Τεύχος 898

Tilda Swinton ΣΤΟ ONASSIS READY

21.05.2026

Luke Edward Hall φέρνει τη ζωγραφική του στην Αθήνα

Mυθολογία, φαντασία, ποίηση. Ο

Ένα πρωινό με την

FREE PRESS

ΟΛΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΘΗΝΑ! ΔΩΡΕΑΝ ΟΔΗΓΟΣ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ. ΚΥΚΛΟΦΟΡΕΙ ΚΑΘΕ ΠΕΜΠΤΗ

898

2

LiFO

21.05.26

8 ΣΤΗΛΕΣ

index898

νικολασ σεβαστακησ

παραλλαγεσ

www.lifo.gr

γιάννησ πανταζόπουλοσ

talking points

δημήτρης πολιτάκησ

φαγιουμ

κώστασ αναγνωστόπουλοσ

νεοσ αγνωστοσ κοσμοσ χάρησ καλαϊτζίδησ

ιλεκτρισιτυ

20 Luke Edward Hall Tilda Swinton

ΔΥΟ ΔΕΚΑ ΕΚΔΟΤΙΚΗ Α.Ε. ΒOΥΛΗΣ 22, 105 63 ΑΘΗΝΑ T 210 3254 290 F 210 3249 785 info@lifo.gr

εκδοτης/διευθυντησ

Στάθης Τσαγκαρουσιάνος chief executive officer/editor in chief Μιχάλης Μιχαήλ chief operating officer/commercial director Θανάσης Χαραμής creative director Γιάννης Καρλόπουλος διευθυντής συνταξησ Γιάννης Πανταζόπουλος διευθυντής εντυπησ εκδοσησ Τάσος Μπρεκουλάκης διευθυντής mikropragmata.lifo.gr Άρης Δημοκίδης αρχισυνταξία podcasts/vidcasts Μερόπη Κοκκίνη –––––– εμπορικο τμημα advertising director Ξένια Στασινοπούλου direct sales director Κώστας Μαντάς head of digital advertising Άννα Λαπαρδάγια direct sales Γιώργος Λυκουργιώτης advertising manager Πωλίνα Κουτσοβίλη (pkoutsovili@lifo.gr) advertising coordinator Κατερίνα Κουρμούζη (kkourmouzi@lifo.gr) head of creative Βασίλης Καψάσκης branded content managers Φιλιώ Ράγκου, Ιωάννα Παναγοπούλου digital campaign manager Γιώργος Γιαννή advertising executive Χριστίνα Καλλή –––––– ψηφιακή ανάπτυξη/προγραμματισμός lifo.gr Θανάσης Βιρβίλης, Γιώργος Ντούφας

26

Ongoing

στο εξωφύλλο: Luke Edward Hall, Ανοιξιάτικο Τοπίο, 2026. Mε την ευγενική παραχώρηση του καλλιτέχνη και της γκαλερί The Breeder.

ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ

24 «ΜΑΝΟS»

30

Ο ΒΑΣΊΛΗΣ ΧΑΜΆΜ ΕΙΝΑΙ Ο ΑΘΗΝΑΙΟΣ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ

16

76 ΛΕΠΤΑ ΜΕ ΤH ΛΟΥΚΊΑ ΘΩΜΟΠΟΎΛΟΥ

33

–––––– ατελιέ αrt director Μαργαρίτα Καμαριώτη φωτογράφοι Σπύρος Στάβερης, Πάρις Ταβιτιάν, Freddie F. διαμόρφωση ψηφιακής εκδοσης Μαρούσα Θωμά, Ελπισία Σπαθάρη υπευθυνη υλης Μαρία Δρουκοπούλου διορθωση/επιμελεια κειμένων Μυρτώ Αθανασοπούλου, Μαρία Μανθοπούλου –––––– συντακτικη ομαδα Θοδωρής Αντωνόπουλος, Λουίζα Αρκουμανέα, Γιάννης Βασιλείου, Μίνα Καλογερά, Ντίνα Καράτζιου, Θοδωρής Κουτσογιαννόπουλος, Τίνα Μανδηλαρά, Αργυρώ Μποζώνη, Μαρία Παππά, Χρήστος Παρίδης, Δημήτρης Πολιτάκης, Γιώργος Τσαγκόζης συνεργατεσ Τζούλη Αγοράκη, Έφη Ανέστη, Αλέξανδρος Βουρλάκος, Ειρήνη Γιαννάκη, Λίνα Ιντζεγιάννη, Χάρης Καλαϊτζίδης, Ερωφίλη Κόκκαλη, Υρώ Κολιακουδάκη, Δημήτρης Κυριαζής, Χρυσέλλα Λαγαρία, Στέλλα Λιζάρδη, Νίκος Γ. Μαστροπαύλος, Νίκη Μηταρέα, Αγιάτη Μπενάρδου, Παναγιώτης Ορφανίδης, Σταυρούλα Παπασπύρου, Νικόλας Σεβαστάκης, Δέσποινα Τριβόλη, Φώντας Τρούσας, Θοδωρής Τσάτσος, Φώφη Τσεσμελή, Νίκος Τσέφλιος, Κορίνα Φαρμακόρη αρχισυνταξία ειδησεων Λία Φασόλη newsroom Αγάπη Βαρούνη, Μιχάλης Γιαννακίδης, Βασιλική Δρίβα, Ναζιγκέν Μάμο, Πέννυ Μαστοράκου, Μαρία Μπαρλή, Ελένη Ποσνακίδου –––––– podcasts/vidcasts καμερα-μονταζ Γεράσιμος Δομένικος, Ελευθερία Λασκαρίδου ηχοληψια Φαίδωνας Κτενάς, Αλέξανδρος Αντωνίου social media Άκης Κατσούδας, Πέννυ Μαστοράκου –––––– λογιστηριο οικονομική διεύθυνση Δημήτρης Τασιόπουλος λογιστήριο Βασίλης Κοτρωνάκης, Άκης Ιωάννου, Έφη Ηλιοπούλου γραμματεία Βιβίκα Ανδριανάτου –––––– κωδικος εντυπου 7639 –––––– μετοχος/νομιμοσ εκπροσωποσ Ευστάθιος Τσαγκαρουσιάνος ––––––

MET 230578

παρακαλουμε

ανακυκλωστε

LiFO 21.05.26

3

Feedback

Το χάος με τα πατίνια έχει διαλύσει την Αθήνα. Υπάρχει λύση; Τα παρατημένα πατίνια στα πεζοδρόμια και στους δρόμους της Αθήνας δείχνουν πως η πολιτεία είναι ανέτοιμη, καθώς οι ευθύνες διαχέονται και τα προβλήματα δεν λύνονται ποτέ.

DA I LY

Αλλοπρόσαλλη Εντελώς Κατάσταση

LiFO

pageviews ti δ ι α β α σ α με αυ τη την εβ δομ α δ α σ το

LiFO.gr

ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΠΟΛΙΤΑΚΗ

4

podcasts που αξίζει να ακούσετε

ΤΗΣ ΝΤΙΝΑΣ ΚΑΡΑΤΖΙΟΥ

Ένα κραυγαλέο προεδρικό «βαριετέ» και μια δήλωση ευαισθησίας και ευθύνης στη χθεσινή φιέστα της ΑΕΚ για την κατάκτηση του τίτλου.

Παρά την εύλογη χαρά μου για το 14ο πρωτάθλημα της ομάδας που υποστηρίζω παιδιόθεν, ο ενθουσιασμός μου κάπου σκάλωνε, αντιμέτωπος με την προοπτική της χθεσινής φιέστας στη Νέα Φιλαδέλφεια και των «εκπλήξεων» που είχε υποσχεθεί ο ιδιοκτήτης της ομάδας, Μάριος Ηλιόπουλος. Και πράγματι, ο ισχυρός άνδρας της ΠΑΕ ΑΕΚ όχι μόνο δεν απογοήτευσε αλλά υπερέβη τον εαυτό του, παραδίδοντας στο κοινό ένα μνημειώδες υπερθέαμα, μια φαντασμαγορία για τους αιώνες, με τον εαυτό του ως απόλυτο πρωταγωνιστή. «Μόνο στην Ελλάδα γίνονται αυτά» λέμε για διάφορα πράγματα, πολλά από τα οποία συμβαίνουν παντού σχεδόν, έστω και χωρίς την κραυγαλέα επιτήδευση που ενδημεί στα μέρη μας. Όμως η cult του ασυγκράτητου και «αφιλτράριστου» προέδρου-ιδιοκτήτη που είναι πρώτος στις διαμαρτυρίες, πρώτος στους πανηγυρισμούς, πρώτος στις δηλώσεις, πρώτος στην τοξικότητα, μονοπωλώντας επιδεικτικά τη δημοσιότητα και «καπελώνοντας» τους αληθινούς αστέρες της ιστορίας –τους παίκτες, τον προπονητή και τους τεχνικούς, αλλά και τον ίδιο τον κόσμο της ομάδας– είναι σε μεγάλο βαθμό ένα ελληνικό φαινόμενο. Ακόμα και για τα ελληνικά δεδομένα όμως, το χθεσινό οργιαστικό περφόρμανς του προέδρου της ΑΕΚ κατά τη φιέστα απονομής του τίτλου στην ομάδα ήταν κάτι το εξαιρετικό. Είχε διάφορα σπέσιαλ αξιοθέατα η χθεσινή τελετή, όλο αυτό το δαπανηρό βαριετέ όμως έμοιαζε εν τέλει με «ζέσταμα» για το βασικό μενού της εκδήλωσης, στο οποίο κυριάρχησε επιβλητικά ο ιδιοκτήτης της ομάδας, και μάλιστα σε διαφορετικούς ρόλους.

