Τεύχος 904

NEO AIMA

Εννέα νέοι ζωγράφοι μιλούν για την τέχνη τους σήμερα

904 FREE PRESS 02.07.2026

ΟΛΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΘΗΝΑ! ΔΩΡΕΑΝ ΟΔΗΓΟΣ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ. ΚΥΚΛΟΦΟΡΕΙ ΚΑΘΕ ΠΕΜΠΤΗ

FLORENCE WELCH

Η σπουδαία Βρετανή μουσικός έρχεται στην Aθήνα

2

LiFO

02.07.26

στο εξωφύλλο: Ιάσονας Καμπάνης, «Tzafa», 2026, Courtesy of GNYP Gallery

index904

8 ΣΤΗΛΕΣ

24

20

νικολασ σεβαστακησ

παραλλαγεσ

www.lifo.gr ΔΥΟ ΔΕΚΑ ΕΚΔΟΤΙΚΗ Α.Ε. ΒOΥΛΗΣ 22, 105 63 ΑΘΗΝΑ T 210 3254 290, F 210 3249 785 info@lifo.gr

γιάννησ πανταζόπουλοσ

talking points χάρησ καλαϊτζίδησ

ιλεκτρισιτυ

42

κώστασ αναγνωστόπουλοσ

νεοσ αγνωστοσ κοσμοσ

16 9 νέοι ζωγράφοι μιλούν για την τέχνη τους

34

37

53 ΛΕΠΤΑ ΜΕ ΤHΝ ΗΡΏ ΜΠΈΖΟΥ

Ο ΠΈΤΡΟΣ ΚΛΑΜΠΆΝΗΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΑΘΗΝΑΙΟΣ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ παρακαλουμε ανακυκλωστε

εκδοτης/διευθυντησ Στάθης Τσαγκαρουσιάνος chief executive officer/ editor in chief Μιχάλης Μιχαήλ chief operating officer/ commercial director Θανάσης Χαραμής creative director Γιάννης Καρλόπουλος διευθυντής συνταξησ Γιάννης Πανταζόπουλος διευθυντής εντυπησ εκδοσησ Τάσος Μπρεκουλάκης διευθυντής mikropragmata.lifo.gr Άρης Δημοκίδης αρχισυνταξία podcasts/vidcasts Μερόπη Κοκκίνη –––––– εμπορικο τμημα advertising director Ξένια Στασινοπούλου direct sales director Κώστας Μαντάς head of digital advertising Άννα Λαπαρδάγια direct sales Γιώργος Λυκουργιώτης advertising manager Πωλίνα Κουτσοβίλη (pkoutsovili@lifo.gr) advertising coordinator Κατερίνα Κουρμούζη (kkourmouzi@lifo.gr) head of creative Βασίλης Καψάσκης branded content managers Φιλιώ Ράγκου, Ιωάννα Παναγοπούλου digital campaign manager Γιώργος Γιαννή advertising executive Χριστίνα Καλλή –––––– ψηφιακή ανάπτυξη/ προγραμματισμός lifo.gr Θανάσης Βιρβίλης, Γιώργος Ντούφας –––––– ατελιέ αrt director Μαργαρίτα Καμαριώτη φωτογράφοι Σπύρος Στάβερης, Πάρις Ταβιτιάν, Freddie F. διαμόρφωση ψηφιακής εκδοσης Μαρούσα Θωμά, Ελπισία Σπαθάρη υπευθυνη υλης Μαρία Δρουκοπούλου συντονισμοσ υλης Γιάννης Κωνσταντίνου

διορθωση/επιμελεια κειμένων Μυρτώ Αθανασοπούλου, Μαρία Μανθοπούλου –––––– συντακτικη ομαδα Θοδωρής Αντωνόπουλος, Λουίζα Αρκουμανέα, Νικήτας Δεσποτίδης, Μίνα Καλογερά, Ντίνα Καράτζιου, Θοδωρής Κουτσογιαννόπουλος, Τίνα Μανδηλαρά, Αργυρώ Μποζώνη, Μαρία Παππά, Χρήστος Παρίδης, Δημήτρης Πολιτάκης, Γιώργος Τσαγκόζης συνεργατεσ Τζούλη Αγοράκη, Έφη Ανέστη, Αλέξανδρος Βουρλάκος, Ειρήνη Γιαννάκη, Λίνα Ιντζεγιάννη, Χάρης Καλαϊτζίδης, Ερωφίλη Κόκκαλη, Υρώ Κολιακουδάκη, Χρυσέλλα Λαγαρία, Στέλλα Λιζάρδη, Νίκος Γ. Μαστροπαύλος, Νίκη Μηταρέα, Αγιάτη Μπενάρδου, Σταυρούλα Παπασπύρου, Νικόλας Σεβαστάκης, Δέσποινα Τριβόλη, Φώντας Τρούσας, Θοδωρής Τσάτσος, Φώφη Τσεσμελή, Νίκος Τσέφλιος, Κορίνα Φαρμακόρη αρχισυνταξία ειδησεων Λία Φασόλη newsroom Αγάπη Βαρούνη, Μιχάλης Γιαννακίδης, Βασιλική Δρίβα, Ναζιγκέν Μάμο, Μαρία Μπαρλή, Ελένη Ποσνακίδου –––––– podcasts/vidcasts καμερα-μονταζ Γεράσιμος Δομένικος, Ελευθερία Λασκαρίδου ηχοληψια Φαίδωνας Κτενάς, Αλέξανδρος Αντωνίου social media Άκης Κατσούδας –––––– λογιστηριο οικονομική διεύθυνση Δημήτρης Τασιόπουλος λογιστήριο Βασίλης Κοτρωνάκης, Άκης Ιωάννου, Έφη Ηλιοπούλου γραμματεία Βιβίκα Ανδριανάτου –––––– κωδικος εντυπου 7639 –––––– μετοχος/νομιμοσ εκπροσωποσ Ευστάθιος Τσαγκαρουσιάνος ––––––

MET 230578

LiFO 02.07.26

3

Feedback

«Έχουμε μόνο ο ένας τον άλλο» Η σκηνή με την ηλικιωμένη που πηδά από το φλεγόμενο διαμέρισμά της στην αγκαλιά ενός άγνωστού της περαστικού έγινε viral για τους πιο σωστούς λόγους του κόσμου, αδιάφορο αν οι πρώτες πληροφορίες για τον «ήρωα της ημέρας» ήταν ανακριβείς.

ΦΑ Γ Η Τ Ο

Πόσο ελληνικός είναι ο γύρος;

LiFO

ti δ ι α β α σ α με αυ τη την εβ δομ α δ α σ το

LiFO.gr

«Πήδα, γιαγιά, θα σε πιάσω», «Σίγουρα θα με πιάσεις;», «Ναι, μην αγχώνεσαι». Και η ηλικιωμένη συμπολίτισσά μας, μην έχοντας κι άλλη επιλογή, πήδηξε από το μπαλκόνι του δεύτερου ορόφου του φλεγόμενου σπιτιού της στην Καλλιθέα μέσα στο προστατευτικό ανθρώπινο «δίχτυ» που είχαν στήσει από κάτω στον δρόμο γείτονες και περαστικοί, με προεξάρχοντα έναν πληθωρικό, μυώδη τυπά, στην αγκαλιά του οποίου εν τέλει «προσγειώθηκε» ασφαλής.

pageviews

TOY Μ. HULOT

4

podcasts που αξίζει να ακούσετε

ΤΟΥ ΘΟΔΩΡΗ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΥ

Ο γύρος μπορεί να θεωρείται το απόλυτο ελληνικό street food, όμως η ιστορία του είναι πολύ πιο σύνθετη απ’ όσο υποδηλώνει η σημερινή του εικόνα. Για τους Έλληνες, ο γύρος αποτελεί σχεδόν εθνικό έδεσμα· για εκατομμύρια επισκέπτες είναι η πρώτη γεύση που συνδέουν με την Ελλάδα. Ωστόσο, η δυσκολία εντοπισμού της καταγωγής του και η συγκεχυμένη ιστορία του είναι μια σκοτεινή υπόθεση που μας στέρησε το δικαίωμα να κατοχυρώσουμε ΠΟΠ για τον ελληνικό γύρο. Πάντως, αυτό που ισχύει με βεβαιότητα είναι ότι οι ρίζες του βρίσκονται βαθιά στην οθωμανική γαστρονομική παράδοση και συνδέονται με το ντονέρ κεμπάπ, ένα φαγητό που εδώ και αιώνες ταξιδεύει από τόπο σε τόπο, αλλάζοντας μορφές και προσαρμοζόμενο στις τοπικές συνήθειες. Σήμερα το ντονέρ δεν είναι απλώς ένα δημοφιλές τουρκικό έδεσμα, έχει εξελιχθεί σε μία από τις μεγαλύτερες δυνάμεις του ευρωπαϊκού street food. Στη Γερμανία μόνο, όπου θεωρείται σχεδόν εθνικό γρήγορο φαγητό, οι ετήσιες πωλήσεις του υπολογίζονται σε δισεκατομμύρια ευρώ, ενώ χιλιάδες καταστήματα το σερβίρουν καθημερινά σε εκατομμύρια πελάτες. Η τεράστια οικονομική του σημασία έκανε μάλιστα την Τουρκία να ζητήσει από την Ευρωπαϊκή Ένωση την αναγνώριση του ντονέρ ως παραδοσιακής τουρκικής σπεσιαλιτέ με ειδικό καθεστώς προστασίας. Αν εγκριθεί το αίτημα, μόνο τα προϊόντα που ακολουθούν συγκεκριμένες προδιαγραφές θα μπορούν να χρησιμοποιούν την ονομασία «ντονέρ κεμπάπ». Αυτό θα επηρέαζε ιδιαίτερα τη γερμανική εκδοχή του φαγητού, η οποία αποτελεί πλέον ξεχωριστό γαστρονομικό φαινόμενο. Αν κρίνει κανείς από όσα συμβαίνουν τα τελευταία χρόνια στις Βρυξέλλες, το πιτόγυρο μπορεί να προκαλέσει διπλωματική διαμάχη.

5

ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ

Ακολουθήστε τα podcasts της LiFO στην Apple, στο Spotify ή στο LiFO.gr

1

«Ξένος για σένανε κι εχθρός θα ’μαι από σήμερα και μπρος» THE REVIEW ΜΕ ΤΗ ΒΕΝΑ ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΥ

Ήταν οπωσδήποτε μια συγκινητική στιγμή, αλλά και μια κατάφαση του εμπνευσμένου από τα συνθήματα της Πρώτης Διεθνούς ρητού «ο λαός σώζει τον λαό», δεδομένου ότι η «επιχείρηση» αυτή είχε αίσιο τέλος χάρη στην αυτο-οργάνωση και τη σύμπνοια των παρευρισκόμενων πολιτών, προτού καν εμφανιστεί η Αστυνομία ή η Πυροσβεστική, που μάλλον δεν θα προλάβαιναν να σώσουν τη γιαγιά. Ένα ρητό πολύ συγγενικό με ένα άλλο που έγινε ιδιαίτερα δημοφιλές την περίοδο των αντιμνημονιακών κινητοποιήσεων και το οποίο «προειδοποιεί» και ταυτόχρονα επιβεβαιώνει ότι «έχουμε μόνο ο ένας τον άλλο», συχνά γραμμένο ή ειπωμένο και στα τρία γένη. Ρητά και συνθήματα σίγουρα ταιριαστά σε καταστάσεις όπου η πολιτεία ολιγωρεί απελπιστικά, όταν δεν είναι εκκωφαντικά απούσα, είτε δίνει μεν το «παρών» αλλά μόνο όσον αφορά τους πιο προνομιούχους και τότε ναι, μόνο στην «αλληλεγγύη από τα κάτω» μπορεί κανείς από τους λιγότερο προνομιούχους να ελπίζει, ανεξάρτητα από τις πολιτικές του προτιμήσεις. Το περιστατικό, όμως, αυτό είχε δύο ακόμα ενδιαφέρουσες πτυχές. Η πρώτη αφορά το όνομα και την καταγωγή του αυτόκλητου διασώστη, που σαφώς δεν είχε εύκολο έργο, καθώς το βάρος του σώματος ακόμα και ενός μικροκαμωμένου ανθρώπου κάποιας ηλικίας αυξάνεται κατά πολύ όταν πέφτει στο κενό από 5 μέτρα ύψος και η παραμικρή αστοχία θα μπορούσε να τραυματίσει σοβαρά τόσο τη γυναίκα όσο και τον ίδιο: οι πρώτες πληροφορίες, ή μάλλον φήμες, έκαναν λόγο για κάποιον Πακιστανό ή Αφγανό ντελιβερά, πυροδοτώντας διθυραμβικές αναρτήσεις και σχόλια στα σόσιαλ από αριστερών, κυρίως, πεποιθήσεων συμπολίτες μας για τον αλτρουισμό και την αυταπάρνηση που διακρίνει τους μετανάστες και τους πρόσφυγες σε μια χώρα, οι αρμόδιες αρχές της οποίας αλλά και ένα πολύ υπολογίσιμο κομμάτι του πληθυσμού τούς αντιμετωπίζουν ως ανεπιθύμητους «λαθροεισβολείς», οι δε βάρκες τους θα πρέπει να βυθίζονται, όπως «πρότεινε» πρόσφατα χαριτολογώντας, δήθεν, στην ολομέλεια της Βουλής, λίγο προτού υπερψηφιστεί ένα ακόμα πιο ασφυκτικό σύμφωνο μετανάστευσης, ο πρώην υπουργός Επικρατείας.

2

Μπορούν να βοηθήσουν, τελικά, τα βιβλία αυτοβοήθειας; ΨΥΧΗ ΚΑΙ ΣΩΜΑ ΜΕ ΤΗΝ ΤΖΟΥΛΗ ΑΓΟΡΑΚΗ

3

Μονή Δαφνίου: Tο κορυφαίο βυζαντινό μνημείο της Αττικής ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΙΑΣ ΠΟΛΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ

ΟΠΤΙΚΗ ΓΩΝΙΑ Ποιος φοβάται την ημέρα των εκλογών; Η Νέα Δημοκρατία επιχειρεί να μετατρέψει τη φθορά στο δίλημμα «σταθερότητα ή χάος», την ώρα που η αντιπολίτευση αναζητά ακόμη το αφήγημα που θα την καταστήσει αξιόπιστη εναλλακτική εξουσίας. ΤΟΥ ΑΓΓΕΛΟΥ ΑΘΑΝΑΣΟΠΟΥΛΟΥ

Ένας από τους μεγάλους της ελληνικής δημοσιογραφίας, που δεν βρίσκεται πλέον εν ζωή, συνήθιζε να λέει στους νεόκοπους συναδέλφους του που ήθελαν να σταδιοδρομήσουν στο πολιτικό ρεπορτάζ ότι όταν οι πολιτικοί συντάκτες δεν έχουν θέμα να γράψουν, αρχίζουν να μετατρέπουν σε θέμα κάθε πιθανή και απίθανη θεωρία περί ανασχηματισμού και εκλογών. Έτσι συμβαίνει και σήμερα στην Ελλάδα – με την έμφαση, την τρέχουσα περίοδο, να δίνεται στον χρόνο των εκλογών. Θα είναι Οκτώβριος; Θα είναι Ιανουάριος; Θα είναι Μάρτιος; Μην είναι κι αργότερα, περίπου έναν μήνα πριν από την ανάληψη της Προεδρίας του Συμβουλίου της Ε.Ε. από την Ελλάδα, ώστε «να σφίξουν τα γάλατα» και να αποδώσει το δίλημμα «σταθερότητα ή χάος»; Και το γαϊτανάκι συνεχίζεται μεταξύ των «ουισκάκηδων του Κολωνακίου» – αγαπημένος, όσο και άκρως επιτυχημένος όρος που παγίως χρησιμοποιεί σε ιδιωτικές του συνομιλίες πρώην υψηλόβαθμος «ευρωκράτης» (Eurocrat) που πλέον κάθεται σε «καυτό» υπουργικό θώκο. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι όλο το πολιτικό σύστημα, εντός Αθηνών και εκτός πρωτευούσης, κινείται σε πλήρη εκλογικό ρυθμό. Τα μολύβια μπορεί να μην έχουν πέσει ακόμη, αλλά βουλευτές και πολιτευτές αναμένουν το βαθύ θέρος για να επιταχύνουν επαφές και υποσχέσεις. Υπάρχει όμως κάτι που δεν πρέπει να ξεχνάει κανείς: η επιλογή του χρόνου των εκλογών αποτελεί ένα από τα βασικά προνόμια του εκάστοτε πρωθυπουργού και στη συγκεκριμένη συγκυρία του Κυριάκου Μητσοτάκη.

4

Τα φονικά, οι αποδράσεις και το βίαιο τέλος του Χάρη Τεμπερεκίδη «ΑΛΗΘΙΝΑ ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ» ΜΕ ΤΟΝ ΝΙΚΟ ΤΣΕΦΛΙΟ

5

Η σκληρή αλήθεια για τη Λιλιπούπολη ΣΚΛΗΡΕΣ ΑΛΗΘΕΙΕΣ ΜΕ ΤΟΝ ΑΡΗ ΔΗΜΟΚΙΔΗ

02.07.26

LiFO 02.07.26

5

6

LiFO

02.07.26

LiFO 02.07.26

7

• «Τα κόμματα πλέον παλιώνουν πολύ γρήγορα» • «Σταματήστε να προσλαμβάνετε ανθρώπους»: Το όνειρο της ΑΙ αντικατάστασης

02 ι ουλι ου 2026

• Πολωνο-ουκρανικός πόλεμος μνήμης

alk of the town

904

250 χρόνια, η μεγάλη αμερικανική εμπειρία Σεισμικά γεγονότα σε ιδέες, σύμβολα, οπτασίες της μοντέρνας ζωής, της απλής και λιτής ζωής ή της πιο ακόρεστης και σπάταλης ορμής για πλούτο, όλα συγχωνευμένα στο πεπρωμένο μιας χώρας που μετράει δυόμισι αιώνες. απ ό τ ο ν ν ι κόλ α σεβαστάκ η

ΠΑΡΑΛΛΑΓΕΣ

8

LiFO

Διακόσια πενήντα χρόνια Ηνωμένες Πολιτείες. Μικρό κλάσμα χρόνου σε σχέση με την παγκόσμια ιστορία, τις αρχαίες αυτοκρατορίες, τις ευρωπαϊκές μνήμες βάθους. Αυτή όμως η στενή λωρίδα χρόνου θα γεννήσει πλήθος αφηγήσεων, πολλές «Αμερικές» που συνήθως τις παραθέτουμε τη μια δίπλα στην άλλη. Λέμε, έτσι: η Αμερική των ανοιχτών οριζόντων και της απεραντοσύνης, η χώρα των πιονιέρων της Δύσης και των εποικιστικών κυμάτων, τόπος γενοκτονίας και ακάματης επινοητικότητας. Με τα συνταγματικά κειμήλια των Ιδρυτών Πατέρων της, τη λατρεία των όπλων και τη μέθη με τις φαντασμαγορίες της εποχής του θεάματος. Όπου ο χρόνος επιταχύνθηκε απόλυτα για να γίνει αργότερα χρόνος σχεδόν όλου του πλανήτη, αφού η υπόλοιπη ανθρωπότητα έμαθε/εξαναγκάστηκε να χορεύει στον ρυθμό της Αμερικής, των προϊόντων και των φαντασιώσεών της. Τα διακόσια πενήντα χρόνια θα ξετυλίξουν όμως και ιδεολογικά πάθη, παρά τη φήμη για τον αντι-ιδεολογικό ρεαλισμό που κατά καιρούς κολλήσαμε εμείς οι άλλοι στους Αμερικανούς. Τι να πιάσει κανείς και τι να αφήσει; Τα ιδρυτικά κείμενα του Χάμιλτον ή του Τόμας Τζέφερσον για τις αρχές της Ομοσπονδίας, τα περίφημα Federalist Papers, την πολιτική φιλοσοφία των οπαδών της δουλείας στον Νότο ή όλων αυτών των ριζοσπαστικών πνευμάτων που αγωνίστηκαν για την κατάργηση της δουλείας; Μια χορδή αμερικανικού δημοκρατικού και αναρχικού ριζοσπαστισμού απλώνεται από τον Θορό μέχρι τη Νέα Αριστερά της δεκαετίας του ’60 και από τους μαχητικούς συνδικαλιστές στα εργοστάσια του Σικάγο των αρχών του 20ού αιώνα ως τους σημερινούς δημοκράτες σοσιαλιστές της γενιάς του Μαμντάνι και της Οκάσιο-Κορτέζ.

02.07.26

Samsung Solve for Tomorrow

Οι λύσεις του αύριο έρχονται μέσα από τις σχολικές τάξεις.

Βραβείο Πιο Ολοκληρωμένης Ιδέας, ΕΝΕΕΓΥΛ Σύρου, πλαισιωμένο από τον πρόεδρο της Samsung Electronics Hellas, Hansoo Kim, την Αναστασία Ανδρίτσου, διευθύντρια του British Council, και την Εύα Λιανού, γενική διευθύντρια Κοινωφελούς Ιδρύματος Ιωάννη Σ. Λάτση

Αντιδράσεις μαθητών ΕΝΕΕΓΥΛ Σύρου στο άκουσμα του βραβείου

Βραβείο Καινοτομίας, 1ο Γυμνάσιο Ευκαρπίας

Βραβείο Κοινωνικού Αντικτύπου, Πειραματικό Γυμνάσιο Ρεθύμνου

9 ΣΧΟΛΕΙΑ, 10 ΟΜΑΔΕΣ, 47 ΜΑΘΗΤΕΣ, 19 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ και ένα βραβείο που αποδεικνύει ότι η καινοτομία ανήκει στη νέα γενιά. Για 5η συνεχόμενη χρονιά, το British Council διοργάνωσε τον Πανελλήνιο Μαθητικό Διαγωνισμό «Skills Clubs – Samsung Solve for Tomorrow», όπου φέτος περισσότεροι μαθητές από την Αθήνα, την Ύδρα, την Πάτρα, τη Θεσσαλονίκη, τη Σύρο και την Κρήτη παρουσίασαν τη δική τους πρόταση για να λυθούν προβλήματα της καθημερινής ζωής, χρησιμοποιώντας τη μεθοδολογία design thinking του προγράμματος Solve for Tomorrow. Στον τελικό, που έγινε στον Πύργο Βιβλίων της Εθνικής Βιβλιοθήκης στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος, οι μαθητές παρουσίασαν λύσεις που αξιοποιούν την τεχνολογία και τον αθλητισμό, τη βιωσιμότητα και την κοινωνική καινοτομία για να απαντήσουν σε σύγχρονες κοινωνικές προκλήσεις. Νικήτρια ομάδα αναδείχθηκε η Hermes από το ΕΝΕΕΓΥΛ Σύρου με μια ιδέα που εντυπωσίασε την κριτική επιτροπή, η οποία απαρτιζόταν από τη δρα Σοφία Παπαδημητρίου, προϊσταΒραβείο Βιωσιμότητας, μένη Τμήματος Εκπαιδευτικής Ραδιοτηλεόρασης & ΨηφιΑ’ Αρσάκειο Γυμνάσιο Ψυχικού ακών Μέσων του υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων & Αθλητισμού, τη Σοφία Αξωνίδη, Mobilization Associate του WWF Ελλάς, και τον Αιμίλιο Χαλαμανδάρη, επικεφαλής του τμήματος Text-To-Speech και Έρευνας και Ανάπτυξης της Samsung Electronics Hellas. Η εφαρμογή «Syros on the Go» της Hermes είναι ένας έξυπνος ψηφιακός οδηγός μετακίνησης για το νησί, που στοχεύει στη μείωση της κυκλοφοριακής συμφόρησης και της ηχορύπανσης. Εκτός από το βραβείο που συνοδεύεται με το ποσό των €1.500, αυτή η διάκριση επιβεβαιώνει ότι μια καλή ιδέα μπορεί να έρθει από οπουδήποτε. «Είμαστε ενθουσιασμένες για τη δημιουργική διαδικασία που ζήσαμε από το πρώτο σεμινάριο μέχρι και την κατάκτηση του βραβείου. Ευχαριστούμε όλους τους εκπαιδευτικούς και φορείς που πίστεψαν στις δυνάμεις μας», δήλωσαν τα παιδιά της ομάδας, ενώ οι οι υπεύθυνες εκπαιδευτικοί συμπλήρωσαν: «Τα κορίτσια μας επιβεβαίωσαν ότι όταν δίνονται οι κατάλληλες ευκαιρίες, όλοι οι μαθητές έχουν ίσο δικαίωμα στην επιτυχία. Μας γέμισαν περηφάνια, σπάζοντας κάθε στερεότυπο». Εκτός από το κεντρικό βραβείο, στον διαγωνισμό απονεμήΒραβείο Αθλητισμού και Τεχνολογία, ΓΕΛ Ύδρας θηκαν και ειδικές διακρίσεις που λένε πολλά για τις δυνατότητες των παιδιών αυτών. Το Βραβείο Καινοτομίας πήγε στο 1ο Γυμνάσιο Νέας Ευκαρπίας, για ένα έξυπνο ρολόι με GPS για άτομα με άνοια· το Βραβείο Βιωσιμότητας στο Α’ Αρσάκειο Γυμνάσιο Ψυχικού, για μια πλατφόρμα συνεργατικής οικολογικής μάθησης· το Βραβείο Κοινωνικού Αντικτύπου στο Πειραματικό Γυμνάσιο Ρεθύμνου, για μια πρόταση ανακύκλωσης μέσω επιχειρηματικότητας, και το Βραβείο Αθλητισμού και Τεχνολογίας στο ΓΕΛ Ύδρας, για ψηφιακές εμπειρίες βιώσιμου τουρισμού. Το Samsung Solve for Tomorrow, που υλοποιείται από το British Council στο πλαίσιο του Skills Clubs, με την υποστήριξη του Κοινωφελούς Ιδρύματος Ιωάννη Σ. Λάτση, δεν είναι απλά μια ενέργεια CSR, αλλά για μια ουσιαστική τοποθέτηση της Samsung σε σχέση με τις ευκαιρίες που πρέπει να δίνουμε στη νέα γενιά. Το «Skills Clubs – Samsung Solve for Tomorrow» είναι ένας διαγωνισμός που λειτουργεί ως αφετηρία για να δούμε το μέλλον μέσα από τα μάτια των μαθητών και να συμμετάσχουμε στο δικό τους όραμα για τον κόσμο. Μέσα από αυτό το πρόγραμμα, παιδιά 13-18 ετών αποκτούν τα εργαλεία ώστε να σκέφτονται ως problem-solvers και να καταλήγουν ομαδικά σε ιδέες που αντιμετωπίζουν τις σύγχρονες προκλήσεις. Η κριτική επιτροπή. Από αριστερά : Αιμίλιος ΧαλαμανΌπως δήλωσε ο πρόεδρος της Samsung Electronics Hellas, Hansoo δάρης, επικεφαλής του τμήματος Text-To-Speech και Έρευνας και Ανάπτυξης της Samsung Electronics Hellas, Kim: «Στη Samsung πιστεύουμε ότι η καινοτομία έχει πραγματική αξία δρ. Σοφία Παπαδημητρίου, προϊσταμένη Τμήματος μόνο όταν βελτιώνει τη ζωή των ανθρώπων και φέρνει τις κοινότητες πιο κοΕκπαιδευτικής Ραδιοτηλεόρασης & Ψηφιακών Μέσων ντά. Βλέποντας το πάθος και τη δημιουργικότητα όλων των ομάδων, νιώθω του υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων & Αθλητισμού, πραγματικά αισιόδοξος για το μέλλον». Σοφία Αξωνίδη, Mobilization Associate του WWF Ελλάς

LiFO 02.07.26

9

TALKING POINTS Τι να σκεφτεί κανείς και για τις πληθωρικές ιστορίες της αμερικανικής δεξιάς και των συντηρητικών κηνσόρων, για τον αιώνιο διχασμό μεταξύ μιας προστατευτικής παράδοσης και ενός ρηξικέλευθου καπιταλιστικού ονείρου; Άπειρα χρονικά μιας τεράστιας χώρας όπου το άτομο και η κοινότητα, η άγρια ελευθερία και η αίσθηση του ανήκειν, η Βίβλος και το Κεφάλαιο, ο πιο ψυχρός εγωισμός και η πιο θερμή καρδιά ήρθαν σε επαφή σαν δυο τεκτονικές πλάκες. Τόσα σεισμικά γεγονότα σε ιδέες, σύμβολα, οπτασίες της μοντέρνας ζωής, της απλής και λιτής ζωής ή της πιο ακόρεστης και σπάταλης ορμής για πλούτο, κι όλα αυτά συγχωνευμένα με μοναδικό τρόπο στο πεπρωμένο της χώρας. Οι Ευρωπαίοι παρατηρητές, ανάμεσα στις σοφές ή όχι και τόσο εύστοχες σκέψεις τους για την Αμερική, έκαναν και μεγάλα λάθη στις προβλέψεις τους. Ο Τοκβίλ έκανε την υπόθεση πως ο ρηχός ατομικισμός και το πρακτικό πνεύμα οδηγούσαν σε ένα αντι-λογοτεχνικό έθνος. Η πεζότητα, η ομοιομορφία, ο «χυδαίος υλισμός» για χρόνια είχαν θεωρηθεί περίπου γενετικό ελάττωμα και κληρονομικό εμπόδιο. Κι όμως, από τις αμερικανικές πόλεις και την πιο βαθιά επαρχία θα ξεφυτρώσει –συνεχίζοντας να ξεπετάγεται– μια από τις πιο εντυπωσιακές λογοτεχνίες των μοντέρνων καιρών. Από τον Χόθορν και τον Πόε ως τον Κόρμακ Μακάρθι κι από τον Ουόλτ Ουίτμαν και τον Φόκνερ ως την Τόνι Μόρισον και τη Λουίζ Γκλικ, ο πολιτισμός των αμερικανικών γραμμάτων διέψευσε τον αριστοκρατικό σνομπισμό των βιαστικών κρίσεων για μια «έρημο του πνεύματος». Αλλά και η Αμερική ως μεταμοντέρνα ουτοπία και σημειωτικό πανηγύρι έβγαλε μεγάλες συγγραφικές φωνές: Ντελίλο, Πίντσον, Γουίλιαμ Γκας και τόσοι/-ες άλλοι-ες που έσκαψαν στη γλώσσα τιμώντας την πολυπλοκότητα Τα πολλά πρόσωπα σε μια χώρα που η κουλτούρα της, όπως είπαν πολλοί, υπηρετεί κυρίως της Αμερικής έχουν το «χρηστικό» και το «πρακτικό». συνθέσει μια γιγαντιαία Πολλά από τα αμερικανικά κλισέ και κυρίως η παρεξηγημένη πραγματιστική κλίση δεν άντεξαν στον χρόνο. Αναθεωρήθηκαν ένα σωρό ιστορίες αποθήκη εικόνων. Στην και δόθηκε επιτέλους η πρέπουσα προσοχή στις εκάστοτε άλλες «Αμεπαλιότερη φιλελεύθερη ρικές»: στους ιδεαλισμούς της, στις ουτοπίες φυγής, στα ψυχεδελικά φαντασία, αυτή η και φασματικά δημιουργήματα που συχνά αντιμίλησαν με θάρρος στην Αμερική της εργοστασιακής πειθάρχησης και της συντηρητικής ασφυπανσπερμία μπορούσε ξίας. Εδώ και πέντε σχεδόν δεκαετίες, το θέμα έγιναν οι ταυτότητες και να ενσαρκώνει την ίδια όχι η ταυτότητα της χώρας, γυρνώντας εκ νέου στη φυλή και στο φύλο. την ιδέα της ελευθερίας, Έχει κλονιστεί απολύτως η συμβατική αφήγηση για τη χώρα των ευκαιριών μιας γιγάντιας μεσαίας τάξης, όπου ένα ζωτικό Κέντρο έπαιρνε την την απόλαυση και πρωτοβουλία να εκπροσωπήσει τον ορθολογισμό πέρα από την «παράμαζί το άγχος της νοια» της συνωμοσιολογικής Δεξιάς και την «τρέλα» της εναλλακτικής διαφορετικότητας και Αριστεράς. Αυτή η συμβατική εκδοχή έχει πάντα ερείσματα και κάποια της αντίφασης. δύναμη, δεν απολαμβάνει όμως πια τον σεβασμό των νεότερων, ενώ έχει απέναντί της και τις πιο ζωηρές μερίδες τόσο της αντιδραστικής όσο και της προοδευτικής χώρας. Μένουν έτσι οι ισχυρές εικόνες-σύμβολα μιας αλλαγής εποχής. Ο Τσάρλι Κερκ να πέφτει νεκρός στο Πανεπιστήμιο της Γιούτα, ο Μαμντάνι να κάνει βουτιά με το κουστούμι στη δημοτική πισίνα, ο Τραμπ σε άπειρες στιγμές βρασμού και μίνι παραληρήματα για το Ιράν, την Ευρώπη, τον κόσμο όλο. Η σύναξη των μεγάλων κεφαλιών της Σίλικον Βάλεϊ στον Λευκό Οίκο ή στη Φλόριντα. Τεχνολογικοί ποιμένες σαν ιδιόμορφοι τηλε-ευαγγελιστές του μέλλοντος με την υπόσχεση για μεταμόρφωση και αναγέννηση όχι μόνο ενός έθνους αλλά του ανθρώπινου είδους συνολικά. Τα πολλά πρόσωπα της Αμερικής έχουν συνθέσει μια γιγαντιαία αποθήκη εικόνων. Στην παλιότερη φιλελεύθερη φαντασία, αυτή η πανσπερμία μπορούσε να ενσαρκώνει την ίδια την ιδέα της ελευθερίας, την απόλαυση και μαζί το άγχος της διαφορετικότητας και της αντίφασης. Σε μια ορισμένη συντηρητική φαντασία, στην ίδια χαοτική πληθωρικότητα αρχίζει το χάος, η απώλεια φρένων, η αλλοίωση των αυθεντικών εθνικών γεύσεων. Αν όμως επιστρέψουμε στα διακόσια πενήντα χρόνια, κάποια στιγμή πρέπει να αφήσουμε στην άκρη τη μία ή άλλη Αμερική της προτίμησής μας. Είναι εν τέλει τόσο πολλά τα αξιαγάπητα, τόσα τα αξιομίσητα ή τα αδιάφορα και ενοχλητικά, που δεν βγαίνει άκρη από τις λίστες που μπορεί να φτιάξει ο καθένας. Ας το πω αλλιώς: χρειαζόμαστε το μεγάλο πλαίσιο για να αποτιμήσουμε την αμερικανική εμπειρία. Είπαμε πως είναι μια εμπειρία γεμάτη νήματα, δίκτυα, δεύτερες αφηγήσεις και παράπλευρες πλοκές όπως σε ένα μυθιστόρημα του Τζον Ντος Πάσος. Υπάρχουν, παρ’ όλα αυτά, τα ερωτήματα και τα πειστήρια των μεγάλων επιλογών και του αμερικανικού δρόμου, του μοντέλου. Οι λίστες των στρατιωτικών επεμβάσεων, των πραξικοπημάτων, των βασανιστηρίων που διαπράχθηκαν άμεσα ή δι’ αντιπροσώπου στο όνομα των «συμφερόντων των Ηνωμένων Πολιτειών». Ο ιμπεριαλισμός, το στρατιωτικο-βιομηχανικό σύμπλεγμα, οι κύριες ευθύνες για μια διεθνή πολιτική κατά της κλιματικής και κοινωνικής δικαιοσύνης. Αυτά είναι γεγονότα αδιάψευστα, όσο κι αν έχει ο καθένας χίλιους δυο αγαπημένους Αμερικανούς καλλιτέχνες, συγγραφείς, μουσικούς. Όσο κι αν μας γοητεύει ο αυτοσαρκασμός και το χιούμορ μιας νεότερης γενιάς Αμερικανών που θέλουν να επινοήσουν μια άλλη χώρα πέρα από την κληρονομιά των φαντασμάτων της. Ως έναν βαθμό, αυτός ο άνεμος που απορρίπτει τις δυναστευτικές και επανεκτιμά τις απελευθερωτικές πλευρές της αμερικανικής ιστορίας, αυτός ο άνεμος καινούργιας γνώσης, πολιτικής δημιουργίας και αντιστάσεων έχει αποτελέσματα. Βρίσκει κάποιους χώρους, κοινά, πολιτικές ευκαιρίες και δημόσια βήματα, όσες μακάβριες υποχωρήσεις κι αν έχουν συμβεί στην τραμπική εποχή. Πάντως, το κυρίαρχο πρόσωπο των ΗΠΑ δεν έχει αλλάξει – αντιθέτως. Από αυτό το κυρίαρχο πρόσωπο εκπορεύονται πολύ επικίνδυνες ιδέες και πρακτικές στον σημερινό κόσμο. Η άρνηση της κλιματικής αλλαγής, η μετατροπή κάθε εδάφους και εμπειρίας σε οικονομικό πόρο, ένα βλέμμα στους μετανάστες του Νότου που τους τυποποιεί ως απειλή σε έναν πολιτισμικό πόλεμο όπου τα πάντα επιτρέπονται στο όνομα της επικράτησης. Διακόσια πενήντα χρόνια είναι μια φέτα χρόνου που δεν γέννησε μόνο ένα έθνος, μια αυτοκρατορία, το απόγειο της νεωτερικότητας και του καπιταλισμού. Φανέρωσε, επίσης, μια πρωτοφανή κλίμακα από πράξεις μεγαλείου και αχαρακτήριστα εγκλήματα. Το πώς θα μπορέσει να υπάρξει μια άλλη Αμερική, πιο κοντά στις ανάγκες του πλανήτη παρά στις προτεραιότητες της δικής της ισχύος, αυτό θα είναι ένα στοίχημα για τις επόμενες επετείους της.

