή εποχή και η παντοκρατορία της οθόνης απειλούν να αφανίσουν ακόμα και τις πιο βασικές δεξιότητες. Όταν ακόμα και οι ενήλικες που μεγάλωσαν σε μια αναλογική εποχή δυσκολεύονται να συγκεντρωθούν, ελέω ψηφιακών περισπασμών, ακόμα και στην ανάγνωση μιας σελίδας, τι προσδοκίες μπορούμε να έχουμε από τα παιδιά;

pageviews

ΤΗΣ ΕΙΡΗΝΗΣ ΓΙΑΝΝΑΚΗ

Πάντα υπήρχε ένα ανέκδοτο που συνόδευε τις συζητήσεις για την Αθήνα: «Μπορεί να γίνει χειρότερη;». Τελικά, ήρθε ο σημερινός δήμαρχος να μας αποδείξει ότι μπορεί. Όποιος περπατήσει στην πόλη θα διαπιστώσει κάτι σχεδόν σουρεαλιστικό στην Αθήνα του 2026. Η πόλη γίνεται όλο και πιο βρόμικη, πιο αφρόντιστη και πιο δύσκολη στην καθημερινότητά της, την ώρα που ο δήμαρχός της μοιάζει να βρίσκεται διαρκώς κάπου αλλού. Σε μια συνεδρίαση, σε μια πολιτική συζήτηση, σε ένα ταξίδι, σε μια κομματική διαβούλευση, στην επόμενη εσωκομματική εξίσωση του ΠΑΣΟΚ ή ακόμη και σε μια συζήτηση για την ΕΛΑΣ του Αλέξη Τσίπρα. Παντού, εκτός από εκεί όπου τον χρειάζονται περισσότερο: στους δρόμους της Αθήνας. Θα αναρωτηθεί κάποιος: είναι θέμα αισθητικής; Μα προφανώς και όχι. Είναι θέμα στοιχειώδους λειτουργίας μιας πόλης. Είναι θέμα καθαριότητας, δημόσιου χώρου, ασφάλειας, καθημερινότητας. Είναι, τελικά, θέμα του αν μια πρωτεύουσα μπορεί να προσφέρει στους κατοίκους της τα απολύτως βασικά. Η Αθήνα, το ξέρουμε όλοι, δεν είναι εύκολη πόλη. Αυτό που χρειάζεται, όμως, δεν είναι παρά τα στοιχειώδη: να μαζεύονται τα σκουπίδια, να λειτουργούν οι υπηρεσίες της, να μπορεί ο πεζός να περπατήσει χωρίς να κάνει καθημερινά σλάλομ ανάμεσα σε κάδους, μηχανάκια, λεκάνες, καναπέδες, τραπεζοκαθίσματα και διαλυμένα πεζοδρόμια. Ειδικά αυτή την περίοδο, τα κολλώδη πεζοδρόμια, με μπόλικη γλίτσα και μάκα, έχουν γίνει μια καθημερινή μάστιγα που σε κάνει να ντρέπεσαι για την πόλη στην οποία ζεις. Μια εικόνα παρακμής που δεν χρειάζεται καμιά σπουδαία πολιτική ανάλυση για να την αντιληφθείς, αρκεί να περπατήσεις λίγα τετράγωνα. Και δεν είναι ανάγκη να φτάνουμε στο σημείο να λέμε: «Μια βροχή θα μας σώσει». Και είναι αλήθεια ότι ο κ. Δούκας δείχνει τα αντανακλαστικά του μόνο όταν χτυπά το αριστερόμετρο. Στα υπόλοιπα, όμως, κυριαρχεί όλο και περισσότερο η αίσθηση ότι η πόλη έχει μπει στον αυτόματο πιλότο. Αυτό που περιμένει κανείς από έναν δήμαρχο δεν είναι θαύματα αλλά να υπάρχει η αίσθηση ότι κάποιος έχει την ευθύνη της πόλης και την αναλαμβάνει πλήρως. Αντί γι’ αυτό, έχει αρχίσει να επικρατεί μια περίεργη αίσθηση εγκατάλειψης. Σαν η Αθήνα να συνεχίζει να λειτουργεί μόνη της και η δημοτική αρχή να θεωρεί ότι αρκεί να ανακοινώνει δράσεις για να αποδεικνύει ότι κάπου υπάρχει, πίσω από ένα γραφείο.

ΣΙΝΕΜΑ Οι πρώτες εικόνες από το Cinobo Όπερα & Bar 2046 Η ομάδα του Cinobo, που ανέλαβε το Cinobo Όπερα, δημιούργησε το πρώτο μπαρ της πόλης «κρυμμένο» μέσα σε ένα σινεμά, που ανοίγει στις 17 Σεπτεμβρίου. ΤΗΣ ΜΙΝΑΣ ΚΑΛΟΓΕΡΑ

Η Αθήνα έχει ανάγκη από κινηματογραφικές αίθουσες, χώρους που μπορούν να σε ταξιδέψουν για λίγο σε διαφορετικούς κόσμους, να σε συγκινήσουν, να σε εμπνεύσουν, να σου δείξουν κάτι που ίσως δεν ήξερες ότι χρειαζόσουν. Παρ’ όλα αυτά, λιγοστεύουν. Αυτή κόντεψε να είναι και η μοίρα αυτού του χώρου: όταν ετοιμαζόταν να αλλάξει χέρια, υπήρχε σοβαρό ενδεχόμενο να αλλάξει και χρήση, καθώς οι άνθρωποι που είχαν κάνει προσφορά για τον χώρο προέρχονταν από το θέατρο. «Εμείς μπήκαμε επιθετικά στη διεκδίκηση γι’ αυτόν τον λόγο ακριβώς», μου εξηγεί η Δάφνη Μπεχτσή. «Θα είχε πρόβλημα ο κινηματογράφος στο κέντρο αν άλλαζε χρήση αυτό το σινεμά – πού θα προβάλλονταν οι ταινίες;» Όταν το Cinobo πήρε αυτό το σινεμά, δεν υπήρχαν ούτε χρήματα ούτε χρόνος για μια μεγάλη ανακαίνιση. Από τη μέρα που μπήκε στο δίκτυό τους μέχρι τη στιγμή που τέθηκε ξανά σε λειτουργία μεσολάβησαν μόλις δύο εβδομάδες. «Απλά το καθαρίσαμε, φτιάξαμε εικόνα και ήχο, το βάψαμε όλο γκρι, γιατί ήταν σαν παιδική χαρά, και ξεκινήσαμε να το δουλεύουμε». Δούλεψαν τον χώρο και το πρόγραμμα με τόσο μεράκι και αγάπη που η αίθουσα τετραπλασίασε τα εισιτήριά της.

Ακολουθήστε τα podcasts της LiFO στην Apple, στο Spotify ή στο LiFO.gr

1

Πότε θα σταματήσει να μας νοιάζει τι θα πει ο κόσμος; «ΨΥΧΗ ΚΑΙ ΣΩΜΑ» ΜΕ ΤΗΝ ΤΖΟΥΛΗ ΑΓΟΡΑΚΗ

2

Ποιος σκότωσε την κόρη του βιομηχάνου; «ΑΛΗΘΙΝΑ ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ» ΜΕ ΤΟΝ ΝΙΚΟ ΤΣΕΦΛΙΟ

3

Θέμις Μπαζάκα: «Το “Fatherland” είναι από τις καλύτερες ταινίες που έχω δει» «ΤΗΕ REVIEW» ΜΕ ΤΗ ΒΕΝΑ ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΥ

4

Μυρτώ Αλικάκη, επιστρέφουν τελικά τα «Υπέροχα Πλάσματα»; «ΡΩΤΑ ΜΕ Ο,ΤΙ ΘΕΣ» ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΝΑ ΚΟΚΟΡΗ

5

Σκληρές Αλήθειες: Ο Άρης Δημοκίδης απαντά στις ερωτήσεις των ακροατών (2026 edition) «ΣΚΛΗΡΕΣ ΑΛΗΘΕΙΕΣ» ΜΕ ΤΟΝ ΑΡΗ ΔΗΜΟΚΙΔΗ

17.09.26

LiFO 17.09.26

5

Η «Μεγάλη Μπλε Αποστολή» Τα παιδιά πρωταγωνιστές στη μεγάλη συμμαχία για το νερό.

6

LiFO

17.09.26

Τ

α Υπουργεία Παιδείας, Θρησκευμάτων & Αθλητισμού και Περιβάλλοντος & Ενέργειας μαζί με την ΕΥΔΑΠ αναλαμβάνουν πρωτοβουλία ευαισθητοποίησης αλλά και βιωματικής εκπαίδευσης των παιδιών του δημοτικού για το νερό. Η αλλαγή του κλίματος, με τα μεγάλα διαστήματα ξηρασίας και τις πολύ υψηλές θερμοκρασίες, σε συνδυασμό με την αλόγιστη χρήση του νερού και τις απώλειες στα δίκτυα, αναδεικνύουν την ανάγκη για άμεση κινητοποίηση όλων μας. Το διαθέσιμο νερό λιγοστεύει και δεν γίνεται να μείνουμε άλλο αδρανείς. Μπορεί όμως μια σχολική τάξη να συμβάλει στην προστασία του νερού; Μπορούν τα παιδιά να καταλάβουν την έννοια της σπατάλης και να την εντοπίσουν στο περιβάλλον τους; Μπορεί μια ομάδα μικρών ερευνητών να συνεργαστεί για να αναζητήσει λύσεις; Μπορούν οι μαθητές δημοτικού να ενεργοποιήσουν τις οικογένειές τους και, μέσα από αυτές, τις τοπικές κοινότητες; Οι απαντήσεις θα δοθούν με την ολοκλήρωση της «Μεγάλης Μπλε Αποστολής: Τα παιδιά σώζουν το νερό», του πανελλήνιου σχολικού διαγωνισμού για τη βιώσιμη διαχείριση του νερού που θα πραγματοποιηθεί το σχολικό έτος 2026-2027 και απευθύνεται σε μαθητές Δ΄, Ε΄ και ΣΤ΄ Δημοτικού. Πρόκειται για κοινή πρωτοβουλία του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας και της ΕΥΔΑΠ, η οποία έχει στόχο την περιβαλλοντική αφύπνιση και τη βιωματική εκπαίδευση, καθώς και την επιβράβευση της δημιουργικότητας των παιδιών. Η σύμπραξη που συνδέει την εκπαιδευτική διαδικασία με την περιβαλλοντική δράση, αξιοποιώντας και την εμπειρία διαχείρισης του κύκλου του νερού από την ΕΥΔΑΠ, φιλοδοξεί να γίνει σημείο αναφοράς στην προσπάθεια δημιουργίας μιας πλατιάς κοινωνικής συμμαχίας για το νερό. Στον διαγωνισμό μπορούν να συμμετέχουν σχολεία από όλη την Ελλάδα, κάνοντας το μήνυμα εξοικονόμησης νερού ακόμα πιο ηχηρό. Ο διαγωνισμός προχωρά πέρα από την απλή ενημέρωση, ενθαρρύνοντας την ενεργή συμμετοχή των μαθητών. Οι μαθητές αναλαμβάνουν δράση: χαρτογραφούν τη χρήση του νερού στο σχολείο τους, καταγράφουν δεδομένα, πραγματοποιούν έναν τυπικό «υδρο-έλεγχο», εντοπίζουν πιθανά σημεία σπατάλης και σχεδιάζουν ένα ρεαλιστικό πλάνο εξοικονόμησης. Στη συνέχεια, μοιράζονται όσα ανακάλυψαν με τη σχολική κοινότητα και δημιουργούν ομαδικά έργα, προτείνοντας λύσεις για την υπεύθυνη χρήση του νερού. Έτσι, η γνώση μετατρέπεται σε πράξη και το σχολείο σε ένα ζωντανό εργαστήριο συνεργασίας και βιώσιμης διαχείρισης. Κυρίως, όμως, τα παιδιά γίνονται φορείς του μηνύματος «μαζί για το νερό», μεταφέροντάς το από την τάξη στο σπίτι και από εκεί στην ευρύτερη κοινωνία.

ΜΙΑ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗ ΝΕΑ ΓΕΝΙΑ

Η «Μεγάλη Μπλε Αποστολή» αποτελεί τη νεότερη σελίδα μιας εκπαιδευτικής διαδρομής της ΕΥΔΑΠ που ξεκίνησε πριν από περισσότερες από τρεις δεκαετίες. Η περιβαλλοντική εκπαίδευση αποτελεί διαχρονικά σημαντικό μέρος της κοινωνικής παρουσίας της εταιρείας. Μέσα από δράσεις που απευθύνονται στη νέα γενιά, η ΕΥΔΑΠ επιδιώκει να κάνει κατανοητές στους μικρούς πολίτες της χώρας έννοιες όπως ο κύκλος και η διαχείριση του νερού, η υπεύθυνη χρήση του και η προστασία του περιβάλλοντος. Η βιωματική μάθηση, το παιχνίδι, η εξερεύνηση και η ενεργός συμμετοχή αξιοποιούνται ώστε η γνώση να συνδέεται με την καθημερινότητα και να μπορεί να μετατραπεί σε υπεύθυνη συμπεριφορά. Σε αυτήν τη φιλοσοφία εντάσσεται το «Ταξίδι του Σταγονούλη», ένα περιβαλλοντικό πρόγραμμα που λειτουργεί συμπληρωματικά προς την εκπαιδευτική διαδικασία. Τα παιδιά γνωρίζουν βασικές έννοιες γύρω από το νερό και τη διαχείρισή του, κατανοούν περιβαλλοντικές αξίες και παρακολουθούν τον κύκλο διαχείρισης του νερού από την ΕΥΔΑΠ.

«Επένδυση στη συνεργασία, στη γνώση και στη νέα γενιά»

Στόχος είναι τα ερεθίσματα και οι γνώσεις που αποκτούν να καλλιεργούν περιβαλλοντικές ευαισθησίες που μπορούν να μετατραπούν σε πρωτοβουλία και δράση. Μια άλλη πτυχή αυτής της εκπαιδευτικής διαδρομής αναδεικνύει το εκπαιδευτικό πρόγραμμα «Σπάμε το Φράγμα της Μηχανικής». Με επίκεντρο το Φράγμα του Μαραθώνα, το νερό συναντά την ιστορία και την τεχνολογία. Μέσα από ομαδικές δραστηριότητες, παιχνίδι εξερεύνησης και υλικό από το Ιστορικό Αρχείο της ΕΥΔΑΠ, τα παιδιά ανακαλύπτουν πώς κατασκευάστηκε ένα εμβληματικό έργο υποδομής σχεδόν έναν αιώνα πριν, ποια τεχνολογία χρησιμοποιήθηκε, ποιοι άνθρωποι εργάστηκαν γι’ αυτό και ποια υπήρξε η διαχρονική κοινωνική και τεχνολογική σημασία του. Με τον πανελλήνιο σχολικό διαγωνισμό η «Μεγάλη Μπλε Αποστολή», αυτή η μακρόχρονη εκπαιδευτική εμπειρία αποκτά πλέον πανελλαδική διάσταση και συναντά τη θεσμική σύμπραξη με την πολιτεία. Η νέα πρωτοβουλία δεν ζητά από τα παιδιά μόνο να γνωρίσουν καλύτερα το νερό αλλά και να διερευνήσουν πραγματικές προκλήσεις στο δικό τους περιβάλλον, να συνεργαστούν, να αξιοποιήσουν δεδομένα και να αναπτύξουν εφαρμόσιμες λύσεις. Από την περιβαλλοντική ενημέρωση και τη γνωριμία με την ιστορία των υποδομών έως την ενεργό συμμετοχή των μαθητών στην αναζήτηση λύσεων, ο άξονας παραμένει σταθερός: επένδυση στη συνεργασία, στη γνώση και στη νέα γενιά. Γιατί η βιώσιμη διαχείριση του νερού δεν είναι μόνο ζήτημα μεγάλων έργων, υποδομών και τεχνολογίας. Προϋποθέτει συνένωση δυνάμεων, ενημερωμένους πολίτες, υπεύθυνες καθημερινές επιλογές και μια διαφορετική κουλτούρα γύρω από έναν φυσικό πόρο που δεν είναι ανεξάντλητος. Η «Μεγάλη Μπλε Αποστολή» αποτελεί το επόμενο βήμα αυτής της πορείας, δίνοντας στα ίδια τα παιδιά και στα σχολεία τον πρωταγωνιστικό ρόλο και διευρύνοντας το μήνυμα της συνεργασίας και της ολιστικής διαχείρισης από τη σχολική αίθουσα στην οικογένεια και από εκεί στην κοινωνία. Γιατί το μέλλον του νερού δεν αφορά μόνο τις επόμενες γενιές. Χτίζεται μαζί τους, από σήμερα.

«Μια πλατιά κοινωνική συμμαχία για το νερό» LiFO 17.09.26

7

• Μπορεί να διαλυθεί η Μεγάλη Βρετανία; • Η μεγάλη πληγή της διαφθοράς στην Ουκρανία • «Μην είστε τοξικοί!»: Πώς οι πολιτικοί εργαλειοποιούν τη θετική ψυχολογία

17 σ ε π τ ε μβ ρι ου 202 6

alk of the town

909

Πέρα από τον Κασιδιάρη

Παγιώνεται πλέον μια μπρουτάλ αμεσότητα που περιφρονεί τη γνώση ως αδυναμία ή ελιτίστικη υπόθεση και ανεβάζει τη ζήτηση της ακροδεξιάς. απ ό τ ο ν ν ι κόλ α σεβαστάκ η

ΠΑΡΑΛΛΑΓΕΣ

8

LiFO

Κανονικά, στις κοινωνίες του θορύβου, και μόνο το να μιλάς και να ασχολείσαι με τον Κασιδιάρη είναι σαν τον εγκαθιστάς στο κέντρο της προσοχής. Ο «τίτλος» απονέμεται από την αχόρταγη δημοσιότητα και την πορνογραφία της εικόνας. Αυτό όμως, ενώ είναι σωστό σε φιλοσοφικό επίπεδο, δεν μπορεί να το ακολουθήσουμε στην πράξη. Κανείς δεν μπορεί να αποσιωπά δημοσιογραφικά είτε ως κριτικός αναλυτής πρόσωπα που παίζουν, υπογείως ή ευθέως, στο πολιτικό παιχνίδι. Αφήνοντας όμως έξω τη νομική συζήτηση για τις δυνατότητες πολιτικής καθόδου του αποφυλακισμένου τέως χρυσαυγίτη, στέκομαι, αναπόφευκτα, στο τι ψάχνει να εκφράσει αυτό το πρόσωπο και η κίνηση γύρω από αυτό.

17.09.26

LiFO 17.09.26

9

TALKING POINTS Ο Κασιδιάρης, λοιπόν, υπάρχει ως ανθρωπότυπος μέσα στην κοινωνία, ανεξάρτητα από τον συγκεκριμένο άνθρωπο και τις προθέσεις του. Υφίσταται σε επίπεδο ζήτησης, αφού ένας κόσμος έχει ταυτιστεί με ένα ακροδεξιό φάσμα ιδεών και συναισθημάτων. Μπορεί αυτές οι ιδέες να είναι εξαιρετικά περιορισμένες και φτωχές, εκείνο όμως που μετράει είναι ότι έχει διαμορφωθεί ένα συναίσθημα που επιλέγει ως «ήρωα» τον Κασιδιάρη. Το ότι χρησιμοποιείται από καιρό το μικρό όνομα και μάλιστα με ένα υποκοριστικό (Ηλίας - «Λιάκος») είναι δείγμα μιας οικειότητας που τρέφει προσδοκίες ή κατασκευάζει κάτι θερμό. Είναι αυτό το ίδιο συναίσθημα με το οποίο έχουμε ήδη συναντηθεί εκ του σύνεγγυς και στον ψηφιακό κόσμο. Όλες αυτές οι φωνές που παρουσιάζουν το έθνος υπό κατοχή από κάποιους εισβολείς της «Αφρικής» ή της «Ασίας», όλες οι σαρωτικές καταδίκες για τη Μεταπολίτευση ως υποθετικά αριστερού καθεστώτος σήψης και διαφθοράς, όλες οι χειρονομίες χυδαίας άρνησης της διαφορετικότητας και των ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων και οι εκδοχές μανικής αναζήτησης της υπεροπλίας και της αστυνομικής επιβολής, όλα αυτά έχουν τα δικά τους κοινά. Πολλές από αυτές τις ιδέες έχουν φυτρώσει εδώ και χρόνια, αναπτύχθηκαν στις ρίζες του παλαιού χρυσαυγιτισμού και ανακυκλώνονται, πάλι, με καινούργιες προσθήκες. Υπάρχει αναμφίβολα κάτι επίμονα αυταρχικό που παρασιτεί σε αιτήματα λαϊκής δικαιοσύνης, συγχέοντας κατά σύστημα τη δικαιοσύνη με τη θεαματική τιμωρία και την ψυχο-εκτονωτική εκδίκηση. Κάτι Αν θέλουμε να που έχει μετατρέψει τις προσδοκίες «εξυγίανσης των αποτρέψουμε την θεσμών» σε κυνήγι διαφόρων εχθρών, δίχως κανένα ενδυνάμωση του πολιτικό βάθος και σχέδιο, πέρα από την ηλεκτρική διέγερση που προκαλεί σε έναν κόσμο το να προξενεί «κασιδιαρισμού», «φόβο». χρειαζόμαστε Βλέπει κανείς μια διέγερση, τα μούσκουλα ως απόπερισσότερα από την δειξη ανθεκτικότητας και, φυσικά, τη δηλητηριώδη αισθητικοποίηση της εθνικής υπεροχής (ως κακοφορηθική μας αγανάκτηση μισμένης ιδέας περί ανδρείας). για ένα πρόσωπο ή Δεν είναι καινούργια πράγματα όλα αυτά. Υπήρξαν νομικά αντίμετρα και γέννησαν μάλιστα πολιτικά την ισχυροποιημένη και προσδοκίες από Χρυσή Αυγή της δεκαετίας του 2010, στον τότε κύκλο των κοινωνικών θυμών και της κατάρρευσης του αποφάσεις του Άρειου παλαιού δικομματισμού. Σήμερα, φαινομενικά, αυτός Πάγου. ο χώρος βρίσκεται πολυδιασπασμένος πολιτικά και κάποιες δυνάμεις του εμφανίζονται επιμελημένα πιο «μετριοπαθείς», αν όχι πρόθυμες για συμβιβασμούς με τον συμβατικό συντηρητικό χώρο. Το καινούργιο είναι όμως οι ευκαιρίες που προσφέρουν οι πλατφόρμες, η επίσης σε έκσταση εικονιστική σφαίρα που έχει εξελιχθεί σε ένα σύμπαν με fakes και τρολ. Η επικοινωνία ως αισθητική της βίας είχε πάντα τη σημασία της στην ακροδεξιά, τώρα όμως οι τεχνολογίες, τα νεανικά κοινά και οι «λογαριασμοί» λειτουργούν ως προσθετικά μέλη για νέες ποικιλίες προπαγάνδας. Και πώς να μην υπολογίσουμε το βάρος της συγκυρίας; Πέρα από εμάς, μια τραμπική συναισθηματική σφαίρα έχει εγκαταστήσει μια παγκόσμια αντιδραστική φούσκα με αιχμή τη λατρεία της ισχύος, την επιστροφή στην κουλτούρα του πολέμου και την απατηλή (αλλά φωνακλάδικη) «δικαίωση» μιας κατακτητικής και γεμάτης περιφρόνησης «αρρενωπότητας». Ορισμένες πεποιθήσεις που πριν από δέκα χρόνια κολυμπούσαν μόνο στην άκρα δεξιά, όπως η θεωρία περί φυλετικής-πολιτισμικής αντικατάστασης των λευκών χριστιανών Ευρωπαίων από λαούς του Νότου, έχουν περάσει στην κοινωνική βάση και κομμάτων της συμβατικής δημοκρατικής σκηνής. Ανάλογες φαντασιώσεις ευνουχισμού και θυματοποίησης (των κανονικών ανδρών και γυναικών, της οικογένειας κ.λπ.) έχουν αποικίσει τα λόγια και τις σκέψεις πολύ περισσότερων ανθρώπων – πέρα από το αν αισθάνονται ή και ψηφίζουν άκρα δεξιά. Πάνω απ’ όλα: η φαντασμαγορία μιας δύναμης που θα διαλύσει όλα τα προβλήματα διώχνοντας, με μια σκούπα ή με κλοτσιές, τα μίζερα θεάματα, τους εξαθλιωμένους, τους πεινασμένους, σαν ένα είδος τεχνητού καθαρισμού που θα ξαναγεννήσει με μαγικό τρόπο μια άφθαρτη χώρα και καινούργιες, λευκασμένες πόλεις. Δεν χρειάζεται αυτό επιχειρήματα ούτε θεωρητικά μανιφέστα, γιατί «πρόγραμμα» γίνεται η ίδια η μπρουτάλ αμεσότητα που περιφρονεί τη γνώση ως αδυναμία ή ματαιόσπουδη, ελιτίστικη υπόθεση. Γι’ αυτόν τον ύστερο φασισμό των συναισθημάτων, γνώση είναι τελικά μόνο η εξουσία της ισχύος σαν σιδερογροθιά ή λάμα μαχαιριού. Αν θέλουμε, επομένως, να αποτρέψουμε την ενδυνάμωση του «κασιδιαρισμού», χρειαζόμαστε περισσότερα από την ηθική μας αγανάκτηση για ένα πρόσωπο ή νομικά αντίμετρα και προσδοκίες από αποφάσεις του Άρειου Πάγου. Το αντίδοτο είναι μια τριπλή, παράλληλη μάχη ενάντια στην κοινωνική υποβάθμιση της ζωής, στα είδωλα της υπεροχής και της επιβολής (σε κάθε πεδίο) και στον ολιγαρχικό επαγγελματισμό που κάνει τη δημοκρατία να μαραζώνει, μετατρέποντάς τη σε μια νυσταλέα υπόθεση βολεμένων. Δεν υπάρχουν ευκολίες με αυτόν τον νέο φασισμό, ακριβώς επειδή δεν είναι μόνο μια λούμπεν και περιθωριακή περίμετρος αλλά έχει κάποια ερείσματα και υπαρκτά, πρόθυμα ακροατήρια. Το στοίχημα είναι πάντα η διαμόρφωση μιας άλλης συναισθηματικής και λαϊκής νοημοσύνης. Τα δικαστήρια, οι εκλογικές νομοθεσίες ή ο καθηγητικός «ορθολογισμός» (μας) δεν μπορούν να κάνουν πολλά σε αυτή την εποχή των τεράτων.

Μπορεί να διαλυθεί η Μεγάλη Βρετανία; Ο Τριαντάφυλλος Καρατράντος, δρ. Ευρωπαϊκής Ασφάλειας και Νέων Απειλών, επιστημονικός συνεργάτης ΕΛΙΑΜΕΠ, εξηγεί.

α π ό τ ο ν γ ι ά ν ν η π α ν τα ζ ό π ουλο

ΠΑΡΑΛΛΑΓΕΣ

LiFO

Τι μπορεί να σημάνει η συμφωνία της Σκωτίας, της Ουαλίας και της Βόρειας Ιρλανδίας; Είναι κυρίως συμβολική ή μπορεί πράγματι να αλλάξει τους συσχετισμούς απέναντι στο Γουέστμινστερ; Η συμφωνία έχει ισχυρό συμβολισμό αλλά δεν πρέπει να υποτιμηθεί πολιτικά. Υπογράφηκε από τους ηγέτες του SNP, του Plaid Cymru και του Sinn Féin με την κομματική τους ιδιότητα και όχι ως δεσμευτική διακυβερνητική συμφωνία. Δεν αλλάζει, επομένως, από μόνη της τους συνταγματικούς συσχετισμούς. Δημιουργεί, όμως, ένα κοινό μέτωπο πολιτικής πίεσης προς το Γουέστμινστερ και συνδέει τρεις διαφορετικές εθνικές διεκδικήσεις με ένα κοινό αίτημα: το δικαίωμα αυτοδιάθεσης. Η πραγματική της σημασία θα κριθεί από το εάν αυτή η συνεργασία αποκτήσει συνέχεια, κοινές πολιτικές πρωτοβουλίες και, κυρίως, ευρύτερη κοινωνική νομιμοποίηση.

Talk of the Town

10

τριαντάφυλλος καρατράντος

Για πρώτη φορά οι τρεις αυτές χώρες έχουν ταυτόχρονα ηγεσίες που μιλούν ανοιχτά για ανεξαρτησία. Βλέπετε να διαμορφώνεται ένα νέο πολιτικό μοντέλο στο Ηνωμένο Βασίλειο; Αυτό που διαμορφώνεται δεν είναι ακόμη πολιτικό μοντέλο, αλλά μια νέα συνταγματική δυναμική. Για πρώτη φορά των τριών αποκεντρωμένων διοικήσεων ηγούνται πολιτικοί που αμφισβητούν, με διαφορετικό τρόπο, τη σημερινή μορφή του Ηνωμένου Βασιλείου. Ωστόσο, οι επιδιώξεις τους δεν ταυτίζονται: η Σκωτία επιδιώκει ανεξάρτητο κράτος, το Sinn Féin επανένωση της Ιρλανδίας και το Plaid Cymru κινείται σε κοινωνία όπου η ανεξαρτησία διαθέτει μικρότερη υποστήριξη. Επομένως, το πιθανότερο ενδιάμεσο αποτέλεσμα δεν είναι η άμεση διάλυση, αλλά η πίεση για μια πιο συνομοσπονδιακή, πολυεθνική και λιγότερο συγκεντρωτική Βρετανία. Πόσο πιθανό είναι να οδηγηθούμε τα επόμενα χρόνια σε ένα δεύτερο δημοψήφισμα για την ανεξαρτησία της Σκωτίας και σε δημοψήφισμα για την επανένωση της Ιρλανδίας; Τι θα μπορούσε να συμβεί αν τα δύο αιτήματα συμπέσουν χρονικά; Ένα δεύτερο δημοψήφισμα στη Σκωτία είναι πολιτικά πιθανό, αλλά θεσμικά δύσκολο. Το Ανώτατο Δικαστήριο έχει κρίνει ότι το σκωτσέζικο Κοινοβούλιο δεν μπορεί να το προκηρύξει μονομερώς· απαιτείται ουσιαστικά συναίνεση του Γουέστμινστερ. Στη Βόρεια Ιρλανδία, αντίθετα, υπάρχει σαφής νομική οδός μέσω της Συμφωνίας της Μεγάλης Παρασκευής, εφόσον ο αρμόδιος υπουργός εκτιμήσει ότι είναι πιθανή μια πλειοψηφία υπέρ της επανένωσης. Η ταυτόχρονη διεξαγωγή τους θα μετέτρεπε δύο επιμέρους ζητήματα σε συνολική κρίση του βρετανικού κράτους, προκαλώντας παράλληλες διαπραγματεύσεις για σύνορα, χρέος, ασφάλεια και διεθνείς συμφωνίες. Αν η Σκωτία, η Ουαλία ή η Βόρεια Ιρλανδία αποχωρήσουν τελικά από το Ηνωμένο Βασίλειο, ποιο θα είναι το μεγαλύτερο γεωπολιτικό κόστος για τη Βρετανία: οικονομικό, στρατιωτικό ή διπλωματικό; Η περίπτωση της Σκωτίας, για παράδειγμα, εγείρει ήδη ερωτήματα για την ευρωπαϊκή ασφάλεια, τον συντονισμό των ενόπλων δυνάμεων και τη βρετανική πυρηνική αποτροπή. Το οικονομικό κόστος θα ήταν σημαντικό, αλλά το αμεσότερο γεωπολιτικό πλήγμα, ιδιαίτερα στην περίπτωση της Σκωτίας, θα ήταν στρατιωτικό και στρατηγικό. Στη Σκωτία βρίσκονται οι βάσεις Faslane και Coulport, δηλαδή ο πυρήνας της βρετανικής πυρηνικής αποτροπής. Μια απαίτηση απομάκρυνσης των πυρηνικών υποβρυχίων θα δημιουργούσε εξαιρετικά σύνθετο και δαπανηρό πρόβλημα μετεγκατάστασης, επηρεάζοντας τη βρετανική θέση στο ΝΑΤΟ. Μακροπρόθεσμα, όμως, ίσως βαρύτερη να ήταν η διπλωματική απώλεια: ένα μικρότερο Ηνωμένο Βασίλειο θα διέθετε μειωμένο πολιτικό βάρος και δυσκολότερα θα συντηρούσε την εικόνα μιας παγκόσμιας δύναμης.

Διαβάστε ολόκληρη τη συνέντευξη στο lifo.gr.

17.09.26

ΔΕΗ: Νέα, ακόμη χαμηλότερη τιμή στο φοιτητικό προϊόν ρεύματος ΔΕΗ myHome 4Students Προνόμια για τη φοιτητική καθημερινότητα από Κωτσόβολο, efood και Coffee Island και δωρεάν GreenPass για έναν χρόνο.

Σ

τη μείωση της σταθερής χρέωσης για το φοιτητικό προϊόν ρεύματος ΔΕΗ myHome 4Students προχωρά η ΔΕΗ, διατηρώντας παράλληλα ένα διευρυμένο πακέτο προνομίων για τους φοιτητές. Η σταθερή χρέωση προμήθειας μειώνεται από 0,135€/kWh σε 0,115€/kWh για τις πρώτες 150 kWh/μήνα, που ανταποκρίνεται στη συνήθη μηνιαία κατανάλωση της πλειονότητας των φοιτητικών κατοικιών. Παράλληλα, διατηρούνται όλα τα προνόμια του προϊόντος, όπως το δωρεάν πάγιο για τους τρεις καλοκαιρινούς μήνες, η δωρεάν υπηρεσία GreenPass, που εγγυάται πως όση ποσότητα ενέργειας καταναλώνεται, τόση παράγεται και δεσμεύεται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, καθώς και οι αποκλειστικές εκπτώσεις και προσφορές μέσω του ΔΕΗ myRewards Coupons. Συνδυάζοντας προσιτό ενεργειακό κόστος με πρόσθετα οφέλη και προνόμια, το ΔΕΗ myHome 4Students ανταποκρίνεται πλήρως στις ανάγκες του φοιτητικού νοικοκυριού.

Χαμηλότερη σταθερή χρέωση για κάθε φοιτητική κατοικία Με τη νέα σταθερή τιμή 0,115€/kWh για τις πρώτες 150kWh/μήνα, το ΔΕΗ myHome 4Students προσφέρει στους φοιτητές χαμηλότερο κόστος για το συγκεκριμένο επίπεδο κατανάλωσης και σταθερότητα στη χρέωση. Παράλληλα, το πάγιο παραμένει δωρεάν για τους τρεις καλοκαιρινούς μήνες και διαμορφώνεται στα 3€/μήνα για το υπόλοιπο διάστημα, συμβάλλοντας περαιτέρω στη μείωση του συνολικού κόστους του σπιτιού.

Δωρεάν Green Pass για έναν χρόνο Χωρίς επιπλέον χρέωση, το ΔΕΗ myHome 4Students περιλαμβάνει για ένα χρόνο την υπηρεσία GreenPass, μέσω της οποίας η ΔΕΗ δεσμεύεται ότι για όση ηλεκτρική ενέργεια καταναλώνει ο πελάτης, αντίστοιχη ποσότητα

ενέργειας έχει παραχθεί από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Με αυτόν τον τρόπο, το προϊόν συνδυάζει τη σταθερή χρέωση με μια πιο βιώσιμη επιλογή για την κάλυψη των ενεργειακών αναγκών της φοιτητικής κατοικίας.

Αποκλειστικά προνόμια και οφέλη για τη φοιτητική ζωή Το ΔΕΗ myHome 4Students συνοδεύεται από προνόμια που ανταποκρίνονται πλήρως στις ανάγκες της φοιτητικής καθημερινότητας, όπως κουπόνι αξίας €50 για αγορές άνω των €100 από τον Κωτσόβολο, κουπόνι αξίας €50 από το efood για το πρώτο «γέμισμα του ψυγείου», καθώς και κουπόνι €2 για τον καφέ, για κάθε μέρα του μήνα από το Coffee Island. Παράλληλα, μέσω της πλατφόρμας ΔΕΗ myRewards Coupons, οι φοιτητές αποκτούν πρόσβαση σε εκπτώσεις, προσφορές, δώρα και προνόμια από συνεργαζόμενες επιχειρήσεις, καλύπτοντας διαφορετικές ανάγκες της καθημερινότητάς τους.

Ένα πιο εύκολο φοιτητικό ξεκίνημα από τη δεη Με το ΔΕΗ myHome 4Students, η ΔΕΗ συνδυάζει τη χαμηλότερη σταθερή χρέωση προμήθειας με προνόμια που κάνουν πιο εύκολη τη φοιτητική καθημερινότητα, από το πρώτο γέμισμα του ψυγείου και τον καφέ μέχρι τις αγορές για το νέο σπίτι. Γιατί η φοιτητική ζωή φέρνει μαζί της ένα νέο ξεκίνημα, νέες συνήθειες και διαφορετικές ανάγκες, και το ΔΕΗ myHome 4Students έρχεται να κάνει αυτό το νέο ξεκίνημα πιο εύκολο, με χαμηλότερο κόστος και περισσότερα προνόμια για την καθημερινότητα των φοιτητών. Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να ενημερωθούν για το ΔΕΗ myHome 4Students και να αποκτήσουν το προϊόν μέσω του dei.gr, τηλεφωνικά στο 800 - 900 - 1000 ή σε ένα κατάστημα ΔΕΗ.

LiFO 17.09.26

11

Η μεγάλη πληγή της διαφθοράς στην Ουκρανία

Ενώ το μέτωπο με τη Ρωσία είναι ακόμα ανοιχτό, η χώρα αποδυναμώνεται από απάτες, σπατάλες και τη γενικότερη κακοδιαχείριση μιας αποδυναμωμένης κεντρικής εξουσίας.

Καθηγητής (αφ.), Πολυτεχνείο Ξάνθης ΔΠΘ

απ ό τον κώστα αναγ νωστ ό π ουλο

12

Ο γενικός εισαγγελέας της Ουκρανίας, Ρουσλάν Κραβτσένκο, την κοπάνησε την περασμένη Κυριακή από τη χώρα. Η διαφυγή του βάζει προσωρινό τέλος στο πολύκροτο σκάνδαλο των call centres, λεπτομέρειες του οποίου μπορεί να διαβάσει κανείς στο άρθρο «Η διαφθορά στην Ουκρανία και η υπόθεση των call centres» (LiFO, 9/9/26). Ο Κραβτσένκο φέρεται να είχε στήσει με τους υφισταμένους του στην Εισαγγελία ένα δίκτυο προστασίας των call centres και ξεπλύματος χρήματος που απέφερε μίζες εκατομμυρίων δολαρίων μηνιαίως. Καθώς η Ουκρανία προετοιμάζεται να περάσει τον πιο δύσκολο χειμώνα του πολέμου, το πιο εντυπωσιακό ίσως γεγονός είναι η αύξηση του αριθμού και της έντασης των συγκρούσεων μεταξύ των διαφόρων ελίτ της χώρας. Πριν από δεκαπέντε ημέρες, πράκτορες των δύο κύριων υπηρεσιών πληροφοριών της Ουκρανίας, SBU και GRU, συγκρούστηκαν στον δρόμο, πυροβολώντας οι μεν τους δε. Αμέσως μετά ακολούθησε η εξίσου ανοιχτή σύγκρουση μεταξύ των δύο πόλων της ουκρανικής Δικαιοσύνης, όταν οι δύο αρχές καταπολέμησης της διαφθοράς, NABU και SAPΟ, εξαπέλυσαν συντονισμένη επίθεση εναντίον της Γενικής Εισαγγελίας, αναγκάζοντας τον Κραβτσένκο να παραιτηθεί. Βρισκόμαστε στο ρετιρέ της ουκρανικής διοίκησης και διαφθοράς. Ο Κραβτσένκο διορίστηκε από τον Ζελένσκι πέρυσι το καλοκαίρι με την υποστήριξη του τότε ισχυρότατου προσωπάρχη της Προεδρίας και νυν κατηγορούμενου για διαφθορά, Αντρίι Γερμάκ, λόγω της εμπλοκής του στο τεράστιο σκάνδαλο της Energoatom. Ο διορισμός του πιστού υποστηρικτή του Ουκρανού Προέδρου αποτέλεσε προκλητική κίνηση στην τελικά ολέθρια προσπάθεια του Ζελένσκι να θέσει τις NABU και SAPO υπό αυστηρό προεδρικό έλεγχο μέσω της επίβλεψης του Κραβτσένκο. Η κίνηση απέτυχε παταγωδώς εξαιτίας τόσο του κύματος των μαζικότερων διαδηλώσεων στη χώρα από την έναρξη της ρωσικής εισβολής όσο και των απειλών από Δυτικούς για παρακράτηση της βοήθειας. Η αναχώρηση του Κραβτσένκο στο εξωτερικό φαίνεται να έγινε ύστερα από συμφωνία με την Προεδρία. Η εφημερίδα «The Kyiv Independent» (14/9/26) ισχυρίζεται ότι είδε ένα υπογεγραμμένο και εγκεκριμένο έγγραφο που εξουσιοδοτεί τον Κραβτσένκο να φύγει από την Ουκρανία προκειμένου να παραστεί στη διάσκεψη του Παρισιού με αντικείμενο τη διεθνή λογοδοσία για τα παιδιά της Ουκρανίας, που διοργανώνεται από την Κοινοβουλευτική Συνέλευση του Συμβουλίου της Ευρώπης (PACE). Ωστόσο, εκπρόσωπος της PACE δήλωσε στην εφημερίδα ότι «ο κ. Κραβτσένκο δεν θα είναι παρών, ούτε ως ομιλητής ούτε ως συμμετέχων». Σημειωτέον, το σημείωμα υπογράφηκε στις 13 Σεπτεμβρίου, λίγες ώρες προτού ο Κραβτσένκο φύγει από τη χώρα, ενώ σε ομιλία του που κυκλοφόρησε την επομένη δήλωσε ότι είχε εγκρίνει κατηγορίες εναντίον του διευθυντή της NABU, Σεμέν Κριβόνος, και ενός ατόμου κοντά στον επικεφαλής της SAPO, Ολεξάντρ Κλιμένκο. Η προφανής πρόθεσή του είναι να ανοίξει τον δρόμο για μια νέα δικαστική επίθεση στους αντιπάλους του και κυρίως στη NABU, η οποία έχει εξελιχθεί σε «δαμόκλειο σπάθη» εναντίον των αξιωματούχων, εκλεγμένων και μη («Financial Times», 10/9/26). Στο τέλος της ημέρας, ο Ζελένσκι κάλεσε το Κοινοβούλιο να εγκρίνει γρήγορα την απόλυση του Κραβτσένκο. Αφήνοντας κατά μέρος διάφορες θεωρίες συνωμοσίας που ευδοκιμούν μέσα σε αυτό το κλίμα, μια εύλογη διαπίστωση είναι η συστηματική αποδυνάμωση της κεντρικής εξουσίας στην Ουκρανία. Η Προεδρία, που αποψιλώνεται από βαριά ονόματα στελεχών και συνεργατών, δείχνει όλο και περισσότερο ανίκανη να μεσολαβήσει αποτελεσματικά στις συγκρούσεις εντός των ελίτ, τρέχοντας να θεραπεύσει τετελεσμένα παρά να τα προλάβει. Εξάλλου, φαίνεται εντελώς αδύναμη να τα βάλει με τη NABU και τη SAPΟ για τις οποίες λέγεται ότι δεν θα μπορούσαν να κάνουν τίποτα απολύτως δίχως την υποστήριξη των ΗΠΑ ή/και της Ε.Ε. Πάντως, είμαστε ακόμη μακριά από την κατάρρευση του κεντρικού μπλοκ εξουσίας. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο νυν προσωπάρχης της Προεδρίας, Κιρίλο Μπουντάνοφ, πέρασε τις αναστατώσεις των τελευταίων μηνών με ασήμαντες αμυχές, προωθώντας δίχως τυμπανοκρουσίες τη δική του ατζέντα. Με μια σημειολογικά ενδιαφέρουσα εξαίρεση: κυκλοφορεί ολοένα και πιο συχνά με κοστούμι και γραβάτα, αγνοώντας επιδεικτικά τον πολεμικό ενδυματολογικό κώδικα που ακολουθεί και επέβαλε ο Ζελένσκι. Δεν είναι μόνο αυτά. Ως γνωστόν, οι στρατιωτικές προμήθειες είναι ο παγκόσμιος πρωταθλητής της διαφθοράς, το δε μέγεθός της είναι ευθέως ανάλογο των διαθέσιμων ποσών. Ένα τεκμηριωμένο άρθρο των «New York Times» (6/9/26) ισχυρίζεται ότι επτά από τους δέκα κορυφαίους στρατιωτικούς εργολάβους της Ουκρανίας κέρδισαν νέες δουλειές παρά τις ανοιχτές ποινικές έρευνες για απάτη, την αποτυχία υλοποίησης προηγούμενων συμφωνιών ή τη σύλληψη διευθυνόντων συμβούλων για διαφθορά. Αποτέλεσμα; «Οι εσωτερικοί κυβερνητικοί έλεγχοι έδειξαν ότι μόνο το 2024, η Ουκρανία έχασε περίπου 1,2 δισεκατομμύρια δολάρια από απάτη, σπατάλη και κακοδιαχείριση». Δεν υπάρχουν δικαιολογίες: «Αυτή η διαφθορά δεν είναι μόνο εγκληματική αλλά και ηθικά κατακριτέα: οι Ουκρανοί που καταχρώνται κονδύλια για την άμυνα προκαλούν άμεσα απώλειες στα δικά τους μέτωπα και θέτουν σε κίνδυνο την επιβίωση του ίδιου του έθνους τους» (Κριστιάν Αμανπούρ, CNN). Είναι λίγο αν χαρακτηρίσεις αποκρουστικό το να βλέπεις κάποιους να καμαρώνουν που βγάζουν λεφτά δολίως, όταν συμπολίτες τους παίζουν κορόνα γράμματα τη ζωή τους, υπερασπιζόμενοι την πατρίδα τους.