5

ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ

Ακολουθήστε τα podcasts της LiFO στην Apple, στο Spotify ή στο LiFO.gr

1

«Η Αθήνα σχεδιάστηκε για 40.000 κατοίκους, σήμερα ασφυκτιά» «Η ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΩΝ» ΜΕ ΤΗΝ ΝΤΙΝΑ ΚΑΡΑΤΖΙΟΥ

Δύσκολα θα μπει τάξη στο χάος που δημιουργούν τα πατίνια και οι λόγοι είναι πολλοί. Ο Σύλλογος Ελλήνων Συγκοινωνιολόγων ισχυρίζεται ότι ένα μεγάλο ποσοστό των χρηστών αλλά και της κοινωνίας ευρύτερα αγνοεί τους βασικούς κανόνες ορθής και ασφαλούς χρήσης τους: ποιοι επιτρέπεται να τα οδηγούν, σε ποιους δρόμους, με ποιες προϋποθέσεις και υπό ποιους όρους. Από την άλλη πλευρά, δύσκολα επίσης θα βρεις κάποιον στην Αθήνα που να μην εκφράσει κάποιο παράπονο για την κίνηση των ηλεκτρικών πατινιών στην πόλη. Και δεν έχουν άδικο. Παρκαρισμένα άγαρμπα σε στενά πεζοδρόμια, πάνω σε ράμπες ΑμεΑ, κάποιες φορές παρατημένα στη μέση του δρόμου, έχουν γίνει μέρος μιας καθημερινότητας που για πολλούς μεταφράζεται σε οπτική όχληση και για άλλους σε πραγματικό πρόβλημα προσβασιμότητας, με πολλαπλούς κινδύνους. Το πρόβλημα όμως δεν είναι μόνο η όχληση ή η έλλειψη σεβασμού στον δημόσιο χώρο. Γιατί το ηλεκτρικό πατίνι, όπως λένε οι συγκοινωνιολόγοι, «είναι μια αναγκαία λύση για τη βιώσιμη κινητικότητα», υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Και βεβαίως δεν εξυπηρετεί την πόλη και τους κατοίκους της όταν η χρήση του είναι άναρχη και επικίνδυνη, όπως πολύ συχνά συμβαίνει, κάτι που μαρτυρούν οι αριθμοί: το 2025 καταγράφηκαν 109 τροχαία ατυχήματα με εμπλοκή ηλεκτρικών πατινιών, εκ των οποίων δύο ήταν θανατηφόρα.

2

Κορτιζόλη: Είναι τελικά η «ορμόνη του στρες», που μας παχαίνει; «ΨΥΧΗ ΚΑΙ ΣΩΜΑ» ΜΕ ΤΗΝ ΤΖΟΥΛΗ ΑΓΟΡΑΚΗ

Σύμφωνα με την Πανελλήνια Ομοσπονδία Εργαζομένων Δημόσιων Νοσοκομείων, πάνω από 400 παιδιά νοσηλεύτηκαν μετά από ατυχήματα με πατίνια και τα μισά περιστατικά αντιμετωπίστηκαν στα δύο μεγάλα παιδιατρικά νοσοκομεία της Αθήνας. Τι μπορεί να κάνει και τι έκανε ο δήμος Αθηναίων για να ρυθμίσει αυτό το ζήτημα; Μια πρώτη απάντηση είναι ότι, βάσει των αρμοδιοτήτων του, μπορεί να κάνει λιγότερα απ’ όσα νομίζει κανείς και σίγουρα τα έκανε αργότερα απ’ όσο θα έπρεπε. Την περασμένη Δευτέρα ψηφίστηκε από το δημοτικό συμβούλιο του δήμου Αθηναίων ο τροποποιημένος Κανονισμός Κυκλοφορίας και Στάθμευσης για τα Ελαφρά Προσωπικά Ηλεκτρικά Οχήματα (ΕΠΗΟ), την κατηγορία οχημάτων στην οποία εντάσσονται και τα ηλεκτρικά πατίνια. Πρόκειται για το πλαίσιο των κανόνων που ρυθμίζει τη δημιουργία οργανωμένου δικτύου θέσεων στάθμευσης για τα ηλεκτρικά πατίνια στους κοινόχρηστους χώρους της πόλης.

ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ ΑΠΟ ΤΙΣ ΚΑΝΝΕΣ «Πικρές Γιορτές»: Ο Πέδρο Αλμοδόβαρ αμφισβητεί τις προθέσεις του Ο σπουδαίος Ισπανός σκηνοθέτης επιστρέφει για 7η φορά στο Φεστιβάλ Καννών με έναν αυτοαναφορικό στοχασμό πάνω στα λανθασμένα κίνητρα και στη δεύτερη ευκαιρία μέσα από την καλλιτεχνική δημιουργία. ΤΟΥ ΘΟΔΩΡΗ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ

Μπορεί το Μυστικό μου λουλούδι να ήταν η άλλη ταινία του Αλμοδόβαρ που είχε τη συγγραφή σε εξέχοντα και καταλυτικό ρόλο με αφορμή το δράμα της Μαρίσα Παρέδες, αλλά οι Πικρές Γιορτές μοιάζουν συμπληρωματικότερες, σε ύφος και θεματική, του ημι-αυτοβιογραφικού Πόνος και Δόξα, εκεί όπου ο χαρακτήρας του Αντόνιο Μπαντέρας, ένας σκηνοθέτης που μοιάζει με τον ίδιο τον Ισπανό δημιουργό, βυθίζεται στις τύψεις και τις προσωπικές αναμνήσεις για να βρει την όψιμη συγχώρεση. Το Amarga Navidad, πεισματικά θλιμμένο στον απόηχο των Χριστουγέννων που υπάρχουν σε ένα θολό φόντο, μπλέκει δυο ιστορίες σε μία με μαεστρία στις προθέσεις, αν και όχι πάντα με τη φυσική άνεση που μας έχει συνηθίσει ο Αλμοδόβαρ στις περισσότερες από τις 23 προηγούμενες ταινίες του. Στην πρώτη ιστορία, ένας σκηνοθέτης, ο Ραούλ (ο Αργεντινός Λεονάρντο Σμπαράλια), πασχίζει να ολοκληρώσει ένα σενάριο τοποθετημένο χρονικά το 2004, το οποίο ξεδιπλώνεται σταδιακά στην οθόνη παράλληλα με την αφήγηση, ενώ η έμπιστη φίλη και συνεργάτιδά του, Μόνικα (Αϊτάνα Σάντσεζ-Γκιχόν), φεύγει από κοντά του για να συμπαρασταθεί στην άρρωστη φίλη της.

3

H σκληρή αλήθεια για τον Akyla «ΣΚΛΗΡΕΣ ΑΛΗΘΕΙΕΣ» ΜΕ ΤΟΝ ΑΡΗ ΔΗΜΟΚΙΔΗ

4

Η Αθήνα στους δρόμους: Η ιστορία των πολιτικών κινητοποιήσεων «ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΙΑΣ ΠΟΛΗΣ» ΜΕ ΤΗΝ ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ

5

Τζόγος, απελπισία και τρεις νεκροί στην Αγία Παρασκευή «ΑΛΗΘΙΝΑ ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ» ΜΕ ΤΟΝ ΝΙΚΟ ΤΣΕΦΛΙΟ

21.05.26

LiFO 21.05.26

5

Ισχυρές οικογενειακές σχέσεις και ψυχική ενδυνάμωση των παιδιών με το πρόγραμμα θετικής γονεϊκότητας Τέλεια οικογένεια υπάρχει μόνο στα διαφημιστικά σποτ. Στην εποχή μας ιδιαίτερα, οι οικογένειες δέχονται ακόμα μεγαλύτερη πίεση από νέες προκλήσεις, όπως η ακρίβεια, οι επαγγελματικές δυσκολίες, η διεθνής γεωπολιτική ανησυχία και άλλοι παράγοντες. Τα παιδιά και οι έφηβοι χρειάζονται στήριξη και ενδυνάμωση, αλλά το ίδιο ισχύει και για τους γονείς, ώστε να μπορούν να διαχειριστούν τη δύσκολη καθημερινότητα. Το πρόγραμμα θετικής γονεϊκότητας έρχεται να συμβάλει στην ενδυνάμωση και την ενίσχυση των δεσμών εντός της οικογένειας που στέκεται δίπλα στα παιδιά της, προετοιμάζοντάς τα για το ταξίδι της ενηλικίωσης. από τhν αλεξία σβώλου