«Τα κόμματα πλέον παλιώνουν πολύ γρήγορα» Ο αναπληρωτής καθηγητής του Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Γιάννης Κωνσταντινίδης, εξηγεί γιατί ο νέος δικομματισμός δεν έχει σταθερές βάσεις και πώς τα νέα κόμματα αλλάζουν το πολιτικό σκηνικό.

α π ό τ ο ν γ ι ά ν ν η π α ν τα ζ ό π ουλο

ΠΑΡΑΛΛΑΓΕΣ

LiFO

Talk of the Town

10

γιάννης κωνσταντινίδης Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις δείχνουν μεταβολές στις κομματικές ισορροπίες. Οδεύουμε προς έναν νέο δικομματισμό; Ο ελληνικός δικομματισμός ήταν συνδεδεμένος με την έννοια της κομματικής ταύτισης, και άρα με οικογενειακές καταβολές στο βάθος του χρόνου, και με την έννοια του πελατειασμού. Δεν ήταν δηλαδή συνδεδεμένος με βαθιές ταξικές, θρησκευτικές ή γεωγραφικές διαιρέσεις. Όταν, λοιπόν, στις αρχές της δεκαετίας του 2010, διερράγησαν αιφνιδίως οι συναισθηματικοί δεσμοί των ψηφοφόρων με τα κόμματα και έγινε σαφές ότι το πελατειακό κράτος θα περιοριζόταν εκ των πραγμάτων, το καλούπι του δικομματισμού έσπασε. Η αναπαραγωγή του καλουπιού δεν μοιάζει εφικτή, γιατί ακριβώς εκλείπουν τα βασικά συστατικά: ο συναισθηματικός και ο πελατειακός δεσμός. Υπό αυτές τις συνθήκες, οι ψηφοφόροι μετεωρίζονται μεταξύ διαφόρων επιλογών ψήφου, ωθούμενοι από τη συγκυρία, τα πρόσωπα ή τα επικοινωνιακά τεχνάσματα των κομμάτων. Κατά συνέπεια, ο κατακερματισμός και ο μικρός κύκλος ζωής κομμάτων που εμφανίζονται και εξαφανίζονται είναι αναμενόμενα. Αυτό βέβαια δεν αποκλείει την πιθανότητα συγκυριακά δύο κόμματα να εμφανίσουν πολύ υψηλότερα ποσοστά από τα υπόλοιπα και να τραφούν από τον ανταγωνισμό μεταξύ τους, όπως συνέβη με τη ΝΔ και τον ΣΥΡΙΖΑ πριν από λίγα χρόνια, όμως αυτό δεν πρέπει να λογίζεται ως μόνιμο χαρακτηριστικό του συστήματος. Πάντως η έλευση νέων κομμάτων έχει σίγουρα επηρεάσει τους πολιτικούς συσχετισμούς, έτσι δεν είναι; Ακριβώς λόγω της απουσίας κομματικών ταυτίσεων, οι ψηφοφόροι στην Ελλάδα σήμερα είναι εξαιρετικά ανοιχτοί σε νέες επιλογές κομμάτων. Παρότι ο αυξημένος πολιτικός κυνισμός έχει ωθήσει μεγάλο αριθμό ψηφοφόρων μακριά από τις κάλπες, η αναζήτηση επιλογών από όσους παραμένουν στο εκλογικό σώμα είναι έντονη. Τα νέα κόμματα έχουν προβάδισμα ως επιλογές, καθώς δεν φέρουν το βάρος προηγούμενων ματαιώσεων. Στην περίπτωση της «Ελπίδας» της Μαρίας Καρυστιανού, αυτό είναι αυταπόδεικτο. Αλλά και στην περίπτωση της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης του Αλέξη Τσίπρα, η απόσταση που το νέο κόμμα φαίνεται να τηρεί από τον ΣΥΡΙΖΑ και η προβολή νέων προσώπων χωρίς πολιτικό παρελθόν έχουν πετύχει να δημιουργήσουν την εικόνα του νέου. Η δυναμική καταγραφή και των δύο στις δημοσκοπήσεις είναι λοιπόν λογική. Θα πρέπει πάντως να έχουμε κατά νου ότι τα κόμματα «παλιώνουν» πλέον πολύ γρήγορα. Εσείς ποιο θεωρείτε ότι θα είναι τελικά το σημαντικότερο κριτήριο ψήφου για τους Έλληνες πολίτες; Εκτιμώ πως οι εκλογές που έρχονται θα είναι οι εκλογές του θυμού. Συγκρατημένου ή αχαλίνωτου, αλλά πάντως του θυμού. Μένει να φανεί το πώς θα εκφραστεί ο θυμός στην κάλπη, κάτι που δεν είναι εύκολο εκ των πραγμάτων, καθώς στην κάλπη ρίχνονται «θετικές ψήφοι». Δεν μπορείς απλώς να βρίσεις αυτόν που σε εξοργίζει, η ψήφος σου θα είναι απλώς άκυρη.

Διαβάστε ολόκληρη τη συνέντευξη στο lifo.gr.

02.07.26

ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ ΜΕΡΕΣ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ 4-5 ΙΟΥΛΙΟΥ 18:00 - 22:30

Ιστορικές εγκαταστάσεις του Ατμοηλεκτρικού Σταθμού Ν. Φαλήρου Σολωμού 1 & Δ. Φαληρέως

φωτο: spyros hound photography

Ε ΛΕ ΥΘΕ ΡΗ Ε ΙΣΟΔΟΣ

LiFO 02.07.26

11

Στις διακοπές ή στο μετρό, για καταφύγιο ή σύνδεση: Πόσο, πώς και γιατί διαβάζουμε;

Η πανελλαδική έρευνα «Το βιβλίο και ο κόσμος της ανάγνωσης στην Ελλάδα», που πραγματοποιήθηκε από τα Public και την Truberries, αποκαλύπτει τις αναγνωστικές μας συνήθειες αλλά και τη σχέση του βιβλίου με την τεχνητή νοημοσύνη.

Από αριστερά: Απόστολος Μαγγηριάδης, δημοσιογράφος, Χρήστος Γιαννακόπουλος, εμπορικός διευθυντής Βιβλίου των Public, Ειρήνη Σταματούδη, καθηγήτρια, διευθύντρια Νομικής Σχολής Πανεπιστημίου Λευκωσίας (UNIC Athens), Γιωργανδρέας Ζάννος, διευθυντής και δικηγόρος του Οργανισμού Συλλογικής Διαχείρισης έργων του Λόγου - ΟΣΔΕΛ

12

LiFO

02.07.26

Φ

εστιβάλ και εκθέσεις βιβλίου, παρουσιάσεις και δραστήριες λέσχες ανάγνωσης σε όλη τη χώρα, λίστες και βιβλιοπροτάσεις στα social media: μια ολοζώντανη κουλτούρα γύρω από το διάβασμα δείχνει ότι το βιβλίο στην Ελλάδα διατηρεί ακόμα την αίγλη του και το φανατικό κοινό του. Είναι όμως έτσι τα πράγματα; Διαβάζουν ακόμα οι Έλληνες και κυρίως οι νεότερες γενιές; Και ποια είναι τελικά η πολυσυζητημένη δυναμική βιβλίου και κινητού; Η πανελλαδική έρευνα «Το βιβλίο και ο κόσμος της ανάγνωσης στην Ελλάδα», που πραγματοποιήθηκε από τα Public και την Truberries, παρουσιάστηκε στο πλαίσιο ειδικής εκδήλωσης αφιερωμένης στο βιβλίο, η οποία διοργανώθηκε με αφορμή τα 13α Βραβεία Βιβλίου Public. Η εκδήλωση ανέδειξε το βιβλίο ως σημείο συνάντησης της γνώσης, του πολιτισμού και της δημόσιας συζήτησης, φιλοξενώντας το Olympia Dialogues με τίτλο «Από τον Όμηρο στην Τεχνητή Νοημοσύνη: το ταξίδι της αφήγησης», σε μια συζήτηση μεταξύ του Sir Roderick Beaton, ενός από τους σημαντικότερους μελετητές της νεότερης Ελλάδας διεθνώς, και του CEO της Olympia Group, Ανδρέα Αθανασόπουλου. Παράλληλα, πραγματοποιήθηκε πάνελ με τίτλο «Τεχνητή Νοημοσύνη & Πνευματικά Δικαιώματα: Νέα όρια της δημιουργικότητας», με τη συμμετοχή της καθηγήτριας και διευθύντριας της Νομικής Σχολής UNIC Athens, Ειρήνης Σταματούδη, του εμπορικού διευθυντή Βιβλίου των Public, Χρήστου Γιαννακόπουλου, και του διευθυντή του ΟΣΔΕΛ, Γιωργανδρέα Ζάννου, υπό τον συντονισμό του δημοσιογράφου Απόστολου Μαγγηριάδη. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, τα ευρήματα της έρευνας λειτούργησαν ως αφετηρία για έναν ευρύτερο διάλογο γύρω από τις αναγνωστικές συνήθειες των Ελλήνων και τον μεταβαλλόμενο ρόλο του βιβλίου στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης. Συγκεκριμένα, η έρευνα δεν επιβεβαιώνει απλώς ότι οι Έλληνες έχουν πολύ «ζεστή» σχέση με το βιβλίο, αλλά παρουσιάζει και μερικά πολύ ελπιδοφόρα ποσοστά. Όσο για τον ρόλο της τεχνητής νοημοσύνης, σημαντικό ποσοστό των ερωτηθέντων απαντά ότι την έχει χρησιμοποιήσει ως βοηθητικό εργαλείο στην ανάγνωση. Ορίζοντας ως χρονικό διάστημα τον Μάιο 2026, η έρευνα πραγματοποιήθηκε με διπλή μεθοδολογία: ποσοτική έρευνα, σε πανελλαδικό δείγμα 816 ατόμων σε επτά μεγάλα αστικά κέντρα, και ποιοτική διερεύνηση, με συλλογή προσωπικών ιστοριών σχετικά με το βιβλίο και ομαδικές συζητήσεις. Είναι μάλιστα ενδιαφέρον ότι είναι η πρώτη έρευνα τέτοιας κλίμακας για το βιβλίο στην Ελλάδα, στον κλάδο της λιανικής.

ΟΙΑ ΕIΝΑΙ ΣΥΝΟΠΤΙΚA Η «ΜΕΓΑΛΗ ΕΙΚOΝΑ» Π ΤΗΣ ΑΝAΓΝΩΣΗΣ ΣΤΗ ΧΩΡΑ ΜΑΣ; Όπως προκύπτει από τα ευρήματα, τέσσερις στους δέκα Έλληνες από 18 έως 59 ετών διαβάζουν βιβλία σε τακτική βάση, με τους φανατικούς αναγνώστες (δηλαδή όσους διάβασαν πάνω από 11 βιβλία τον τελευταίο χρόνο και κατά μέσο όρο διαβάζουν 19 κάθε χρονιά) να αντιπροσωπεύουν το 23%. Ένα σημαντικό ποσοστό (48%) αποτελούν και οι «συστηματικοί» αναγνώστες (που ολοκλήρωσαν 3 έως 10 βιβλία τον τελευταίο χρόνο), αποδεικνύοντας ότι αν και με διαφορετικούς ρυθμούς, οι Έλληνες αναγνώστες κάνουν χώρο για το βιβλίο στην καθημερινότητά τους.

ΑΤΑΦΥΓΙΟ, ΣΎΝΔΕΣΗ, ΣΥΝΤΡΟΦΙΑ ΣΤΙΣ Κ ΔΙΑΚΟΠΕΣ: ΠΟΤΕ ΚΑΙ ΓΙΑΤΊ ΔΙΑΒΑΖΟΥΜΕ; Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα της έρευνας είναι οι λόγοι για τους οποίους καταφεύγουμε στην ανάγνωση. Αυτό το «ψυχογράφημα» της ανάγνωσης αποκαλύπτει ότι για τη μεγάλη πλειονότητα των αναγνωστών, το βιβλίο λειτουργεί ως ένα προσωπικό καταφύγιο μέσα στην απαιτητική καθημερινότητα. Το 85% δηλώνει ότι στρέφεται στις σελίδες ενός βιβλίου για να χαλαρώσει, να αποφορτιστεί αλλά και για να θρέψει τη φαντασία του, ενώ για περισσότερους από τους μισούς γονείς (57%) η ανάγνωση παραμένει ένας από τους πιο ουσιαστικούς τρόπους να συνδεθούν και να επικοινωνήσουν με τα παιδιά τους. Ταυτόχρονα, η έρευνα φωτίζει και μια λιγότερο προφανή πλευρά της αναγνωστικής εμπειρίας: για το 85% των αναγνωστών το βιβλίο αποτελεί έναν αποδεκτό τρόπο «απόσυρσης» από τον γύρω κόσμο, είτε βρίσκονται στο σπίτι είτε σε δημόσιους χώρους. Έτσι, σκιαγραφείται ο διπλός ρόλος της ανάγνωσης, που άλλοτε λειτουργεί ως γέφυρα για να «φτάσουμε» τους άλλους και άλλοτε ως μια διακριτική άδεια για λίγη μοναχικότητα. «Πότε προλαβαίνεις να διαβάζεις;» – αυτή είναι μια αρκετά συχνή ερώτηση που απευθύνεται σε όσους δηλώνουν βιβλιόφιλοι. Όπως φαίνεται, η συνηθέστερη απάντηση επικυρώνεται και από τα στατιστικά: το 52% διαβάζει κυρίως τις βραδινές ώρες πριν από τον ύπνο, ενώ το 45% αξιοποιεί μικρά «παράθυρα» ελεύθερου χρόνου μέσα στη μέρα. Στο ίδιο μοτίβο, οι διακοπές εξακολουθούν να είναι η κατεξοχήν εποχή της ανάγνωσης, καθώς σχεδόν οι μισοί ερωτηθέντες (49%) συνδέουν το βιβλίο με τις καλοκαιρινές αποδράσεις, ενώ το 42% με τις γιορτινές άδειες των Χριστουγέννων και του Πάσχα. Όσο για τη δημοφιλή εικόνα του επιβάτη που διαβάζει στα μέσα μεταφοράς, αυτή αποτελεί το 22% των αναγνωστών.

ΕΧΝΟΛΟΓΙΑ VS ΑΝΑΓΝΩΣΗ: Τ ΤΕΛΙΚΑ ΑΝΤΑΓΩΝΙΖΟΝΤΑΙ; Η έρευνα συμπεριέλαβε και το πολύ επίκαιρο θέμα της σχέσης του κινητού με το βιβλίο και φυσικά τον ρόλο της τεχνητής νοημοσύνης, τόσο στην παραγωγή όσο και την απόλαυση του λογοτεχνικού κειμένου. Όπως φαίνεται, παρά τον προβληματισμό σε σχέση με το αν τα social media «εκτοπίζουν» το βιβλίο, τα ευρήματα δείχνουν ότι τα δύο μέσα συνυπάρχουν αρμονικά και μάλιστα σε μεγαλύτερο βαθμό από ό,τι ίσως φανταζόμασταν: το 42% των πιο αφοσιωμένων αναγνωστών περνά πάνω από τρεις ώρες ημερησίως στα κοινωνικά δίκτυα! Όσο για την «καυτή πατάτα» της τεχνητής νοημοσύνης, περισσότεροι από τους μισούς αναγνώστες (54%) δήλωσαν ότι έχουν ήδη χρησιμοποιήσει εργαλεία AI για να κατανοήσουν λέξεις ή εικόνες μέσα σε ένα βιβλίο, ενώ το 41% για κατανόηση του ίδιου του κειμένου. Παρ’ όλα αυτά, η ιδέα ενός βιβλίου γραμμένου αποκλειστικά από ένα μοντέλο ΑΙ εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται με επιφυλακτικότητα: μόλις το 31% θα εξέταζε μια τέτοια αγορά. Πάντως, το ποσοστό σχεδόν διπλασιάζεται όταν η συγγραφή παρουσιάζεται ως αποτέλεσμα συνεργασίας ανθρώπου και AI, αποδεικνύοντας ότι το «ανθρώπινο χέρι» λειτουργεί κάπως καθησυχαστικά, έστω και από τη θέση του επιμελητή ή του συν-συγγραφέα. Στο πλαίσιο της τεχνολογικής καινοτομίας, τα audiobooks αναδύονται ως νέο trend, με το 82% των αναγνωστών να δηλώνει ότι θα ήθελε τα δοκιμάσει στο μέλλον. Για όσους τα προτιμούν ήδη φαίνεται ότι λειτουργούν ως «παρέα εν κινήσει», αφού τα ακούν κατά κύριο λόγο σε δραστηριότητες όπως το περπάτημα, οι μετακινήσεις με μέσα μαζικής μεταφοράς ή η οδήγηση.

ΠΟΘΕΣΗ, ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΒΑΣΜΑ Υ ΣΤΟ ΠΡΩΤΟΤΥΠΟ Εφαρμόζοντας στην πράξη το «don’t judge a book by its cover», οι Έλληνες αναγνώστες επιλέγουν βιβλία με βασικότερο κριτήριο την υπόθεση (73%), ενώ ακολουθούν η περίληψη στο οπισθόφυλλο (47%), ο συγγραφέας, η τιμή και οι προσφορές (37%). Μια έκπληξη στον τομέα της επιλογής έρχεται από το γεγονός ότι, ενώ κανείς θα περίμενε ότι η αναζήτηση νέων τίτλων γίνεται σχεδόν αποκλειστικά online, τα στοιχεία δείχνουν μια σχεδόν ισορροπημένη εικόνα: το 31% ενημερώνεται μέσα από ψηφιακά κανάλια, ενώ το 29% εξακολουθεί να αναζητά την επόμενη αγορά του με τον «παραδοσιακό» τρόπο, στα ράφια ενός βιβλιοπωλείου. Η έρευνα έδειξε επίσης ότι οι νεότερες γενιές (41% στις ηλικίες 18-34 ετών) διαβάζουν στα αγγλικά, επιθυμώντας μια πιο άμεση επαφή με τη φωνή του συγγραφέα, αλλά και απολαμβάνοντας το εκπαιδευτικό στοιχείο της ξένης γλώσσας.

Η «ΑΥΡΑ» ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΩΣ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ Ίσως ένα από τα πιο ιδιαίτερα ευρήματα της έρευνας αφορά το βιβλίο ως τελετουργία. Το 90% των αναγνωστών δήλωσε ότι αποθηκεύει τα βιβλία του στη βιβλιοθήκη ή σε ράφια, επιβεβαιώνοντας την αυτόνομη θέση τους μέσα στον χώρο ως σημείου αναφοράς. Παράλληλα, το «σπίτι γεμάτο βιβλία» έχει το δικό του κοινό, με τους πιο φανατικούς να θεωρούν ότι «το βιβλίο είναι το μόνο πράγμα που μπορεί να έχει θέση σε οποιοδήποτε σημείο του σπιτιού, χωρίς να θεωρείται αταξία». Έτσι, η έρευνα, που παρουσιάστηκε στην εκδήλωση για τα 13α Βραβεία Βιβλίου Public, αφήνει μια αισιόδοξη επίγευση, αποδεικνύοντας ότι το βιβλίο εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό μέσο ψυχαγωγίας, γνώσης και σύνδεσης. Παράλληλα, οι συζητήσεις που φιλοξενήθηκαν στο Olympia Dialogues και στο πάνελ για την τεχνητή νοημοσύνη και τα πνευματικά δικαιώματα ανέδειξαν ότι το μέλλον του βιβλίου δεν αφορά μόνο την ανάγνωση αλλά και τον ευρύτερο δημόσιο διάλογο για τον πολιτισμό, τη δημιουργικότητα και τον ρόλο της τεχνολογίας στη σύγχρονη κοινωνία.

Από αριστερά: Δημήτρης Γαλάνης, CEO Public Group, Σταύρος Πετσόπουλος, εκδόσεις Άγρα

LiFO 02.07.26

13

«Σταματήστε να προσλαμβάνετε ανθρώπους»: Το όνειρο της ΑΙ αντικατάστασης

Ορισμένοι, τεχνοκαπιταλιστές κυρίως, ονειρεύονται έναν κόσμο χωρίς ανθρώπους, μια ζωή «απαλλαγμένη» από τα ανθρώπινα πάθη και τις ανθρώπινες αδυναμίες, όπου οι λειτουργίες ολοκληρώνονται μόνες τους. απ ό τον χ άρη καλ αϊτ ζ ί δη

Αντιδράσεις προκάλεσε τον περασμένο Απρίλη μια διαφήμιση σε ένα επαρχιακό αεροδρόμιο στην Αγγλία, που απεικονίζει μια γυναίκα με το μήνυμα: «Δουλεύει πιο σκληρά από όλους και δεν θα ζητήσει ποτέ αύξηση. Γνωρίστε τη νέα σας εργαζόμενη AI. Πάντα διαθέσιμη, ποτέ άρρωστη και δεν χρειάζεται HR». Έπειτα από κατακραυγή, καταγγελίες στην Advertising Standards Authority και προσπάθειες από την οργάνωση για τα εργασιακά δικαιώματα Pregnant Then Screwed, σύμφωνα με την οποία η διαφήμιση «προωθεί την τοξική ιδέα ότι ο ιδανικός εργαζόμενος είναι μια γυναίκα που είναι συνεχώς διαθέσιμη, ευκολόπιστη, χωρίς ανάγκες και χωρίς να απαιτεί πληρωμή», η εταιρεία απάντησε με κάτι σαν απολογία και η αφίσα κατέβηκε από το αεροδρόμιο. Την προηγούμενη βδομάδα, ωστόσο, ένας φίλος από το Λονδίνο μού έστειλε μια αντίστοιχη διαφήμιση, αυτήν τη φορά τοποθετημένη μπροστά από ένα σούπερ μάρκετ. Προερχόμενη από μια άλλη εταιρεία, η αφίσα δείχνει ξανά μια γυναίκα, κάτι καθόλου τυχαίο, μαζί με το μήνυμα: «STOP HIRING HUMANS – Προσλάβετε την AVA, το AI BDR». Ψάχνοντας στο διαδίκτυο, ανακάλυψα ότι και αυτή η διαφήμιση προκάλεσε αντιδράσεις, οδηγώντας πάλι σε μία «απολογία» από τον CEO, ο οποίος εξήγησε ότι δεν προτείνει όντως τη μη πρόσληψη ανθρώπων αλλά τη χρήση του ΑΙ εργαλείου του σε συνδυασμό με την ανθρώπινη εργασία. Προφανώς, υπάρχει μια διάσταση προβοκατόρικου PR σε αυτές τις καμπάνιες, μια λογική «no bad publicity» που προσπαθεί να προκαλέσει. Εντούτοις, η τελευταία διετία έχει δείξει ξεκάθαρα ότι οι θεωρίες για την αντικατάσταση μεγάλων αριθμών εργαζομένων από την τεχνητή νοημοσύνη είναι αβάσιμες, στον βαθμό που οι ίδιοι οι υποστηρικτές τους παραδέχονται πως έκαναν λάθος. Το 2024, το 66% των CEO που συμμετείχαν στην έρευνα του Boston Consulting Group δήλωνε ότι ήταν «αμφίθυμοι ή ξεκάθαρα δυσαρεστημένοι με τη χρήση ΑΙ στις εταιρείες τους», ενώ το 2025 η Orgvue κατέληξε ότι πάνω από τις μισές βρετανικές εταιρείες που αντικατέστησαν εργαζόμενους με ΑΙ το είχαν μετανιώσει.1 Πολλές επιχειρήσεις, μάλιστα, αναγκάστηκαν να παγώσουν τη χρήση προγραμμάτων ΑΙ και να ξαναπροσλάβουν τους εργαζόμενους που έδιωξαν στο πλαίσιο της αυτοματοποίησης. Τα παραδείγματα είναι δεκάδες, όμως ξεχωρίζουν οι περιπτώσεις της Commonwealth Bank of Australia και της Klarna, που είχαν αντικαταστήσει εργαζόμενους στην εξυπηρέτηση πελατών, των McDonalds και των Starbucks που προσπάθησαν να αυτοματοποιήσουν το drive-through και την καταμέτρηση των αποθεμάτων, και της Microsoft που ακύρωσε τις Οι διαφημίσεις άδειες Claude Coding για τους προγραμματιστές της, εφόσον η χρήση του προγράμματος κατέληξε να είναι οικονομικά επιβλαβής για που υπόσχονται την εταιρεία. Ξανά και ξανά, οι επιχειρήσεις ανακαλύπτουν ότι η αυτοματοποίηση μπορεί να μειώνει τα έξοδα, αλλά ταυτόχρονα μειώνει την ποιότητα την αντικατάσταση του προϊόντος ή της υπηρεσίας και, εν τέλει, το κέρδος. Σύμφωνα με τις προβλέψεις της Gartner, πάνω απ’ το 40% των επιχειρηματικών των ανθρώπων από την πρότζεκτ που περιλαμβάνουν agentic AI (τεχνητή νοημοσύνη με αυτόνομες ενέργειες) θα ακυρωθούν μέχρι το 2027.2 Υπό αυτήν τη σκοπιά, ο δημόσιος λόγος περί «αντικατάστασης» που ακούγεται σήμερα παίζει κυρίως έναν ρόλο μάρκετινγκ, ενισχύΤΝ λειτουργούν και ως οντας τις επενδύσεις σε ΑΙ και ανεβάζοντας τις σχετικές μετοχές, εντός μιας φούσκας η οποία, σύμφωνα με τους αναλυτές, θυμίζει τη σημάδια της κυρίαρχης φούσκα Dot Com του 2000. τεχνοκαπιταλιστικής Την ίδια όμως στιγμή, οι διαφημίσεις που υπόσχονται την αντικατάσταση των ανθρώπων από την ΤΝ λειτουργούν και ως σημάδια της κυρίαρχης τεχνοκαπιταλιστικής νοοτροπίας, αφήνοντάς μας να διεισδύσουμε στο φαντασιακό το οποίο καλλιεργείται και προωθείται νοοτροπίας. από τους δισεκατομμυριούχους της Tech σε χώρους που κατευθύνουν την οικονομική και πολιτική ανάπτυξη της Δύσης. Για επιχειρηματίες όπως ο Jeff Bezos, ο Sam Altman κι ο Peter Thiel, ο λεγόμενος «ανθρώπινος παράγοντας» στην εργασία και την εκτέλεση εντολών είναι, στην καλύτερη, μια ενόχληση, ένα εμπόδιο, μια «ατέλεια» που πρέπει να υπερβούμε. Αυτό που πουλάνε, με άλλα λόγια, είναι ένας κόσμος «χωρίς τριβή» (μπορούμε επίσης να πούμε «χωρίς αντίσταση»), όπου οι επιχειρηματικοί και πολιτικοί στόχοι θα πραγματώνονται αυτόματα, δίχως επιπλοκές και δίχως αμφιβολίες. Στο πεδίο της εργασίας, για παράδειγμα, η τριβή που παράγεται απ’ την «ανθρωπινότητα» των εργαζομένων, απ’ το γεγονός ότι οι άνθρωποι έχουν προσωπική ζωή, παίρνουν άδειες, παθαίνουν burnout ή παραιτούνται, απαντάται με την υπόσχεση ενός εργαλείου που δεν κουράζεται ποτέ, δεν κοιμάται ποτέ, δεν μένει ποτέ έγκυος (εξού και η απολύτως σωστή κριτική σύμφωνα με την οποία οι σχετικές διαφημίσεις προωθούν τον μισογυνισμό, πλασάροντας έναν εργασιακό κόσμο όπου η μητρότητα δεν επιτρέπεται). Αντίστοιχα, η τριβή που προκύπτει από την πολιτική συνείδηση των εργαζομένων οι οποίοι συνδικαλίζονται ή συμμετέχουν σε απεργίες, εξαλείφεται φαντασιακά από την υπόσχεση ενός κόσμου όπου οι μηχανές στελεχώνουν τις επιχειρήσεις, συντάσσουν τα σενάρια των ταινιών και τις σελίδες των εφημερίδων. Ακόμα και το κατεξοχήν στρατιωτικό πρόβλημα της ανθρώπινης αμφισβήτησης και ανυπακοής, όπως αυτό εκφράζεται στο κλασικό Γερμανικό εγχειρίδιο πολέμου του Μπρεχτ («Στρατηγέ το τανκς σου / Είναι δυνατό μηχάνημα / Θερίζει δάση ολόκληρα / Κι εκατοντάδες άνδρες αφανίζει / Μόνο που έχει ένα ελάττωμα – χρειάζεται οδηγό»)3 εξορίζεται στο παρελθόν, καθώς περνάμε στην εποχή των αυτόνομων όπλων, όπως τα συστήματα επιλογής στόχων προς βομβαρδισμό που χρησιμοποιούνται ήδη στη Γάζα, στον Λίβανο και στο Ιράν και τα αυτόνομα drones της Ουκρανίας που, για πρώτη φορά στην ιστορία, σκότωσαν στρατιώτες τον Ιούνιο.4 Σε όλα τα παραπάνω παραδείγματα, βλέπουμε το ίδιο τεχνοκαπιταλιστικό όνειρο ενός κόσμου χωρίς ανθρώπους, μιας ζωής «εκκαθαρισμένης» από τα ανθρώπινα πάθη και τις ανθρώπινες αδυναμίες, όπου οι λειτουργίες ολοκληρώνονται μόνες τους, οι στόχοι επιτυγχάνονται χωρίς δεύτερες σκέψεις, η δουλειά του πολέμου και ο πόλεμος της δουλειάς συντελούνται ανενόχλητα. Απέναντι σε αυτή την οπτική στέκονται εκατομμύρια, συχνά απομονωμένες και ενίοτε παράφωνες φωνές, οι οποίες επιμένουν πως ό,τι έχει αξία είναι φευγαλέο, πως ό,τι έχει ζωή δεν μπορεί ούτε να εξοριστεί ούτε να ψηφιοποιηθεί, πως τα σώματά μας είναι εδώ για να μείνουν με όλες τις αντιφάσεις και τις αδυναμίες τους, ατελή, προβληματικά, ευάλωτα, πάντα εύθραυστα, καθώς –όπως έγραψαν άγνωστοι στα Προπύλαια κατά την πορεία για τα Τέμπη το ’25, πατώντας σ’ έναν ξένο στίχο– «τα σώματά μας δεν είναι ακόμα πλήρως ρυθμισμένα στον νόμο του εμπορεύματος / Κολλάνε, πονάνε, φθείρονται, σφάλλουν, εγκαταλείπουν / Πολύ ζεστά, πολύ κρύα, πολύ μακριά, πολύ γρήγορα, πολύ αργά».

ΙΛΕΚΤΡΙΣΙΤΥ

1 https://futurism.com/klarna-openai-humans-ai-back 2 https://www.gartner.com/en/newsroom/press-releases/2025-06-25-gartnerpredicts-over-40-percent-of-agentic-ai-projects-will-be-canceled-by-end-of-2027 3 Μπέρτολτ Μπρεχτ. (2008). Μπρεχτ: Ποιήματα (μτφρ. Μάριος Πλωρίτης). Θεμέλιο.