LiFO

«Μην είστε τοξικοί!»: Πώς οι πολιτικοί εργαλειοποιούν τη θετική ψυχολογία

Ο πολιτικός λόγος περί τοξικότητας λειτουργεί αποπροσανατολιστικά, μετατοπίζοντας τη συζήτηση απ’ τα κοινωνικά προβλήματα στη συναισθηματική υγεία όσων τα καταγγέλλουν και παραγκωνίζοντας την κριτική μέσα από μια έμφαση στη θετικότητα, την ευγένεια και την αισιοδοξία. απ ό τ ο ν χά ρ η κ α λα ϊ τ ζ ί δ η

Όλο και συχνότερα βλέπουμε την έννοια της τοξικότητας να εμφανίζεται στον πολιτικό λόγο. Οι ιδεολογικοί μας αντίπαλοι είναι τοξικοί, οι χώροι που μας ασκούν κριτική χαρακτηρίζονται από τοξικότητα. Ενίοτε το πρόβλημα είναι σοβαρότερο («Κάτι τοξικό υπάρχει στην κοινωνία»). Άλλοτε οι όροι επιστρέφουν με τη μορφή μιας προσταγής: «Μην είστε τοξικοί», «Μην είστε μίζεροι», «Μη σπέρνετε διχόνοια» και «Αφήστε την κλάψα». Μέσα σε λίγα χρόνια, η τοξικότητα έχει περάσει απ’ το πεδίο της χημείας και της βιολογίας (τοξικές ουσίες, τοξικά απόβλητα, τοξίνες) στον χώρο της ψυχολογίας (τοξικές συμπεριφορές, τοξικοί άνθρωποι) και εν τέλει της πολιτικής. Παρά τις υπερβολές της θετικής ψυχολογίας, δεν είναι δύσκολο να δει κανείς τη χρησιμότητα της έννοιας του «τοξικού» για τη χάραξη ορίων και την αποφυγή ορισμένων πράξεων και μοτίβων. Ωστόσο, κάτι επικίνδυνο συμβαίνει όταν η ίδια έννοια μεταφέρεται στον λόγο των πολιτικών και χρησιμοποιείται για να στιγματίσει τους αντιπάλους τους. Το υπονοούμενο είναι σκοτεινό: μια τοξική ουσία δεν μπορεί να αλλάξει, δεν επιδέχεται θεραπεία, παραμένει προβληματική. Επιπλέον, κάτι τοξικό είναι επικίνδυνο και μολυσματικό, απειλώντας να διαβρώσει το περιβάλλον του αν δεν αφαιρεθεί. Με μια απλή ρητορική επιλογή, και σχεδόν χωρίς να το καταλαβαίνουμε, οι πολιτικοί που επιτίθενται στην τοξικότητα έχουν παρουσιάσει τους αντιπάλους τους ως «μη συμβατά μοσχεύματα» που δεν έχουν θέση στο σώμα της κοινωνίας. Η βιοπολιτική ανησυχία για την καθαρότητα και την αγνότητα και ο ακροδεξιός λόγος που θέλει να απομακρύνει τα ανθρώπινα «παράσιτα» και «σκουπίδια» για να διασφαλίσει την υγεία του έθνους επιστρέφουν υπόγεια, ντυμένα με τη σύγχρονη αποστροφή για το αρνητικό. Φυσικά, η έμφαση στην αποφυγή της διχόνοιας και την αποσιώπηση των ηθικών και πολιτικών διαφορών δεν είναι κάτι καινούργιο, τόσο παγκοσμίως όσο και στα καθ’ ημάς. Αρκεί ν’ ανοίξει κανείς τα Τρία Ελληνικά Μονόπρακτα του Βαλτινού για να πάρει μια εικόνα του κυρίαρχου πολιτικού λόγου στην Ελλάδα μετά τον Εμφύλιο: «Δεν πρέπει να λησμονούμε το ύψιστον χρέος μας: Λήθη διά το παρελθόν και ομόνοια».1 Ωστόσο, η σύγχρονη πίεση για ενότητα και ομοιογένεια λειτουργεί πιο διακριτικά, προσπαθώντας ν’ αποτρέψει την κριτική χωρίς να δώσει την εντύπωση ότι λογοκρίνει κάποιον και επιβάλλει τη βούλησή της. Η κριτική που ασκείται για την ακρίβεια, για τις συνθήκες εργασίας και την πρόσβαση σε παροχές υγείας απαντάται με μια αποπροσανατολιστική αντεπίθεση: στην πραγματικότητα, τα πράγματα είναι μια χαρά, απλώς ο λαός (ή, έστω, το κομμάτι του που διαφωνεί με την κυβέρνηση) είναι ανορθολογικός, υπερβολικός, γκρινιάρης και τοξικός. Μια αντίστοιχη τακτική συναντάται στις «αντι-woke» φωνές της Δύσης, οι οποίες υποστηρίζουν ότι όσοι μιλάνε ανοιχτά για τις έμφυλες και φυλετικές ανισότητες προωθούν την πόλωση, απειλώντας την κοινωνική συνοχή (ένα αφήγημα ιδιαίτερα διαδεδομένο στις ΗΠΑ, όπου η ανησυχία περί «εθνικού διχασμού» είναι διάχυτη). Το ότι οι ίδιοι άνθρωποι που καταγγέλλουν την τοξικότητα του δημόσιου λόγου συμβάλλουν άμεσα σε αυτή μέσα απ’ τη ρητορική τους φαίνεται να μην έχει ιδιαίτερη σημασία. Το ζήτημα, όμως, δεν είναι απλώς η υποκρισία που ενέχει η παραπάνω στάση. Πάνω απ’ όλα, ο πολιτικός λόγος περί τοξικότητας λειτουργεί ως ένας μηχανισμός αποπολιτικοποίησης, ο οποίος παρουσιάζει τη διαφωνία ως ψυχολογικό πταίσμα και τη σύγκρουση ως μια συναισθηματικά «ανθυγιεινή» συμπεριφορά. Τα κοινωνικά ζητήματα (ακρίβεια, εργασία, κράτος πρόνοιας) αποσιωπώνται και απομένει η εικόνα του συνετού κυβερνώντος και των υπερβολικών του αντιπάλων. Η μετατόπιση στο ψυχολογικό πεδίο είναι μια στρατηγική επιλογή. Αντί να ρωτάμε πώς ασκείται η εξουσία, ποιος βλάπτεται και ποιος επωφελείται, εξετάζουμε ποιος σπέρνει αρνητικότητα, ποιος δημιουργεί ένα άσχημο κλίμα και απειλεί να μολύνει το σύνολο αποκλίνοντας απ’ τους επιτρεπόμενους όρους διαλόγου. Παρομοίως, αντί να εξετάζουμε το κατά πόσο μια μορφή κριτικής είναι βάσιμη, εστιάζουμε στη συναισθηματική της χροιά και στον τρόπο με τον οποίο εκφέρεται, το κατά πόσο συμβαδίζει με τις καθιερωμένες μορφές ευγένειας. Το αποτέλεσμα είναι, συν τοις άλλοις, η κατασκευή μιας νέας πολιτικής νόρμας. Πλέον, ο ιδεατός πολίτης δεν είναι μόνο ενημερωμένος και ενεργός αλλά επίσης (και κυρίως) ήρεμος, μετριοπαθής, αισιόδοξος και, γιατί όχι, ευγνώμων. Η πατριαρχική βάση μιας τέτοιας ταξινόμησης θα ’πρεπε να είναι εμφανής – ο ορθολογικός άντρας, κύριος του εαυτού του, που κοιτάζει το μέλλον περήφανα και χαλιναγωγεί τα πάθη, και η παράλογη, υστερική, γκρινιάρα γυναίκα. Εν τέλει, η μόνη τοξικότητα που μας απειλεί είναι αυτή της θετικότητας, της αποσιώπησης των διαφορών στον βωμό μιας πλασματικής ομόνοιας και ευτυχίας. Οι έννοιες που κάποτε βοήθησαν μια μορφή ψυχολογίας να βρει τα πατήματά της γίνονται μπούμερανγκ στο πεδίο της πολιτικής, ενισχύοντας μια νέα, πιο υπόγεια και πιο επικίνδυνη, απόπειρα λογοκρισίας.

1 Θανάσης Βαλτινός. [1978]. «Τρία Ελληνικά Μονόπρακτα. Εκδόσεις Εστία, σ. 34.

17.09.26

LiFO 17.09.26

13

TAL K OF THE TOWN

53' με τη

Madam X σ υνε ντευξη: μαρ ια π α π π α | φωτογραφιεσ : lile na m a r inou | ha ir & ma keu p: a nna va l a r i

Η Ελληνοβρετανίδα DJ, παραγωγός και ιδρύτρια της KAIZEN μιλά για τη μουσική που γεννήθηκε στις εργατικές κοινότητες της Βρετανίας, την εμπορευματοποίηση της κλαμπ κουλτούρας, τη θέση των γυναικών στην ηλεκτρονική μουσική και για την Αθήνα, που έχει γίνει πλέον το δεύτερο σπίτι της.

η κυψέλη έχει εξελιχθεί τα τελευταία χρόνια σε ένα ιδιότυπο hub καλλιτεχνών, μουσικών, ηθοποιών και ανθρώπων της δημιουργικής κοινότητας, παίρνοντας κατά κάποιον τρόπο τη θέση που είχαν κάποτε τα Εξάρχεια. Στους δρόμους της και στα καφέ πετυχαίνεις συνεχώς γνώριμα πρόσωπα, ανθρώπους που το προηγούμενο βράδυ μπορεί να έπαιζαν μουσική σε κάποιο κλαμπ ή να βρίσκονταν πάνω σε μια θεατρική σκηνή. Ένα από τα πρόσωπα που συναντώ συχνά τυχαία είναι η Madam X, η Ελληνοβρετανίδα DJ που έχει εγκατασταθεί σχεδόν μόνιμα στην Αθήνα και έχει αρχίσει να αναπτύσσει μια ιδιαίτερη σχέση με την πόλη και την ηλεκτρονική μουσική κοινότητά της. Πρωτοέπεσα πάνω στο όνομά της μέσα από τις ξεσηκωτικές εκπομπές που έκανε στο stegi.radio κατά τη διάρκεια της πανδημίας, γεμάτες θετική ενέργεια και μουσικές που σε έκαναν να αποδράσεις, έστω και για λίγο, από τη ζοφερή πραγματικότητα του εγκλεισμού. Πίσω από το ψευδώνυμο κρύβεται η Χριστιάνα Βασιλάκη (Christiana «Crissi» Vassilakis), που γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Βρετανία από Έλληνες γονείς, οι οποίοι εγκαταστάθηκαν εκεί τη δεκαετία του ’90. Έχει πίσω της περισσότερα από δεκαπέντε χρόνια στα ντεκ, μια διαδρομή που ξεκινά από την αντεργκράουντ σκηνή του Μάντσεστερ και περνά από το Λονδίνο, το ραδιόφωνο και τις διεθνείς περιοδείες. Παράλληλα, διευθύνει τη δική της δισκογραφική, την KAIZEN, η οποία ειδικεύεται στους σκοτεινούς ήχους της βρετανικής bass μουσικής και της τέκνο. Σήμερα μοιράζει τον χρόνο της ανάμεσα στη Βρετανία, στις Ηνωμένες Πολιτείες και στην Αθήνα, όπου μέσα από το KAIZEN KLUB προσπαθεί να δημιουργήσει μια γέφυρα μεταξύ των δύο μουσικών σκηνών, φέρνοντας βρετανική μουσική στην Ελλάδα και δίνοντας χώρο σε ανερχόμενους καλλιτέχνες όπως οι Poor J’Darr, Polyxene και pink.wav. Προσπαθούσαμε να κανονίσουμε αυτήν τη συνέντευξη εδώ και μήνες, μια και δεν μένει πολύ καιρό σε ένα σημείο. Η σχέση της με την Ελλάδα δεν ήταν πάντα τόσο αυτονόητη όσο είναι σήμερα. Μεγαλώνοντας στη Βρετανία, οι ελληνικές παραδόσεις που γνώριζε από τους γονείς και τον παππού της έμοιαζαν αρκετά ξένες σε σχέση με την καθημερινότητά της. Χρειάστηκε να επιστρέψει στη χώρα των γονιών της ενήλικη πια για να αρχίσει να βλέπει διαφορετικά αυτή την πλευρά της ταυτότητάς της. «Νιώθω ότι καταλαβαίνω την κουλτούρα, τη χώρα και τους ανθρώπους πολύ περισσότερο τώρα απ’ ό,τι όταν ήμουν παιδί», αναφέρει. Η μουσική της διαδρομή, ωστόσο, είναι βαθιά συνδεδεμένη με τη βρετανική ρέιβ κουλτούρα. Μεγάλωσε ακούγοντας dubstep, drum ’n’ bass, grime και garage, σε μια εποχή που αυτά τα είδη αποτελούσαν ολόκληρους κόσμους με τους δικούς τους χώρους, πειρατικούς ραδιοφωνικούς σταθμούς και μικρές κοινότητες. Άρχισε να πηγαίνει σε ρέιβ και να παίζει μουσική από μικρή ηλικία, αλλά ήταν το Μάντσεστερ η πόλη που ουσιαστικά τη διαμόρφωσε ως DJ. « Ήμουν νέα, διψασμένη και άγρια. Το Μάντσεστερ έχει αυτήν τη σκληρή, αντισυστημική αίσθηση, την οποία μπορείς να ακούσεις και στη μουσική του. Είναι απροκάλυπτα τολμηρό και αυθεντικό. Δεν αναζητά επιβεβαίωση από το Λονδίνο και ζει στο δικό του οικοσύστημα. Η κοινότητα ήταν δυνατή και είχα γύρω μου πολλούς σπουδαίους καλλιτέχνες, όπως οι Zed Bias, Dub Phizix, Chunky, Strategy και Jonny Dub, οι οποίοι με επηρέασαν όλοι».

14

LiFO

17.09.26

Αν το Μάντσεστερ τής έμαθε να απολαμβάνει τη διαδρομή και τη διαμόρφωσε ως DJ, το Λονδίνο τής ενστάλαξε μια διαφορετική εργασιακή νοοτροπία. Δύο πόλεις με εντελώς διαφορετικές μουσικές ταυτότητες, που έχουν αφήσει η καθεμία το δικό της αποτύπωμα στην πορεία της. Η ίδια βλέπει τη βρετανική κλαμπ μουσική ως αποτέλεσμα μιας διαρκούς συνάντησης διαφορετικών πολιτισμών. «Η Βρετανία είναι πραγματικά ένα χωνευτήρι πολιτισμών και υπάρχει κάτι πολύ χαρακτηριστικά βρετανικό στον τρόπο με τον οποίο αυτές οι επιρροές συγκρούονται και μεταλλάσσονται σε κάτι καινούργιο. Το Ηνωμένο Βασίλειο διέθετε ένα μοναδικό σύνολο συνθηκών που επέτρεψε να συμβεί αυτό, ιδιαίτερα λόγω της επιρροής της μουσικής της Καραϊβικής και της κουλτούρας των sound systems μετά την άφιξη της γενιάς Windrush».

Η γενιά Windrush ονομάστηκε έτσι από το πλοίο «Empire Windrush», που έφτασε στη Βρετανία από την Καραϊβική το 1948, μεταφέροντας εκατοντάδες μετανάστες, και αναφέρεται ευρύτερα στους ανθρώπους που ήρθαν από τις χώρες της Καραϊβικής τις δεκαετίες μετά τον πόλεμο. Οι κοινότητες αυτές διαμόρφωσαν καθοριστικά τη βρετανική μουσική κουλτούρα, μεταφέροντας ήχους όπως το ska, το reggae και το dub, καθώς και την παράδοση των sound systems, που επηρέασε αργότερα την jungle, το garage, το grime και το dubstep. «Η συγκεκριμένη μουσική δεν θα μπορούσε να γεννηθεί οπουδήποτε αλλού με αυτόν τον τρόπο. Αυτές οι σκηνές προέκυψαν από εργατικές και περιθωριοποιημένες κοινότητες, με κάθε γενιά να παίρνει αυτό που είχε προηγηθεί και να το αναδιαμορφώνει. Το UK garage, το grime και το dubstep έχουν όλα βαθιές ρίζες στην dancehall και στην

LiFO 17.09.26

15

TAL K OF THE TOWN 53 λεπτά με τη Madam X

τζαμαϊκανή κουλτούρα των sound systems. Την ίδια στιγμή, υπήρχαν επιρροές από το post-punk, τη ρέιβ, τη house, την τέκνο και την jungle, που τροφοδοτούσαν αυτό το μείγμα». Για τη Madam X, το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της βρετανικής underground μουσικής δεν βρίσκεται τόσο σε έναν συγκεκριμένο ήχο όσο σε αυτό το συνεχές μείγμα επιρροών. «Παίρνεις διαφορετικά μουσικά στοιχεία, τα απογυμνώνεις, τα συναρμολογείς ξανά και δημιουργείς κάτι που μοιάζει εντελώς καινούργιο. Αυτή η διαδικασία συμβαίνει εδώ και δεκαετίες και νομίζω ότι είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους η βρετανική αντεργκράουντ μουσική εξακολουθεί να έχει τόσο ισχυρή ταυτότητα». «Η βρετανική αντεργκράουντ σκηνή εξελίσσεται συνεχώς, αλλά μία από τις μεγαλύτερες αλλαγές που έχω παρατηρήσει είναι το πόση ενέργεια αφιερώνουμε πλέον στο να καταγράφουμε τον εαυτό μας και την κουλτούρα γύρω μας. Τα social media έχουν δώσει τεράστιες ευκαιρίες στους καλλιτέχνες και στις σκηνές να προσεγγίσουν ένα παγκόσμιο κοινό, αλλά αναρωτιέμαι αν μερικές φορές μας απασχολεί περισσότερο το πώς φαίνεται μια εμπειρία παρά το πώς πραγματικά τη βιώνουμε. Υπάρχει ακόμη χώρος για να αναπτυχθούν μικρές, ανεξάρτητες σκηνές, αλλά ανησυχώ ότι η προβολή και το καλό μάρκετινγκ μπορούν μερικές φορές να έχουν μεγαλύτερη βαρύτητα από την ίδια την ποιότητα της μουσικής». Η επίδραση των αλγορίθμων δεν περιορίζεται στην προώθηση. Σύμφωνα με την ίδια, ορισμένοι καλλιτέχνες, ιδιαίτερα όσοι έχουν υπογράψει σε μεγάλες δισκογραφικές, πιέζονται να δημιουργούν μουσική με γνώμονα τις απαιτήσεις που έχουν οι ψηφιακές πλατφόρμες. «Υπάρχει μεγάλη ζήτηση για περιεχόμενο τύπου TikTok, για το οποίο συχνά μπορεί να θυσιάζεται μεγάλο μέρος της δημιουργικής ακεραιότητας κάποιου». Αυτό που της λείπει από την παλιότερη ρέιβ κουλτούρα είναι η αίσθηση μυστικότητας και ανωνυμίας, η δυνατότητα να βρεθείς σε έναν χώρο χωρίς να χρειάζεται να καταγράψεις ή να δημοσιοποιήσεις την παρουσία σου. «Θα ήταν ωραίο αν μπορούσαμε να αφήνουμε τα κινητά μας στο σπίτι», σχολιάζει. Παρά τις αλλαγές αυτές, εξακολουθεί να βρίσκει ενδιαφέρον στις νέες μορφές που παίρνει η κλαμπ κουλτούρα. Την εμπνέει η εμφάνιση μικρών χώρων με καλά ηχητικά συστήματα και listening bars στη Βρετανία, αλλά και η σύνδεση της μουσικής με δραστηριότητες ευεξίας, όπως οι σάουνες και τα running clubs. «Νομίζω ότι είναι πολύ ωραίο το πώς δημιουργούμε χώρους στους οποίους οι DJs μπορούν να υπάρχουν και έξω από τα νυχτερινά κλαμπ». Η πρώτη της επαφή με την αθηναϊκή ηλεκτρονική σκηνή συνέπεσε με την πανδημία, γεγονός που δεν της επέτρεψε να γνωρίσει την πόλη όπως θα ήθελε. Οι αρχικές εμπειρίες της ήταν περισσότερο συνδεδεμένες με μια αισθητική που παρέπεμπε στη Μύκονο και στα beach bars, έναν μουσικό κόσμο αρκετά μακριά από τις δικές της προτιμήσεις. «Μου πήρε λίγο χρόνο να βρω τη φυλή μου, αλλά μέσα από τη συμμετοχή μου στο stegi.radio και τη γνωριμία μου με άλλους DJs που μοιράζονταν τα γούστα και την αισθητική μου, βρήκα μια κοινότητα όπου ένιωθα σαν στο σπίτι μου». Σήμερα αισθάνεται απόλυτα άνετα όταν παίζει στην Αθήνα. Την έχει εντυπωσιάσει ο τρόπος με τον οποίο ανταποκρίνεται το κοινό στα πάρτι της KAIZEN, η φυσικότητα με την οποία κινείται στο dancefloor και η θερμή υποδοχή που επιφύλαξε το κοινό στη μουσική της σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα. «Για να είμαι ειλικρινής, νιώθω απόλυτα σαν στο σπίτι μου όταν παίζω στην Αθήνα. Με έχει εντυπωσιάσει πολύ το πόσο διαισθητικά κινείται ο κόσμος στα πάρτι μας και το πόσο έχουν αποδεχτεί τη μουσική μου. Δεν περίμενα τόσο θερμή υποδοχή σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα. Λατρεύω το πόσο ανοιχτόμυαλη και συμπεριληπτική είναι η κοινότητα και σπάνια βλέπω κινητά». Αυτό δεν σημαίνει ότι θεωρεί πως η Αθήνα είναι μια κλαμπ πρωτεύουσα όπως, π.χ., το Βερολίνο. Αντιθέτως, αντιμετωπίζει με αρκετή επιφύλαξη τον τρόπο με τον οποίο περιγράφεται συχνά η διεθνής άνοδος της αθηναϊκής ηλεκτρονικής σκηνής. «Νομίζω ότι πρέπει πρώτα να επικεντρωθούμε στο να δημιουργήσουμε τα κλαμπ προτού αρχίσουμε να μιλάμε για την

16

LiFO

κλαμπ σκηνή», επισημαίνει. «Η Αθήνα πάσχει σοβαρά από έλλειψη χρηματοδότησης, δεν έχουμε αρκετούς χώρους με καλά sound systems. Οι λίγοι που υπάρχουν δέχονται συνεχώς πρόστιμα για ηχορρύπανση και απειλούνται με κλείσιμο». Υπάρχει, πάντως, κάτι που θα ήθελε να δει περισσότερο και στη Βρετανία: τη διοργάνωση μουσικών εκδηλώσεων σε αρχαιολογικούς και ιστορικούς χώρους, μια πρακτική που θεωρεί ότι η Ελλάδα χειρίζεται πολύ καλά. «Θα ήθελα πολύ να δω κάτι τέτοιο στο Ηνωμένο Βασίλειο, τον συνδυασμό ιστορικών τοπόσημων και μνημείων με ρέιβ περιβάλλοντα. Buckingham Palace x Bangface; Μέσα». Η επιθυμία της να ενισχύσει τη σύνδεση των δύο χωρών βρίσκεται πίσω από το KAIZEN KLUB, το οποίο λειτουργεί ως προέκταση της ομώνυμης δισκογραφικής της. Εδώ και έναν χρόνο διοργανώνει πάρτι στην Αθήνα μαζί με τον Poor J’Darr. Στόχος είναι να φέρουν τη βρετανική μουσική στην Ελλάδα, δίνοντας ταυτόχρονα χώρο στην εγχώρια παραγωγή. « Έφτιαξα τη δισκογραφική για να δώσω χώρο σε μουσική που δεν υποστηριζόταν από άλλες εταιρείες. Κυκλοφορώ μουσική στην οποία πιστεύω και η οποία πραγματικά με αγγίζει. Ο ρόλος της δεν έχει αλλάξει». Στα πάρτι της Αθήνας, ωστόσο, η μουσική είναι μόνο ένα μέρος της εμπειρίας. Εκείνο που θέλει να δημιουργήσει είναι ένας χώρος όπου οι άνθρωποι θα μπορούν να χορεύουν ελεύθερα, χωρίς τον φόβο ότι κάποιος τους κρίνει, και όπου οι ρέιβερ θα έχουν την ίδια σημασία με τους DJs. «Θέλουμε να δημιουργήσουμε έναν συμπεριληπτικό χώρο όπου οι άνθρωποι αισθάνονται ασφαλείς, άνετοι και ελεύθεροι να χορέψουν χωρίς να κρίνονται. Οι ρέιβερ είναι εξίσου σημαντικοί με τους DJs και η κοινότητα που έχουμε δημιουργήσει είναι απίστευτα υποστηρικτική. Δεν υπάρχει εγωισμός στο KAIZEN KLUB, φροντίζουμε ο ένας τον άλλον και τις περισσότερες φορές η βραδιά τελειώνει με χορό: όλοι μαζί σχηματίζουμε έναν τεράστιο κύκλο και χορεύουμε». Η αίσθηση της κοινότητας φαίνεται να βρίσκεται στον πυρήνα όσων κάνει, είτε πρόκειται για τη δισκογραφική της είτε για τα πάρτι που διοργανώνει. Είναι κάτι που συνδέεται και με την προσωπική της εμπειρία ως γυναίκας σε μια μουσική βιομηχανία που, όταν ξεκινούσε, κυριαρχούνταν σε μεγάλο βαθμό από άνδρες. «Είχα πλήρη επίγνωση της έλλειψης γυναικείας εκπροσώπησης, αλλά τη χρησιμοποίησα προς όφελός μου. Δούλεψα δύο φορές πιο σκληρά για να αποδείξω την αξία μου», θυμάται. Σήμερα βλέπει με ικανοποίηση ότι υπάρχουν περισσότερες γυναίκες DJs από ποτέ, αν και δεν είναι σε θέση να πει με την ίδια βεβαιότητα ότι έχουν αλλάξει ουσιαστικά οι δομές της βιομηχανίας ή οι αμοιβές. «Όσο οι γυναίκες οργανώνονται, δημιουργούν χώρο η μία για την άλλη και διεκδικούν τον χώρο τους, είμαι απολύτως ικανοποιημένη». Αναγνωρίζει, πάντως, ότι οι γυναίκες εξακολουθούν να αντιμετωπίζονται διαφορετικά ακόμη και στον τρόπο με τον οποίο καλούνται να μιλήσουν για τη δουλειά τους. Το φύλο τους γίνεται συχνά μέρος της αφήγησης σχετικά με την καριέρα τους, ενώ αντίστοιχες ερωτήσεις σπανίως απευθύνονται στους άνδρες συναδέλφους τους. «Δεν με εκνευρίζει ιδιαίτερα, επειδή οι γυναίκες πράγματι δραστηριοποιούνται σε έναν ανδροκρατούμενο χώρο, οπότε νομίζω ότι είναι κάτι που συνοδεύει αυτή την πραγματικότητα. Προφανώς θα ήθελα πολύ η συζήτηση να αφορά περισσότερο τη μουσική». Όσο για τη ζωή της στην Αθήνα, η σχέση της με την πόλη μοιάζει να έχει αποκτήσει έναν εντελώς διαφορετικό χαρακτήρα από εκείνον που είχε όταν πρωτοήρθε. «Η Αθήνα είναι το comfort zone μου, το μέρος όπου έρχομαι για αποσυμπίεση και για να διώξω το στρες. Λατρεύω να βρίσκομαι εδώ, ειδικά να αλληλεπιδρώ με τους τους γείτονες, κάτι που δίνει μια ανθρώπινη διάσταση στην καθημερινότητα και με κάνει να νιώθω οικεία. Η ποσότητα των σκουπιδιών και τα ανώμαλα πεζοδρόμια με τρομάζουν». Ειδικά τα πεζοδρόμια της Αθήνας τής έχουν στοιχίσει ακριβά. Όπως μου διηγείται, μια μέρα σκόνταψε σε μια ρωγμή του πεζοδρομίου και έσπασε το χέρι της. Την επόμενη κιόλας μέρα, παρά τον τραυματισμό της, έπαιξε στο Borderline Festival.

« Έφτιαξα τη δισκογραφική για να δώσω χώρο σε μουσική που δεν υποστηριζόταν από άλλες εταιρείες. Κυκλοφορώ μουσική στην οποία πιστεύω και η οποία πραγματικά με αγγίζει. Ο ρόλος της δεν έχει αλλάξει».

18/9, 23:00-05:00, KAIZEN «End of Kalokairi», Ρομάντσο, Αναξαγόρα 3-5, Αθήνα, είσοδος: 5-12 ευρώ

17.09.26

LiFO 17.09.26

17

Ο μηχανικός που τον «κέρδισε» η Κρήτη Από την ακαδημαϊκή πορεία στη Μ. Βρετανία και την επαγγελματική θητεία στον βρετανικό Διαχειριστή Μεταφοράς Ενέργειας, ο Μανόλης Μπελιβάνης μιλά για την επιστροφή του στον ΑΔΜΗΕ, τις προκλήσεις αλλά και τις ευκαιρίες που τον έφεραν πίσω στην Ελλάδα.

Γ

ια τον Μανόλη Μπελιβάνη, η επιστροφή στην Ελλάδα δεν ήταν απλώς μια επιστροφή στον τόπο από τον οποίο ξεκίνησε. Ήταν η απόφαση να φέρει πίσω μαζί του την εμπειρία και την τεχνογνωσία που απέκτησε δουλεύοντας για χρόνια στο εξωτερικό, σε έναν από τους πιο κρίσιμους τομείς για το μέλλον της Ευρώπης: την ενέργεια. Ανήκει στη γενιά του «brain drain». Σπούδασε Ηλεκτρολόγος Μηχανικός στο Πολυτεχνείο Πατρών και στη συνέχεια έφυγε για τη Μεγάλη Βρετανία, όπου πραγματοποίησε το διδακτορικό του. Επόμενος σταθμός ήταν η National Grid ESO, ο διαχειριστής του Συστήματος Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας της Μεγάλης Βρετανίας, στην οποία εργάστηκε για αρκετά χρόνια, αναλαμβάνοντας θέσεις αυξημένης ευθύνης. Εκεί, στον τομέα Network Development, βρέθηκε να συμμετέχει στον σχεδιασμό της μακροπρόθεσμης στρατηγικής του βρετανικού Διαχειριστή. Το αντικείμενό του περιλάμβανε την αξιολόγηση της σκοπιμότητας και της οικονομικής βιωσιμότητας νέων έργων δικτύων και διεθνών διασυνδέσεων, σε μια περίοδο κατά την οποία ο ενεργει-

18

LiFO

ακός τομέας βρισκόταν σε έντονη μετάβαση και οι αποφάσεις για τις υποδομές του μέλλοντος αποκτούσαν όλο και μεγαλύτερη σημασία. Το 2023 αποφάσισε να επιστρέψει στην Ελλάδα. Από τις αρχές του 2024 συνεχίζει την επαγγελματική του πορεία στον ΑΔΜΗΕ, σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία για την ανάπτυξη του ελληνικού συστήματος μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Σήμερα είναι διευθυντής Κλάδου Διαχείρισης Λειτουργίας Κρήτης, έχοντας υπό την ευθύνη του υποδομές όπως το Περιφερειακό Κέντρο Ελέγχου Ενέργειας Κρήτης και ο Σταθμός Μετατροπής Δαμάστας. Ένας ρόλος με κομβική σημασία για την καθημερινή λειτουργία και την ασφάλεια του ηλεκτρικού συστήματος της χώρας, αλλά και μια θέση που τον φέρνει στην καρδιά μιας από τις σημαντικότερες ενεργειακές εξελίξεις των τελευταίων ετών. Γιατί η δουλειά στην Κρήτη δεν είναι μόνο μια ακόμη επαγγελματική στάση. Είναι και η συμμετοχή σε ένα έργο μεγάλης κλίμακας: τη μεγάλη ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης - Αττικής, ένα από τα σημαντικότερα ενεργειακά έργα της χώρας. Με αφορμή αυτήν τη διαδρομή, μίλησε στο ΕΝΕΡΓΩΝ, το εταιρικό

17.09.26

περιοδικό του ΑΔΜΗΕ, για την απόφαση να επιστρέψει στην Ελλάδα μετά από χρόνια στο εξωτερικό, για τη ζωή και την καθημερινότητά του στο ΚΕΕ, αλλά και για την ιδιαίτερη επαγγελματική πρόκληση τού να βρίσκεται σήμερα τόσο κοντά σε ένα έργο που αλλάζει το ενεργειακό τοπίο της χώρας.

— Για ποιους λόγους αποφασίσατε να αφήσετε πίσω την καριέρα σας στο εξωτερικό και να επιστρέψετε στην Ελλάδα; Η επιστροφή μου από το Ηνωμένο Βασίλειο, όπου εργαζόμουν στον διαχειριστή του Συστήματος Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας της Μεγάλης Βρετανίας, έγινε σίγουρα εξαιτίας ενός συνδυασμού παραγόντων. Από γνωστούς και φίλους που είχαν επιστρέψει είχα αποκτήσει την εικόνα ότι οι συνθήκες εργασίας στην Ελλάδα είχαν πλέον βελτιωθεί αρκετά, συγκριτικά με την περίοδο κατά την οποία είχα φύγει από τη χώρα. Αντίστοιχη εικόνα, τηρουμένων των αναλογιών, είχα επίσης για τις συνθήκες που επιτρέπουν σε νέους επαγγελματίες να έχουν μια καριέρα ανάλογη του εξωτερικού, στο πεδίο της εξειδίκευσής μου. Με βάση τη μέχρι τώρα εμπειρία μου και παρά τις προκλήσεις που συνάντησα σε αυτή την ιδιαίτερη περίοδο κατά την οποία εντάχθηκα στην εταιρεία, οι προσδοκίες μου δεν διαψεύστηκαν.

— Σε εργασιακό επίπεδο, σε τι διαφέρουν οι συνθήκες στη χώρα μας σε σύγκριση με το εξωτερικό για έναν νέο επιστήμονα; Στον ΑΔΜΗΕ ανακάλυψα ότι πολλά από τα concepts που βοηθούν στην οργανωτική δομή της δουλειάς και τη διαχείριση των ανθρωπίνων πόρων τα οποία συνάντησα κατά την εργασία μου στο εξωτερικό έχουν ήδη βρει ή βρίσκουν σταδιακά εφαρμογή, το οποίο είναι πολύ θετικό. Η μεγαλύτερη διαφορά που βίωσα θεωρώ ότι προήλθε κατά βάση από τη φύση της εργασίας και τους διαφορετικούς ρόλους που είχα στις δυο χώρες. Στον Διαχειριστή της Μεγάλης Βρετανίας ανήκα στην ομάδα ανάπτυξης δικτύου και το αντικείμενό μου σχετιζόταν με τον μακροπρόθεσμο προγραμματισμό του εκεί συστήματος μεταφοράς. Στον ΑΔΜΗΕ, εργάζομαι στη Διεύθυνση Λειτουργίας και Ελέγχου Συστήματος. Και παρότι η τεχνογνωσία, οι γνώσεις και ικανότητες που απέκτησα τα προηγούμενα χρόνια είναι προφανώς μεταβιβάσιμες και συνεισφέρουν στον νέο μου ρόλο, η ειδοποιός διαφορά είναι το χρονικό πλαίσιο στο οποίο οι αποφάσεις μου εφαρμόζονται και στο οποίο οι επιπτώσεις τους γίνονται αντιληπτές.

— Τι προκλήσεις συναντήσατε, εσείς και η ομάδα σας, κατά την περίοδο κατασκευής της ηλεκτρικής διασύνδεσης Κρήτης - Αττικής; Οι προκλήσεις ήταν ποικίλες και διαφορετικές σε κάθε περίοδο. Κατά τη διάρκεια της κατασκευής της διασύνδεσης, γίνονταν παράλληλα τα απαραίτητα έργα για τη σύνδεση του Σταθμού Μετατροπής Δαμάστας με το δίκτυο της Κρήτης, τα οποία συχνά απαιτούσαν ειδικούς χειρισμούς, λαμβάνοντας υπόψη τις συνθήκες λειτουργίας. Ο ενεργός ρόλος της Διεύθυνσης και του Κέντρου Ελέγχου Ενέργειας της Κρήτης ξεκίνησε, βέβαια, τον Μάιο του 2025 κατά τις δοκιμές λειτουργίας και απόδοσης της διασύνδεσης, η οποία είχε ολοκληρωθεί κατασκευαστικά και ήταν σε θέση να μεταφέρει ισχύ. Οι δοκιμές αυτές είχαν σκοπό να επιβεβαιώσουν ότι τα λειτουργικά χαρακτηριστικά και τα εγγυημένα μεγέθη είναι σύμφωνα με τις προδιαγραφές και να ελεγχθούν οι διάφοροι τρόποι λειτουργίας. Οι δοκιμές αυτές είχαν διάρκεια αρκετών εβδομάδων και διεξάγονταν κατά τους θερινούς μήνες, που είναι ήδη μια δύσκολη περίοδος –από άποψη φορτίων– για την Κρήτη. Θυμίζω εδώ ότι οι διασυνδέσεις συνεχούς ρεύματος και οι Σταθμοί Μετατροπής είναι πολύπλοκα έργα με πολλαπλά συστήματα προστασίας και ελέγχου. Δεν πρόκειται δηλαδή για απλά «καλώδια». Απαιτούν συνεχή επιτήρηση και έλεγχο από εξειδικευμένο προσωπικό. Η στελέχωση των Σταθμών Μετατροπής με ανθρώπους κατάλληλα καταρτισμένους για να αναλάβουν την αδιάλειπτη λειτουργία τους ήταν επίσης μια πρόκληση. Ωστόσο, όλοι οι συνάδελφοι που επελέγησαν ξεπέρασαν εαυτόν στο να προσαρμοστούν στο πρωτόγνωρο γι’ αυτούς και πολύ απαιτητικό περιβάλλον εργασίας. Χάρη σε αυτούς μπορούμε να λειτουργούμε απρόσκοπτα τη διασύνδεση και το σύστημα της Κρήτης σήμερα.

— Πώς είναι η καθημερινότητα στο Κέντρο Ελέγχου Ενέργειας στο Ηράκλειο και πώς έχει αλλάξει σε σχέση με το παρελθόν; Η καθημερινότητα στο Κέντρο Ελέγχου έχει αλλάξει άρδην σε σχέση με τη λειτουργία της Κρήτης ως αυτόνομου συστήματος. Η πρώτη μεγάλη αλλαγή ήρθε το 2021 με την ολοκλήρωση της πρώτης, «μικρής» διασύνδεσης –που συνδέει τα Χανιά με την Πελοπόννησο– μέσω της οποίας επιτεύχθηκε η λειτουργία του συστήματος της Κρήτης σε συγχρονισμό με το ηπειρωτικό σύστημα.

Μανόλης Μπελιβάνης, διευθυντής Κλάδου Λειτουργίας Κρήτης - ΑΔΜΗΕ

Μετά την ένταξη και της δεύτερης διασύνδεσης, μέσω Αττικής, η ζήτηση της Κρήτης καλύπτεται καθημερινά από τις δύο διασυνδέσεις και τις μονάδες ΑΠΕ που βρίσκονται στο νησί. Με το τρέχον σχήμα λειτουργίας, η αξιοπιστία του συστήματος έχει αυξηθεί κατακόρυφα, καθώς δεν είναι πια εκτεθειμένο σε διαταραχές που παλαιότερα ενδεχομένως θα έθεταν σε κίνδυνο την τροφοδοσία των καταναλωτών. Η καθημερινότητα λοιπόν σχετίζεται πλέον σε μεγάλο βαθμό με τον έλεγχο της ομαλής λειτουργίας των διασυνδέσεων και της ροής ισχύος από αυτές.

— Τι έχετε να πείτε για την τεχνογνωσία της νέας γενιάς των μηχανικών που εργάζονται για τον ΑΔΜΗΕ; Πώς βοηθάει αυτό το έργο της ομάδας σας; Σε όλη την πορεία υπήρξε στενή συνεργασία της ομάδας μου με την «Αριάδνη», όπου απασχολήθηκαν αρκετοί από αυτήν τη νέα γενιά των μηχανικών. Κάποιοι από αυτούς επέστρεψαν από το εξωτερικό έχοντας αποκτήσει τεχνογνωσία σε εταιρείες του χώρου, ακολουθώντας μια πορεία αντίστοιχη με τη δική μου. Σε κάθε περίπτωση, η τεχνογνωσία της νέας γενιάς μηχανικών είναι εφάμιλλη, κατά τη γνώμη μου, με αυτή που θα συναντήσει κανείς στις διεθνείς εταιρείες του χώρου. Από τη νέα γενιά και την «Αριάδνη» προέρχονται και δύο στελέχη της Λειτουργίας που πλέον απασχολούνται σε θέσεις ευθύνης στους Σταθμούς Μετατροπής. Θα ήθελα όμως να σταθώ και στην «παλαιότερη» γενιά μηχανικών και των συναδέλφων που στελεχώνουν για πολλά χρόνια τα Κέντρα Ελέγχου, εδώ στην Κρήτη και αλλού. Πάνω στη δουλειά τους, στις οργανωτικές δομές και τους τρόπους συνεργασίας που ανέπτυξαν, στην καθοδήγηση και το ήθος που επέδειξαν βασιζόμαστε εμείς οι νεότεροι για να συνεχίσουμε.