6

LiFO

21.05.26

ΛΕΝΕ ΠΩΣ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΕΝΑ ΧΩΡΙΟ για να μεγαλώσει ένα παιδί και στην εποχή μας η ανατροφή των παιδιών είναι γεμάτη προκλήσεις που χρειάζονται επιπλέον γνώσεις, απόθεμα ψυχικής ηρεμίας, καθαρό μυαλό και ενσυναίσθηση για να αντιμετωπιστούν. Η οικογένεια είναι ο θεμέλιος λίθος της κοινωνίας και αποτελεί τον βασικότερο παράγοντα που επηρεάζει την ψυχική υγεία, την ανάπτυξη και την ευημερία των παιδιών. Το σχολείο και οι παρέες έχουν ιδιαίτερη σημασία στη διαμόρφωση του χαρακτήρα του παιδιού, όμως όλα ξεκινούν από το σπίτι, από την οικογένεια. Ωστόσο, οι σύγχρονες κοινωνικοοικονομικές συνθήκες δημιουργούν συχνά νέες δυσκολίες για τους γονείς, οι οποίοι καλούνται να ανταποκριθούν σε αυξημένες απαιτήσεις και πιέσεις, ενώ έχουν ταυτόχρονα να διαχειριστούν δικά τους επαγγελματικά ζητήματα και δυσκολίες της καθημερινότητας. Εξάλλου, οι γονείς δεν είναι υπερήρωες· είναι συνηθισμένοι άνθρωποι που όταν πιέζονται και αγχώνονται, δυσκολεύονται να αντεπεξέλθουν. Πολύ συχνά έχουν αυξημένη ανάγκη από καθοδήγηση, επιπλέον γνώσεις και ενίσχυση της ψυχικής τους ανθεκτικότητας για να συμβάλλουν αποτελεσματικά στην ανατροφή των παιδιών τους και να δημιουργήσουν μαζί τους εποικοδομητικές σχέσεις. Εκεί ακριβώς στοχεύει ο τρίτος πυλώνας της Εθνικής Δράσης Προαγωγής Υγείας Παιδιού και Οικογένειας, που αφορά το πρόγραμμα της Θετικής Γονεϊκότητας. Η δράση αυτή έρχεται να υποστηρίξει τους γονείς μέσα από ένα διεθνώς αναγνωρισμένο και επιστημονικά τεκμηριωμένο πρόγραμμα, το οποίο τούς παρέχει πρακτικά εργαλεία και στρατηγικές για την ανατροφή των παιδιών.

ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΓΟΝΕΪΚΟΤΗΤΑΣ TRIPLE P (POSITIVE PARENTING PROGRAMME) Το πρόγραμμα TRIPLE P (POSITIVE PARENTING PROGRAMME) υλοποιείται από το Υπουργείο Υγείας σε συνεργασία με τη UNICEF και χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας Ελλάδα 2.0 της Ευρωπαϊκής Ένωσης NextGenerationEU. Συγκεκριμένα εντάσσεται στο χαρτοφυλάκιο της αναπληρώτριας υπουργού Υγείας Ειρήνης Αγαπηδάκη και υλοποιείται για πρώτη φορά στην Ελλάδα, ενώ μπορείτε να διαβάσετε αναλυτικά όλες τις δράσεις στο site του προγράμματος: paidikaipsihikiigeia.gov.gr Πρόκειται για ένα από τα πιο τεκμηριωμένα και αποτελεσματικά προγράμματα γονεϊκότητας διεθνώς, με περισσότερα από 30 χρόνια επιστημονικής έρευνας και εφαρμογή σε δεκάδες χώρες. Προσφέρει υποστήριξη και καθοδήγηση στους γονείς για να αναπτύξουν δεξιότητες που θα συμβάλουν στη δημιουργία υγιών οικογενειακών σχέσεων, στην πρόληψη δυσκολιών και προβλημάτων συμπεριφοράς και στην καλλιέργεια της ψυχικής ανθεκτικότητας των παιδιών.

Το συγκεκριμένο πρόγραμμα, που εντάσσεται στην Εθνική Δράση Προαγωγής Υγείας Παιδιού και Οικογένειας, απευθύνεται σε γονείς με παιδιά τριών κατηγοριών: βρέφη ηλικίας 0-1 έτους, παιδιά 0-12 ετών, εφήβους 12-16 ετών και παιδιά 0-12 ετών με αναπτυξιακά ή άλλου είδους ιδιαίτερα ζητήματα και ανάγκες. Η προσέγγιση είναι ευέλικτη και μπορεί να προσαρμοστεί στις ανάγκες κάθε οικογένειας. Από την πιλοτική εφαρμογή του προγράμματος στη χώρα αξίζει να αναφερθούν τα παρακάτω αποτελέσματα: • 231 επαγγελματίες εκπαιδεύτηκαν στα προγράμματα του Triple P • 6.513 γονείς/φροντιστές συμμετείχαν σε σεμινάρια και ομαδικές παρεμβάσεις θετικής γονεϊκότητας

ΒΑΣΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Το πρόγραμμα Θετικής Γονεϊκότητας στοχεύει στην ενίσχυση των γονεϊκών δεξιοτήτων, την ανάπτυξη ισχυρών οικογενειακών σχέσεων, την πρόληψη προβλημάτων συμπεριφοράς, τη μείωση του γονεϊκού άγχους και την ενίσχυση της ψυχικής ανθεκτικότητας των παιδιών. Ως εκ τούτου, η ψυχική ενδυνάμωση καθιστά τους γονείς λιγότερο ευάλωτους στις νέες και αναδυόμενες προκλήσεις.

ΟΙ ΚΥΡΙΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Το πρόγραμμα Θετικής Γονεϊκότητας υλοποιείται μέσα από μια πληθώρα δράσεων που περιλαμβάνουν καταρχάς σεμινάρια για γονείς, τα οποία προσφέρουν πρακτικές πληροφορίες και στρατηγικές για τη διαχείριση των καθημερινών ζητημάτων που σχετίζονται με την ανατροφή των παιδιών. Επιπλέον, δημιουργούνται ομάδες γονέων στις οποίες οι συμμετέχοντες εχουν την ευκαιρία να μοιραστούν τις εμπειρίες τους και να συζητήσον πραγματικές καταστάσεις της καθημερινότητας που τους απασχολούν, καλλιεργώντας δεξιότητες εφαρμογής ποικίλων πρακτικών στρατηγικών γονεϊκότητας. Παράλληλα, παρέχεται εκπαιδευτικό υλικό για συνεδρίες/συναντήσεις που πραγματοποιούνται με τη χρήση εκπαιδευτικών εργαλείων, όπως είναι τα βίντεο με πραγματικές οικογενειακές καταστάσεις, τα εγχειρίδια γονεϊκότητας αλλά και πρακτικές ασκήσεις. Οι γονείς δεν είναι «φωτεινοί παντογνώστες» για να τα γνωρίζουν όλα και συχνά έχουν να παλέψουν και με το επαγγελματικό αλλά και το ψυχικό burnout ή αλλιώς την εξουθένωση που προκαλούν οι συχνά περίπλοκες ή και αντίξοες συνθήκες της ζωής μας, από το αυξημένο κυκλοφοριακό πρόβλημα στους δρόμους μέχρι τον καθημερινό μαραθώνιο που κάνουν οι περισσότεροι άνθρωποι για να τα προλάβουν όλα. Μέσα σε αυτές τις συνθήκες συχνά κάνουμε το λάθος να αντιμετωπίζουμε τη γονεϊκότητα ως υποχρέωση, ενώ στην πραγματικότητα αποτελεί πηγή πλούτου, σύνδεσης και ουσιαστικής προσωπικής εξέλιξης.

LiFO 21.05.26

7

• «Πίσω από τη σιωπή των εφήβων» • Η Μαρία Γρατσία και η «ελπίδα για μια νέα αρχή» • Δεν είναι δικός μας πόλεμος

21 μα ΐ ου 202 6

• «Πρέπει να είσαι provider»: Πώς η ανδρόσφαιρα καταστρέφει το dating

alk of the town

898

Ιδιοκτήτες και ενοικιαστές

Χρειαζόμαστε έναν πολιτισμό πραγματικά φιλόξενο και για εκείνους που γερνάνε και για όσους και όσες έχουν μια ολόκληρη ζωή μπροστά τους. απ ό τ ο ν ν ι κόλ α σεβαστάκ η

ΠΑΡΑΛΛΑΓΕΣ

8

LiFO

Πάει καιρός πια που κατοικούμε σε κοινωνίες στις οποίες η νεότητα έχει γίνει αποδεκτή είτε ως μια ανώδυνη «φάση με τις τρέλες της» είτε ως σοβαροφανής αναπαραγωγή της καθιερωμένης πορείας. Η ποπ εκκεντρικότητα σε διάφορες μελωμένες εκδοχές μαζί με τον συντηρητικό καριερισμό εναλλάσσονται ή συμβιώνουν σαν δυο αδελφάκια-ρόλοι, το ένα προβλέψιμα άτακτο, το άλλο φρόνιμο και ιδίως πραγματιστικό. Αν κοιτάξουμε όμως πίσω ακόμα κι από την πατερναλιστική αποδοχή των εκκεντρικών στυλ και τη ρητορεία υπέρ του νέου, οι νέοι αντιμετωπίζονται από το υπάρχον σύστημα κατανομής των πόρων και των ευκαιριών όπως οι ενοικιαστές. Οι ιδιοκτήτες σχεδιάζουν το μέλλον ενώ οι ενοικιαστές προορίζονται να καταναλώνουν ό,τι περισσεύει, και πρέπει να είναι, μάλιστα, και ευχαριστημένοι από αυτό.