4 https://www.removepaywall.com/search?url=https://www.newscientist.com/ article/2529849-fully-autonomous-drones-have-killed-human-soldiers-for-the-firsttime/

14

LiFO

02.07.26

Πολωνο-ουκρανικός πόλεμος μνήμης Οι σχέσεις Ουκρανίας-Πολωνίας τελευταία επιδεινώθηκαν, πυροδοτώντας έναν εκρηκτικό συνδυασμό ιστορικής μνήμης, ενδοπολωνικής πολιτικής αντιπαλότητας και εξωτερικής πολιτικής. απ ό τον κώστα αναγνω στ ό π ουλο

Talk of the Town

Οι γείτονες τσακώνονται, όχι οι μακρινές χώρες. Ενώ όλα έδειχναν ότι η Πολωνία και η Ουκρανία είχαν καταφέρει να κατευνάσουν τις διαφορές τους, μέσα σε λίγες μέρες οι σχέσεις τους επιδεινώθηκαν άσχημα. Το ξεκίνησε το Κίεβο. Η Ουκρανία ενταφίασε με όλες τις τιμές τις στάχτες του εθνικιστή και συνεργάτη των ναζί, Αντρίι Μέλνικ, και της συζύγου του, που επαναπατρίστηκαν από το Λουξεμβούργο· αμέσως μετά έδωσε σε μια εν ενεργεία ουκρανική στρατιωτική μονάδα τον τιμητικό τίτλο « Ήρωες της UPA». Στρατιωτική πτέρυγα της Οργάνωσης Ουκρανών Εθνικιστών (OUN), ο Ουκρανικός Επαναστατικός Στρατός (UPA) κατηγορείται για σφαγές δεκάδων χιλιάδων Πολωνών και Εβραίων κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Τα γεγονότα αυτά, ιδίως το δεύτερο, προκάλεσαν δημόσια κατακραυγή στην Πολωνία. Δηλώνοντας «αγανακτισμένος», ο Πολωνός Πρόεδρος Κάρολ Ναβρότσκι αντέδρασε άμεσα αφαιρώντας από τον Ζελένσκι το παράσημο του Τάγματος του Λευκού Αετού – την υψηλότερη τιμητική διάκριση της χώρας, η οποία έχει αφαιρεθεί μόνο μία φορά στο παρελθόν. Η προσβολή ήταν μεγάλη και οι αντιδράσεις των Ουκρανών εξίσου μεγάλες και άμεσες: ο Ζελένσκι το επέστρεψε ταχυδρομικά, πρώην πρόεδροι, ο προσωπάρχης του Ουκρανού Προέδρου, Κίριλο Μπουντάνοφ, ο υπουργός Εξωτερικών, Αντρίι Σίμπιχα, και άλλοι επέστρεψαν επίσης τα δικά τους. Μια προσπάθεια του Μπουντάνοφ, που ταξίδεψε στη Βαρσοβία, να πέσουν οι τόνοι απέτυχε παταγωδώς. Αν επρόκειτο για καθαρά ιστορικό θέμα, οι διενέξεις θα περιορίζονταν λίγο πολύ στα συνέδρια των ιστορικών. Στην πραγματικότητα, αποτελεί έναν τριπλό εκρηκτικό συνδυασμό ιστορικής μνήμης, ενδοπολωνικής πολιτικής αντιπαλότητας και εξωτερικής πολιτικής. Είναι αυτός ο συνδυασμός που κάνει να ακούγεται αφενός αφελής η παρότρυνση του καθηγητή Τίμοθι Σνάιντερ να θεωρηθεί ότι ο τίτλος « Ήρωες της UPA» αφορά τη σημερινή Ρωσία και, αφετέρου, ανησυχητική η προειδοποίηση του πρωθυπουργού Ντόναλντ Τουσκ ότι η σύγκρουση μεταξύ πολιτικών στην Πολωνία και την Ουκρανία αποτελεί «στρατηγικό λάθος που θα βλάψει και τις δύο πλευρές: οικονομικά, γεωπολιτικά και από άποψη φήμης». Οι δύο μεγάλοι πολιτικοί σχηματισμοί στην Πολωνία συγκρούονται μετωπικά. Ο φιλελεύθερος υπό τον Τουσκ ελέγχει την Κάτω Βουλή, ενώ ο Πρόεδρος Ναβρότσκι προέρχεται από το συντηρητικό κόμμα Νόμος και Δικαιοσύνη (PiS). Η δυαρχία αυτή οδηγεί σε σχετική παράλυση, αφού ο Ναβρότσκι μπορεί να ασκεί και έχει ασκήσει το δικαίωμα βέτο σε σημαντικές φιλελεύθερες μεταρΗ σύγκρουση μεταξύ ρυθμίσεις. Οι Ουκρανοί προσέφεραν μεγάλο δώρο στον Ναβρότσκι, που βρήκε την ευκαιρία να αναζωπυρώσει πολιτικών στην εθνικιστικά αντανακλαστικά των Πολωνών, τα οποία το Πολωνία και την κόμμα του καλλιεργεί από την κυβερνητική του θητεία Ουκρανία αποτελεί 2015-2023. Ο Τουσκ βρέθηκε με την πλάτη στον τοίχο, «στρατηγικό λάθος που δεδομένου ότι πάνω από το 50% των πολιτών εκφράζει αρνητικά αισθήματα για τους γείτονές τους. θα βλάψει και τις δύο Η Πολωνία φαίνεται να βρίσκεται με το ένα πόδι μέσα στο λεγόμενο δόγμα Giedroyc-Mieroszewski, που πλευρές: οικονομικά, δέσποσε στη μετακομμουνιστική της εποχή, και με το γεωπολιτικά και από άλλο έξω. Συνεπής με το δόγμα, υπήρξε αναμφίβολα η άποψη φήμης». χώρα που προσέφερε απλόχερα βοήθεια στην Ουκρανία μετά τη ρωσική εισβολή. Οι τριβές μεταξύ των δύο χωρών άρχισαν όταν οι Πολωνοί αγρότες αισθάνθηκαν ότι απειλούνται από τον ουκρανικό ανταγωνισμό εντός της Ε.Ε., απαιτώντας και επιτυγχάνοντας προστατευτικά μέτρα. Μέλος του ΝΑΤΟ και της Ε.Ε., με πενταπλάσιο ΑΕΠ από το ουκρανικό, η Βαρσοβία δύσκολα βλέπει ως ισότιμο εταίρο την Ουκρανία, όπως απαιτεί το δόγμα Giedroyc-Mieroszewski. Επιπλέον, διεκδικεί πιεστικά μια θέση στις μελλοντικές διαπραγματεύσεις για το ουκρανικό, σύμφωνα τουλάχιστον με δηλώσεις του υπουργού Εξωτερικών Ράντοσλαβ Σικόρσκι. Οι ιστορικοί μάς λένε ότι οι εθνικισμοί μπορούν να οδηγήσουν σε ανεπιθύμητες καταστάσεις. Ουκρανία και Πολωνία πλειοδοτούν σε εθνικιστική ρητορεία. Εύκολα τα πάθη φουντώνουν, δύσκολα καταστέλλονται. Υπάρχει και ένα πρόβλημα ουσίας. Ο Κίριλο Μπουντάνοφ δήλωσε ότι «κανείς δεν θα επιβάλει ξανά στους Ουκρανούς ποιους ήρωες να τιμούν, ποιες γιορτές να γιορτάζουν ή ποια ιστορία να μελετούν. Οι πρόγονοί μας πάλεψαν επί αιώνες για αυτό το δικαίωμα στην ελευθερία επιλογής και στην εθνική ανεξαρτησία, και ακριβώς για αυτό το δικαίωμα χύνουν σήμερα το αίμα τους οι πολεμιστές μας. Η μνήμη τους πρέπει να ζει για πάντα» (τουίτ στο X, 28.06.2026). Βραχυπρόθεσμα, αυτά ακούγονται ωραία. Αλλά η εικόνα του γονατισμένου Ζελένσκι στον τάφο του Αντρίι Μέλνικ είναι ήδη μέρος της ιστορικής μνήμης. Είναι αυτός ο ίδιος Μέλνικ που τον Ιούλιο του 1941 είπε: «Πιστεύουμε ότι η νέα τάξη πραγμάτων του Αδόλφου Χίτλερ στην Ευρώπη είναι η πραγματική τάξη πραγμάτων και ότι η Ουκρανία είναι μία από τις πρωτοπορίες».

Καθηγητής (αφ.), Πολυτεχνείο Ξάνθης ΔΠΘ

ΝΕΟΣ ΑΓΝΩΣΤΟΣ ΚΟΣΜΟΣ

LiFO 02.07.26

15

TAL K OF THE TOWN

53' Ηρώ Μπέζου με την

συν εν τ ευ ξη: α ργυρώ μποζών η | φ ω τ ο γ ραφ ιε σ: ε β ιτα σκ ου ρλετ η

Ένα από τα πιο πολυσυζητημένα έργα του Ευριπίδη, η «Άλκηστις», ανεβαίνει στην Επίδαυρο σε λίγες μέρες, με την Ηρώ Μπέζου στον ομώνυμο ρόλο. Με αυτή την αφορμή μιλήσαμε μαζί της για τα ζητήματα που εγείρει αυτό το σατυρικό δράμα και τον τρόπο που τα προσέγγισε.

16

LiFO

02.07.26

είναι η πέμπτη φορά που η ηρώ μπέζου, μια ηθοποιός από τις πιο ταλαντούχες της γενιάς της, θα παίξει στην Επίδαυρο. Αυτήν τη φορά υποδύεται μια αινιγματική ηρωίδα με ισχυρή σκηνική παρουσία, που πεθαίνει με τη θέλησή της, για να σώσει από τον θάνατο τον άνδρα της, Άδμητο, βασιλέα των Φερών. Τη σώζει ο Ηρακλής, αλλά παραμένει βυθισμένη σε μια μυστηριώδη σιωπή. «Δεν θα τον έλεγα πρωταγωνιστικό τον ρόλο της Άλκηστης. Αν και είναι το κεντρικό πρόσωπο δραματουργικά, και πρόκειται για κάτι εξαιρετικά απαιτητικό και δύσκολο, δεν είναι αυτή που κουβαλάει το έργο. Ο συγγραφέας δίνει το όνομά της στον τίτλο του έργου ως επισήμανση, σαν να θέλει να υποδείξει πού πρέπει να εστιάσει ο θεατής», λέει η Ηρώ Μπέζου, εξηγώντας τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζει τον συγκεκριμένο ρόλο, μέσα από τη διφυή υπόσταση του έργου, που ισορροπεί μεταξύ τραγωδίας και σατυρικού δράματος. «Το πώς προσεγγίζω τον ρόλο νομίζω ότι είναι καθαρό. Θα έλεγα ότι στο πρόσωπο της ηρωίδας και κάποιων άλλων προσώπων έχει ανατεθεί το τραγικό κομμάτι – αν το έργο τέλειωνε με τον θάνατο της Άλκηστης, θα μπορούσε να είναι τραγωδία, οπότε εγώ έτσι κι αλλιώς συνομιλώ πιο πολύ με αυτό το κομμάτι. Δεν θα μπορούσε να γίνει αλλιώς, αφού πρόκειται για μια ηρωίδα που βγαίνει στη σκηνή για να πεθάνει. Αυτή είναι μια καινοτομία που δεν συναντάμε πουθενά αλλού στις σωζόμενες τραγωδίες. Βέβαια, εκ των πραγμάτων εμείς συνομιλούμε με την παράσταση, όχι με το έργο, δηλαδή ο σκηνοθέτης και οι δραματουργοί αποφασίζουν πώς θα το διαχειριστούν και εμείς συνεννοούμαστε με αυτούς». Μιλώντας για την Άλκηστη, δεν μπορεί παρά να σημειώσουμε τον τρόπο με τον οποίο ο Ευριπίδης παρουσιάζει την ηρωίδα. Έχοντας υπόψη μας ως αναφορά το πώς παρουσιάζει σε άλλα έργα του τις γυναίκες, με τρόπο που δεν είναι πάντα τιμητικός, εδώ έχουμε από γραφής μια γυναίκα-ιδανικό πρόσωπο, πρότυπο συζύγου και μητέρας, που βγαίνει από το πλαίσιο της σιωπής και μιλά δημόσια. Η ίδια γυναίκα, όταν επιστρέφει πια από τον Άδη, δεν ξαναμιλά, μένει σιωπηλή, κρατά μια στάση που κρύβει ένα μυστήριο για καλλιτέχνες και μελετητές, ένα σχόλιο για το πλαίσιο μέσα στο οποίο λειτουργεί μια γυναίκα στην εποχή της και το πώς εκφράζεται. «Αυτή η σιωπή είναι πολύ ενδιαφέρουσα. Δεν ξέρω αν ήταν στις προθέσεις του Ευριπίδη, αλλά το κάνει ούτως ή άλλως. Ωστόσο, το έργο σίγουρα δεν μπορεί να καταλήξει στην εξιδανίκευση της Άλκηστης, γιατί αυτό που συμβαίνει είναι μια υπέρβαση σε ένα πλαίσιο αντιηρωικό, που αφορά όλα τα πρόσωπα. Αυτή η διάσταση κάνει το έργο και κωμικό». Η Ηρώ Μπέζου είναι μια γυναίκα του 21ου αιώνα που ξεκίνησε να εργάζεται ως ηθοποιός στα 21 της χρόνια. Στην πορεία, η γενιά της συνάντησε μεγάλες αλλαγές, είδε να γίνεται ισχυρός ο λόγος των γυναικών, που σήμερα ακούγονται περισσότερο από ποτέ, τουλάχιστον σε κάποιες κοινωνίες. Θα μπορούσε ένα πρόσωπο σαν την Άλκηστη να συγκινήσει μια σύγχρονη γυναίκα; «Σε ό,τι αφορά τις γυναίκες στην εποχή μας, γίνεται σίγουρα μια μετάβαση που εύχομαι να συνεχιστεί, ένα βήμα για κάτι καλύτερο. Υπάρχουν κάποια πράγματα που έχουν να κάνουν με την κοινωνία και κάποια που έχουν να κάνουν με την ίδια τη φύση μας. Λέγοντας “φύση” εννοώ τις διαφοροποιήσεις που υπάρχουν στα δύο φύλα, οι οποίες θεωρώ ότι λίγο πολύ παραμένουν σταθερές, και αυτό μας κάνει να βλέπουμε ακόμα με ενδιαφέρον αυτά τα έργα. Το ότι η ζωή μιας γυναίκας έχει μικρότερη αξία από τη ζωή ενός άντρα είναι κάτι που θεωρείται κάπως δεδομένο. Αλλά αυτό που εμένα με συγκινεί πολύ είναι ότι στη σκηνή βγαίνει μια μητέρα που συνεχώς επαναφέρει αυτή της την ιδιότητα. Και είναι μια μητέρα η οποία επέλεξε να αφήσει τα παιδιά της, για να μη μείνουν χωρίς πατέρα. Εγώ θεωρώ ότι στην πορεία το μετανιώνει, αμφισβητεί αυτή την επιλογή της. Λέγεται και ξεκάθαρα, “φεύγω χωρίς να θέλω”. Από τη μια δεν είναι απαραίτητο να της ασκήθηκε πίεση για να πάρει αυτή την απόφαση, από την άλλη, κοινωνικά, έμμεσα, της ασκήθηκε. Νομίζω ότι, πέρα από τη φρίκη τού να αφήσεις αυτή τη ζωή για μια άλλη που κανένας μας δεν ξέρει και όλοι υποθέτουμε, συνειδητοποιεί στην πορεία ότι τον Άδμητο, τον σύζυγό της, τον έχει δει ως παιδί της περισσότερο και από τα ίδια της τα παιδιά. Πιστεύω ότι έγινε η μάνα του, και με αυτή την ιδιότητα, του γονιού, του δίνει τη ζωή της για να τον προστατεύσει, αφήνοντας εκτεθειμένα τα παιδιά της, κυρίως την κόρη της, όπως διευκρινίζει – αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, ότι η κόρη της είναι μόνη και ενδεχομένως απροστάτευτη πια χωρίς τη μητέρα. Είναι κάπως σαν να έχει προδώσει σε έναν μικρό βαθμό τα παιδιά της, θυσιάζοντας τον εαυτό της. Αυτό μου φαίνεται το πιο συγκινητικό από όλα. Αυτό την κάνει βέβαια να έχει και έναν πολύ πιο σύνθετο και αντιφατικό χαρακτήρα, που πάει πολύ πέρα από ένα πρώτο επίπεδο ανάγνωσης. Άλλωστε, είναι η μόνη που κάνει μια υπέρβαση στο έργο, αυτό είναι αδιαμφισβήτητο. Σε ένα κείμενο που όλοι λένε “θέλω να ζήσω”, “θέλω να πλουτίσω”, “θέλω να είμαι ασφαλής”, “θέλω να είμαι καλά”, κάνει ένα τόσο μεγάλο άλμα. Σήμερα, σε μια εποχή κυνισμού που όλοι νιώθουμε ότι απειλούμαστε, είμαστε καχύποπτοι, που προηγείται ο εαυτός μας, που αν κάνει κάποιος μια υπέρβαση, τείνουμε να την υποτιμήσουμε, η Άλκηστη είναι το πρότυπο της ανιδιοτέλειας που μας λείπει. Λέει “δεν θα άντεχα να ζω χωρίς να το έχω κάνει”, ακόμα κι αν αυτό γίνεται με τεράστιο φόβο και πόνο. Kι αυτό είναι κάτι που μας αφήνει άναυδους». Στο ανέβασμα του Δημήτρη Καραντζά, η δραματουργία φωτίζει το κομμάτι της γυναικείας παρουσίας και με μικρά εμβόλιμα κείμενα. Υπάρχουν γυναίκες στον Χορό, που αποτελείται και από άντρες, και μάλιστα μεγαλύτερης ηλικίας, ενώ γυναίκα είναι και αυτή που ερμηνεύει τον ρόλο του Θανάτου, κάτι που έχει επίσης μεγάλη σημασία. Η παράσταση φωτίζει το γεγονός ότι μια γυναίκα φτάνει στο μάξιμουμ της γενναιοδωρίας και της αυτοθυσίας, είναι το πρότυπο της καλής γυναίκας. «Είναι καθαρό ότι θυσιάζουμε μια γυναίκα και φαντάζομαι ότι μια γυναίκα που θα δει την παράσταση ή θα θυμώσει ή θα συγκινηθεί· οπωσδήποτε θα αναρωτηθεί. Γιατί από τη στιγμή και μόνο που γίνεται η ερώτηση από τον σύζυγό της (“θες να δώσεις τη ζωή σου για μένα;”), η ρήξη έχει συμβεί ήδη μεταξύ αυτού του ζευγαριού. Άρα και η ιδιότητά της ως γυναίκας, ως βασίλισσας, ως συζύγου έχει ήδη καταστραφεί. Οπότε, είναι και σαν μια λύτρωση η αποχώρηση από τη ζωή, με εξαίρεση την ιδιότητά της μητέρας, που την τονίζει συνέχεια, γι’ αυτό και την επαναφέρω. Και το ότι την ξαναφέρνουν από τον Κάτω Κόσμο, σίγουρα δεν μπορεί από το κοινό να ιδωθεί ως ένα ευτυχές τέλος, ούτε από τους άντρες ούτε από τις γυναίκες. Γιατί αυτό καταργεί την πράξη της», λέει. Όπως ήδη αναφέραμε, η ηρωίδα, επιστρέφοντας από τον Κάτω Κόσμο, και έχοντας την εμπειρία του πια, σιωπά. «Για μένα αυτό είναι ένα γοητευτικό κομμάτι του έργου, η επιστροφή της είναι κάτι σχετικό. Ο Άδμητος την αποκαλεί “μορφή και σώμα της γυναίκας μου”, δηλαδή εικόνα της – σαν να επιστρέφει ένα φάντασμα. Για μένα έχει πολύ μεγάλο ενδιαφέρον το τι σημαίνει επιστρέφω σε κάτι και με ποια μάτια μπορείς να ξαναδείς τον κόσμο που άφησες. Όλα συμβαίνουν σε ένα 24ωρο: αυτή η γυναίκα φεύγει από τη ζωή και ενώ μιλάει για το κρεβάτι της που θα αποχωριστεί, αναρωτιέται ποια γυναίκα θα κοιμηθεί στο εξής σε αυτό, επιστρέφει σε αυτό τελικά στο τέλος της ημέρας, αλλαγμένη όμως. Είναι μια άλλη γυναίκα, αλλά με τη δική της μορφή. Είναι με έναν τρόπο μια μικρογραφία όλων των τραυματικών γεγονότων που μπορεί να μας συμβούν. Δεν θέλω, φυσικά, να κάνω συγκρίσεις με την κάθοδο στον Κάτω Κόσμο, αλλά όλοι μας έχουμε ξαναγεννηθεί μέσα από πράγματα που μας σημαδεύουν, βλέποντας τον κόσμο με άλλα μάτια». Μιλώντας για το κεντρικό δίλημμα του έργου, η Ηρώ Μπέζου αναφέρει την αξία της ζωής και πώς μετριέται. « Ένα ερώτημα που τίθεται συχνά είναι πόσο βαραίνει ο θάνατος του γέρου και πόσο του νέου. Όσα χρόνια κι αν έχεις να ζήσεις ποσοτικά, ποιοτικά η ζωή είναι μία. Σίγουρα υπάρχει ένα δίλημμα που σχετίζεται με την ηλικία. Επίσης, το αν υπάρχει κάτι για το οποίο αξίζει να πεθάνει κανείς. Ιδιαίτερα το αν όλες οι ζωές έχουν την ίδια αξία το έχουμε ζήσει και με την πανδημία. Όπως συμβαίνει με όλα τα μεγάλα ερωτήματα, έτσι και σε αυτό το έργο μένουν πολλά αναπάντητα, γι’ αυτό πιστεύω ότι έχει μεγάλο ενδιαφέρον: ο καθένας θα το προσεγγίσει από τη δική του μεριά, ακόμα κι αν δεν βρει καμιά δικαίωση».

Σε μια εποχή κυνισμού, που όλοι νιώθουμε ότι απειλούμαστε, που είμαστε καχύποπτοι, που προηγείται ο εαυτός μας, η Άλκηστη είναι το πρότυπο της ανιδιοτέλειας που μας λείπει.

Ευριπίδη, «Άλκηστις» 17-18/7, Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου

LiFO 02.07.26

17

18

LiFO

02.07.26

s k l ire s a l it h e i e s.l ifo.gr

LiFO OnDemand

ΣΚ Λ ΗΡΕΣ Α Λ Η ΘΕΙΕΣ

* Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΞΕΚΙΝΗΣΕ ΜΕ ΑΙΜΑ ΚΑΙ ΘΑ ΤΕΛΕΙΩΣΕΙ ΜΕ ΑΙΜΑ *

Η Σκληρή Αλήθεια για τον

ΘΈμο ΑναστασιΆδη

Η Σκληρή Αλήθεια για τον Θέμο Αναστασιάδη Πρεμιέρα αυτό το Σάββατο για τα podcasts OnDemand της LiFO με τον Άρη Δημοκίδη Με την τριλογία podcasts «Η Σκληρή Αλήθεια για τον Θέμο Αναστασιάδη» από τον Άρη Δημοκίδη κάνει πρεμιέρα το Σάββατο 4 Ιουλίου η πλατφόρμα LiFO OnDemand. Το premium ηχητικό ντοκιμαντέρ του Άρη Δημοκίδη για τον αμφιλεγόμενο δημοσιογράφο και την Ελλάδα των τελευταίων 50 ετών ακούγεται σαν μια αστυνομική ιστορία με στοιχεία θρίλερ και μαύρης κωμωδίας και είναι χωρισμένο σε τρία μέρη, με συνολική διάρκεια έξι ωρών: «Το Πρώτο Θέμα», «Το σκάνδαλο Ζαχόπουλου», «Το συμβόλαιο θανάτου». Η ιστορία του Θέμου Αναστασιάδη είναι και η ιστορία της Ελλάδας των τελευταίων 50 ετών. Είναι δεκαετίες θριάμβων και καταστροφών, σκανδάλων και μυστηρίων που μπλέκουν τα ΜΜΕ με την πολιτική, τα χρήματα με το έγκλημα, τη διασημότητα με τον θάνατο. Ο Θέμος Αναστασιάδης ξεκίνησε ως ταλαντούχος δημοσιογράφος του οικονομικού ρεπορτάζ και έγινε διάσημος παρουσιαστής της prime-time στην τηλεόραση και εκδότης της δημοφιλέστερης εφημερίδας της χώρας. Όμως, για να τα πετύχει όλα αυτά, πέρασε διά πυρός και σιδήρου, παίρνοντας αμφιλεγόμενες αποφάσεις και ζώντας επικίνδυνα. Στην τριλογία του Άρη Δημοκίδη φωτίζονται για πρώτη φορά σε τέτοιον βαθμό όλες οι περιπέτειές του: από τις αντιδράσεις για τη στήλη «Μαύρη Τρύπα» (και το γιαούρτωμά του μέσα στα γραφεία της «Ελευθεροτυπίας»!), τη συνεργασία του με τον Μάκη Τριανταφυλλόπουλο για τη δημιουργία του «Πρώτου Θέματος», τις κόντρες του με τον Νίκο Χατζηνικολάου και τον Γιώργο Μπόμπολα, τη δολοφονία του Σωκράτη Γκιόλια, μέχρι τον αληθινό λόγο για τον οποίο πηγαινοερχόταν στην Ελβετία, τα 5 εκατομμύρια ευρώ σε μαύρες σακούλες, την προβολή της Χρυσής Αυγής απ’ την εφημερίδα του και το σκάνδαλο Ζαχόπουλου με το ροζ DVD (την απόπειρα αυτοκτονίας και το πολιτικό θρίλερ με τον ίδιο στον ρόλο του «κομιστή»). Παράλληλα, μέσα από δεκάδες συνεντεύξεις και έρευνα μηνών φωτίζονται οι υπόγειες σχέσεις μεγαλοεκδοτών με κυβερνήσεις, παρουσιαστών με κανάλια, αλλά και η ιδιαίτερη ψυχοσύνθεση του Θέμου Αναστασιάδη, μαζί με τα μυστικά της επιτυχίας του αλλά και των καταστροφών του. Τα νέα επεισόδια της σειράς «Σκληρές Αλήθειες On Demand» θα κάνουν πρεμιέρα το πρώτο Σάββατο κάθε μήνα και η τιμή θα είναι €1,99 ευρώ (+ΦΠΑ) ανά podcast. Το πρώτο podcast «Η Σκληρή Αλήθεια για τον Θέμο Αναστασιάδη» θα είναι διαθέσιμο για μόλις 48 ώρες από την πρεμιέρα του στη φιλική τιμή των €0,99 ευρώ (+ΦΠΑ). Διευκρινίζεται ότι στην τιμή συμπεριλαμβάνονται και τα τρία μέρη του podcast, συνολικής διάρκειας 6 ωρών.

LiFO 02.07.26

19

ΛΙΓΟ

ΠΡΙΝ

Η

ΣΠΟΥΔ ΑΙΑ

ΒΡΕΤΑΝΗ

Μ ΟΥΣΙΚΟΣ

ΕΜ ΦΑΝΙΣΤΕΙ

ΣΤΗΝ

ΑΘΗΝΑ

ΣΤΙΣ

ΚΕΙΜΕΝΟ: Μ ΑΡΙΑ ΠΑΠΠΑ 20

LiFO/ΜΟΥΣΙΚΗ

02.07.26

14

ΙΟΥΛΙΟΥ

ΣΤΟ

ΠΛ ΑΙΣΙΟ

ΤΟΥ

EJEK T

FESTIVAL,

ΜΙΛ Α

ΑΠΟΚ ΛΕΙΣΤΙΚ Α

ΣΤΗ

LiFO.

Φ ΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: HARRIET BOLS LiFO 904

02.07.26

21

… Η θερμοκρασία στο Λονδίνο έχει ξεπεράσει τους 35 βαθμούς. Είναι η πιο ζεστή μέρα του Ιουνίου και για μια πόλη που δεν είναι μαθημένη στη ζέστη η ατμόσφαιρα θα πρέπει να είναι αποπνικτική. «Συγγνώμη, μόλις άνοιξα τον ανεμιστήρα. Με ακούς καλά;», λέει η Φλόρενς Γουέλς προτού ξεκινήσει η κουβέντα μας μέσω Zoom. Δεν ανοίγει την κάμερα επειδή πίσω της οι βαλίτσες είναι ανοιχτές και τα ρούχα της είναι πεταμένα παντού. Σε λίγες ώρες θα βρίσκεται ξανά στον δρόμο για άλλη μία περιοδεία. «Το σπίτι έχει γίνει χάος, αλλά φεύγουμε σύντομα», λέει γελώντας. … Η εικόνα αυτή έρχεται σε πλήρη αντίθεση με το επικό σύμπαν που έχει χτίσει όλα αυτά τα χρόνια μέσα από τη μουσική της. Για περισσότερες από δύο δεκαετίες, μοιάζει να κινείται ανάμεσα σε δύο κόσμους. Από τη μία βρίσκεται η καθημερινότητα της πόλης, τα σπίτια, οι δρόμοι του Νότιου Λονδίνου, όπου μένει τα τελευταία χρόνια. Από την άλλη, οι θεότητες, οι προφητείες και τα τελετουργικά, βγαλμένα απευθείας από το βρετανικό folk horror αλλά και από τις αρχαίες μυθολογίες, που έχουν μετατρέψει τους δίσκους των Florence + The Machine σε κάτι πολύ περισσότερο από απλά indie rock άλμπουμ. … «Προσπαθώ πάντα να βάζω κάτι πολύ οικείο δίπλα σε κάτι μυθικό», εξηγεί. «Είναι σαν να κάνεις συνεχώς zoom out σε τεράστιες ιδέες, αλλά θεωρώ πολύ σημαντικό να επιστρέφεις σε πράγματα που είναι παράξενα και πολύ συγκεκριμένα για σένα. Στην πραγματικότητα, αυτά είναι που συνήθως αγγίζουν περισσότερο τους ανθρώπους. Είναι πάντα εκείνοι οι περίεργοι στίχοι που λες “αυτό αποκλείεται να το νιώθει κάποιος άλλος” και τελικά όλοι λένε “ναι, το καταλαβαίνω”. Επίσης, για να μην καταλήξω καρικατούρα του ίδιου μου του εαυτού, θεωρώ σημαντικό να “σπάω” κατά διαστήματα αυτήν τη μυθολογία. Πρέπει να κινείσαι ανάμεσα στο πραγματικό και το φανταστικό. Για να μοιάζει κάτι μαγικό, χρειάζεται να περιέχει και κομμάτια της πραγματικότητας». … Για την ίδια, η μυθολογία δεν αποτελεί αισθητική επιλογή ούτε λογοτεχνικό στολίδι. Είναι ένας μηχανισμός διαχείρισης καταστάσεων, ένα εργαλείο για την κατανόηση όσων συμβαίνουν γύρω της. «Όταν συμβαίνουν μεγάλα ή επώδυνα πράγματα στη ζωή μου, αν μπορέσω να τους δώσω τη μορφή ενός μύθου ή μιας ιστορίας, μπορώ να τα αποδεχτώ. Είναι ένας τρόπος να βγάζω νόημα από τον κόσμο». ‡‡‡ … Ίσως γι’ αυτό η ελληνική μυθολογία είναι διαρκώς παρούσα στο έργο της. Η Περσεφόνη, ο Μίδας, η Κασσάνδρα, ο Τάνταλος, ο Τειρεσίας εμφανίζονται στο έργο της ως σύγχρονες αλληγορίες για τη φήμη, την απώλεια, την επιθυμία και το τίμημα της επιτυχίας. … Η σχέση της με τους ελληνικούς μύθους ξεκίνησε πολύ πριν γίνει γνωστή. «Μία από τις πιο έντονες παιδικές μου αναμνήσεις είναι ένα graphic novel με ελληνικούς μύθους. Είχα κυριολεκτικά εμμονή με αυτούς. Ασχολούμαι με την ελληνική μυθολογία από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου». … Η Περσεφόνη συνεχίζει να την ακολουθεί μέχρι σήμερα, ακόμη και κυριολεκτικά. Φοράει ένα κολιέ με τη μορφή της και εξηγεί ότι πάντα τη γοήτευε η διπλή φύση της θεάς. «Είναι ταυτόχρονα η θεά της άνοιξης και του Κάτω Κόσμου. Συμβολίζει τη ζωή και τον θάνατο μαζί. Πάντοτε ένιωθα μια ιδιαίτερη έλξη προς εκείνη». … Ακόμη όμως κι όταν δεν γράφει για θεότητες, οι λέξεις αποκτούν για εκείνη μυστικιστική διάσταση. Η έμπνευση δεν έρχεται μόνο από βιβλία ή ποιήματα αλλά από επιγραφές, συνθήματα και τυχαίες φράσεις στους δρόμους του Λονδίνου, «από τα πιο

απρόσμενα μέρη», όπως μου αναφέρει. «Κοντά στο σπίτι μου υπάρχει ένα απλό συνεργείο αυτοκινήτων. Πάνω στην πρόσοψή του γράφει μόνο τη φράση “God is able” (“Ο Θεός μπορεί”). Τη βλέπω κάθε μέρα και αυτό το συνηθισμένο συνεργείο έχει μετατραπεί, μέσα στο μυαλό μου, σε έναν σχεδόν μυστικιστικό τόπο μόνο και μόνο εξαιτίας αυτών των λέξεων». … Το ίδιο συνέβη με μια καλλιτεχνική εγκατάσταση που είδε στην πρόσοψη μιας πολυκατοικίας όταν έκανε ποδήλατο ως έφηβη στο Camberwell, όπου μεγάλωσε. Η επιγραφή «No one is not loved» («Δεν υπάρχει κανείς που να μην αγαπιέται») παραμένει στον ίδιο τοίχο εδώ και είκοσι χρόνια. «Με ενέπνευσε όταν ήμουν δεκαεπτά και συνεχίζει να με εμπνέει μέχρι σήμερα». … Για εκείνη, οι λέξεις είναι λίγο σαν ξόρκια. Αναφέρεται στον Μαρσέλ Ντισάν και τον τρόπο που αντιλαμβανόταν την τέχνη: έδινες έναν τίτλο σε κάτι και ξαφνικά γινόταν έργο τέχνης. «Οι λέξεις έχουν μια ιδιαίτερη δύναμη που μπορεί να αλλάξει την αντίληψή μας». ‡‡‡ … Αυτό εξηγεί ίσως και γιατί δεν μπόρεσε ποτέ να περιορίσει τη μουσική της σε ένα συγκεκριμένο είδος. Indie rock, baroque pop, folk, ηλεκτρονική μουσική, gospel, art pop. Όλοι οι χαρακτηρισμοί μοιάζουν ανεπαρκείς. «Μερικές φορές νιώθω άβολα που η μουσική μου δεν ανήκει σε κάποιο συγκεκριμένο είδος», παραδέχεται γελώντας. «Με ρωτούν τι μουσική κάνω και δεν ξέρω τι να απαντήσω. Για χρόνια πίστευα ότι έπρεπε να βρω μια ταυτότητα. Αλλά ποτέ δεν τα κατάφερα. Αγαπώ την pop, αγαπώ την ηλεκτρονική μουσική, αγαπώ το rock. Το μόνο που με ενδιαφέρει πραγματικά είναι αν κάτι μου δημιουργεί συναισθήματα». … Είναι εντυπωσιακό ότι ύστερα από είκοσι χρόνια καριέρας εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τη δημιουργία με την ίδια αβεβαιότητα που είχε στις αρχές. «Νόμιζα πως όσο περνούν τα χρόνια θα γίνεται πιο εύκολο. Αντιθέτως, γίνεται όλο και πιο δύσκολο. Όσο μεγαλώνεις, μαθαίνεις περισσότερα για τον εαυτό σου. Γίνεσαι πιο απαιτητικός. Παράλληλα, προσπαθείς να μην επαναλαμβάνεσαι. Δεν θέλεις να επαναλάβεις ούτε τις επιτυχίες σου ούτε τα λάθη σου. Στην αρχή, όταν δεν είχα καμία ιδέα για το πώς “πρέπει” να γράφεται ένα τραγούδι, όλα ήταν εντελώς ελεύθερα. Ήταν μια καθαρή έκφραση χαράς. Τώρα όμως υπάρχουν στιγμές που σκέφτομαι: “Αυτό το έχω κάνει ήδη. Επιτρέπεται να το ξανακάνω;” Είναι σαν να βρίσκομαι διαρκώς σε διάλογο με το ίδιο μου το έργο, προσπαθώντας να μη δημιουργήσω ξανά το ίδιο πράγμα αλλά να ανακαλύψω κάτι καινούργιο που θα με ενθουσιάσει. Ίσως όμως αυτό σημαίνει απλώς ότι εξακολουθώ να νοιάζομαι πραγματικά. Δεν υπήρξε ποτέ στιγμή που να μη με ένοιαζε το αποτέλεσμα ή να μην ήμουν τελειομανής στη δουλειά μου». … Παρ’ όλα αυτά, η αφετηρία παραμένει ίδια, όπως όταν ήταν παιδί και έγραφε ποιήματα. «Σχεδόν πάντα οι λέξεις έρχονται πρώτες. Πολλές φορές φτάνω στο στούντιο έχοντας ήδη έτοιμη ολόκληρη την ιστορία. Οι λέξεις ήταν πάντα το σημείο εκκίνησης». Και η σχέση της με τη φωνή της έχει αλλάξει. Σήμερα θεωρεί πως είναι τεχνικά καλύτερη από ποτέ, αλλά ταυτόχρονα περισσότερο συνειδητοποιημένη. … Μάλιστα, η Αθήνα βρίσκεται πλέον χαραγμένη επάνω της και κυριολεκτικά. Στην τελευταία «Υπάρχουν βραδιές που νιώθω πως η φωνή είναι δώρο από τον Θεό και απλώς περνά μέσα από της επίσκεψη έκανε ένα τατουάζ με τον τίτλο του τραγουδιού «No Choir» και δίπλα μια αψίδα, εμένα. Υπάρχουν όμως και άλλες που αισθάνομαι σαν αθλήτρια που προσπαθεί να κάνει σωστά ώστε, όπως λέει, «να έχω πάντα μαζί μου μια ανάμνηση της Αθήνας». … Αν υπάρχει ένας μύθος τη δουλειά της. Οι καλύτερες συναυλίες είναι εκείνες στις οποίες δεν σκέφτομαι καθόλου ότι που επιστρέφει ξανά και ξανά στη σκέψη της, αυτός είναι της Κασσάνδρας. Όχι τυχαία. Το «Dance τραγουδάω». Το πιο δύσκολο, όπως λέει, είναι ότι πλέον ο κόσμος περιμένει από εκείνη να είναι Fever» περιστρέφεται γύρω από την προφητεία και το βάρος της γνώσης. «Αυτό που αγαπώ στους κάθε βράδυ η Φλόρενς Γουέλς που έχει στο μυαλό του. « Ήταν πιο εύκολο όταν ο κόσμος πίστευε ελληνικούς μύθους και στις τραγωδίες είναι ότι σχεδόν κάθε χάρισμα συνοδεύεται από μια κατάρα. ότι δεν τραγουδούσα ιδιαίτερα καλά. Τότε όλοι εκπλήσσονταν». … Ένας από τους σταθμούς της Ως περφόρμερ, το νιώθω αυτό πολύ έντονα». … Καθώς κλείνουμε, τη ρωτάω ποια θα ήθελε να νέας περιοδείας της είναι για μία ακόμα φορά η Αθήνα. Θα παίξει στο ΟΑΚΑ στις 14 Ιουλίου, είναι η μουσική της παρακαταθήκη. Κάνει μια μικρή παύση και απαντάει: «Θυμάμαι ιδιαίτερα στο πλαίσιο του Ejekt Festival. Η Ελλάδα δεν φαίνεται να αποτελεί απλώς έναν σταθμό των την περίοδο του “High as Hope”, γύρω στο 2017 ή το 2018. Η ερώτηση που μου έκαναν συνεχώς περιοδειών της, είναι ένας τόπος στον οποίο επιστρέφει νοερά πολύ συχνότερα απ’ όσο θα ήταν: “Πώς είναι να είσαι γυναίκα headliner σε φεστιβάλ;”. Ήταν κάτι τόσο ασυνήθιστο εκείνη περίμενε κανείς. Η εμφάνισή της στο Ηρώδειο το 2019 παραμένει μία από τις σημαντικότερες την εποχή. Πολλές φορές έφτανα σε ένα φεστιβάλ και μου έλεγαν εκείνη τη μέρα ότι ήμουν η στιγμές της ζωής της. « Ήταν πραγματικά ένα όνειρο. Την προηγούμενη ήμερα είχαμε επισκεφτεί πρώτη γυναίκα που είχε κλείσει ποτέ ως headliner. Δεν το γνώριζα καν προτού φτάσω. Σήμερα τον ναό της Αθηνάς και κατά τη διάρκεια της συναυλίας πέταξε μια κουκουβάγια πάνω από με χαροποιεί αφάνταστα να βλέπω όλο και περισσότερες γυναίκες να βρίσκονται σε αυτήν τη την Ακρόπολη. Νιώσαμε σαν να ήταν μαζί μας η ίδια η Αθηνά». Δεν έκρυψε ποτέ ότι προτιμά θέση. Αν μπορώ να αφήσω κάτι πίσω μου, θα ήθελα να είναι το ότι βοήθησα, έστω και λίγο, να να περνά τις διακοπές της σε αρχαιολογικούς χώρους παρά σε παραλίες. «Είμαι φανατική της ανοίξει αυτή η πόρτα. Να δείξω ότι ο κόσμος θέλει να βλέπει γυναίκες headliners στα φεστιβάλ αρχαίας ιστορίας. Αυτές είναι οι ιδανικές διακοπές για μένα». ‡‡‡ όσο ακριβώς θέλει να βλέπει και άνδρες». ¶

22

LiFO/ΜΟΥΣΙΚΗ

02.07.26

«Οι καλύτερες συναυλίες είναι εκείνες στις οποίες δεν σκέφτομαι καθόλου ότι τραγουδάω. Ήταν πιο εύκολο όταν ο κόσμος πίστευε ότι δεν τραγουδούσα ιδιαίτερα καλά. Τότε όλοι εκπλήσσονταν».