— Πώς αισθάνεστε ως μέλος της ομάδας που υλοποίησε τη μεγαλύτερη ηλεκτρική διασύνδεση της χώρας; Είναι μια μείξη συναισθημάτων. Ικανοποίηση που το έργο ολοκληρώθηκε και μπήκε σε λειτουργία με επιτυχία. Σίγουρα ευθύνη για τον ρόλο που έχουμε αναλάβει όσον αφορά την τροφοδοσία ενός ολόκληρου νησιού με ρεύμα. Νιώθω, επίσης, ευχαρίστηση για την πολύ καλή συνεργασία που έχουμε μέσα στην ευρύτερη ομάδα που υλοποίησε τη διασύνδεση και μέσα στην ομάδα της Λειτουργίας. Αν υπάρχει ένα πράγμα για το οποίο αισθάνομαι περήφανος, είναι αρχικά το ότι καταφέραμε, σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα, να δημιουργήσουμε στη Διεύθυνση Λειτουργίας και Ελέγχου Συστήματος τα δύο νέα Κέντρα Ελέγχου στους Σταθμούς Μετατροπής, όπου οι νέοι συνάδελφοι που εργάζονται σε αυτά αντεπεξέρχονται υποδειγματικά στον ρόλο τους. Επιπλέον, είμαι περήφανος γιατί μέσα στη Διεύθυνση –και στον ΑΔΜΗΕ γενικότερα– σταδιακά αναπτύσσουμε την τεχνογνωσία που απαιτείται, ώστε να μπορούμε να υποστηρίζουμε αυτούς τους συναδέλφους και όσους κληθούν να εργαστούν στα κέντρα αυτά ή σε αντίστοιχα στις νέες διασυνδέσεις που σχεδιάζονται στο μέλλον.

LiFO 17.09.26

19

ΕΚΘΕΣΗ

Η Ελλάδα μέσα από το ασπρόμαυρο βλέμμα του Τάκη Τλούπα. Για περισσότερες από πέντε δεκαετίες, περιπλανήθηκε με τη φωτογραφική του μηχανή σε ολόκληρη την Ελλάδα, καταγράφοντας ανθρώπους, τοπία, δουλειές και έναν τρόπο ζωής που άλλαζε ραγδαία. H έκθεση «Μία άλλη Ευρώπη» παρουσιάζει για πρώτη φορά μέρος του ευρωπαϊκού οδοιπορικού του.

20

LiFO

17.09.26

1955 ΓΑΛΛΊΑ, ΠΑΡΊΣΙ, ΣΤΟ ΧΕΙΜΏΝΑΣ

«Εγώ φωτογραφίζω αληθινά πράγματα», έλεγε, «όχι απόκοσμα και ψεύτικα». Άλλαζε τους φακούς για να πιάνει τις λεπτομέρειες, στόχευε από μακριά ανθρώπους για να μην τον καταλαβαίνουν και ποζάρουν, ήταν ένας ακούραστος συλλέκτης συναισθημάτων, φυσιολάτρης, υμνητής του ανθρώπινου αποτυπώματος, της βιοπάλης, των μικρών καθημερινών κατακτήσεων, της μνήμης, των σκληρών διαδρομών, του ανάγλυφου της φύσης, του τυχαίου. Η γη της Θεσσαλίας, η κίνηση των ανθρώπων, η απόδοση της ακινησίας, τα πουλιά, η ασύλληπτη ηρεμία των τοπίων, οι μετακινήσεις των νομαδικών φυλών (Βλάχοι, Σαρακατσάνοι) και των ντόπιων αγροτών, τα σκαμμένα πρόσωπα, οι χειρώνακτες σε παραδοσιακές εργασίες, τα επαγγέλματα που έχουν χαθεί μέσα στον ιλιγγιώδη ρυθμό εκβιομηχάνισης του σύγχρονου κόσμου. Η καθημερινότητα, τα ήθη και τα έθιμα των ανθρώπων του θεσσαλικού χώρου. Μια ομιλούσα γεωγραφία της φύσης. Μια ασπρόμαυρη περιπλάνηση σε μια Ελλάδα που δεν υπάρχει πια. Αρχετυπικές φωτογραφίες που μας θυμίζουν έναν κόσμο τον οποίο ίσως δεν ζήσαμε ποτέ. Αυτή είναι η παρακαταθήκη του κορυφαίου Θεσσαλού φωτογράφου Τάκη Τλούπα. Ο φωτογράφος που αφουγκραζόταν τη φωνή της φύσης, που ερχόταν αντιμέτωπος με τις ανάσες της και τις λεπτομέρειες απάτητων τόπων, που δεν μάσαγε από τις απρόσμενες καιρικές αλλαγές, που αναζητούσε την αλήθεια της φύσης και του ανθρώπου, που διάβαζε τα μυστικά όσων πρόβαλλαν μπροστά από τον φακό του, που στεκόταν σιωπηλός για να βρει μια χαραμάδα, μια σκιά, τον ορίζοντα που θα του έδινε το καλύτερο φως. Περτούλι, Σποράδες, Βόλος, Μετέωρα, Πήλιο, Όλυμπος, Αγιόκαμπος, Πηνειός, Τρίκαλα, Ζαγόρια, Τύρναβος, Καρδίτσα, Ελασσόνα, Πίνδος. Μα πριν και πάνω απ’ όλα, η μεταπολεμική και νεότερη Λάρισα.

AΠΟ ΤΗ ΜΑΤΟΥΛΑ ΚΟΥΣΤΕΝΗ

LiFO 17.09.26

21

ΕΚΘΕΣΗ Ζούμαρε σε σπίτια, πέτρινα και ξύλινα γεφύρια, καλύβες, στάνες, πλατείες χωριών, για να αναδείξει την εφευρετικότητα του εργάτη, του εμπνευστή, να καταγράψει κατασκευές και ξεχασμένα υλικά αλλά και τεχνικές μιας λαϊκής αρχιτεκτονικής και τέχνης που σε πολλές περιπτώσεις αφέθηκε να καταρρεύσει. Αλλά και σε ανθρώπους: μια τυχαία συνάντηση στην πλατεία, ένας εργάτης των σιδηροδρόμων ανάμεσα στις ράγες του σταθμού, ένας οδοκαθαριστής, γυναίκες που κουβαλάνε θερισμένα στάχυα, γνέθουν, ψήνουν, φουρνίζουν, πλένουν στις σκάλες, γεμίζουν τις στάμνες και δροσίζονται, πλέκουν, κουτσομπολεύουν, τρυγούν, πουλάνε πλιγούρι και τραχανά στο παζάρι. Σε όλους τους ανώνυμους που στα μάτια τους έλαμπαν άγνωστες ζωές, εμπειρίες αλλά και μια πρωτογονική αθωότητα. Πνεύμα ελεύθερο, ανήσυχο, ζωηρό, που διαμόρφωσε τον χαρακτήρα και τη ματιά του από τις αυταπάτες και τις αμφισβητήσεις της κοινωνικής εξέλιξης, τις διαψεύσεις του πολέμου, της Κατοχής και του Εμφυλίου, τον ανθρώπινο μόχθο, τις καθοριστικές μετατοπίσεις και αλλαγές. «Οι φωτογραφίες του Τλούπα εμπεριέχουν αξίες πολύ πιο σημαντικές από όσες αποδίδονται στη σημασία των μαρτυρικών καταθέσεων για τις αγροτικές κυρίως όψεις της ελληνικής ζωής. Γι’ αυτό άλλωστε και ο δημιουργός τους δίκαια προσγράφεται στην αγία τριάδα της ελληνικής φωτογραφίας μαζί με τον Κώστα Μπαλάφα και τον Σπύρο Μελετζή. Αναφέρομαι σε μία τέχνη την οποία εκφράζει η νομοτελειακή περίπου συνοχή και η συνέχεια ενός ενιαίου λόγου που δεν έχει να ζηλέψει σε τίποτα τις παράλληλες επιδόσεις του εξωτερικού. Η ομορφιά των καμένων προσώπων, η δύναμη των χεριών, η αλληλεγγύη μιας κοινότητας ατραυμάτιστης από τις διασπαστικές διακρίσεις του αρσενικού και του θηλυκού, η αντοχή μιας συνείδησης καρφωμένης στο αίτημα του απολύτως ουσιώδους, η επάρκεια ενός ήθους ανέγγιχτου από την προσδοκία του περιττού», έγραφε ο Άγγελος Δεληβορριάς στο λεύκωμα με τίτλο Η Ελλάδα του Τάκη Τλούπα (εκδόσεις Καπόν), το οποίο περιλαμβάνει αντιπροσωπευτικά έργα από όλες τις ενότητες που συνθέτουν το έργο του. Ο Τ. Τλούπας αφιέρωσε τη ζωή του στη φωτογραφία και στην καταγραφή της Ελλάδας που άλλαζε. Για περισσότερες από πέντε δεκαετίες κατέγραψε με την αγαπημένη του μηχανή Rolleiflex (και πολύ αργότερα με τις Pentax του) τοπία, ανθρώπους, καθημερινές ιστορίες, κοινωνικές αλλαγές, δημιουργώντας έναν πολύτιμο φωτογραφικό θησαυρό ανεκτίμητης ιστορικής και καλλιτεχνικής αξίας. Εκείνος, όμως, επέμενε: «Η φωτογραφία αυτοπροσδιορίζεται. Η ίδια η φωτογραφία ορίζει την τέχνη της. Εγώ αναζητώ εκείνο που υπάρχει μέσα μου και αυτή η αναζήτηση μπορεί να κρατήσει χρόνια. Πολλές φορές μπορεί να σταθώ απέναντι σε ένα αντικείμενο αλλά να μην αποφασίζω να το φωτογραφίσω, περιμένοντας εκείνη την ιδανική, για τα δικά μου μάτια, στιγμή. Δεν μπορώ να πω τι είναι φωτογραφία, μπορώ να πω όμως πως με γοητεύουν οι ομίχλες, όπως και οι αντικατοπτρισμοί, τα καθρεφτίσματα και οι αντανακλάσεις. Με συναρπάζουν τα παιχνίδια με το φως. Σίγουρα η φωτογραφία είναι φως, αλλά και άλλα πολλά». Σε αυτήν τη μακρά αφοσίωση στην τέχνη της φωτογραφίας υπάρχει και μια λιγότερο γνωστή αλλά εξαιρετικά γοητευτική πτυχή του έργου του: τα ταξίδια του στην Ευρώπη τις δεκαετίες του 1950 και του 1960. Ξεκινώντας το 1953 με τη θρυλική βέσπα του, και αργότερα με το χαρακτηριστικό γκρι Citroën 2CV του, ο Τλούπας διέσχισε την Ιταλία, τη Γαλλία, την Αυστρία και τη Γερμανία απαθανατίζοντας την ευρωπαϊκή καθημερινότητα με την ίδια ειλικρίνεια και τον ίδιο ρομαντισμό. Οι εικόνες του δεν λειτουργούν απλώς ως ταξιδιωτικά ντοκουμέντα αλλά ως αποτυπώσεις ενός βλέμματος που αναζητούσε σε κάθε τόπο την κοινή ανθρώπινη εμπειρία. Έτσι, έχουμε από εκείνον φωτογραφίες-τεκμήρια από μια Ευρώπη που υπάρχει πλέον μόνο ως ανάμνηση. Αυτές, λοιπόν, οι λήψεις από το ευρωπαϊκό οδοιπορικό του Τάκη Τλούπα παρουσιάζονται – κάποιες για πρώτη φορά– στην έκθεση «Μία άλλη Ευρώπη - Τάκης Τλούπας» που εγκαινιάζεται στις 2 Οκτωβρίου στην Ελληνοαμερικανική Ένωση, σε επιμέλεια της κόρης του, Βάνιας Τλούπα. Φωτογράφος και η ίδια, διατηρεί στον ίδιο ακριβώς χώρο στη Λάρισα το φωτογραφείο του, τις μηχανές, το πολύτιμο υλικό του και επί δεκαετίες παλεύει με τη διάσωση και αρχειοθέτησή του. Σε εκείνη την ίδια γειτονιά ξεκίνησαν όλα. Ο Τ. Τλούπας γεννήθηκε στη Λάρισα τον Γενάρη

Οι φωτογραφίες του εμπεριέχουν αξίες πολύ πιο σημαντικές από όσες αποδίδονται στη σημασία των μαρτυρικών καταθέσεων για τις αγροτικές κυρίως όψεις της ελληνικής ζωής. Γι’ αυτό και ο δημιουργός τους δίκαια προσγράφεται στην αγία τριάδα της ελληνικής φωτογραφίας μαζί με τον Κ. Μπαλάφα και τον Σπ. Μελετζή.

22

LiFO

ΧΕΙΜΏΝΑΣ

ΣΤΟ

ΚΑΣΤΡΆΚΙ,

Μ Ε Τ ΈΩ Ρ Α ,

1968

του 1920 και η καταγωγή του ήταν από τη Σελίτσανη του Κίσσαβου. Ο παππούς του ήταν χαλκουργός και ο πατέρας του ξυλουργός. Με τα δικά του εργαλεία άρχισε να συνομιλεί με το ξύλο. Από εκείνον μαθαίνει την τέχνη την οποία εξασκεί μέχρι την Κατοχή. Στην αρχή ασχολήθηκε με το σκάλισμα των επίπλων, αφού η ξυλογλυπτική τού εξασφάλιζε ένα άνετο μεροκάματο. Ήταν δεινός κατασκευαστής και μάστορας. Δούλευε το ξύλο και την πέτρα για να αποτυπώσει πάνω τους εικόνες μυστήριες, έφτιαχνε εργαλεία όμοια με εκείνα των προϊστορικών γεωργών, δημιουργούσε μικρά έπιπλα και προθήκες για να χαρίζει στην οικογένειά του και να συγκεντρώνει στα ράφια τους τις αρχαιότητες που μάζευε από τις περιπλανήσεις του. «Γεννηθήκαμε και μεγαλώσαμε σ’ ένα σπίτι απλό, ζεστό, φωτεινό και πάνω απ’ όλα ανθρώπινο. Ανοιχτό σε όλους, φίλους, συγγενείς, Λαρισαίους, μα κι απ’ όλη την Ελλάδα, απ’ όλα τα μέρη του κόσμου. Δεν πέρασε ούτε μέρα χωρίς φιλοξενούμενο στο τραπέζι μας. Όλο και κάποιος ερχόταν για να δει τον Τάκη και να γευτεί τα φημισμένα μεζεδάκια της μαμάς. Σ’ ένα σπίτι το οποίο στην κυριολεξία βρισκόταν μέσα στο μαγαζί. Μεγαλώσαμε τριγυρισμένες απ’ τα έργα του αλλά και από την αγάπη του για τη ζωή», λένε οι κόρες του, Βάνια και Χριστίνα Τλούπα. «Ο παππούς μου ήταν φημισμένος για τις πολύ γερές σβούρες που έφτιαχνε. Τα παιχνίδια για τα παιδάκια τότε ήταν ελάχιστα. Έκαναν ουρά τα πιτσιρίκια για να τις πάρουν. Όλη η Λάρισα περνούσε από το μαγαζί», θυμάται η Β. Τλούπα. «Ο μπαμπάς, από την άλλη, επίσης μάστορας φοβερός, τρομερά ευφάνταστος και με αίσθηση της εργονομίας, όταν εγκατέλειψε την ξυλουργική ασχολούταν με το ξύλο σαν χόμπι, μόνο για να φτιάχνει πράγματα που ήθελε. Από τα έπιπλα στα σπίτια μας μέχρι μινιατούρα σκάκι με πιόνια σκαλισμένα. Εγώ, η αδερφή μου και όλα του τα εγγόνια έχουν από ένα καρεκλάκι σκυριανό με σκαλίσματα από τα χέρια του». Σε αυτό το περιβάλλον χώρεσε και η φωτογραφία. Ουσιαστικά, όλα ξεκίνησαν σε μια εκδρομή του Ορειβατικού Συλλόγου στον Παλαιό Παντελεήμονα. Ο πρόεδρος του συλλόγου, ερασιτέχνης φωτογράφος, του δείχνει τη φωτογραφική του μηχανή και ο Τάκης Τλούπας μαγεμένος τον πολιορκεί με ερωτήσεις για τη λειτουργία της. Ο έρωτας ήταν κεραυνοβόλος. Επιστρέφοντας στη Λάρισα, η απόφαση είχε παρθεί. Αποφασίζει να ξεναγηθεί μόνος του στον μαγικό κόσμο της φωτογραφίας αγοράζοντας την πρώτη του μηχανή, μια Μποξ Τένγκορ. Έμοιαζε με ένα απλό τετράγωνο κουτί, δεν είχε ταχύτητες και διαφράγματα και διέθετε δύο κλίμακες φωτογράφισης, από 1 έως και 3 μέτρα και από 3 μέτρα έως το άπειρο. Συγχρόνως, πέφτει στα χέρια του ένα περιοδικό της εποχής, «Ο Θεατής», η θεματολογία του οποίου περιελάμβανε οδηγίες για τις τεχνικές λήψης της φωτογραφίας και βοηθούσε τους ερασιτέχνες. Φωτογραφίζει πρώτα την αδερφή του, την Αυγή, και με βοηθό τον αδερφό του, Φιλόλαο (τον περίφημο γλύπτη που ζούσε στο Παρίσι), συμβουλευόμενος τον «Θεατή», εμφανίζει το φιλμ. Τα αποτελέσματα ήταν αποκαρδιωτικά στην αρχή. Δεν απογοητεύεται όμως, συνεχίζει την προσπάθεια. Έρχεται σε επαφή με επαγγελματίες φωτογράφους, μαθαίνει να υπολογίζει τους χρόνους εμφάνισης των φιλμ και να προσέχει ιδιαιτέρως τον φωτισμό. Τα θετικά αποτελέσματα δεν αργούν να έρθουν, το πάθος του για τη φωτογραφία μεγαλώνει και αρχίζουν πλέον να εμφανίζονται τα θέματα που του ταιριάζουν. Μετά τον πόλεμο, λοιπόν, αποφασίζει να

17.09.26

ολόκληρη την Ελλάδα: από τον Πηνειό και τη λίμνη Κάρλα μέχρι τη Σκόπελο και την Κρήτη. Συγχρόνως, η φήμη του ως φωτογράφου τον καθιστά μέλος των αποστολών που πραγματοποιούσαν φωτογραφίσεις για λογαριασμό του Ερυθρού Σταυρού, της Μηχανικής Καλλιέργειας και του Δασαρχείου. «Πήγαινε παντού όπου τον ζητούσαν: νομαρχίες, δασικές υπηρεσίες, ανοίγματα δρόμων, κατασκευές γεφυρών, μεγάλα έργα οδοποιίας... Έκανε φωτογραφίσεις για δημόσιες υπηρεσίες γιατί απολάμβανε τη διαδρομή και κυρίως γιατί με τα τζιπ τους μπορούσε να φτάσει σε μέρη απάτητα, που δεν μπορούσε με άλλο τρόπο να κατακτήσει. Τελείωνε με τις υποχρεώσεις της υπηρεσίας και μετά έλεγε: “Ωραία, μια που ήρθα, κάτσε να βγάλω και τα δικά μου”». Το 1960, αντικαθιστά τη βέσπα με το θρυλικό του 2CV και περιπλανιέται σε ολόκληρη την Ελλάδα. Φτάνει ως τον Όλυμπο, όπου φωτογραφίζει ακόμη και τις πιο δύσβατες περιοχές του. Η περιπλάνηση στάθηκε ιδιαίτερα δημιουργική. Με την ιδιαίτερη αγάπη του για το ασπρόμαυρο φιλμ, αποτυπώνει πάνω από 30.000 θέματα με ό,τι τον ευχαριστεί και τον συγκινεί. Τον θεσσαλικό κάμπο με τους ξωμάχους του να οργώνουν τα χωράφια τους και να θερίζουν τα σπαρτά τους. Τις νομαδικές φυλές των κτηνοτρόφων να μετακινούνται με τα κοπάδια τους. Το Πήλιο χιονισμένο αλλά και ανθισμένο, τις ομορφιές του Πηνειού, τα μαγευτικά Τέμπη, τα Μετέωρα και το Άγιο Όρος, την Πίνδο, τη Σκόπελο, την Κρήτη. Τον Όλυμπο και τον Κίσσαβο, τα δυο πανέμορφα βουνά μας που το καθένα προσπαθούσε να μονοπωλήσει το ενδιαφέρον του, προκαλώντας τον να το επισκεφθεί – μαγευόταν από τις ομορφιές τους κάθε εποχή. Τη λίμνη Κάρλα με τους ψαράδες και τις ψαροκαλύβες τους – κι όταν την αποξήραναν, ήταν εκεί και αποτύπωσε εκείνες τις μοναδικές εικόνες με την ξεραμένη γη. Όμως η Λάρισα, η πόλη στην οποία γεννήθηκε, έζησε και τόσο αγάπησε, ήταν το θέμα που φωτογράφισε περισσότερο στο πέρασμα του χρόνου. Πίσω στο φωτογραφείο αλλά και στο σπίτι έμενε η Τούλα, η σύντροφος της ζωής του και μητέρα των κοριτσιών. Μια γυναίκα σπάνια για την εποχή της, ιδιαιτέρως κοινωνική, πάντα μέσα σε όλα, κοσμοπολίτισσα από τις λίγες, φοβερή μαγείρισσα. «Ποτέ δεν παραπονέθηκε, δεν ανησύχησε που εκείνος ακολουθούσε τον μοναχικό του δρόμο των περιπλανήσεων, συχνά δε, σε δύσβατες επικίνδυνες περιοχές», λέει η Β. Τλούπα. «Οι γονείς μου ήταν δύο εντελώς διαφορετικοί άνθρωποι που κούμπωσαν κι άνοιξαν ο ένας το μυαλό του άλλου. Η μητέρα μου ήταν η πρώτη γυναίκα που οδηγούσε βέσπα εδώ στη Λάρισα. Την έχω φωτογραφίες που είναι έγκυος στην αδερφή μου και οδηγεί εκείνη τη βέσπα με τον μπαμπά από πίσω. Γυναίκα από άλλη εποχή, από άλλη χώρα, από άλλη πόλη. Δεν ήταν η μικροαστή που θα τον κρατούσε πίσω. Στυλάτη, γενναιόδωρη και κοινωνική, με κοντό αγορέ μαλλί και τσιγάρο στο χέρι, ταξίδευε μαζί του, έφερνε γαλλικά βιβλία και μαγείρευε γαλλική κουζίνα απ’ το ’50, έφτιαχνε μεζέδες και έστηνε τραπέζια για όποιον περνούσε από το μαγαζί και το σπίτι. Μια τρομερή γυναίκα για την οποία ο μπαμπάς καμάρωνε συνεχώς». «Είναι αλήθεια ότι πολλές φορές έβλεπα πράγματα που δεν έβλεπαν οι άλλοι και που ένιωθα πως θα χαθούν», έλεγε. «Πολλές από τις αγροτικές εργασίες, που δεν είχαν διαφοροποιηθεί εδώ και χιλιάδες χρόνια, ραγδαία άρχισαν να μεταβάλλονται. Η εφαρμογή της τεχνολογίας ήταν πλέον πραγματικότητα. Έτσι γεννήθηκε μέσα μου η αγωνία της απαθανάτισης. Η συνεχιζόμενη φθορά που παρατηρούσα γύρω μου αποτέλεσε επίσης την αιτία για να φωτογραφίσω τα έργα των ανθρώπων. Ένιωθα ότι θα γίνουν καταστροφές, ότι θα χαθεί ένα κομμάτι της πολιτιστικής μας κληρονομιάς. Έβλεπα σε κάποιες εκκλησίες και μοναστήρια λεπτομέρειες αρχιτεκτονικές τις οποίες δεν τις έβλεπαν οι ειδικοί κι έλεγα πως θα μπορούσαν να διασωθούν έστω ως εικόνες στη μνήμη των ανθρώπων. Ίσως τελικά να μην ήθελα να διασώσω μόνο την εικόνα του κτίσματος, αλλά εκείνη την αγωνία του μάστορα για το δημιούργημά του και για την πορεία του στο πέρασμα του χρόνου». Καταλάβαινε, άραγε, πότε έχει τραβήξει μια πολύ μεγάλη φωτογραφία; «Δεν θεωρούσε ποτέ τις φωτογραφίες του σπουδαίες. Δεν ήταν τέτοιος άνθρωπος. Ήταν πολύ απλός και φειδωλός στις κουβέντες του», παραδέχεται η Β. Τλούπα. «Δεν τον είχα ακούσει ποτέ να πει: “Πω πω, τι φωτογραφία έχω βγάλει, ρε παιδί μου. Μετά βίας θα παραδεχόταν: “Να, σε αυτήν τη φωτογραφία μου άρεσε πολύ το φως”».

ΧΕΙΜΏΝΑΣ

ΣΤΗ

ΒΕΝΕΤΊΑ,

ΙΤΑΛΊΑ,

1953

LiFO 17.09.26

ΠΡΩΙΝΌ

ΣΤΗ

ΒΕΝΕΤΊΑ,

ΙΤΑΛΊΑ,

1956

Η έκθεση «Μία άλλη Ευρώπη - Τάκης Τλούπας» εγκαινιάζεται στις 2 Οκτωβρίου και θα διαρκέσει μέχρι τις 4 Νοεμβρίου 2026, στην γκαλερί της Ελληνοαμερικανικής Ένωσης (Μασσαλίας 22).

ασχοληθεί επαγγελματικά με τη φωτογραφία και ανοίγει στη Λάρισα το φωτογραφείο του. «Το ξυλουργείο, που στην ουσία ήταν στο πίσω μέρος του σπιτιού, γίνεται πια φωτογραφείο. Στην αρχή, μάλιστα, σε μια γωνιά του ξυλουργείου είχε κάνει σαν μια βιτρινούλα και έβαζε κάποιες φωτογραφίες. Συνυπήρχαν τα εργαλεία του ξυλουργείου με τις μηχανές. Κάπως έτσι ξεκίνησε το 1945, από την αυλή του σπιτιού μας», λέει η Β. Τλούπα. «Τον πρώτο καιρό λειτουργίας του φωτογραφείου, φωτογράφιζε τους ανθρώπους της Λάρισας και τα συνηθισμένα θέματα της εποχής για βιοπορισμό. Δεν ήταν ανεπτυγμένη η τέχνη της φωτογραφίας – ποιος είχε μηχανές; Έπρεπε για όλα να πας στον φωτογράφο. Από τον φακό του πέρασε όλη η μεταπολεμική Λάρισα: οικογένειες, αρραβώνες, γονείς που έφερναν τα παιδάκια τους ή το σόι ολόκληρο – φωτογραφίες που τότε έλεγαν εβδομαδιαίες. Όλοι στέκονταν σε εκείνη την περίφημη αυλή για ένα πορτρέτο». Ωστόσο, ένα ταξίδι που κάνει στο Παρίσι το 1952 γίνεται η αφορμή για να αναθεωρήσει τις απόψεις του για το καθημερινό του μεροκάματο, κι έτσι επιστρέφοντας αποφασίζει να ελαττώσει όλες αυτές τις δουλειές που τον «σκότωναν» και να κάνει αυτό που πάντα ήθελε: να περιπλανιέται στην ύπαιθρο. Έπρεπε, όμως, να βρει τον τρόπο να μετακινείται. Αγοράζει τη θρυλική του βέσπα, τον «συνοδοιπόρο» του στην πιο μεγάλη περιπέτεια της ζωής του, κι αρχίζει το ταξίδι του. Ξεκίνησε από τη Θεσσαλία και συνέχισε σε

23

CITY VIBES

ΤΙ ΤΗΣ ΒΡΊΣΚΕΙΣ Η ΑΘΗΝΑ ΓΙΝΕΤΑΙ ΟΛΟΕΝΑ ΠΙΟ ΑΚΡΙΒΗ, ΠΙΟ ΒΡΟΜΙΚΗ, ΠΙΟ ΔΥΣΚΟΛΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΟΛΟ ΚΑΙ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΕΝΗ ΣΤΟΝ ΤΟΥΡΙΣΜΟ. ΚΙ ΟΜΩΣ, ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΑΠΟ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ ΧΩΡΕΣ ΕΞΑΚΟΛΟΥΘΟΥΝ ΝΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΕΓΟΥΝ ΩΣ ΤΟΠΟ ΔΙΑΜΟΝΗΣ. ΕΠΤΑ ΝΕΟΙ ΚΑΤΟΙΚΟΙ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΜΙΛΟΥΝ ΓΙ’ ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΒΛΕΠΟΥΝ ΕΚΕΙΝΟΙ ΚΑΙ ΠΟΥ ΣΥΧΝΑ ΟΙ ΑΘΗΝΑΙΟΙ, ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΤΟΥΣ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ, ΠΛΕΟΝ ΔΕΝ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΔΟΥΝ Ή ΠΡΟΣΠΕΡΝΟΥΝ.

Επιστρέφοντας στην Αθήνα από τις καλοκαιρινές διακοπές, το πρώτο πράγμα που διαπιστώνεις είναι το πόσο δύσκολη έχει γίνει η ζωή σε αυτή την πόλη. Το παρκάρισμα, αν δεν έχεις θέση σε πάρκινγκ, είναι αδιανόητα δύσκολο, τα μέσα μεταφοράς αργά και δυσκίνητα, το να βρεις ταξί στο κέντρο έχει γίνει σχεδόν αδύνατο (και αν βρεις, πρέπει να δώσεις γερό φιλοδώρημα για να έρθει άμεσα), βρομιά και σκουπίδια παντού, πεζοδρόμια με κάθε είδους εμπόδια, κίνηση όλο το 24ωρο, κουνούπια, κουτσουλιές που έχουν να καθαριστούν χρόνια, ουρές για να πάρεις έναν καφέ ή ένα κρουασάν, περισσότεροι τουρίστες από όσους αντέχει η κάθε περιοχή, ακρίβεια, μαγαζιά στα οποία πολύ δύσκολα βρίσκεις τραπέζι χωρίς κράτηση. Για τον μέσο Αθηναίο η κατάσταση γίνεται όλο και πιο αφόρητη, ωστόσο, για έναν επισκέπτη είναι «ο παράδεισος του τριημέρου», μια πόλη που λατρεύει από την πρώτη φορά που θα έρθει και θέλει να ξανάρθει. Τι στο καλό είναι αυτό που βλέπει κάποιος ξένος σ’ αυτή την πόλη και ξετρελαίνεται, και μάλιστα αποφασίζει να μετακομίσει εδώ για να ζήσει μόνιμα; Ζητήσαμε από επτά άτομα που άφησαν τη χώρα τους και μετακόμισαν εδώ από επιλογή να μας μιλήσουν για το πώς βιώνουν την Αθήνα. « Ήρθα για πρώτη φορά στην Αθήνα στα τέλη της δεκαετίας του ’80, επειδή μου τελείωσαν τα χρήματα ενώ ταξίδευα και είχα ακούσει ότι εδώ ίσως μπορούσα να βρω δουλειά», λέει η Cara Hoffman, συγγραφέας. « Ήμουν πολύ νέα και η εμπειρία από την πόλη ήταν συντριπτική, λόγω θορύβου και βρομιάς. Έμενα δωρεάν σε ένα ξενοδοχείο στην περιοχή των “κόκκινων φαναριών”, απέναντι από τον Σταθμό Λαρίσης, με αντάλλαγμα να δουλεύω ως βοηθός. Στην αρχή έμεινα επειδή δεν είχα τρόπο να φύγω – είχα έρθει στην πόλη με εισιτήριο χωρίς επιστροφή και έπρεπε να βγάλω χρήματα για να μπορέσω να φύγω.

AΠΟ ΤΟΝ M.HULOT

24

LiFO

ΠΟΥ ΔΕΝ ΤΟ 17.09.26

ΛΗ

• ΞΕΝΟΙ

ΒΡΊΣΚΩ ΕΓΏ;

LiFO 17.09.26

ΦΩΤΟ: ΠΑΡΙΣ ΤΑΒΙΤΙΑΝ

LEONIE SPECHT

25

Ο

ΗΝ ΑΘΗ Τ Σ

Ι

ΤΗΣ ΑΘΉΝΑΣ

ΝΑ

• ΞΕΝΟ

CITY VIBES

ΦΩΤΟ: ΠΑΡΙΣ ΤΑΒΙΤΙΑΝ

Μεγάλωσα σε μια μικρή πόλη κοντά σε ένα δάσος, όπου χιόνιζε σχεδόν έξι μήνες τον χρόνο και το καλοκαίρι έβρεχε καταρρακτωδώς, οπότε η ζέστη της Αθήνας ήταν ένα σοκ. Θυμάμαι να κάθομαι σε καφέ κοντά στην πλατεία Ομονοίας, να πίνω φραπέ και να αρχίζω να καταλαβαίνω έναν διαφορετικό ρυθμό ζωής. Θυμάμαι να τρώω το φαγητό εδώ και να νιώθω ότι μου αποκαλυπτόταν ένας ολόκληρος κόσμος. Παρότι ήμουν μια περιπλανώμενη και δούλευα ως βοηθός, θυμάμαι ότι οι άνθρωποι πάντα έπιαναν μαζί μου ενδιαφέρουσες συζητήσεις και ότι υπήρχε μια έμφυτη καλοσύνη που αποτελούσε κομμάτι της κουλτούρας. Οι άνθρωποι ήταν εκφραστικοί και είχαν ενδιαφέρουσες ιστορίες να πουν. Υπήρχε ακόμα ο απόηχος της δικτατορίας, του αγώνα και της πνευματικής ελευθερίας. Αγάπησα τον τρόπο που μύριζε η πόλη. Τον συνδυασμό της αιθάλης με το ψωμί που ψηνόταν και τον καφέ. Αγάπησα τη μουσική, όπως και το φαγητό, που ήταν μια αποκάλυψη. Θυμάμαι, όμως, και τον σεξισμό: τους άντρες που με παρενοχλούσαν, τον φόβο που ένιωθα κάποιες φορές όταν περπατούσα μόνη.

26

LiFO

Οι εμπειρίες μου στην Αθήνα με διαμόρφωσαν. Εδώ έγινα πιο δυνατή, πιο περίεργη και πολύ περισσότερο άνθρωπος, συνειδητοποίησα πόσο λίγα καταλάβαινα από την Ιστορία. Οι αντιφάσεις της Αθήνας, η ερήμωση και η ομορφιά, οι γιορτές και το σκοτάδι, όλες αυτές οι ποιότητες που συνυπάρχουν και διαμορφώνουν την ψυχογεωγραφία της πόλης την κάνουν να μοιάζει με έναν τόπο αλήθειας. Και το γεγονός ότι η πόλη είναι ένα υβρίδιο με στοιχεία ευρωπαϊκά, μεσανατολίτικα, αφρικανικά, βαλκανικά, αρχαία και σύγχρονα ταυτόχρονα, όλα αυτά τα στρώματα πολιτισμικής γνώσης, η αλληλεπίδρασή τους και η ώσμωση, ο πλούτος που προκύπτει, είναι μια πραγματική απόλαυση. Ταξίδεψα για πολύ καιρό, αλλά η Αθήνα παρέμεινε η μοναδική πόλη με την οποία συνδέθηκα τόσο βαθιά. Αργότερα, το 2014, επέστρεψα στην Αθήνα για να κάνω κάποια έρευνα και η ανακούφιση που ένιωσα ήταν απερίγραπτη. Μετακόμισα στα Εξάρχεια, βρήκα την κοινότητά μου και έμεινα. Η Αθήνα είναι η μοναδική πόλη που έχω νιώσει ποτέ ότι είναι σπίτι μου. Κάθε μέρα ανεβαίνω στον Λόφο του Στρέφη, κοιτάζω τα βουνά και νιώθω τυχερή. Γενικά, οι εμπειρίες μου εδώ ήταν πολύ καλές. Εργάζομαι ως συγγραφέας και η Αθήνα έχει μια ζωντανή λογοτεχνική σκηνή, με πολλούς μικρούς εκδοτικούς οίκους και πολλούς σπουδαίους συγγραφείς και διανοούμενους. Οι άνθρωποι παίρνουν τη λογοτεχνία στα σοβαρά – ο κυνισμός και η εμπορευματοποίηση που χαρακτηρίζουν τον εκδοτικό χώρο στις ΗΠΑ δεν έχουν ακόμη μολύνει τις ελληνικές εκδόσεις. Υπάρχει σεβασμός για την ίδια τη δουλειά, για την τέχνη του επαγγέλματος. Έχει χρειαστεί να πάω σε νοσοκομείο και σε γιατρούς στην Αθήνα· οι εμπειρίες μου ήταν πολύ καλές σε σύγκριση με τις ΗΠΑ, όπου είναι πολύ δύσκολο να κλείσεις ραντεβού και όπου το κόστος της υγειονομικής περίθαλψης οδηγεί συχνά τους ανθρώπους στην οικονομική καταστροφή. Νιώθω ότι η υγεία μου είναι καλύτερη επειδή ζω εδώ. Ανησυχώ για τις περιβαλλοντικές αλλαγές στην Αθήνα – οι φωτιές μοιάζουν να πολλαπλασιάζονται, η ποιότητα του αέρα γίνεται ολοένα χειρότερη. Η δημοτική αρχή έχει πάρει κάποιες κακές αποφάσεις από περιβαλλοντική άποψη. Η επέκταση του μετρό έχει γίνει με πολύ πρόχειρο και αποσπασματικό τρόπο και οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις ήταν πολύ άσχημες: κόπηκαν δέντρα, καταστράφηκαν θεμέλια, ενισχύθηκε ο εξευγενισμός περιοχών. Και οι ιδιωτικοποιήσεις δημόσιων περιοχών ήταν καταστροφικές. Φαίνεται πως κάθε πόλη στον κόσμο αντιμετωπίζει την ανεπάρκεια και τη διαφθορά των κυβερνήσεων, τα περιβαλλοντικά προβλήματα, τις προσφυγικές κρίσεις και την ολοένα μεγαλύτερη γκετοποίηση μέσω του εξευγενισμού, αλλά είναι ιδιαίτερα θλιβερό να το βλέπεις αυτό στην Αθήνα, όπου οι άνθρωποι έχουν παλέψει τόσο σκληρά να κάνουν την πόλη ανθρώπινη». « Ήρθα στην Αθήνα το 2024 για να σπουδάσω στην Καλών Τεχνών», λέει η Leonie Specht, εικαστικός. « Ήταν μια μέρα του Οκτωβρίου, με 31 βαθμούς. Πέρασα ολόκληρο τον χειμώνα απολαμβάνοντας τον ήλιο και τη ζέστη, μια εντελώς καινούργια εμπειρία για μένα ως Γερμανίδα, αφού οι χειμώνες στη Γερμανία είναι πολύ πιο σκληροί. Η περίοδος που πέρασα στη σχολή, όπου μάθαινα να ζωγραφίζω ελληνική ορθόδοξη αγιογραφία και να φτιάχνω ψηφιδωτά, ήταν πραγματικά απίστευτη και με έκανε να ζητήσω παράταση. Τελικά, σπούδασα στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών για έναν ολόκληρο χρόνο, κάτι που άλλαξε την πορεία της ζωής και της καριέρας μου. Μέχρι τότε είχα βρει σπίτι και είχα κάνει πολλούς φίλους, οπότε η απόφαση να μην επιστρέψω στη Γερμανία ήταν εύκολη. Αυτό που αγαπώ στη ζωή εδώ είναι η ενέργεια. Οι Έλληνες είναι εκφραστικοί, παθιάζονται, κι αυτό κάνει τη ζωή πιο πλούσια και πολύχρωμη. Η κουλτούρα εδώ είναι στραμμένη στη ζωή έξω από το σπίτι, στην παρέα και τη ζεστασιά. Κάθε μέρα της εβδομάδας μπορείς να βγεις στην πόλη και να περάσεις χρόνο σε ένα γεμάτο μπαρ ή ένα εστιατόριο. Ο ελληνικός τρόπος ζωής είναι ριζωμένος στις εμπειρίες που προκύπτουν από τη σύνδεση και αυτό, για μένα, είναι κάτι πολύ ξεχωριστό. Αγαπώ τα μικρά περίπτερα που συνήθως έχουν πολλά παιχνίδια. Είναι μια καθημερινή πηγή έμπνευσης για τη δουλειά μου. Στην Αθήνα, το αγαπημένο μου μέρος είναι η φυλακή του Σωκράτη. Ήταν ένα από τα πρώτα μέρη που ανακάλυψα και για μένα είναι γεμάτο μυστήριο και μαγεία. Το ότι μπορώ να ζω τόσο κοντά σε έναν τόπο με τόση ιστορική σημασία σαν την Ακρόπολη δεν θα το θεωρήσω

ATHENA ZERO

17.09.26

LiFO 17.09.26

ΦΩΤΟ: ΠΑΡΙΣ ΤΑΒΙΤΙΑΝ

Ι

Α• ΞΕΝΟ CENDRIC VON HALEM

ΣΤΗΝ ΑΘ

ΦΩΤΟ: FREDDIE F.