21.05.26

LiFO 21.05.26

9

TALKING POINTS Ανοίγοντας επίσης το πλάνο, βλέπουμε, όπως έχουμε πει, έναν κανονικό πόλεμο νεύρων εναντίον των νεότερων γενιών. Το πρώτο που μαθαίνουν είναι ότι δεν θα έχουν τίποτα σταθερό στη ζωή τους, ότι θα βρεθούν να ανταγωνίζονται, εξαιρετικά άνισα, πανέξυπνες μηχανές και εύστροφα bots. Όλο και λιγότερο αξιόπιστα πράγματα, νέα, ειδήσεις, δεδομένα. Πληροφορούνται στην ουσία ότι θα είναι οι πιο αναλώσιμες γενιές μέσα σε συνθήκες ειρήνης, δίχως να είναι καν προστατευμένες από τον πόλεμο. Αφού πρώτα οι νέοι και τα παιδιά υπήρξαν «τα αγαπημένα» του εμπορευματικού-διαφημιστικού σύμπαντος τις τελευταίες δεκαετίες του εικοστού αιώνα και αναβιβάστηκε έτσι, τεχνητά, η σημασία τους, με παιδοκεντρικά και μαθητοκεντρικά πρότυπα, τώρα έχει έρθει η ώρα να υποψιαστούν πόσο τους έχουμε υπονομεύσει. «Οσμίζονται», με έναν τρόπο, τις δυστοπίες του μέλλοντος. Δεν ανατρέχουν φυσικά στα δικά μας θεωρητικά εργαλεία για να εξηγήσουν όσα τους συμβαίνουν, ούτε ανοίγουν τέτοιες βαριές συζητήσεις στις παρέες τους (παρά σε μικρούς κύκλους). Καταλαβαίνουν όμως καλά στην πράξη τι σημαίνει να νιώθεις άβολα ανάμεσα στους σαχλούς επαίνους για τις γενιές τους –α, εσείς παίζετε στα δάχτυλα τα ΑΙ εργαλεία! / α, είστε η εξυπνότερη γενιά εσείς!– και στην περιφρόνηση για τις ουσιαστικές ανάγκες τους. Πέφτουν ολοένα πάνω στον ψυχρό μεταλλικό λόγο για τον σκληρότατο ανταγωνισμό εδώ κι εκεί, έχουν όμως από δίπλα και τα μελιστάλαχτα συμβουλευτικά λόγια και το διακινούμενο life-coaching για παρηγοριά. Πρέπει να είναι πραγματική πηγή θυμού αυτή η διπλή γλώσσα που τους απευθύνεται. Να τους πολιορκεί η διακηρυκτική ευθυνολογία των επίσημων θεσμών, ενώ ως γενικό πρόσταγμα της ζωής και των ονείρων τους να έχουν τα events του τετριμΤο μήνυμα που φτάνει μένου καταναλωτικού καπιταλισμού. Τώρα, ας πούμε, για την κυκλοφορία ενός νέου ρολογιού παρακολουθεί κανείς «σκηνές στους νέους είναι πως χάους» σε ένα σωρό πόλεις του κόσμου. Είναι άραγε μοίρα της από εδώ και στο εξής νεανικής φούσκας αυτή η παρακμιακή παραζάλη; θα πρέπει να γίνουν Διασχίζουν ακόμα τα σχολικά τους χρόνια με όπλο τη δανεική σκληρότητα, κάποιες δόσεις μηδενισμού, κυρίως όμως με είτε μικρο-ινφλουένσερ άτονη προσαρμοστικότητα, δίχως αληθινό πάθος και όραμα. μιας αυταπάτης είτε Μέσα σε αυτές τις επιδράσεις και τις δυνάμεις που η μία τούς να επιλέξουν κάποιο ακυρώνει την άλλη, κάποιοι/-ες φαίνεται να μην αντέχουν. Αρνούνται να γίνουν η ιδανική ανθεκτικότητα που τους τάζουμε. επάγγελμα το οποίο θα καταργηθεί εντός ολίγου. Αποσκιρτούν. Έτσι λοιπόν ο «ενοικιαστής» αρχίζει να γίνεται ασυνεπής, να μη φροντίζει τον χώρο του, να μην τηρεί τις υποχρεώσεις του. Έχοντας την αίσθηση πως παγιδεύεται σε ένα ασύμφορο συμβόλαιο, σε κάτι που δεν θα μπορέσει ποτέ να το ξεπληρώσει, αθετεί τον κανόνα: ακόμα και την προσταγή για την αυτοσυντήρησή του, το αξίωμα της φροντίδας για τον εαυτό του. Προφανώς είναι λίγοι οι άνθρωποι που φτάνουν στα άκρα. Έχουν εδώ εν μέρει δίκιο όσοι αυτές τις μέρες σχολίασαν πως οι ακραίες χειρονομίες –και τι πιο ακραίο από την αυτοχειρία σε έναν πολιτισμό που θεμελιώνεται στη λατρεία του εγώ– αφορούν μια πολύ μικρή μειοψηφία και πως, σε γενικές γραμμές, οι περισσότεροι/-ες ακολουθούν άλλους δρόμους, πιο συνηθισμένους. Αυτή ωστόσο η ροή κανονικότητας που ρυθμίζει τη διαδοχή των γενεών γίνεται υπό καθεστώς συνεχών προκλήσεων κατά της νεότητας. Όταν έκανε την εμφάνισή της η κουλτούρα των νέων και η αντίστοιχη ποπ γλώσσα (κάπου στη δεκαετία του ’60), το ρίσκο και η αποκοτιά είχαν αποδοθεί στον χαρακτήρα της νέας κοινωνικής κατηγορίας που ονομάστηκε από τους κοινωνιολόγους «νεολαία» (youth, youth culture). Τότε η νεολαία ήταν ο φορέας του καινούργιου, φέρνοντας μαζί της την αμφισβήτηση των βεβαιοτήτων ως νόημα ελευθερίας και συνειδητής υπέρβασης. Εξήντα χρόνια αργότερα και μετά τις μελαγχολικές νίκες των νεοφιλελεύθερων αγοραίων συστημάτων, το τέλος κάθε βεβαιότητας έχει γίνει απλώς η μοναδική σταθερή υπόσχεση των ιδιοκτητών προς τους φτωχότερους ενοικιαστές τους. Η «ελευθερία», την οποία κατά τα άλλα απολαμβάνουν οι νέοι με μια μπίρα στο χέρι ή ένα τριήμερο σε Airbnb, στρέφεται εναντίον τους απαιτώντας από αυτούς να αφήσουν πίσω τους και να ξεχάσουν την όποια συναισθηματική και κοινωνική ασφάλεια. Το μήνυμα που φτάνει στους νέους είναι πως από εδώ και στο εξής θα πρέπει να γίνουν είτε μικρο-ινφλουένσερ μιας αυταπάτης είτε να επιλέξουν κάποιο επάγγελμα το οποίο, «δυστυχώς πλην αναποφεύκτως», θα καταργηθεί εντός ολίγου (εκτός αν είναι η παλιά καλή χειρωνακτική Ελλάδα). Ο πόλεμος νεύρων έχει πάρει έτσι τη μορφή μιας ψευδεπίγραφης άνεσης που κάνει πως τα αποδέχεται όλα, ενώ την ίδια στιγμή επαναλαμβάνει «καμιά βεβαιότητα πλέον». Οι ίδιοι seniors που από καθέδρας διαφημίζουν την ανθεκτικότητα έχουν εξαπολύσει στον κοινωνικό κόσμο τους παράγοντες που απορρυθμίζουν τη ζωή: τα τρελά ωράρια, τις επισφαλείς μισθώσεις, τις τεχνολογικές αντικαταστάσεις, τις διαρκείς, ρηχές ψευτοαξιολογήσεις. Ακόμα και τις προηγούμενες –και ολοζώντανες ακόμα– πελατειακές αναξιοπρέπειες οι παλαιότεροι τις έχουν στήσει ως δόλωμα και δέλεαρ σε εποχές ανασφάλειας. Ας μη μιλάμε, έτσι, ούτε υπέρ ούτε κατά των «νέων». Και οι δυο εκδοχές λόγου έχουν κάτι από προδοσία και κατεργαριά. Είναι μηχανισμοί παραπλάνησης και απόκρυψης. Αυτό που θα είχε μεγαλύτερη σημασία είναι ένας κοινωνικός και υλικός πολιτισμός πραγματικά φιλόξενος και για εκείνους που γερνάνε και για όσους και όσες έχουν μια ολόκληρη ζωή μπροστά τους. Χρειαζόμαστε έναν πολιτισμό που δεν θα αναπαράγει τη σχέση ιδιοκτήτη και ενοικιαστή όσο την αίσθηση μιας κοινότητας πεπρωμένου. Θα το ζήσουμε άραγε ποτέ;

«Πίσω από τη σιωπή των εφήβων» Η ψυχολόγος-παιδοψυχολόγος Αντιγόνη Γινοπούλου μιλά για τα προειδοποιητικά μηνύματα που συχνά περνούν απαρατήρητα.