LiFO 904

02.07.26

23

Εννέα νέοι ζωγράφοι μιλάνε για την τέχνη τους σήμερα. Η ζωγραφική είναι το πεδίο τους, μεταμόρφωσε τη ζωή τους, είναι τρόπος ζωής, ολοκλήρωσης, μια ανάγκη αναζήτησης του εαυτού και του κόσμου γύρω τους, των ονείρων και των επιθυμιών τους. Εννέα νέοι ζωγράφοι ανοίγουν τα στούντιο και τους κόσμους τους.

ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ

24

LiFO/ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: ΠΑΡΙΣ ΤΑΒΙΤΙΑΝ

02.07.26

Η ε λ έ ν η τ ω μ α δ ά κ η δουλεύει κυρίως με τη ζωγραφική αλλά και με βίντεο, ήχο και κείμενο. Το ενδιαφέρον της μετατοπίζεται από το να πει στο να γίνει η ίδια η φωνή που μιλά. Αυτό που αρθρώνεται κινείται ανάμεσα στο τίποτα και στα πάντα. «Για ποιο θέµα να τολµήσω να ισχυριστώ πως µιλά η δουλειά µου; Η δουλειά µου δεν µιλάει. Δεν έχω να πω κάτι, απεναντίας, κάνω ό,τι µπορώ για να το βουλώσω. Προσπαθώ να µην αµφισβητώ παραπάνω απ’ όσο µε παίρνει», λέει. ¶ Το έργο της διατηρεί κάτι ακατέργαστο, σχεδόν άγριο. «Στα γραπτά µου, επαναλαµβάνω τα ίδια αποσπάσµατα ξανά και ξανά. Κινούµαι επίµονα και εµµονικά γύρω από ένα µόνο σηµείο, περιµένοντας να εµφανιστεί µια ρωγµή. Επιστρέφω στη ζωγραφική και συµβαίνει το ίδιο. Δεν έχουν µείνει ιστορίες να διηγηθώ», λέει. ¶ «Η εµµονή στο ότι δεν υπάρχει κάτι να ειπωθεί, τίποτα που να λέγεται µε λόγια, παρά µια συνεχής περιστροφή γύρω από το ίδιο σηµείο, οδήγησε το έργο µου. Προχωρά από την παραµόρφωση του νοήματος στην προσπάθεια εξάλειψής του». ¶ Ο Μπέκετ υποστήριξε ότι η ανάγκη για πρόοδο είναι άρρηκτα δεµένη µε την αδυνατότητά της. Η χειρονοµία του σηµειωτού βήµατος στο τέλος του Περιµένοντας τον Γκοντό, βασικό σχήµα του συνολικού του έργου, είναι µια ακριβής αντίδραση στην κατάσταση των πραγµάτων, γράφει ο Αντόρνο. Το έργο του είναι προέκταση του αρνητικού καιρού. Το πλήρωµα της στιγµής µετατρέπεται σε ατελείωτη επανάληψη συγκλίνοντας µε το µηδέν. «Τι έχει όµως να πει αυτού του είδους το αφηρηµένο έργο για τις άθλιες καταστάσεις που ζούµε στον κόσµο σήµερα; Με αυτό το ερώτηµα µε έφερε αντιµέτωπη το θέµα της φετινής Μπιενάλε Θεσσαλονίκης “Όλα πρέπει να αλλάξουν”, το οποίο προσεγγίζω ως κάτι σχεδόν αδύνατο, αλλά µε την ελπίδα πως µέσα από το σµπαράλιασµα του συµβολικού προσεγγίζεται κάτι πιο αρχαϊκό, προ-λεκτικό. Και εκεί, φτάνουμε σε κάτι πιο καθολικό, µια αίσθηση του µαζί, του ότι όλα είµαστε ένα». ¶ Η Ελένη Τωμαδάκη παρουσιάζει την ατομική της έκθεση µε τίτλο « . » στην γκαλερί Gianni Manhattan στη Βιέννη, και παίρνει μέρος στην οµαδική έκθεση «In transit» στο Hellenic Center στο Λονδίνο. ¶

LiFO 904

02.07.26

25

Ανέ στη ς Ι ωά ννο υ, Ri t ual Dan c ers , 140 x17 0 ε κ. , 2 02 5-2 0 26

Για τον α ν έ σ τ η ι ω ά ν ν ο υ η στιγμή που ζωγραφίζει είναι από τις πιο ειλικρινείς στη ζωή του. « Ίσως γι’ αυτό το βλέπω ως ανάγκη», λέει. «Βλέπω τη δουλειά μου ως μια συνεχή διαπραγμάτευση της φόρμας μεταξύ του πραγματικού και του φαντασιακού, μια αναζήτηση σαφήνειας σε έναν κόσμο που συνεχώς μεταβάλλεται». ¶ Ζωγραφίζει από τότε που θυμάται τον εαυτό του, αλλά κάποια στιγμή έγινε απόλυτα ξεκάθαρο ότι η ζωγραφική είναι «βλέμμα», τρόπος σκέψης και αντίληψης του κόσμου γύρω του. Τον απασχολεί το θέμα του χώρου σε σχέση με το σώμα. «Το θέατρο και η δραματουργία συχνά επανέρχονται σε τελάρα μου. Αλλά και αυτή η ανησυχία, η ρευστότητα και η μετάβαση που βιώνουμε σε παγκόσμιο επίπεδο σήμερα περνά αναπόφευκτα και μέσα στις εικόνες. Δεν νομίζω πως κάποιος μπορεί να μείνει έξω από αυτό». ¶ Το πιο δύσκολο στάδιο στη δημιουργία ενός έργου είναι, όπως λέει, «να αποφασίσεις πότε ένα έργο ολοκληρώθηκε». ¶ Για εκείνον, η τέχνη δεν χρειάζεται επεξήγηση αλλά πλαίσιο. «Πιστεύω πως όσο πιο συνεπές είναι το βλέμμα και οι επιλογές ενός καλλιτέχνη, τόσο περισσότερο μπορεί να επηρεάσει τον θεατή χωρίς να τον περιορίζει», λέει. ¶ Ονειρεύεται να έχει τη δυνατότητα να δουλεύει, να παράγει και να συνεχίσει να ζει από τη δουλειά του, ενώ θεωρεί επιτυχία το «να κάνεις μια καλή δουλειά και να νιώσεις γεμάτος, να έχεις ανθρώπους που σε υποστηρίζουν ουσιαστικά». Σε έναν νέο άνθρωπο που θα ήθελε να ασχοληθεί με την τέχνη θα έλεγε να το κάνει κι ας είναι δύσκολος δρόμος. «Αρκεί ένα βήμα τη φορά. Εγώ το αντιλαμβάνομαι ως ανάγκη, αν δεν εκπληρωθεί, θα συνεχίσει να ενοχλεί και να γυρνάει μέσα σου». ¶ Το επόμενο διάστημα θα πάρει μέρος σε κάποιες ομαδικές εκθέσεις, ενώ παράλληλα δουλεύει πάνω σε ένα νέο σώμα δουλειάς που θα παρουσιάσει σύντομα. ¶

26

LiFO/ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ

02.07.26

Ιωάννα Λημνιού, Side Road, λάδι σε λινό, 160x180 εκ., 2025

Οι πίνακες της ι ω ά ν ν α ς λ η μ ν ι ο ύ παρουσιάζουν κλασικές παραστατικές εικόνες και νεκρές φύσεις που αποδίδονται με μια ναΐφ αισθητική, δημιουργώντας μια μοναδική γλώσσα που σχετίζεται με την παραδοσιακή ελληνική εικονογραφία, τη λογοτεχνία, την ποίηση και την παρατήρηση της αστικής ή αγροτικής ζωής. Αναζητά μέσα από αυτή κάτι άυλο, που «αν µπορούσα να το περιγράψω µε λέξεις, ίσως δεν θα µπορούσα να το ζωγραφίσω», λέει. ¶ Στο έργο της την απασχολεί το περιβάλλον και ο τρόπος ζωής, όπως σημειώνει, «ο τρόπος που ζήσαµε και µε ποιον τρόπο θα µπορούσαµε να ζήσουµε».¶ Πιστεύει ότι το πιο σημαντικό στάδιο στη δηµιουργία ενός έργου, η περίοδος που απολαµβάνει περισσότερο ως καλλιτέχνις, είναι «η παρατήρηση εκ του φυσικού και ό,τι αυτό σηµαίνει». ¶ Όταν ρωτώ για τη σημασία των social και την πίεση να ακολουθήσει ένας καλλιτέχνης τις τάσεις, λέει ότι οι πλατφόρµες που χρησιµοποιούµε βοηθούν στην εξωστρέφεια. ¶ Θεωρεί ότι ένα από τα πιο σημαντικά προβλήματα που αντιμετωπίζει σήμερα ένας καλλιτέχνης είναι αυτό της στέγασης. «Το µεγαλύτερο ποσοστό των καλλιτεχνών ζει στην Αθήνα, όπου παράγουν το έργο τους. Πώς είναι να µένεις και να παράγεις έργα στο µεγαλύτερο κέντρο της Ελλάδας; Θα πω δύσκολα. Ίσως θα ήταν καλό να µεριµνήσουµε και για το κοµµάτι των εργαστηρίων. Είναι ένα ζήτηµα που απασχολεί πολλές/-ούς. Σίγουρα µας λείπουν κατάλληλα διαµορφωµένοι χώροι, χωρίς αυτό να σηµαίνει ότι πρέπει να πληρώνουµε αδρά». Θεωρεί επιτυχία να μπορεί να βιοπορίζεται από την τέχνη της. «Να έχεις καλούς συνεργάτες είναι επιτυχία, να µπεις σε συλλογή µουσείου είναι επιτυχία, να έχεις καλούς φίλους είναι ακόµα µεγαλύτερη επιτυχία», λέει. Σε πολύ νέους ανθρώπους που θέλουν να ασχοληθούν µε την τέχνη θα έλεγε: «Ζήστε το! Οι εµπειρίες σας είναι η φαρέτρα σας». ¶

LiFO 904

02.07.26

27

28

LiFO/ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ

Κ ωνσ τ αντ ί νος Γιώ τ ης, Lab o ur o f s l ipp i ng ( wor k , e a t, r est ) , λ ά δι σ ε λ ι νό, 210 x 190 εκ. , 20 2 2-2 0 23 Φ ωτό : Στ ά θης Μαμ α λάκ η ς

Στο έργο του κ ω ν σ τ α ν τ ί ν ο υ γ ι ώ τ η, επιθυμίες, φαντασιώσεις ή αυτοβιογραφικές αποκλίσεις αποτελούν αφορμές για να διερευνηθούν ιδεολογικές κατασκευές, τα όρια της αναπαράστασης και ζωγραφικά μοτίβα ως δομικά στοιχεία για την κατασκευή ενός σύγχρονου φαντασιακού. «Είναι εικόνες που µοιάζουν οικείες και ταυτόχρονα λειτουργούν ως φαντάσµατα ή αποσπάσµατα µνήµης. Συχνά προέρχονται από προσωπικές στιγµές, από την ιστορία της τέχνης, από memes ή από κάτι εντελώς ασήµαντο που ξαφνικά αποκτά ένταση µέσα στα έργα». ¶ «Ζούµε σε µια συνεχή κατάσταση πίεσης, υπερπληροφόρησης και αβεβαιότητας και αναπόφευκτα κάτι τέτοιο περνά στις θεµατικές και στις αναπαραστάσεις», λέει όταν τον ρωτώ για το πώς επηρεάζει την τέχνη του η πολιτική και κοινωνική κατάσταση γύρω μας. «Ακόµη και όταν ένα έργο φαίνεται πιο ανάλαφρο, υπάρχει συχνά µια αίσθηση αστάθειας ή έντασης. Σήµερα, ειδικά µέσα σε συγκεκριµένα θεσµικά πλαίσια, υπάρχει συνήθως η απαίτηση η τέχνη να τοποθετείται πάνω σε ζητήµατα δηµόσιου ενδιαφέροντος και συλλογικής εµπειρίας. Με ενδιαφέρει περισσότερο η διαλεκτική που διαµορφώνει, είτε µέσω της αναπαράστασης, όταν αυτή είναι πιο ξεκάθαρη, είτε πιο έµµεσα, το πλαίσιο και την ατµόσφαιρα ενός έργου ή της δουλειάς συνολικότερα, χωρίς να λειτουργεί µονοσήµαντα». ¶ Όταν τον ρωτώ τι συμβαίνει κατά τη διαδικασία της παραγωγής ενός έργου, λέει ότι «περνά από διάφορα στάδια. Ο τρόπος που δουλεύω αφήνει αρκετό χώρο ώστε η υλικότητα και η τυχαιότητα να κατευθύνουν την πορεία ενός έργου. Συχνά τα λάθη ή οι ατέλειες είναι στοιχεία που τροφοδοτούν τη διαδικασία». ¶ Τον Κωνσταντίνο Γιώτη τον ενδιαφέρει ο τρόπος που το έργο ενεργοποιεί µια κατάσταση παραδοξότητας ή αµφισηµίας. «Ο ενδιάµεσος χώρος μεταξύ του θεατή και του έργου είναι ένα διαλεκτικό πεδίο. Αν κάποιος συνδεθεί συναισθηµατικά µε µια αίσθηση οικειότητας, αµηχανίας ή έντασης, ακόµα και µέσα από απλά στοιχεία όπως η υλικότητα και η επιφάνεια του έργου, αυτό από µόνο του µπορεί να είναι αρκετό», λέει. Πιστεύει ότι η τέχνη δεν χρειάζεται απαραίτητα επεξήγηση, «αλλά ο διάλογος γύρω από ένα έργο µπορεί να ανοίξει νέες αναγνώσεις». ¶ Πιστεύει ότι τα social media έχουν αλλάξει τον τρόπο που βλέπουµε και καταναλώνουµε εικόνες. «Προσπαθώ να µη δουλεύω µε βάση τις τάσεις αλλά να διατηρώ έναν προσωπικό ρυθµό, ακόµη κι αν αυτό σηµαίνει να λειτουργώ πιο αργά». ¶

02.07.26

Η πρακτική του κ ω ν σ τ α ν τ ί ν ο υ μ ο υ χ τ α ρ ί δ η περιλαμβάνει τη ζωγραφική, το σχέδιο και την κεραμική. Πιστεύει ότι η ίδια η ζωγραφική είναι μια συνεχής διαδικασία που καθοδηγεί τη σκέψη για τη ζωή, χτίζοντας έτσι την ταυτότητά σου με αστάθμητο τρόπο. «Σταδιακά μαθαίνεις από αυτή την ενδοσκοπική διαδικασία. Παρατηρείς τη σκέψη σου και την αίσθηση που έχεις για τον κόσμο και τα πράγματα. Αυτή είναι η δική μου εμπειρία μέχρι τώρα», λέει. ¶ Τον απασχολεί αρκετά η έννοια της φύσης. «Η ζωγραφική που κάνω είναι αφαιρετική, όµως ξεκινά πάντα από τη φύση και από τις εµπειρίες που έχω µέσα σε αυτήν, χωρίς να εστιάζω στην απεικόνισή της. Δεν εντάσσω επιτηδευµένα παραστατικά στοιχεία στα έργα µου, ωστόσο θέλω να παραπέµπουν ή να καταλήγουν στη φύση. Τελικά βλέπω πως µέσα στη δουλειά µου επανέρχονται συχνά ο τόπος και η επιθυµία για µια πιο αδιαµεσολάβητη σύνδεση µε τη φύση». ¶ Η αρχή του έργου, όταν παίρνει κάποιες απροσδιόριστες αποφάσεις, πολύ γενικές αλλά ουσιαστικές, είναι το πιο σημαντικό στάδιο στη δημιουργία ενός έργου του. ¶ Το να προσπαθεί να ξεχωρίσει είναι ένας στόχος χωρίς μεγάλο νόημα. «Η ουσία είναι να εστιάζεις στην προσωπική σου εξέλιξη και παράλληλα είναι πολύ όμορφο να μη νιώθεις μοναδικός χάρη σε αυτό που κάνεις», λέει. Για τα social media πιστεύει ότι «βοηθάνε στην προβολή και την ορατότητα και εγώ προσωπικά νιώθω ότι σε έναν βαθμό έχω επωφεληθεί». Αυτό που του λείπει στον καλλιτεχνικό χώρο είναι η εστίαση με βάθος, ενώ επιτυχία θεωρεί, όπως λέει, «να μπορώ να συνεχίσω να ασχολούμαι με όσα πραγματικά με ενδιαφέρουν και να νιώθω ότι βρίσκομαι μέσα σε ένα υποστηρικτικό περιβάλλον όπου μπορώ να εξελίσσομαι. Φυσικά, σημασία έχει επίσης να δημιουργώ έργα με μια διακριτή ταυτότητα». ¶ Στην πρώτη του ατομική έκθεση στην γκαλερί Kalfayan, που θα διαρκέσει έως τις 31 Ιουλίου, παρουσιάζει μια σειρά νέων έργων ζωγραφισμένων σε ξύλινα πάνελ. Αφετηρία για την ιδέα της έκθεσης ήταν οι αναπαραστάσεις των ανέμων στον Πύργο των Αέρηδων στην Πλάκα. ¶

LiFO

02.07.26

29

30

LiFO/ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ

Κ αλλ ιό πη Παυ λί δη , At he ns , λ άδι σ ε κ αμβ ά, 1 00 x1 35 ε κ. , 20 26 ( Ima ge Cr edi t: E le on or e Pi ts os /C al li ope Pav l ide s )

Η κ α λ λ ι ό π η π α υ λ ί δ η ζει και εργάζεται μεταξύ Αθήνας και Λος Άντζελες και αντλεί από τις διαφορετικές πολιτισμικές και υλικές τους πραγματικότητες, εξερευνώντας στο έργο της ζητήματα μνήμης, φθοράς, αντίληψης και μεταμόρφωσης, με την πρακτική της να κινείται μεταξύ σχεδίου και ζωγραφικής. ¶ «Ζώντας μεταξύ Αθήνας και Λος Άντζελες, με ενδιαφέρει αυτή η ένταση ανάμεσα στη μνήμη και το θέαμα, τη φθορά και την ψευδαίσθηση, και το πώς η ζωγραφική μπορεί να λειτουργήσει ως ένα πέρασμα όπου αυτοί οι κόσμοι συναντιούνται». ¶ Αναζητώντας τη μετουσίωση μιας μαγικής στιγμής σε ζωγραφική, νιώθει ότι κάνει πάντα μια έντιμη προσπάθεια, αλλά συχνά κάτι διαφεύγει. «Αυτό που αναζητώ είναι εκείνη η σπάνια στιγμή όπου η ζωγραφική αποκαλύπτει απρόοπτα μια μορφή μαγείας», λέει. ¶ Η κοινωνική και πολιτική πραγματικότητα επηρεάζει αναπόφευκτα τον κόσμο μέσα στον οποίο ζει και, κατά συνέπεια, τον κόσμο που ζωγραφίζει. «Κοιτάζοντας έργα που έκανα το φθινόπωρο του 2023, στην αρχή του πολέμου στη Γάζα, συνειδητοποίησα ότι εικόνες που νόμιζα πως αφορούσαν μια προσωπική ερωτική απώλεια, όπως η έκρηξη στην καρδιά, μια μορφή που αγκαλιάζει μια νεκροκεφαλή ή ένα λευκό περιστέρι, στην πραγματικότητα εξέφραζαν κάτι πολύ μεγαλύτερο από εμένα, ένα συλλογικό πένθος και μια προσπάθεια να μεταβολίσουμε το αδιανόητο», λέει. ¶ Όταν κάποιες στιγμές στη διάρκεια της δημιουργίας χάνει τον προσανατολισμό της, καλείται να αντιμετωπίσει τον φόβο και να ακολουθήσει τυφλά το ένστικτο. Δεν το έχει μετανιώσει. Πιστεύει ότι η επεξήγηση της τέχνης «μπορεί κάποιες φορές ως πληροφορία να είναι χρήσιμη, ωστόσο φθείρει την εμπειρία της ανακάλυψης του τι σημαίνει ένα έργο για τον καθένα». ¶ Όταν τη ρωτώ για τον ρόλο των social media και την πίεση που υπάρχει να ακολουθήσει ένας καλλιτέχνης τις τάσεις, λέει: «Γενικά δεν λογαριάζω τις τάσεις, ακολουθώ το δικό μου ενδιαφέρον για να αναπτύσσω όλο και περισσότερο τη δική μου γλώσσα, τον δικό μου κώδικα συμβολισμών και γραφών». Αυτό που της λείπει είναι η ιδέα μιας καλλιτεχνικής ουτοπίας όπου «οι καλλιτέχνες δημιουργούν και ανεβάζουν ο ένας τον άλλο, οι γκαλερίστες ψάχνονται και ανακαλύπτουν καλλιτέχνες στους οποίους επενδύουν, οι συλλέκτες έχουν όραμα και το γενικότερο αγοραστικό κοινό δείχνει ενδιαφέρον». ¶ Για την Καλλιόπη Παυλίδη «επιτυχία είναι να δημιουργείς χωρίς προϋποθέσεις και να ακολουθείς την κλωστή της περιέργειας και του πειραματισμού μέχρι το τέλος». ¶

02.07.26

Ιάσονας Καμπάνης, The river is within us the sea is all about us, 207x254 εκ., 2024

Ο ι ά σ ο ν α ς κ α μ π ά ν η ς γεννήθηκε στην Αθήνα, όπου ζει και εργάζεται. Το έργο του έχει τις ρίζες του στις απαρχές της λατρείας και στις µεσογειακές ανιµιστικές παραδόσεις. ¶ Τα θέματα που τον απασχολούν και επανέρχονται διαρκώς στο έργο του είναι η σχέση του ανθρώπου με τον θεό του και με το θηρίο του. «Η σχέση με τον θεό μου αφορά την τοποθέτησή μου σε σχέση με τον κόσμο μου. Πιστεύω στον κόσμο μου. Προσωπικά, το παλεύω. Και αυτήν τη σχέση αγάπης θέλω να μεταδίδει και το έργο», λέει. ¶ Μιλώντας για το πόσο η πολιτική και η κοινωνική κατάσταση επηρεάζει τα έργα του, αναφέρεται στο κόκκινο χρώμα που αλλάζει, όπως αλλάζει και η σχέση του με τα άλλα χρώματα, αλλάζουν οι χαρακτήρες και οι σκηνές που ζωγραφίζει. «Από εκεί και πέρα, δολοφονούνται παιδιά γύρω μας. Η γενοκτονία στην Παλαιστίνη επεκτείνεται, ο κόσμος εξευτελίζεται από δημοκρατικά εκλεγμένες κυβερνήσεις, και όλα αυτά μένουν όχι μόνο ατιμώρητα, αλλά χαίρουν υποστήριξης. Η τέχνη επηρεάζει αυτήν τη στιγμή; Δεν ξέρω. Ξέρω όμως ότι χρειάζεται να σταθούμε πολλοί μαζί και να έχουμε καθαρή θέση απέναντι σε όλα αυτά, γιατί ακόμα και η ουδετερότητα ασκεί επιρροή», λέει. ¶ Θεωρεί ότι όλα τα στάδια στη δημιουργία ενός έργου είναι σημαντικά, ωστόσο αυτό που απολαμβάνει περισσότερο είναι «οι αρχές των ιδεών, μέχρι να αποτύχουν». Όταν τον ρωτώ αν η τέχνη χρειάζεται επεξήγηση, απαντά ότι «η επεξήγηση χρειάζεται τέχνη. Και κάποια έργα χρειάζονται επεξήγηση για να είναι ολοκληρωμένα, ναι». ¶ Μιλώντας για τον ρόλο των social media στην τέχνη και την πίεση που υπάρχει να ακολουθήσει κάποιος τις τάσεις, υποστηρίζει ότι «είναι χρήσιμα για δικτύωση, και μέσα από αυτά έχει γεννηθεί πολύ καλή τέχνη». ¶ Σε έναν νέο άνθρωπο που ξεκινά τώρα και θέλει να ασχοληθεί με την τέχνη θα έλεγε «να το κάνει. Κι άμα δεν έχεις λεφτά, βρίσκεται ο τρόπος. Και είναι ωραίο, με την ετυμολογική του έννοια». ¶ Αυτή την εποχή δουλεύει μια ιδέα που έχει ξεκινήσει εδώ και δύο χρόνια, μεγάλη σε μέγεθος και μορφή έργων, με θέμα την όρεξη του ανθρώπου να είναι θεός ή θηρίο. «Τον Σεπτέμβρη παρουσιάζω δύο έργα στην GNYP Gallery στην Αμβέρσα. Είναι μια έκθεση που επιμελείται ο Sam Steverlynck, με τίτλο “Un jardin d’hiver”, μια επαναφορά του θέματος του Marcel Broodthaers για την εξουσία των θεσμών», λέει. ¶

LiFO 904

02.07.26

31

Δαυίδ Σαμπεθάι, Get out of my kingdom, ακρυλική ρητίνη, χρωστικές, λάδι και λαδοπαστέλ σε καμβά, 200x340 εκ., 2026

Για τον δ α υ ί δ σ α μ π ε θ ά ϊ η ζωγραφική είναι σίγουρα αυτό το ένα πράγμα που τον κάνει να νιώθει ο εαυτός του. «Είναι κάτι που χρειάζομαι να κάνω σχεδόν καθημερινά, θα ήταν πραγματικά βασανιστήριο να μην έχω τη ζωγραφική. Την αγαπώ γιατί είναι το καλύτερο μέσο για να πεις κάτι που δεν προσδιορίζεται εύκολα». ¶ Η ανθρώπινη εμπειρία, το πώς είναι να υπάρχει κανείς ή κάτι στον κόσμο, είναι θέματα που επανέρχονται διαρκώς στο έργο του. «Η ζωγραφική είναι ένας μηχανισμός ενσυναίσθησης. Ίσως αυτό είναι και ένα βασικό κριτήριο για το τι κρατάω και τι πετάω σε ένα έργο, το να βγάζει μια συναισθηματική εντιμότητα κάθε φιγούρα, περιβάλλον ή αντικείμενο, το να μπορώ να ακούσω τη φωνή τους. Παράλληλα με όλα αυτά, η ίδια η ζωγραφική είναι πάντα το θέμα των έργων», λέει. ¶ Όταν ρωτώ πώς η πολιτική και η κοινωνική κατάσταση επηρεάζουν το έργο του, απαντά: «Στη δουλειά μου τα τελευταία χρόνια είναι έντονα παρόν το βάρος της ιστορίας στο άτομο, στον καθένα από εμάς που εύχεται να βάλει φρένο σε αυτό το κατρακύλισμα στη βαρβαρότητα αλλά νιώθει αδύναμος. Η διαχείριση του φαύλου κύκλου της ανθρωπότητας, που τόσο καλά εξέφρασαν μεταπολεμικοί ποιητές σαν τη Βισουάβα Σιμπόρσκα και τον Κένεθ Πάτσεν, είναι πλέον κομμάτι του DNA της δουλειάς μου». ¶ Το πιο κρίσιμο στάδιο στη δημιουργία του έργου του είναι όταν καλείται να πάρει ένα ρίσκο και όποτε νιώθει υπερβολικά σίγουρος ότι ξέρει τι κάνει και τι είναι το έργο, ενώ ελπίζει παράλληλα τα έργα του να είναι παράθυρα στον κόσμο. «Για μένα, τα δυνατότερα έργα είναι αυτά που η γοητεία και η έλξη που ασκούν στον θεατή έχουν μια διαχρονικά απροσδιόριστη φύση και κρατούν πάντα ένα μυστήριο για τον εαυτό τους», λέει. Για τον Δαυίδ Σαμπεθάι η επιλογή να είναι κάποιος καλλιτέχνης είναι αγώνας αντοχής, ενώ πιστεύει ότι τα social media έχουν λίγο παραπλανητικό ρόλο, οπότε δεν τον απασχολούν και πολύ. Οι τάσεις ακόμα λιγότερο. Όταν τον ρωτώ πώς σκέφτεται τα επόμενα χρόνια και τι προσδοκά, απαντά «να μπορώ να είμαι καθημερινά στο στούντιό μου, να συνεργάζομαι με ανθρώπους που μεταξύ μας υπάρχει εκτίμηση και θαυμασμός και είναι διαθέσιμοι να βρουν τρόπους να κάνουμε τα πράγματα στην καλύτερη δυνατή εκδοχή τους». ¶ Παίρνει μέρος στην ομαδική έκθεση της γκαλερί Eleftheria Tseliou (Ιθάκης 42). ¶

32

LiFO/ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ

02.07.26

Α νασ τασ ία Πα ύλ ου, F ie ld I , λά δι , γκ έσ ο κα ι ν ερό σε κ αμβ ά, 19 0x 19 0 εκ ., 2 02 6

Το έργο της α ν α σ τ α σ ι α σ π α υ λ ο υ έχει τις ρίζες του στο κολάζ, αρχικά ως μέθοδο δημιουργίας εικόνων, στη συνέχεια ως πλαίσιο για τη σκέψη γύρω από τις εικόνες, τις σχέσεις τους και τον τρόπο με τον οποίο συνυπάρχουν στον χώρο, ενώ δημιουργεί ένα εικαστικό λεξιλόγιο μέσω της ζωγραφικής, του σχεδίου και της φωτογραφίας. Μέσα από τη ζωγραφική αναζητά «κάτι καινούργιο πού είτε υπάρχει, είτε δεν υπάρχει στην επόμενη εικόνα. Η διαδικασία αυτής της αναζήτησης είναι και η διαδικασία παραγωγής εικόνων. Το πώς η ζωγραφική προκύπτει ως τρόπος παραγωγής εικόνων και το πού τη συναντάμε σήμερα είναι σίγουρα δύο ερωτήματα που με απασχολούν σχεδόν καθημερινά» λέει. ¶ Για την Αναστασία Παύλου η τέχνη δεν χρειάζεται απαραίτητα επεξήγηση. Υποστηρίζει ότι «είναι λίγο περίπλοκο μερικές φορές να εντοπίζουμε πού σταματάει η διαμεσολάβηση και πού ξεκινάει η επεξήγηση». ¶ Ενώ δεν νιώθει πίεση να ακολουθήσει κάποια τάση, ομολογεί ότι «είναι αλήθεια ότι πολύς κόσμος ανακαλύπτει τη δουλειά μας μέσω του Ιnstagram, οπότε καλό είναι να τη μοιραζόμαστε στην πλατφόρμα. Για εμένα, επιτυχία σημαίνει να νιώθουν οι φίλοι και η οικογένειά μου περήφανοι. Όσον αφορά τη δουλειά μου, ελπίζω να εκπλαγώ ευχάριστα με το τι θα προκύψει τα επόμενα χρόνια. Κατά τα άλλα, φαντάζομαι τον εαυτό μου χαρούμενο». ¶ Σε έναν πολύ νέο άνθρωπο που θέλει να ασχοληθεί με την τέχνη θα έλεγε ότι δεν είναι εύκολο, αλλά αν το αγαπάς, το αντέχεις. ¶ Όταν μιλήσαμε βρισκόταν στην Τιφλίδα της Γεωργίας, όπου έχει ανοίξει η ατομική της έκθεση. Τον Ιούνιο συμμετείχε στα Swiss Art Awards που παρουσιάστηκαν στη Bασιλεία της Ελβετίας και έχει προγραμματισμένη την επόμενη ατομική της έκθεση στη Βιέννη, στην γκαλερί Felix Gaudlitz, για τις αρχές του 2027. ¶

LiFO 904

Φωτό:Leon Bricola

02.07.26

33

q Γεννήθηκα στη Ζάκυνθο το 1981. Οι γονείς μου ήταν πολλά χρόνια δάσκαλοι στη Γερμανία και όταν έληξε η σύμβασή τους επέστρεψαν στο νησί τους με τη μητέρα μου έγκυο σε μένα. Εκεί μεγάλωσα, με μια αδελφή μεγαλύτερη, που κάνει σήμερα διαφορετικό επάγγελμα από εμένα αλλά ήταν η αφορμή να ασχοληθώ με τη μουσική από πολύ μικρός. Κάποια στιγμή, χάρη σε εκείνη, ήρθε στο σπίτι ένα αρμόνιο και έγινε ο παιδικός μου τόπος εξερεύνησης όταν ήμουν 3-4 χρονών. Μπήκα στον κόσμο της μουσικής, χωρίς να με παροτρύνει κάποιος, τον γνώρισα μόνος μου και μου δημιουργήθηκε η περιέργεια να ανακαλύψω τη μουσική. Θεωρώ ότι ήταν το ωραιότερο πράγμα που μου συνέβη σε αυτή την ηλικία, το ότι γνώρισα τον κόσμο της μουσικής μόνος μου, χωρίς παρότρυνση από τους γονείς μου.