Ι

Η

• ΞΕΝ Α Ν Ο

ΗΝ

CARA HOFFMAN

ΣΤΗΝ ΑΘ

ποτέ δεδομένο ούτε απλό. Μου δίνει να καταλάβω ότι η ζωή είναι πολύ παραπάνω από τις καθημερινές, προσωπικές μας δυσκολίες. Από μια πολύ πρακτική άποψη, παρότι μαθαίνω ελληνικά, είναι μεγάλη ανακούφιση το ότι οι Έλληνες μιλούν τέλεια αγγλικά, οπότε ήρθα σε επαφή με τους ανθρώπους από την πρώτη στιγμή. Η Αθήνα είναι μια θορυβώδης πόλη και το μποτιλιάρισμα στους δρόμους την κάνει κάποιες φορές χαοτική. Νομίζω ότι η Αττική, γενικότερα, δεν σχεδιάστηκε για τόσο πληθυσμό. Οι άλλες μεγάλες πόλεις μοιάζουν λίγο πιο ευρύχωρες, με μικρές γωνιές όπου μπορείς να κρυφτείς και να ξεφύγεις από τη ζωή της πόλης. Η Αθήνα, από την άλλη, δεν είναι έτσι. Προσπαθώ να περπατάω όσο περισσότερο μπορώ, κάτι που με φέρνει συνεχώς μπροστά σε ενδιαφέρουσες καταστάσεις. Σε ορισμένες περιοχές είναι περισσότερο σαν παρκούρ, σαν παιχνίδι εξερεύνησης ή κυνήγι θησαυρού, παρά σαν ένας απλός περίπατος, αλλά, για να είμαι ειλικρινής, αυτό κάνει τα πράγματα ακόμα πιο ενδιαφέροντα». « Ήρθα στην Αθήνα το 2018 μετά από τις σπουδές μου στη Μεγάλη Βρετανία», συνεχίζει η Tania Cimatti, εικονογράφος. «Στην αρχή, αυτά που με κράτησαν εδώ ήταν τα στερεοτυπικά, δηλαδή ο ωραίος καιρός, ο ήλιος, το καλό φαγητό και η λίγο πιο χαλαρή καθημερινότητα που είχαν οι άνθρωποι, σε σχέση με την Αγγλία. Επίσης, είμαι από τη βόρεια Ιταλία και τα χαρακτηριστικά της, ενώ η Αθήνα είναι μια πυκνοκατοικημένη πόλη, τα βρίσκω κι εδώ. Yπάρχουν όμως και στοιχεία που μου δίνουν μια αίσθηση διακοπών και νοσταλγίας, μου θυμίζουν τη νότια Ιταλία, κάτι πιο αγνό και αυθεντικό. Η Αθήνα πριν από τον Covid και την καραντίνα ήταν διαφορετική από την Αθήνα που έχουμε σήμερα. Νιώθω πως υπήρχε πιο πολλή θετική ενέργεια για την αλλαγή προς το καλύτερο. Με την επιστροφή στη φυσιολογική –ας την πούμε– ζωή, αισθάνομαι πως πλέον όλα περιστρέφονται γύρω από τον τουρίστα. Εγώ είμαι ξένη, αλλά μένω εδώ χρόνια, δουλεύω εδώ, έχω την καθημερινότητα του ντόπιου και έτσι αντιμετωπίζω τις ίδιες δυσκολίες, ενώ ο τουρίστας θα έρθει για να βιώσει μια γρήγορη και ξέγνοιαστη εμπειρία». «Μεγαλώνοντας, άκουγα συχνά τη γιαγιά μου να παραπονιέται για την προφορά του ονόματός μου», λέει το Athena Zero, που ασχολείται με τη σκηνοθεσία και την περφόρμανς. «Οι πρώτες μου αναμνήσεις από την Αθήνα είναι από τον Οκτώβριο του 2001, όταν ήμουν πολύ μικρό και με τη μητέρα μου και την αδελφή μου ήρθαμε εδώ από τη Νέα Υόρκη. Σκοπός ήταν να δούμε την οικογένειά μας και να αναπνεύσουμε πιο καθαρό αέρα από εκείνον που υπήρχε

27

CITY VIBES

ΣΤΗΝ ΑΘ

Ι

Α• ΞΕΝΟ

DOUGLAS MARTIN EVELEIGH

Ο

ΗΝ

LiFO

• ΞΕΝ

ΣΤΗΝ ΑΘ

28

Α Ν Η

Ι

στο Μανχάταν μετά την 11η Σεπτεμβρίου. Αργότερα επέστρεψα στην Αθήνα για να σπουδάσω Θέατρο, για να εκπαιδευτώ στις σύγχρονες τεχνικές αρχαίας τραγικής ενσώματης έκφρασης στο θέατρο Άττις. Ένας από τους λόγους που παρέμεινα στην Αθήνα είναι για να συνεχίσω να ασκούμαι και να ερευνώ την ενσώματη έκφραση και τον χρόνο στην παράσταση. Η Αθήνα έχει τη δική της σχέση με την προοπτική. Από σχεδόν οποιοδήποτε σημείο της βλέπεις τα βουνά. Ανεβαίνεις ψηλότερα και ξαφνικά εμφανίζεται ολόκληρη η πόλη, εμφανίζεται η θάλασσα. Εδώ νιώθεις επίσης μια πάλη με την πατριαρχία. Τις προάλλες πήρα το μετρό με έναν αγαπημένο φίλο, του οποίου η έκφραση φύλου είναι αμφίσημη. Καθώς διασχίζαμε με ταχύτητα το τούνελ κάτω από την πόλη, άρχισα να ανατριχιάζω, να νιώθω μια κακή ενέργεια, σαν μάτι. Παρατήρησα έναν ηλικιωμένο άντρα να μας κοιτάζει με απρόσμενη οργή. Ύστερα, ξαφνικά, όλα άλλαξαν πάλι. Η συλλογικότητα προσφέρει έμπνευση, ακόμη και όταν απειλείται. Η αλληλεγγύη είναι ισχυρή. Όταν βρέθηκα στη Νέα Υόρκη φέτος το καλοκαίρι, πολλοί με ρωτούσαν για τα Προσφυγικά, επειδή είχαν ακούσει ότι εκεί υπάρχει μια συλλογικότητα εκατοντάδων ανθρώπων, με αυτοοργανωμένο σχολείο, στέγαση και καντίνα, ενώ καλλιτέχνες του θεάτρου και των παραστατικών τεχνών πραγματοποιούν παραστάσεις σε ένδειξη αλληλεγγύης, αντιστεκόμενοι στην απειλή της έξωσης. Στη Νέα Υόρκη, αυτή την περίοδο, η συλλογικότητα δεν είναι εύκολο να επιτευχθεί, ύστερα από δεκαετίες gentrification. Γι’ αυτό ενδιαφέρθηκαν οι άνθρωποι στην άλλη άκρη του κόσμου». «“Γιατί ήρθες στην Αθήνα;” είναι μια ερώτηση που μου κάνουν πολύ συχνά», λέει ο Nicolas Hubesch, εικαστικός και εικονογράφος, «γιατί οι Αθηναίοι δυσκολεύονται να καταλάβουν γιατί έφυγα από το Παρίσι, μια πόλη όπου ονειρεύονται να πάνε, για να μείνω εδώ, σε μια πόλη που τους δυσκολεύει τόσο. Ξεχνούν ότι, όπως ακριβώς συμβαίνει και με τους τουρίστες που επισκέπτονται την Αθήνα, το να ζεις κάπου δεν είναι το ίδιο με το να περνάς εκεί πέντε μέρες. Στο Παρίσι, όταν ένας ακόμα γκρίζος, βροχερός και ατελείωτος χειμώνας φτάνει στο τέλος του, όλοι αισθάνονται λίγο-πολύ αναπόφευκτα σε κατάθλιψη, αποθαρρυμένοι, άτονοι, χωρίς να ξέρουν ακριβώς γιατί. Ήρθα στην Αθήνα για πολλούς και διαφορετικούς λόγους. Έπρεπε να φύγω από το σπίτι που νοίκιαζα, γιατί είχε βγει προς πώληση, και δεν κατάφερνα να βρω άλλο – η αναζήτηση διαμερίσματος στο Παρίσι είναι πραγματικός Γολγοθάς. Παράλληλα, είχα ερωτευτεί έναν Έλληνα που ζούσε τότε προσωρινά στο Παρίσι και, επειδή ερχόμασταν συχνά στην Αθήνα, είχα ήδη γοητευτεί από την πόλη. Κάποια στιγμή αποφάσισα να κάνω το μεγάλο βήμα και να εγκατασταθώ εδώ. Μετά από κάποιο διάστημα καταλαβαίνεις τη διαφορά ανάμεσα στο να επισκέπτεσαι ένα μέρος και στο να ζεις σε αυτό. Η καθημερινότητα σε κάνει να γκρινιάζεις, όπως όλοι, για τις δυσλειτουργίες της δημόσιας διοίκησης, τις λακκούβες στους δρόμους, τις ώρες που περιμένεις το λεωφορείο κ.λπ. Κι όμως, ύστερα από σχεδόν δώδεκα χρόνια, παραμένω γοητευμένος. Υπάρχει κάτι σε αυτό το ελληνικό χάος που εμείς οι Γάλλοι αγαπάμε κρυφά, όταν καταλαβαίνουμε ότι η κοινωνία μας, που σε ορισμένα σημεία είναι πιο “αποτελεσματική”, έχει χάσει ένα μέρος της ανθρωπιάς της. Νομίζω ότι με τον καιρό αρχίζω να καταλαβαίνω πως αυτό που αγαπώ εδώ είναι μάλλον κάτι που έχουμε χάσει σε μεγάλο βαθμό στη Γαλλία, και που βλέπω να χάνεται σιγά σιγά και εδώ, κι αυτό μου προκαλεί μια μικρή νοσταλγία: τη σχέση των ανθρώπων μεταξύ τους, τον δρόμο που ανήκει σε όλους, τη γενναιόδωρη κουβέντα, και μια κάποια γλυκύτητα της ζωής, που την ξαναβρίσκω με ανακούφιση όταν έχω λείψει για αρκετό καιρό». «Αρχικά ήρθα στην Αθήνα για μια σχέση, πριν από τέσσερα περίπου χρόνια, με μια Ελληνίδα», λέει ο Douglas Martin Eveleigh, φωτογράφος. «Όταν χωρίσαμε, αποφάσισα να μείνω, γιατί μέχρι τότε είχα δημιουργήσει εδώ φιλίες και επαγγελματικές σχέσεις, είχα μόλις μετακομίσει από το Λονδίνο και δεν ήθελα να μετακομίσω ξανά. Η Αθήνα, υποθέτω, είναι μια μοναδική πόλη από την οπτική ενός ξένου. Είναι σαν να έχει παγιδευτεί στον χρόνο. Αυτό είναι και καλό και κακό. Όλες οι άλλες πόλεις, τουλάχιστον στη βόρεια Ευρώπη και,

17.09.26

ΦΩΤΟ: ΝΙΚΟΣ ΚΑΤΣΑΡΟΣ

TANIA CIMATTI

για μένα, στις ΗΠΑ, είναι πολύ πιο ανεπτυγμένες. Υπάρχει παντού αυτό το ίδιο είδος εταιρικής γυαλάδας στην αρχιτεκτονική, στα καταστήματα, σε όλα. Στην Αθήνα, αντίθετα, υπάρχει μια εναλλακτική εικόνα. Είναι μια πόλη ανολοκλήρωτη και νομίζω ότι ακριβώς αυτό το ανολοκλήρωτο δίνει στους ανθρώπους που ζουν εδώ χώρο να αισθανθούν ότι μπορούν να ερμηνεύσουν τα πράγματα με τον δικό τους τρόπο και να κάνουν την πόλη όπως τη θέλουν. Αυτό που μου αρέσει περισσότερο στο να ζω εδώ είναι ότι μπορείς να κινηθείς, να το παλέψεις και να βγάλεις τα προς το ζην. Είμαι πολύ τυχερός. Νομίζω, όμως, ότι εδώ είναι πιο εύκολο απ’ ό,τι σε μια μεγαλύτερη πόλη να δημιουργήσεις κάτι από το μηδέν. Ήμουν πολύ τυχερός με τη δουλειά που μου προσφέρθηκε και ήταν αρκετά σταθερή. Μου αρέσει επίσης ο ρυθμός της πόλης, ότι είναι πιο αργός, το ότι υπάρχουν ακόμη ανεξάρτητα καταστήματα και ανεξάρτητοι χώροι, που λειτουργούν από ντόπιους εδώ και εκατό χρόνια. Υπάρχουν και πράγματα που κάνουν την πόλη αφόρητη, όπως η έλλειψη σεβασμού απέναντι στον δημόσιο χώρο, η βρομιά, το μποτιλιάρισμα ή η γραφειοκρατία. Όταν έβγαζα τη βίζα μου για να έρθω εδώ, χρειάστηκε να ασχοληθώ με τις δημόσιες υπηρεσίες, να πάω σε αστυνομικά τμήματα, στις υπηρεσίες μετανάστευσης. Ήξερα ότι θα ήταν δύσκολο προτού μετακομίσω εδώ, αλλά ήταν μια πολύ αγχωτική περίοδος: δεν χρειάστηκε ποτέ να πάω σε αστυνομικό τμήμα για να καταγγείλω κάποιο έγκλημα, αλλά ένας από τους λόγους που δεν το έχω κάνει είναι ότι δεν εμπιστεύομαι ιδιαίτερα αυτό το σύστημα, δεν νομίζω ότι θα λειτουργήσει. Την αστυνομία μοιάζει να την ενδιαφέρει περισσότερο να ξυλοφορτώνει φοιτητές παρά να αντιμετωπίζει την εγκληματικότητα». «Οι άνθρωποι μετακομίζουν για αμέτρητους λόγους», συμπληρώνει ο Cendric von Halem, επιχειρηματίας. «Είτε από έρωτα, φιλοδοξία, ευκαιρία, ελπίδα, πάθος ή απλώς από την επιθυμία για μια εντελώς διαφορετική ζωή, ένας ξένος μπορεί να βρει πολλά από όσα αναζητά σε μια πόλη τόσο ειλικρινή όσο η Αθήνα. Όταν λέω “ειλικρινή”, εννοώ κάτι πολύ συγκεκριμένο: τη γενναιοδωρία των ανθρώπων της. Στην Αθήνα, συνήθως παίρνεις περισσότερα απ’ όσα περιμένεις από μια συνάντηση, μια εμπειρία ή ακόμη και από ένα πρόβλημα. Η Αθήνα, πέρα από το ότι σου επιτρέπει να ζεις καλά, έχει μια αισιόδοξη διάθεση. Σε ελάχιστα μέρη που γνωρίζω υπάρχει τόσο έντονα η αίσθηση ότι σχεδόν κάθε πρόβλημα μπορεί με κάποιον τρόπο να λυθεί. Και, ακόμη σημαντικότερο, πολύ γρήγορα συναντάς ανθρώπους πρόθυμους να σε βοηθήσουν να το λύσεις, ακόμη κι όταν το πρόβλημα δεν έχει απολύτως καμία σχέση μαζί τους. Είτε πρόκειται για μια ασφάλεια που καίγεται μέσα στη νύχτα είτε για ένα φιλόδοξο πρότζεκτ που ξαφνικά πρέπει να ολοκληρωθεί πολύ νωρίτερα απ’ ό,τι περίμενες, σπάνια χρειάζεται να ψάξεις πολύ για να βρεις κάποιον πρόθυμο να διαθέσει τον χρόνο του, να αλλάξει τα σχέδιά του και να βοηθήσει ώστε να γίνει η δουλειά. Ερχόμενος από άλλη χώρα της Ευρώπης, αυτό μπορεί να μοιάζει σχεδόν αδιανόητο. Νομίζω ότι αυτό που ίσως θεωρούν μερικές φορές δεδομένο οι ντόπιοι είναι ακριβώς οι άνθρωποι και η κουλτούρα που τους περιβάλλουν. Δεν εννοώ ότι οι Έλληνες δεν εκτιμούν την Ελλάδα – πλέον γνωρίζω πολύ καλά την ελληνική περηφάνια. Εννοώ κάτι λίγο διαφορετικό: την εξαιρετική αίσθηση γειτονιάς που εξακολουθεί να υπάρχει μέσα σε μια τόσο μεγάλη πόλη. Στην Αθήνα συχνά αισθάνεσαι ότι ένα πρόβλημα γίνεται, με κάποιον τρόπο, υπόθεση όλων. Ο γείτονάς σου και, πολύ συχνά, ο γείτονας του γείτονά σου θα σε βοηθήσει χωρίς να περιμένει πολλά σε αντάλλαγμα. Υπάρχει εδώ μια εγγύτητα μεταξύ των ανθρώπων που ξεπερνά τους κύκλους που επιλέγουμε συνειδητά να δημιουργήσουμε γύρω μας. Μου είναι δύσκολο να περιορίσω την Αθήνα σε ένα συγκεκριμένο μέρος. Ένα από τα πράγματα που αγαπώ στην πόλη είναι το πόσο δραματικά αλλάζει μέσα σε λίγους μόνο δρόμους. Φυσικά, το Κολωνάκι πρέπει να βρίσκεται στη λίστα μου. Εκεί γεννήθηκε το Varia Bakery και είναι ένα κομμάτι της Αθήνας που μας έχει ήδη προσφέρει πάρα πολλά στο σύντομο διάστημα που βρισκόμαστε εκεί. Υπάρχει κάτι πολύ ιδιαίτερο στον ρυθμό του: μπορεί να είναι κομψό χωρίς να γίνεται αποστειρωμένο, εδραιωμένο χωρίς να μοιάζει παγιδευμένο στον χρόνο. Μπορεί να δεις ανθρώπους που ζουν εκεί εδώ και γενιές να κάθονται λίγα μέτρα μακριά από ανθρώπους που έφτασαν στην Αθήνα μόλις πριν από έξι μήνες. Όσο περισσότερο ζω στην Αθήνα, τόσο περισσότερο συνειδητοποιώ ότι υπάρχει σημαντική διαφορά μεταξύ του να βιώνεις την πόλη ως κάποιος που επέλεξε να έρθει εδώ και του να τη βιώνεις ως κάποιος που προσπαθεί να χτίσει εδώ ολόκληρη τη ζωή του. Το αυξανόμενο κόστος ζωής, η στέγαση, οι μισθοί και η πίεση στις δημόσιες υπηρεσίες δεν είναι αφηρημένες συζητήσεις για πολλούς Αθηναίους· αποτελούν μέρος της καθημερινότητάς τους. Ως ξένος που έχει ζήσει εδώ σχετικά λίγο καιρό, θα ήταν αλαζονικό εκ μέρους μου να προσποιηθώ ότι κατανοώ αυτές τις πραγματικότητες τόσο βαθιά όσο κάποιος που τις έχει βιώσει επί χρόνια. Ταυτόχρονα, ερχόμενος απ’ έξω ίσως έχεις τη δυνατότητα να παρατηρείς τις αλλαγές πιο καθαρά. Η Αθήνα σήμερα μοιάζει εξαιρετικά δραστήρια. Μια νέα γενιά εστιατορίων, γκαλερί, επιχειρήσεων, σχεδιαστών και επιχειρηματιών εμφανίζεται δίπλα σε θεσμούς και παραδόσεις που υπάρχουν εδώ και δεκαετίες. Υπάρχει η αίσθηση ότι κάτι κινείται, μερικές φορές κομψά, μερικές φορές χαοτικά. Οπότε ναι, η Αθήνα έχει τις απογοητεύσεις της, όπως κάθε μεγάλη πόλη. Δεν νομίζω ότι για να αγαπάς έναν τόπο πρέπει να προσποιείσαι ότι δεν υπάρχουν. Ίσως, στην πραγματικότητα, αρχίζεις να αγαπάς μια πόλη όταν οι ατέλειές της παύουν να σου φαίνονται επιχειρήματα εναντίον της και απλώς γίνονται μέρος του ίδιου του τόπου».

NICOLAS HUBESCH

LiFO 17.09.26

29

URBAN

Hobbies

για να μεγαλώσεις

ΜΑΓΕΙΡΙΚΉ, ΤΡΈΞΙΜΟ, ΤΈΧΝΗ, ΤΆΒΛΙ, ΑΚΡΟΒΑΤΙΚΉ. ΟΠΟΙΑ ΔΕΞΙΌΤΗΤΑ ΦΑΝΤΆ

ΑΠΟ ΤΗ ΜΙΝΑ ΚΑΛΟΓΕΡΑ

Γίνε σαΐνι στη βουτυρόκρεμα Athens Local Market

Στους χώρους του Impact Hub Athens, το Athens Local Market διοργανώνει pop-up events που απευθύνονται σε ανθρώπους oι οποίοι αγαπούν τη χειροποίητη δημιουργία. Ξεχωρίσαμε το cake decorating workshop, όπου φτιάχνεις τη δική σου vintage τούρτα με την καθοδήγηση της pastry chef @fawrever. sweets. Frosting, sparkling gems και παιχνιδιάρικες λεπτομέρειες σε ένα χαλαρό περιβάλλον, με όλα τα υλικά και τον εξοπλισμό διαθέσιμα. Στο τέλος παίρνεις μαζί σου τη δημιουργία σου. Για περισσότερες πληροφορίες: @athenslocalmarket.Impact Hub Athens, Καραϊσκάκη 28, Ψυρρή

Για τη λιγούρα

Soybird Cooking Classes

Μαθήματα ελληνικής και ασιατικής κουζίνας στο Soybird, μια σχολή μαγειρικής με φυτική βάση στην καρδιά της πόλης, λίγα βήματα από την Ακρόπολη. Σε μια φωτεινή κουζίνα μαθαίνεις να μαγειρεύεις και μοιράζεσαι ένα τραπέζι γεμάτο γεύσεις και παρέα. Τα ασιατικά μαθήματα ταξιδεύουν στις γεύσεις της Ιαπωνίας, της Ταϊλάνδης και της Κορέας. Οι συμμετέχοντες μαθαίνουν πώς να φτιάχνουν gyoza, ramen, Thai curry, bibimbap και mandu. Τα μαθήματα διαρκούν περίπου τρεισήμισι ώρες και γίνονται στα ελληνικά και στα αγγλικά, αλλά και στα γερμανικά κατόπιν αιτήματος. Τα τμήματα δεν έχουν περισσότερα από 14 άτομα που δουλεύουν σε ζευγάρια στον πάγκο. Ωστόσο, υπάρχει η δυνατότητα να οργανωθούν ιδιωτικά γκρουπ ή εταιρικές εκδηλώσεις. Για περισσότερες πληροφορίες: @soybird_bird Βεΐκου 77, Κουκάκι

30

LiFO

17.09.26

το skillset σου

ΖΕΣΑΙ, ΤΏΡΑ ΕΊΝΑΙ Η ΏΡΑ ΝΑ ΤΗ ΔΟΚΙΜΆΣΕΙΣ ΚΑΙ ΝΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΚΤΉΣΕΙΣ.

LiFO 17.09.26

31

URBAN

Για τάβλι και νέες παρέες Backgammon Social

@BACKGAMMON.SOCIAL

Το Backgammon Social χρησιμοποιεί ένα από τα πιο διαχρονικά παιχνίδια ως αφορμή για να σπάσει ο πάγος και να γνωριστούν άνθρωποι που διαφορετικά ίσως να μη συναντιούνταν. Η ιδέα ξεκίνησε από το Mαϊάμι και έχει ταξιδέψει σε Αμερική και Ευρώπη. Δεν χρειάζεται εμπειρία· μπορείς να μάθεις εκεί και να ανακαλύψεις ένα νέο παιχνίδι και τη στρατηγική του. Στην Αθήνα ξεκίνησε τον Ιούνιο και διοργανώνει τουλάχιστον μία φορά τον μήνα social events και τουρνουά σε διαφορετικά spots της πόλης, πάντα με κοινωνικό χαρακτήρα. Όπως δηλώνει η Ίρμα Φραγκογιάννη-Μάτσα, που είναι η host του ελληνικού Backgammon Social Club: «Υπάρχει σήμερα πολύ έντονη ανάγκη για πραγματική, αυθόρμητη κοινωνική επαφή. Το τάβλι βοηθάει πολύ σε αυτό γιατί σου δίνει έναν λόγο να καθίσεις απέναντι από κάποιον που δεν γνωρίζεις και να ξεκινήσεις μια κουβέντα, χωρίς την αμηχανία ενός καθαρά networking event. Το παιχνίδι σπάει τον πάγο. Στο τέλος, μπορεί να ήρθες για μια παρτίδα και να φύγεις έχοντας γνωρίσει έναν νέο φίλο. Αυτό είναι και το στοιχείο που θέλουμε να φτιάξουμε στην Αθήνα: μια παρέα ανθρώπων που επιστρέφουν για το τάβλι και για τους ανθρώπους που βρίσκουν γύρω από αυτό. Για περισσότερες πληροφορίες: backgammonsocial.club και @backgammon. social. Το επόμενο event τους θα γίνει στην Αθήνα στο Dopios, στις 27/9, 16:00.

Για τις μητέρες που θέλουν να τρέξουν Fit Mamas

Οι Fit Mamas δημιουργήθηκαν από την Ελεάννα Λίμα με στόχο να προσφέρουν στις μαμάδες παρέα για άσκηση, χωρίς πίεση και χωρίς να χρειάζεται να αφήσουν κάπου τα παιδιά τους. Μαμάδες με παιδιά και καρότσια τρέχουν ή περπατούν, ανάλογα με τη διάθεσή τους, και στη συνέχεια συμμετέχουν σε προγράμματα ενδυνάμωσης, pilates, mobility, messy sensory play και άλλες δράσεις. Σήμερα, βρίσκονται κάτω από την ομπρέλα των adidas Runners Athens, με βασικό στόχο να μπουν περισσότερες μαμάδες στη λογική της κίνησης και της άσκησης. Οι Fit Mamas συναντιούνται κάθε Σάββατο στις 10 το πρωί στην 1η Μαρίνα Γλυφάδας. Μέσα στην εβδομάδα η Ελεάννα ανεβάζει πάντα stories με πληροφορίες για τα sessions. Για περισσότερες πληροφορίες: @eleannalima

Για ένα σώμα ευλύγιστο και δυνατό COUCOU Pilates + Artistry

Το COUCOU Pilates + Artistry συνδυάζει pilates, δημιουργικότητα και κοινωνική εμπειρία μέσα από events, retreats, open-air sessions και μικρές αποδράσεις από την καθημερινότητα με διαφορετικό χαρακτήρα. Τα events του περιλαμβάνουν επίσης creative workshops, όπως κεραμική, μαγειρική ή tie-dye, αλλά και brunch ή drinks. Απευθύνονται σε όλους, ανεξάρτητα από ηλικία ή προηγούμενη εμπειρία. Κάθε event είναι αυτόνομο, χωρίς σταθερούς κύκλους μαθημάτων ή επίπεδα. Για περισσότερες πληροφορίες: @coucou.pilatesartistry

Πάμε για χορό

Dance Cultural Centre

Στο Dance Cultural Centre μπορείς να κάνεις drop in χωρίς εγγραφή. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει σύγχρονο χορό, μπαλέτο και barre à terre, ένα μάθημα βασισμένο σε ασκήσεις μπαλέτου, ιδανικό για ενδυνάμωση και απόκτηση ευλυγισίας. Έχει τμήματα για όλα τα επίπεδα. Για περισσότερες πληροφορίες: dancce.gr, @dance_cultural_centre, Πειραιώς 76, Αθήνα

Για ζογκλερικά κόλπα

32

LiFO

@SNOWAGGELOS

Δυναμό

Στο Δυναμό γίνονται κάθε εβδομάδα μαθήματα που σε εισάγουν σε διαφορετικές τεχνικές τσίρκου (ακροβατικά εδάφους και σε ζευγάρια, εναέρια ακροβατικά και ζογκλερικά), αλλά και στον σύγχρονο χορό και στο θέατρο. Στα μαθήματα ανοιχτού επιπέδου μπορεί κανείς να δοκιμάσει διαφορετικές τεχνικές, από ακροβατικά εδάφους και κατακόρυφο μέχρι εναέρια κούνια, πανιά και σχοινί, αλλά και ακροβατικά ζευγάρια. Το εβδομαδιαίο πρόγραμμα περιλαμβάνει μαθήματα από Δευτέρα έως Παρασκευή, με δίωρες ή 90λεπτες συναντήσεις. Το βασικό είναι ότι δεν χρειάζεται να έχεις προηγούμενη εμπειρία ούτε ιδιαίτερο εξοπλισμό – άνετα ρούχα, διάθεση και λίγο θάρρος αρκούν για την αρχή. Η ομάδα οργανώνει επίσης εργαστήρια για ευάλωτες ομάδες, μεταξύ άλλων άτομα με αναπηρία και ανθρώπους σε προσφυγικές δομές, σε συνεργασία με ομάδες όπως το Flying Seagull Project και οι Cool Crips. Για περισσότερες πληροφορίες: @dynamo_circο, Παραμυθίας 28-30, Μεταξουργείο

17.09.26

LiFO 17.09.26

33

URBAN Για υπέροχα άλματα

Gymnastics Star

Ποτέ δεν είναι αργά να ξεκινήσεις ενόργανη γυμναστική. Το πρόγραμμα ενηλίκων του Gymnastics Stars προσφέρει προσαρμοσμένο ασκησιολόγιο και έμπειρους προπονητές, ώστε η εκμάθηση να γίνεται με ασφάλεια και σταδιακά, για όσους θέλουν να μάθουν τροχό, ανακυβίστηση, σάλτο, τούμπα κ.ά. Για περισσότερες πληροφορίες: @gymnasticsstarssportsclub, Δωδεκανήσου 67, Άλιμος / λεωφ. Δημάρχου Αγγέλου Μεταξά, έναντι 42, Γλυφάδα / Σωκράτους 13, Μεταμόρφωση

Για τρέξιμο και ζωγραφική Creative Trails

Τα Creative Trails είναι μια σειρά βιωματικών εργαστηρίων της ομάδας Air Castle που συνδυάζουν τέχνη, περπάτημα και φύση και σκοπός τους είναι να αντιμετωπίζουν την τέχνη ως βιωματική διαδικασία έκφρασης, πειραματισμού και σύνδεσης, μεταφέροντας αυτήν τη φιλοσοφία και εκτός εργαστηρίου. Κάθε συνάντηση γίνεται σε διαφορετικό φυσικό τοπίο και περιλαμβάνει ζωγραφική, land art με υλικά του περιβάλλοντος, περπάτημα και ομαδικές δραστηριότητες. Τα εργαστήρια απευθύνονται σε ενήλικες χωρίς να απαιτείται προηγούμενη καλλιτεχνική εμπειρία. Η ιδέα είναι να βρίσκεσαι στη φύση όχι απλώς ως περαστικός αλλά παρατηρώντας, παίζοντας και δημιουργώντας μαζί με τους άλλους. Για περισσότερες πληροφορίες: @aircastle_space, Σπινθάρου 47, Νέος Κόσμος

Για χαρακτική

Η χαρακτική είναι μια τεχνική στην οποία η εικόνα δημιουργείται με τη χάραξη μιας μήτρας και στη συνέχεια τυπώνεται στο χαρτί. Στα μαθήματα χαρακτικής με τον Φώτη Βάρθη οι συμμετέχοντες μαθαίνουν την τεχνική ή εμβαθύνουν σε αυτήν ‒ δεν απαιτείται προηγούμενη εμπειρία. Εξοικειώνονται με υλικά και εργαλεία, βασικές αρχές σχεδίου, φόρμας, σύνθεσης και τονικότητας, και με τεχνικές όπως η υψιτυπία, το λινόλεουμ και η ξυλογραφία. Η διαδικασία ξεκινά από το σχέδιο και τη χάραξη και φτάνει έως το τελικό τύπωμα. Για περισσότερες πληροφορίες: @fotis_varthis

Για κέντημα

Δημοτική Αγορά Κυψέλης

Μάθε κέντημα στη Δημοτική Αγορά Κυψέλης με την Πορφυρία Μοσχοπούλου σε ένα εργαστήριο εκμάθησης και δημιουργικής εξερεύνησης της τέχνης του κεντήματος με τίτλο «Κέντημα στον Κύκλο». Τα μαθήματα πραγματοποιούνται σε δύο τμήματα, αρχαρίων και προχωρημένων. Δεν απαιτείται ειδικός εξοπλισμός. Όλα τα βασικά υλικά που χρησιμοποιούνται κατά τη διάρκεια του εργαστηρίου περιλαμβάνονται στην τιμή συμμετοχής.Για περισσότερες πληροφορίες: dak.com.gr, Φωκίωνος Νέγρη 42, Κυψέλη

GEORGE SPANOS PHOTOGRAPHY

Μαθήματα χαρακτικής με τον Φώτη Βάρθη

Για κεραμική

Cloudnine Club

Ένας χώρος δημιουργίας και χαλάρωσης, όπου η τέχνη γίνεται αφορμή να αφήσεις για λίγο στην άκρη την καθημερινότητα. Στα workshops μπορείς να δοκιμάσεις ζωγραφική και κεραμική. Οι instructors καθοδηγούν κάθε συμμετέχοντα ανάλογα με τις ανάγκες του και όλα τα υλικά παρέχονται, οπότε δεν χρειάζεται να φέρεις τίποτα μαζί σου, μόνο τη διάθεση να μπεις στο δημιουργικό κλίμα. Για περισσότερες πληροφορίες: @cloudnineathens,Χάριτος 26, Αθήνα

Για kintsugi

Εργαστήρια Λάθους

Αν αισθάνεσαι πως θες να μάθεις να αγκαλιάζεις τις ατέλειες, ήρθε η ώρα να μάθεις λίγα πράγματα για το modern kintsugi, μια παραδοσιακή ιαπωνική τεχνική επισκευής σπασμένων κεραμικών. Τα κομμάτια ενώνονται με ειδικό χρυσό βερνίκι, έτσι οι ρωγμές γίνονται μέρος της αισθητικής του αντικειμένου. Πού μπορείς να πάρεις μια γεύση από αυτή την τεχνική; Στο Mistake studio, μια ενότητα των Εργαστηρίων Λάθους. Τα εργαστήρια αντλούν από σύγχρονες καλλιτεχνικές πρακτικές και έχουν handson χαρακτήρα. Οι συμμετέχοντες/-ουσες πειραματίζονται με διαφορετικά υλικά και τεχνικές, συχνά ανατρέποντας τις καθιερωμένες χρήσεις τους. Για περισσότερες πληροφορίες: @mistake_labs, Προπυλαίων 31, Ακρόπολη

Για θέατρο

@KARI.PIDI

Μικρό Εθνικό

34

LiFO

Προσφέρει στους ενήλικες εργαστήρια θεάτρου και παραστατικών τεχνών. Οι «Δοκιμές» και το «Πλάθοντας έναν ρόλο» απευθύνονται σε όσους ενδιαφέρονται για την υποκριτική, οι «Θεατρικές Βιταμίνες» σε όσους ενδιαφέρονται για την κίνηση, την υποκριτική και την προφορικότητα, και το «Πού ζούμε;» αφορά τη θεατρική γραφή και αφήγηση. Υπάρχουν επίσης εργαστήρια περφόρμανς, διαπολιτισμικής έκφρασης και stand-up comedy, με έμφαση στη δημιουργία κειμένου, στην παρουσίαση και στην προσωπική έκφραση. Για περισσότερες πληροφορίες: n-t.gr

17.09.26

ΞΕΧΝΑ ΓΙΑ ΛΙΓΟ ΤΙΣ ΔΕΡΜΑΤΙΝΕΣ ΠΟΛΥΘΡΟΝΕΣ, το βρετανικό vintage και εκείνη την αισθητική που μοιάζει να μεταφέρει το κλασικό barbershop μερικές δεκαετίες πίσω. Στα ANBER Barber Shop η λογική είναι διαφορετική. Εδώ το barbering είναι new school, μιλά τη γλώσσα της σύγχρονης street κουλτούρας και απευθύνεται σε ένα κοινό νέων –ή όσων νιώθουν νέοι–, οι οποίοι αντιμετωπίζουν το ανδρικό κούρεμα ως αναπόσπαστο κομμάτι της εικόνας αλλά και της προσωπικότητάς τους. Η ιστορία ξεκίνησε το 2015 από το Χαλάνδρι και τον Αναστάσιο Σταυρόπουλο, founder και senior stylist των ANBER. Ακολούθησε το 2020 το δεύτερο barber shop στο Σύνταγμα, ενώ πλέον η ομάδα έχει αποκτήσει και τρίτο σημείο στο Παγκράτι. Η ίδια φιλοσοφία ακολουθεί και τα τρία μαγαζιά: σύγχρονες διεθνείς τεχνικές barbering, προσοχή στη λεπτομέρεια και μια αισθητική που απέχει αρκετά από την εικόνα ενός παραδοσιακού ανδρικού κουρείου. Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η έμπνευση πίσω από το interior design. Οι χώροι παραπέμπουν στις φυλακές του Μεξικού –παραμένοντας άκρως φωτεινοί και φιλόξενοι–, μια αναφορά που μεταφράστηκε σχεδιαστικά σε ένα ωμό, urban περιβάλλον και έγινε αναγνωρίσιμο στοιχείο της ταυτότητας των ANBER. Το αποτέλεσμα ταιριάζει με τη μουσική, το street στοιχείο και τη νεανική ενέργεια που είναι βασικά χαρακτηριστικά όλων των ANBER. Πίσω από την εικόνα βρίσκεται μια ομάδα περίπου 20 ανθρώπων, με συνεχή εκπαίδευση και σεμινάρια που επαναλαμβάνονται κάθε τόσο ώστε το ANBER να μη μένει ποτέ πίσω από τις παγκόσμιες τάσεις. Από ένα σύγχρονο fade και τα πιο μοντέρνα στυλ μέχρι ένα κλασικό ανδρικό κούρεμα ή την προσεγμένη περιποίηση γενειάδας, η λογική είναι κάθε αποτέλεσμα να προσαρμόζεται στα χαρακτηριστικά και στο προσωπικό ύφος εκείνου που κάθεται στην καρέκλα. Υπάρχει, όμως, και μια λιγότερο εμφανής πλευρά των ANBER, που αξίζει να σημειωθεί. Η ομάδα αναπτύσσει έντονη κοινωνική δράση: προσφέρει κουρέματα σε φυλακές, εκπαιδεύοντας κρατούμενους που θέλουν να μάθουν την τέχνη του barbering. Παράλληλα, συμμετέχει στο Κοινωνικό Κομμωτήριο του δήμου Αθηναίων και σε αντίστοιχες πρωτοβουλίες. Από το Χαλάνδρι στο Σύνταγμα και από εκεί στο Παγκράτι, τα ANBER έχουν διαμορφώσει τη δική τους εκδοχή για το τι μπορεί να σημαίνει σήμερα ένα μπαρμπέρικο στην Αθήνα. Λιγότερη νοσταλγία, περισσότερη street κουλτούρα, σύγχρονη τεχνική και μια ομάδα που αντιμετωπίζει το barbering ως τέχνη και τελικά ως τρόπο ζωής και προσφοράς. Σωκράτους 10, Χαλάνδρι / Σταδίου 5, Σύνταγμα / Φιλολάου 17, Παγκράτι, anber.gr, Instagram: anber.barbershop

ANBER Barber Shop Η new-school πλευρά του barbering στην Αθήνα.

LiFO 17.09.26

35

q Γεννήθηκα στην Αθήνα το 1977. Μεγάλωσα στο κέντρο, Νεάπολη - Εξάρχεια. Παίζει ίσως έναν ρόλο αυτό, γιατί η Νεάπολη, ειδικά τότε, είχε έναν ξεχωριστό χαρακτήρα από τα Εξάρχεια, ήταν πιο απόμερα, χωρίς κίνηση και μαγαζιά, σχεδόν χωρίς αυτοκίνητα, ήταν λίγο σαν χωριό μέσα στο κέντρο.

q Μεγάλωσα, λοιπόν, εκεί, κοντά στον Άγιο Νικόλα Πευκακίων, ανάμεσα σε πολλά σχολεία με πάρα πολλά παιδιά – ένα από αυτά ήταν και το δημοτικό του Πικιώνη πάνω απ’ την παιδική χαρά, το θρυλικό 5ο Λύκειο, Πρασσά και Οκταβίου Μερλιέ, που χρόνια αργότερα εγκαταλείφθηκε κι ύστερα έγινε χώρος φιλοξενίας προσφύγων, μέχρι που ένα πρωί του 2019 τους έβγαλαν έξω τα ΜΑΤ κι έκτοτε χάσκει πάλι περήφανα μόνο και άδειο, με τσιμεντωμένη είσοδο.