α π ό τ ο ν γ ι ά ν ν η π α ν τα ζ ό π ουλο

ΠΑΡΑΛΛΑΓΕΣ

αντιγονη γινοπουλου

Talk of the Town

Ποια είναι τα βασικά σημάδια ψυχικής επιβάρυνσης ή αυτοκτονικού ιδεασμού που συχνά περνούν απαρατήρητα σε εφήβους; Στους εφήβους δεν είναι πάντα ξεκάθαρα αυτά τα σημάδια, επειδή η εφηβεία από μόνη της έχει έντονες αλλαγές και αντιδράσεις. Αυτό, όμως, που είναι σημαντικό να προσέξουν οι γονείς αφορά την ξαφνική απομόνωση του εφήβου, την κοινωνική απόσυρση δηλαδή. Ένας έφηβος που σταδιακά απομονώνεται από φίλους, δραστηριότητες ή οικογενειακές επαφές μπορεί να βιώνει έντονη εσωτερική δυσφορία. Στην εφηβεία, η κατάθλιψη πολλές φορές εκδηλώνεται με θυμό, εκρήξεις, επιθετικότητα ή έντονη αντίδραση, όχι απαραίτητα με κλάμα. Οι μεγάλες αλλαγές στη διατροφή, στον ύπνο, στη φροντίδα του εαυτού, η πτώση στη σχολική απόδοση, αποτελούν ενδείξεις που πρέπει να καταλάβουμε αν είναι παροδικές ή αν συνδυάζονται και με τα στοιχεία που αναφέραμε παραπάνω. Ένα άλλο σημάδι, το οποίο πολλές φορές δεν είναι εμφανές, είναι ο αυτοτραυματισμός, ακόμα και με ξύστρα, με στόχο την αυτοτιμωρία και την πρόκληση πόνου. Είναι σημαντικό να πούμε ότι οι έφηβοι συνήθως δεν ζητούν βοήθεια άμεσα, συχνά δείχνουν τον πόνο τους μέσα από τη συμπεριφορά τους. Γι’ αυτό χρειάζεται οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί να παρατηρούν τις αλλαγές στη λειτουργικότητα και όχι μόνο τα λόγια. Πώς μπορούν οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί να προσεγγίσουν ένα παιδί που δείχνει απομονωμένο ή ψυχολογικά πιεσμένο, χωρίς να το πιέσουν περισσότερο; Πολύ συχνά οι γονείς, από αγωνία, καταφεύγουν σε πιεστικές ερωτήσεις ή συμβουλές, κάτι που μπορεί να κάνει το παιδί να κλειστεί στον εαυτό του ακόμα περισσότερο. Το πρώτο και πιο σημαντικό βήμα είναι η παρουσία χωρίς πίεση. Ένα παιδί χρειάζεται να νιώσει ότι κάποιος είναι διαθέσιμος να το ακούσει χωρίς να το ανακρίνει ή να το επικρίνει. Αντί για επίμονες ερωτήσεις, όπως «τι έχεις;», «γιατί δεν μιλάς;», βοηθούν περισσότερο φράσεις όπως: «Σε βλέπω πιο σιωπηλό τελευταία και θέλω να ξέρεις ότι είμαι εδώ αν θελήσεις να μιλήσεις». Το ζητούμενο είναι το παιδί να νιώσει αποδοχή και συναισθηματική ασφάλεια ώστε να μιλήσει. Επίσης το να του δώσουμε χρόνο χωρίς πίεση θα μετρήσει ιδιαίτερα θετικά. Πόσο επηρεάζουν τα social media, ο σχολικός εκφοβισμός και η κοινωνική πίεση την ψυχική υγεία των ανηλίκων σήμερα; Και οι τρεις παράγοντες που αναφέρατε επηρεάζουν σημαντικά και πολλές φορές αρνητικά την ψυχική υγεία των ανηλίκων, όμως το κυριότερο είναι ότι αυτοί οι παράγοντες συχνά αλληλεπιδρούν και ενισχύουν αισθήματα άγχους, ανεπάρκειας, μοναξιάς και χαμηλής αυτοεκτίμησης. Μέσω των social media τα παιδιά και οι έφηβοι είναι μονίμως εκτεθειμένοι σε εικόνες «τέλειας» ζωής, είτε αφορούν το σώμα είτε την επιτυχία των άλλων. Αυτό δημιουργεί έντονη συγκριτική σκέψη με αποτέλεσμα να νιώθουν ότι δεν είναι επαρκείς, όμορφοι και κυρίως ότι δεν θα καταφέρουν να πετύχουν όπως τα «πρότυπά» τους. Όσον αφορά τον σχολικό εκφοβισμό, αποτελεί έναν από τους ισχυρότερους παράγοντες ψυχικού τραύματος στην παιδική και εφηβική ηλικία.

Διαβάστε ολόκληρη τη συνέντευξη στο lifo.gr.

10

LiFO

21.05.26

LiFO 21.05.26

11

Η Μαρία Γρατσία και η «ελπίδα για μια νέα αρχή» Η στενή συνεργάτιδα της Μαρίας Καρυστιανού δεν έχει ξεκαθαρίσει αν θα αρκεστεί στον οργανωτικό και κομβικό ρόλο που φέρεται να έχει ή αν θα είναι εκ νέου υποψήφια στις προσεχείς εκλογές. απ ό τον δημήτρη π ολ ι τάκη

Μετά φόβου θεού Από κάποιες γωνίες και σε ένα επιφανειακό επίπεδο, η στενή συνεργάτιδα της Μαρίας Καρυστιανού και επιφανής εκπρόσωπος του πολιτικού εγχειρήματός της θυμίζει λίγο τη μορφή της Μαρίνας Λαμπράκη-Πλάκα. Σε μια νεότερη εκδοχή ασφαλώς. Τα μαλλιά της, τραβηγμένα προς τα πίσω, τα ρούχα, το μακιγιάζ, τα κοσμήματα και τα αξεσουάρ, μνημεία μαξιμαλιστικής κομψότητας και «σινιέ» αντίληψης. Στιβαρά executive με μια εσάνς (ορθόδοξου) μυστικισμού. «Σκληρή, αλλά δίκαιη». Και πάντα, ή σχεδόν πάντα, εμφανής ένας σταυρός πάνω της (ή κάπου κοντά), έτσι ώστε να είναι σαφής η διαρκής σύνδεση με τα θρησκευτικά σύμβολα, τα οποία πλημμυρίζουν το δικηγορικό της γραφείο στο Κολωνάκι από τοίχο σε τοίχο.

ΦΑΓΙΟΥΜ

Η Μαρία Γρατσία έχει δηλώσει ότι θεωρεί «ξεπερασμένους τους διαχωρισμούς ανάμεσα σε δεξιά και αριστερά», που ήταν πάντα και παραμένει η πιο αγαπημένη ατάκα της ακροδεξιάς.

Στον αστερισμό των συμβόλων Μπορεί να υποθέσει κανείς ότι τα γραφεία της Αρχιεπισκοπής είναι λιγότερο φορτωμένα με θρησκευτικές εικόνες από το δικηγορικό γραφείο της Μαρίας Γρατσία, όπως είχαν την ευκαιρία να δουν όσοι παρακολούθησαν τη ζωντανή σύνδεση (μέσω Facebook) με τον χώρο – που χρησιμοποιήθηκε πριν από λίγο καιρό και ως φόντο για τη φωτογράφιση της Μαρίας Καρυστιανού σε περιοδικό και λειτουργεί ως άτυπο στρατηγείο του νέου κόμματος– την περασμένη Κυριακή κατά την ανοιχτή διαδικασία υπογραφής της ιδρυτικής διακήρυξης.

«Πήρε φωτιά σήμερα το Κολωνάκι» Παρών στη διαδικασία ήταν και ο επί δεκαετίες ανταποκριτής στη Μόσχα, δημοσιογράφος Θανάσης Αυγερινός, που ξεκίνησε με την παραπάνω φράση την ανάρτησή του για το κυριακάτικο event, το οποίο αναμεταδόθηκε ζωντανά με παρουσιαστή τον πρόεδρο της ελληνικής κοινότητας στην Αγία Πετρούπολη Στράτο Σιουρδάκη. Ένας από τους απροσδόκητους γκεστ σταρ της εκδήλωσης ήταν και ο παλαιός ζεν πρεμιέ Νίκος Ζιάγκος (που, όπως είπε, μαθαίνει ρωσικά με τον κ. Σιουρδάκη), γνωστός κυρίως στους φετιχιστές της ‘80s κουλτούρας αλλά και από τη δήλωσή του ότι είχε κάνει σεξ με 3.800 γυναίκες, τον οποίον ο Έλληνας επιχειρηματίας σύστησε στο κοινό ως πρωταγωνιστή «βιντεοταινιών τύπου “Ρόδα, τσάντα και κοπάνα”».