Μουσικός. Γεννήθηκε στη Ζάκυνθο, ζει στο Ψυχικό.

q Στο σπίτι υπήρχε πολλή μουσική. Είχαν φέρει από τη Γερμανία πολλούς δίσκους και ένα ωραίο ηχοσύστημα. Κατέστρεφα τις βελόνες του πικάπ ως παιδάκι, αλλά άκουσα από τη δισκοθήκη των γονιών μου αρκετή κλασική μουσική, και από τα ’70s, από Θεοδωράκη και Boney M. μέχρι πιο funky πράγματα.

q Στη Β’ δημοτικού άρχισα μαθήματα πιάνου, με αρκετή αντίδραση στην αρχή, γιατί ήθελα να έχω τη δική μου σχέση με τη μουσική και δεν πειθαρχούσα εύκολα. Αργότερα μπήκα στη Μαθητική Μαντολινάτα Ζακύνθου, που υπάρχει και σήμερα, και έτσι ξεκίνησα να τραγουδάω, να παίζω μαντολίνο· έμαθα την παραδοσιακή μουσική της Ζακύνθου μέσω αυτής της χορωδίας. Ήταν από τα πιο ωραία πράγματα που μου έχουν συμβεί, γιατί γνώρισα παιδιά με τα οποία είχαμε κοινά ενδιαφέροντα και μια καλλιτεχνική περιέργεια που ήταν ακόμα στα σπάργανα. Ήταν πολύ ωραίες παρέες. Δεν θα ξεχάσω τα ταξίδια που κάναμε, μπαίναμε στα πούλμαν και γυρίζαμε όλη την Ελλάδα, όπου μας καλούσαν οι δήμοι για συναυλίες.

q Έχει επηρεαστεί πολύ ο χαρακτήρας μου από τη διαδικασία να προσπαθώ να ανακαλύψω τον χώρο αυτό και να γίνω καλύτερος στο όργανο. Έμαθα την έννοια της αφοσίωσης, της πειθαρχίας και να αξιολογώ πού θα πω «όχι». Όταν έγινα 15 χρονών, κατάλαβα ότι ήθελα να αφιερώσω όλη μου την ενέργεια στη μουσική. Βέβαια, από το σπίτι υπήρχε η κατεύθυνση να σπουδάσω για να έχω μια πιο σταθερή δουλειά. Αυτό ήταν ένα αφήγημα που στα ’90s ίσχυε, σήμερα δεν νομίζω να εφαρμόζεται στην πραγματικότητα. Αν και μέσα μου ήξερα ότι για μένα δεν υπήρχε άλλη επιλογή από τη μουσική, διάβασα και μπήκα στο Πολυτεχνείο, στη σχολή Ναυπηγών Μηχανολόγων Μηχανικών, αλλά γρήγορα εγκατέλειψα. Τότε ζήσαμε ένα δράμα στο σπίτι, είχαν επενδύσει οι γονείς μου σε αυτές τις σπουδές. Έπρεπε να αποδείξω ότι η μουσική ήταν η σωστή επιλογή. Έκανα Μουσικολογία για κάποιο διάστημα, αλλά ήταν μια θεωρητική σχολή που δεν με ενδιέφερε. Οπότε, στα δύο χρόνια αποφάσισα ότι έπρεπε να πάω στο εξωτερικό για να κάνω κάτι πιο πρακτικό, κάτι πιο performing, ας πούμε. Το μπάσο είχε μπει για τα καλά στη ζωή μου από τα 14-15 και βρήκα το Conservatorium van Amsterdam, μια σχολή πολύ ευνοϊκή για Ευρωπαίους πολίτες, τουλάχιστον μέχρι τότε, το 2005, με καλές συνθήκες και διεθνές περιβάλλον. Ήταν η φάση που αναπτυσσόταν, μιλούσαμε μόνο αγγλικά και οι μαθητές ήταν κυρίως Ευρωπαίοι και Νοτιοαμερικανοί. Η τζαζ ήταν στο επίκεντρο και ζούσαμε κυριολεκτικά μέσα στη σχολή, κάναμε τα μαθήματα και μετά δημιουργούσαμε γκρουπ οι μαθητές μεταξύ μας και παίζαμε. Έτσι ξεκίνησε η πραγματική μουσική περιπέτεια, κάνοντας συνθέσεις, προσπαθώντας να βρούμε gigs, να δούμε πώς αυτό το πράγμα θα εξελιχθεί και θα γίνει βιώσιμο. Αυτή η εμπειρία άλλαξε τη ζωή μου, κατάλαβα πώς θα είναι από κει και πέρα, ήταν ένα preview τού τι σημαίνει να είσαι επαγγελματίας μουσικός. Το καλό με το Άμστερνταμ –και αυτό νομίζω ότι είναι κομμάτι της κουλτούρας τους– είναι ότι εκεί ξέρουν πως η μουσική δεν είναι από μόνη της αυτό που θα σου επιτρέψει να επιβιώσεις ως καλλιτέχνης· πρέπει να έχεις και ένα καλλιτεχνικό όραμα αλλά και την αντίληψη για το πώς να το εφαρμόσεις, πώς θα είναι χρήσιμο και πώς θα αφορά όχι μόνο εσένα αλλά και τους ακροατές σου.

q Έπειτα από δυόμισι χρόνια στο Άμστερνταμ, πήγα στη Νέα Υόρκη, στο Aaron Copland School of Music, στο Queens College. Σπούδασα με αρκετά καλούς καθηγητές, έκανα μάθημα στο performing, στην jazz performance, στο μπάσο, στην ενορχήστρωση και τη σύνθεση. Το πιο σημαντικό είναι ότι μπήκα στη σκηνή της πόλης, γνώρισα κόσμο, πήγαινα στα jam sessions και είδα ένα επίπεδο δέσμευσης, σοβαρότητας, επαγγελματισμού και ταλέντου που δεν το είχα ξαναδεί στην Ευρώπη. Ήταν μια καλή περίοδος· έτσι γνώρισα εγώ τη Νέα Υόρκη το 2007, λίγο προτού βγει ο Ομπάμα. Υπήρχε πολύ μεγάλη συγκέντρωση μουσικής στην πόλη και ένα καλό και αισιόδοξο κλίμα.

q Το να είσαι μουσικός σε μια τόσο μεγάλη πόλη είναι ένα τεστ για τον εγωισμό σου. Στην Ευρώπη ήμουν μπασίστας, αρκετά περιζήτητος, και προσγειώθηκα σε ένα άλλο περιβάλλον με πολύ ανταγωνισμό και πολύ κόσμο που ήταν εδραιωμένος. Έπρεπε να δείξω ότι άξιζε να είμαι εκεί. Δεν περίμενα να χτυπήσει το τηλέφωνο, αλλά έπρεπε να παίρνω πρωτοβουλίες, κάτι που δεν είχα συνηθίσει. Έπρεπε να βγω από την εσωστρέφεια που έχω ως χαρακτήρας και να επιβιώσω σε έναν κύκλο μουσικών – νομίζω, έκανα τη βουτιά την κρίσιμη στιγμή. Κοιτάζοντας πίσω, η εικόνα που έρχεται στο μυαλό μου είναι ο υπόγειος τα μεσάνυχτα, τα ποντίκια να τρέχουν γύρω γύρω, εγώ να προσπαθώ να κουβαλήσω το μπάσο – μιλάμε για πολλά χιλιόμετρα, ήταν μια ταλαιπωρία, αλλά υπήρχε ενθουσιασμός. Αυτό είναι η Νέα Υόρκη, σε πουσάρει να κάνεις πράγματα και σε εμπνέει τόσο πολύ, ενώ ταυτόχρονα σε εμποδίζει, δοκιμάζεσαι και πρέπει να νικήσεις την αντίσταση.

q Στη Νέα Υόρκη συνδέθηκα με μουσικούς στα jam sessions, που είναι μια καλή ευκαιρία να γνωρίσεις κόσμο στο πεδίο και να παίξεις. Πολλές από τις σχέσεις μου έχουν ξεκινήσει έτσι, από πρωτοβουλίες που πήρα εγώ, κι αυτό ήταν και το πιο αποτελεσματικό, επειδή ήταν όλες στοχευμένες – πολλούς από τους μουσικούς με τους οποίους συνεργάστηκα τους γνώρισα εκεί και έχουμε πλέον μακρόχρονη σχέση. Εκεί γνώρισα και τον Χρήστο Ραφαηλίδη, ο οποίος είναι από τους πρώτους μουσικούς που με εμπιστεύτηκαν. Με προσκάλεσε και στο γκρουπ του και έχουμε παίξει σε δεξιώσεις σε εστιατόρια, σε μεγάλα concert halls, έχουμε ζήσει πολλές εμπειρίες μαζί. Στη Νέα Υόρκη μπορεί σε ένα υπόγειο να παίξεις την πιο καλή μουσική που μπορείς να φανταστείς και να πληρωθείς 50 δολάρια, και να παίξεις σε μία δεξίωση για δυο ώρες και τα λεφτά που θα πάρεις να σου πληρώσουν το νοίκι για δυο μήνες.

q Στη μουσική, αν δεν τολμήσεις, δεν μπορεί να προχωρήσει τίποτα, δεν έχεις άλλες επιλογές. Μια τέτοια απόφαση ήταν το πρώτο μου γκρουπ, όταν αποφάσισα να συνδυάσω την κλασική μου, αν θέλεις, παιδεία με την τζαζ, το 2009, και βγήκε το πρώτο μου άλμπουμ, το «Contextual», από την εταιρεία του σαξοφωνίστα Γκρεγκ Όσμπι. Ήταν μια δύσκολη απόφαση, γιατί η παραγωγή του άλμπουμ ήταν αρκετά ακριβή, μέσα σε ένα ήδη πολύ δύσκολο οικονομικά περιβάλλον. Χάρη σ' αυτό, όμως, κάπως έγινε ένα μικρό breakthrough, άρχισε να εμφανίζεται το όνομά μου σε κάποια περιοδικά, άρχισαν κάποιοι να με γνωρίζουν μέσα από τη δουλειά μου, να με εμπιστεύονται, σε μια περίοδο που είχε αρχίσει να αναπτύσσεται και το YouTube, το οποίο με βοήθησε πολύ, γιατί μου αρέσει και το cinematography και το visual. Οπότε, προσπάθησα να καβαλήσω το κύμα εκείνης της εποχής και αυτό λειτούργησε. Συνέπεσε και με την αρχή του Facebook, κάπως ο αλγόριθμος δεν ήταν τόσο απεχθής και λειτουργούσε ευνοϊκά για τους μουσικούς που είχαν μια visual αισθητική. Αυτό κράτησε μέχρι το 2016-2017, κάπου εκεί ένιωσα ότι γίνεται μεγάλη αλλαγή. Βγήκε ο Τραμπ για πρώτη φορά, άρχισε να υπάρχει εμφανής πόλωση μεταξύ Ρεπουμπλικανών και Δημοκρατικών και αυτό είχε αντίκτυπο στη λειτουργία των social media. Κάτι έγινε τότε, για πρώτη φορά σκέφτηκα «πρέπει να φύγω από εδώ».

34

LiFO

απο την αργυρώ μποζώνη φωτογραφιeσ: σπυροσ φλαμπουρασ

02.07.26

marketing Εμείς μεγαλώσαμε με μουσική και τώρα πρέπει να μάθουμε πώς να κάνουμε marketing, πώς να έχουμε μια επιχείρηση, γιατί ζούμε σε αυτήν τη φάση του καπιταλισμού. Η ελληνική πραγματικότητα είναι ιδιαίτερη και απαιτητική.

LiFO 02.07.26

35

ΙNFO

Την Πέμπτη, 9 Ιουλίου, ο Πέτρος Κλαμπάνης επιστρέφει στο Gazarte για μια ιδιαίτερη καλοκαιρινή βραδιά στο Gazarte roof stage, παρουσιάζοντας μουσική από το προσωπικό του ρεπερτόριο με νέα ματιά. Guest εμφάνιση: CHORES

q Νομίζω, αρκετός κόσμος έφυγε τότε, όπως και αργότερα, μέσα στην πανδημία. Ακρίβυνε πολύ η πόλη, άρχισε να αλλοιώνεται πολύ ο χαρακτήρας της Νέας Υόρκης που γνώρισα εγώ όταν πρωτοπήγα. Μεγαλώνοντας είχα κι εγώ άλλες προσδοκίες, αλλά νομίζω, αντικειμενικά, η πόλη έχει γίνει πλέον πιο ανθρωποφαγική, πιο corporate, πιο ομοιόμορφη. Σήμερα, δεν ρισκάρεις εύκολα χωρίς ισχυρό background ή χωρίς να έχεις εξασφαλίσει τον βιοπορισμό σου.

q Στην Αμερική έζησα δώδεκα χρόνια, μέχρι το 2019. Η ζωή εκεί διαμόρφωσε και επηρέασε τη μουσική μου, γιατί υπάρχει ένα πρότυπο σοβαρότητας με το οποίο αντιμετωπίζεις την τέχνη με την οποία έχεις αποφασίσει να ασχοληθείς. Επειδή, όπως είπα και πριν, υπάρχει μια μεγάλη συγκέντρωση ταλέντου και ανθρώπων που πρέπει να κάνουν αυτό που κάνουν όσο καλύτερα μπορούν για να επιβιώσουν και να κατακτήσουν αυτό που καθένας έχει βάλει ως στόχο. Αυτό είναι και το δικό μου πρότυπο πια, να τιμώ ό,τι κάνω και τις συνεργασίες με ανθρώπους που γνώρισα εκεί, όπως οι Oντέντ Τζουρ, Ζαν-Μισέλ Πιλκ, Gilad Hekselman, Γκρεγκ Όσμπι, εξαιρετικές περιπτώσεις μουσικών, ή την τραγουδίστρια από το Πακιστάν, την Arooj Aftab, με την οποία ακόμα έχουμε στενή συνεργασία. Οι συνεργασίες έχουν αλλάξει τον τρόπο που σκέφτομαι τη μουσική – η επιλογή των συνεργατών σου είναι σαν να επιλέγεις ποιον μουσικό δρόμο θα ακολουθήσεις. Τουλάχιστον εγώ έτσι το βιώνω. Δηλαδή, το περιβάλλον σου είσαι εσύ. Είσαι μια φωνή της ομάδας, δημιουργεί η ομάδα, η κοινότητα.

q Τα πιο πολλά μου κομμάτια έχουν προκύψει από την επεξεργασία μιας ιδέας στο πιάνο. Ξεκινάει όλο αυτό από μια μελωδία, έναν ρυθμό, μια εικόνα, συνδυαστικά. Συνήθως είναι μια ιδέα που έχει καταγραφεί πρωτόλεια στο κινητό μου ή σε κάποιο πρόγραμμα μουσικό, στον υπολογιστή, και αν αυτή η ιδέα καταφέρει να επιβιώσει για ένα διάστημα, την ξανασκέφτομαι και προσπαθώ να την αναπτύξω πιο πολύ. Τα πιο πολλά μου κομμάτια έτσι έχουν προκύψει. Η δουλειά γίνεται κυρίως στο πιάνο, κάποιες φορές και στο μπάσο όταν πρόκειται για πιο groove oriented πράγματα, και με τη χρήση τεχνολογίας, και έτσι προκύπτει σιγά σιγά ένα κομμάτι.

q Προσπαθώ να ισορροπώ μεταξύ αυτοσχεδιασμού και δομημένης σύνθεσης και νομίζω ότι υπάρχει μια συνέπεια μεταξύ αυτών των δύο στην πορεία μου. Όταν μια μουσική δήλωση είναι προκατασκευασμένη, αποτελεί έναν πυρήνα με πρόθεση και χαρακτήρα, από εκεί πηγάζει καθετί αυτοσχεδιαστικό.

q Το κοντραμπάσο το αγαπώ, είναι το μέσο έκφρασής μου, γιατί νομίζω ότι έχει πολλές δυνατότητες που δεν έχουμε ακόμα ανακαλύψει. Το έχουμε συνδυάσει στο μυαλό μας με ένα συνοδευτικό όργανο που ακούγεται κάπου στο βάθος. Εμένα με γοητεύει πολύ αυτός ο χαρακτήρας του οργάνου, ο πιο κρυφός αλλά και ο πιο εμφανής του. Δηλαδή, όταν ένα κοντραμπάσο παίζει μια μελωδία, εμένα μου μιλάει πάρα πολύ. Από την αρχή μού άρεσε πολύ αυτός ο ήχος, αυτή η βαθιά ανθρώπινη χροιά. Προσπαθώ να τιμήσω το κοντραμπάσο και ως ρυθμικό μελωδικό όργανο, αλλά και ως ένα όργανο που φέρει ιστορία.

q Κάνω σύγχρονη μουσική με σαφείς επιρροές από την τζαζ, μουσική που έχει να κάνει πολύ με τον αυτοσχεδιασμό, και προσπαθώ να βρω τη φωνή μου, ποιος είμαι, έχοντας τις εμπειρίες μου και ζώντας στη Μεσόγειο που, νομίζω, μας χαρακτηρίζει όλους. Δηλαδή, έχουμε μεγαλώσει σε μια πολύ συγκεκριμένη κουλτούρα. Είμαστε προϊόντα μιας εποχής, ας πούμε, μιας γεωγραφίας, που κάποια στιγμή είχα αποφασίσει ότι δεν με αφορά και ήθελα να φύγω από αυτήν. Το να επιστρέφεις στη ρίζα, να την αγκαλιάζεις, είναι το πιο τίμιο πράγμα που μπορείς να κάνεις. Εγώ ένιωσα αυτό το κάλεσμα όταν έφτασα στη Νέα Υόρκη, εκεί κατάλαβα ότι αυτό με κάνει έγκυρο ως καλλιτέχνη, η μουσική που μας διαμορφώνει ως ψυχισμό και ως αίσθηση, αυτές οι χορδές που χτυπάνε μέσα μας και αντηχούν και στους άλλους. Νομίζω ότι το «Minor Disputes» είναι καλλιτεχνικά η πρώτη καθαρή προβολή τού τι ήθελα να πω.

q Στην Ελλάδα επέστρεψα για προσωπικούς λόγους, γνώρισα τη γυναίκα μου, κάναμε το παιδί μας και από τότε δουλεύω ως ανεξάρτητος μουσικός. Είναι μια ζωή που όλοι ξέρουμε ότι δεν είναι εύκολη. Πας αντίθετα στο ρεύμα και είναι δύσκολο, πρέπει να μάθεις πράγματα που δεν έχουν σχέση με την εκπαίδευσή σου, για την οικονομία, για το πόσο μπορείς να επενδύσεις, για την εξωστρέφειά σου, τα social media, την τεχνολογία. Εμείς μεγαλώσαμε με μουσική και τώρα πρέπει να μάθουμε πώς να κάνουμε marketing, πώς να έχουμε μια επιχείρηση, γιατί ζούμε σε αυτήν τη φάση του καπιταλισμού. Η ελληνική πραγματικότητα είναι ιδιαίτερη και απαιτητική, ειδικά στην αυτοσχεδιαστική μουσική· ενώ υπάρχουν πιο πολλοί καλοί μουσικοί, δεν υπάρχει αυτό που είχα συναντήσει στις αρχές της δεκαετίας του 2000, τώρα είναι χειρότερα τα πράγματα. Υπάρχουν λιγότερα μέρη για να παίξεις, γίνονται λιγότερα gigs, η σκηνή έχει συρρικνωθεί, οι ευκαιρίες είναι λιγότερες. Ωστόσο, ήθελα να βρω μια απάντηση στο «τι γίνεται με όλους αυτούς τους ταλαντούχους μουσικούς;» και έκανα εδώ και μερικά χρόνια το label PKmusik, που βγάζει την ανεξάρτητη μουσική μου. Σιγά σιγά με προσέγγισαν συνεργάτες του άμεσου δικτύου μου για να τους βοηθήσω με την κυκλοφορία δίσκων και φτάσαμε να έχουμε τριάντα κυκλοφορίες. Είμαι πολύ χαρούμενος γι’ αυτό, είναι μια πρόκληση, έχει μεγάλες δυσκολίες, αλλά μέσα από όλα αυτά έχουν σημασία οι παρέες, όπως έλεγε ο Σαββόπουλος. Αναπτύσσεται και μόνο του, με καλούς μουσικούς που είναι on-board και ακόμα πιο διεθνή δραστηριότητα.

q Στα masterclasses που κάνω συναντώ πολλούς νέους μουσικούς και νομίζω ότι οι νέες γενιές έχουν πάρα πολύ μεγάλη πληροφόρηση από το ίντερνετ, δεν τους λείπει η μουσική γνώση όσο έλειπε στη δική μας εποχή. Οπότε, οι κουβέντες που κάνουμε έχουν λιγότερη σχέση με τη μουσική και περισσότερο με το πώς θα αναπτύξουν τη μουσική τους για να είναι βιώσιμη.

Οι συνεργασίες έχουν αλλάξει τον τρόπο που σκέφτομαι τη μουσική, είναι σαν να επιλέγεις ποιον δρόμο μουσικό θα ακολουθήσεις. Τουλάχιστον εγώ έτσι το βιώνω.

q Μέχρι τώρα έχω κυκλοφορήσει επτά δίσκους και τώρα δουλεύω τον όγδοο. Αυτόν τον καιρό ετοιμάζομαι να δοκιμάσω ένα καινούργιο σχήμα με Έλληνες μουσικούς. Θα κάνουμε μια εμφάνιση στο rooftop του Gazarte, με τον Θωμά Μελετέα στο ούτι, την Ειρήνη Αλισά στα πλήκτρα και τον Παναγιώτη Κωστόπουλο στα ντραμς. Θα είναι και οι CHORES, αυτό το εξαιρετικό γυναικείο χορωδιακό σύνολο, με το οποίο είχαμε πρόσφατα μια συνεργασία πάνω σε παραδοσιακά τραγούδια του Ιονίου. Έτσι, θα υπάρξει στη σκηνή ένας διάλογος ανάμεσα στη φωνή, τη μνήμη, την παράδοση και τον σημερινό ήχο. Θα είναι μια βραδιά που θα έχει κομμάτια από τη δισκογραφία μου, άλλα ακυκλοφόρητα, και νέες προσεγγίσεις σε μουσικές που κινούνται ανάμεσα στην προσωπική γραφή, την παράδοση και τον αυτοσχεδιασμό.

q Οι άνθρωποι στην Ελλάδα είναι ανήσυχοι, αγαπούν τη μουσική, αλλά έχει αλλάξει ο τρόπος που την ακούμε και την καταναλώνουμε. Σε μια εποχή που υπάρχουν πολλοί περισπασμοί, δύσκολα συγκεντρωνόμαστε σε κάτι που ακούμε, γιατί γύρω μας υπάρχει υπερπληροφόρηση που μας επιτίθεται κάθε μέρα μέσα από τα social media· νομίζω ότι έχουμε εκπαιδευτεί σε μια άλλου είδους ψυχαγωγία. Οι ρυθμίσεις έχουν αλλάξει και η μουσική, που είναι σαν ένα είδος διαλογισμού, δίνει διαρκώς έναν άνισο αγώνα με όλους όσοι διαγωνίζονται για να κερδίσουν την προσοχή μας.

36

LiFO

02.07.26

904

38

THE WEEK Όσα ξεκινάνε αυτή την εβδομάδα

40

ΣΙΝΕΜΑ Οι νέες ταινίες της εβδομάδας

ΣΥΝΑΥΛΙΕΣ

Bilal Μία από τις πιο ξεχωριστές φωνές της σύγχρονης σόουλ και της R&B έρχεται στην Αθήνα για μια σπάνια εμφάνιση που αναμένεται να εξελιχθεί σε πραγματική γιορτή της μαύρης μουσικής. Ο Bilal ανήκει σε εκείνη τη γενιά καλλιτεχνών που επαναπροσδιόρισαν τη νεο-σόουλ στις αρχές των ’00s, συνδυάζοντας σόουλ, τζαζ, φανκ και πειραματικό R&B με έναν τρόπο που επηρέασε βαθιά ολόκληρη τη σκηνή.

5/7, Gazarte Roof Stage, Βουτάδων 34, Αθήνα

LiFO 02.07.26

37

the week

Με δυνατά beats, αψεγάδιαστα mashups και ασταμάτητη ενέργεια, έρχεται να απογειώσει τη νύχτα.

4/7, 21:00, Bolivar Beach Bar, Ακτή του Ήλιου, Άλιμος

6 ΣΥΝΑΥΛΙΕΣ The Offspring / Bad Religion

Δύο από τα σημαντικότερα ονόματα της αμερικανικής punk σκηνής συναντιούνται σε ένα από τα πιο δυνατά συναυλιακά γεγονότα του καλοκαιριού. Οι Offspring, με τις αμέτρητες επιτυχίες τους και την αστείρευτη ενέργεια που τους έκανε αγαπητούς σε πολλές γενιές ακροατών, επιστρέφουν με ένα set γεμάτο ταχύτητα και ένταση. Στο πλευρό τους, οι θρυλικοί Bad Religion, πρωτοπόροι του California punk ήχου.

7/7, Πλατεία Νερού, Φάληρο

STOEP TH S PR ES

CLUBBING Nick Curly 2- 8 ιου λιου 2 0 26

1 CLUBBING Innellea

Χορό-πρωταγωνιστή που, με μόνα εργαλεία τον λόγο, την κίνηση και τη μουσική, εκφράζει το συλλογικό τραύμα μιας μουδιασμένης κοινωνίας.

Ο Innellea επανεκκίνησε το πρότζεκτ του, δημοσιεύοντας ένα viral μήνυμα που προκάλεσε συζήτηση στη σκηνή. Απομακρυνόμενος από τις προσδοκίες, μπήκε σε μια νέα φάση βασισμένη στο ένστικτο, εστιάζοντας ξανά στη δημιουργία, την κοινότητα και την εμπειρία του dancefloor.

3-4/7, 21:00, Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου

4 ΦΕΣΤΙΒΑΛ 27ο Αντιρατσιστικό Φεστιβάλ

3/7, 21:00, Bolivar Beach Bar, Ακτή του Ήλιου, Άλιμος

Ο Nick Curly έρχεται στην Αθήνα για ένα sunset house session και φέρνει το χαρακτηριστικό groove που τον καθιέρωσε στα μεγαλύτερα dancefloors του κόσμου, έχοντας στο πλευρό του τους Osadon, Viton και Belsis.

5-6/7, 18:00, Manko Athens, λεωφ. Ποσειδώνος 110, Γλυφάδα

7 ΘΕΑΤΡΟ Mothers – A Song for Wartime Μια χορωδία που αποτελείται από μητέρες και κόρες, επιζώσες και μάρτυρες του ολέθρου που γεννούν οι ένοπλες συρράξεις, λειτουργεί εδώ ως φορέας διαφορετικών βιωμάτων και πολιτικών εμπειριών. Ανάμεσά τους υπάρχουν πρόσφυγες από τη Μαριούπολη, το Κίεβο, το Ιρπίν και το Χάρκοβο, γυναίκες που διώχθηκαν αλλά και γυναίκες που άνοιξαν τα σπίτια τους για να υποδεχθούν άλλες. Οι μαρτυρίες μητέρων και παιδιών, ξεριζωμένων από τον πόλεμο, γίνονται το υλικό ενός έργου που αρθρώνει μια συλλογική φωνή καταγγελίας.

4/7, 21:00, Μικρό Θέατρο Επιδαύρου

8 ΣΥΝΑΥΛΙΕΣ Ημισκούμπρια – 30 Χρόνια

2 CLUBBING Themba Με καταγωγή από το Γιοχάνεσμπουργκ, ο Themba έχει αναδειχθεί σε παγκόσμια δύναμη της dance μουσικής από το ντεμπούτο του το 2018, συνδυάζοντας house και techno με έντονες αφρικανικές επιρροές. Συνεχίζει να διαμορφώνει τη σκηνή με κυκλοφορίες όπως το «Give me something to hold» με τον Jack Back (David Guetta) και remix του «World Hold On» του Bob Sinclar.

2/7, 21:00, Bolivar Beach Bar, Ακτή του Ήλιου, Άλιμος

3 ΘΕΑΤΡΟ Πέρσες

απο τη μαρια παππα

38

LiFO

Σε αυτό το καλλιτεχνικό εγχείρημα, στο επίκεντρο βρίσκεται ο άνθρωπος και η απώλεια. Τα ονόματα ανθρώπων, για τα οποία με εμμονή ρωτάει ο Χορός τον αγγελιοφόρο, δεν είναι μόνο περσικά, είναι ονόματα ανθρώπων που χάθηκαν και χάνονται κάθε λεπτό στο σήμερα. Είκοσι δύο ηθοποιοί, που παραμένουν διαρκώς επί σκηνής, συνθέτουν έναν

Το Αντιρατσιστικό Φεστιβάλ Αθήνας επιστρέφει για 27η χρονιά, για ένα τριήμερο γιορτής, αγώνα και αλληλεγγύης στην πόλη. Τρεις ημέρες με μουσική, συζητήσεις και αγώνα για έναν κόσμο που μας χωράει, έναν κόσμο πολύχρωμο, πολυπολιτισμικό και αλληλέγγυο.

3-5/7, 17:00, Πάρκο Γουδί

Τριάντα χρόνια μετά τα πρώτα τους βήματα και μια δεκαετία από την τελευταία τους συναυλιακή εμφάνιση, τα Ημισκούμπρια επιστρέφουν για ένα πολυαναμενόμενο reunion που ξυπνά αναμνήσεις σε ολόκληρες γενιές. Από τις κασέτες, τα μικρά underground στέκια και τα πρώτα rap lives των ’90s μέχρι την καθολική αποδοχή, το ιστορικό τρίο παραμένει μια ξεχωριστή περίπτωση στην ελληνική μουσική.

3/7, Πλατεία Νερού, Φάληρο

5 CLUBBING 22 Years Bolivar Bday w/ James Hype Το Bolivar γιορτάζει 22 χρόνια στην κορυφή της διασκέδασης και υποδέχεται, σε συνεργασία με την Blend, τον μοναδικό James Hype! Ετοιμαστείτε για μια ανεπανάληπτη βραδιά με τον καλλιτέχνη που έγινε διάσημος χάρη σε παγκόσμιες επιτυχίες όπως το «Ferrari» και στις εντυπωσιακές live μείξεις του.

9 ΣΥΝΑΥΛΙΕΣ Nate Smith Ένας από τους σημαντικότερους και πιο περιζήτητους ντράμερ της σύγχρονης τζαζ έρχεται στην Αθήνα στο πλαίσιο του Φ hill Sessions. Ο Nate Smith έχει καταφέρει να ξεπεράσει τα στενά όρια της τζαζ σκηνής, συνδυάζοντας δεξιοτεχνία, groove και επιρροές από funk, R&B, hip hop και σύγχρονη αυτοσχεδιαστική μουσική.

02.07.26

8/7, Θέατρο Δόρα Στράτου, λόφος Φιλοπάππου

10 ΣΥΝΑΥΛΙΕΣ Παύλος Παυλίδης

13 ΣΥΝΑΥΛΙΕΣ Evidence (Dilated People)

στο αγαπημένο μας καλοκαιρινό spot, κάτω από τις τζακαράντες, όλοι είναι ευπρόσδεκτοι για να πιούμε μια παγωμένη μπίρα με φίλους, να περιπλανηθούμε ανάμεσα σε μοναδικές δημιουργίες και να βρούμε όλα όσα θα πάρουμε μαζί μας στις διακοπές.

4-5/7, 11:00, Ζάππειο

12 ΣΥΝΑΥΛΙΕΣ Redman

ΘΕΑΤΡΟ Medea's Children

Έναν χρόνο μετά τη συναυλία που γέμισε ασφυκτικά την Πλατεία Νερού, ο Παύλος Παυλίδης επιστρέφει στο Release Athens. Στη σκηνή θα τον πλαισιώσει η ανανεωμένη μπάντα του, ενώ ιδιαίτερο ρόλο θα έχει και το οπτικό κομμάτι της παράστασης, μέσα από τη συνεργασία με τον εικαστικό Στέφανο Ρόκκο και τον σκηνοθέτη Χάρη Λαγούση. Μαζί του θα εμφανιστούν ο Pan Pan και το Παιδί Τραύμα, δύο από τις σημαντικότερες φωνές της σύγχρονης ελληνικής σκηνής.

5/7, Πλατεία Νερού, Φάληρο

11 ΜΠΑΖΑΡ The Meet Market#SummerEdition Το The Meet Market επιστρέφει στο Ζάππειο. Υπάρχουν κάποια καλοκαιρινά ραντεβού που έχουν γίνει πλέον παράδοση. Για τέταρτη συνεχόμενη χρονιά

Ένας από τους πιο χαρισματικούς MCs που ανέδειξε ποτέ η Ανατολική Ακτή των ΗΠΑ επιστρέφει στην Αθήνα για μια βραδιά αφιερωμένη στο αυθεντικό hip hop. Ο Redman δεν είναι απλώς ένας θρύλος των ’90s αλλά ένας από τους πιο επιδραστικούς ράπερ της γενιάς του, με χαρακτηριστικό flow, αστείρευτο χιούμορ και σκηνική ενέργεια που παραμένει αλώβητη εδώ και περισσότερα από τριάντα χρόνια.

5/7, Floyd Live Music Venue, Πειραιώς 117

Ο φόνος πέντε παιδιών από τη μητέρα τους στο Βέλγιο και η αποτυχημένη απόπειρα αυτοκτονίας της βρίσκονται στο φόντο της αφήγησης του νέου έργου του Μίλο Ράου. Ο πρωτοπόρος του θεάτρου ντοκιμαντέρ στην Ευρώπη έρχεται για τρίτη φορά στο Φεστιβάλ με μια παράσταση που συνομιλεί με τον πυρήνα της Μήδειας του Ευριπίδη, όχι για να την αναβιώσει, αλλά για να δοκιμάσει τα όρια του ορατού και του ανεκτού.

4-5/7, 20:30, Χώρος Δ, Πειραιώς 260, Ταύρος (στάση ΗΣΑΠ Καλλιθέα)

Ο Evidence δεν είναι απλώς ένας MC. Είναι ο άνθρωπος πίσω από τα dusty samples, τα understated flows και το χαρακτηριστικό «Weatherman» στυλ που όλοι αγαπήσαμε. Ένας δημιουργός που χτίζει το δικό του LA boom-bap σύμπαν: από τα sampledriven beats και τα κοφτερά lyrics μέχρι την κινηματογραφική ατμόσφαιρα που χαρακτηρίζει κάθε δίσκο του.

the week

EKΔΗΛΩΣΕΙΣ

6/7, 21:00, Gazarte Roof Stage, Βουτάδων 34

14 CLUBBING SMUT x Marcal x Sandrien x Erevos Οι καταξιωμένοι Marcal και Sandrien συναντούν τον Erevos και υπόσχονται μια μοναδική βραδιά γεμάτη σύγχρονη, ανεβαστική techno μουσική.