Συγγραφέας. Γεννήθηκε στα Εξάρχεια, ζει στην οδό Ναυαρίνου.

q Yπήρχε φυσικά και το Γαλλικό Ινστιτούτο της Αθήνας στη Σίνα, όπου δούλευε η μάνα μου ως καθηγήτρια Γαλλικών, ένα ίδρυμα με πολυάριθμους μαθητές και σπουδαστές, ίσως και χιλιάδες εκείνη την περίοδο. Εκεί, λοιπόν, στη βιβλιοθήκη του Ινστιτούτου, ψηλά, στον τρίτο όροφο, αν θυμάμαι καλά, είχε συμβεί κάποιες φορές να μ’ αφήσει η μάνα μου μέχρι να σχολάσει, στα κόμικς: Μπαμπάρ, Τεντέν, Αστερίξ και τα λοιπά. Αυτή ήταν μια πρώτη επαφή για μένα με την ιδέα της Γαλλίας, που ήταν μαζί μια εικόνα οργάνωσης και χάους, και μια τρομερή αίσθηση ανοίγματος της ζωής μέσα από τα βιβλία. Λογοτεχνία και ποίηση, μια στοίβα πολιτικά περιοδικά, μια στοίβα «ELLE», βιβλία αρχιτεκτονικής, πολεοδομίας, αισθητικής...

q Τα Εξάρχεια, τότε, είχαν το βιβλίο στη βάση τους. Δεν ήταν μόνο τα άπειρα βιβλιοπωλεία και οι εκδοτικοί οίκοι όλων των ειδών και των αποχρώσεων, αλλά και το ότι, κατά κάποιον τρόπο, όλα τα υπόλοιπα πράγματα γύρω γύρω σού έλεγαν ότι το βιβλίο είναι ένα κανονικό καθημερινό αντικείμενο. Όχι ιερό, όχι απόμακρο, όχι ένα μυστικό που δεν είναι για σένα, αλλά κάτι το απλό και το απτό. Οι συζητήσεις στα σπίτια, στα πολιτικά στέκια, στα καφενεία, στο όρθιο μπροστά στα πρωτοσέλιδα, στη λαϊκή, είχαν μέσα συχνά στο βάθος μια θεωρία, μια αναφορά, ένα πρόσωπο που έχει γράψει κάτι, έναν τίτλο κειμένου ή βιβλίου. Έτσι, παρόλο που οι γονείς μου δεν είχαν κάποια άμεση σχέση μ’ αυτό που έμελλε αργότερα να κάνω εγώ, δηλαδή δεν έγραφαν οι ίδιοι λογοτεχνία, η αρχική μου ύπαρξη μέσα σ’ αυτό το περιβάλλον ήταν, στην πραγματικότητα, υπερπρονομιούχα. Το σχολικό μου, ας πούμε, με άφηνε Ιπποκράτους και Αραχώβης, ακριβώς μπροστά στο βιβλιοπωλείο Παρά Πέντε (τώρα εκεί είναι τα μαγαζιά μοντελισμού, που δίνουν σιγά σιγά τη θέση τους στις γαστροπάμπ). Και έμπαινα λίγο, για πέντε λεπτά, να δω όλα αυτά τα φοβερά εξώφυλλα εκδόσεων που δεν μπορούσα ακόμα να διαβάσω. Και μόνο η όψη τους μού προξενούσε μια ψυχική διέγερση.

q Το εντυπωσιακό εξώφυλλο του Τρυποκάρυδου ας πούμε, που θυμάμαι από τότε στις προθήκες με τις νέες κυκλοφορίες στο Παρά Πέντε, μου έλεγε από μόνο του ότι μπορεί κανείς να γράψει ό,τι θέλει, να πει μια ιστορία όπως τη θέλει. Ή, λίγο πιο πάνω, στη Διδότου, έμπαινες (κατέβαινες) στη Διεθνή Βιβλιοθήκη της Σύλβιας, διαβάζοντας τίτλους με τις λέξεις «συνείδηση», «εξέγερση», «θέαμα», που όλα ήταν εκρήξεις μες στο κεφάλι σου. Έτσι, δεν ξέρω πώς έγινε και σε μια από τις πολύ πρώτες εκθέσεις που μας είχαν βάλει στο σχολείο, στην ερώτηση τι θες να γίνεις όταν μεγαλώσεις, εκεί που όλα τα παιδιά έλεγαν πιλότος, δασκάλα, ή το επάγγελμα των γονιών τους, εγώ είπα «μακαρόνι», ότι όταν μεγαλώσω θα γίνω ένα μακαρόνι. Αργότερα, οι προσδοκίες μου έγιναν πιο συμβατικές, έλεγα ας πούμε ότι θα γίνω σκηνοθέτης, ζωγράφος – πιο συμβατικές απ’ το μακαρόνι εννοώ. Και διάβαζα περιπέτειες.

q Δηλαδή σήμερα, αν με ρωτήσεις πότε άρχισα να γράφω, θα σου πω με κάθε ειλικρίνεια «τότε», που δεν έχει καμία σχέση με το διάβημα να πιάσω χαρτί και στιλό για να γράψω εγώ κάτι: προγενέστερα έχει συμβεί, για μεγάλο διάστημα, αυτό το πράγμα. Έχω διαβάσει ό,τι έχω διαβάσει σκεπτόμενος το γραπτό απ’ την οπτική γωνία του συγγραφέα που δεν είμαι. Επίσης, την ίδια περίοδο, βλέπω πάρα πολλή τηλεόραση. Ταινίες, σειρές, οποιαδήποτε μυθοπλασία είναι διαθέσιμη στην τηλεόραση (πολύ περισσότερο από εκπομπές, που τις προσπερνάω συστηματικά) την παρακολουθώ μέχρι τελικής πτώσης. Τα ίδια και χειρότερα όταν μπαίνει στο σπίτι το βίντεο, με την έννοια πως ό,τι μου αρέσει θα το νοικιάσω ξανά και ξανά, θα δω την ίδια βιντεοκασέτα, τις ίδιες σκηνές, τη δράση, τους διαλόγους και τα λοιπά, μέχρι να τα μάθω όλα απέξω, με έμφαση στην περιπέτεια, στην κωμωδία και στο φανταστικό.

q Σε εκείνη τη φάση αρχίζω πιθανότατα να διαμορφώνω τη γλώσσα μου. Δηλαδή να έχω μια ομάδα φίλων που τη φτιάχνουμε όλοι μαζί, με στοιχεία από τους προηγούμενους, από τις γειτονιές μας, λίγο από τρας, λίγο από κοινωνικά γεγονότα, δρόμο, γήπεδο, πολύ από περιρρέουσες υποκουλτούρες της εποχής που δεν ξέρουμε καν ότι υπάρχουν ως τέτοιες. Τέλος πάντων, δεν ξέρω και ακριβώς πώς, πάντως είναι η εποχή που, όπως ο κάθε άνθρωπος, ανεξαρτητοποιούμαι από τη γλώσσα ως εθνική διδακτέα ύλη και δημιουργώ μια δική μου προσωπική ελληνική γλώσσα. Δεν τη μιλάω αναγκαστικά, αλλά την καταλαβαίνω στο στομάχι μου. Υπάρχει. Αυτή θα γίνει, πολύ αργότερα, και η βάση της γλώσσας στην τριλογία του Κρόκου.

q Το 1997 φεύγω για το Παρίσι, Σεπτέμβρη. Στην πρώτη μου βόλτα με τα πόδια στην πόλη διαπιστώνω τρία πράγματα. Πρώτον, ότι οι Γάλλοι έχουν βάλει ένα τεράστιο χρονόμετρο πάνω στον Πύργο του Άιφελ με αντίστροφη μέτρηση μέχρι το μιλένιουμ (συγκεκριμένα έγραφε «avant l’an 2000»), κι ότι εκείνη τη στιγμή που το κοιτάζω δείχνει 848 μέρες και κάτι ψιλά – είναι ένα περίεργο και ισχυρό θέαμα που με κάνει να νιώσω μια αίσθηση συνολικής άφιξης και ιστορικής συνείδησης, ότι δεν έφτασα απλώς στο Παρίσι αλλά πως κατά κάποιον τρόπο μπήκα στον κόσμο και στην ευρεία χρονικότητά του. Ήμουν στο παρόν, ο χρόνος ήταν μια μεγάλη αφήγηση κι εγώ ήμουν επιτέλους μέσα της. Δεύτερον, ότι λίγα μέτρα παραπέρα, δίπλα σε μια γέφυρα, υπάρχει ένα βουνό από τριαντάφυλλα και χρυσάνθεμα στο σημείο όπου, λίγες μέρες νωρίτερα, είχε σκοτωθεί η πριγκίπισσα Νταϊάνα – γεγονός που μ’ αφήνει τελείως αδιάφορο μεν αλλά με κάνει να συνειδητοποιήσω, σε συνδυασμό με την αντίστροφη μέτρηση του χρονομέτρου που τρέχει, ότι στην προσωπική μου αντίληψη της μεγάλης χρονικότητας θα μπαίνουν πάντοτε εμβόλιμα και πολύ άμεσα γεγονότα που θα την προσδιορίζουν είτε εγώ τους προσδίδω σημασία είτε όχι, κι ότι αυτό ακριβώς είναι που ονομάζουμε «εποχή». Το θυμήθηκα αυτό όταν, 27 χρόνια αργότερα, στο Deepfake, ο Κρόκος περπατάει νύχτα στην έρημη λεωφόρο Βουλιαγμένης και βλέπει από μακριά ένα βουνό γαρίφαλα στο σημείο όπου σκοτώθηκε ο Παντελίδης. Τρίτον, ότι δεν ξέρω γαλλικά. Δηλαδή ξέρω, φυσικά ξέρω, τα γαλλικά του σχολείου, των δελτίων ειδήσεων, της τυπικής ορθής έκφρασης και της κλασικής λογοτεχνίας – αλλά στ’ αλήθεια δεν ξέρω. Διότι μπαίνω σ’ έναν φούρνο και λέω «ένα ψωμί, παρακαλώ», κι απ’ τον τρόπο που με κοιτάνε ξέρω ότι δεν ξέρω, κι απ’ τον χρόνο που περνάει γρηγορότερα, γιατί πίσω μου στην ουρά οι Παριζιάνοι, που είναι ανελέητοι σαδιστές, πιέζουν ταυτοτικά σχεδόν, ξέρω ότι ο κόσμος μου εντός του μεγάλου κόσμου που μόλις ανακάλυψα θα είναι μικρός χωρίς τη σε βάθος κατάκτηση αυτής της γλώσσας.

q Μένω στο 11ο δημοτικό διαμέρισμα, κοντά στο Canal Saint-Martin, που τότε ακόμη είναι μια λαϊκή γειτονιά, και σίγουρα η πιο πυκνοκατοικημένη της πόλης, με 40.000 κατοίκους ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο. Σκιτσάρω καθημερινά, αρχίζω να κρατάω σημειώσεις σε φόρμα ημερολογίου, με μια υβριδική διάλεκτο που ανακατεύει τις γλώσσες και τα ιδιώματα που ξέρω, συχνά ως «ροή συνείδησης» που εξερευνώ με μεγάλη προσοχή. Σπουδάζω στη Ναντέρ Ιστορία της Τέχνης με τον Φροντιζί, και Αρχαιολογία με τον Χολτζμάν, και κάνω μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Ανθρωπολογία στο Saint-Denis. Έπειτα από υπόδειξη της καθηγήτριάς μου, Φρανσουάζ Ντιρού, παρακολουθώ σεμινάρια λακανικής θεωρίας στη rue de Lille, στο παλιό σπίτι του Λακάν. Ξεκινάω διαδοχικά τρία διδακτορικά σε διαφορετικές κοινωνικές

36

LiFO

απο τον m.hulot φωτογραφιeσ: παρισ ταβιτιαν

17.09.26

η απολαυση του κειμενου Αναζητώ τη χαρά μέσα από τη γραφή, και θέλω πολύ να σχετίζεται με το κείμενο, κάτι σαν αυτό που περιγράφει ο Μπαρτ με την «απόλαυση του κειμένου», που είναι μεν στο «τι λέει» ένα κείμενο αλλά και στον τρόπο με τον οποίο αυτό παίζει με τη γλώσσα, με τον αναγνώστη να συμμετέχει στη δημιουργία του νοήματος μέσα από τις αισθήσεις του, σχεδόν σωματικά.

LiFO 17.09.26

37

επιστήμες, χωρίς να ολοκληρώσω κανένα. Πιο βαθιά στην έρευνα φτάνω σίγουρα με το τελευταίο, στη Σορβόννη, μια διατριβή για τη θέση της γυναίκας στο ευρωπαϊκό κόμικς, καθώς, εν τω μεταξύ, από το 2003 γράφω στο «9» της Ελευθεροτυπίας για κόμικς και επιστημονική φαντασία. Αλλά όλες αυτές οι σπουδές δεν μου μαθαίνουν τη γλώσσα όπως εγώ την εννοώ. Συχνάζω επί τούτου στην EHESS, τη σχολή ανωτάτων σπουδών στις κοινωνικές επιστήμες, γιατί εκεί σπουδάζουν (και πίνουν καφέ) πολλοί από τους φίλους μου ή απ’ τους ανθρώπους που για κάποιον λόγο θέλω να βλέπω. Αρχίζω να ασχολούμαι με την τζαζ και να διαβάζω επιτέλους άλλη λογοτεχνία. Άφθονη γαλλική autofiction του ’80 και του ’90, υπερβατικούς συγγραφείς όπως ο Μπλουά και ο Μπερνανός, πολύ Σελίν, Φίλιπ Ντικ και cyberpunk, και προφανώς άπειρα κόμικς. Τα διαβάσματα αυτά και οι Γάλλοι φίλοι μου –κυρίως αυτοί, οι φίλοι μου– είναι που με κάνουν να μπω για τα καλά στα γαλλικά, στους νεολογισμούς και στους ιδιωματισμούς και στον ρυθμό τους, κι όσο συμβαίνει αυτό, κατά έναν περίεργο τρόπο, αντί να ζημιώνονται τα ελληνικά μου, σαν να «εξελίσσονται» μέσα μου, να προσαρμόζονται και να επεκτείνονται. Ταυτόχρονα. Το βλέπω δηλαδή στις σελίδες του ημερολογίου.

q Μετά από διάφορες δουλειές, όπως ρεσεψιονίστας σε μικρό ξενοδοχείο στο Saint-Michel, τουριστικός οδηγός σε εξωτικές χώρες, νυχτοφύλακας σε εκθέσεις τροφίμων κ.ά., το 2006 αρχίζω να εργάζομαι στις εκδόσεις της Σχολής Καλών Τεχνών του Παρισιού. Επιμέλεια κειμένου και μεταφράσεις στην αρχή, και μετά συγγραφή για καταλόγους εκθέσεων και άλλες εκδόσεις. Εκεί κάπου έχω την ιδέα για το πρώτο μου βιβλίο, ένα πολιτικο-λογοτεχνικό αλφαβητάρι (Άλφα όπως Αποκάλυψη, Βήτα όπως Βορίδης...). Η πειραματική αυτή έκδοση αποτελείται σε μεγάλο βαθμό από αποσπάσματα του ημερολογίου μου που για κάποιο λόγο θεωρώ δημοσιεύσιμα, και την ίδια μέρα που το αποφασίζω αυτό, πολύ απλά σταματάω να πηγαίνω και στη Σορβόννη. Δεν ειδοποίησα κάποιον. Τέλος. Ήμουν συγγραφέας και όχι πανεπιστημιακός, ερευνητής κ.λπ. Μια απέραντη αγαλλίαση.

q Τα Λήμματα από την εποχή της κρίσης κυκλοφόρησαν ως αυτοέκδοση και με διανομή απ’ τις εκδόσεις Futura το 2011 – σήμερα θα πέταγα αρκετά από τα εκατοντάδες αυτά κείμενα, το βασικό όμως είναι ότι βγήκαν, τότε, με παρουσίαση στο Cantina Social, αναγνώσεις και επεισοδιακό πάρτι. Την περίοδο εκείνη, που είναι η βαθιά κρίση, το Μνημόνιο, η κλειστή ΕΡΤ, οι Σκουριές κ.λπ., δημοσιεύω και μια σειρά κειμένων στη «Libération» που ζητάει τότε συχνά κριτική ανάλυση για την κατάσταση στην Ελλάδα. Ακολουθεί η ποιητική συλλογή Απόλυτη μειοψηφία το 2015 στο Μελάνι, μια συνεργασία καταπληκτική, που συνεχίστηκε για τέσσερα συνολικά βιβλία, το Μάιλς Ντέιβις - Εκτός κλίμακας (2017), και τα πρώτα δύο βιβλία του Κρόκου (Δε λες κουβέντα και Μεσακτή) που φτιάχνονται στην τροχιά αυτής της διπλής υπόστασης που περιγράφω απ’ την αρχή. Ο ήρωας φτάνει από το Παρίσι στην Αθήνα και διαπιστώνει πράγματα: υπάρχει καταρχάς μια διάσταση διαπίστωσης, είναι λοιπόν μια αντιστροφή της δικής μου εμπειρίας απ’ τη μία και μια πρόκληση πάνω στην αληθινή μου εμπειρία απ’ την άλλη. Είναι το σημείο στο οποίο θα βάλω να συναντηθούν, επιτέλους, η γλώσσα μου με την εποχή της.

q Ακούγεται βαρύγδουπο, το ξέρω, ενώ ταυτόχρονα είναι και αρκετά μπανάλ (αυτό δεν κάνει κάθε μυθιστόρημα;), αλλά σε κάθε περίπτωση ας πούμε ότι για μένα ήταν μια πολύ συνειδητή υπαρξιακή πράξη. Ο εσωτερικός μονόλογος του Κρόκου, δανεισμένος ως φόρμα από το αμερικανικό hardboiled και με πολλά μπάσταρδα στοιχεία από το autofiction, την προφορικότητα του Σελίν, την εξωφρενική πόζα της γενιάς μου, και ό,τι άλλο μπήκε ασυναίσθητα σε εκείνο το μπλέντερ, ήταν μια οντότητα που χρειαζόμουν. Και στο μεταξύ, όλα αυτά είναι της δεκαετίας του ’30, δηλαδή μιας εποχής που τη διαμορφώνει η κρίση, αυτή του ’29, και το υπόκωφο καθεστώς του Μεσοπολέμου. Είναι ένα ιδιαίτερο πράγμα ο Μεσοπόλεμος. Από την οπτική γωνία του παρόντος χρόνου είναι εξ ορισμού αδύνατον να ξέρεις ότι είσαι στον Μεσοπόλεμο, είναι κάτι που μόνο το διαισθάνεσαι, το μυρίζεσαι. Και το καταλαβαίνεις στην αποτύπωσή του πάνω σε ζωντανά πράγματα, όπως ας πούμε στη γλώσσα. Πρωτίστως στη δική σου. Κάτι τέτοιο είναι ίσως για μένα ο ήρωας-συγγραφέας Μιχάλης Κρόκος. Έχουμε πολλά κοινά, έτσι νόμιζα, μα όσο τον κοιτάζω τόσο βλέπω τις διαφορές. Και γι’ αυτό δεν ζω πολύ κοντά του. Δεν γράφω συνέχεια γι’ αυτόν, τον αφήνω βασικά στην ησυχία του. Κάποιες φορές λέω, θα ήθελα να γράφω ένα βιβλίο με τον Κρόκο κάθε χρόνο ή και πιο συχνά ακόμα – ο άνθρωπος αυτός είναι μια λύση. Όμως δεν γίνεται. Κυρίως γιατί γράφω αργά, αλλά και γιατί θέλει μελέτη η «εποχή».

q Αυτό έγινε με το Deepfake. Ενώ τα δύο πρώτα ήταν θέματα που ήξερα, η σύγχρονη τέχνη και το καλοκαίρι στην Ικαρία, για το τρίτο χρειαζόταν ένα μακρόχρονο και περίπλοκο ρεπεράζ. Γιατί, βλέπεις, δεν είχα ποτέ παρεισφρήσει σε οργάνωση alt-right, δεν είχα πάει να χωθώ σε high tech βασίλειο στη Μεσσηνία κ.λπ. κ.λπ. Άλλαξε το πράγμα λοιπόν, ήθελε χρόνο και προσεκτικές κινήσεις. Και βρέθηκα στους Αντίποδες, με μια φανταστική ομάδα δημιουργικών ανθρώπων που φαίνεται σαφώς ότι το εννοούν, πέρα από τις καλές εκδόσεις και την εμβληματική αισθητική: το ίδιο το ζήτημα της λογοτεχνίας. Το Deepfake, λοιπόν, πήγε ξαφνικά πολύ καλά, μεταφράστηκε σε πολλές γλώσσες και μάλιστα με πολύ επιτυχημένες μεταφράσεις παρά τη δυσκολία του κειμένου, προτάθηκε για το Ευρωπαϊκό Βραβείο Λογοτεχνίας, πήγε σε δεκάδες φεστιβάλ στο εξωτερικό, κυρίως στη Γαλλία με τα τόσα φεστιβάλ της, και από το καλοκαίρι του 2024 φαίνεται να τραβάει σε τακτά χρονικά διαστήματα ξανά το ενδιαφέρον του κοινού, πράγμα που φυσικά με χαροποιεί πολύ.

q Γενικά, το θέμα της χαράς είναι κεντρικό σε αυτό το λογοτεχνικό σχέδιο. Την αναζητώ μέσα από τη γραφή,

Δεν νομίζω ότι υπάρχει δημιουργία χωρίς χαρά, δηλαδή το αντίστροφο των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Ενός χώρου που είναι τελικά επίφαση χώρου, μέσα στον οποίο δεν μπορείς να δημιουργήσεις, παρά μόνο να συμμορφωθείς σε προγενέστερες κοινωνικές χρήσεις και φόρμες, και μάλιστα πολύ συγκεκριμένες και πολύ καρικατουρίστικες.

και θέλω πολύ να σχετίζεται με το κείμενο, κάτι σαν αυτό που περιγράφει ο Μπαρτ με την «απόλαυση του κειμένου», που είναι μεν στο «τι λέει» ένα κείμενο αλλά και στον τρόπο με τον οποίο αυτό παίζει με τη γλώσσα, με τον αναγνώστη να συμμετέχει στη δημιουργία του νοήματος μέσα από τις αισθήσεις του, σχεδόν σωματικά. Δεν νομίζω ότι υπάρχει δημιουργία χωρίς χαρά, δηλαδή το αντίστροφο των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Ενός χώρου που τελικά είναι επίφαση χώρου, μέσα στον οποίο δεν μπορείς να δημιουργήσεις, παρά μόνο να συμμορφωθείς σε προγενέστερες κοινωνικές χρήσεις και φόρμες, και μάλιστα πολύ συγκεκριμένες και πολύ καρικατουρίστικες. Μερικές φορές νομίζω ότι τα ΜΚΔ είναι ο πραγματικός πρόγονος της τεχνητής νοημοσύνης, ο προθάλαμος. Είναι ένα πράγμα που παράγει ακατάσχετα μέσους όρους: μέσο όρο κειμένου, άποψης, επιχειρήματος, αισθητικής. Με σαφείς πειθαρχικούς μηχανισμούς και ένα τελείως γελοίο σύστημα επιβράβευσης... Ναι, αυτό είναι, μια βιομηχανία ανθρώπινου μέσου όρου. Και με έναν τρόπο, η ΤΝ αυτό σου δίνει: πράγματα που ήδη υπάρχουν. Τα ΜΚΔ ήταν μια φανταστική πρόβα τζενεράλε, επί είκοσι χρόνια, της ΤΝ. Τώρα είναι αργά, την έχουμε δεχτεί, τη θέλουμε, την έχουμε ανάγκη. Είναι μια λιτανεία. Το ίδιο πράγμα συνέχεια – αυτό είναι η λιτανεία. Το ιερό αναμάσημα του εαυτού σου, για πάντα, κάτω από ένα διαρκές χαλαρό χειροκρότημα.

q Στο Deepfake o ήρωας ξυπνάει σε μια στιγμή από ένα όνειρο όπου είδε την αλήθεια. Όλη την αλήθεια. Του συμβαίνει κάποιες

ΙNFO

Το Δε λες κουβέντα και το Deepfake κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Αντίποδες. Η Μεσακτή κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μελάνι.

38

LiFO

φορές αυτό. Κι η αλήθεια έχει πάντα το ανάλαφρο άρωμα του παρόντος. Αλλά μετά ξυπνάει για να ξαναγυρίσει στην επικράτεια των ανθρώπων και του παρελθόντος τους. Του αναμασήματος. Ναι, βέβαια χρησιμοποιώ την ΤΝ, σε διάφορα ζητήματα. Την τελευταία φορά ήταν για να τσεκάρω αν όντως η κίτρινη ρίγα στο Fred Perry είναι νεοναζιστικό σύμβολο, γιατί νόμιζα ότι υπήρχε και μια άλλη υπέροχη σεξο-υποκουλτούρα, που την πήγαινε προς τα watersports. Τελικά ισχύουν και τα δύο. Διαβάστε ολόκληρη τη συνέντευξη στο lifo.gr.

17.09.26

909

CLUBBING

Black Coffee Ο Black Coffee, από τις πιο αναγνωρίσιμες μορφές της afro house διεθνώς, καλεσμένος των Blend, παίζει στο Θέατρο Πέτρας σε μια open-air βραδιά με έμφαση στις οργανικές μελωδίες, στα βαθιά grooves και στη χαρακτηριστική, κομψή παραγωγή του. Μαζί του οι Liva K και DESIREE, σε ένα lineup που κινείται ανάμεσα σε afro και melodic house.

18/9, 17:00, Θέατρο Πέτρας, Ανατολικής Ρωμυλίας 1, Πετρούπολη

40

THE WEEK Όσα ξεκινάνε αυτή την εβδομάδα

42

ΣΙΝΕΜΑ Οι νέες ταινίες της εβδομάδας

44

BIBΛΙΟ Ο εκδοτικός χάρτης του φθινοπώρου

48

ΘΕΑΤΡΟ Σαν βγεις στον πηγαιμό για την Ειρήνη

LiFO 17.09.26

39

the week

ενώ τη βραδιά ανοίγουν οι Καναδοί Automelodi με minimal synth και coldwave.

19/9, 21:00, Death Disco, Ωγύγου 16, Ψυρρή, είσοδος: 22 ευρώ

6 ΣΥΝΑΥΛΙΕΣ KARD

Οι KARD παρουσιάζουν στην Αθήνα το τελευταίο κεφάλαιο της πορείας τους, στο πλαίσιο της αποχαιρετιστήριας περιοδείας τους. Οι BM, J.Seph, Somin και Jiwoo συνδυάζουν K-pop, χιπ-χοπ, EDM, dancehall και λάτιν επιρροές, με τραγούδια όπως τα «Hola Hola», «Dumb Litty» και «Icky».

17/9, 21:30, Universe, λεωφ. Κηφισού 87, Αιγάλεω, είσοδος: από 45 ευρώ

STOEP TH S PR ES

CLUBBING DIEVERS Party Season 4

17- 23 σεπ τε μ β ρ ιου 2 0 26

1 ΦΕΣΤΙΒΑΛ Queer Con #3 Το Queer Con επιστρέφει για τρίτη χρονιά με ένα διήμερο αφιερωμένο στα queer κόμικς, την κοινότητα και την ορατότητα. Το πρόγραμμα συνδυάζει ομιλίες, workshops, περφόρμανς, εκθέσεις, zines και δράσεις από καλλιτέχνες και συλλογικότητες, δημιουργώντας έναν ανοιχτό χώρο συνάντησης γύρω από ζητήματα ταυτότητας, έκφρασης και συμπερίληψης.

νέος δίσκος περιστρέφεται γύρω από τον φόβο, τον έλεγχο, την ελευθερία και την ανάγκη για νόημα.

20/9, 21:00, Δημοτικό Θέατρο Λυκαβηττού, είσοδος: 20 ευρώ

4 CLUBBING Full Circle w/ WhoMadeWho & Avangart Tabldot

18-20/9, Ελληνοαμερικανική Ένωση, Μασσαλίας 22, Παρ. 18:00-21:30, Σάβ.-Κυρ. 13:00-21:00, είσοδος ελεύθερη

2 ΘΕΑΤΡΟ Ο Γλάρος Η Ζωή Ξανθοπούλου σκηνοθετεί τον Γλάρο του Αντόν Τσέχοφ σε μια σύγχρονη, αιχμηρή εκδοχή που φέρνει το κλασικό δράμα κοντά στην περφόρμανς. Τρεις ηθοποιοί και ένας μουσικός αναλαμβάνουν ολόκληρο το τσεχοφικό σύμπαν, μέσα σε ένα σκηνικό που θυμίζει σύγχρονο σκουπιδότοπο, με χιούμορ, τραγικότητα και υπαρξιακή απελπισία.

18/9-4/10, θέατρο Θησείον, Τουρναβίτου 7, Θησείο, Παρ.-Σάβ. 21:00, Κυρ. 20:00, είσοδος: από 14 ευρώ

απο τη μαρια παππα

40

LiFO

Το Full Circle ενώνει WhoMadeWho και Avangart Tabldot σε μια βραδιά που κινείται ανάμεσα σε electronica, indie dance, melodic house και τέκνο. Οι WhoMadeWho παρουσιάζουν ειδικό hybrid DJ set, ενώ το lineup συμπληρώνουν οι residents MAARKK και Man With The Speaker, με τη μουσική να ξεκινά από νωρίς το απόγευμα.

19/9, 17:00, Playground 260, Πειραιώς 260, Ταύρος

3 ΣΥΝΑΥΛΙΕΣ Villagers of Ioannina City

5 ΣΥΝΑΥΛΙΕΣ Light Asylum

Οι Villagers of Ioannina City παρουσιάζουν ζωντανά το νέο τους άλμπουμ «Venceremos», λίγες ημέρες μετά την κυκλοφορία του. Το heavy rock, η ψυχεδέλεια και η ηπειρώτικη παράδοση εξακολουθούν να αποτελούν τον βασικό άξονα του ήχου τους, ενώ ο

Οι Light Asylum, με επίκεντρο τη χαρακτηριστική φωνή και παρουσία της Shannon Funchess, έχουν διαμορφώσει έναν ήχο που κινείται ανάμεσα σε darkwave, industrial, synth-punk και EBM. Το «Dark Allies» παραμένει το πιο εμβληματικό τους κομμάτι,

Το DIEVERS ανοίγει την τέταρτη σεζόν του στο Bolivar με τους DJ Niicky, DJ Vayenas και DJ Myrto στα decks. Το πρόγραμμα κινείται ανάμεσα σε ποπ, R&B, τραπ, ελληνικές επιτυχίες, reggaeton και baile funk, ακολουθώντας τη γνώριμη party αισθητική του event σε μια βραδιά δίπλα στη θάλασσα.

7 ΘΕΑΤΡΟ Artist Unknown [Αγνώστου Καλλιτέχνη]*Η Ήβη ήταν εδώ* Η παράσταση ακολουθεί τα ίχνη της Ήβης Στάγκαλη, Ελληνίδας ζωγράφου που γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1922 και διαγράφηκε σταδιακά από την πολιτιστική μνήμη μετά την απέλασή της το 1964. Τρεις ηθοποιοί ενσαρκώνουν διαφορετικές στιγμές της ζωής της, σε ένα έργο για τον εκτοπισμό, την απώλεια και τη δύναμη της μνήμης.

20/9, 20:00, Δημοτικό Θέατρο Πειραιά, Ηρώων Πολυτεχνείου & Βασ. Γεωργίου, Πειραιάς, είσοδος: από 15 ευρώ

8 ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ ?Trees Dance!

18/9, 21:00, Bolivar Beach Club, Ακτή του Ήλιου, Άλιμος, είσοδος: από 10 ευρώ

Στη νέα του φωτογραφική ενότητα, ο Τάσος Βρεττός στρέφει το βλέμμα στα δέντρα, συνεχίζοντας τη μακρά έρευνά του πάνω στη φύση και στο πέρα-από-το-ανθρώπινο. Με απολύτως αναλογική διαδικασία, χωρίς ψηφιακή επεξεργασία, αξιοποιεί το φως, την κίνηση και τον χρόνο ώστε η εικόνα να λειτουργεί περισσότερο ως εμπειρία παρά ως απλή αναπαράσταση.

24/9-10/11, Nitra Gallery, Γοργίου 10 & Αριστονίκου 20, Αθήνα, Τρ.-Τετ. 12:00-17:00, Πέμ.Παρ. 12:00-19:00, Σάβ. 11:00-15:00

9 ΣΥΝΑΥΛΙΕΣ Jamie Woon Ο Jamie Woon, από τις πιο ιδιαίτερες φωνές της βρετανικής ηλεκτρονικής soul, συνδυάζει R&B, dubstep, folk και μινιμαλιστική electronica με έναν διακριτικό, εσωστρεφή τρόπο. Γνωστός από κομμάτια όπως τα «Night Air» και «Lady Luck», παρουσιάζει υλικό από όλη τη διαδρομή του σε ένα live που βασίζεται περισσότερο στην ατμόσφαιρα.

20/9, 21:00, Gazarte Ground Stage, Βουτάδων 32-34, Γκάζι

17.09.26

10 CLUBBING Faithless Η Sister Bliss, συνιδρύτρια και βασική δημιουργική δύναμη των Faithless, αναλαμβάνει τα decks στο Bolivar για ένα DJ set που διατρέχει house, progressive και trance, με αναφορές φυσικά στον ήχο του ιστορικού βρετανικού σχήματος. Μαζί της οι Maria Papidaki και Evi Sidiropoulou.

ΣΥΝΑΥΛΙΕΣ

the week

EKΔΗΛΩΣΕΙΣ

Ζιράφ

Ένας χρόνος κρασί, φαγητό και πραγματική φιλοξενία στα Εξάρχεια.

Merzbow Ο Merzbow, κατά κόσμον Masami Akita, εμφανίζεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα, φέρνοντας μαζί του περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες ακραίου πειραματισμού πάνω στο noise, το industrial και το ambient. Μαζί του οι MMMD, με τον βαρύ drone ήχο τους και τις χαμηλές συχνότητες, ενώ τη βραδιά ανοίγει ο Ghone.

20/9, 19:00, An Club, Σολωμού 13-15, Εξάρχεια

19/9, 21:00, Bolivar Beach Bar, Ακτή του Ήλιου, Άλιμος

11 CLUBBING Jeff Mills Ο Jeff Mills παρουσιάζει το Tomorrow Comes The Harvest, το project που δημιούργησε μαζί με τον σπουδαίο Tony Allen, συνδέοντας τέκνο, Afrobeat, τζαζ και αυτοσχεδιασμό. Στη σημερινή του μορφή συμμετέχουν οι Jean-Phi Dary και Rasheeda Ali, ενώ special guest της αθηναϊκής βραδιάς είναι ο Max Cooper.

CLUBBING

20/9, 19:30, Θέατρο Βράχων «Μελίνα Μερκούρη», Βύρωνας, είσοδος: από 27 ευρώ

12 ΣΥΝΑΥΛΙΕΣ Sivert Hoyem Ο Sivert Hoyem, γνώριμος ως η χαρακτηριστική φωνή των Madrugada αλλά και με μακρά σόλο πορεία, εμφανίζεται για πρώτη φορά στο Δημοτικό Θέατρο Λυκαβηττού. Το πρόγραμμα διατρέχει τη δισκογραφία του, από τα «Moon Landing» και «Into the Sea» μέχρι το «Majesty», μαζί με υλικό από τα πρόσφατα «On an Island» και «Dancing Headlights».

19/9, 21:00, Δημοτικό Θέατρο Λυκαβηττού

13 ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ Nullibi Nemo

FOMO w/ Danny Wabbit Το FOMO εγκαινιάζει τη νέα του σεζόν στο AUX Club με καλεσμένο τον Danny Wabbit και ένα lineup προσανατολισμένο στη σύγχρονη τέκνο. Μαζί του οι NERO, Xoginoss, Nivk Jane, Blondie και Archangel, σε μια βραδιά που κινείται ανάμεσα σε σκληρά grooves, γρήγορες ταχύτητες και την πιο ωμή πλευρά της club σκηνής.

18/9, 23:30, AUX Club, Αγίου Όρους 15, Βοτανικός, είσοδος: 20 ευρώ

ΤΟ WINE BAR ΤΗΣ ΚΑΛΛΙΔΡΟΜΊΟΥ κλείνει τον πρώτο του χρόνο και έχει ήδη βρει τον δικό του τρόπο να μιλά για το κρασί. Χωρίς επισημότητες, με 135 ετικέτες από 18 χώρες που σερβίρονται όλες by the glass, comfort πιάτα στη μέση και μια urban-afro ατμόσφαιρα που το κάνει να ξεχωρίζει. Ο σομελιέ Βασίλης Παπαδόπουλος μαζί με τους συνεργάτες του, τον William Δράκο και τον Γιάννη Τερψίδη, έστησαν στη γωνία Καλλιδρομίου και Μαυρομιχάλη έναν χώρο γύρω από το κρασί, το φαγητό αλλά κυρίως γύρω από μια έννοια που κάποιες φορές χάνεται μέσα στη σύγχρονη γευστική σκηνή της πόλης: τη φιλοξενία. Αυτό είναι κάτι που το αισθάνεσαι με το που πατάς το πόδι σου στο Ζιράφ. Tribal λεπτομέρειες, γήινες αποχρώσεις και ανοίγματα που ενώνουν το εσωτερικό με την ενέργεια των Εξαρχείων, όλα συνδυάζονται όπως πρέπει. Ο Βασίλης Παπαδόπουλος έχει δημιουργήσει μια λίστα με επιλογές από περισσότερα από 100 οινοποιεία για να προσφέρει μια οινογνωσία σε περίπου 80 ποικιλίες αμπέλου, δημιουργώντας ένα ταξίδι από τον ελληνικό αμπελώνα μέχρι τη Νότια Αφρική και τη Νέα Ζηλανδία. Στην κουζίνα, ο σεφ Παναγιώτης Βασιλάτος –συνεργάτης του Βασίλη από παλιά– ακολουθεί μια αντίστοιχη χαλαρή λογική με comfort προτάσεις που έχουν μεσογειακή βάση και street αναφορές, και έρχονται κυρίως για να μπουν στη μέση. Τα smash μπεργκεράκια με διπλό μπιφτέκι, τσένταρ, πίκλα αγγουριού και truffle mayo έχουν γίνει από τα χαρακτηριστικά πιάτα, όπως και το ανάλαφρο fish ’n’ chips, ενώ το κοτόπουλο με μους φέτας είναι στα must συνοδευτικά για το κρασί σου. Σύντομα έρχεται και το νέο μενού που θα μας κάνει να επιστρέφουμε στην «καμηλοπάρδαλη» του κέντρου όλο τον χειμώνα. Καλλιδρομίου 17 & Μαυρομιχάλη, Εξάρχεια, 210 3605349 Instagram: girafe.athens | Facebook: Girafe Athens

Γκροτέσκες μορφές, μάσκες, φασματικές παρουσίες και άδειες θεατρικές σκηνές συγκροτούν τον αλλόκοτο κόσμο της Αλίκης Παππά. Η έκθεση αντλεί υλικό από αρχεία του αμερικανικού vaudeville, φωτογραφίες του Edward S. Curtis, κινηματογραφικά καρέ και προσωπικές μνήμες, δημιουργώντας εικόνες που αιωρούνται ανάμεσα στην παρουσία και την απουσία, το όνειρο και την πραγματικότητα.

17/9-10/10, Έκφραση – Γιάννα Γραμματοπούλου, Βαλαωρίτου 9α, Αθήνα, Τρ.-Πέμ.-Παρ.

12:00-20:00, Τετ. 12:00-18:00, Σάβ. 12:00-15:00

LiFO 17.09.26

41

Σινεμά

γασία στη δομή και τις στροφές της πλοκής. Όπως είναι αναμενόμενο, ο διακριτικός χειρισμός και η δουλειά πίσω από τα κίνητρα των χαρακτήρων αποκαλύπτει την ικανότητα του Φαραντί στην παρατήρηση, στις επιπτώσεις και στα διλήμματα που προκύπτουν από τις αντιφάσεις και τις αδυναμίες. Ίσως δεν είχε την επείγουσα ανάγκη να γυρίσει τις Παράλληλες ιστορίες, ένα δράμα ικανό να αποζημιώσει θεατές που αναζητούν σοφιστικέ ψυχολογία και χαρακτήρες, που όμως δεν προσθέτει τίποτε στο γαλλικό άλμα του.

NANA CINEMAX 3 - ΑΕΛΛΩ CINEMAX ΘΕΡΙΝΟ - ΚΟΡΑΛΙ CINEMAX ΘΕΡΙΝΟ - ΑΘΗΝΑΙΑ ΘΕΡΙΝΟ - ΑΘΗΝΑΙΟΝ 2 ΑΙΓΛΗ 1 - ΑΝΕΣΙΣ ΘΕΡΙΝΟ - ΑΡΙΑΝ ΘΕΡΙΝΟ - ΒΑΡΚΙΖΑ 3 ΘΕΡΙΝΗ - CINOBO OPERA 1 - ΔΑΝΑΟΣ 1 - ΔΙΑΝΑ - ΛΑΪΣ ΘΕΡΙΝΟ - ΛΑΟΥΡΑ ΘΕΡΙΝΟ - ΛΙΛΑ ΘΕΡΙΝΟ - ΣΙΝΕ ΠΑΡΙ ΘΕΡΙΝΟ - ΦΙΛΟΘΕΗ ΘΕΡΙΝΟ - ΦΛΕΡΥ ΘΕΡΙΝΟ - ΑΚΤΗ ΘΕΡΙΝΟ - ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΘΕΡΙΝΟ - TYMVOS 2 ΘΕΡΙΝΗ ΦΛΩΡΙΔΑ ΘΕΡΙΝΟ - ΚΗΠΟΣ ΘΕΡΙΝΟ

Κωδικός Τεχεράνη THE FIX

Παράλληλες ιστορίες

ΣΚΗΝΟΘΕΣIΑ: Γκάι Μος Π Ρ Ω ΤΑ Γ Ω Ν Ι Σ Τ ΟΥ Ν : Ζάκαρι Λέβι, Λίαμ Νίσον,

Κουίνσι Αϊζάια

Ένα δράμα ικανό να αποζημιώσει θεατές που αναζητούν σοφιστικέ ψυχολογία και χαρακτήρες, που όμως δεν προσθέτει τίποτε στο γαλλικό άλμα του Φαραντί. ΣΥΝΟΨΗ: Αναζητώντας έμπνευση για το νέο της μυ-

απο toν θοδωρη κουτσογιαννοπουλο

Αριστούργημα Πολύ Καλό Καλό Ικανοποιητικό Μέτριο Κακό

42

LiFO

θιστόρημα, η Σίλβι παρακολουθεί με τηλεσκόπιο τους γείτονές της στο απέναντι κτίριο. Όταν προσλαμβάνει τον νεαρό Άνταμ για να τη βοηθά στην καθημερινότητά της, δεν φαντάζεται ότι εκείνος θα ανατρέψει τη ζωή και τη δουλειά της, μέχρι που η μυθοπλασία που είχε πλάσει θα ξεπεράσει την πραγματικότητα όλων τους.

Ο

Ασγκάρ Φαραντί εμπνέεται από τον Κισλόφσκι σε ένα διεισδυτικό αν και αργοκίνητο ψυχολογικό δράμα παράλληλων ιστοριών, πάνω στο αγαπημένο του θέμα της δυαδικότητας. Εξόριστος και αυτός εδώ και μερικά χρόνια, άλλος ένας στον μακρύ κατάλογο των Ιρανών καλλιτεχνών που δημιουργούν στη φιλόξενη αγκαλιά της κινηματογραφικής Ευρώπης, ο Φαραντί, αν και (πονηρά και διπλωματικά για πολλούς) λιγότερο συγκρουσιακός από τους Παναχί και Ρασούλοφ, επιχειρεί το ντεμπούτο του εκτός φαρσί, με τις γαλλόφωνες Παράλληλες ιστορίες, εμπνευσμένες από το έκτο κεφάλαιο του Δεκαλόγου του σπουδαίου Κριστόφ Κισλόφσκι, τη Μικρή ιστορία για τον έρωτα, όπως είχε μεταφερθεί στα ελληνικά. Υπερθεματίζοντας στην εντολή «ου μοιχεύσεις», ο Πολωνός σκηνοθέτης είχε συνδυάσει τα μοτίβα του έρωτα και της ηδονοβλεψίας, με ήρωα τον Τόμεκ που παρακολουθούσε την ιδιωτική ζωή της Μάγδας από την απέναντι πολυκατοικία με τηλεσκόπιο. Στις Παράλληλες ιστορίες, η νευρική Ιζαμπέλ Ιπέρ αλλοιώνει την πεζή καθημερινότητα δυο αδελφών (Πιερ Νινέ και Βενσάν Κασέλ) και μιας νέας γυναίκας (Βιρζινί Εφιρά) που εργάζονται σε ένα στούντιο ηχοληψίας απέναντι από το παρισινό διαμέρισμά της για να συγγράψει ένα δράμα αντάξιο της φήμης της αλλά και της προβληματικής οικογενειακής παρακαταθήκης που κουβαλά με απογοήτευση όλη της τη ζωή. Στον χώρο που παρατηρεί με το τηλεσκόπιο της παιδικής της ηλικίας, η μητέρα της είχε κάποτε μετακομίσει με τον εραστή της – ο αγαπημένος της πατέρας δεν άντεξε τον χωρισμό. Με την παραίνεση της μοναδικής, εγκύου ανιψιάς της, που θέλει να την ξεσπι-

τώσει για να πουλήσει το διαμέρισμα και να λάβει το μερίδιο, προσλαμβάνει έναν ήσυχο Σαμαρείτη, έναν νέο και άπορο που τη βοηθά να συμμαζέψει αλλά και να οργανώσει το χάος της. Το βάρος της αφήγησης μετατοπίζεται στους «απέναντι»: ενώ αυτό που περιγράφει το επικείμενο μυθιστόρημα είναι μια προβολή autofiction με γερή δόση φαντασίας, το ψέμα κάπως ποτίζει την πραγματικότητα, σε μια βιβλική τροπή των περιστάσεων. Κι ενώ κανείς δεν είναι αυτό που φαίνεται, μια ιδέα, όσο παράλογη κι αν ακούγεται, μπορεί να γεννήσει μια νέα πραγματικότητα. Η πυροδότηση των απωθημένων επιθυμιών και των ανενεργών ενστίκτων ενδιαφέρει τον Φαραντί, ευτυχώς όχι με τη θρησκευτική προσέγγιση του Κισλόφσκι. Οι Παράλληλες ιστορίες δεν είναι μια ταινία για τον φόβο και την ενοχή, το έγκλημα και την τιμωρία, βασικά το αίσθημα του θείου στις μικρές ζωές μας, αλλά για κάτι πιο αδιευκρίνιστο και πολύπλοκο, που ο Ιρανός σκηνοθέτης προετοιμάζει πιο αργά από ό,τι αντέχει η ταινία του, μπλέκοντας όχι μία αλλά δύο εκδοχές των ηρώων που περιγράφονται στο μυθιστόρημα. Η ηθελημένη σύγχυση απαιτεί υπομονή, γιατί όταν η Βιρζινί Εφιρά ισορροπεί στους ρόλους που της αποδίδει ο Φαραντί, ξεκαθαρίζει και το ψυχολογικό τοπίο της λειτουργίας της μέσα στην ταινία. «Όσο γράφουμε, θυμόμαστε και υπάρχουμε», λέει η Ιπέρ και το υιοθετεί ως ρητό ο βοηθός της (ο βραβευμένος με Σεζάρ Αντάμ Μπεσά), και αυτό είναι το αντίδοτο για το frustration που μας φέρνει η επίγνωση της θνητότητας – η κύρια διαφορά μας από τα ζώα! Το σενάριο, πάντα μεγάλο ατού στη φιλμογραφία του Φαραντί και το μοτέρ που του χάρισε ένα αξιόπιστο όνομα, δυο Όσκαρ και πολλές διεθνείς διακρίσεις μέχρι σήμερα, είναι περίτεχνο, ενίοτε εκρηκτικό, συχνά δαιδαλώδες και λακωνικά φλύαρο – ένα οξύμωρο που μεταφράζεται σε δραματουργική αμηχανία. Μοιάζει να κατασκευάστηκε για τη μετάβαση του Φαραντί σε έναν νέο κύκλο ταινιών, σε διαφορετική γλώσσα και άλλη κουλτούρα, με ασφαλή υλικά και επιτηδευμένη επεξερ-

INFO HISTOIRES PARALLELES ΣΚΗΝΟΘΕΣIΑ:

Ασγκάρ Φαραντί ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΟYΝ:

Βιρζινί Εφιρά, Βενσάν Κασέλ, Πιερ Νινέ

ΣΥΝΟΨΗ: Ύστερα από μια αποτυχημένη αποστολή,

ο Τάκερ, πρώην πράκτορας της CIA, καθοδηγεί μια ομάδα απογοητευμένων πρώην κατασκόπων στην αναζήτηση εκατομμυρίων δολαρίων σε μετρητά, που χάθηκαν κατά την κατάληψη της αμερικανικής πρεσβείας στην Τεχεράνη το 1979. Το πρόβλημα με τον παραπονεμένο από το φιλελεύθερο Χόλιγουντ που τον σνομπάρει, όπως διατείνεται, Ζάκαρι Λέβι δεν είναι η φιλορεπουμπλικανική του ιδεολογία αλλά οι εξαιρετικά περιορισμένες υποκριτικές του δυνατότητες. Ως επικεφαλής μιας επίλεκτης ομάδας απογοητευμένων πρακτόρων της CIA, αδυνατεί να μεταδώσει απειλή ή συγκίνηση, να προβάλει μια ηγετική προσωπικότητα ή να προτείνει κάτι διαφορετικό στην ταπεινή εκδοχή της κινηματογραφικής μυστικής κατασκοπίας. Με γυρίσματα στη Βουδαπέστη και στο Μισισίπι(!), ο Κωδικός Τεχεράνη είναι ένα χαλαρό κυνήγι αμερικανικών χρημάτων που ξέμειναν από την ισλαμική επανάσταση του ’79, και τα μέλη των ειδικών επιχειρήσεων που γνωρίζονται καλά από το Αφγανιστάν βρίσκονται μπροστά σε ένα μυστικό που δεν αφορά ακριβώς το υπέρογκο ποσό που ονειρεύονται για να λυτρωθούν κι αυτοί από την κοπιώδη και άχαρη εργασία τους, αλλά ένα πλέγμα υψηλότερου κινδύνου, που θα μπορούσε να συντείνει στον κοινωνικό αναβρασμό της πρωτεύουσας του Ιράν. «Το κορμί μου ανήκει στη χώρα» είναι μια από τις υπερβολικές ατάκες του σεναρίου, που αναλώνεται σε περίτεχνους και εξομολογητικούς διαλόγους, για να αναπληρώσει το έλλειμμα της δράσης. Ο Λίαμ Νίσον εμφανίζεται ελάχιστα, κυρίως για να εξυπηρετήσει τη λεπτή γραμμή μεταξύ ψεμάτων και εξαπάτησης, όπως διευκρινίζει ο χαρακτήρας του βετεράνου μέντορα που ενσαρκώνει.