Μετέωρο και σκιά «…Πολλοί ήταν εκείνοι και εκείνες που διεκδίκησαν μερίδιο από τη δημοφιλία –και την πολιτική ακτινοβολία– της Μ. Καρυστιανού. Μάλλον όλοι έχουν –από την αρχή ή όψιμα– απορριφθεί, είτε από την ίδια είτε από τη Μ. Γρατσία. Πρόσωπα που έχουν περάσει από το δικηγορικό γραφείο της Καρνεάδου εκφράζουν την απογοήτευσή τους, σημειώνοντας με πικρία ότι το εγχείρημα δεν έχει πολυσυλλεκτικότητα. “Ή είσαι μαζί τους 100% ή εναντίον τους”, λένε. Περιγράφεται μια “σεχταριστικού τύπου”μυστικοπάθεια για τα εγχειρήματα και την επιλογή των προσώπων. Όποιος διαφωνεί με το πολιτικό εγχείρημα και αναδεικνύει τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει αυτό στη δικαστική εξέλιξη της υπόθεσης, όπως πολλοί άλλοι συγγενείς των θυμάτων, είναι σίγουρα εναντίον. Πολλοί συχνά, λένε, αυτοδιαψεύδονται, αλλάζουν γραμμή, χωρίς ποτέ να το αποδεχθούν, αλλά βγάζοντας πάντα κάποιον άλλον ψεύτη ή εγκάθετο. “Τίποτα δεν έχει συμβεί, εκτός από αυτό που έχουν στο μυαλό τους και επιβεβαιώνουν οι ίδιες». (Νεκταρία Σταμούλη, «Μαρία Γρατσία: Η “ηγουμένη” του νέου κόμματος», «Καθημερινή», 26.01.2026)

«Η Σαγήνη του Αλλόκοτου» Αυτός ήταν ο τίτλος της «βλάσφημης» έκθεσης στην Εθνική Πινακοθήκη όπου μπούκαρε τον Μάρτιο του 2025 ο τότε βουλευτής της Νίκης, Νίκος Παπαδόπουλος, κάνοντας γυαλιά-καρφιά εκθέματα και προθήκες. Ακόμα και το ίδιο του το κόμμα όμως θεώρησε κάπως ακραία την πράξη του, καταδικάζοντας το γεγονός και ζητώντας την επιστροφή της έδρας του. Εκείνος με τη σειρά του αρνήθηκε να την παραδώσει, με αποτέλεσμα να διαγραφεί από την κοινοβουλευτική ομάδα, ενώ την υπεράσπισή του για το επεισόδιο της Πινακοθήκης είχε αναλάβει το γραφείο της Μαρίας Γρατσία. Δύο χρόνια πριν, ήταν και η ίδια υποψήφια με το ίδιο κόμμα, λαμβάνοντας μάλιστα τις περισσότερες ψήφους μετά τον πρόεδρο Δημήτρη Νατσιό στην Α’ Αθηνών, στην οποία όμως τελικά το κόμμα δεν κέρδισε έδρα.

Μια «αίρεση» της διπλανής πόρτας Η Μαρία Γρατσία δεν έχει ξεκαθαρίσει αν θα επιχειρήσει εκ νέου κοινοβουλευτική καριέρα με το κόμμα της Μαρίας Καρυστιανού ή αν θα αρκεστεί στον οργανωτικό και κομβικό ρόλο που φέρεται να έχει, ελέγχοντας τη χρηματοδότηση και τις πολύτιμες διασυνδέσεις του νέου εγχειρήματος που φιλοδοξεί, εκτός των άλλων, να «κλέψει» σημαντικό μέρος από την επιρροή που έχει η Νίκη στους εκκλησιαστικούς, παραθρησκευτικούς και εθνοθρησκευτικούς κύκλους. Που πλέον δεν μοιάζουν τόσο με «κύκλους» όσο με αιρέσεις της διπλανής πόρτας, οι οποίες αποκτούν όλο και μεγαλύτερη αποδοχή. Η Μαρία Γρατσία έχει δηλώσει ότι θεωρεί «ξεπερασμένους τους διαχωρισμούς ανάμεσα σε δεξιά και αριστερά», που ήταν πάντα και παραμένει η πιο αγαπημένη ατάκα της ακροδεξιάς. Θεωρεί επίσης «εσχάτη προδοσία» οποιαδήποτε υποχώρηση της κυβέρνησης στα εθνικά ζητήματα και πιστεύει ότι στο νέο κόμμα δεν έχει θέση «οποιοδήποτε πρόσωπο που έχει αναμειχθεί με την πολιτική στο παρελθόν».

12

LiFO

21.05.26

LiFO 21.05.26

13

Δεν είναι δικός μας πόλεμος

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα διαψεύδουν τη συνάντηση με τον Νετανιάχου, που το Ισραήλ επιμένει ότι έγινε, δεδομένου ότι η Σαουδική Αραβία συζήτησε την ιδέα ενός συμφώνου μη επίθεσης μεταξύ των κρατών της Μέσης Ανατολής και του Ιράν. απ ό τον κώστα ανα γ ν ωστ ό π ουλο

Δεν μπορεί να πήγε και να μην πήγε. Το γραφείο του Ισραηλινού πρωθυπουργού ανακοίνωσε στις 13 Μαΐου ότι ο Νετανιάχου ταξίδεψε μυστικά στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ), όπου συναντήθηκε με τον ηγέτη τους, Σεΐχη Μοχάμεντ μπιν Ζαγιέντ (MBZ), στα τέλη Μαρτίου, μεσούντος του πολέμου με το Ιράν. Τα ΗΑΕ, ωστόσο, αρνήθηκαν ότι επισκέφθηκε τη χώρα, χαρακτηρίζοντας τη δήλωση του γραφείου του «εντελώς αβάσιμη». Η διάψευση του Άμπου Ντάμπι λειτούργησε αντίστροφα και άπαντες πείστηκαν ότι το ταξίδι του Νετανιάχου πρέπει να θεωρείται γεγονός. Οι δύο ανακοινώσεις εντάσσονται σε μια απροσδόκητη ομοβροντία δημοσιευμάτων στον διεθνή Τύπο για τα κράτη του Κόλπου την περασμένη εβδομάδα. Παρότι η σκοπιμότητά τους δεν είναι ξεκάθαρη, οι αποκαλύψεις αναδεικνύουν ενδιαφέρουσες αποκλίσεις στις σχεδιαζόμενες μεταπολεμικές στρατηγικές στη Μέση Ανατολή. Καταρχάς, ο αδιαμφισβήτητου κύρους Σαουδάραβας πρίγκιπας Τούρκι Αλ-Φαϊζάλ δημοσίευσε άρθρο («Arab News», 9/5) στο οποίο επισημαίνει τον κίνδυνο το Ισραήλ να αναδειχθεί κυρίαρχη δύναμη στην περιοχή και εξαίρει τη συνετή στάση του πρίγκιπα διαδόχου Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν. Ο Αλ-Φαϊζάλ μάλλον αναφέρεται στη μάταιη προσπάθεια του MBZ να πείσει τη Σαουδική Αραβία και το Κατάρ για συντονισμένα αντίποινα στο Ιράν, στην οποία εισέπραξε την ξερή απάντηση «δεν είναι δικός μας πόλεμος», όπως μαθεύτηκε αργότερα («Bloomberg», 15/5). Κατόπιν, ακολούθησαν οι πληροφορίες ότι για πρώτη φορά στην ιστορία τους τα ΗΑΕ και η Σαουδική Αραβία βομβάρδισαν το Ιράν (WSJ, 11/5 & Reuters, 12/5), με τη σημαντική διαφορά ότι το Ριάντ είχε διατηρήσει διαύλους επικοινωνίας με την Τεχεράνη προκειμένου να αποφευχθεί η κλιμάκωση. Τέλος, το Τελ Αβίβ χαρακτήρισε «ιστορική εξέλιξη» τη συνάντηση των Νετανιάχου και MBZ· ανώτεροι Αμερικανοί αξιωματούχοι επιβεβαίωσαν ότι το Ισραήλ έστειλε μια συστοιχία «Σιδερένιου Θόλου» στα ΗΑΕ και στρατιώτες για να τη χειριστούν· οι επικεφαλής των δύο κύριων μυστικών υπηρεσιών του Ισραήλ, Μοσάντ και Σιν Μπετ, πραγματοποίησαν χωριστές επισκέψεις στα ΗΑΕ για να βοηθήσουν στην οργάνωση της άμυνάς τους· ο αναπληρωτής προσωπάρχης του Νετανιάχου, Ζιβ Άγκμον, είπε πως τα αποτελέσματα του ταξιδιού του Νετανιάχου «θα συζητούνται στις επόμενες γενιές»· και το Ιράν δήλωσε ότι «όσοι συνωμοτούν με το Ισραήλ για να σπείρουν διχόνοια θα Η Σαουδική Αραβία και λογοδοτήσουν» («The Times of Israel», 13/5). Όλα αυτά απέκτησαν συνοχή όταν μάθαμε ότι η Σαοι σύμμαχοί της μάλλον ουδική Αραβία συζήτησε την ιδέα ενός συμφώνου μη θα πορευτούν με επίθεσης μεταξύ των κρατών της Μέσης Ανατολής και του Ιράν –βασισμένου στη λογική των Συμφωνιών του στρατηγική ρεαλισμού Ελσίνκι του 1975–, στο πλαίσιο συνομιλιών με συμμάκαι συμβιβασμών με χους για τη διαχείριση των περιφερειακών εντάσεων το Ιράν παρά διαρκούς μετά τον πόλεμο («Financial Times», 14/5). Το εύλογο συμπέρασμα είναι ότι διευρύνεται η απόαντιπαράθεσης. κλιση μεταξύ των χωρών του Κόλπου όσον αφορά το Ιράν. Τα ΗΑΕ, που ήδη αποχώρησαν από τον ΟΠΕΚ, ουσιαστικά βλέπουν τις Συμφωνίες του Αβραάμ ως αραβο-ισραηλινή συμμαχία κατά του Ιράν. Το αυτονόητο αυτό δικαίωμά τους, πάντως, δεν δένει με μια στέρεη στρατηγική σταθερότητας, όταν το Ιράν βρίσκεται δίπλα στα Εμιράτα, ενώ το Ισραήλ απέχει κάπου 2.000 χλμ. Είναι άγνωστο τι εννοούσε ο Ζιβ Άγκμον λέγοντας ότι τα αποτελέσματα «θα συζητούνται στις επόμενες γενιές», αλλά ό,τι το Ισραήλ θεωρεί επίτευγμα κάλλιστα μπορεί να αποτελέσει αιτία νέας οξείας αντιπαλότητας με το Ιράν. Απεναντίας, η Σαουδική Αραβία και τουλάχιστον το Κατάρ και το Ομάν θεωρούν τις Συμφωνίες του Αβραάμ ξεπερασμένες και επιχειρούν να προωθήσουν μια εναλλακτική στρατηγική. Είναι εύγλωττη η σιωπή του Ομάν, λόγου χάριν, μετά τις δηλώσεις του Ιρανού υπουργού Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, ότι Τεχεράνη και Μουσκάτ συντονίζονται για τη μελλοντική διαχείριση των Στενών, παρά την αντίθεση των ΗΠΑ στις απαιτήσεις των Ιρανών να χρεώνουν τέλη διέλευσης και να ενημερώνονται για την εθνικότητα των διερχόμενων πλοίων. Είναι σχεδόν βέβαιο ότι η οικοδόμηση υγιούς συνεργασίας μεταξύ του Ιράν και των κρατών του Κόλπου θα απαιτήσει αρκετό χρόνο. Ωστόσο, στο μεσοδιάστημα αυτό, η Σαουδική Αραβία και οι σύμμαχοί της μάλλον θα πορευτούν με στρατηγική ρεαλισμού και συμβιβασμών με το Ιράν παρά διαρκούς αντιπαράθεσης. Το «δεν είναι δικός μας πόλεμος» είναι πολύσημη δήλωση.