4/7, 23:30, Smut Athens, Βατσαξή 4

LiFO 02.07.26

39

Σινεμά

Το πάρτι γενεθλίων Η ταινία, ένα παράξενο κράμα ελαφράς ψυχαγωγίας και υπόκωφου πένθους, δείχνει να μην έχει στόχο. Την παρτίδα σώζει ο Γουίλεμ Νταφόου σε ένα one man show. ΣΥΝΟΨΗ: Στα τέλη της δεκαετίας του 1970, κάπου

στο Ιόνιο, ο πανίσχυρος μεγιστάνας Μάρκος Τιμολέων διοργανώνει στο ιδιωτικό του νησί ένα πολυτελέστατο πάρτι γενεθλίων για τη Σοφία, τη μοναχοκόρη και κληρονόμο του. απο toν θοδωρη κουτσογιαννοπουλο

Αριστούργημα Πολύ Καλό Καλό Ικανοποιητικό Μέτριο Κακό

40

LiFO

Μ

έσα στην αγωνία και την αλαζονεία του, ο μεγιστάνας Μάρκος Τιμολέων, όπως τον ενσαρκώνει ο Γουίλεμ Νταφόου, αρνείται πεισματικά, σχεδόν απαγορεύει στον εαυτό του, να υποκύψει σε οποιονδήποτε επιζήμιο συμβιβασμό, ακόμη κι αν πρόκειται για το σπλάχνο του. Γιορτάζει η Σοφία, μοναχοκόρη του μετά τον χαμό του γιου του, ο οποίος τον έχει κάμψει αλλά δεν έχει λειάνει τα έμφυτα αντανακλαστικά επιβίωσης που τον έχουν κάνει μεγάλο και τρανό, και το πάρτι γενεθλίων της είναι μια πρώτης τάξης (δραματουργική) ευκαιρία για επετειακή συνάθροιση και update των παλιών, καλών και ενοχλητικών λογαριασμών, ώσπου η εγκυμοσύνη της Σοφίας, ανεπιθύμητη για τα σχέδιά του, καθυστερεί την έκβαση που έχει στον νου του και μπερδεύει τη χαρμόσυνη φιέστα στο ιδιόκτητο νησί του Αιγαίου, κάπου στα τέλη των ’70s, αν κρίνουμε από τη μουσική υπόκρουση. Οι ομοιότητες του πρωταγωνιστή με τον Ωνάση είναι πολλές και ηθελημένα χτυπητές, αλλά το μυθιστόρημα του Πάνου Καρνέζη έξυπνα ξεφεύγει από το στενό βιογραφικό πλαίσιο και διευρύνει την πολλαπλή δυναμική της εξουσίας, ενώ ο σκηνοθέτης Μιγκέλ Άνχελ Χιμένεθ εκμεταλλεύεται προς όφελός του το παιχνίδι της σύγκρισης. Ο larger than life πάτερ φαμίλιας ενσωματώνει οικείες παθογένειες στη συβαριτική του αρχοντιά – δεν είναι τόσο τέρας όσο dealer με στυγνά διαπραγματευτικά εργαλεία και ξέφωτα αδυναμίας. Συχνά, το Πάρτι Γενεθλίων, ένα παράξενο κράμα ελαφράς ψυχαγωγίας και υπόκωφου πένθους, δείχνει να μην έχει στόχο: η πλοκή φανερώνεται απότομα και αμέσως υποχωρεί σε μια ατμόσφαιρα ημι-φελινική, με πολλούς καλεσμένους στο φόντο, καταδικασμένους να περιφέρονται σαν κομπάρσοι σε μια βραδιά που

δεν τους αφορά. Την παρτίδα σώζει ο Γουίλεμ Νταφόου σε ένα one man show. Συναρμολογεί έναν κροίσο παλαιάς κοπής (δεν το συζητάμε πως θα είχε ακυρωθεί αν τολμούσε να ξεμυτίσει στις μέρες μας…) από γνωστά κομμάτια και του δίνει ανάσες ελευθερίας, τόσο με το τίμιο ζεϊμπέκικο που επιχειρεί, αν και έχει δηλώσει πως αισθάνεται άβολα με τον χορό, όσο και με τα οικογενειακά δράματα. Επειδή είναι ατρόμητος ηθοποιός, ποντάρει φανερά στις απρόβλεπτες κινήσεις, ειδικά όταν περιμένει τις αντιδράσεις των άλλων, αφήνοντας ανοιχτά όλα τα ενδεχόμενα.

INFO THE BIRTHDAY PARTY

νερό. Ο νεοφερμένος Μπεν, ευγενικός από τη φύση του, τον συμπονά και προσπαθεί να τον προσεγγίσει, αλλά δεν μπορεί να αλλάξει στρατόπεδο, για να μην περιθωριοποιηθεί. «12-13», απαντούν τα παιδιά με σκυμμένο κεφάλι και δικαιολογούνται μασώντας τα λόγια τους ότι δήθεν κάνουν πλάκα. Είναι μια σκληρή ηλικία, συχνά προσβλητική, το κατώφλι της εφηβείας, ειδικά όταν ένας από το σύνολο ξεχωρίζει, και εκεί ακριβώς βουτάει περίτεχνα η Πανούκλα, που αρχικά σκόπευε να σκηνοθετήσει ο Τζόελ Έτζερτον, αλλά περιορίστηκε στον ρόλο του coach και στην παραγωγή, για να την υπογράψει τελικά ο Τσάρλι Πόλιντζερ. Ο χαρακτήρας του Μπεν, ο οποίος μοιάζει να βγήκε από το σύμπαν του Stand by Μe (ένα ψηλόλιγνο, άχαρο, καλομεγαλωμένο ελάφι, σαν τον Γκόρντι του Γουίλ Γουίτον) και κατά βάθος πιστεύει ότι το κόκκινο εξάνθημα είναι fake news, γίνεται κομβικός όταν βγάζει κι αυτός τα καταραμένα σημάδια και εξοστρακίζεται σταδιακά από τη φοβισμένη παρέα. Είναι πρόωρα σοφός, αλλά, είπαμε, η ηλικία αυτή δεν επιτρέπει ψύχραιμη συμπεριφορά, και ο Πόλιντζερ κλιμακώνει την ανεξέλεγκτη επιθετικότητα σαν κακό υγρό όνειρο σε μια προσομοίωση στρατώνα, με τη φερόμενη ως μεταδοτική αρρώστια που δαιμονοποιείται συστηματικά ως αλληγορία για την ενηλικίωση. Η ταινία έκανε πρεμιέρα στο τμήμα Ένα Κάποιο Βλέμμα του Φεστιβάλ Καννών του 2025 και θα μπορούσε κάλλιστα να έχει προταθεί για τη νεοσύστατη πεντάδα του καλύτερου κάστινγκ στα Όσκαρ του 2026.

VILLAGE RENTI 15 - VILLAGE MALL 1 - ΔΑΦΝΗ ΘΕΡΙΝΟ ΚΑΡΜΕΝ ΘΕΡΙΝΟ - ΣΤΕΛΛΑ ΘΕΡΙΝΟ

ΣΚΗΝΟΘΕΣIΑ:

Μιγκέλ Άνχελ Χιμένεθ ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΟYΝ:

Γουίλεμ Νταφόου, Βικ Κάρμεν Σόνε, Έμα Σουάρεζ

Ο θάνατος του Robin Hood THE DEATH OF ROBIN HOOD

ΣΚΗΝΟΘΕΣIΑ: Μάικλ Σαμόσκι Π Ρ Ω ΤΑ Γ Ω Ν Ι Σ Τ ΟΥ Ν : Χιου Τζάκμαν, Νόα Τζουπ,

Τζούντι Κόμερ ΣΥΝΟΨΗ: Παλεύοντας με το παρελθόν του έπειτα

ΝΑΝΑ CINEMAX 5 - ΑΕΛΛΩ CINEMAX 4 - ΕΛΛΗΝΙΣ CINEMAX ΘΕΡΙΝΟ - ΤΡΙΑΝΟΝ CINEMAX ΘΕΡΙΝΟ ΑΘΗΝΑΙΟΝ 3 - ΑΙΓΛΗ 4, 3 ΘΕΡΙΝΗ - ΑΙΓΛΗ CINEMA ΘΕΡΙΝΟ - CINE ΠΟΛΕΜΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΘΕΡΙΝΟ - ΛΑΪΣ ΘΕΡΙΝΟ - ΣΙΝΕ ΠΑΡΙ ΘΕΡΙΝΟ - ΤΡΙΑΝΟΝ ΘΕΡΙΝΟ - ΦΙΛΟΘΕΗ ΘΕΡΙΝΟ ΑΛΣΟΣ ΘΕΡΙΝΟ - ΑΡΤΕΜΙΣ ΘΕΡΙΝΟ - ΣΙΣΣΥ ΘΕΡΙΝΟ

από μια ζωή γεμάτη εγκλήματα και φόνους, ο Ρομπέν των Δασών βρίσκεται σοβαρά τραυματισμένος μετά από μια μάχη που πίστευε πως θα ήταν η τελευταία του. Στα χέρια μιας μυστηριώδους γυναίκας, του προσφέρεται μια ευκαιρία για λύτρωση.

Η πανούκλα

Το κοινό χαρακτηριστικό ανάμεσα στο Λόγκαν, το Les Miserables, το Prestige και το Fountain είναι πως ο πρωταγωνιστής τους, Χιου Τζάκμαν, πέθανε σε όλες αυτές τις ταινίες – ειδικά στην τελευταία πολλές φορές και θεαματικά! Απτόητος και προφανώς καθόλου προληπτικός, αστειεύτηκε για το μακάβριο trend και συνέχισε κάνοντας το ίδιο σε άλλες τρεις φέτος: το Song Sung Blue, που αξίζει να ψάξετε σε πλατφόρμα, γιατί δεν βγήκε στις ελληνικές αίθουσες, κυρίως για την ερμηνεία της υποψήφιας για Όσκαρ συμπρωταγωνίστριάς του, Κέιτ Χάντσον, το Sheep Detectives και τον Θάνατο του Robin Hood. Δεν είναι spoiler να αποκαλυφθεί η απώλεια του πρωταγωνιστή στο βίαιο δράμα του Μάικλ Σαμόσκι, άλλωστε το λέει καθαρά και ο τίτλος, και το ζητούμενο δεν είναι το γεγονός αλλά η μακρόσυρτη και επώδυνη διαδικασία ώσπου ο διαβόητος Ρομπέν των Δασών να παραδώσει το πνεύμα του, κυριολεκτικά και μεταφορικά. Ο πολυτραγουδισμένος ληστής των πλουσίων και ήρωας των φτωχών απεικονίζεται γερασμένος και κατά-

THE PLAGUE

ΣΚΗΝΟΘΕΣIΑ: Τσάρλι Πόλιντζερ ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΟΥΝ: Τζόελ Έτζερτον

ΣΥΝΟΨΗ: Ένα κοινωνικά αμήχανο νεαρό αγόρι προ-

σπαθεί να αντεπεξέλθει στη σκληρή ιεραρχία μιας κατασκήνωσης πόλο, καθώς το άγχος τον κυριεύει όλο και περισσότερο. «Πόσων χρονών είστε;» ρωτάει ο προπονητής υδατοσφαίρισης έναν έναν τους μαθητές ενός camp, αφού τους έχει μαζέψει για να τους συνετίσει και να τους φέρει στα συγκαλά τους, μετά την καζούρα που έκαναν για πολλοστή φορά στον Ιλάι. Με αρχηγό τον φασαριόζο Τζέικ και ακολούθους την πιστή μικρή συμμορία του, ο Ιλάι έχει γίνει στόχος γιατί πάσχει από δερματική νόσο που κολλάει μόνο με την επαφή, όχι όμως μέσα στο

02.07.26

κοπος από μια ζωή γεμάτη αίμα και ένταση (ο καθένας δίνει τον δικό του αγώνα…) στις τελευταίες συναντήσεις του στη μεσαιωνική Αγγλία του 13ου αιώνα με έναν σύντροφο από τις παλιές περιπέτειες, ένα παιδί που απειλεί να προειδοποιήσει το χωριό για την παρουσία του, μια τραυματισμένη γυναίκα κι έναν λεπρό, ως τη λύτρωσή του από την αδελφή Μπρίτζιτ (Τζούντι Κόμερ). Χωρίς επίδειξη ανδρείας και περιττή δράση, ο Μάικλ Σαμόσκι συνθέτει τον ελεγειακό αποχαιρετισμό ενός πολεμιστή που έχουμε μάθει να τον βλέπουμε με τον μανδύα του παλιομοδίτικου υπερήρωα, αλλά ο Θάνατος του Robin Hood επιμένει να ξαποσταίνει στη βαριά ατμόσφαιρά του, χωρίς να προσφέρει συγκινήσεις.

VILLAGE RENTI 5,13 - VILLAGE MALL 1,2,10,14 - VILLAGE PAGRATI 1,3 - VILLAGE AG.DIMITRIOS 4 - ΝΑΝΑ CINEMAX 6 - ΑΕΛΛΩ CINEMAX 1 - OPTIONS ILION 6 - OPTIONS GLYFADA 3 - ΔΕΞΑΜΕΝΗ ΘΕΡΙΝΟ - ΜΑΡΙΕΛ ΘΕΡΙΝΟ - ΣΙΝΕ ΑΚΡΟΓΙΑΛΙ ΘΕΡΙΝΟ

Όσα ξέρει η Μάριελ WHAT MARIELLE KNOWS

ΣΚΗΝΟΘΕΣIΑ: Φρέντερικ Χάμπαλεκ ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΟΥΝ: Γιούλια Γιεντς, Φέλιξ Κράμερ

Ένα δωδεκάχρονο κορίτσι ανακαλύπτει ότι διαβάζει τις σκέψεις των γονιών της και αντικρίζει το φάσμα της ενήλικης απογοήτευσης: ψέματα, φόβοι, απωθημένα. Πόση αλήθεια αντέχει μια οικογένεια;

Ένα χαστούκι από μια συμμαθήτρια της (δίκαιο, την αποκάλεσε τσούλα!) προικίζει την απόμακρη έφηβη Μάριελ με ένα αναπάντεχο τηλεπαθητικό χάρισμα: είναι πλέον ικανή να ανακαλέσει, ολόκληρες και αυτολεξεί, συζητήσεις που έχουν διεξαχθεί πίσω από κλειστές πόρτες, μακριά και ερήμην της, εκθέτοντας ανεπανόρθωτα τους άλλους, και κυρίως τους μπουρζουά γονείς της, τη Γιούλια που είναι στο τσακ να τα φτιάξει με έναν συνάδελφο, τον Μαξ, και τον Τομπάιας, ο οποίος έχει καταντήσει περίγελος στο γραφείο του. Το Όσα ξέρει η Μάριελ, που έκανε παγκόσμια πρεμιέρα στο περσινό Φεστιβάλ Βερολίνου, θα μπορούσε να είναι μια έξυπνη μικρού μήκους με ενδιαφέρον high concept, το περίφημο «τι θα γινόταν αν…», αλλά ο Φρέντερικ Χάμπαλεκ διασκευάζει πολύ ελεύθερα Χένρι Τζέιμς, διατηρεί σχετικά μυστηριώδη τον κεντρικό χαρακτήρα και μέσα από τη Μάριελ καταλύει όλους τους υπόλοιπους, ξεσκεπάζει την υποκρισία τους αφού τους φέρνει διαδοχικά σε δυσάρεστη, δύσκολη και συμπαθητική θέση, και κάνει πλάκα σε πολλές αστείες σκηνές, υπενθυμίζοντάς μας πως μια καλογραμμένη, σοφιστικέ κωμωδία μπορεί να προέρχεται ακόμη και από τη Γερμανία – Tony Erdmann, anyone; ΔΙΑΝΑ - ΛΑΟΥΡΑ ΘΕΡΙΝΟ - ΦΛΕΡΥ ΘΕΡΙΝΟ - ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΘΕΡΙΝΟ

Ο ανθρωποκυνηγός (1986) MANHUNTER

ΣΚΗΝΟΘΕΣIΑ: Μάικλ Μαν ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΟΥΝ: Γουίλιαμ Πίτερσεν, Τομ Νού-

ναν, Μπράιαν Κοξ ΣΥΝΟΨΗ: Ο πρώην αναλυτής του FBI Γουίλ Γκρέιαμ

αναγκάζεται να επιστρέψει στην ενεργό δράση όταν ένας αδίστακτος κατά συρροή δολοφόνος σκορπά τον τρόμο δολοφονώντας ολόκληρες οικογένειες.

Σινεμά

ΠΡΩΤΗ ΠΡΟΒΟΛΗ

«Ψυχωτικός δολοφόνος, ασαφές κίνητρο, αδύνατη έρευνα, αναψηλάφηση σκέψης» είναι τα στάδια διαχείρισης της πλοκής, όπως τα διατύπωσε ο Μάικλ Μαν στην απόπειρά του να μεταφέρει για πρώτη φορά τις περιπέτειες του Χάνιμπαλ Λέκτορ (δεν ήταν ακόμη Λέκτερ), που είχε γράψει ο Τόμας Χάρις. Στον Κόκκινο Δράκο, που αργότερα γυρίστηκε ξανά και μετονομάστηκε σε Ανθρωποκυνηγό, έναν τίτλο που ο Μπράιαν Κοξ έβρισκε πάντα σαχλό, ο πρώην επιθεωρητής του FBI Γουίλ Γκρέιαμ κυνηγάει έναν κατά συρροή δολοφόνο και οδηγείται στα ίχνη του Tooth Fairy μέσα από επιστολές θαυμασμού που ο τελευταίος έχει στείλει στον φυλακισμένο για τις αποτρόπαιες, κανιβαλιστικές πράξεις του, Χάνιμπαλ Λέκτορ. ΕΚΡΑΝ ΘΕΡΙΝΟ - ΖΕΦΥΡΟΣ ΘΕΡΙΝΟ - ΑΜΙΚΟ ΘΕΡΙΝΟ

LiFO 02.07.26

41

T HE

g ood LiF O ΑΦΙΕΡΩΜΑ

ΝΗΣΙΑ

Κάνουμε βόλτα στα πιο γνωστά νησιά των Κυκλάδων και ανακαλύπτουμε από την αρχή τη σπάνια ομορφιά τους, τις ντόπιες γεύσεις και τον πολιτισμό τους.

KΕΙΜΕΝΑ:

42

ΛΙΝΑ ΙΝΤΖΕΓΙΑΝΝΗ

LiFO

02.07.26

904

PERSONAL

S H OPPER

-

ΈΧΕΙΣ

ΓΟΎΣΤΟ

LiFO 02.07.26

43

ΝΗΣΙΑ

22 λόγοι που αγαπάμε τις ΚΥΚΛΆΔΕΣ σήμερα

ΑΦΙΕΡΩΜΑ

Πανηγύρια που κρατάνε μέχρι το πρωί, φεστιβάλ που γίνονται πολιτιστικός θεσμός, ιστορία που μετράει χιλιετίες, γαστρονομία φτιαγμένη από τοπικά προϊόντα, κρυμμένες γωνιές ηρεμίας. Οι Κυκλάδες είναι λατρεμένες για αμέτρητους λόγους, εκτός από τους γνωστούς. Επιλέξαμε 22, αλλά αυτή η λίστα δεν έχει τέλος.

44

LiFO

01

Επειδή η Νάξος κρύβει στο βόρειο άκρο της, κοντά στο χωριό Απόλλωνας, τον «κοιμισμένο γίγαντα». Ο Κούρος του Απόλλωνα ή αλλιώς «Κολοσσός του Διονύσου» είναι ένα ημιτελές άγαλμα μήκους 10,7 μέτρων και βάρους περίπου 80 τόνων, σμιλεμένο από ανοιχτό γκρι μάρμαρο Νάξου, που βρίσκεται ξαπλωμένο σε αυτό το αρχαίο λατομείο περίπου 3.000 χρόνια. Εξάλλου, το νησί θεωρείται ένα από τα κέντρα της μαρμαρογλυπτικής, της μεγαλύτερης τέχνης της αρχαιότητας, και ο γιγάντιος Κούρος είναι ένα μνημείο μοναδικής ομορφιάς που έλκει τους τουρίστες και ταυτόχρονα αποτελεί γρίφο για τους επιστήμονες.

02

Για τα κρυμμένα μονοπάτια της Τήνου, που ανηφορίζουν ανάμεσα σε ξερολιθιές και εκατοντάδες περιστεριώνες σκαλισμένους σαν δαντέλα. Μοναδικό δείγμα λαϊκής αρχιτεκτονικής στις Κυκλάδες, χτίστηκαν κατά την Ενετοκρατία (1207-1715) ως σύμβολα κοινωνικής και οικονομικής υπεροχής. Σήμερα, περισσότεροι από 1.000 περιστεριώνες στέκονται διάσπαρτοι στο νησί, αλλά οι περισσότεροι βρίσκονται στην Κάτω Μεριά, ενώ σε μια γειτονιά του χωριού Ταραμπάδος θα θαυμάσεις τους πιο εντυπωσιακούς. Αξίζει να ακολουθήσεις τα πεζοπορικά μονοπάτια που έχουν πλέον σηματοδοτηθεί από τοπικούς συλλόγους, ενώνοντας δεκάδες ορεινούς οικισμούς με αφετηρία χωριά όπως ο Βώλακας και ο Πύργος.

02.07.26

ΑΦΙΕΡΩΜΑ

03

Επειδή στην Πάρο υπάρχει μια παραλία που μοιάζει εξωπραγματική. Οι Κολυμπήθρες, με τους τεράστιους βράχους από γρανίτη που μέσα στους αιώνες έχουν στρογγυλέψει, σχηματίζοντας φυσικές πισίνες μέσα στη θάλασσα, είναι μια μαγική σειρά από μικρές αμμουδιές στις οποίες μπορείς να πας οδικώς ή με καραβάκι από τη Νάουσα. Στις Κουκουναριές, που βρίσκονται πιο πάνω, μπορείς να κάνεις στάση για να θαυμάσεις τα ερείπια μιας μυκηναϊκής ακρόπολης. Λίγο πιο νότια, η Σάντα Μαρία και η Νέα Χρυσή Ακτή είναι από τους πιο αναγνωρισμένους προορισμούς της Ευρώπης για windsurfing και kitesurfing. Η Νέα Χρυσή Ακτή στις αρχές της δεκαετίας του ’90 καθιερώθηκε ως σημείο για τη διεξαγωγή του Παγκόσμιου Πρωταθλήματος Windsurf. Ακόμα κι αν δεν έχεις επαφή με το σπορ, αξίζει να χαζέψεις τους αθλητές που σκίζουν τα κύματα.

Η Νάξος γιορτάζει σχεδόν κάθε εβδομάδα του καλοκαιριού. Από το πανηγύρι του Αγίου Θαλλελαίου τον Μάιο μέχρι της Παναγίας στις 15 Αυγούστου, όποιο κι αν πετύχεις στις διακοπές σου, είναι μια μοναδική εμπειρία που συνδέεται με το ελληνικό καλοκαίρι.

04

Για τη Μονή Παναγίας Τουρλιανής στην Άνω Μερά της Μυκόνου, ένα από τα σημαντικότερα μοναστήρια του νησιού, με το περίτεχνο ξυλόγλυπτο τέμπλο, το εντυπωσιακό κωδωνοστάσιο, την αυλή με τη μαρμάρινη βρύση, την ανάγλυφη διακόσμηση και τα ασημένια εκκλησιαστικά κειμήλια. Η Άνω Μερά παραμένει το μόνο μεγάλο χωριό της ενδοχώρας της Μυκόνου, όπου η καθημερινότητα μοιάζει εντελώς διαφορετική από την κοσμοπολίτικη εικόνα της παραλιακής ζώνης. Εδώ βρίσκεται και το κεντρικό εργαστήριο κοπανιστής, του παραδοσιακού τυριού του νησιού, και η βόλτα στα γραφικά σοκάκια αποκαλύπτει μια άγνωστη πλευρά του νησιού.

05

Επειδή το Φεστιβάλ Νάξου μετατρέπει κάθε καλοκαίρι τον αναστηλωμένο ενετικό Πύργο Μπαζαίου, στην ενδοχώρα του νησιού, σε μια σκηνή για συναυλίες, παραστάσεις χορού και θεάτρου, εκθέσεις εικαστικών και βραδιές λόγου. Η διοργάνωση τελεί υπό την αιγίδα του υπουργείου Πολιτισμού και φέρνει στη Νάξο καλλιτέχνες από όλο τον κόσμο. Το φεστιβάλ ξεκίνησε το καλοκαίρι του 2001 με στόχο να μετατρέψει ένα εξαιρετικό διατηρητέο μνημείο σε κέντρο πολιτισμού.

06

Για τις «Διαδρομές στη Μάρπησσα», ένα τριήμερο βιωματικό πολιτιστικό φεστιβάλ που διοργανώνεται κάθε Αύγουστο από ομάδα εθελοντών στο παραδοσιακό χωριό της Μάρπησσας στην Πάρο, με δράσεις γύρω από την αρχιτεκτονική, τη λαογραφία, τη μουσική και το περιβάλλον μέσα στα στενά καλντερίμια του οικισμού. Με κεντρική ιδέα τη δημιουργία διαδρομών και σημείων ενδιαφέροντος μέσα στον παραδοσιακό οικισμό, το φεστιβάλ αναδεικνύει την κυκλαδίτικη ταυτότητα του τόπου. Οι κάτοικοι, οι επισκέπτες και οι εθελοντές αλληλεπιδρούν, συνεργάζονται και δημιουργούν ένα βίωμα δημιουργικής έκφρασης.

07

Επειδή η Νάξος γιορτάζει σχεδόν κάθε εβδομάδα του καλοκαιριού! Από το πανηγύρι του Αγίου Θαλλελαίου τον Μάιο μέχρι τα πανηγύρια της Αγίας Κυριακής στην Ποταμιά, της Αγίας Μαρίνας στ’ Αγγίδια και την Κόρωνο, και φυσικά της Παναγίας στις 15 Αυγούστου, που γιορτάζεται σε όλο το νησί και με ιδιαίτερη λαμπρότητα στο ορεινό Φιλώτι, όποιο κι αν πετύχεις στις διακοπές σου, είναι μια μοναδική εμπειρία που σε παρασύρει θέλεις δεν θέλεις. Κάθε πανηγύρι σημαίνει γλέντι, κρασί και ντόπιους χορούς ως αργά το βράδυ, κι αυτή είναι η απόλυτη διασκέδαση που συνδέεται με το ελληνικό καλοκαίρι.

ΝΗΣΙΑ

08

Για το Μουσείο Μαρμαροτεχνίας στον Πύργο της Τήνου, μέλος του δικτύου θεματικών μουσείων του Πολιτιστικού Ιδρύματος Ομίλου Πειραιώς. Απόλυτα ενταγμένο στο τοπίο του Πύργου, αναδεικνύει τη βαθιά σχέση της Τήνου με το μάρμαρο και την ιστορική της παράδοση στη μαρμαρογλυπτική. Ανάμεσα σε αναπαραστάσεις λατομείων, παλιά εργαλεία, αρχειακό υλικό και αυθεντικά δείγματα της τηνιακής μαρμαρογλυπτικής, θα γνωρίσεις από κοντά την τέχνη που διαμόρφωσε την ταυτότητα του νησιού. Αυτό το καλοκαίρι, από τις 22 Ιουλίου έως τις 30 Νοεμβρίου 2026, το Πολιτιστικό Ίδρυμα παρουσιάζει την περιοδική έκθεση «Λιτανεία», με έργα του εικαστικού και γλύπτη Αργύρη Ραλλιά, σε επιμέλεια του Χριστόφορου Μαρίνου. Στο ίδιο χωριό λειτουργεί ακόμα η ιστορική Σχολή Καλών Τεχνών, που συνεχίζει να εκπαιδεύει νέους μαρμαρογλύπτες.

LiFO 02.07.26

45

ΝΗΣΙΑ

ΚΥΚΛΆ Δ Ε Σ 09

Επειδή στην Παροικιά της Πάρου δεσπόζει η Παναγία Εκατονταπυλιανή, ή αλλιώς Καταπολιανή, μία από τις σημαντικότερες παλαιοχριστιανικές εκκλησίες της Ελλάδας, με ιστορία που φτάνει στον 4ο αιώνα. Σύμφωνα με την παράδοση το όνομά της σχετίζεται με τις πύλες της, 99 φανερές και μια κρυφή. «Ενενήντα εννέα φανερές πόρτες έχει η Καταπολιανή. Η εκατοστή είναι κλειστή και δεν φαίνεται. Θα φανεί η πόρτα αυτή και θα ανοίξει, όταν οι Έλληνες πάρουν την Πόλη». Δίπλα της, το Αρχαιολογικό Μουσείο της Πάρου φυλάσσει ευρήματα από τη νεολιθική έως τη ρωμαϊκή εποχή, ανάμεσά τους και τη φημισμένη Νίκη της Πάρου. Η φτερωτή μορφή είναι ένα εξαιρετικό δείγμα πρώιμης κλασικής γλυπτικής από το φημισμένο λευκό πυριτικό μάρμαρο της Πάρου και χρονολογείται περίπου στο 480 π.Χ.

10

Για το καλοκαιρινό πρόγραμμα πολιτιστικών εκδηλώσεων «Διονύσια», που διοργανώνει κάθε χρόνο ο Πολιτιστικός Οργανισμός του δήμου Νάξου, με συναυλίες, εκθέσεις ζωγραφικής και φωτογραφίας, θεατρικές παραστάσεις και αποκορύφωμα μια μεγάλη γιορτή κρασιού. Αντίστοιχες πολιτιστικές δράσεις φιλοξενούνται και στα χωριά της ορεινής Νάξου.

11

Για το Φεστιβάλ Πάρκο Πάρου που διοργανώνεται από το 2009 στην άκρη της χερσονήσου του Αϊ-Γιάννη Δέτη. Εκτός από τις συναυλίες, τις υπαίθριες κινηματογραφικές προβολές και τις εκθέσεις τέχνης, έχει ξεχωριστή σημασία το πανηγύρι του Αϊ-Γιάννη Δέτη στον προαύλιο χώρο του ιστορικού Μοναστηριού, αλλά και οι περιπατητικές διαδρομές μέσα από μονοπάτια που φτάνουν μέχρι τον εμβληματικό Φάρο του Αϊ-Γιάννη Δέτη.

12

Επειδή στη Νάξο η γεύση είναι σοβαρή υπόθεση και έχει ονομασία προέλευσης. Εκτός από την ΠΟΠ γραβιέρα Νάξου, που θεωρείται μία από τις καλύτερες σκληρές κίτρινες γραβιέρες της χώρας, το κίτρο είναι ένα τοπικό, παραδοσιακό λικέρ που φτιάχνεται από τα φύλλα και τον φλοιό του κίτρου και παράγεται στο νησί από τον 19ο αιώνα. Σερβίρεται παγωμένο σε κάθε ναξιώτικη ταβέρνα, σε τρεις παραδοσιακές ποικιλίες που αξίζει να δοκιμάσεις: το κίτρινο με 36 βαθμούς αλκοόλ, το λευκό με 33 και το πράσινο με 30+ βαθμούς.

ΑΦΙΕΡΩΜΑ

13

46

LiFO

Για τα ορεινά χωριά της Πάρου, όπως οι Λεύκες, που θεωρούνται η παλιά πρωτεύουσα του νησιού. Χτισμένες αμφιθεατρικά μέσα στο πράσινο, με θέα στο Αιγαίο και μαρμαρόστρωτα καλντερίμια, δεν θυμίζουν σε τίποτα την παραλιακή εικόνα του νησιού. Εδώ κάτοικοι και επισκέπτες συναντιούνται στις πλατείες κάτω από αιωνόβια πλατάνια και οι μικρές εκκλησίες με τη χαρακτηριστική κυκλαδίτικη αρχιτεκτονική μοιάζουν σαν μικρά στολίδια σε όλο το χωριό. Ανάμεσά τους ξεχωρίζει η εκκλησία της Αγίας Τριάδας, η οποία θεωρείται η δεύτερη μεγαλοπρεπέστερη του νησιού μετά την Εκατονταπυλιανή και χρονολογείται από το 1835. Τα δύο επιβλητικά μαρμάρινα κωδωνοστάσιά της αποδεικνύουν το επίπεδο των τεχνιτών της εποχής.

14

Επειδή η Μύκονος, πέρα από τη φήμη της για τη νυχτερινή ζωή, διαθέτει μια σημαντική σκηνή σύγχρονης τέχνης, με γκαλερί στη Χώρα που φιλοξενούν εκθέσεις Ελλήνων και ξένων καλλιτεχνών όλο το καλοκαίρι, καθώς και εποχικές εγκαταστάσεις τέχνης σε δημόσιους χώρους του νησιού, που βρίσκονται σε διάλογο με το κυκλαδίτικο τοπίο.

15

Για το πανηγύρι της Παναγίας στην Τήνο, στις 15 Αυγούστου, όταν χιλιάδες προσκυνητές ανεβαίνουν τον δρόμο προς την Ευαγγελίστρια –πολλοί κάνουν τη διαδρομή γονατιστοί–, τιμώντας τη εικόνα που βρέθηκε το 1823 και θεωρείται θαυματουργή. Πέρα από τη θρησκευτική της διάσταση, αυτή είναι μια ιδιαίτερη μέρα που το νησί ανοίγει τις πόρτες του σε επισκέπτες απ’ όλη την Ελλάδα και σε παρασύρει σε μια ατμόσφαιρα που αποτελεί από μόνη της πολιτισμική εμπειρία.

02.07.26

Στην άκρη της Πάρου επιστρέφει το φεστιβάλ που κάνει το νησί κέντρο πολιτισμού.

ΝΗΣΙΑ

h πάρος, αυτό το αγαπημένο νησί των κυκλάδων, εδώ και χρόνια έχει δημιουργήσει έναν ακόμα λόγο για να την επισκεφτούμε: όχι μόνο για τις ομορφιές της αλλά και για το πολιτιστικό της αποτύπωμα. Στην άκρη της χερσονήσου του Αϊ-Γιάννη Δέτη, το Περιβαλλοντικό & Πολιτιστικό Πάρκο Πάρου συνεχίζει σταθερά ό,τι ξεκίνησε το 2009: μια διαφορετική ιδέα για το τι μπορεί να σημαίνει πολιτισμός στα νησιά, στήνοντας ένα ζωντανό κύτταρο τέχνης για τις Κυκλάδες. Φέτος το Φεστιβάλ στο Πάρκο γιορτάζει 17 καλοκαίρια και το πρόγραμμά του είναι πιο πλήρες από ποτέ. Από τον Ιούλιο έως τον Σεπτέμβριο 2026, η καλλιτεχνική διεύθυνση του Θεμιστοκλή Καρποδίνη έχει συνθέσει έναν αξιόλογο, πολυφωνικό συνδυασμό: τζαζ, σύγχρονο ελληνικό τραγούδι, όπερα, world music, θέατρο και κινηματογράφος, όλα μέσα σε ένα προστατευόμενο τοπίο μεγάλης οικολογικής σημασίας, με θέα τη θάλασσα και τον ουρανό του Αιγαίου. Η Άλκηστις Πρωτοψάλτη και ο Νίκος Πορτοκάλογλου θα είναι μαζί στις 22 Ιουλίου, σε μια από τις πιο πολυαναμενόμενες συναντήσεις του καλοκαιριού. Ο Markus Stockhausen, γιος του Karlheinz, παρουσιάζει το «Music of the Stars» σε σύμπραξη με τον Βασίλη Ρακόπουλο. Το «Opera Under the Stars» κλείνει δέκα χρόνια παρουσίας. Και το θεατρικό πρόγραμμα φέρνει τη Μήδεια του Ευριπίδη σε διεθνή παραγωγή, τους Κάλπηδες του Μυριβήλη, αλλά και τον αγαπημένο Κύριο Βρομύλο για τους μικρούς θεατρόφιλους. Παράλληλα, από τα μέσα Ιουνίου, στον θερινό κινηματογράφο Cine Enastron, σε επιμέλεια του Χρυσοστομάκη Λακταρίδη, προβάλλονται επιλεγμένες ταινίες του παγκόσμιου σινεμά κάτω από τα αστέρια της Πάρου, ενώ στον χώρο τέχνης Porto Aoussa στη Νάουσα συνεχίζεται έως τον Σεπτέμβριο η έκθεση φωτογραφίας του Robert A. McCabe, με 90 εικόνες από τα ελληνικά νησιά της δεκαετίας του ’50 έως τα τέλη του ’70 να προσφέρουν μια νοσταλγική ματιά σε έναν κόσμο που δεν υπάρχει πια. Στις 28 Αυγούστου, ξεχωριστή θέση έχει το πανηγύρι του Αϊ-Γιάννη Δέτη, στον προαύλιο χώρο των κελιών του ιστορικού Μοναστηριού. Αυθεντικό, ανοιχτό σε κατοίκους και επισκέπτες, σε βάζει μέσα στην καρδιά της κυκλαδίτικης παράδοσης, ενώ οι περιπατητικές διαδρομές και τα μονοπάτια που φροντίζει διαρκώς η ομάδα του Πάρκου μέχρι τον εμβληματικό Φάρο του Αϊ-Γιάννη Δέτη είναι κομμάτι του φεστιβάλ, ενός φεστιβάλ που δεν το βιώνεις ως εποχική εμπειρία αλλά ως πολιτιστικό βίωμα που δεν έχει εποχή.