VILLAGE RENTI 6 - VILLAGE MALL 3 - VILLAGE PAGRATI 2 - VILLAGE AG.DIMITRIOS 3 - VILLAGE ESCAPE ILION 6 VILLAGE GLYFADA 4 - ΝΑΝΑ CINEMAX 4 - ΑΕΛΛΩ CINEMAX 4 - ΤΡΙΑ ΑΣΤΕΡΙΑ 2, ΘΕΡΙΝΟ - TYMVOS 2 ΘΕΡΙΝΗ - ΚΗΠΟΣ ΘΕΡΙΝΟ

17.09.26

ΠΡΩΤΗ ΠΡΟΒΟΛΗ Κότα HEN

ΣΚΗΝΟΘΕΣIΑ: Γιόργκι Πάλφι ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΟΥΝ: Γιάννης Κοκκιασμένος, Μαρία

Διακοπαναγιώτου, Αργύρης Πανταζάρας ΣΥΝΟΨΗ: Η συναρπαστική, αστεία, συγκινητική ιστο-

ρία επιβίωσης μιας κότας γίνεται μια πρωτότυπη ταινία που αψηφά τα είδη με τον πιο ευφάνταστο τρόπο. Ο Ούγγρος Γιόργκι Πάλφι του ιδιοσυγκρασιακού, weird πολύ πριν από το weird Taxidermia (το είχαμε δει στις Κάννες, στο τμήμα Ένα Κάποιο Βλέμμα) γύρισε στην Ελλάδα, διότι δεν είναι εκλεκτός των επιχορηγήσεων στην πατρίδα του, ένα δραματικό αγροτικό θρίλερ, με πρωταγωνίστρια μια κότα, από τη γέννησή της μέχρι τη βίαιη άφιξη στον χώρο που θα γινόταν περίπου το σπίτι της, την επιβίωση, την αιχμαλωσία και την ελευθερία, ώσπου το ένστικτό της να της επιβεβαιώσει πως εκτός από αυγά είναι ικανή να παραγάγει και νεοσσούς! Είναι δύσκολο να βάλεις τον θεατή να ταυτιστεί με ένα ζώο που δεν έχει τα κλασικά χαρακτηριστικά του ανθρωπομορφικού empathy (των τυπικών κατοικιδίων, άντε και των αλόγων και των μικρών γαϊδάρων δηλαδή), αλλά το εν λόγω πτηνό (μαζί με τους ντουμπλέρ του) εκπαιδευμένο άριστα από τον ειδικό Αρπάζ Χαλάζ, κρατά το ενδιαφέρον, ακόμη κι όταν η πλοκή ξεκολλά από τη μονοτονία της και ξεφεύγει προς το γκανγκστερικό – ο Αντώνης Καφετζόπουλος… αυτουργός. Ωραίο και το σάουντρακ, που περιλαμβάνει ασυνήθιστες επιλογές, από Μανώλη Αγγελόπουλο και Γρηγόρη Μπιθικώτση μέχρι το «Μπολερό» του Ραβέλ!

VILLAGE RENTI 12 - NANA CINEMAX 3 - ΑΕΛΛΩ CINEMAX 2 - ΑΘΗΝΑΙΟΝ 4 - ΑΙΓΛΗ 2 - CINOBO OPERA 3 - ΔΑΝΑΟΣ 2 - ΛΑΟΥΡΑ ΘΕΡΙΝΟ - ΤΡΙΑ ΑΣΤΕΡΙΑ ΘΕΡΙΝΟ - CINOBO ΜΑΣΚΩΤ - ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΘΕΡΙΝΟ - ΣΙΝΕ ΑΚΡΟΓΙΑΛΙ ΘΕΡΙΝΟ - ΣΙΝΕ ΤΙΤΑΝ ΘΕΡΙΝΟ

Τρυφερό κτήνος GENTLE MONSTER

ΣΚΗΝΟΘΕΣIΑ: Μαρί Κρόιτσερ Π Ρ Ω ΤΑ Γ Ω Ν Ι Σ Τ ΟΥ Ν : Λεά Σεϊντού, Λόρενς Ραπ,

Κατρίν Ντενέβ, Γιέλα Χάασε ΣΥΝΟΨΗ: Όταν μια αστυνομική έφοδος ανατρέπει τη

ζωή της, η πιανίστρια Λούσι πρέπει να προστατεύσει τον γιο της. Ένα αγωνιώδες θρίλερ για την εμπιστοσύνη και την επιβίωση. Η Μαρί Κρόιτσερ σκηνοθετεί ένα κομψό, ψυχρό δράμα γύρω από δυο γυναίκες που αντιμετωπίζουν από διαφορετική σκοπιά ένα πολύ σοβαρό πρόβλημα. Η Λούσι (Λεά Σεϊντού) είναι διακεκριμένη μουσικός, με αφοσιωμένο κοινό και δυνατές περφόρμανς. Ο σύζυγός της, τηλεοπτικός παραγωγός που την έπεισε να μετακομίσουν στην εξοχή με τον γιο τους για να ηρεμήσει και να βρει τον εαυτό του, είναι κάτι παραπάνω από ύποπτος για εμπλοκή σε κύκλωμα παιδοφιλίας. Η Γιέλα Χάασε υποδύεται την

Έλσα, την αστυνομικό που μπαίνει στο σπίτι τους και ασχολείται με την υπόθεση, συγκρίνοντάς τη με μια προηγούμενη που είχε απασχολήσει τις αρχές. Η αρχική κάθετη άρνηση της Λούσι να αποδεχθεί μια τόσο βαριά κατηγορία δικαιολογείται από την αδυναμία της στον φαινομενικά ευάλωτο Φίλιπ. Η Έλσα και οι συνεργάτες της προχωρούν την πλοκή με πληροφορίες και στοιχεία, χωρίς το φίλτρο της αγάπης και της οικογένειας που θα μπορούσε να προκαλέσει σύγχυση. Το θέμα είναι αν ο μικρός γιος της είναι ένα από τα θύματα. Το Τρυφερό κτήνος προεξοφλεί μεγάλο μέρος της αμφιβολίας, όσο κι αν η Αυστριακή σκηνοθέτις του Corsage προσπαθεί να κρατήσει το ψυχολογικό σασπένς, κυρίως με την αισθησιακή, ευάλωτη παρουσία της Σεϊντού, μέχρι το ωραίο, chilling φινάλε στο εξοχικό των γονιών του άνδρα της.

«Οδύσσεια»

Η ΝΈΑ ΠΑΡΑΓΩΓΉ ΤΗΣ DREAMLAND EXPERIENCE

Το έργο του Ομήρου γίνεται μια διαδραστική περιπέτεια στου Ρέντη.

ΝΑΝΑ CINEMAX 6 - ΑΕΛΛΩ CINEMAX 3 - ΑΒΑΝΑ ΘΕΡΙΝΟ ΑΘΗΝΑΙΟΝ 2 - CINOBO OPERA 2 - WEST CITY 3 - ΔΑΝΑΟΣ 2 - ΔΕΞΑΜΕΝΗ ΘΕΡΙΝΟ - ΘΗΣΕΙΟΝ ΘΕΡΙΝΟ - ΛΙΛΑ ΘΕΡΙΝΟ ΣΙΝΕ ΨΥΧΙΚΟ ΘΕΡΙΝΟ - ΑΚΤΗ ΘΕΡΙΝΟ - ΑΛΟΜΑ ΘΕΡΙΝΟ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΘΕΡΙΝΟ - ΧΛΟΗ ΘΕΡΙΝΟ

My tennis maestro ΣΚΗΝΟΘΕΣIΑ: Αντρέα ντι Στέφανο ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΟΥΝ: Πιερφραντσκέσκο Φαβίνο

ΣΥΝΟΨΗ: Ο Φελίτσε έχει μάθει να ζει με απόλυτη

πειθαρχία κάτω από το βάρος των φιλοδοξιών του πατέρα του, που εμπιστεύεται την προετοιμασία του στον Ραούλ Γκάτι, έναν χαρισματικό αλλά και αντισυμβατικό πρώην πρωταθλητή με αινιγματικό παρελθόν. Μπορεί στο πρόσφατο US Οpen να διεκδίκησε την προσοχή (αν και έχασε από τον καλύτερο Zβέρεφ) το νέο τρομερό παιδί του παγκόσμιου τένις, ο Αμερικανός Μπεν Σέλτον, η Ιταλία της μπάλας ωστόσο ζει πρωτόγνωρες «αντισφαιριστικές» στιγμές με τον Γιανίκ Σίνερ, έναν συνεσταλμένο σταρ του αθλήματος και πρότυπο για τα πιτσιρίκια της γείτονος χώρας. Διόλου τυχαία, στο περσινό Φεστιβάλ Βενετίας έκανε την παγκόσμια πρεμιέρα της η ταινία My Tennis Maestro, που έξυπνα επιχειρεί να ενηλικιώσει κινηματογραφικά έναν 13χρονο ταλαντούχο παίκτη στις αρχές των ’80s, ανεβάζοντας το αγαπημένο του παιχνίδι από την baseline στο φιλέ, με επιθετικότερες, εκρηκτικές κινήσεις. Αυτός που αναλαμβάνει να μεταμορφώσει τον όχι πάντα ευτυχή Φελίτσε από συγκεντρωμένο Ιβάν Λεντλ σε έξαλλο Γκιγιέρμο Βίλας και να τον αναβαθμίσει από τις φτωχικές μικρές κατηγορίες στους υπολογίσιμους αγώνες των σημαντικότερων κλαμπ είναι ένας πάλαι ποτέ ελπιδοφόρος παίκτης που δεν εκπλήρωσε την πρώιμη υπόσχεση μιας μεγάλης καριέρας και έγινε προπονητής για να ρεφάρει τα χρέη του ποτού και της κακής διαχείρισης των οικονομικών – και της σπαταλημένης ζωής του. Ο αγαπητός Πιερφραντσέσκο Φαβίνο γοητεύει με τη φόρα και την εκφραστικότητά του στα πρώτα γρήγορα, συχνά αιφνιδιαστικά, αναγνωριστικά games, τις συστάσεις της ταινίας όσον αφορά το θέμα της δηλαδή, αλλά για ντέρμπι με πολλά σετ, ο σκηνοθέτης Ντι Στέφανο εξαντλείται κάπου στη μέση, και η αθλητική dramedy μένει στάσιμη.

ΠΩΣ ΑΦΗΓΕΙΣΑΙ ΤΗΝ «ΟΔΥΣΣΕΙΑ» σε ένα κοινό που απέχει σχεδόν 3.000 χρόνια από την εποχή του Ομήρου; Η Dreamland Experience παρουσιάζει την νέα παραγωγή της και ζωντανεύει το ταξίδι του Οδυσσέα, δημιουργώντας μια βιωματική περιπέτεια. Από την 1η Οκτωβρίου 2026 έως τις 10 Ιανουαρίου 2027, το Village Shopping & More στου Ρέντη φιλοξενεί την «Ομήρου Οδύσσεια», μια θεματική εμπειρία για σχολεία, οικογένειες αλλά και επισκέπτες κάθε ηλικίας. Σε έναν ειδικά διαμορφωμένο χώρο, το κοινό ακολουθεί τον νόστο του Οδυσσέα, περνώντας από μερικούς από τους πιο εμβληματικούς σταθμούς του ταξιδιού του: τον Κύκλωπα, την Κίρκη και τις Σειρήνες, τη Σκύλλα και τη Χάρυβδη, την Καλυψώ και, τελικά, την πολυπόθητη Ιθάκη. Ολογράμματα, ψηφιακές προβολές, οπτικοακουστικές εφαρμογές, γρίφοι και θεατρικά στοιχεία δημιουργούν μια διαδρομή διάρκειας περίπου 50-60 λεπτών, όπου η γνώση συνδέεται με το παιχνίδι και αποκτά ακόμα μεγαλύτερο ενδιαφέρον μέσα από τη συμμετοχή. Το πιο σημαντικό όμως είναι πως όλη η εμπειρία επαναφέρει στο σήμερα όσα κάνουν το ομηρικό έπος διαχρονικό, όπως η επιμονή, η ευφυΐα απέναντι στις δυσκολίες, η συνεργασία και η προσήλωση στον στόχο. Στις ψηφιακές προβολές συμμετέχουν ο Μελέτης Ηλίας ως Οδυσσέας, η Βασιλική Τρουφάκου ως Πηνελόπη, ο Αργύρης Ξάφης ως Ποσειδώνας, η Έβελυν Ασουάντ ως Κίρκη και ο Σταύρος Καραγιάννης ως Τειρεσίας. Την πρωτότυπη μουσική υπογράφει ο Διονύσης Τσακνής, τη σκηνοθεσία η Έλενα Σταύρου και τη σκηνογραφική εγκατάσταση η Αλεξάνδρα Σιάφκου και ο Αριστοτέλης Καρανάνος. Μια διαφορετική συνάντηση με τον Όμηρο, που μεταφέρει την Οδύσσεια έξω από τις σελίδες του βιβλίου και την κάνει φιλόξενο έδαφος προς εξερεύνηση.

1 Οκτωβρίου 2026 - 10 Ιανουαρίου 2027 Village Shopping & More, Θηβών 228 & Παρνασσού, Άγιος Ιωάννης Ρέντης, 210 4928513 Σχολικές εκδρομές & ομαδικές κρατήσεις: 211 0082687 - 6978 367727 Dreamland Experience: 211 2184431, info@dreamlandexperience.gr

ΝΑΝΑ CINEMAX 4 - ΑΕΛΛΩ CINEMAX 3 - ΘΗΣΕΙΟΝ - ΑΙΓΛΗ CINEMA ΘΕΡΙΝΟ - CINE ΠΟΛΕΜΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΘΕΡΙΝΟ

LiFO 17.09.26

43

Βιβλίο

Πετράρχης

Ο εκδοτικός χάρτης του φθινοπώρου Μεγάλες επιστροφές, ανέκδοτα κείμενα, συγκεντρωτική ποίηση, βιβλία-σταθμός και πρωτοεμφανιζόμενοι διαμορφώνουν το εκδοτικό τοπίο του φθινοπώρου: από Κώστα Ταχτσή και Τζένη Μαστοράκη μέχρι Κολέτ και Σίρι Χούστβεντ.

Α απο την τινα μανδηλαρα

44

LiFO

ν κάτι διακρίνει την εκδοτική παραγωγή των τελευταίων μηνών του 2026, είναι η επιστροφή των μεγάλων τίτλων και των σπουδαίων συγγραφέων αλλά και η ανάδειξη των νέων φωνών που διεκδικούν τη δική τους θέση σε έναν εύθραυστο κόσμο πολιτικής αβεβαιότητας και βίας. Από την επερχόμενη φθινοπωρινή σοδειά ξεχωρίζουν έτσι ένα ανέκδοτο κείμενο του Κώστα Ταχτσή και η πολύτιμη

αλληλογραφία Θεοτοκά - Σεφέρη, η συγκεντρωτική έκδοση του Μανόλη Αναγνωστάκη και εκείνη της Τζένης Μαστοράκη, ο Χάιντεγκερ και ο Νίτσε σε νέες μεταφραστικές προσεγγίσεις, η πρώτη ολοκληρωμένη ελληνική μετάφραση του Ασματολογίου του Πετράρχη και, φυσικά, ένα από τα πλέον επίμονα μεταφραστικά στοιχήματα της ελληνικής αγοράς, το Ατέλειωτο αστείο του Ντέιβιντ Φόστερ Γουάλας. Την ίδια στιγμή, ο Σαλμάν Ρούσντι επι-

στρέφει στη μικρή φόρμα, η Σίρι Χούστβεντ γράφει από την άλλη πλευρά της απώλειας του Πολ Όστερ, η Μιέκο Καβακάμι αποκαλύπτει τη σκοτεινή πλευρά της ιαπωνικής ευημερίας, η Νατασά Απανά καταθέτει τη δική της λογοτεχνική μαρτυρία αναφορικά με την έμφυλη βία και ο Φρεντερίκ Γκρο επαναπροσεγγίζει το πολυδιάστατο θέμα της ανυπακοής. Πρόκειται για μια σύνοψη των τίτλων που αναμένεται να μας απασχολήσουν μέχρι να κλείσει η χρονιά και για μια πρώτη χαρτογράφηση των αναγνωστικών διαδρομών που ήδη διαγράφονται με τον πιο ανάγλυφο τρόπο.

Η ΕΠΙΣΤΡΟΦΉ ΤΩΝ ΜΕΓΆΛΩΝ ΟΝΟΜΆΤΩΝ ΚΑΙ Η ΣΧΕΤΙΚΌΤΗΤΑ ΤΟΥ ΧΡΌΝΟΥ Ανάμεσα στις πιο αναμενόμενες αφίξεις αναμφίβολα ξεχωρίζει το πιο προσωπικό βιβλίο της Σίρι Χούστβεντ, οι Ιστορίες φαντασμάτων, που θα κυκλοφορήσουν τον Οκτώβριο

17.09.26

(μτφρ. Ιωάννα Ηλιάδη, Μεταίχμιο). Σαράντα χρόνια κοινής ζωής με τον Πολ Όστερ, ερωτικές επιστολές, ημερολόγια, η ασθένεια και ο θάνατος συνθέτουν μια πολύπτυχη ελεγεία που αποπειράται να σώσει μέσω της γραφής ό,τι ο χρόνος επιμένει να αφαιρεί. Την ίδια περίοδο ο Σαλμάν Ρούσντι επιστρέφει με την Ενδέκατη ώρα (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος, Ψυχογιός). Ινδία, Αγγλία και Αμερική, οι τρεις πατρίδες του, γίνονται οι τόποι πέντε ιστοριών γύρω από τη μνήμη, το γήρας, την οργή και την αίσθηση ότι η ζωή έχει αρχίσει να φέρει το δικό της ειδικό βάρος, μετρώντας αντίστροφα. Στην ελληνική Ιστορία επιστρέφει η Βικτόρια Χίσλοπ με τη Σκοτεινή θάλασσα, που αναμένεται τον Νοέμβριο (μτφρ. Φωτεινή Πίπη, Ψυχογιός): στα χρόνια του Εμφυλίου, δύο μητέρες αναζητούν τα χαμένα παιδιά τους, το ένα στην Ανατολική Ευρώπη, το άλλο στη Δύση, μέσω μιας παράνομης υιοθεσίας. Λίγο αργότερα, ο Άντριου Μίλερ, στη Γη τον χειμώνα, μας μεταφέρει στον ακραίο βρετανικό χειμώνα του 1962-1963, φέρνοντας δύο νεόνυμφα ζευγάρια αντιμέτωπα όχι μόνο με το χιόνι και την απομόνωση αλλά και με όλα όσα κρύβουν ο ένας από τον άλλον – ένα λυρικό μυθιστόρημα εσωτερικής έντασης, που βρέθηκε στη βραχεία λίστα του Booker 2025. Το περίοπτο Πέμπτο παιδί της νομπελίστριας Ντόρις Λέσινγκ επιστρέφει τον Σεπτέμβριο από τις εκδόσεις Διόπτρα (μτφρ. Έφη Τσιρώνη): η γέννηση ενός παιδιού που δεν χωρά στην εικόνα της ευτυχισμένης οικογένειας μετατρέπει το σπίτι σε εργαστήριο φόβου, ενοχής και αποκλεισμού. Από τον Gutenberg έχουμε και την επιστροφή ενός από τους σημαντικότερους Αμερικανούς του εικοστού αιώνα: στο Χέντερσον, ο βασιλιάς της βροχής, σε μετάφραση Πάνου Τομαρά, ο Σολ Μπέλοου στέλνει στην Αφρική έναν πλούσιο, πληθωρικό και βαθιά δυστυχισμένο Αμερικανό που προσπαθεί να ανασυστήσει, πάση θυσία και με ιδιότυπο τρόπο, την αίσθηση ότι είναι ζωντανός. Στο Campo Santo του W.G. Sebald (μτφρ. Γιάννης Καλιφατίδης, Άγρα), η Κορσική, ο θάνατος, το τοπίο και η Ιστορία συνιστούν, όπως πάντα σε αυτόν τον συγγραφέα, διαφορετικές εκδοχές της κοινής μνήμης. Η συλλογή Η μυρωδιά χρυσανθέμων και άλλα διηγήματα του Ντ. Χ. Λόρενς (μτφρ. Μαρία Κατή, Ελευθερία Παπουτσάκη-Ντρίβα, Πατάκης) συγκεντρώνει τέσσερις ιστορίες για τους ανθρακωρύχους, την οικογένεια, την καταπίεση, τη φύση και την επιθυμία, ενώ η Τελευταία φορά του Γκιγέρμο Μαρτίνες (μτφρ. Χριστίνα Θεοδωροπούλου, Πατάκης) στήνει ένα λογοτεχνικό παιχνίδι γύρω από έναν ετοιμοθάνατο συγγραφέα που αναζητεί επιτέλους τον αναγνώστη που θα καταλάβει σωστά το έργο του.

Η ΝΟΣΤΑΛΓΊΑ ΚΑΙ Η ΑΔΥΝΑΜΊΑ ΑΛΛΗΛΟΚΑΤΑΝΌΗΣΗΣ Εκδοτικό φαινόμενο είναι πλέον το Yesteryear της Caro Claire Burke, που κυκλοφορεί τον Νοέμβριο (μτφρ. Μυρσίνη Γκανά, Διόπτρα): καυστική σάτιρα της λατρείας ενός εξιδανικευμένου παρελθόντος, των influencers και της «τέλειας» ζωής των social media – η κινηματογραφική μεταφορά, με την Αν Χάθαγουεϊ, έχει δρομολογηθεί ήδη. Στην Ελλάδα, και συγκεκριμένα στη Μάνη, τοποθετεί η Κέιτι Κιταμούρα το Ένας χωρισμός, που επανεκδίδεται από τη Διόπτρα, σε μετάφραση Γιώργου Μαραγκού. Μια γυναίκα αναζη-

τά τον εξαφανισμένο σύζυγό της, από τον οποίο είχε ήδη αποφασίσει να χωρίσει, με την έρευνα σταδιακά να ανάγεται σε ανατομία της κυρίαρχης αυταπάτης ότι μπορούμε πραγματικά να γνωρίζουμε ο ένας τον άλλον· όπως κατ’ εξακολούθηση τόνιζε ο Φίλιπ Ροθ, ακόμα και οι πρωταγωνιστές των βιβλίων του παίρνουν τα μυστικά τους στον τάφο. Στην Αδελφότητα του κίτρινου (μτφρ. Βάσια Τζανακάρη, Ψυχογιός) που έρχεται τον Οκτώβριο, η Μιέκο Καβακάμι μεταφέρει, με τη σειρά της, τη δράση στο Τόκιο της δεκαετίας του ’90: μια δεκαπεντάχρονη και η μητέρα της προσπαθούν να ξεφύγουν από τη φτώχεια, σε ένα μυθιστόρημα με νουάρ πλοκή για την οικονομική ανισότητα και την επισφάλεια των γυναικών. Επίσης τον Οκτώβριο θα κυκλοφορήσει το πολύ διαφορετικό πρώτο μυθιστόρημα του εβδομηντάχρονου Άλεν Λέβι που ξεκίνησε ως αυτοέκδοση το 2023 και έγινε παγκόσμιο φαινόμενο, Ο Θίο του Γκόλντεν (μτφρ. Λητώ Ανδρέου, Ψυχογιός). Ένας μυστηριώδης ηλικιωμένος αγοράζει πορτρέτα κατοίκων μιας μικρής πόλης και ζητά ως μοναδικό αντάλλαγμα να του διηγηθούν τη ζωή τους – μια ιστορία για τη σπάνια δύναμη της αφήγησης και της ανθρωπιάς. Ο βραβευμένος με Booker Ντέιμον Γκάλγκουτ μετατρέπει, αντιθέτως, μια ανθρώπινη περιπλάνηση σε υπαρξιακή συνθήκη στο Σε ξένο δωμάτιο, που έρχεται τον Οκτώβριο (μτφρ. Κλαίρη Παπαμιχαήλ, Διόπτρα): Ελλάδα, Αφρική και Ινδία φαντάζουν, εν προκειμένω, σαν διαφορετικές γεωγραφίες της μοναξιάς και της επιθυμίας. Πολύ νεότερη φωνή, ο Ιλάι Ζουζόφσκι υπογράφει το Καλή τύχη!, σε μετάφραση Άκη Παπαντώνη, ένα queer μυθιστόρημα ενηλικίωσης που θα κυκλοφορήσει από τον Gutenberg, στο οποίο η ευαισθησία ενός εφήβου συγκρούεται με τη θρησκεία, τις οικογενειακές προσδοκίες και τη στρατιωτικοποιημένη κανονικότητα της σύγχρονης ισραηλινής κοινωνίας. Από τον ίδιο εκδοτικό οίκο θα κυκλοφορήσει το Ποιος από εμάς; του Μάριο Μπενεδέτι, σε μετάφραση από τα ισπανικά του Κώστα Αθανασίου, αποκαλύπτοντας ένα ερωτικό τρίγωνο, όπου κάθε νέα εκδοχή του φαίνεται να ακυρώνει την προηγούμενη: ένας μικρός μηχανισμός ακριβείας πάνω στη ζήλια, τη σιωπή, τη μοναξιά και τις αφηγηματικές κατασκευές της αλήθειας.

Η ΚΟΛΈΤ ΑΠΌ LOGGIA Το πολυσυζητημένο μυθιστόρημα La Vagabonde (ελληνικός τίτλος: Η Θεατρίνα) της Κολέτ, η οποία έθεσε για πρώτη φορά με τέτοιο σθένος και με τεράστια απεύθυνση ζητήματα γυναικείας ταυτότητας και σεξουαλικότητας, αναμένεται να κυκλοφορήσει σε μετάφραση Ρίτας Κολαΐτη από τον εκδοτικό οίκο Loggia, που εξέφρασε τη θέληση να επανασυστήσει στο ελληνικό κοινό τη συγγραφέα, της οποίας η υπεροχή, κατά την Τζούλια Κρίστεβα, συνοψίζεται στην ικανότητά της «να εκφράζει το ανέκφραστο και να ονομάζει το ανώνυμο».

ΦΌΣΕ ΚΑΙ ΓΟΥΆΛΑΣ: ΔΎΟ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΈΣ ΙΔΈΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΕΓΆΛΟ ΜΥΘΙΣΤΌΡΗΜΑ Με το Ένα καινούργιο όνομα ολοκληρώνεται η περίφημη επταλογία του Γιον Φόσε, σε μετάφραση από τα νορβηγικά του Σωτήρη Σουλιώτη, πάντα από τις εκδόσεις Gutenberg, όπως και τα προηγούμενα βιβλία του νομπε-

λίστα συγγραφέα. Οι δύο ζωγράφοι Άσλε, που μοιάζουν με δύο παράλληλες δυνατότητες της ίδιας ύπαρξης, πρωταγωνιστούν σε μια πρόζα όπου η πίστη, η τέχνη, ο χρόνος και ο θάνατος φαντάζουν σαν κοινή αναπνοή και έκφραση. Απέναντι στη μινιμαλιστική, υπνωτική μουσική του Φόσε υψώνεται η πληθωρική μηχανή του Ντέιβιντ Φόστερ Γουάλας: το Ατέλειωτο αστείο που κυκλοφορεί επιτέλους ολόκληρο στα ελληνικά (μτφρ. Κώστας Καλτσάς, Gutenberg), τριάντα χρόνια μετά την πρώτη του έκδοση. Εθισμός, τένις, ψυχαγωγία, ναρκωτικά, οικογένεια και μια ταινία τόσο απολαυστική ώστε να καταστρέφει όποιον τη βλέπει: ένα βιβλίο που γράφτηκε πριν από τα social media και μοιάζει σήμερα ανατριχιαστικά προφητικό. Πιο χαμηλόφωνη αλλά και σε άμεση συνομιλία με τις πιο σκληρές υποστάσεις της βίας είναι η Νύχτα στην καρδιά της Νατασά Απανά (μτφρ. Ειρήνης Παπακυριακού, Ίκαρος). Το βιβλίο, που κέρδισε το Femina 2025, συνδέει τις αληθινές ιστορίες τριών γυναικών θυμάτων βίας προερχόμενης από τους συντρόφους τους – ανάμεσά τους βρίσκεται και η ιστορία της ίδιας της συγγραφέα ως επιζήσασας. Και σε μια μικρή αλλά ιδιαίτερα γοητευτική έκδοση της Κίχλης, ο Αλμπέρτο Μανγκέλ φαντάζεται τον Ρόμπερτ Λούις Στήβενσον στις τελευταίες ημέρες του στo τροπικό νησί Σαμόα. Στο O Στήβενσον κάτω απ’ τους φοίνικες, σε μετάφραση και σημειώσεις Αχιλλέα Κυριακίδη και επιμέλεια-επίμετρο Αριστοτέλη Σαΐνη και Γιώτας Κριτσέλη, ένας σωσίας και μια σειρά εγκλημάτων κάνουν δημιουργό και δημιούργημα να ανταλλάσσουν επικίνδυνα θέσεις. Στον αυτοβιογραφικής έμπνευσης Αδελφό μου το φάντασμα (Άγρα), του πολυβραβευμένου Γαλλομαροκινού συγγραφέα Μαχί Μπινμπίν, που μας είχε συνεπάρει με τα Αστέρια του Σίντι Μουμέν (μτφρ. Έλγκα Καββαδία, Άγρα), η οικογενειακή ιστορία αποδίδει όσα οι ζωντανοί οφείλουν στους απόντες.

Βιβλίο

ΝΕΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ

Το «Ατέλειωτο αστείο» κυκλοφορεί επιτέλους ολόκληρο στα ελληνικά, τριάντα χρόνια μετά την πρώτη του έκδοση. Ένα βιβλίο που γράφτηκε πριν από τα social media Ο ΆΓΝΩΣΤΟΣ ΚΏΣΤΑΣ και μοιάζει ΤΑΧΤΣΉΣ σήμερα Αναφορικά με την ελληνική πεζογραφία, η σημαντικότερη, ίσως, κυκλοφορία της χροανατρινιάς είναι το Άλλο κρεβάτι του Κώστα Ταχτσή, χιαστικά που αναμένεται τον Οκτώβριο (Ψυχογιός) σε επιμέλεια του πανεπιστημιακού Δημήπροφητικό. τρη Παπανικολάου, ο οποίος έχει ασχοληθεί

εκτενώς με το έργο του σπουδαίου συγγραφέα – πρόκειται για ένα σημαντικό ανέκδοτο αυτομυθοπλαστικό κείμενο, ικανό να φωτίσει ξανά τη ζωή και την προσωπικότητα του Κώστα Ταχτσή. Στο Πλανήτες, ύδατα και νήσοι του Γιώργου Μητά (Στερέωμα) η μικρή φόρμα γίνεται η επικράτεια συμπυκνωμένων ιδιωτικών κόσμων, ενώ η Ιωάννα Καρυστιάνη επιστρέφει στον Καστανιώτη με τα Απλά πράγματα, μια νέα συλλογή διηγημάτων που υπόσχεται εκείνη τη γνωστή οικονομία της φράσης πίσω από την οποία κρύβονται ολόκληρες ζωές. Από τον ίδιο εκδοτικό οίκο, η Ιωάννα Μπουραζοπούλου αναμένεται να μας εκπλήξει και πάλι με το Φτερούγες και οπλές στο αστικό δάσος, με μια αλληγορία που μεταμορφώνει τη σύγχρονη πόλη, κάνοντάς τη ένα ιδιόμορφο οικοσύστημα ανθρώπινων, ζωικών και πολιτικών δυνάμεων. Ο Σωτήρης Δημητρίου, πάλι, στη Νέα Ελβετία - Νέα Σουηδία (Πατάκης), αφήνει τις λοξές μορφές της επαρχιακής περιφέρειας να διασχίσουν τη μεταπολεμική Ελλάδα ως

LiFO 17.09.26

45

ΝΕΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ

Βιβλίο

τις μέρες μας, με όχημα εκείνη την ανεπανάληπτη προφορικότητα που έκανε εξαρχής τη γραφή του αναγνωρίσιμη. Νέα φωνή, ο Ιάσονας Μικρώνης, κάνει το ντεμπούτο του από τον Ίκαρο με τη Ζωντανίνα: δεκαέξι διηγήματα ανάμεσα στη βιωματική μνήμη, το φανταστικό και το παράδοξο, με καθημερινούς, αποτυχημένους και λοξούς ήρωες τους οποίους ο συγγραφέας προσεγγίζει χωρίς διάθεση εξωραϊσμού αλλά με βαθιά τρυφερότητα. Κι αν το παρελθόν μπορεί να επιστρέψει μέσα από ένα ανέκδοτο χειρόγραφο, μπορεί επίσης να βρεθεί τυχαία μέσα σε ένα κουτί με επιστολές. Από εκεί ξεκινά το Δεν βλέπω όνειρα συνήθως του Ηλία Μαγκλίνη, που θα κυκλοφορήσει τον Νοέμβριο από το Μεταίχμιο: η πραγματική ιστορία του Χάρη Περέζ, Εβραίου επιζώντα του Άουσβιτς, ο οποίος επιστρέφει στην Ελλάδα και επιστρατεύεται για να πολεμήσει στον Εμφύλιο, έχοντας μόλις προλάβει να δημιουργήσει οικογένεια. Μια σχεδόν άγνωστη ιστορική πραγματικότητα – άνθρωποι που επιβίωσαν από έναν πόλεμο και κλήθηκαν αμέσως να μπουν σε έναν δεύτερο. Με σχεδόν αντίστροφο τρόπο, στο Και σώμα χωρίς αίμα του Μιχάλη Μακρόπουλου (Κίχλη) τα όρια γίνονται ακόμη πιο δυσδιάκριτα και σχεδόν πορώδη: ζωντανοί και νεκροί συναντιούνται στην ομίχλη μιας μεθορίου φτιαγμένης από τόπους, μνήμες, φρίκη αλλά και αγάπη.

NON FICTION: ΑΠΌ ΤΗΝ ΑΝΥΠΑΚΟΉ ΣΤΟΝ «ΣΚΟΤΕΙΝΌ ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΌ»

απο την τινα μανδηλαρα

46

LiFO

Στο δοκίμιο και στη φιλοσοφία η εποχή μοιάζει να ζητά την ασφάλεια των κλασικών κειμένων αλλά και ένα νέο λεξιλόγιο για όσα συμβαίνουν γύρω μας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ο Σκοτεινός διαφωτισμός - Για την κατανόηση της νεοαντιδραστικής σκέψης του Αrnaud Miranda (Πόλις), μια ανατομία της ιδεολογικής περιοχής όπου συναντώνται η τεχνολογική ισχύς, η ιεραρχία και η ανοιχτή αμφισβήτηση της φιλελεύθερης δημοκρατίας. Στον ίδιο εκδοτικό προγραμματισμό, ο Σταύρος Ζουμπουλάκης στο Ιστορία και ατομική μοίρα –είναι προσωρινός τίτλος– αναζητά το σημείο όπου η μεγάλη Ιστορία εισβάλλει στην προσωπική ζωή, ενώ ο ιστορικός Αντώνης Λιάκος, στο δοκίμιο Η άνοδος και η πτώση του δυτικού κανόνα ιστορίας, εξετάζει πώς συγκροτήθηκε η δυτική αφήγηση της παγκόσμιας Ιστορίας και τι σημαίνουν οι σημερινές ρωγμές της. Από τις εκδόσεις Πατάκη κυκλοφορεί ένα από τα θεμελιώδη κείμενα της φιλοσοφίας του 20ού αιώνα, το Είναι και χρόνος του Μάρτιν Χάιντεγκερ, σε νέα μετάφραση από τον Παναγιώτη Θανασά: πρόκειται για ένα αίτημα χρόνων, καθώς οι ελληνικές αποδόσεις των τροπικοτήτων του φιλοσόφου του Dasein παραμένουν προβληματικές. Αναμφίβολα η πολυαναμενόμενη έκδοση της χρονιάς, όσον αφορά τα μεγάλα θεωρητικά κείμενα, μαζί με το Τάδε έφη Ζαρατούστρας του Φρίντριχ Νίτσε που αναμένεται να κυκλοφορήσει σε νέα, κριτική έκδοση, με εισαγωγή, μετάφραση και σχόλια του Ήρκου Ρ. Αποστολίδη. Σε εντελώς άλλη, πιο ανάλαφρη διάσταση, ο Σιλβέν Τεσόν απομονώνεται σε ένα κυκλαδίτικο νησί για να ξαναδιαβάσει τον Όμηρο. Το Ένα καλοκαίρι με τον Όμηρο (μτφρ. Μήνα Πατεράκη-Γαρέφη, Πατάκης) προσπαθεί να αφουγκραστεί το ανθρώπινο ιδίωμα και την

επίμονη ηδύτητα της ζωής πίσω και πέρα από την κλαγγή των όπλων της Ιλιάδας και τις περιπλανήσεις της Οδύσσειας. Ο Ορχάν Παμούκ, στα Άλλα χρώματα, που επιστρέφουν σε νέα έκδοση από τον Πατάκη σε μετάφραση Στέλλας Βρετού, συγκεντρώνει είκοσι πέντε χρόνια αναμνήσεων, αναγνωσμάτων, πολιτικής, καθημερινότητας σε Ιστανμπούλ, Ανατολή και Δύση – ένα παράλληλο αυτοπορτρέτο του συγγραφέα μέσα από όλα όσα τον απασχολούν όταν δεν γράφει μυθιστορήματα. Για τη γραφή μιλά και ο Γιώργος Σκαμπαρδώνης στο Λίγη μυθοπλασία δεν βλάπτει (Πατάκης). Σε αντίθεση με τα διάφορα εγχειρίδια «σωστής» συγγραφής, ο αγαπημένος μας διηγηματογράφος καταθέτει σκέψεις ενός έμπειρου πεζογράφου για το διήγημα, το μυθιστόρημα, τις παγίδες, τα λάθη και τις αυταπάτες του συγγραφέα. Σε μια εντελώς διαφορετική ανάγνωση της ελληνικής ταυτότητας, ο Ελληνοαμερικανός δημοσιογράφος Σον Μάθιους γράφει την Επιστροφή στο Βυζάντιο: Η Ελλάδα και η νέα θέση της στην Εγγύς Ανατολή, που θα κυκλοφορήσει τον Νοέμβριο (μτφρ. Στέφανος Καβαλλιεράκης, Μεταίχμιο). Πρόκειται για ένα πολυσυζητημένο βιβλίο, που στόχο έχει να ξεπεράσει τις προκαταλήψεις για τη βυζαντινή περίοδο και τη σχέση του με την κατασκευή της ελληνικής ταυτότητας, καταθέτοντας ταυτόχρονα μια ιδιότυπη περιήγηση στον βυζαντινό και οθωμανικό κόσμο και ανατρέποντας τη βολική εικόνα της Ελλάδας ως αμιγώς δυτικής επικράτειας. Ο ιστορικός Κρίστοφερ Κλαρκ, συγγραφέας των Υπνοβατών, επιστρέφει τον Οκτώβριο από την Αλεξάνδρεια με την Άνοιξη των επαναστάσεων - Ο αγώνας για έναν νέο κόσμο, 1848-1849, σε μετάφραση Χρήστου Γεμελιάρη. Φιλελευθερισμός, σοσιαλισμός, εθνικισμός, δημοκρατικός ριζοσπαστισμός: το 1848 ως εργαστήριο ιδεών που εξακολουθεί να οργανώνει τις πολιτικές μας συγκρούσεις. Στην Κίχλη, η Αποδρομή του Βάλτερ Μπένγιαμιν, σε σύνθεση, μετάφραση και σχολιασμό του Γιάννη Κοιλή, στήνει γύρω από τη Νάπολη του Μπένγιαμιν και της Άσια Λάτσις ένα καλειδοσκόπιο για την πόλη, την ύλη και τον έρωτα. Μετά τις ουσιαστικές μελέτες Ελλήνων φιλοσόφων, όπως αυτή του Ηλία Παπαγιαννόπουλου, που έχουν εντρυφήσει σε ένα από τα μεγαλύτερα μυθιστορήματα όλων των εποχών, ένας Έλληνας συγγραφέας, ο Κώστας Ακρίβος, πιάνει «βάρδια», γράφοντας το Βάρδια στον Μόμπι Ντικ: 6+1 σημειώματα για τη Φάλαινα του Χέρμαν Μέλβιλ, που κυκλοφορεί τον Οκτώβριο από το Μεταίχμιο: ένας φόρος τιμής στη φιλία, τα ταξίδια, τη γλώσσα και τη μαγεία της ανάγνωσης του Μόμπι Ντικ. Τέλος, στο αυτοβιογραφικό Καλά, δε βλέπεις πως δεν βλέπω; του Εμίρ Κουστουρίτσα (μτφρ. από τα σερβικά Ισμήνη Ραντούλοβιτς, Gutenberg) η φιλία με τον Πέτερ Χάντκε γίνεται αφετηρία μιας προσωπικής και αναπόφευκτα αμφιλεγόμενης αφήγησης για τη Γιουγκοσλαβία, τον πόλεμο, την τέχνη, την ταυτότητα και την Ευρώπη.