Καθηγητής (αφ.), Πολυτεχνείο Ξάνθης ΔΠΘ

ΝΕΟΣ ΑΓΝΩΣΤΟΣ ΚΟΣΜΟΣ

14

LiFO

«Πρέπει να είσαι provider»: Πώς η ανδρόσφαιρα καταστρέφει το dating

Μια νέα μορφή προτεσταντικής ηθικής παρουσιάζει την ανθρώπινη σύνδεση ως επιβράβευση της επιτυχίας, εντείνοντας τη μοναξιά των ανδρών που την υιοθετούν και δημιουργώντας ένα επικίνδυνο τοπίο για τις γυναίκες. απ ό τ ο ν χά ρ η κ α λα ϊ τ ζ ί δ η

Σοκαρισμένος άκουσα πρόσφατα έναν γνωστό να μου λέει κάτι που ως τότε είχα δει μόνο σε εξωφρενικά TikTok και reels εξ Αμερικής: «Θα ήθελα πολύ να βγαίνω με κάποια, αλλά δεν είναι η ώρα. Τώρα, πρέπει να δουλέψω στον εαυτό μου, να εστιάσω στα επαγγελματικά μου, να βρω μια καλή θέση. Μετά, βλέπουμε…» Συνέχισε εξηγώντας μου ότι, ενώ νιώθει μοναξιά και ανάγκη για συντροφικότητα, αποφεύγει το dating, σίγουρος πως οι κοπέλες θα τον απορρίψουν –εξαρχής ή εν τέλει– γιατί δεν έχει «κάτι σοβαρό να προσφέρει». Στρέιτ άντρας λίγο πριν τα 25, φαινόταν να θεωρεί την οικονομική σταθερότητα, ακόμα και την οικονομική ανέλιξη, ως προαπαιτούμενο της ερωτικής σύνδεσης. Είχα μείνει άφωνος. Αυτές οι απόψεις μπορεί ν’ ακούγονται λιγάκι εξωφρενικές στη σύγχρονη Ελλάδα –ποιο μέλος της Gen Z μπορεί να μιλήσει ειλικρινά για οικονομική ανέλιξη;–, αλλά αποτελούν διαδεδομένες θέσεις στο αγγλοσαξονικά κυριαρχούμενο ίντερνετ, οι οποίες φτάνουν ως εδώ και διαμορφώνουν συνειδήσεις. Στον κόσμο της ανδρόσφαιρας (manosphere), μια σειρά από influencers, life coaches και γκουρού αυτοβοήθειας προωθούν μια σκληρωτική οντολογία, πατώντας αφενός σε μια απλουστευτική μορφή εξελικτικής ψυχολογίας (evolutionary psychology) και αφετέρου σε μια φαντασιακή εκδοχή της Δύσης (ο λεγόμενος «ιουδαιοχριστιανικός πολιτισμός», η Ευρώπη την εποχή της παγκόσμιας κυριαρχίας της). Στην κοσμοθεωρία του manosphere, οι άντρες είναι προγραμματισμένοι βιολογικά να παρέχουν ασφάλεια και αγαθά στις γυναίκες, οι οποίες είναι προγραμματισμένες να απαιτούν τα παραπάνω και να παρέχουν φροντίδα σ’ εκείνους και στα παιδιά τους (η ύπαρξη των queer ατόμων είτε αποσιωπάται απ’ την ανδρόσφαιρα είτε παθολογικοποιείται ως νοσηρό σημείο των καιρών). Όταν ο κόσμος σέβεται την αλήθεια της βιολογίας (τα παραπάνω «facts» της ύπαρξής του), υγιαίνει και θριαμβεύει. Όταν, όμως, την απορρίπτει, περνάει σε μια φάση παρακμής, αφού η απόκλιση απ’ τους έμφυλους ρόλους παράγει δυσφορία για το άτομο (μοναχικοί ή ευνουχισμένοι άντρες, ανεξάρτητες και δυστυχισμένες γυναίκες) και φθορά για τις κοινωνίες (η «αυτοκτονία» της Δύσης). Για έναν στρέιτ άνδρα, το μήνυμα είναι ξεκάθαρο: πρέπει να είσαι άνδρας «με τα όλα του», αρρενωπός και κλειστός· πρέπει να μη δέχεσαι την ελευθερία και την αυτονομία των συντρόφων σου, η οποία είναι επιβλαβής όχι μόνο για τη σχέση αλλά και για τις ίδιες (μακράν το πιο επικίνδυνο και βίαιο σημείο αυτής της θεώρησης)· πρέπει, τέλος, να είσαι provider, να φτάσεις σ’ ένα επίπεδο οικονομικής επιτυχίας που σου επιτρέπει να παρέχεις ασφάλεια και υλικά αγαθά στη σχέση σου. Αν δεν τα έχεις καταφέρει ακόμα, οι κοπέλες θα σε απορρίψουν ή θα σε παρατήσουν. Αν δεν έχεις «πετύχει», με άλλα λόγια, δεν θα ’πρεπε να βγαίνεις με κοπέλες αλλά να επενδύεις τον χρόνο σου στην επαγγελματική και προσωπική σου βελτίωση – μια σύγχρονη μορφή προτεσταντικής ηθικής που παντρεύει την αυτολύπηση, τη φιλοδοξία και την αυτοτιμωρία: «Δεν είμαι αρκετά καλός ακόμα, αλλά θα τα καταφέρω, θα πετύχω και μετά θα μου αξίζει να έχω μια σύντροφο, να μην είμαι μόνος». Δυστυχώς, φαίνεται πως η παραπάνω οπτική έχει πάψει να είναι περιθωριακή στις αγγλοσαξονικές κοινωνίες. Όπως δείχνει η «Guardian» σε ένα ρεπορτάζ με τίτλο «Has the manosphere ruined dating?», πολλοί νέοι στρέιτ άνδρες στην Αγγλία και στην Αμερική αποφεύγουν την ερωτική σύνδεση μέχρι να έχουν επιτύχει ένα ορισμένο οικονομικό επίπεδο και κοινωνικό προφίλ. Καθώς διαδίδονται και σε άλλες χώρες μέσω του ίντερνετ, οι τοξικές θέσεις της ανδρόσφαιρας προσθέτουν έναν ακόμα παράγοντα στην κρίση του σύγχρονου ετεροφυλόφιλου dating. Μαζί με την αύξηση του άγχους και των επαγγελματικών υποχρεώσεων, την κατάρρευση του κοινωνικού ιστού, την κυριαρχία των social media, τη μειωμένη κοινωνικοποίηση των νέων και το αλγοριθμικό game-ification του έρωτα μέσω των dating apps, συμβάλλουν στο γεγονός ότι, καταγεγραμμένα, ο κόσμος νιώθει πιο μόνος, συνάπτει σχέσεις σπανιότερα, κάνει λιγότερο σεξ. Από μια ορισμένη σκοπιά, η θεωρία του manosphere για το dating είναι ένα πάντρεμα του παραδοσιακού σεξισμού με τη λογική της σύγχρονης αγοράς. Εδώ, η αξία ενός άνδρα ορίζεται κυρίως με χρηματικούς όρους: ο χαρακτήρας του δεν έχει σημασία (αν και η εμφάνισή του έχει, δίνοντας θέση στα πειράματα των looksmaxxers). Πάνω απ’ όλα, αυτό που μετράει είναι η τσέπη του. Η ζωή του, συνεπώς, πρέπει να περιστρέφεται γύρω απ’ την εργασία και την αυτοπροώθηση. Τα υπόλοιπα θα πρέπει να περιμένουν. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, η ανδρόσφαιρα παίρνει δυστυχισμένους άντρες και εγγυάται ότι η δυστυχία τους θα κρατήσει, προς όφελος της αγοράς. «Men aren’t meant to be happy», δήλωσε πρόσφατα ένας γνωστός influencer. Αν πειστείς απ’ αυτές τις θέσεις, δεν μπορείς ν’ απολαύσεις τίποτα, ούτε καν μια βαθιά ανθρώπινη σύνδεση, μέχρι να πετύχεις. Ώς τότε, θα δουλεύεις. Κι αν δεν τα καταφέρεις ποτέ, τότε η μοναξιά σού αξίζει. Αυτό είναι και το πιο επικίνδυνο στοιχείο της παραπάνω λογικής: ο τρόπος με τον οποίο η ανθρώπινη σύνδεση παρουσιάζεται ως επιβράβευση της επιτυχίας. Όταν ένας άνδρας μαθαίνει να μετρά την αξία του αποκλειστικά με όρους status και χρημάτων, τότε η ερωτική απόρριψη δεν βιώνεται ως φυσικό κομμάτι της ανθρώπινης εμπειρίας αλλά ως αδικία, στέρηση αυτού που του αναλογεί. Αντίστοιχα, όταν οι γυναίκες αντιμετωπίζονται όχι ως ξεχωριστά άτομα με δικές τους επιθυμίες και σκέψεις αλλά ως ανταμοιβή για την επιτυχία ενός άνδρα, τότε η μοναξιά του τελευταίου μπορεί να μετατραπεί σε πικρία, εμμονή και, κάποιες φορές, βία. Έτσι, η ανδρόσφαιρα δημιουργεί έναν κόσμο όπου οι γυναίκες καλούνται ολοένα συχνότερα να αντιμετωπίσουν δυνητικά επικίνδυνους άντρες, οι οποίοι βυθίζονται στη μνησικακία, ενώ φαντασιώνονται πως είναι providers, protectors και leaders.