ΑΦΙΕΡΩΜΑ

Πάρκο Πάρου, 2026

parospark.com

LiFO 02.07.26

47

ΝΗΣΙΑ

ΚΥΚΛΆ Δ Ε Σ

16

19

17

20 21

18

22

ΑΦΙΕΡΩΜΑ

Επειδή η Νάξος κρύβει παραλίες που παραμένουν σχετικά ήσυχες ακόμα και τον Αύγουστο. Ο Λιώνας βρίσκεται στο βορειοανατολικό τμήμα του νησιού, απέχει από τη χώρα περίπου 40 χιλιόμετρα και είναι ιδανικό σημείο απομόνωσης. Ο ειδυλλιακός όρμος Αμπράμ ξεπροβάλλει μέσα σε ένα μαγευτικό τοπίο με βλάστηση που δεν θυμίζει το ξηρό τοπίο των Κυκλάδων. Ο παρθένος Καλαντός είναι η νοτιότερη παραλία του νησιού και στο βάθος βλέπεις την Ηρακλειά, ενώ απολαμβάνεις με ηρεμία τα γαλανά νερά του. Εδώ θα δεις ένα από τα ομορφότερα ηλιοβασιλέματα. Στο Αλυκό, νότια του νησιού, το κεδρόδασος φτάνει σχεδόν ως τη θάλασσα, ενώ πίσω υψώνονται βράχοι που μοιάζουν να σε προστατεύουν από τη φασαρία του Αυγούστου.

48

LiFO

Για την παράδοση οινοποίησης της Πάρου, που τα τελευταία χρόνια ζει νέα άνθηση χάρη σε νέους οινοποιούς που επέστρεψαν στον τόπο τους. Ντόπιες ποικιλίες σταφυλιού, όπως η Μονεμβασιά, η Μανδηλαριά, το Σαββατιανό ή το Μαυροτράγανο, καλλιεργούνται ξανά σε αμπέλια γύρω από τη Νάουσα, ενώ η γευσιγνωσία τοπικού κρασιού έχει γίνει αναπόσπαστο κομμάτι της γαστρονομικής εμπειρίας του νησιού. Στα τέλη Αυγούστου γίνεται ο τρύγος, οι καλλιεργητές πατούν οι ίδιοι τα σταφύλια στο πατητήρι τους κι αυτό είναι ένα θέαμα που αξίζει να δεις. Επειδή στη Νάουσα της Πάρου, πίσω από το πολυφωτογραφημένο μικρό λιμανάκι με τις παραδοσιακές ψαρόβαρκες, υπάρχει ακόμα ενεργή ψαρόσκαλα όπου οι ψαράδες ξεφορτώνουν τη φρέσκια ψαριά τα ξημερώματα, μια εικόνα καθημερινότητας που συνδέεται με τη φήμη του νησιού για εκλεκτή ψαροφαγία. Αυτή η μικρή τελετουργία δημιουργεί έναν ιδιαίτερο συνδυασμό με την κοσμοπολίτικη πλευρά της Πάρου. Αν γυρνάς ξημερώματα από διασκέδαση, έχε τον νου σου να πετύχεις τους ντόπιους ψαράδες.

Επειδή στην Τήνο υπάρχουν δεκάδες εστιατόρια ή καφενεία που τιμούν τα τοπικά προϊόντα και συνεργάζονται με ντόπιους παραγωγούς για να εκφράσουν τη μακρά γευστική παράδοση του νησιού. Πέτρωμα, καρίκι, μαλαθούνι και κοπανιστή, καππαρόφυλλα και αγκινάρες συνδυάζονται με σύγχρονες τεχνικές, κάνοντας το νησί έναν από τους πιο ενδιαφέροντες γαστρονομικούς προορισμούς των Κυκλάδων, χωρίς ποτέ να χάνεται η σύνδεση με τη γη και την ιστορία της. Γιατί στην Πάρο μπορεί να πετύχεις κάποια από τα πιο όμορφα sunset parties που διοργανώνονται σε διάφορα μαγαζιά και σου χαρίζουν μια αξέχαστη εμπειρία διασκέδασης την ώρα ακριβώς που δύει ο ήλιος. Για τα ορεινά χωριά της Νάξου, όπως Απείρανθος, Φιλώτι, Χαλκί, που είναι χτισμένα μακριά από τη θάλασσα, με πέτρινα σπίτια και μαρμαρόστρωτα σοκάκια. Στο Χαλκί, παλιά εμπορική πρωτεύουσα του νησιού, δεσπόζουν νεοκλασικά αρχοντικά, ενετικοί πύργοι και βυζαντινές εκκλησίες με τοιχογραφίες, ενώ η Απείρανθος φιλοξενεί μικρά λαογραφικά και αρχαιολογικά μουσεία φτιαγμένα από τους ίδιους τους κατοίκους. Επειδή τελικά αυτό που αγαπάμε στις Κυκλάδες δεν είναι μόνο οι παραλίες με τα γαλαζοπράσινα νερά ή τα λευκά σπίτια με τη φούξια βουκαμβίλια και τα μπλε παντζούρια που βλέπουμε στις καρτ ποστάλ. Είναι οι μικρές, καθημερινές στιγμές στα χωριά τους, οι γεύσεις που σε σημαδεύουν, ο πολιτιστικός τους χαρακτήρας και φυσικά η ιστορία τους που ξεπερνά τη φήμη τους ως καλοκαιρινών τουριστικών προορισμών. Είναι ένας τόπος μοναδικός που περιβάλλεται από το Αιγαίο και εκπέμπει μια ενέργεια που δεν μοιάζει με καμιά άλλη στον κόσμο.

02.07.26

Η Πάρος απέκτησε ένα σημείο όπου το χτες συνομιλεί με το σήμερα.

ΠΑΡΟΣ

Πίσω Λιβάδι, Πάρος 2284 043497 Instagram: bratsera_paros

ΝΗΣΙΑ

«μπρατσέρα» είναι ένα μικρό αλιευτικό σκάφος, μια τράτα με δίχτυα, και από αυτήν πήρε το όνομά του το νέο εστιατόριο των Παναγιώτη και Γιάννη Στέλλα, στο πίσω Λιβάδι της Πάρου. Σε αυτό το γραφικό, ήσυχο λιμανάκι δημιούργησε με μια εντελώς συναισθηματική προσέγγιση –αφού ο ίδιος είναι Παριανός– ένα σημείο όπου η τοπική γεύση πρωταγωνιστεί και η ψαροφαγία τιμά τη φήμη του νησιού. Μαζί με τον Κωνσταντίνο Ηλιόπουλο –ομάδα που γνωρίζουμε από το F*smashing της Αθήνας– έστησε στο αγαπημένο Κυκλαδονήσι μια ιστορία που γίνεται ανοιχτός διάλογος. «Η Πάρος του χτες και του σήμερα, εκείνη των παππούδων μας και των παιδικών καλοκαιριών μας και η σημερινή κοσμοπολίτικη μορφή της». Αυτοί οι δύο κόσμοι συναντιούνται σε ένα σκηνικό με αρώματα, χρώματα και γεύσεις οικείες, μέσα από το μενού που έχει επιμεληθεί ο σεφ Χάρης Μπονάνος, ο οποίος επιστρέφει μετά από τέσσερα χρόνια σε αυτόν τον τόπο. Το μενού, σύντομο και περιεκτικό, όπως τα λόγια των ντόπιων, παρουσιάζει τα αιγαιοπελαγίτικα πιάτα με μικρές γαστρονομικές πινελιές που δεν τα απομακρύνουν από τις ρίζες τους. Στα φρέσκα ψάρια θα βρεις ό,τι έχει πιάσει ο ψαράς, από σκορπίνες και λαβράκι μέχρι ροφό και καπόνι, ενώ τα θαλασσινά ψήνονται στον ξυλόφουρνο και αποκτούν μια διαφορετική νοστιμιά. Προτάσεις όπως οι γαρίδες με βούτυρο μπισκ και κρέμα από πιπεριά Φλωρίνης, το καλαμάρι με πάνκο και μαγιονέζα από χρένο ή η αστακομακαρονάδα με ζυμαρικά mezze maniche δίνουν τον τόνο της δημιουργικότητας, ενώ δροσερά πιάτα ταιριάζουν με την ατμόσφαιρα του ελληνικού καλοκαιριού: τα αμπελοφάσουλα με τηγανητό ανθότυρο και πίκλα φράουλα, η πράσινη φάβα από λαθούρι με φρέσκια κάππαρη και η αγκιναρόπιτα με μανούρι και εσπεριδοειδή τιμούν την κυκλαδίτικη φύση. Στον κατάλογο κάθε μέρα εμφανίζονται συνταγές ημέρας βασισμένες στα προϊόντα της αγοράς, όλα φρέσκα και τοπικά, που συνδυάζονται ανάλογα με την έμπνευση του σεφ. Η λίστα κρασιών ακολουθεί το ίδιο ύφος, με επιλεγμένες ετικέτες να συνοδεύουν το γεύμα σου αλλά και αποστάγματα που μπορείς να συνδυάσεις με τα εξαιρετικά οστρακοειδή. Σε αυτή την ήσυχη γωνιά του νησιού το Bratsera εκφράζει μια πλευρά της Πάρου που σε συγκινεί με κάθε τρόπο.

ΑΦΙΕΡΩΜΑ

Bratsera

LiFO 02.07.26

49

Finlandia Sunset Sessions

Τα πιο αξέχαστα ηλιοβασιλέματα θα τα ζήσουμε στη Νάουσα της Πάρου, παρέα με Finlandia Vodka.

50

LiFO

Η

Νάουσα της Πάρου είναι ένας μοναδικός τόπος, από εκείνους που συνδέονται με το ελληνικό καλοκαίρι και γίνονται κομμάτι του ονείρου όταν σκέφτεσαι διακοπές σε ένα νησί. Τα λευκά σοκάκια που αντανακλούν το φως της μέρας, οι γαλάζιες αυλόπορτες και τα περβάζια, οι φούξια βουκαμβίλιες, όλα αυτά συνθέτουν ένα σκηνικό που η εικόνα του ταξιδεύει σε όλο τον κόσμο αντιπροσωπεύοντας την καλοκαιρινή αύρα της χώρας μας. Εδώ, μέσα στην ενέργεια που εκπέμπει κάθε γωνιά της Νάουσας, ο χρόνος σταματά και το ηλιοβασίλεμα δεν είναι το τέλος της μέρας αλλά η αρχή μιας νέας εμπειρίας, μιας ιστορίας που μπορεί να ξετυλίγεται μέχρι το επόμενο πρωί. Σε αυτό το μαγικό μέρος φέτος θα ζήσουμε μια σειρά από sunset parties από το όνομα που συνδέεται με τις πιο χαρούμενες, ανέμελες μουσικές στιγμές μας. Η Finlandia κάνει το δικό της bar hopping στο νησί της Πάρου και από τον Ιούλιο έως και τον Σεπτέμβριο κάνει στάση σε έντεκα διαφορετικά σημεία της Νάουσας, δίνοντας ξεχωριστό ρυθμό στα νησιώτικα ηλιοβασιλέματα με signature serves που ξανασυστήνουν τα αγαπημένα μας κοκτέιλ. Το Εspresso Μartini, ενα blend Caffè Vergnano και Finlandia, πρωταγωνιστεί μέσα σε μια ατμόσφαιρα γεμάτη vibes γιορτής. Καθώς δύει ο ήλιος και το κυκλαδίτικο τοπίο παίρνει λάμψη από τις πορτοκαλί αποχρώσεις του, τα Finlandia Sunset Parties φωνάζουν δυνατά: «It’s soooooo fine».

02.07.26

Στις 17 Ιουλίου η αρχή γίνεται στο Zazala, το beach bar στην αγκαλιά του μαγευτικού κόλπου του Παρασπόρου, όπου ο ήλιος βυθίζεται μέσα στη θάλασσα και κάνει το τοπίο να φλέγεται. Ακολουθεί την επόμενη μέρα, 18/7, το Somaripa, αυτό το γραφικό μπαλκόνι στο λιμανάκι της Νάουσας, όπου το Finlandia sunset party θα δώσει μια εντελώς διαφορετική ενέργεια. Στις 19 Ιουλίου η Finlandia κάνει στάση σε δύο σημεία ταυτόχρονα: το Fotis all-day bar και το Come Back, δύο spots δημοφιλή και αγαπητά για την τοποθεσία τους επάνω στη μικρή παραλία του Αγίου Δημητρίου, τα κοκτέιλ τους και την υπέροχη θέα στο ηλιοβασίλεμα και το απέραντο γαλάζιο, μεταμορφώνονται σε sunset places to be, γεμίζοντας τα τραπέζια τους με Finlandia cocktails. Επόμενο sunset party στις 20/7, στο Σιγή Ιχθύος, που βρίσκεται κι αυτό στο γραφικό λιμανάκι της Νάουσας, ένα από τα πιο εμβληματικά σημεία των Κυκλάδων. Θα υποδεχτεί μια βραδιά γεμάτη μουσική και κοκτέιλ εμπνευσμένα από τη μοναδική γεύση της Finlandia Vodka. Την επομένη, στις 21 Ιουλίου, το San Fos στο λιμανάκι της Νάουσας και η Methystra με τη θέα στα δεμένα σκάφη έρχονται να γεμίσουν αυτήν τη σειρά από πάρτι που γυρίζουν στις Κυκλάδες και δημιουργούν αξέχαστες στιγμές. Στις 22/7 παίρνει τη σκυτάλη και ολοκληρώνει τη σειρά των πάρτι το Trickster, ένα ατμοσφαιρικό cocktail bar στην καρδιά της παλιάς πόλης της Νάουσας, όπου θα απολαύσουμε παγωμένο Espresso Martini και music grooves που κρατάνε μέχρι αργά. Η Πάρος πάντα ήταν προορισμός για nightlife, αλλά φέτος η Finlandia φροντίζει να κάνει τις νύχτες ακόμα πιο μαγευτικές, πιο παρεΐστικες, πιο μουσικές, με τα πάρτι της να ξεκινούν τη στιγμή ακριβώς που ο ήλιος δύει στο Αιγαίο. «Πέντε ελιές στο Finlandia Martini μου; Γιατί όχι; It’s soooooo fine!». Μαγευτικά ηλιοβασιλέματα που αξίζει να ζήσεις μέσα από την ενέργεια μιας γιορτής που τιμά το καλοκαίρι και δημιουργεί μοναδικές στιγμές σε ένα από τα πιο όμορφα νησιά ολόκληρης της Μεσογείου. Έντεκα μαγαζιά που γίνονται κομμάτι μιας διαδρομής γεμάτης χαρούμενα και cool vibes. Έντεκα μαγαζιά που συνθέτουν το διαχρονικό αφήγημα της ζωής στην Πάρο τους καλοκαιρινούς μήνες. Μια εμπειρία που θα σε συντροφεύει όλο τον χειμώνα και θα σου θυμίζει: «One sip away from Paros?».

LiFO 02.07.26

51

ΤΗΝΟΣ ΝΗΣΙΑ

Cardoon

Αγαπημένο σημείο στη Χώρα της Τήνου.

στη χώρα της τήνου, εκεί όπου το κυκλαδίτικο χρώμα πρωταγωνιστεί, ξεχωρίζει από μακριά το επιβλητικό κτίριο του Ιδρύματος Τηνιακού Πολιτισμού. Μέσα σε αυτή τη γωνιά ιστορίας και παράδοσης στεγάζεται το Cardoon, ένα all-day στέκι που φέτος μπαίνει στο όγδοο καλοκαίρι του και ήδη αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι του νησιού. Ένα σημείο για να ξεκινήσεις το πρωί σου με καφέ και χειροποίητα πιάτα πρωινού –όπως φρέσκα αυγά σε διάφορες εκδοχές, acai bowls και άλλες συνταγές με τοπικά προϊόντα–, ενώ χαζεύεις μπροστά σου την απεραντοσύνη του Αιγαίου. Το σημαντικό είναι πως μέχρι το μεσημέρι η σκιά του χώρου σε προστατεύει και σε αφήνει να απολαύσεις το σκηνικό χωρίς καμία βιασύνη. Κι έπειτα έρχεται η ώρα που δύει ο ήλιος για να επιστρέψεις εδώ. Τα τραπεζάκια γεμίζουν με παρέες που έρχονται ειδικά για το ηλιοβασίλεμα, πίνοντας ένα δροσιστικό κοκτέιλ. Γι’ αυτή την ώρα που θέλεις κάτι να τσιμπήσεις υπάρχουν επιλογές σε pinsa, αλλά και πλατό όπου συνδυάζονται τηνιακά αλλαντικά και τυριά που η γεύση τους σου μένει για καιρό στη μνήμη. Ιδανικό bar food, ελαφρύ και αρκετό για να δοκιμάσεις άλλο ένα κοκτέιλ. Στο Cardoon θα βρεις και μια λίστα κρασιών προσεκτικά επιμελημένη, με ετικέτες από τον ελληνικό αμπελώνα, που ταιριάζει στην καλοκαιρινή ατμόσφαιρα. Μη φύγεις χωρίς να δοκιμάσεις το παγωτό μηχανής που βγαίνει και σε γεύσεις εκτός των συνηθισμένων, όπως φιστίκι και αλατισμένη καραμέλα, και είναι το κατάλληλο επιδόρπιο για να σου θυμίσει την ανεμελιά των καλοκαιρινών διακοπών.

Χώρα Τήνου 6984 194754

Ρακιζιό

ΑΦΙΕΡΩΜΑ

Στον Κτικάδο, τρώμε παραδοσιακά πιάτα και πίνουμε εκλεκτά κρασιά της Τήνου.

52

LiFO

το ρακί είναι το ποτό που ταυτίζεται με την τήνο, και «ρακιζιό» ονομαζόταν παλιά ο χώρος όπου αποστάζεται. Από αυτήν τη λέξη πήρε το όνομά του το εστιατόριο στον Κτικάδο και δεν είναι τυχαία η επιλογή. Το ρακί εδώ πρωταγωνιστεί ως αφορμή για τσούγκρισμα, για μοίρασμα με την παρέα και ως στοιχείο που κουβαλάει μέσα του την ουσία της ελληνικής παράδοσης. Αυτήν την παράδοση το Ρακιζιό την εκφράζει με κάθε τρόπο. Από νωρίς το μεσημέρι μέχρι αργά το βράδυ, τα ποτήρια γεμίζουν με αποστάγματα και η κουζίνα δουλεύει με προϊόντα τοπικών παραγωγών, τιμώντας παραδοσιακές συνταγές του νησιού. Χαρακτηριστικό παράδειγμα οι αγκινάρες λαδιού, ένα τοπικό προϊόν που απαιτεί μήνες προετοιμασίας και δεν γίνεται να μην το δοκιμάσεις. Για όσους μάλιστα λατρεύουν το συγκεκριμένο λαχανικό, το Ρακιζιό ετοιμάζει και μια πολύ νόστιμη αγκιναρόπιτα, που παραμένει ένα από τα σταθερά highlights του καταλόγου. Στα must try βρίσκονται και οι γεμιστοί κρεμμυδοντολμάδες με κιμά και φρέσκα μυρωδικά, αλλά και ο τυλιχτός μουσακάς σε χωριάτικο φύλλο με κρέμα φέτας. Δίπλα τους, κρεατικά της ώρας, μαγειρευτά της ελληνικής παράδοσης και θαλασσινά που έρχονται ολόφρεσκα από το Αιγαίο και σου μεταφέρουν τη γεύση της θάλασσας. Η λίστα κρασιών είναι αφιερωμένη στους τηνιακούς αμπελώνες αλλά και στην υπόλοιπη Ελλάδα, και προσεκτικά επιλεγμένη ώστε να ταιριάζει σε κάθε πιάτο. Το γραφικό τοπίο του χωριού Κτικάδος –μόλις 10 λεπτά από τη Χώρα– είναι ένα σημείο που σου παρουσιάζει την άλλη πλευρά του νησιού, αυτή που βρίσκεται λίγο πιο πάνω από τη θάλασσα και έχει τη δική της μοναδική ομορφιά.

Κτικάδος, Τήνος 22831 10345

02.07.26

NATURAL RESORT

Στον Αρνάδο θα βρεις ένα μυστικό ηρεμίας.

ΤΗΝΟΣ

Αρνάδος, Τήνος 22830 41415, 6948 610451 ivysnaturalresort. com

ΝΗΣΙΑ

δεν ειναι ευκολο να φτιαξεις ενα καταλυμα που να μην ενοχλεί το κυκλαδίτικο τοπίο. Που να μοιάζει σαν να υπήρχε πάντα εκεί, σαν να μεγάλωσε από τη γη μαζί με τα βράχια και τα αρωματικά φυτά γύρω του. Η Ήβη και ο Θοδωρής, μόνιμοι κάτοικοι της Τήνου, το κατάφεραν, και δεν είναι μικρό πράγμα. Το Ivy’s Natural Resort βρίσκεται στον ορεινό Αρνάδο, σε μια Τήνο που δεν μοιάζει με αυτήν που οι περισσότεροι φαντάζονται όταν λένε «κυκλαδίτικο νησί». Δεν υπάρχει εδώ η εποχική φασαρία των παραλιών. Υπάρχει πέτρα, ξύλο, φυσικό φως, λιτές γραμμές και μια ηρεμία που σπάνια συναντάς. Άλλωστε, αυτός ο χώρος δεν χτίστηκε πάνω στη φύση, αλλά δημιουργήθηκε ως συνέχειά της. Τα υπόσκαφα δωμάτια-σουίτες έχουν το καθένα ξεχωριστή είσοδο, ιδιωτική αυλή και πισίνα. Η μεγάλη τζαμαρία ενώνει το μέσα με το έξω και η θέα στο Αιγαίο είναι εκεί κάθε στιγμή της μέρας για να σε παρασύρει στο μεγαλείο της. Φυσικά υλικά, μοντέρνες λεπτομέρειες που δεν κουράζουν, μίνιμαλ σχεδιασμός – που πλέον τον νιώθεις ως πολυτέλεια μέσα σε μια καθημερινότητα γεμάτη πληροφορίες. Αυτή είναι η αισθητική του Ivy’s. Εδώ ξυπνάς από ήχους της φύσης, πίνεις καφέ κάτω από τη σκιά των καλαμωτών και το πρωινό έρχεται στο δωμάτιο φτιαγμένο με τοπικά προϊόντα, με μια φροντίδα που θυμίζει σπίτι – το σπίτι στο οποίο θα ήθελες να ζήσεις. Αρωματικά βότανα και φυτά είναι διάσπαρτα στον χώρο, χωρίς να έχουν προστεθεί ως στοιχείο διακόσμησης, αλλά επειδή αυτό είναι το φυσικό τους σημείο.

Highlight ο μικρός αμπελώνας, όπου η Ήβη και ο Θοδωρής καλλιεργούν το δικό τους κρασί. Στο Ivy’s Natural Resort, η φιλοξενία είναι μια εμπειρία όπου πρωταγωνιστεί η φύση της Τήνου στην πιο άγρια και αυθεντική της μορφή. Και μέσα σε αυτό το σκηνικό αντιλαμβάνεσαι την ομορφιά του νησιού, τη νοστιμιά των γεύσεών του και τη σημασία τού να σταματήσεις για λίγο να σκέφτεσαι το μετά. Εκείνο που σε συνεπαίρνει είναι το παρόν, οι στιγμές που απολαμβάνεις σε αυτό ακριβώς το σημείο των Κυκλάδων.

ΑΦΙΕΡΩΜΑ

Ivy’s

LiFO 02.07.26

53

ΤΗΝΟΣ ΝΗΣΙΑ

Τριανταράκι Ένα καφενείο φτιαγμένο στο χέρι.

το τριανταράκι είναι ένα υποκοριστικό φορτωμένο με νοσταλγία, ακριβώς όπως η αγάπη που έφερε τους δημιουργούς του στην Τήνο. Ο Γιάννης και η Μαλβίνα, αντλώντας από τα ταξίδια και τη ζωή τους στο εξωτερικό αλλά και από το ελληνικό παρελθόν –το καφενείο, την ταβέρνα και το κουρείο του μπαρμπα-Ραφιού του Γονατά, που κάποτε στεγάζονταν στον ίδιο χώρο–, έφτιαξαν ένα μέρος εμπνευσμένο από το νησί, που αμέσως έγινε κομμάτι της περιοχής. Στο καλντερίμι του χωριού Τριαντάρος, το Τριανταράκι είναι καφενείο, αυλή, μεζεδοπωλείο, όλα μαζί, ανάλογα με την ώρα. Το πρωί ξεκινά με χειροποίητα πρωινά, και φυσικά με καφέ που αποκτά μια άλλη γεύση όταν τον πίνεις με θέα το Αιγαίο και τα καράβια που πηγαινοέρχονται. Η κουζίνα σερβίρει όλη μέρα πίτες ημέρας, δροσερές σαλάτες και καλομαγειρεμένα ελληνικά μεζεδάκια. Μάλιστα, από φέτος όλα –και εννοούμε όλα– φτιάχνονται εξ ολοκλήρου στο εργαστήριό τους, από το ψωμί και τις ζύμες μέχρι τις συνταγές που βασίζονται σε τοπικά προϊόντα μικρών παραγωγών. Το απόγευμα πρωταγωνιστούν στα τραπέζια τα χειροποίητα γλυκά, στα οποία προστέθηκε ένα soft cookie, μια παραλλαγή με βάση το παραδοσιακό λυχναράκι που φτιάχνεται με τυρί Πέτρωμα της Τήνου – πρέπει οπωσδήποτε να το δοκιμάσεις. Η αυλή στο Τριανταράκι ακολουθεί τον ρυθμό του καλοκαιριού και μόλις βραδιάσει γεμίζει μεζέδες, κρασί από ελληνικούς αμπελώνες μικρής παραγωγής, ούζο, ρακί, αλλά και δροσιστικά spritz, παγωμένη μπίρα και μουσικές που ταιριάζουν σε αυτήν τη χαλαρή ατμόσφαιρα. Αυτό το καλοκαίρι μπορεί να πετύχεις διάφορες θεματικές βραδιές που απευθύνονται άλλοτε στους μεγάλους και άλλοτε στους μικρούς πελάτες του καφενείου. Άλλωστε, ακριβώς δίπλα, η παιδική χαρά φιλοξενεί τα πιτσιρίκια, για να είναι όλοι ευχαριστημένοι σε αυτό το στέκι της Τήνου, όπου κάθε στιγμή έχει την ενέργεια του νησιού.

Τριαντάρος, Τήνος 2283 041371 Instagram: triantaraki

Veranda

ΑΦΙΕΡΩΜΑ

Αυτήν τη θέα στο Αιγαίο δεν τη βαριέσαι ποτέ!

54

LiFO

η veranda, στον άγιο ιωάννη πόρτο, λίγα λεπτά από τη Χώρα της Τήνου, είναι ένα σημείο όπου το φαγητό και η θέα συμπληρώνουν το ένα το άλλο, δημιουργώντας τον απόλυτο συνδυασμό απόλαυσης. Η Καρολίνα και ο Κυριάκος έφτιαξαν κυριολεκτικά μια βεράντα πάνω από το Αιγαίο και γράφουν στο νησί τη δική τους ιστορία. Ο μάγειρας Ανδρέας Απέργης μαγειρεύει παραδοσιακά πιάτα με ντόπια, ολόφρεσκα υλικά –εδώ αυτή η φράση είναι ουσιαστική– και όσοι τα δοκιμάζουν επιστρέφουν ξανά, φέρνοντας μαζί τους τούς δικούς τους φίλους. Ο κατάλογος είναι άκρως ελληνικός και μυρίζει ντόπια εποχική κουζίνα: μοσχαράκι κοκκινιστό, ντοματοκεφτέδες με την ευωδιά της αληθινής ντομάτας, χειροποίητες πίτες, χταποδάκι με κοφτό μακαρόνι, τηγανητά καλαμαράκια, γαριδομακαρονάδα. Στα new entries η σαλάτα με φασολάκια τσαούλια, μαστηνέλο –ένα τηνιακό τυρί που αξίζει να γνωρίσεις, αν δεν το έχεις ήδη κάνει– και τριμμένη ντομάτα, ενώ τα κρέατα στη σχάρα, ζουμερά, με ψωμάκι και τζατζίκι για να τα συνοδεύεις, παραμένουν σταθερή αξία. Φέτος, ο κατάλογος κρασιών στη Veranda μεγάλωσε αισθητά: περίπου 54 ελληνικές ετικέτες, επιλεγμένες με προσοχή, συνθέτουν μια προσιτή εμπειρία. Η οινική λίστα από μόνη της είναι αφορμή να βρεθείς σε αυτό το μαγικό σημείο, συνοδεύοντας το κρασί σου με κάποιο πιάτο στη μέση. Άλλωστε, η παραλία απέχει μόλις τρία λεπτά και δεν υπάρχει καλύτερη στάση μετά το μπάνιο από το ηλιοβασίλεμα σε αυτήν τη βεράντα. Μια στιγμή που θα θυμάσαι όλο τον χειμώνα στην Αθήνα.

Άγιος Ιωάννης Πόρτο, Τήνος 22830 26320 Instagram: veranda.tinos

02.07.26

HOTEL & SPA

Ό,τι φαντάζεσαι για τις διακοπές σου και λίγο παραπάνω.

ΤΗΝΟΣ

Παραλία Άγιος Φωκάς 22830 25021 anthea-tinos.gr

ΝΗΣΙΑ

υπάρχει μια συγκεκριμένη εικόνα που παίζει στο μυαλό μας όταν ονειρευόμαστε καλοκαιρινές διακοπές στο Αιγαίο. Ασβεστωμένοι τοίχοι, γαλάζια νερά που ενώνονται με τον ουρανό και χαλάρωση που σε κάνει να χάνεις την αίσθηση του χρόνου. Το Anthea Hotel & Spa στον Άγιο Φωκά της Τήνου έχει χτιστεί ακριβώς πάνω σε αυτήν τη φαντασίωση, μόνο που αυτό που προσφέρει είναι εντελώς αληθινό. Λίγα λεπτά με τα πόδια από το λιμάνι, ο χώρος ανοίγεται μπροστά σου με μια αρχιτεκτονική που ανήκει πλήρως στο κυκλαδίτικο τοπίο. Καλάμι, ψάθα και ξύλο σε λευκό φόντο, μια πισίνα που σε τραβάει από νωρίς το πρωί για την πρώτη βουτιά και ηρεμία που αναδύεται σε κάθε γωνιά και σου επιτρέπει να νιώσεις την ενέργεια του τόπου. Ο χώρος αυτός φτιάχτηκε για να σε ευχαριστεί με κάθε τρόπο. Τα δωμάτια κυμαίνονται από κλασικά δίκλινα μέχρι σουίτες και είναι εξοπλισμένα με ό,τι χρειάζεσαι αλλά και με αρκετά amenities που δεν περίμενες σε έναν χώρο φιλοξενίας. Η ομάδα του Anthea ξέρει πώς να σε κάνει να νιώθεις όχι πελάτης αλλά καλεσμένος και κυρίως φίλος. Η ελληνική ζεστασιά εκφράζεται αυθεντικά με μια περιποίηση που θυμίζει τις παλιές εποχές, αλλά έχει μεταφερθεί στο σήμερα έτσι όπως πρέπει. Το πρωινό στο εστιατόριο είναι από μόνο του λόγος να μείνεις. Αυγά, τοπικά προϊόντα, healthy και vegan επιλογές, όλα με μια νοστιμιά που δίνει φρεσκάδα στο ξεκίνημα της μέρας. Το μενού απλώνεται μέχρι το βράδυ με τηνιακούς μεζέδες και κρασιά από τον ελληνικό αμπελώνα, ενώ το μπαρ φροντίζει να σου προσφέρει κοκτέιλ για κάθε στιγμή. Δροσερά, πολύχρωμα ποτά συνοδεύουν τη χαλάρωση στην πισίνα ή την ξεκούραση σε όποια γωνιά του ξενοδοχείου σε εμπνέει. Το spa, τα μαθήματα yoga και οι θεραπευτικές συνεδρίες από εξειδικευμένους instructors έρχονται να πάρουν από πάνω σου τον χειμώνα και να σε φέρουν ξανά σε επαφή με τον εαυτό σου, σε ένα σκηνικό που ταιριάζει απόλυτα με το νόημα της ευεξίας.

ΑΦΙΕΡΩΜΑ

Anthea

LiFO 02.07.26

55

ΤΗΝΟΣ ΝΗΣΙΑ

Stella's Arnados

Ναπολιτάνικη πίτσα στα καλντερίμια της Τήνου.

ο αρνάδος είναι ο πιο ορεινός οικισμός της τήνου. Καμάρες, καλντερίμια, θέα που απλώνεται σε ολόκληρες τις Κυκλάδες δημιουργούν ένα σκηνικό που δεν χρειάζεται πολλά για να σε εντυπωσιάσει. Ανάμεσα σε όλα αυτά, ένας ξυλόφουρνος αναδύει μυρωδιά ζύμης από νωρίς το πρωί και κάνει τη βόλτα σε αυτό το σημείο του νησιού ακόμα πιο μαγική. Το Stella's Arnados συγγενεύει με το Tre Sorelle –το αγαπημένο ιταλικό του Παγκρατίου–, οπότε, αν το έχεις επισκεφτεί, ξέρεις τι να περιμένεις. Η φιλοσοφία είναι η ίδια, αλλά η τοποθεσία αλλάζει την εμπειρία: κυκλαδίτικο τοπίο, τηνιακοί παραγωγοί, καλοκαιρινή ατμόσφαιρα που κάνει ακόμα και μια κλασική Margarita να αποκτά άλλη νοστιμιά. Το ζυμάρι φτιάχνεται με φυσικό προζύμι που ωριμάζει πάνω από 48 ώρες και τα υλικά έρχονται από τοπικούς παραγωγούς, όταν αυτό είναι εφικτό, δίνοντας στις κλασικές ιταλικές συνταγές μια ιδιαίτερη γεύση. Το αποτέλεσμα είναι μια ναπολιτάνικη πίτσα που ενώνει δύο κόσμους με έναν τρόπο απόλυτα ισορροπημένο. Πέρα από την πίτσα, ο κατάλογος περιλαμβάνει και πιάτα pasta με αυθεντικές ιταλικές συνταγές που μεταφέρουν στο τραπέζι τη νοστιμιά της μεσογειακής κουζίνας. Τα τραπεζάκια στα στενά του χωριού γεμίζουν επισκέπτες που βολτάρουν και σταματούν για ένα aperitivo με πίτσα στη μέση, ενώ τα spritz και τα κοκτέιλ συνοδεύουν τις γεύσεις σταθερά μέχρι το βράδυ. Στο Stella’s η ιταλική κουζίνα απλώνεται σε ένα κυκλαδίτικο σκηνικό και της πάει πολύ!

Αρνάδος, Τήνος 2283 041233 Instagram: stellaarnados

ADELANTE

ΑΦΙΕΡΩΜΑ

Βραδιές γεμάτες γεύσεις, μουσική και χορό.

56

LiFO

στην καρδιά της χώρας της τήνου, εκεί όπου τα γραφικά σοκάκια συναντούν τη ζωντάνια του νησιού, βρίσκεται το Adelante, ένας χώρος που έχει γίνει σημείο αναφοράς για τις καλοκαιρινές νύχτες. Η ιδιαίτερη αισθητική του και η εξωτερική του διακόσμηση, με τις εντυπωσιακές βουκαμβίλιες να αγκαλιάζουν τον χώρο, δημιουργεί από την πρώτη στιγμή μια ατμόσφαιρα γεμάτη χρώμα, ρομαντισμό και αυθεντική κυκλαδίτικη ομορφιά. Στο Adelante, η ελληνική μουσική έχει τον πρωταγωνιστικό ρόλο. Αγαπημένες επιτυχίες, γνώριμες μελωδίες και ανεβαστικοί ρυθμοί συνθέτουν το ιδανικό σκηνικό για αξέχαστες βραδιές, γεμάτες κέφι, χορό και όμορφες στιγμές με φίλους. Η θετική ενέργεια του κόσμου, σε συνδυασμό με τη φιλική εξυπηρέτηση και το χαμόγελο της ομάδας, κάνουν κάθε επισκέπτη να νιώθει σαν να βρίσκεται στο αγαπημένο του στέκι. Ιδιαίτερη θέση στην εμπειρία κατέχουν και τα εξαιρετικά κοκτέιλ, με φαντασία και προσοχή στη λεπτομέρεια. Δεν είναι τυχαίο που το Adelante έχει αγαπηθεί τόσο από τους κατοίκους της Τήνου όσο και από τους επισκέπτες του νησιού. Είναι ένα μέρος που συνδυάζει μουσική, αισθητική, γεύσεις και αυθεντική φιλοξενία, προσφέροντας βραδιές που μένουν αξέχαστες. Αν βρεθείς στην Τήνο, μια στάση στο Adelante δεν είναι απλώς μια επιλογή διασκέδασης· είναι μια εμπειρία που θα θέλεις να ζήσεις ξανά και ξανά.