ΌΤΑΝ ΑΝΟΊΓΟΥΝ ΤΑ ΠΟΙΗΤΙΚΆ ΚΑΙ ΤΑ ΕΠΙΣΤΟΛΙΚΆ ΑΡΧΕΊΑ Μία από τις μεγαλύτερες μεταφραστικές εκδόσεις της χρονιάς είναι ασφαλώς το Ασματολόγιο του Φραγκίσκου Πετράρχη, που ο Gutenberg παρουσιάζει για πρώτη φορά ολόκληρο στα ελληνικά σε μετάφραση Γιώργου

Κεντρωτή: 366 ποιήματα γραμμένα μέσα σε τέσσερις δεκαετίες, ένας έρωτας με το όνομα Λάουρα και ένα έργο που άλλαξε για πάντα την ευρωπαϊκή ποίηση. Στον Ίκαρο, η Αλληλογραφία (1930-1966) των Γιώργου Θεοτοκά και Γιώργου Σεφέρη –είχε πρωτοκυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Ερμής σε φιλολογική επιμέλεια Γιώργου Π. Σαββίδη– συγκεντρώνει 85 επιστολές και μαζί τους τη ζωντανή ιστορία μιας φιλίας, των δημιουργικών συγκρούσεων, των πνευματικών ανησυχιών και μιας ολόκληρης γενιάς που τότε δεν γνώριζε ακόμη ότι θα ονομαστεί «γενιά του ’30». Οι εκδόσεις Πατάκη, από την άλλη, συγκεντρώνουν το ποιητικό σώμα του Μανόλη Αναγνωστάκη στο Τα ποιήματα 1941-1971 - Το περιθώριο. Το υστερόγραφο, μαζί με δεκαοκτώ αθησαύριστα ποιήματα – μια ευκαιρία να ξαναδιαβαστεί συνολικά η ποίηση που μετέτρεψε την πολιτική ήττα, τον έρωτα και την υπαρξιακή διάψευση σε ενιαίο ποιητικό κόσμο. Η Άγρα ετοιμάζει αντίστοιχα τη συγκεντρωτική έκδοση των ποιητικών συλλογών της Τζένης Μαστοράκη μαζί με ανέκδοτα ποιήματα, αποκαθιστώντας σε ένα ενιαίο σώμα μία από τις πλέον ιδιοσυγκρασιακές και επιδραστικές φωνές της γενιάς του ’70 και όχι μόνο. Και επειδή η ποίηση δεν κατοικεί μόνο στα βιβλία που αυτοσυστήνονται ως ποιητικά, ο The Boy aka Αλέξανδρος Βούλγαρης συγκεντρώνει είκοσι χρόνια ελληνόφωνων στίχων στο Σε μια πόλη δίχως μέλλον είναι το μέλλον που κλαίει (Πατάκης): ένα ιδιότυπο ημερολόγιο μιας γενιάς από τις παραμονές της κρίσης έως σήμερα, γραμμένο μέσα από τραγούδια. Ακόμη πιο δύσκολο να ενταχθούν σε συμβατική κατηγορία είναι οι Πορνικοί διάλογοι της Εύας Στεφανή (Πατάκης), όπου οι σημειώσεις και τα σκίτσα από τα γυρίσματα του ντοκιμαντέρ Μέρες και νύχτες της Δήμητρας Κ. μετατρέπονται σε graphic novel και σε μια ενδελεχή αυτοβιογραφική ενδοσκόπηση γύρω από το σεξ, τη γυναικεία επιθυμία, τη μητρότητα και την απώλεια.

Η ΕΠΙΣΤΡΟΦΉ ΤΟΥ ΧΆΡΙ ΧΌΛΕ Για τους αναγνώστες της αστυνομικής λογοτεχνίας, το μεγάλο ραντεβού του Δεκεμβρίου είναι η Χαριστική βολή του Τζo Nέσμπo (μτφρ. Κρυστάλλη Γλυνιαδάκη, Μεταίχμιο). Στη δέκατη τέταρτη περιπέτεια του Χάρι Χόλε, δολοφονίες σκηνοθετημένες σαν κλασικές κινηματογραφικές σκηνές οδηγούν σε μια ανολοκλήρωτη ταινία και σε κάθε λογής απωθημένα. Η Διόπτρα, αντιθέτως, επιστρέφει στην αρχή της διαδρομής του Σεμπάστιαν Φίτζεκ με τη Θεραπεία (μτφρ. Γιώτα Λαγουδάκου) που βγαίνει ξανά τον Σεπτέμβριο σε ειδική έκδοση για τα είκοσι χρόνια της συγγραφικής του καριέρας. Ο ίδιος οίκος μάς επιφυλάσσει την επανακυκλοφορία του σκοτεινού παγκόσμιου μπεστ σέλερ της Κολίν Χούβερ, Το ημερολόγιο της Βέριτι, επίσης τον Σεπτέμβριο (μτφρ. Νέλλα Γιατράκου), αυτήν τη φορά με κινηματογραφικό εξώφυλλο εν όψει της μεταφοράς του στη μεγάλη οθόνη. Από τις εκδόσεις Στερέωμα αξίζει ιδιαίτερη αναφορά στο Όνειρο του ιαγουάρου του Μιγκέλ Μπονφουά, σε μετάφραση Γιώργου Καράμπελα. Βραβευμένο το 2024 τόσο με το Femina όσο και με το Μεγάλο Βραβείο Μυθιστορήματος της Γαλλικής Ακαδημίας, αφηγείται τη σάγκα μιας οικογένειας στη Βενεζουέλα, χώρα καταγωγής του συγγραφέα: μια χώρα με σκληρή, ρεαλιστική ιστορία και με πλούσιο ποιητικό και συγγραφικό υπόστρωμα.

17.09.26

Το θέατρο που χτίστηκε από δύο φίλους και αρνείται να μείνει ουδέτερο.

Θέατρο Τεχνών Θεσσαλονίκης

αναλυτική παρουσίαση του καλλιτεχνικού Η προγράμματος θα γίνει στις 26 Σεπτεμβρίου, στις 20:00, με open bar και live μουσική από τους Bizbize. artstheater.gr

ΣΤΟ ΠΑΛΙΟ ΣΙΝΕΜΑ ΘΕΑΝΩ, στην οδό Κωνσταντινουπόλεως 75, η μνήμη της Θεσσαλονίκης ξαναζωντάνεψε τον Οκτώβριο του 2025. Πίσω από το Θέατρο Τεχνών Θεσσαλονίκης βρίσκονται δύο φίλοι και συνοδοιπόροι από το 2011, ο καλλιτεχνικός επιμελητής Χριστόφορος Χριστοφορίδης και ο διευθυντής Βασίλης Αραμπατζής. Δεν παρέλαβαν έτοιμο χώρο, τον σχεδίασαν, τον ανακαίνισαν και τον εξόπλισαν μόνοι τους, χωρίς επιχορήγηση ή θεσμική βοήθεια. «Δεν περιμέναμε τις ιδανικές συνθήκες, γιατί συνήθως δεν έρχονται ποτέ. Είχαμε την ορμή, τη θέληση και ο ένας τον άλλον», λέει ο Χριστόφορος, με τον Βασίλη να συμπληρώνει: «Το θέατρο χτίστηκε με ατελείωτες ώρες δουλειάς, αγωνία, λάθη και ανθρώπους που πίστεψαν ότι αυτή η πόλη χρειάζεται μια ζωντανή σκηνή». Την πρώτη χρονιά το ρίσκο απέδωσε. Η βραδινή και η Παιδική Σκηνή γέμισαν κόσμο, ενώ το Ξενοδοχείο των Συναισθημάτων αναδείχθηκε Καλύτερη Παιδική Παράσταση 2025/2026 στα Θεατρικά Βραβεία Θεσσαλονίκης. Από τη Δημοπρασία με τον Αργύρη Μπακιρτζή έως το Είδα Μάτια του Τάσου Παπαδόπουλου, το θέατρο κέρδισε την εμπιστοσύνη θεατών και δημιουργών. Τη δεύτερη χρονιά, οι δύο δημιουργοί επιλέγουν τη θέση: «Η τέχνη δεν παρατηρεί. Συμμετέχει». Και όντως το Θέατρο Τεχνών φιλοξενεί ανήσυχες φωνές της πόλης και στο φετινό του πρόγραμμα, με σπουδαίες παραγωγές να επιστρέφουν. Το Σε γνωρίζω της ομάδας yapi21, γνωστό και ως Nation in Progress, διερευνά την έννοια της πατρίδας και τη συλλογική ταυτότητα, οι Δούλες του Ζαν Ζενέ από τον Σάββα

Στρούμπο και την Ομάδα Σημείο Μηδέν φωτίζουν την καταπίεση και την εξουσία, ενώ το 40 πλας του Χάρη Πεχλιβανίδη καταγράφει μια γενιά που μεγάλωσε μέσα στις κρίσεις και εγκαινιάζει τον κύκλο «Δευτερότριτα». Παράλληλα, η Αιώνια Μπαλάντα της ομάδας δίpus άpterus μιλά για τον έρωτα, τη μνήμη και τις χαμένες ευκαιρίες, το Άουστρας ή η αγριάδα της Λένας Κιτσοπούλου επιστρέφει για να μας θυμίσει πως ένα θεατρικό διαμάντι μπορεί να ξεκινήσει ως διπλωματική εργασία στο Τμήμα Θεάτρου του ΑΠΘ, ενώ για δεύτερη σεζόν επιστρέφει και το Είστε όλοι σας καθάρματα: Ελλάδα 2.0, η πρώτη μεγάλη βραδινή παραγωγή του θεάτρου. Βασισμένη στο έργο του Ροντρίγκο Γκαρσία, σε σύλληψη και σκηνοθεσία του Χριστοφόρου, διατρέχει την ελληνική ιστορία από τη χούντα έως σήμερα και εξετάζει πότε η ανοχή γίνεται συνενοχή.

ΤΟ 2027 ΑΝΑΜΕΝΕΤΑΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΕΧΝΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

τη φορά στο θέατρο, μιλώντας για την αποτυχία, την επιμονή και το δικαίωμα του παιδιού να ξαναδοκιμάζει, ενώ το βραβευμένο Ξενοδοχείο των Συναισθημάτων θα παρουσιαστεί στην Αθήνα τον Οκτώβριο και τον Νοέμβριο και θα επιστρέψει στη Θεσσαλονίκη για έναν τελευταίο κύκλο παραστάσεων από τον Δεκέμβριο του 2026».

ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ SUPPORT SKG THEATER «Αποφασίσαμε από την πρώτη στιγμή ως θέατρο να στηρίξουμε επαγγελματίες και ομάδες της Θεσσαλονίκης με πρόσβαση στη σκηνή, τον εξοπλισμό και την τεχνογνωσία του, καθώς και παραγωγική και επικοινωνιακή υποστήριξη. Πρόκειται για συνεργασίες με ευνοϊκότερους όρους, ώστε νέες δουλειές να παρουσιαστούν και να βρουν το κοινό τους», αναφέρει ο Βασίλης, ενώ ο Χριστόφορος καταλήγει πως «κάθε νέα θεατρική φωνή που βρίσκει χώρο να ακουστεί δυναμώνει ολόκληρη την κοινωνία».

«Τον Φεβρουάριο θα παρουσιαστεί η ΑΠΟΧΗ: viva la revoluθion, πολιτική φάρσα νέων επαγγελματιών της Θεσσαλονίκης, ενώ τον Μάρτιο θα ακολουθήσει η νέα παραγωγή Καισαριανή 200, θέατρο ντοκουμέντο για τους διακόσιους Έλληνες πατριώτες κομμουνιστές που εκτελέστηκαν στην Καισαριανή, μέσα από μαρτυρίες, τεκμήρια και οικογενειακές μνήμες», τονίζει ο Βασίλης, με τον Χριστόφορο να στέκεται στην παιδική σκηνή του Θεάτρου που ξεχώρισε από την πρώτη στιγμή. «Στην Παιδική Σκηνή, το Γέτι, η δύναμη του ακόμη της Μαρίνας Γιώτη μεταφέρεται για πρώ-

LiFO 17.09.26

47

ΚΡΙΤΙΚΉ

Θέατρο

θέματα πυρομαχικών που σκουριάζουν στις αποθήκες του. Τα επεισόδια αυτά, όπως και κείνο με τους δυο δούλους που πουλάει ο ένας τον άλλον στη μαύρη αγορά, σκετσάκια παλιάς νοοτροπίας, κινούνται κάτω από τον πήχη γόνιμης πρωτοτυπίας που είχε υψώσει έως τώρα η παράσταση. Η Ειρήνη δεν σώζει, τελικά, τους ανθρώπους: παραμένουν αλλοτριωμένοι, διχασμένοι, αβασάνιστα προσκολλημένοι στις οικείες, κερδοσκοπικές μεθόδους τους. Ένα σύννεφο προβληματισμού και απαισιοδοξίας πλανάται πάνω απ’ τα κεφάλια μας... Τι είναι τελικά ο Πόλεμος και τι η Ειρήνη, σύμφωνα με τούτη την «επίσκεψη στο έργο του Αριστοφάνη»;

INFO ΕΙΡΉΝΗ, μια επίσκεψη στο έργο του Αριστοφάνη Διασκευή – Πρωτότυπο Κείμενο – Τραγούδια: Φοίβος Δεληβοριάς Σκηνοθεσία – Σύλληψη: Νίκος Καραθάνος Συνεργάτις δραματουργός: Έρι Κύργια Σκηνικά: Εύα Μανιδάκη Κοστούμια: Άγγελος Μέντης Μουσική: Φοίβος Δεληβοριάς, Άγγελος Τριανταφύλλου Φωτισμοί: Ελίζα Αλεξανδροπούλου Κίνηση: Αμάλια Μπένετ Χορογραφία: Αλέξανδρος Σταυρόπουλος Διανομή: Γαλήνη Χατζηπασχάλη, Θανάσης Αλευράς, Έμιλυ Κολιανδρή, Γιάννης Κότσιφας, Πάνος Παπαδόπουλος, Ζέτα Μακρυπούλια, Βάσω Καβαλιεράτου, Φοίβος Δεληβοριάς, Νίκος Καραθάνος, Άγγελος Τριαντάφυλλου, Γιλμάζ Χουσμέν, Άλκης Μπακογιάννης, Κωνσταντίνος Κοντογεωργόπουλος, Κωνσταντίνος Ζωγράφος, Γιάννης Σαμψαλάκης, Βασίλης Παπαδόπουλος, Σπύρος Μπόσγας, Αντώνης Χρήστου

απο τη λουιζα αρκουμανεα

48

LiFO

Σαν βγεις στον πηγαιμό για την Ειρήνη Kριτική για την παράσταση «Ειρήνη - μια επίσκεψη στο έργο του Αριστοφάνη», σε σκηνοθεσία Νίκου Καραθάνου, στο θέατρο Λυκαβηττού.

Π

όσες φορές πρέπει να πέσουμε από το σκαθάρι μας μέχρι να βρούμε την Ειρήνη; Πόσες φορές πρέπει να χτυπήσουμε στων θεών την πόρτα, προτού τους πείσουμε να μας ακολουθήσουν; Και τι θα κάνουμε, αν μετά από τόσον κόπο, τόση λαχτάρα, φτάσουμε στο κατώφλι τους και δεν μας ανοίξουνε την πόρτα; Το δίδυμο Φοίβος Δεληβοριάς - Νίκος Καραθάνος βούτηξε οιστρόπληκτο και διψασμένο στο αριστοφανικό κείμενο, ψηλάφισε τις λέξεις, τις σκέψεις και τα πρόσωπα, τα ηλέκτρισε με το δικό του ρεύμα, τα έσπρωξε στο σήμερα, κι αυτά ξεθάρρεψαν: συνασπίστηκαν σε θίασο, ορατό και αόρατο, άρχισαν να παίζουν παιχνίδια που τα είχαμε λησμονημένα, βγάζοντας ήχους που μας τράβηξαν απ’ τον πυθμένα. Η παράσταση, θα μπορούσαμε να πούμε, χωρίζεται σε τρία μέρη (κι έναν επίλογο). Το πρώτο είναι «Η άνοδος στον Όλυμπο και η απελευθέρωση της Ειρήνης», το δεύτερο «Η κάθοδος στον Άδη», και το τρίτο, «Η επιστροφή στην πραγματικότητα». Η Τρυγαία (η μετεξέλιξη του αριστοφανικού Τρυγαίου), θρασύτατη ονειροπόλα, ασίγαστη ανακατώστρα, δυναμική ειρηνίστρια, αγανακτισμένη από τον πόλεμο και τη φτώχεια, εγκαταλείπει τα θυμωμένα παιδιά της και τα ρημαγμένα κτήματά της στο Μαρούσι για ν’ ανέβει στους ουρανούς, να τα βάλει με τους θεούς, διεκδικώντας τη λήξη του Πελοποννησιακού Πολέμου. Οι δημιουργοί έχουν επιλέξει προσεκτικά τα υφολογικά και μουσικά νήματα ώστε να επιτελείται συνεχώς μια εναλλαγή, αλλά και μια υπόγεια αλληλοδιείσδυση ελαφρότητας-μελαγχολίας: μετά τους στροβιλισμούς εύχυμης ανάτασης, τις πανηγυρικές αναλαμπές, τα αστεία και τα καμώματα, ακολουθεί πάντα ένας αναστεναγμός, ένα δάκρυ, μια ραγισματιά, έτσι ώστε διαρκώς να θυμόμαστε τη μεταβλητότητα των πραγμάτων και ότι κανένα καλοκαίρι (καμία ειρήνη) δεν κρατάει για πάντα. Για κάθε θεό που εξαφανίζεται, χίλιες κωμωδίες γεννιούνται. Η Γαλήνη Χατζηπασχάλη-Τρυγαία, ακάματη μηχανή κωμικών εκχύσεων, εκτοξεύει αδιαλείπτως ριπές δαιμονικής ενέργειας, κινητοποιώντας τους πάντες να περιστρέφονται γύρω της σαν σμήνος ενθουσιασμένων μελισ-

σών. Απολαυστική η χημεία της με την Έμιλυ Κολιανδρή, μια εντελώς αντισυμβατική Αθηνά, καθόλου ατσάλινη και ορθολογική, αλλά, αντιθέτως κατειλημμένη από μια χαριτωμένη νωθρότητα που παραμένει ενεργή όσο κι αν η συνάντηση με τη θνητή παρέα έρχεται να αφυπνίσει την αποκοιμισμένη λαχτάρα της για τη ζωή και τις ηδονές του (ομαδικού) σεξ. Η Ειρήνη «ρυμουλκείται» μέσα απ’ τα σκέλια του Πολέμου, του φουσκωτού Κινγκ Κονγκ, που μιλάει μονάχα με μουγκρητά και κανένας δεν τον καταλαβαίνει, εκτός από τον γιο του, Τάραχο: η σκηνή μεταξύ τους, ίσως η καλύτερη της παράστασης, οφείλει τη δύναμή της τόσο στη λαμπρή διακωμώδηση του ευνουχιστικού γοριλοπατέρα από τον ψυχαναλυτικά συνειδητοποιημένο γιο όσο και στο μοναδικό υποκριτικό χάρισμα του Πάνου Παπαδόπουλου να προκαλεί στις λέξεις και στα νοήματα μια θαυμαστή υπερδιέγερση. Το πέρασμα από τον Άδη (επινόηση των δημιουργών, καθώς δεν υπάρχει τέτοια εξέλιξη στον Αριστοφάνη) επιμηκύνει, σε πρώτο επίπεδο, την οδύσσεια της ομήγυρης που λαχταρά να ξαναβρεθεί στα πάτρια εδάφη, ενώ παράλληλα, σε ένα δεύτερο, βαθύτερο, επίπεδο, αναδεικνύει την πεποίθηση του σκηνοθέτη ότι υπάρχουμε συνομιλώντας με τους νεκρούς, όλοι κάτοικοι της ίδιας επικράτειας: «Όχι, κυρία μου, ένας είναι ο κόσμος, ένα το βασίλειο!» επιμένει η Ζηνοδώρα, μητέρα του Αριστοφάνη, που απευθύνεται στην Τρυγαία, σαν «μάνα προς μάνα», παρακαλώντας τη να μεταφέρει ένα εμπρηστικό μήνυμα αντίστασης στον πάνω κόσμο. Το τρίτο μέρος αποδεικνύεται, δυστυχώς, το πιο αδύναμο. Το λάστιχο ξεφουσκώνει σιγά σιγά και πρέπει να σπρώξουμε το αμάξι να τερματίσει, ενώ η εξάτμιση διαμαρτύρεται... Η Τρυγαία μεταλλάσσεται σε αρχηγό κόμματος που κατεβαίνει μετ’ επευφημιών του «λαού» από το κανθαεροπλάνο βγάζοντας φεμινιστικές κορόνες, ο grande-dame νεκροθάφτης με το γραφείο κηδειών «Πάπαλα» καταφθάνει όλος παράπονο για την έλευση της Ειρήνης, εφόσον όλοι τώρα πεθαίνουν μόνον «σε βαθύ γήρας» και οι δουλειές του έπεσαν έξω, ενώ ο ληστής από την Κρήτη, ο Καπατσοκλής με τη μουστάκα, ο οποίος «έβγαλε τρελή μίζα από τα όπλα», δεν έχει πλέον τι να κάνει τα απο-

Ό

σον αφορά το πρώτο, η ηχηρότερη απάντηση των συντελεστών αφορά την ενδο-οικογενειακή σύρραξη: τις σχέσεις γονέων και παιδιών. Οι πιο διαπεραστικές σκηνές της παράστασης, εκείνες που πραγματικά ταράζουν το θυμικό και εγγράφονται στον ψυχισμό του θεατή, είναι εκείνες όπου παρακολουθούμε τα τραυματισμένα τέκνα να ξεσπαθώνουν ή να υπονομεύουν σαρκαστικά τους γεννήτορές τους. Η επίθεση της κόρης της Τρυγαίας (Βάσω Καβαλιεράτου) στη μητέρα της θυμίζει την αντιπαράθεση Ηλέκτρας - Κλυταιμνήστρας, ενώ οι κατηγόριες του νεαρού Τάραχου προς τον Πόλεμο στηλιτεύουν με περισσό χιούμορ τον καταπιεστικό, απολυταρχικό Νόμο του Πατέρα. Ο πόλεμος, πολύ προτού βγει στις πόλεις, θρέφεται μέσα στα σπίτια, εκεί όπου μεγαλώνουν ποδοπατημένα, παραμελημένα παιδιά. Αυτού του είδους η συναρπαστική διαλογική ένταση (ο Δεληβοριάς εδώ αστράφτει) δεν απαντάται στα υπόλοιπα επεισόδια. Όχι ότι στερούνται σπινθήρων οι πιο ανάλαφρες σκηνές ή ότι δεν διακρίνονται όμορφα λυρικά ψήγματα σε κάποιους μονολόγους· ούτε θα γινόταν να κινηθεί σε τόσο βαθιά νερά ολόκληρη η παράσταση: αλλά σίγουρα, το σύνολο μοιάζει ανισοβαρές. Η προσοχή μοιράζεται σε πολλά μικρά κομμάτια που δεν συνθέτουν ένα στοχευμένο όλον, αλλά μένουν σκόρπια, «κοιτάζοντας» σε πλήθος διαφορετικών σημείων. Αυτή η εντύπωση εντείνεται από την απόφαση των συντελεστών να κινηθούν προς άπασες τις κατευθύνσεις: και προς τα «πάνω», στους ουρανούς, και προς τα «κάτω», στον Άδη, αλλά και προς τα «πίσω», στην Αρχή του Κόσμου, εκεί, δηλαδή, όπου μας πηγαίνει φαντασιακά ο επίλογος της παράστασης, με τους ηθοποιούς να καμώνονται τους ανθρώπους των σπηλαίων, που ζούσαν ανέμελοι, ένα με τη Φύση. Όμως καθεμία από τις κινήσεις αυτές είναι κολοσσιαία από μόνη της: να ανέβεις στους θεούς; Να κατέβεις στους νεκρούς; Να γυρίσεις τον χρόνο πίσω, στους πρωτόγονους; Πώς να εξερευνηθούν και τα τρία σε μια παράσταση; Πόσες ουτοπίες να χωρέσουν σε ένα έργο; Ίσως γι’ αυτό αποχωρούμε με μια αίσθηση εκκρεμότητας, ανικανοποίητου, συγκεχυμένου. Δεν ξέρουμε τι να κρατήσουμε από όλα αυτά. Αλλά, ίσως, παράλληλα, η «αναποφασιστικότητα» των συντελεστών να θέλει τελικά να μας πει ότι δεν υπάρχουν εύκολες απαντήσεις: η Ειρήνη είναι «αυτό που ακόμα περιμένει από μας ένα νόημα», για να δανειστώ την υπέροχη φράση του Ρεκαλκάτι για το ασυνείδητο. Κάθε άνθρωπος καλείται να το βρει, καταρχάς μόνος του· και, στη συνέχεια, μαζί με τους Άλλους. (Εύχεσαι δεν εύχεσαι, σαν βγεις στον πηγαιμό για την Ειρήνη, ο δρόμος θα είναι μακρύς. Ατελείωτος.)

17.09.26

T HE

g ood LiF O

909

ΑΦΙΕΡΩΜΑ

Όπως κι αν προτιμάς το δικό σου μπέργκερ, θα το βρεις σίγουρα σε μια βόλτα στην πόλη, θα το φας οπωσδήποτε με τα χέρια και θα απολαύσεις τον street χαρακτήρα μιας εμβληματικής γεύσης που έχει γίνει κομμάτι της γαστρονομικής μας κουλτούρας.

KΕΙΜΕΝΑ: ΛIΝΑ ΙΝΤΖΕΓΙAΝΝΗ, ΙΩAΝΝΑ ΠΑΝΑΓΟΠΟYΛΟΥ | ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΦΗ: ΑΤΕΛΙΕ LiFO

ΑΦΙΕΡΩΜΑ

ΚΥΨΕΛΗ

-

PERSONAL

SHOPPER

-

ΈΧΕΙΣ

ΓΟΎΣΤΟ

LiFO 17.09.26

49

good LiFO THE

ΤΟ ΧΆΜΠΟΥΡΓΚΕΡ ΠΟΥ ΈΓΙΝΕ ΜΠΈΡΓΚΕΡ: ΜΙΑ ΑΠΊΘΑΝΗ ΙΣΤΟΡΊΑ ΓΑΣΤΡΟΝΟΜΊΑΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛIΝΑ ΙΝΤΖΕΓΙAΝΝ Η | ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ: ΑΤΕΛΙΕ Li FΟ

ΑΦΙΕΡΩΜΑ BURGER 50

BURGER

LiFO

Από το λιμάνι του Αμβούργου στις κουζίνες όλου του κόσμου. Το μπέργκερ είναι μια γευστική εφεύρεση που ξεκίνησε στα μέσα του 19ου αιώνα για να κερδίσει τη γαστρονομική σκηνή του κόσμου για πάντα.

17.09.26

ΑΦΙΕΡΩΜΑ BURGER

Σήμερα η Αθήνα γράφει τη δική της ιστορία, με μαγαζιά που εμπνέονται από τον αμερικανικό Νότο και τη Νέα Υόρκη , το Βερολίνο και το Λονδίνο.

Τ

good LiFO

μια ολόκληρη κουλτούρα γεύσης. Ο Τζέιμς Ντιν το έτρωγε. Ο Έλβις το έτρωγε. Σύντομα, ολόκληρος ο κόσμος θα ήθελε να κάνει το ίδιο. Στην Ελλάδα, μέχρι τη δεκαετία του 1970, η έννοια του φαστ φουντ περιοριζόταν σχεδόν αποκλειστικά στο σουβλάκι και τις τυρόπιτες. Η αρχή για το μπέργκερ έγινε από ελληνικά χέρια. Το 1973, μια ομάδα Ελλήνων επιχειρηματιών ανοίγει το πρώτο κατάστημα Goody’s στη Θεσσαλονίκη. Ήταν η πρώτη σοβαρή προσπάθεια να συστηθεί το χάμπουργκερ στο ελληνικό κοινό, προσαρμοσμένο όμως στις ευρωπαϊκές και ελληνικές γεύσεις. Το 1981 το πρώτο Goody’s ανοίγει στην Αθήνα, στα Πατήσια, και σύντομα γίνεται το απόλυτο σημείο συνάντησης για τη νεολαία. Το πραγματικό όμως πολιτισμικό σοκ ήρθε το 1991. Η χρονολογία δεν είναι τυχαία. Η Ελλάδα των αρχών της δεκαετίας ζούσε μια ιδιαίτερη ιστορική στιγμή: η μεσαία τάξη είχε αυξηθεί, η τηλεόραση έφερνε στα σπίτια εικόνες της Δύσης και η τηλεόραση έπαιζε ταινίες με ήρωες που πάντα έτρωγαν μπέργκερ. Όταν η McDonald’s άνοιξε στο Σύνταγμα, ήταν ένα τεράστιο γεγονός. Το κίτρινο M και το ομοιόμορφο, παγκόσμιο γεύμα είχε κάτι που έλειπε από τη χώρα, ήταν αμερικανικό και αυτό σήμαινε πολλά. Η δεκαετία που ακολούθησε έφερε τα υπόλοιπα franchise, αλλά και ελληνικές αλυσίδες, και το μπέργκερ μπήκε στα εμπορικά κέντρα και στις κεντρικές πλατείες κάθε πόλης. Κάπου στα τέλη της δεκαετίας του 2000 και στις αρχές του 2010 κάτι άλλαξε. Η οικονομική κρίση ευνόησε μια γαστρονομική αφύπνιση. Ενώ πολλές αλυσίδες street food έκλειναν, μια νέα γενιά Ελλήνων σεφ και επιχειρηματιών αποφάσισε να επανεξετάσει την υπόθεση μπέργκερ. Σε μικρά μαγαζιά στις ανερχόμενες γειτονιές της Αθήνας, το πιάτο αυτό άρχισε να αποκτά ελληνική ταυτότητα και να γίνεται πηγή έμπνευσης. Κρέατα από εγχώριες φάρμες, χειροποίητες σάλτσες, τυριά ελληνικής παραγωγής, παραδοσιακά προϊόντα μετέτρεψαν το αμερικανικό, εισαγόμενο φαγητό σε ελληνικό πολιτισμικό προϊόν που από τότε δεν σταμάτησε την ανοδική του πορεία. Σήμερα η Αθήνα γράφει τη δική της ιστορία στο κεφάλαιο μπέργκερ, με μαγαζιά που εμπνέονται απ’ όλο τον κόσμο – από τον αμερικανικό Νότο και τη Νέα Υόρκη μέχρι το Βερολίνο ή το Λονδίνο. Το street food συνδυάζεται με high end εστιατορικές τεχνικές και τα premium υλικά δημιουργούν μια γαστρονομική εμπειρία που τρώγεται με τα χέρια. Με οδηγό την παράδοσή μας στη γεύση –που είναι αναμφισβήτητη– τα μαγαζιά της πόλης δημιούργησαν μια νέα εκδοχή που πατά με το ένα πόδι στα diners της Αμερικής και με το άλλο στη μακρά ιστορία της κουζίνας μας. Ένα πιάτο που δεν το εφηύραμε, αλλά όταν το υποδεχτήκαμε, αρνηθήκαμε να το φάμε μέτριο και, με έναν τρόπο, το κάναμε δικό μας.

THE

ο μπέργκερ είναι από εκείνες τις γεύσεις που νομίζεις ότι υπήρχαν πάντα, ή μάλλον δεν μπορείς να φανταστείς πώς θα ήταν ο κόσμος χωρίς αυτές. Κι όμως, αυτό το στρογγυλό κομμάτι κιμά που μπαίνει ανάμεσα σε δύο ψωμάκια ταξίδεψε σε ωκεανούς, πέρασε από πολιτείες, έγινε πολιτιστικό σύμβολο και πήρε τη θέση του στην παγκόσμια γαστρονομία. Η ιστορία του μπέργκερ είναι, σε τελική ανάλυση, μια ιστορία μετανάστευσης, γεύσης, τόλμης, ανθρώπων και έμπνευσης. Στα μέσα του 19ου αιώνα, το λιμάνι του Αμβούργου ήταν ένα από τα πιο πολυσύχναστα στην Ευρώπη. Κάθε εβδομάδα, χιλιάδες μετανάστες –Γερμανοί, Πολωνοί, Σκανδιναβοί– επιβιβάζονταν σε πλοία με προορισμό την Αμερική. Μαζί τους έφερναν το «hamburg steak», ένα πιάτο από ψιλοκομμένο βοδινό κρέας χαμηλής ποιότητας, μαγειρεμένο γρήγορα, συχνά μισοψημένο, αρωματισμένο με κρεμμύδια και αλάτι. Ένα φαγητό θρεπτικό και φτηνό, ό,τι δηλαδή χρειάζονταν οι άνθρωποι στα μακρά ταξίδια τους στη θάλασσα. Όταν οι μετανάστες έφτασαν στην Αμερική, το hamburg steak τους άρχισε να εμφανίζεται σε πάγκους σε διάφορες αγορές, σε λιμανίσια εστιατόρια, στις βιομηχανικές γειτονιές του Σικάγου και της Νέας Υόρκης. Κάποιος –ακόμα δεν ξέρουμε ποιος ακριβώς– αποφάσισε να το βάλει ανάμεσα σε δύο φέτες ψωμί. Μία από τις πιο γνωστές ιστορίες είναι αυτή του 15χρονου Τσάρλι Νάγκριν, που πήρε το όνομα Χάμπουργκερ Τσάρλι. Ο νεαρός Νάγκριν ήταν πωλητής στην τοπική Έκθεση του Σίμουρ (Seymour Fair) στο Ουισκόνσιν, το 1885. Βλέποντας ότι οι επισκέπτες δεν αγόραζαν τα κεφτεδάκια που πουλούσε γιατί δεν μπορούσαν να περπατούν και να τρώνε ταυτόχρονα, έσπασε ένα κεφτεδάκι και το έβαλε ανάμεσα σε δύο φέτες ψωμιού, δημιουργώντας το πρώτο αμερικανικό μπέργκερ. Από τότε ο κόσμος της γεύσης δεν ήταν ποτέ ξανά ίδιος. Η πρώτη μεγάλη αλυσίδα μπέργκερ ήταν η White Castle, που ιδρύθηκε το 1921 στη Γουιτσίτα του Κάνσας. Πουλούσε μικρά, τετράγωνα μπέργκερ, γνωστά και ως sliders, για μόνο 5 σεντς μέσα σε λευκά κτίρια που έβγαζαν μια αίσθηση καθαριότητας. Στόχος της αλυσίδας ήταν να ανατρέψει τη δυσπιστία του κοινού που ακόμα δεν εμπιστευόταν την ποιότητα του κιμά ως γεύματος. Κι αν η White Castle εφηύρε την αισθητική της καθαριότητας, λίγο αργότερα η McDonald’s εφηύρε την αισθητική της ταχύτητας. Το 1940, οι αδελφοί Ντικ και Μακ ΜακΝτόναλντ άνοιξαν ένα εστιατόριο στο Σαν Μπερναρντίνο της Καλιφόρνια που λειτουργούσε για πρώτη φορά με γραμμή παραγωγής: άλλος έφτιαχνε τα patties, άλλος έψηνε τα ψωμιά, άλλος συναρμολογούσε. Μικρό μενού, μέγιστη ταχύτητα, σταθερή γεύση. Το 1954, ο Ρέι Κροκ, πωλητής πολυμίξερ, επισκέφθηκε το εστιατόριο των ΜακΝτόναλντ για να καταλάβει γιατί αγόραζαν τόσες συσκευές. Αυτό που είδε ήταν ένα σύστημα που θα μπορούσε να αναπαραχθεί επ’ άπειρον και η μεταπολεμική Αμερική ήταν το τέλειο έδαφος για να πετύχει. Έγινε franchise agent και μέχρι το 1961 είχε εξαγοράσει ολόκληρη την εταιρεία από τους αδελφούς έναντι 2,7 εκατομμυρίων δολαρίων. Τα ’50s και τα ’60s ανέδειξαν το μπέργκερ σε πολιτιστικό ορόσημο. Drive-in diners, τζουκ μποξ, νέον πινακίδες, μιλκσέικ με καλαμάκι και στο κέντρο πάντα το μπέργκερ, που πλέον ήταν

LiFO 17.09.26

51

Ένα νέο διεθνές όνομα ξεκινά από την Αθήνα με την υπογραφή των Snarkitecture.

ΑΦΙΕΡΩΜΑ

BURGER

THE

good LiFO

ONE BURGER

52

LiFO

στην αγάθωνος 7, στο ήσυχο στενό του ιστορικού τριγώνου, ένα εγκαταλειμμένο μέχρι πρόσφατα οικόπεδο φιλοξενεί πλέον ένα νέο concept που κάνει την αρχή του στην Αθήνα, προτού λανσαριστεί σε όλο τον κόσμο. Η επιλογή αυτής της αφετηρίας δεν είναι τυχαία, γιατί εδώ το μπέργκερ είναι κομμάτι μιας μεγαλύτερης ιδέας. Το πρώτο ONE σχεδιάστηκε σε συνεργασία με τους Snarkitecture, το αρχιτεκτονικό γραφείο της Νέας Υόρκης που προσεγγίζει τους χώρους ισορροπώντας ανάμεσα στην αρχιτεκτονική και την τέχνη. Αντλώντας στοιχεία από τις αρχαιολογικές ανασκαφές και το αστικό παρελθόν της περιοχής, δημιούργησαν ένα γλυπτικό εσωτερικό που θυμίζει φαράγγι, ενώ η βασική αναφορά εμπνέεται από κάτι πολύ πιο οικείο: την ελληνική πλατεία. Αυτή η ιδέα του δημόσιου χώρου ως τόπου συνάντησης μεταφέρεται σε ένα σύγχρονο all-day περιβάλλον. Το ONE ανοίγει από τις 9 και ακολουθεί τους ρυθμούς της μέρας σαν ζωντανός οργανισμός που δεν μένει σταθερός αλλά συνδιαλέγεται με τους επισκέπτες του. Το πρωί σερβίρει καφέ, συνεχίζει με lunch για μεσημεριανά breaks, ετοιμάζει early drinks για εκείνους που θέλουν να αποσυμπιεστούν μετά τη δουλειά και φυσικά προσφέρει ένα dinner menu που συνοδεύεται από τις μουσικές των DJs. Όλη αυτή η κινητικότητα θυμίζει τη ζωντάνια μιας ελληνικής πλατείας που εξελίσσεται γύρω από την ουσία της συνάντησης, μεταμορφώνεται από την ανατολή μέχρι τη δύση του ήλιου και ξεπερνά κατά πολύ τη μονοδιάστατη ταυτότητα ενός burger spot. Στο ONE, η γεύση βρίσκεται πάντα σε εξέλιξη. Η φιλοσοφία «Taste in the Making» αφορά μια διαρκή έκφραση που διαμορφώνεται μέσα από τον πειραματισμό, την περιέργεια και τη διάθεση για εξερεύνηση πέρα από το αναμενόμενο. Από το ίδιο το φαγητό μέχρι το design, τη μουσική, το service και τις συνεργασίες που αναπτύσσονται γύρω από τον χώρο, κάθε στοιχείο προσεγγίζεται με την ίδια κατεύθυνση να δοκιμάζει τα όρια, να ανακαλύπτει νέους δρόμους και να διαμορφώνει ένα concept ξεκάθαρα μοναδικό. Το ONE θέλει να ανοίξει τη συζήτηση πέρα από το φαγητό, δημιουργώντας δράσεις με ανθρώπους από τη μουσική, την τέχνη, τη μόδα, το design και τον αθλητισμό. Θέλει να γίνει, με άλλα λόγια, μέρος της δημιουργικής ζωής της πόλης. Από πού αλλού θα μπορούσε να ξεκινήσει αυτή την πολιτισμική διαδρομή του, παρά από την Αθήνα; Μια πόλη όπου παλιό και καινούργιο συνυπάρχουν και οι άνθρωποι ακόμα εκτιμούν τη σημασία του «μαζί».

ONE BURGER, Αγάθωνος 7, Αθήνα Social: oneburgerworldwide

17.09.26

Burger Fest Vol.12 Έρχεται στο Αμαξοστάσιο με δυνατό lineup και τα καλύτερα μπέργκερ της πόλης. Νεφέλη Φασούλη, Εισβολέας, Πάνος Βλάχος, Wedding Singers και burgermaxxing με τους καλύτερους του είδους.

18-20 & 25-27 Σεπτεμβρίου

Μάιος 2016. Στο Παλιό Αμαξοστάσιο του ΟΣΥ στο Γκάζι, εννέα burger houses ανάβουν τις ψησταριές τους για το πρώτο φεστιβάλ στη χώρα αφιερωμένο αποκλειστικά στο μπέργκερ. Είσοδος με μπίρα, live σκηνή, ψηφοφορία για το καλύτερο μπέργκερ και ένας χώρος που μέχρι τότε λίγοι φαντάζονταν γεμάτο κόσμο, μουσική και τσίκνα. Πίσω από αυτό βρισκόταν η Bright Collective, η creative και production ομάδα που κρύβεται πίσω από πάρτι, events και μερικά από τα μεγαλύτερα φεστιβάλ της πόλης. Δέκα χρόνια μετά, το τριήμερο «πείραμα» έχει γίνει θεσμός. Το Burger Fest πέρασε από την Τεχνόπολη και την Αγορά του ΟΑΚΑ, ταξίδεψε μέχρι τη Θεσσαλονίκη και, όταν η πανδημία έκλεισε τους χώρους, έγινε Home Edition και έφτασε στην πόρτα του κοινού για δώδεκα εβδομάδες. Και κάπως έτσι, το Αμαξοστάσιο έγινε συνώνυμο της φεστιβαλικής φάσης της πόλης. Στη σκηνή του Burger Fest έχουν ανέβει οι Asian Dub Foundation, οι Stereo MCs, οι Delinquent Habits, οι Planet of Zeus και η Μαρίνα Σάττι. Η 10η, επετειακή διοργάνωση το 2024 ξεπέρασε τους 40.000 επισκέπτες σε δύο τριήμερα.

Η χρονιά του BURGERMAXXING Το Burger Fest πηγαίνει το looksmaxxing των social media εκεί που πρέπει: στο φαγητό, στη μουσική και στην παρέα. Στις 18-20 και 25-27 Σεπτεμβρίου, το Αμαξοστάσιο γεμίζει ξανά με παγωμένες μπίρες, αναψυκτικά, games και δύο τριήμερα burgermaxxing, livemaxxing και vibemaxxing. Έντεκα burger houses φτιάχνουν ένα signature burger αποκλειστικά για το φεστιβάλ: Big Mama, Comet, F* Smashing, Gordo Eats, Jackaroo, Manito, Pax Burgers, Stack Athens, The Smashers, Μπαρ Μπεε Κιου και ΟΦSΕΤ Smoker. Θα βρεις το Holy Sheep του Μπαρ Μπεε Κιου με διπλό smashed μπιφτέκι προβατίνας, κεφαλοτύρι και honey mustard σος, το Duck Hoisin Burger με πάπια confit και αγγούρι τουρσί που φέρνει το Manito από τα Κουφονήσια, το Smoky Double Cheeseburger του Gordo Eats με τη Smoky Fuel Sauce και το Stack Supreme του Stack Athens. Κι αν μείνει χώρος, το Sugar Rush αναλαμβάνει το γλυκό. Εσύ δοκιμάζεις και ψηφίζεις: στο τέλος των δύο τριημέρων, το κοινό αναδεικνύει το καλύτερο μπέργκερ της χρονιάς με το Best Burger Award.