Ταξιαρχών 30, Τήνος Instagram: Adelante_tinos

02.07.26

Αν θέλεις να φας σαν Τηνιακός, ξεκίνα από το ψωμί.

Τήνος 22830 21004 Facebook: 2Ε Αρτοποιείο Instagram: 2e_bakery

κάθε φορά που πας σε ένα νησί, νιώθεις την ανάγκη να ζήσεις σαν ντόπιος, να φας εκεί που τρώνε εκείνοι, να αγοράσεις από εκεί που αγοράζουν όταν οι τουρίστες φεύγουν και ο τόπος ξαναβρίσκει τους ρυθμούς του, μακριά από την τρέλα του καλοκαιριού. Στην Τήνο, αν θέλεις να νιώσεις τη γεύση που συνοδεύει τους ντόπιους, πρέπει να πάρεις ψωμί από το 2Ε bakery, που όχι απλώς δεν έχει να ζηλέψει τίποτα από τα αρτοποιεία της Αθήνας, αλλά δίνει μαθήματα ζυμώματος, συνταγών, έμπνευσης και αυθεντικότητας της γεύσης. Το όνομά του προέκυψε από τα αρχικά των δύο ονομάτων που βρίσκονται πίσω από το 2E, του Ειρηναίου και της Ειρήνης. Ο Ρένος, όπως τον φωνάζουν, έφερε πίσω στην Τήνο ό,τι έμαθε μαγειρεύοντας σε Ελλάδα και Γερμανία και το έβαλε με αγάπη μέσα σε ένα αρτοποιείο που τιμά αυτό το ταπεινό αλλά τόσο σημαντικό συνοδευτικό του ελληνικού τραπεζιού. Έπειτα, αυτός ο φούρνος είναι ανοιχτός 365 μέρες τον χρόνο – πρωτίστως για τους ντόπιους και έπειτα, φυσικά, και για τους επισκέπτες. Εδώ το προζύμι ωριμάζει 70 ή 120 ώρες, ανάλογα με το καρβέλι. Ανάμεσα στις ιδιαίτερες δημιουργίες θα βρεις το ψωμί με μαύρο σκόρδο ή εκείνο με παλαιωμένη γραβιέρα Τήνου, που σε κάνουν να αναπολείς τη γεύση τους μετά την επιστροφή στην Αθήνα. Η ομάδα –πάνω από 10 άτομα– ετοιμάζει παράλληλα παραδοσιακές πίτες με χειροποίητο φύλλο, βουτήματα, τσουρέκια και γλυκά ταψιού που φτιάχνονται από την αρχή στο εργαστήριο του 2Ε bakery. Με αυτές τις γεύσεις, τα πρωινά στο νησί έχουν άλλο νόημα. Το 2Ε διακρίθηκε με Χρυσό Βραβείο στα Bakery Awards 2024 για το ψωμί του από αλεύρι πετρόμυλου και για εκείνο με καρύδια και σταφίδες – μόλις δοκιμάσεις την πρώτη μπουκιά, θα καταλάβεις γιατί.

ΑΦΙΕΡΩΜΑ

2Ε Αρτοποιείο

Φάρος Η αγαπημένη γαστρονομική στάση της Νάξου επιστρέφει ανανεωμένη.

ΤΗΝΟΣ/ΝΑΞΟΣ

Αλυκό, Νάξος 6987 154100 www. farostoualykou. com

αναμεσα στους επιβλητικους κεδρους, λίγα βήματα από τα γαλαζοπράσινα νερά της νοτιοδυτικής Νάξου, το αγαπημένο εστιατόριο του Αλυκού επιστρέφει και φέτος πλήρως ανανεωμένο, ανοίγοντας ένα νέο κεφάλαιο στην ιστορία του. Για περισσότερες από τρεις δεκαετίες, ο Φάρος Αλυκού αποτελεί σημείο αναφοράς για όσους αναζητούν την αυθεντική γεύση του νησιού – για την οποία σίγουρα αξίζει να ταξιδέψεις μέχρι εκεί. Η ιστορία του ξεκίνησε το 1992, όταν η Ειρήνη Μουστάκη έφερε στο τραπέζι τις συνταγές της μητέρας της. Η νέα γενιά συνεχίζει στην ίδια φιλοσοφία, επενδύοντας παράλληλα σε μια πιο σύγχρονη γαστρονομική εμπειρία που σέβεται την παράδοση αλλά ταυτόχρονα κοιτάζει μπροστά. Η φετινή σεζόν βρίσκει τον Φάρο με αναβαθμισμένες εγκαταστάσεις που εξασφαλίζουν υψηλότερα πρότυπα λειτουργίας και ποιότητας, αλλά η ουσία είναι πάντα η ίδια. Ένα μενού με ελληνικές γεύσεις και μεσογειακές επιρροές, που σε κερδίζει με τα αρώματα των πρώτων υλών, τη σπιρτάδα των βοτάνων και μυρωδικών και φυσικά την αυθεντικότητα των συνταγών. Γεμιστοί κολοκυθανθοί, ντολμαδάκια με αμπελόφυλλα τυλιγμένα στο χέρι, φρέσκο ψάρι και κρεατικά στη σχάρα και φυσικά κατσικάκι μελωμένο στη γάστρα, όλα φτιαγμένα με εξαιρετικές πρώτες ύλες. Η φιλοξενία βρίσκεται στο επίκεντρο, όπως και η αγάπη για τα τοπικά προϊόντα και τις αυθεντικές γεύσεις. Το περιβάλλον του Αλυκού πρωταγωνιστεί, δημιουργώντας εκείνη τη μοναδική αίσθηση του ελληνικού καλοκαιριού. Το γεύμα συνοδεύεται από δροσερά κοκτέιλ και επιλεγμένες ετικέτες, με θέα ένα από τα πιο μαγευτικά τοπία των Κυκλάδων.

ΝΗΣΙΑ

ΤΟΥ ΑΛΥΚΟΥ

LiFO 02.07.26

57

î

Superdry Γυαλιά ηλίου με κίτρινο φακό. mataki.gr

î

THE

good LiFO

PERS O N A L S H OP P E R

Lamtech Ανεμιστηράκι χειρός σε πράσινο χρώμα. public.gr

ï

ô

Octopus

Adidas

Δοχείο για βούτυρο Toasty Green.

Παπούτσια Adistar Control 5 σε καφέ και γαλάζιο χρώμα.

octopus.gr

adidas.gr

ò

Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης Συλλεκτικό skateboard deck περιορισμένης έκδοσης, εμπνευσμένο από το εμβληματικό «Balloon Dog (Blue)» του Jeff Koons. cycladic.gr

ò

Casablanca Kεντημένο crochet shirt με ανάγλυφα λουλούδια.

ô

HAY Weekend bag από οργανικό βαμβάκι. nordicnest.gr

ò

Ellesse Μαύρη φούστα τένις με λευκή λεπτομέρεια. ellesse.com

ΑΠΟ

ΤΗ

LIFO

TEAM

simple-caracters.gr

58

LiFO

02.07.26

Plan(e)t Ice Cream ΠΑΓΩΤΑΡΑ... από άλλον πλανήτη!

Mailo’s x Trata

Η πιο καλοκαιρινή μακαρονάδα έρχεται από μια limited συνεργασία. ΔΥΟ ΟΝΟΜΑΤΑ ΠΟΥ ΜΟΙΡΑΖΟΝΤΑΙ ΤΗΝ ΙΔΙΑ ΕΜΜΟΝΗ για νόστιμη γεύση συνδυάζονται

για να μας δώσουν το πιάτο που θα σημαδέψει το φετινό καλοκαίρι. Τα Mailo’s The Pasta Project, το street food concept που έκανε τη φρέσκια μακαρονάδα καθημερινή συνήθεια, συνεργάζεται με την Trata και φέρνει φέτος το καλοκαίρι μια limited edition συνταγή που σε μεταφέρει σε ένα τραπέζι δίπλα στη θάλασσα. Η Tuna Arrabbiata x Trata είναι μια ελαφρώς πικάντικη κόκκινη σάλτσα arrabbiata με καπνιστό τόνο Trata και ελιές. Η λεπτομέρεια που κάνει τη διαφορά; Ο τόνος καπνίζεται φυσικά με ξύλα, κάτι που χαρίζει στη συνταγή ένα άρωμα βαθύτερο και μια γεύση πιο γεμάτη από ό,τι περιμένεις. Σε συνδυασμό με τη signature arrabbiata sauce των Mailo’s, το αποτέλεσμα είναι ένας απρόσμενος καλοκαιρινός συνδυασμός: καλοκαιρινός, πικάντικος αλλά ελαφρύς, όπως ακριβώς ταιριάζει στην εποχή. Η συνεργασία Mailo’s x Trata είναι ίσως το πιο γευστικό νέο του καλοκαιριού, όχι μόνο γιατί μας προσφέρει μια εντελώς νέα γεύση, αλλά και γιατί αυτή η συνταγή συνοψίζει την ιδέα του γρήγορου, νόστιμου φαγητού που κρατάει ψηλά την ποιότητα με την επιλογή υλικών που κάνουν τη διαφορά. Η δημιουργικότητα αυτού του συνδυασμού είναι που αλλάζει ολόκληρη την κουλτούρα του street food στη σύγχρονη εκδοχή του. Η Tuna Arrabbiata x Trata είναι το κόλλημα αυτού του καλοκαιριού στη βόλτα, στο σπίτι ή στο γραφείο, ενώ, αν προτιμάς, μπορείς να την απολαύσεις στο νέο μέγεθος Smart Cup αποκλειστικά για παραγγελίες take away. Μόνο που όταν λέμε limited, εννοούμε ότι πρέπει να προλάβεις, αλλιώς θα το μετανιώνεις όλο τον χειμώνα. mailospasta.com, Ιnstagram: mailospasta

ΤΟ PLAN(E)T ICE CREAM ΜΠΟΡΕΙ να σου είναι γνώριμο από τα ψυγεία των σούπερ μάρκετ, αλλά με το Παγωτοπωλείο στην Ερμού 86 αυτό το όνομα έγινε κομμάτι και της βόλτας μας. Κάθε φορά που θέλεις ένα παγωτό functional , χωρίς ζάχαρη και με έξτρα πρεβιοτικές φυτικές ίνες, αυτό το σημείο έχει να σου προσφέρει αυτό που όσοι ξέρουν το λένε «παγωτάρα από άλλο πλανήτη». Η ιδέα ξεκίνησε από μια μικρή ελληνική εταιρεία που κατάφερε να δημιούργησει το πρώτο plant based παγωτό στην Ελλάδα. Βάση από ρόφημα βρόμης, χωρίς λακτόζη, και πάνω από 14 γεύσεις χωρίς προσθήκη ζάχαρης, πλούσιες σε φυτικές ίνες, δηλαδή ένα παγωτό που μπορείς να απολαμβάνεις χωρίς τύψεις. Στο κατάστημα της Ερμού θα βρειςτα κλασικά αγαπημένα, όπως το best selling Strawberry Cheesecake 0% και το νέο και best selling Pistachio in Vanilla Madagascar 0%, Triple Chocolate 0%, Dubai Chocolate 0% και το νέο smashed ξυλάκι μας 0%. Πρόσφατα, η γκάμα μεγάλωσε ακόμα περισσότερο με τέσσερα ice cream smoothies: ανάμεσά τους ένα protein με 30g πρωτεΐνης και έξι functional smoothies με matcha, ashwagandha και αντιοξειδωτικά φρούτα. Δίπλα τους θα βρεις φρέσκιες βάφλες και ένα vegan γαλλικό κρουασάν με παγωτό που δεν θα πιστεύεις τη γεύση του αν δεν το δοκιμάσεις.

Aν ήδη έχεις κάποιο αγαπημένο που μπαίνει εβδομαδιαίως στη λίστα του σούπερ μάρκετ, εδώ θα βρεις και όλα τα συσκευασμένα κύπελλα και ξυλάκια, αφού αυτό το μαγαζί είναι ο φυσικός τους χώρος. Κι ένα tip για όσους θέλουν να δοκιμάσουν ή εκείνους που είναι ήδη φανατικοί: αν περνάς από την Ερμού 86, ψιθύρισε «LiFO παγωτάρα» και θα κερδίσεις 20% έκπτωση στην πρώτη σου παραγγελία. Ερμού 86, Μοναστηράκι, 6945 821063, Instagram: planetfoodseu

LiFO 02.07.26

59

good LiFO

ΕΧΕΙΣ Γ Ο Υ Σ Τ Ο Γιώργης Παρταλίδης

THE

Η Θ Ο Π Ο Ι ΌΣ

Πώς σε λένε και με τι ασχολείσαι; Με λένε Γιώργη και είμαι ηθοποιός.

Tι σε βοήθησε να διαμορφώσεις την αισθητική των ρούχων σου; Κυρίως η μουσική που ακούω και διάφορες εικόνες που βλέπω γύρω μου. Ο Tyler, the Creator είναι ο καλλιτέχνης που παρακολουθώ περισσότερο τα τελευταία χρόνια και μου δίνει έμπνευση. Κάποιοι άλλοι είναι ο Στιβ Λέισι, o Τζιν Ντόσον, ο Φαρέλ Ουίλιαμς, o A$AP Rocky και ο Mακ ΝτεΜάρκο. Ε, και μετά η Αθήνα, η πόλη που ζω, με διαμορφώνει, όπως και οι φίλοι, οι φίλες μου, το κορίτσι μου... Πώς διαλέγεις τα items της ντουλάπας σου; Τον τελευταίο καιρό, συνήθως, βάζω items που ψάχνω και μπορεί να βρω σε καλές τιμές στη λίστα με τα αγαπημένα μου είδη στο Vinted. Αν μείνουν στη λίστα για κάνα-δυο μήνες και τα θέλω ακόμα, μάλλον θα τα πάρω. Αν είναι κάποια φοβερή ευκαιρία ή χρειάζομαι το item για κάποιον λόγο νωρίτερα, μπορεί να το πάρω και άμεσα. Επίσης, μπορεί να ψάξω κάτι σε τοπικά thrift shops ή να πάρω κάτι καινούργιο από κάποιο brand που θέλω να στηρίξω. Τι φοράς και πόσο κοστίζει; Το καπέλο είναι és flexfit και είναι για μένα priceless, το κολιέ, thrifted (€2), το σακάκι από ένα φανταστικό μαγαζί, το Athenee (€25), το T-shirt Golf Wang Korova Tee (€60), όπως και οι κάλτσες (€15). Το παντελόνι είναι Levi’s 568 Jeans, second hand (€30) και τα loafers H&M (€40). Πού πας τώρα; Πάω να βρω το κορίτσι μου, που είχε πρόβα εδώ κοντά, και θα επιστρέψουμε σπίτι. @yorgis_partalidis

ΑΠΟ ΤΗ ΜΙΝΑ ΚΑΛΟΓΕΡΑ ΦΩΤΟ: ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΛΑΣΚΑΡΙΔΟΥ

Διαβάστε ολόκληρη τη συνέντευξη στο lifo.gr.

60

LiFO

02.07.26

IdEF

ΤΟ ΓΑΛΛΙΚΌ ΚΟΛΛΈΓΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΆΔΑΣ

Σπούδασε αυτό που θέλεις εσύ, όχι αυτό που σου επέτρεψε το μηχανογραφικό. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ έχουν έναν παράξενο τρόπο να μετατρέπουν μερικούς αριθμούς σε απόφαση ζωής. Πέρασες ή δεν πέρασες, έπιασες τη βάση ή έχασες τη σχολή για λίγα μόρια. Κι όμως, το ουσιαστικό ερώτημα δεν είναι τι έγραψες στο χαρτί, αλλά τι θέλεις εσύ πραγματικά να γίνεις. Αν σε ενδιαφέρει η Νομική, η Φυσική Αγωγή ή οι Οικονομικές Επιστήμες, υπάρχει μία επιλογή που αξίζει να γνωρίζεις προτού πάρεις οποιαδήποτε απόφαση. Το IdEF λειτουργεί στην Αθήνα εδώ και περισσότερα από 30 χρόνια, σε συνεργασία με το δημόσιο γαλλικό πανεπιστήμιο Sorbonne Paris Nord. Τα πτυχία του είναι επίσημα αναγνωρισμένα από το ελληνικό κράτος, εξασφαλίζοντας πλήρη επαγγελματική ισοδυναμία με τα αντίστοιχα ελληνικά πανεπιστημιακά τμήματα. Αυτήν τη στιγμή, εκατοντάδες απόφοιτοι του IdEF δικηγορούν σε ελληνικά δικαστήρια και στο εξωτερικό. Άλλοι εργάζονται ως καθηγητές φυσικής αγωγής και προπονητές ή κατέχουν

θέσεις στον επιχειρηματικό κόσμο και στον δημόσιο τομέα. Στη Νομική, τα μαθήματα γίνονται στα ελληνικά τα πρώτα τρία χρόνια, με διδασκαλία γαλλικού, ελληνικού και αγγλοσαξονικού Δικαίου. Στο τέταρτο έτος επιλέγεις ανάμεσα σε αγγλικά ή γαλλικά, ενώ παράλληλα μαθαίνεις τη γαλλική γλώσσα από το μηδέν –και δωρεάν–, αποκτώντας ένα επιπλέον επαγγελματικό εφόδιο. Στο τμήμα Φυσικής Αγωγής τα αντικείμενα περιλαμβάνουν ενδεικτικά: ποδόσφαιρο, καλαθοσφαίριση, στίβο, τένις, κολύμβηση, fitness, τάε κβον ντο και χορό. Η λίστα δεν σταματά εδώ! Διατηρώντας τον απόλυτο έλεγχο των σπουδών σου, σου δίνεται η δυνατότητα να ακολουθήσεις ειδικότητα στο άθλημα της επιλογής σου. Στο τμήμα Οικονομικών Επιστημών και Διοίκησης Επιχειρήσεων, επιλέγεις κατεύθυνση στη Διοίκηση Επιχειρήσεων ή στη Λογιστική και Χρηματοοικονομική, ενώ η διδασκαλία γίνεται

στα ελληνικά ή τα γαλλικά. Το πτυχίο παρέχει πλήρη επαγγελματική ισοδυναμία (ΑΤΕΕΝ) και δικαίωμα εγγραφής στο Οικονομικό Επιμελητήριο Ελλάδος. Αυτό όμως που ξεχωρίζει το IdEF δεν είναι μόνο τα προγράμματα, αλλά κυρίως η φιλοσοφία του. Τα δωρεάν ενισχυτικά μαθήματα κατά τη διάρκεια της χρονιάς και το καλοκαίρι, το τμήμα υψηλών απαιτήσεων για όσους θέλουν να προχωρήσουν παραπέρα και η δυνατότητα φοίτησης διά ζώσης ή εξ αποστάσεως δημιουργούν μια εκπαιδευτική εμπειρία που προσαρμόζεται πλήρως στις ανάγκες κάθε σπουδαστή. Ταυτόχρονα, το πτυχίο ανοίγει την πόρτα για μεταπτυχιακές και διδακτορικές σπουδές σε ευρωπαϊκά πανεπιστήμια ώστε να χτίσεις με τον τρόπο που θέλεις την ακαδημαϊκή σου πορεία. Το ερώτημα λοιπόν δεν είναι «τι θα κάνω τώρα;». Είναι γιατί να μην ξεκινήσεις από το πού θέλεις να φτάσεις και να επιλέξεις συνειδητά τον δρόμο που σε πάει εκεί.

Κηφισίας 125-127, 11524, Αθήνα Σταθμός μετρό Πανόρμου 210 6980772 www.idef.gr

LiFO 02.07.26

61

starfax

ΚΑΡΚΙΝΟΣ [22.6/22.7] Η αυτοπεποίθησή σας στην εργασία σας μπορεί να δεχτεί πλήγμα στην αρχή της εβδομάδας και πιθανότατα θα ευθύνεται ο Ήλιος στο ζώδιό σας, που σχηματίζει τετράγωνο με τον επικριτικό Κρόνο. Ενδεχομένως να μην αναγνωριστεί η αξία σας ή να μη γίνει δεκτό κάποιο αίτημά σας. Από την άλλη πλευρά, μεταξύ 9/7 και 5/8 η διέλευση της Αφροδίτης από την Παρθένο είναι σίγουρο ότι θα εμπνεύσει μια θετική στάση όσον αφορά την ερωτική ή/και την καλλιτεχνική σας ζωή. Είναι η ιδανική εποχή για να εκφράσετε την εκτίμησή σας στους ανθρώπους που σας ενδιαφέρουν. Αν είστε μόνοι, ο ρομαντισμός μπορεί να έρθει μέσω μιας διαδικτυακής πηγής ή ενός μαθήματος. Απλώς να γνωρίζετε ότι ένα τετράγωνο Αφροδίτης - Ουρανού στις 12/7 θα μπορούσε να οδηγήσει σε ριζική αλλαγή την προοπτική για μια σχέση.

ΛΕΩΝ [23.7/23.8] Η αυτοκριτική θα μπο-

6- 12 ιου λιου 2 0 26

ρουσε να σας επιβραδύνει στην αρχή της εβδομάδας, καθώς ο κυβερνήτης σας Ήλιος σχηματίζει τετράγωνο με τον περιοριστικό Κρόνο. Αργότερα, μεταξύ 9/7 και 5/8, η διέλευση της Αφροδίτης από την Παρθένο στον τομέα των περιουσιακών σας στοιχείων μπορεί να σας ωθήσει να αγοράσετε κάτι όμορφο και ακριβό. Τα καλά νέα είναι ότι η δημιουργικότητά σας ή/και οι κοινωνικές σας δεξιότητες θα ενισχύσουν τα κέρδη σας. Είναι η ιδανική εποχή για να προωθήσετε τα ταλέντα σας και να συνδεθείτε με τις επαφές σας για να δείτε ποιες ευκαιρίες υπάρχουν εκεί έξω. Ένας φίλος ή μια ομάδα θα μπορούσε να σας οδηγήσει προς μία ασυνήθιστη κατεύθυνση στις 12/7, καθώς η Αφροδίτη σχηματίζει τετράγωνο με τον Ουρανό. Οικονομικές δοσοληψίες με φίλους χρήζουν προσοχής.

ΠΑΡΘΕΝΟΣ [24.8/22.9] Έκτακτες ανά-

α πό τη μ αρ ιβ ίκυ κα λλέ ρ γ η (st ar f ax@ li f o. g r ) εικονογραφηση: bianka

62

LiFO

γκες που προκύπτουν στις 6/7, όταν πραγματοποιείται το τετράγωνο Ήλιου - Κρόνου, μπορεί να φρενάρουν τα κοινωνικά σας σχέδια. Τα καλά νέα είναι ότι μεταξύ 9/7 και 5/8, η Αφροδίτη που διέρχεται από το ζώδιό σας θα σας περιβάλλει με αγάπη, αν είστε ανοιχτοί στο ενδεχόμενο. Θα προσελκύσετε υποστηρικτικούς ανθρώπους που είναι σε αρμονία με εσάς. Η γοητεία σας θα είναι στα ύψη και θα είναι ιδανική εποχή για να απολαύσετε τη ζωή. Απλώς να ξέρετε ότι ο επαναστάτης μέσα σας μπορεί να αναλάβει ηγετικό ρόλο, προς το καλύτερο ή το χειρότερο, στις 12/7, καθώς η Αφροδίτη σχηματίζει τετράγωνο με τον αντισυμβατικό Ουρανό. Ιδιαίτερη προσοχή σε σχέσεις με εργοδότες και ηλικιωμένους.

ΖΥΓΟΣ [23.9/22.10] Η εβδομάδα ξεκινάει με το τετράγωνο Ήλιου - Κρόνου, που σημαίνει ότι κάποια σχέση μπορεί να σας απογοητεύσει. Ακατάλληλη στιγμή για να ζητήσετε κάποια χάρη ή αύξηση αποδοχών. Αργότερα, μεταξύ 9/7 και 5/8, η διέλευση της Αφροδίτης από την Παρθένο

θα ξυπνήσει σκέψεις για αγαπημένα πρόσωπα από το παρελθόν, ειδικά αν κάτι έχει μείνει στη μέση. Η έκφραση των συναισθημάτων σας θα μπορούσε να βοηθήσει στη θεραπεία παλιών τραυμάτων. Σε ό,τι αφορά την ερωτική σας ζωή, μια μυστική ερωτική σχέση θα ξεκινήσει με καλούς οιωνούς, αλλά θα πρέπει να δουλέψετε με τον εαυτό σας προκειμένου να ανακτήσετε την αυτοπεποίθησή σας. Στις 12/7, καθώς πραγματοποιείται το τετράγωνο της Αφροδίτης με τον Ουρανό, θα σας πιάσει μελαγχολία.

Ουρανό. Επενδύσεις και οτιδήποτε σχετίζεται με την κερδοφορία δεν θα ευνοηθούν. Ιδιαίτερη προσοχή στις υπερβολές με τα χρήματα.

ΙΧΘΥΣ [20.2/20.3] Η αδυναμία να πληρώσετε για κάτι που σας αρέσει, για την ψυχαγωγία σας ή τα παιδιά, μπορεί να σας απασχολήσει στην αρχή της εβδομάδας, καθώς ο Ήλιος σχηματίζει τετράγωνο με τον Κρόνο στο πεδίο της αναψυχής και των χρημάτων. Η έλλειψη ρομαντισμού μπορεί επίσης να σας απασχολήσει, αλλά μην ανησυχείτε. Από τις 9/7 ως τις 5/8, η διέλευση της Αφροδίτης στην Παρθένο, τον τομέα των διαπροσωπικών σας σχέσεων, θα ενισχύσει την ικανότητά σας να προσελκύσετε έναν θαυμαστή, αν είστε έτοιμοι για μια δέσμευση. Οι σχέσεις με άτομα που είναι σημαντικά για σας θα είναι σε αρμονία. Ωστόσο, στις 12/7, που πραγματοποιείται το τετράγωνο της Αφροδίτης με τον Ουρανό, ενδεχομένως να δημιουργηθεί μια νέα συνθήκη στον τομέα της οικογένειας, που θα δοκιμάσει τις σχέσεις σας. Ίσως χρειαστεί να κάνετε μια μετακόμιση που δεν την είχατε στα άμεσα σχέδιά σας.

ΣΚΟΡΠΙΟΣ [23.10/22.11] Το μελλοντικά σας σχέδια θα σας απασχολήσουν στις 6/7, καθώς πραγματοποιείται το τετράγωνο του Ήλιου με τον περιοριστικό Κρόνο και ενδεχομένως κάτι να σας φρενάρει. Αποφύγετε τη λήψη βιαστικών αποφάσεων και τις παρορμητικές ενέργειες. Τα καλά νέα είναι ότι από τις 9/7 έως τις 5/8, η διέλευση της Αφροδίτης από την Παρθένο, στον τομέα της κοινωνικής σας ζωής, θα φέρει αγάπη. Καινούργιες γνωριμίες θα μπορούσαν να μετατραπούν σε μακροχρόνιες φιλίες, αν είστε μόνοι, μια ομαδική δραστηριότητα μπορεί να φέρει έναν θαυμαστή, μια φιλία να μετατραπεί σε ερωτικό ειδύλλιο. Όπως και να έχει, θα είναι ένα πολύ ευχάριστο διάστημα για εσάς. Απλώς να έχετε υπόψη σας το τετράγωνο Αφροδίτης - Ουρανού στις 12/7, το οποίο μπορεί να σας οδηγήσει σε μια βιαστική απόφαση.

ΚΡΙΟΣ [21.3/20.4] Αν στην αρχή της εβδομάδας νιώθετε ότι περπατάτε σε κινούμενη άμμο, ο Ήλιος στον Καρκίνο σε αντίθεση με τον Κρόνο στο ζώδιό σας είναι η αιτία. Η φύση σας είναι να το ξεπερνάτε, αλλά η επιβράδυνση και η προσοχή στις λεπτομέρειες μπορεί στην πραγματικότητα να σας βοηθήσουν να πετύχετε αυτό στο οποίο έχετε επικεντρωθεί. Εν συνεχεία, από τις 9/7 έως τις 5/8 η διέλευση της Αφροδίτης από την Παρθένο, στον τομέα της εργασίας και της υγείας, θα εμπνεύσει μια πιο ήσυχη προσέγγιση στην καθημερινότητά σας. Οι σχέσεις με συναδέλφους θα είναι αρμονικές και δεν αποκλείεται να προκύψει ειδύλλιο με άτομο από τον χώρο της εργασίας. Τέλος, τα απερίσκεπτα λόγια θα μπορούσαν να ταράξουν τη ρομαντική ατμόσφαιρα στις 12/7, καθώς η Αφροδίτη συγκρούεται με τον Ουρανό.

ΤΟΞΟΤΗΣ [23.11/21.12] Ο Ήλιος σε τετράγωνο με τον σοβαρό Κρόνο στην αρχή της εβδομάδας φέρνει απροσδόκητα έξοδα. Ενδεχομένως να προκύψει μια οφειλή που θα πρέπει να τακτοποιηθεί άμεσα. Όμως, θα χαλαρώσετε καθώς προχωρά η εβδομάδα. Στη συνέχεια, μεταξύ 9/7 και 5/8, η διέλευση της Αφροδίτης από την Παρθένο είναι σίγουρο ότι θα φέρει επαίνους για την εργασία σας, καθιστώντας την περίοδο ιδανική για αυτοπροβολή. Η δημιουργικότητά σας θα μπορούσε να ανταμειφθεί ιδιαίτερα, οπότε φροντίστε να επιδείξετε τις δεξιότητές σας σε άτομα που έχουν την εξουσία να προωθήσουν την καριέρα σας. Τέλος, η ανάγκη σας για ανεξαρτησία θα μπορούσε να διαταράξει μια προσωπική ή επαγγελματική σχέση στις 12/7, καθώς η Αφροδίτη θα σχηματίσει τετράγωνο με τον επαναστάτη Ουρανό.

ΤΑΥΡΟΣ [21.4/20.5] Αν δυσκολεύεστε να σκεφτείτε έξω από τα συνηθισμένα στην αρχή της εβδομάδας, υπεύθυνη είναι η αντίθεση του Ήλιου με τον αδέξιο Κρόνο. Ενδεχομένως να είστε απογοητευμένοι ή κουρασμένοι, επομένως δεν είναι κατάλληλη στιγμή για επαφές για εκπαιδευτικούς ή ψυχαγωγικούς λόγους. Από την άλλη πλευρά, μεταξύ 9/7 και 5/8 η κυβερνήτριά σας, Αφροδίτη, που διέρχεται από την Παρθένο, θα αναζωογονήσει τον πέμπτο οίκο σας. Τώρα είναι η εποχή να αφήσετε τον ρομαντισμό να αναλάβει την πρωτοβουλία, εμβαθύνοντας σε ένα άτομο ή ένα έργο που σας ενθουσιάζει. Ένα ραντεβού θα έχει αίσια εξέλιξη! Επίσης, πρέπει να είστε προσεκτικοί με τις παρορμητικές δαπάνες στις 12/7, καθώς η επιεικής Αφροδίτη συγκρούεται με τον απρόβλεπτο Ουρανό.

ΑΙΓΟΚΕΡΩΣ [22.12/19.1] Ο Ήλιος σε τετράγωνο με τον κυβερνήτη σας, τον Κρόνο, στην αρχή της εβδομάδας, θα μπορούσε να πυροδοτήσει την απαισιοδοξία σας. Το να εμπιστευτείτε έναν καλό σας φίλο θα σας βοηθήσει να χαλαρώσετε. Ωστόσο, το καλό είναι ότι από 9/7 έως 5/8 μια πνευματική ή εκπαιδευτική δραστηριότητα θα φέρει χαρά, καθώς η Αφροδίτη θα διέρχεται από την Παρθένο. Ενδεχομένως να προκύψει ειδύλλιο κατά τη διάρκεια των διακοπών σας. Επίσης, τα ταξίδια και η εξερεύνηση διαφορετικών πολιτισμών θα βελτιώσουν τη σχέση σας. Ωστόσο, μια ξαφνική απόφαση θα μπορούσε να σας αναστατώσει στις 12/7, καθώς η Αφροδίτη θα σχηματίσει τετράγωνο με τον επαναστάτη Ουρανό.

ΥΔΡΟΧΟΟΣ [20.1/19.2] Η εβδομάδα ξεκινά με το τετράγωνο του Ήλιου, στον τομέα της εργασίας, με τον Κρόνο και ενδεχομένως να προκύψουν καθυστερήσεις και εμπόδια σε μετακινήσεις, στην επικοινωνία με συναδέλφους και εργαζόμενους. Αργότερα, από τις 9/7 μέχρι τις 5/8, η διέλευση της Αφροδίτης από την Παρθένο στον τομέα των κοινών σας πόρων μπορεί να φέρει αύξηση εσόδων μέσω του μισθού του συντρόφου σας, ενός επιδόματος ή της ακίνητης περιουσίας. Επίσης, μπορεί να δημιουργηθεί ερωτική σχέση με άτομο που θα γνωρίσετε, επομένως θα διανύετε μια θετική φάση. Ωστόσο, μια ξαφνική συνειδητοποίηση είναι πιθανή στις 12/7, καθώς η Αφροδίτη σχηματίζει τετράγωνο με τον κυβερνήτη σας

ΔΙΔΥΜΟΣ [21.5/21.6] Μια κοινωνική δρα-

Sudoku No 904 6 4 9 9 6 8 4 7 6 1 2 5 6 2 9 8 7 5 7 3 1 3 2

Η λύση του προηγούμενου 6 7 3 9 2 1 5 4 8

5 1 4 6 8 3 2 7 9

9 8 2 7 4 5 1 6 3

8 2 9 4 1 6 7 3 5

1 5 6 3 9 7 8 2 4

4 3 7 2 5 8 9 1 6

2 6 5 8 7 4 3 9 1

7 4 8 1 3 9 6 5 2

3 9 1 5 6 2 4 8 7

στηριότητα μπορεί να φαίνεται οικονομικά απρόσιτη στην αρχή της εβδομάδας, καθώς ο Ήλιος σχηματίζει τετράγωνο με τον Κρόνο, ή μπορεί να προκύψει οικονομική στενότητα και να μην καταφέρετε να βάλετε σε εφαρμογή μια ιδέα. Αργότερα, μεταξύ 9/7 και 5/8, μην εκπλαγείτε αν νιώσετε μεγαλύτερη χαρά μένοντας περισσότερο στο σπίτι. Αυτό συμβαίνει επειδή η Αφροδίτη που διέρχεται από την Παρθένο στέλνει αγάπη, αρμονία και ομορφιά στην οικογενειακή σας ζωή, καθιστώντας αυτή τη στιγμή ιδανική για συγκεντρώσεις με οικογένεια και φίλους. Η ανανέωση του περιβάλλοντός σας ώστε να αντικατοπτρίζει το στυλ σας θα ήταν επίσης ικανοποιητική. Απλώς μην πάρετε βιαστικές αποφάσεις που θα αφορούν την ακίνητη περιουσία ή τη σχέση με ένα αγαπημένο πρόσωπο την Κυριακή, καθώς η Αφροδίτη σχηματίζει τετράγωνο με τον παρορμητικό Ουρανό.

02.07.26

LiFO 02.07.26

63