Ένα lineup για μουσικό φεστιβάλ Το Burger Fest μοιάζει λιγότερο με food festival και περισσότερο με μουσικό φεστιβάλ. Δώδεκα live σε έξι βραδιές, με τα main acts να ανεβαίνουν στη σκηνή στις 21:00. Η Νεφέλη Φασούλη (18/9) ανοίγει το πρώτο τριήμερο, ενώ ο Εισβολέας (20/9), οι INCO (26/9) και οι Wedding Singers (27/9) επιστρέφουν στο Αμαξοστάσιο, όπου είχαν παίξει ήδη από το 2019. Δίπλα τους, ονόματα της νέας σκηνής όπως οι Turboflow3000 (26/9) και ο Oytekan (27/9), ενώ Πάνος Βλάχος (25/9) και Tonis Sfinos (19/9) καταλαμβάνουν τη σκηνή για το δεδομένο πάρτι. Για όσους έρχονται νωρίς, το Happy Hour 1+1 ισχύει για είσοδο 13:00-15:00 το Σάββατο και την Κυριακή, ενώ το games area κρατά απασχολημένους τους μικρούς (και τους μεγάλους) επισκέπτες με kids area και board games.

Παρασκευή 18:00-00:00, Σάββατο & Κυριακή 13:00-00:00

Παλιό Αμαξοστάσιο ΟΣΥ, Ερμού 1 & Πειραιώς, Γκάζι

Εισιτήρια: €7 (όρθιοι) €8 (καθήμενοι)

Προπώληση και πληροφορίες: burgerfest.gr

Όλα περιλαμβάνουν μπίρα ή αναψυκτικό.

LiFO 17.09.26

53

Ένα μπαρ που δίνει μαθήματα σύγχρονης ιστορίας για την ελευθερία της διασκέδασης.

ΑΦΙΕΡΩΜΑ

BURGER

THE

good LiFO

Sam Burgers

54

LiFO

σε μια πόλη που τα τελευταία χρόνια κατακλύζεται από το trend των smash burgers, το Sam Burgers ακολουθεί σταθερά τον δικό του δρόμο. Εδώ το μπιφτέκι δεν «σπάει» πάνω στην πλάκα, αλλά ψήνεται στη σχάρα, κρατώντας τη ζουμερή υφή και τη γεμάτη γεύση του κρέατος. Είναι μια επιλογή που βρίσκεται από την αρχή στην ταυτότητα του Sam και στις γεύσεις του αμερικανικού Νότου που έφερε μαζί του στην Αθήνα. Σήμερα αυτή η φιλοσοφία έχει δύο διευθύνσεις στην Αθήνα: το γνώριμο σημείο στη Δημητρακοπούλου, στο Κουκάκι, όπου ξεκίνησαν όλα, και το νεότερο κατάστημα στην Αιμιλίου Βεάκη στο Περιστέρι. Εκεί στήθηκε ένας μεγαλύτερος χώρος για dine in που μοιάζει με old-school American diner, με κόκκινους καναπέδες, ασπρόμαυρη σκακιέρα στο δάπεδο και vintage αναφορές. Πίσω από το fun σκηνικό και την American style ατμόσφαιρα, υπάρχει μια κουζίνα που επιμένει στο χειροποίητο. Τα buns φτιάχνονται με συνταγή του Sam, τα μπιφτέκια ζυμώνονται καθημερινά από 100% μοσχαρίσιο κιμά, ενώ οι signature sauces είναι ξεχωριστές συνταγές, σχεδιασμένες για κάθε μπέργκερ. Το Memphis έχει έναν έντονο BBQ χαρακτήρα, το Route 66 συνδυάζει την ιδιαίτερη Ohio sauce με διπλό τσένταρ, ενώ το Kentucky αλλάζει κατεύθυνση με τραγανό παναρισμένο κοτόπουλο και Sam signature sauce. Και μετά υπάρχει το Philly Cheesesteak, με μοσχαρίσιο φιλέτο, προβολόνε, σοταρισμένα κρεμμύδια και steakhouse cream, μια από τις πιο χαρακτηριστικές αμερικανικές προτάσεις του καταλόγου, αλλά και το Oklahoma burger με χειροποίητο μοσχαρίσιο μπιφτέκι, τυρί προβολόνε, καραμελωμένα κρεμμύδια, ντομάτα και μαγιονέζα. Δίπλα τους έρχονται onion rings, γλυκοπατάτες και οι χαρακτηριστικές wavy fries, που μπορείς να πάρεις και στην πληθωρική εκδοχή τους με τσένταρ και μπέικον. Δημητρακοπούλου 82, Κουκάκι, 210 9228999 / Αιμιλίου Βεάκη 15Α, Περιστέρι, 210 5732666 Samburgers.gr Facebook: Sam Burgers Instagram: sambburgersgr TikTok: Sam Burgers

17.09.26

THE

g ood LiF O

909

ΚΥΨΕΛΗ 5+1 λόγοι για να ξαναδούμε την Κυψέλη αλλιώς: φαγητό, κοκτέιλ, τέχνη και ό,τι νέο συμβαίνει στη γειτονιά.

KΕΙΜΕΝΑ: ΛΙΝΑ ΙΝΤΖΕΓΙΑΝΝΗ ΦΩΤΟ: ΘΑΛΕΙΑ ΙΩΑΝΝΟΥ ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ: ΑΤΕΛΙΕ Li FO

ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΚΥΨΕΛΗΣ

Έ Χ Ε Ι Σ Γ ΟΎ Σ Τ Ο

ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΑ LIDL

LiFO 17.09.26

55

Ένα στέκι της Κυψέλης που μεγαλώνει μαζί με τη γειτονιά από το 1964.

ΑΦΙΕΡΩΜΑ

ΚΥΨΕΛΗ

THE

good LiFO

Tasis - Σπιτικό

56

LiFO

σε μια πόλη όπου τα μαγαζιά ανοίγουν, αλλάζουν και συχνά εξαφανίζονται μέσα σε λίγα χρόνια, το να παραμένεις κομμάτι μιας γειτονιάς για περισσότερες από έξι δεκαετίες σημαίνει κάτι. Στην Κυψέλη, το Tasis Food Gelato Coffee –το παλιό «Σπιτικό»– συνεχίζει την ιστορία του που ξεκίνησε το 1964, παραμένοντας αλώβητο μέσα από τις διαφορετικές φάσεις που πέρασε αυτή η περιοχή. Σήμερα συνεχίζει ακάθεκτο στην Πατησίων, όπου μεταφέρθηκε το 2005, έχοντας ανανεώσει την εικόνα του, χωρίς όμως να χάσει τη λογική πάνω στην οποία χτίστηκε. Πολλοί Κυψελιώτες το γνώρισαν πρώτα μέσα από τις ηπειρώτικες πίτες, τις πίτσες και το παγωτό του. Αυτή η σχέση με τη γειτονιά είναι ίσως και το πιο δύσκολο πράγμα να διατηρήσεις όταν γύρω σου όλα αλλάζουν. Στο Tasis, όμως, η ποιότητα της γεύσης και η προσωπική φροντίδα είναι που έκαναν τη διαφορά και κέρδισαν την εμπιστοσύνη των σταθερών πελατών του. Όλα εδώ είναι χειροποίητα. Οι πίτες, οι σάλτσες, τα γλυκά, αλλά και τα φρέσκα σάντουιτς που ετοιμάζονται καθημερινά. Στη γλυκιά πλευρά, το τιραμισού παραμένει στα best sellers μαζί με την old-school πάστα αμυγδάλου, ένα γλυκό που εκφράζει τη συνύπαρξη παλιού και καινούργιου. Δίπλα τους θα βρεις το φρέσκο ιταλικό gelato που παράγεται στο εργαστήριο, με φρέσκο γάλα και αγνές πρώτες ύλες. Το Tasis είναι από εκείνα τα μαγαζιά που αλλάζουν πρόσωπο ανάλογα με την ώρα. Από νωρίς το πρωί έχει καφέ, πρωινό, πίτες και σάντουιτς, ενώ στη συνέχεια μπαίνει στο παιχνίδι και η ζεστή κουζίνα με διαφορετικά μαγειρευτά ημέρας. Όσο περνά η ώρα, γίνεται ένα χαλαρό σημείο συνάντησης στον πεζόδρομο: μπορείς να καθίσεις για μια μπίρα ή ένα ποτήρι κρασί και να τσιμπήσεις κάτι μετά τη δουλειά ή πριν από μια έξοδο για θέατρο. Η ίδια κουζίνα βγαίνει και έξω από τα όρια του καταστήματος, μέσα από το catering τού Tasis, που αναλαμβάνει από εταιρικές συναντήσεις και events μέχρι πάρτι και τραπέζια στο σπίτι, με ζεστά και κρύα σνακ, χειροποίητες πίτες, finger food αλλά και ολοκληρωμένα πιάτα. Το Tasis έχει αλλάξει όνομα και έχει ανανεωθεί, όπως άλλαξε πολλές φορές και η ίδια η Κυψέλη. Αυτό που έμεινε σταθερό είναι η λογική του «Σπιτικού»: καθημερινό φαγητό, δικές του παρασκευές και μια σχέση με τη γειτονιά που χτίστηκε σε γερές βάσεις από το 1964. Πατησίων 142, Κυψέλη, 210 8837704, Instagram: tasis_food, www.tasisfood.gr

17.09.26

Το στριτάδικο από το Ίλιον βρήκε νέο σπίτι στην Κυψέλη.

good LiFO

Επτανήσου 67, Κυψέλη / Θηβών 438, Ίλιον Instagram: stack_athens

THE

η κυψέλη ξέρει από street food. Σε αυτήν τη γειτονιά με τους δρόμους που είναι γεμάτοι από ζωή από το πρωί μέχρι το βράδυ και τις παρέες που συναντιούνται στα στέκια καθημερινά και αυθόρμητα, ήρθε πριν από λίγο καιρό το Stack Burgers (ένα απο τα καλύτερα μπέργκερ) που γνωρίσαμε στο Ίλιον. Το Stack της Κυψέλης κρατά τη στριτάδικη ταυτότητά του αλλά αυτήν τη φορά απλώνεται σε έναν μεγαλύτερο χώρο, σχεδιασμένο ώστε να μπορείς να καθίσεις και να χαζέψεις όλη τη διαδικασία. Ένας μεγάλος πάγκος γύρω από το μαγαζί συνδέει το εσωτερικό με το εξωτερικό κομμάτι και η ανοιχτή κουζίνα γίνεται βασικό μέρος του σκηνικού. Τα μπιφτέκια πέφτουν στην καυτή πλάκα, γίνονται smash μέχρι να αποκτήσουν τη χαρακτηριστική καραμελωμένη κρούστα τους, τα μπριός ψήνονται με τέχνη και τα μπέργκερ στήνονται μπροστά σου. Αυτή η αμεσότητα ταιριάζει απόλυτα στη λογική του Stack. Εδώ το μπέργκερ παραμένει φαγητό του δρόμου που τρώγεται με τα χέρια και αδιαφορεί για τους τύπους αλλά από πίσω του κρύβει πολλή δουλειά και εστιατορική προσέγγιση. Χειροποίητες παρασκευές, προσεγμένες πρώτες ύλες, αφράτα μπριός και σος που φτιάχνονται στην κουζίνα αποτελούν τη βάση μιας εκδοχής που πατά στην αμερικανική κουλτούρα του μπέργκερ αλλά δεν φοβάται να τη φέρει στα ελληνικά μέτρα. Χαρακτηριστικές γεύσεις είναι το μπέργκερ προβατίνας, με διπλό smash από μοσχαρίσιο και πρόβειο κιμά, κασέρι, γιαούρτι και μουστάρδα, το Truffle Burger με την αρωματική νοστιμιά από τα μανιτάρια πορτομπέλο και τη μαγιονέζα τρούφας, ενώ το Wagyu Burger, με διπλό smash από μοσχαρίσιο wagyu, παρουσιάζει την πιο premium εκδοχή της φιλοσοφίας του Stack. Οι πατάτες με τρούφα και παρμεζάνα ή με μπέικον και τσένταρ έχουν ήδη γίνει από τα χαρακτηριστικά συνοδευτικά που δεν λείπουν από καμία παραγγελία. Από τη Θηβών στην Κυψέλη, το Stack στριτάδικο φτιάχνει το δικό του φανατικό κοινό και κάνει τα smash burgers του να σε προκαλούν κάθε φορά που κάνεις βόλτα στην πολυσύχναστη Επτανήσου.

ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΚΥΨΕΛΗ

Stack Burgers

LiFO 17.09.26

57

good LiFO THE

Athens Cocktail Market 2026 Ένα Σαββατοκύριακο αφιερωμένο στα κοκτέιλ θα ζήσουμε στην Κυψέλη.

η λέξη «κοκτέιλ» από μόνη της συνδέεται με την απόλαυση. Όταν όμως γίνεται αφορμή για μια διήμερη γιορτή, τότε η απόλαυση αλλάζει level και μετατρέπεται σε εμπειρία. Αυτή την εμπειρία θα ζήσουμε στο Athens Cocktail Market 2026, που συγκεντρώνει bartenders, spirits και διαφορετικές προσεγγίσεις στο κοκτέιλ, δίνοντας μια καλή αφορμή για να δοκιμάσεις γεύσεις πέρα από τις συνηθισμένες σου επιλογές. Το Σάββατο 19 και την Κυριακή 20 Σεπτεμβρίου, ο χώρος της Δημοτικής Αγοράς Κυψέλης διαμορφώνεται σαν ένα μεγάλο cocktail market, με διαφορετικά περίπτερα που παρουσιάζουν τις δικές τους συνταγές. Εσύ κινείσαι ελεύθερα στον χώρο, γνωρίζεις διαφορετικά ποτά και brands και –αυτό είναι το καλύτερο– δοκιμάζεις εμπνευσμένα κοκτέιλ που έχουν το καθένα τη δική του ιστορία. Το Athens Cocktail Market είναι μια γιορτή που μπορείς να γίνεις μέρος της ακόμα κι αν δεν έχεις ιδιαίτερες γνώσεις, αρκεί να θέλεις να ανακαλύψεις έναν νέο κόσμο. Απ’ την άλλη, όσοι είναι εξπέρ θα έχουν την ευκαιρία να δουν διαφορετικές τάσεις και προτάσεις και να εντρυφήσουν στην υπόθεση κοκτέιλ. Μουσική από live DJ sets θα συνοδεύουν τη βόλτα σου και φυσικά θα βρεις νόστιμο street food για να συνδυάσεις με το ποτό σου – ώστε να πιεις περισσότερα από ένα. Άλλωστε, όλη η διοργάνωση προάγει την ιδέα της υπεύθυνης κατανάλωσης και προσφέρει ακόμα και ειδικά διαμορφωμένα σημεία για να κάνεις το απαραίτητο διάλειμμα ανάμεσα στις δοκιμές. Το Athens Cocktail Market είναι κάτι περισσότερο από γευσιγνωσία: είναι σαν μια μεγάλη έξοδος με την παρέα, που μας βάζει στον κόσμο της σύγχρονης κουλτούρας του κοκτέιλ, σε έναν από τους πιο ζωντανούς χώρους της γειτονιάς.

Σάββατο 19/9 Christos Sotiropoulos X Stathis Geros Κυριακή 20/9 Luis Geranios X George Verroiopoulos Δημοτική Αγορά Κυψέλης 19-20 Σεπτεμβρίου Είσοδος: €8 Περιλαμβάνει ένα κοκτέιλ επιλογής για ενήλικες Πληροφορίες: 2610 223443

Κυψελάκι

ΑΦΙΕΡΩΜΑ

ΚΥΨΕΛΗ

Το καφενείο της γειτονιάς στη σύγχρονη εκδοχή του.

58

LiFO

στην κυψέλη, ένα νεο-καφενείο κρατά την οικειότητα του παλιού και τη φέρνει στο σήμερα. Aπό τον ελληνικό καφέ του πρωινού μέχρι τα μεσημεριανά μεζεδάκια και τα ποτά της βραδινής παρέας, το Κυψελάκι σηκώνει περήφανα τη σημαία που αρμόζει σε ένα αληθινό στέκι με την old school έννοια. Στο σημείο όπου συναντιούνται η Ιθάκης και η Σποράδων θα δεις κόσμο όλων των ηλικιών να δίνει ραντεβού αλά παλαιά, φτιάχνοντας μια εικόνα που σε γυρίζει στην παλιά Κυψέλη και στην αίσθηση της γειτονιάς. Ελληνικός καφές μαζί με ένα κομμάτι πορτοκαλόπιτα ή σοκολατόπιτα για το ξεκίνημα της ημέρας, και αποστάγματα, μπίρες ή κρασάκι για τη συνέχεια. Η αλήθεια είναι πως όσο κι αν ψάχνεσαι με τη γεύση, τελικά αυτό που στο τέλος ευχαριστιέσαι με όλη σου την ψυχή είναι τα γνώριμα ονόματα, οι συνδυασμοί που δεν σε εκπλήσσουν και οι γεύσεις που κάτι σου θυμίζουν. Στα οικεία πιατάκια του καταλόγου θα βρεις πατατοσαλάτα με ελαιόλαδο, ρίγανη και μουστάρδα, ντάκο με ντομάτα, φέτα, κάππαρη και ελιές, σπιτικά μπιφτεκάκια με δυόσμο και ένα καπνιστό σκουμπρί ιδανικό για τσίπουρο και κουβεντολόι. Υπηρετώντας και την εκμοντερνισμένη καφενειακή του ταυτότητα, το Κυψελάκι σερβίρει το βράδυ και κοκτέιλ, με τη λογική της παρεΐστικης φιλοξενίας για την οποία φημίζεται η ομάδα του. Κάπως έτσι, καταφέρνει να μην απομακρύνεται από την πιο απλή ιδέα, αυτή που μερικές φορές χρειάζεται να ψάξεις για να τη βρεις: ένα τραπέζι, κάτι νόστιμο στη μέση και ποτήρια που δεν αδειάζουν ποτέ.

Ιθάκης 1 & Σποράδων 2, Κυψέλη 210 8831248 Facebook: Kypselaki Instagram: kypselaki_

17.09.26

Δέκα χρόνια τώρα μαγειρεύει ελληνικά με τον δικό της τρόπο.

Επτανήσου 15, πλ. Αγίου Γεωργίου, Κυψέλη 210 8219406

δέκα χρόνια είναι αρκετά για να δεις μια γειτονιά να αλλάζει. Η Κυβέλη ήταν από τα πρώτα μαγαζιά που έδωσαν νέα πνοή στην πλατεία Αγίου Γεωργίου και μια δεκαετία αργότερα δεν μπορείς να σκεφτείς αυτό το κομμάτι της Κυψέλης χωρίς τα τραπέζια της – ειδικά τώρα τα νέα της τραπεζοκαθίσματα σε αυτό το ωραίο χρώμα της τερακότας ξεχωρίζουν από μακριά. Η Κυβέλη ποτέ δεν προσπάθησε να αποφασίσει αν είναι εστιατόριο ή μεζεδοπωλείο. Είναι ένα μαγαζί που ο καθένας μπορεί να το ζήσει όπως θέλει, είτε με πιατάκια στη μέση και κρύες μπίρες είτε με πιάτα για τον καθένα και ένα μπουκάλι κρασί από μια λίστα που πρόσφατα ανανεώθηκε και έχει να πει πολλά. Η κουζίνα που επιμελείται ο σεφ Γιώργος Κόντας εδώ και χρόνια παραμένει σταθερά ελληνική και τόσο δημιουργική όσο χρειάζεται για να μας εκπλήσσει γευστικά, χωρίς να δημιουργεί αποστάσεις από την οικειότητα της παράδοσης. Στα νέα πιάτα ξεχωρίζει το ξύγαλο Σητείας που έρχεται με σκορδόλαδο και αγγουράκι τουρσί για να θυμίσει το γνώριμο τζατζίκι, οι γκιουζλεμέδες, τα παραδοσιακά τυροπιτάρια της Λέσβου με φέτα ΠΟΠ, δυόσμο και μέλι, που πλέον δεν λείπουν από καμία παραγγελία, και το απάκι κοτόπουλου με τσιγαριαστά σέσκουλα, ξηρή μυζήθρα και σάλτσα λεμονιού, που πατάει πάνω στη λογική του φρικασέ. Πολύ νόστιμο είναι και το μπιφτέκι προβατίνας, ενώ για όσους μένουν πιστοί στις κοπές υπάρχει η ταλιάτα striploin Black Angus με μαϊντανοσαλάτα Σύρου και χοντρό αλάτι. Πιάτα με τόπο καταγωγής που φτιάχνονται με υλικά από κατά τόπους μικρούς παραγωγούς. Θα βρεις και στα γλυκά της μια νέα προσθήκη: την κρέμα λεμόνι με μαρεγκάκια μαστίχας, που έρχεται σαν δροσερό κλείσιμο μετά από ένα τραπέζι που έχει περάσει από πολλές γωνιές της χώρας. Απολαύστε τα και στον χώρο σας μέσω efood wolt box.

ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΚΥΨΕΛΗ

Κυβέλη

NØ52

Η Κυψέλη απέκτησε ένα «σπίτι» αφιερωμένο στις παραστατικές τέχνες.

THE

good LiFO

Τήνου 52-54, Κυψέλη no52.gr

το n 52 δεν χωράει –και δεν θέλει να χωρέσει– εύκολα σε μία κατηγορία. Αυτό που ήθελαν ο Νίκος Μάνεσης και η ομάδα του ήταν να δημιουργήσουν ένα νέο σημείο συνάντησης για τις παραστατικές τέχνες, με βασικούς άξονες τη σύγχρονη δραματουργία, την έρευνα και την αναζήτηση νέων σκηνικών μορφών. Θέατρο και χορός συναντούν τη μουσική και τα εικαστικά, ενώ πρόβες, μαθήματα και workshops θα φιλοξενούνται σε έναν χώρο 310 τ.μ. αφιερωμένο στο θέατρο, τον χορό, την περφόρμανς, τα εργαστήρια και την καλλιτεχνική έρευνα. Το του ονόματος συμβολίζει τον άδειο ή κενό χώρο, ακριβώς για να μπορεί να χωρέσει όσο το δυνατόν περισσότερους ανθρώπους, ιδέες και διαφορετικές καλλιτεχνικές πρακτικές. Το N 52 θέλει να λειτουργεί περισσότερο ως «σπίτι» που διαμορφώνεται από όσους το κατοικούν. Ο τίτλος «Ξεκινάμε από εδώ» είναι χαρακτηριστικός. Το πρόγραμμα αυτής της σεζόν ανοίγει με το workshop του Μάριο Μπανούσι γύρω από την πρακτική του και συνεχίζεται με θέατρο, περφόρμανς και εργαστήρια. Οι παραγωγές της καλλιτεχνικής ομάδας novus ordo, Σπαραγμός και Γκιλγκαμές - Η πρώτη αφήγηση, σε σύλληψη και σκηνοθεσία του Νίκου Μάνεση, έρχονται μέσα στο 2027, ενώ ανάμεσα στις φιλοξενούμενες παραγωγές βρίσκονται το Γιάννης το Βούδι της Ευαγγελίας Γατσωτή, η Μονή Ορθοκωστάς με αφορμή το βιβλίο του του Θανάση Βαλτινού σε σκηνοθεσία Κωνσταντίνου Πλεμμένου, το ΜΗ/ΔΕΝ - Μια παραληρηματική στιγμή του Σπύρου Μπέτση. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στα δύο ετήσια εργαστήρια, «ZOMBIE» με τον Γιάννη Αποσκίτη και «ΠΕΙΡΑΜΑ-52», μια σκηνική έρευνα με αφορμή το Έπος του Γκιλγκαμές με τη Νίκη Δουλγεράκη, τον Νίκο Μάνεση και την ομάδα της novus ordo. Σημαντικό κομμάτι του εγχειρήματος είναι και το NFN52, ένα residency παραστατικών τεχνών που θα προσφέρει δωρεάν χώρο και χρόνο σε καλλιτέχνες για να πειραματιστούν με νέες φόρμες και να αναπτύξουν την έρευνά τους. Ο πολιτιστικός χάρτης της Αθήνας μόλις απέκτησε μια πολύ ενδιαφέρουσα «πινέζα» στη γειτονιά της Κυψέλης.

LiFO 17.09.26

59

î

î

clinéa

Ariete

24ωρη κρέμα Gluta-Spots be gone κατά των σκούρων κηλίδων με γλουταθειόνη + 3% ΑΙ πολυφαινόλες.

Συσκευή για μπέργκερ με διπλές αντικολλητικές πλάκες. Σε επιλεγμένα καταστήματα online

Τα προϊόντα clinéa διατίθενται στα φαρμακεία και σε επιλεγμένα καταστήματα καλλυντικών.

THE

good LiFO

PERS O N A L S H OP P E R

ò

NEF -NEF Μπουκλέ σκαμπό σε χρώμα pumpkin. nef-nef.gr

ò

ö

Ölend

Moleskine

Σακίδιο με τσέπες σε μπλε χρώμα.

Σημειωματάριο scarlet ριγέ large.

olend.net

public.gr

ö

Weber Πρέσα για μπέργκερ.

ΑΠΟ

ΤΗ

LIFO

TEAM

plaisio.gr

60

LiFO

ó

ò

Kappa x ΛΕΞ

Xiaomi S5 Smartwatch (46 mm) σε πράσινο χρώμα.

Συλλεκτικό παντελόνι φόρμας περιορισμένης κυκλοφορίας από τη συνεργασία της Kappa με τον ΛΕΞ.

kotsovolos.gr

admiralsports.shop

Xiaomi

17.09.26

ΕΧΕΙΣ ΓΟΥΣΤΟ Ελένη Καράκου aka Karakou Κ Α ΛΛ Ι Τ Έ Χ Ν Ι Σ

Πες μας λίγα πράγματα για σένα. Είμαι η Καράκου και ασχολούμαι με τη μουσική και τα εικαστικά. Τον τελευταίο καιρό με ευχαριστεί το να γράφω τραγούδια και να τα τραγουδάω, ενώ τα εικαστικά εξακολουθούν να πλαισιώνουν αυτήν τη δουλειά. Με ενδιαφέρει να εκφράζομαι, οπότε δεν με απασχολεί τόσο το μέσο. Τι ήταν αυτό που διαμόρφωσε την αισθητική σου; Η αισθητική μου δεν είναι κάτι σταθερό, συνεχώς αλλάζει γιατί βαριέμαι εύκολα. Παρ’ όλα αυτά, όσο κι αν ήθελα να απογαλακτιστώ από τη μαμά μου, δεν μπορώ να αγνοήσω ότι εκείνη και η γιαγιά μου ήταν αυτές που μου έδειξαν τον δρόμο της αισθητικής. Από τι εμπνέεσαι για να συνδυάσεις τα ρούχα σου; Τον τελευταίο καιρό έχω κουραστεί πολύ από την εμμονή με την τελειότητα, τους τέλειους συνδυασμούς, τα τέλεια χρώματα, τις τέλειες εικόνες και τα AI τραγούδια. Νομίζω ότι πλέον ψάχνω την αλήθεια, όχι απαραίτητα μέσα από το κατά γενική ομολογία ωραίο. Προσπαθώ να βρω αυτή την ισορροπία μεταξύ ποιοτικού και άχαρου, κάτι που κάνω και στη μουσική μου. Τι φοράς σήμερα και πόσο κοστίζει; Φοράω ένα φόρεμα από thrift της Πατησίων (€5), παπούτσια από την αγαπημένη μου εταιρεία, την Camper (€140), και κοσμήματα από διάφορα faux bijoux και παζάρια. Πού πας τώρα; Στο στούντιο να γράψω για τον νέο μου δίσκο. @karakoou

ΑΠΟ ΤΗ ΜΙΝΑ ΚΑΛΟΓΕΡΑ ΦΩΤΟ: ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ ΔΟΜΕΝΙΚΟΣ

Διαβάστε ολόκληρη τη συνέντευξη στο lifo.gr.

LiFO 17.09.26

61

starfax

ΠΑΡΘΕΝΟΣ [24.8/22.9] Μια νέα εποχή ξεκινά για τα οικονομικά σας και την περιουσία σας από τις 23/9 που εισέρχεται ο Ήλιος στον Ζυγό την ημέρα της Ισημερίας και, καθώς είναι το ζώδιο της ισορροπίας, είναι ιδανική εποχή για να βάλετε μια τάξη και να δώσετε προσοχή στα κέρδη σας και τα έξοδά σας. Επενδύστε σοφά κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου και κάντε καλές οικονομικές κινήσεις. Άλλωστε, στις 26/9 ακολουθεί και η Πανσέληνος στον Κριό που ενεργοποιεί τον τομέα των κοινών σας πόρων. Μια οριστική οικονομική διαπραγμάτευση φαίνεται να βρίσκεται στην ατζέντα σας. Οι συνομιλίες δεν θα διαρκέσουν πολύ, γι’ αυτό να είστε αποφασιστικοί όταν κάνετε μια προσφορά. Η συμμετοχή του Άρη και του Ουρανού σε τρίγωνο θα φέρει μια νέα ευκαιρία στην καριέρα σας.

ΖΥΓΟΣ [23.9/22.10] Η είσοδος του Ήλιου

2 1 - 27 σεπ τε μ β ρ ιου 2 0 26

στο ζώδιό σας στις 23/9 είναι πάντα ένα βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση για εσάς. Αυτό συμπίπτει με την Ισημερία. Ο Ήλιος αντιπροσωπεύει τη ζωντάνια και την ενέργεια, γι’ αυτό μπορεί να νιώσετε να ενισχύεται η αυτοπεποίθησή σας. Είναι η ιδανική στιγμή για να εξετάσετε τους προσωπικούς σας στόχους και σκοπούς, πόσο μακριά έχετε φτάσει, τι έχετε καταφέρει και τι είστε έτοιμοι να αφήσετε πίσω σας. Η Πανσέληνος στις 26/9 στον Κριό θα μπορούσε να είναι καθοριστική για τις διαπροσωπικές σας σχέσεις καθώς το φως της Σελήνης είναι στο πιο έντονο σημείο του και συχνά βλέπετε την κατάστασή σας με σαφήνεια. Η συμμετοχή του Άρη και του Ουρανού ανοίγει μια νέα πόρτα για την καριέρα σας σε μακρινό προορισμό.

ΣΚΟΡΠΙΟΣ [23.10/22.11] Η εποχή του Ζυγού ξεκινά επίσημα στις 23/9, την ημέρα της Ισημερίας, όταν ο Ήλιος εισέρχεται στον Ζυγό. Αυτό σημαίνει ότι η προσοχή εστιάζεται στην ιδιωτική σας ζωή και μπορεί να χρειάζεστε περισσότερο χρόνο και χώρο. Οι πλανήτες στον Ζυγό είναι ειρηνικοί και ευνοούν τη σύναψη συμφωνιών αντί για συγκρούσεις. Τώρα πρέπει να δώσετε έμφαση στη φροντίδα του εαυτού σας, ώστε να είστε ακμαίοι όταν ξεκινήσει ο μήνας των γενεθλίων σας. Εν συνεχεία, με την Πανσέληνο στις 26/9 στον Κριό μπορεί να έχετε μια σημαντική αποκάλυψη και να συνειδητοποιήσετε τι λειτουργεί για εσάς σε καθημερινό επίπεδο και πού πρέπει να αλλάξετε τα πράγματα – ο Κριός συνδέεται τόσο με την εργασία όσο και με την υγεία. Η σύνοδος με τον Ποσειδώνα σάς καλεί να ελέγξετε καλά τα νέα δεδομένα.

α πό τη μ αρ ιβ ίκυ κα λλέ ρ γ η (st ar f ax@ li f o. g r ) εικονογραφηση: bianka

62

LiFO

ΤΟΞΟΤΗΣ [23.11/21.12] Η είσοδος του Ήλιου στον Ζυγό στις 23/9 την ημέρα της Ισημερίας σηματοδοτεί μια νέα εποχή για την κοινωνική σας δικτύωση. Αν σκέφτεστε να γίνετε μέλος μιας λέσχης, ομάδας ή συλλόγου, είναι η ιδανική εποχή. Αν θέλετε να διευρύνετε τον κοινωνικό σας κύκλο, αφιερώστε χρόνο και ενέργεια στις φιλίες σας και διοχετεύστε την ενέργειά σας σε ήρεμες δραστηριότητες, καθώς ο Ζυγός αποτελεί θετική επιρροή. Επιπλέον, στις 26/9 πραγματοποιείται μια ισχυρή Πανσέληνος που διασχίζει τον άξονα Κριού/Ζυγού και αναδεικνύει

τους κοινωνικούς τομείς του ωροσκοπίου σας – είναι μια περίοδος ιδανική για εορτασμούς ή πάρτι. Αξιοποιήστε στο έπακρο τις παθιασμένες αισθήσεις της Πανσελήνου. Ο Κριός κυβερνά τα παιδιά, τον ρομαντισμό και τη δημιουργικότητα στο ωροσκόπιό σας και μπορεί να είναι μια σημαντική στιγμή γι’ αυτούς τους τομείς.

κάνετε ένα αυθόρμητο ταξίδι στα τέλη Σεπτεμβρίου ή να πετύχετε μια νίκη και να υπογράψετε ένα σημαντικό συμβόλαιο.

ΤΑΥΡΟΣ [21.4/20.5] Η είσοδος του Ήλιου στον Ζυγό στις 23/9 προαναγγέλλει την Ισημερία και την έναρξη μιας νέας σεζόν. Για εσάς, αυτό μπορεί να σημαίνει μια νέα απασχόληση. Ωστόσο, εάν η ισορροπία μεταξύ εργασίας και προσωπικής ζωής έχει διαταραχθεί, ενδεχομένως να χρειαστεί να θέσετε νέες προτεραιότητες. Άλλωστε, στις 26/9 ακολουθεί η Πανσέληνος στον Κριό που αφορά την απομόνωση και την εσωτερική εργασία – μπορεί να προσφέρετε εθελοντικά τις υπηρεσίες σας ή να φροντίζετε άλλους ανθρώπους. Εναλλακτικά, μπορεί να είστε εσείς που χρειάζεστε λίγη επιπλέον φροντίδα και θεραπεία. Η σύνοδος του Ποσειδώνα με την Πανσέληνο σάς καλεί να είστε προσεκτικοί στην αξιολόγηση ενός εργασιακού θέματος ή ζητήματος υγείας, ενώ η συμμετοχή του Άρη και του Ουρανού σε τρίγωνο θα συμβάλει στη βελτίωση της υγείας και των οικονομικών σας αντίστοιχα.

ΑΙΓΟΚΕΡΩΣ [22.12/19.1] Ο τομέας της καριέρας και της φήμης σας ενεργοποιείται με την είσοδο του Ήλιου στον Ζυγό στις 23/9, ανήμερα της Ισημερίας, επομένως είναι εξαιρετικός μήνας για να επικεντρωθείτε στο μέλλον σας, να στοχεύσετε ψηλά και να αναζωογονήσετε τη φιλόδοξη φύση σας. Κάντε ό,τι είναι σωστό για εσάς, αλλά, καθώς ο Ζυγός είναι το ζώδιο της ισορροπίας, είναι σημαντικό να σκεφτείτε προσεκτικά ποιες είναι οι προτεραιότητές σας. Η Πανσέληνος στις 26/9 θα μπορούσε να είναι καθοριστική, καθώς τέμνει τον άξονα Κριού/Ζυγού και τα θεμέλια του ωροσκοπίου σας. Μπορεί να νιώσετε ότι σας έλκουν διαφορετικές κατευθύνσεις. Ό,τι κι αν συμβαίνει, πάρτε μια διαισθητική απόφαση για τα επόμενα βήματά σας κατά τη φάση της Πανσελήνου.

ΔΙΔΥΜΟΣ [21.5/21.6] Η προσοχή σας στρέφεται στα ταλέντα, στα παιδιά και στην ερωτική σας ζωή με την είσοδο του Ήλιου στον Ζυγό στις 23/9, ανήμερα της Ισημερίας. Ο Ζυγός είναι ζώδιο του αέρα, όπως κι εσείς. Όταν έχετε πλανήτες στον Ζυγό, χρειάζεστε διασκεδαστικούς ανθρώπους στη ζωή σας και δραστηριότητες ή εργασία που διεγείρουν το ζωηρό μυαλό σας. Υπάρχει μια τυχερή αύρα στους πλανήτες του, οπότε μεγιστοποιήστε τις δυνατότητές σας και πιστέψτε ότι όλα είναι δυνατά. Στις 26/9 πραγματοποιείται μια ισχυρή Πανσέληνος που τέμνει τον άξονα Ζυγού/ Κριού και θα μπορούσε να είναι εορταστική για εσάς, καθώς ο Κριός και ο Ζυγός κυβερνούν τους κοινωνικούς τομείς του ωροσκοπίου σας. Ο Ουρανός στο ζώδιό σας σε τρίγωνο δείχνει ότι μπορεί να είναι μια περίοδος με ρομαντισμό.

ΥΔΡΟΧΟΟΣ [20.1/19.2] Αυτή την εποχή, μπορεί να θέλετε να δείτε τον κόσμο ή να διευρύνετε τις γνώσεις σας. Αυτό οφείλεται στην είσοδο του Ήλιου στον τομέα της πνευματικής σας ανάπτυξης στις 23/9, την ημέρα της Ισημερίας. Επαφές με το εξωτερικό, ταξίδια, σπουδές, νομικές υποθέσεις ή εκδόσεις θα ευνοηθούν. Παρατηρήστε αν σας έρθουν νέες προσκλήσεις και βγείτε από τη ζώνη άνεσής σας. Στις 26/9 πραγματοποιείται η Πανσέληνος στον Κριό, ένα παθιασμένο ζώδιο της φωτιάς που κυβερνά την επικοινωνία στο ωροσκόπιό σας. Η Πανσέληνος είναι μια θετική στιγμή για να πάρετε μια σημαντική απόφαση σχετικά με εμπορικές συμφωνίες, ταξίδια ή σπουδές, πολιτισμό ή μάθηση. Ο Άρης στον Λέοντα και ο Ουρανός στους Διδύμους συμμετέχουν σχηματίζοντας τρίγωνο και θα ευνοήσουν το φλερτ και τις επαγγελματικές διαπραγματεύσεις.

ΚΑΡΚΙΝΟΣ [22.6/22.7] Με την είσοδο του Ήλιου στον Ζυγό στις 23/9, την ημέρα της Ισημερίας, σηματοδοτείται η έναρξη μιας νέας σεζόν για το σπίτι και την οικογένειά σας. Εδώ είναι σοφό να αναζητήσετε ισορροπία. Και επειδή χρειάζεστε ένα μέρος στη ζωή σας όπου να μπορείτε να αποσυρθείτε, είναι εξαιρετική εποχή για να ομορφύνετε τον χώρο σας. Η Πανσέληνος στις 26/9 στον Κριό θα στρέψει την προσοχή στην καριέρα σας. Θα χρειαστεί να πάρετε μια σοβαρή απόφαση που θα σας επηρεάσει μακροπρόθεσμα. Ενδεχομένως να υπάρχει μια ασάφεια, καθώς ο Ποσειδώνας θα κάνει σύνοδο στην Πανσέληνο, υποδεικνύοντας ότι δεν θα είναι όλα τα στοιχεία άμεσα διαθέσιμα. Ωστόσο, είναι ισχυρή Πανσέληνος, υποστηριζόμενη από τον Άρη και τον Πλούτωνα, και δείχνει ότι μπορείτε να κερδίσετε ένα μεγάλο χρηματικό ποσό.

ΙΧΘΥΣ [20.2/20.3] Η είσοδος του Ήλιου στον Ζυγό τον τομέα των κοινών σας πόρων στις 23/9 προαναγγέλλει την Ισημερία. Οι διαπραγματεύσεις για τα χρήματα μπορεί να βρίσκονται στο προσκήνιο. Ο Ζυγός είναι το ζώδιο της ισορροπίας, οπότε βεβαιωθείτε ότι γνωρίζετε τι συμβαίνει με τα οικονομικά σας. Να είστε σχολαστικοί και να δίνετε προτεραιότητα στα οικονομικά ζητήματα, τόσο σε προσωπικό όσο και σε επαγγελματικό επίπεδο. Η εύρεση του κατάλληλου συμβούλου θα μπορούσε να σας βοηθήσει να σημειώσετε γρήγορη πρόοδο. Στις 26/9, ακολουθεί η Πανσέληνος στον Κριό που ενεργοποιεί τον τομέα των οικονομικών σας και φέρνει διαύγεια. Αυτή είναι η στιγμή που το φως της Σελήνης είναι στο πιο λαμπρό του σημείο και είναι η ιδανική στιγμή για να εμπιστευτείτε τη διαίσθησή σας σχετικά με τα χρήματα και τις επενδύσεις.

ΚΡΙΟΣ [21.3/20.4] Ο Ήλιος εισέρχεται στον Ζυγό στις 23/9, προαναγγέλλοντας την Ισημερία, και είναι σημαντικό να κάνετε συμβιβασμούς και να ζυγίζετε τα πράγματα προσεκτικά. Ωστόσο, η μεγαλύτερη στιγμή σας είναι με την Πανσέληνο στις 26/9 στο ζώδιό σας που θα σας εστιάσει σε κάποιο άτομο που είναι πολύ σημαντικό για εσάς. Ο Ποσειδώνας θα κάνει σύνοδο με την Πανσέληνο, οπότε βεβαιωθείτε ότι έχετε λάβει όλα τα στοιχεία προτού πάρετε μια απόφαση για μια σοβαρή σχέση ή συνεργασία. Ο Κρόνος στο ζώδιό σας υποδεικνύει ότι η απόφαση που θα πάρετε θα ισχύει για μεγάλο χρονικό διάστημα. Ο Άρης στον Λέοντα και ο Ουρανός στους Διδύμους συμμετέχουν σχηματίζοντας τρίγωνο και μπορεί να

ΛΕΩΝ [23.7/23.8] Ο κυβερνήτης σας ο

Sudoku No 909 1 6 3

8 9 2 2 1 4 3 5 6 5 1

2 5 8

4 6

Η λύση του προηγούμενου 2 1 5 7 8 3 6 4 9

7 3 9 1 4 6 5 2 8

8 6 4 9 2 5 7 3 1

4 7 1 6 3 8 9 5 2

3 9 6 5 1 2 4 8 7

5 2 8 4 7 9 1 6 3

1 4 3 2 5 7 8 9 6

9 5 2 8 6 1 3 7 4

6 8 7 3 9 4 2 1 5

Ήλιος εισέρχεται στις 23/9 στον Ζυγό, την ημέρα της Ισημερίας, και σηματοδοτεί την έναρξη μιας νέας εποχής για επικοινωνία, δημόσιες σχέσεις και εμπορικές συμφωνίες. Επειδή ο Ζυγός είναι το ζώδιο της ισορροπίας, θα ευνοηθεί και η σύσφιξη σχέσεων με οικείους. Η Πανσέληνος στις 26/9 στον συμβατό με το ζώδιο της φωτιάς Κριό θα πραγματοποιηθεί στον τομέα της πνευματικής σας ανάπτυξης. Μπορεί να εξετάσετε δυνατότητες για ταξίδια, σπουδές ή νομικές υποθέσεις. Η σύνοδος με τον Ποσειδώνα υποδηλώνει ότι θα έχετε πολλές επιλογές ή μπορεί να αναρωτιέστε αν έχετε κάνει σωστή επιλογή σχετικά με τις σπουδές σας. Ο Άρης στον Λέοντα και ο Ουρανός στους Διδύμους συμμετέχουν σχηματίζοντας τρίγωνο και φέρνουν νέα πρόσωπα ή σχέσεις στη ζωή σας. Ενδεχομένως να προκύψει μια νέα συνεργασία ή φιλία.

17.09.26

LiFO 17.09.26

63