21.05.26

LiFO 21.05.26

15

TAL K OF THE TOWN

76' Λουκία Θωμοπούλου με τh

σ υνεντ ευξ η: α ργυρω μποζωνη | φ ω τ ο γ ραφ ιε σ: π α ρ ισ τα β ιτ ια ν

Η ιδρύτρια της Μπιενάλε Κεραμικής λίγο πριν από τη δεύτερη διοργάνωση στη Ρόδο υπερασπίζεται την τέχνη που φέρνει κοντά τεχνίτες και καλλιτέχνες που υμνούν το υλικό.

16

LiFO

21.05.26

το εργαστήριο σύγχρονης κεραμικής της Λουκίας Θωμοπούλου Sealed Earth, που φιλοξενεί μια κοινότητα καλλιτεχνών και λειτουργεί ως εκθεσιακός χώρος και εργαστήριο κάτω από την Ακρόπολη, μοιάζει με κήπο. Εδώ φτάνουν καλλιτέχνες κεραμίστες για να δουλέψουν, σε έναν χώρο στον οποίο η ιδιοκτήτρια θέλει με πάθος να αναδείξει την καλλιτεχνική πλευρά μιας τέχνης που έρχεται από τα βάθη του χρόνου. Συχνά υποτιμημένη, η κεραμική τα τελευταία χρόνια έχει ξεφύγει από τους άχαρους διαχωρισμούς που την καθόριζαν και αναγνωρίζεται ισότιμα ως μια τέχνη με εμβληματικά έργα και πρωτοποριακά πρότζεκτ, ως πεδίο διαλόγου και δημιουργίας καλλιτεχνών με παγκόσμια απήχηση. Η Λουκία υπερασπίζεται την εικαστική πλευρά της κεραμικής. Είναι η εμπνεύστρια, ιδρύτρια και καλλιτεχνική διευθύντρια της Μπιενάλε Σύγχρονης Κεραμικής (BCK) – της πρώτης διεθνούς μπιενάλε κεραμικής στην Ελλάδα. Από τον δημιουργικό κόμβο του Sealed Earth που προωθεί την καινοτομία, την ανταλλαγή και τη διαμόρφωση κοινότητας στον χώρο της σύγχρονης κεραμικής, δημιούργησε μια πλατφόρμα που φέρνει σύγχρονους κεραμίστες σε επαφή με το διεθνές κοινό και προκαλεί έναν παγκόσμιο καλλιτεχνικό διάλογο με έργα που συνδυάζουν την κεραμική πρακτική με χωρικές και εννοιολογικές αφηγήσεις, αναδεικνύοντας τη δυναμική της κεραμικής στο σύγχρονο καλλιτεχνικό πλαίσιο. Η μπιενάλε έχει νομαδικό χαρακτήρα, κάθε δυο χρόνια μετακινείται σε διαφορετικό νησί. Μετά τη Σαντορίνη, σειρά έχει η Ρόδος, που θα φιλοξενήσει τη διοργάνωση από τις 5 Ιουνίου έως τις 31 Οκτωβρίου 2026· σε αυτήν θα συμμετέχουν περισσότεροι από 45 καλλιτέχνες από την Ελλάδα και το εξωτερικό. «Η κεραμική είναι μια διαρκώς εξελισσόμενη τέχνη σε έναν κόσμο που αναζητά αυθεντικές μορφές έκφρασης και βιώσιμες πολιτισμικές αφηγήσεις. Η Ελλάδα, ως κοιτίδα δημιουργίας κεραμικών, είναι το ιδανικό σημείο συνάντησης δημιουργών, ερευνητών, επιμελητών και πολιτισμικών οργανισμών αν θέλουμε να εστιάσουμε σε θεματικές αιχμής, όπως η υλικότητα και ο βιώσιμος σχεδιασμός, η πολιτισμική ταυτότητα και το περιβάλλον, η πολιτιστική κληρονομιά ως σύγχρονο εργαλείο διαλόγου, και να δώσουμε το στίγμα μιας νέας εποχής στην τέχνη της κεραμικής, μετατρέποντάς την παράλληλα σε εργαλείο διαπολιτισμικής σύνδεσης», λέει. Η ίδια δεν ήταν πάντα κεραμίστρια, έρχεται από τον χώρο της τεχνολογίας. Δούλεψε πολλά χρόνια στη ναυτιλία, στην οργάνωση, στα συστήματα πληροφορικής και στο κομμάτι του networking. «Περνούσα πολύ καλά γιατί ήμουν οργανωτική, αλλά μέσα στην κρίση άφησα τη ναυτιλία. Με τον άντρα μου σκεφτήκαμε να κάνουμε κάτι δικό μας στα Κουφονήσια, όπου είχαμε αγοράσει ένα οικόπεδο όταν ήμασταν νιόπαντροι. Ταυτόχρονα άρχισα να κάνω και μαθήματα κεραμικής. Έτσι ξεκίνησε όλο αυτό. Ήμουν καλή, αλλά με βοήθησε και η περιέργεια που είχα ως άνθρωπος, μια διαρκής δίψα να ρωτάω γιατί και πώς και να μαθαίνω διαρκώς». Ξεκίνησε με δασκάλα την Τζάνετ Λάινς και στη συνέχεια πήγε στον Μένανδρο Παπαδόπουλο –ο οποίος φέτος βραβεύεται τιμητικά με τον Κώστα Νεοφύτου στη Ρόδο–, στον Νίκο Σκλαβενίτη, στον Κώστα Ταρκάση, σε σπουδαίους δασκάλους. Στη συνέχεια άνοιξε το Sealed Earth, ένα εργαστήριο που φιλοδοξούσε από την αρχή να είναι συλλογικό και καλλιτεχνικό. « Ήθελα να μπω πιο βαθιά μέσα στην τέχνη, να δουλεύω με καλλιτέχνες, να δω την κεραμική πέρα από τη λειτουργικότητα, το χρηστικό και καθημερινό αντικείμενο. Από την αρχή η ενασχόλησή μου με τον πηλό είχε να κάνει με φόρμες και τη διαχείριση του υλικού με τρόπο πιο γλυπτικό και εικαστικό». Άνοιξε το εργαστήριο λίγο προτού ο κορωνοϊός μάς χτυπήσει την πόρτα, ωστόσο γρήγορα έγινε κέντρο καλλιτεχνικό, για καλλιτέχνες από την Ελλάδα και το εξωτερικό που δεν είχαν δικό τους εργαστήριο για να δουλεύουν και να δημιουργούν. «Δούλεψα με πολλούς καλλιτέχνες σε μικρά και μεγαλύτερα πρότζεκτ και δεν μου περνούσε καν από το μυαλό να οργανώσω κάτι μεγαλύτερο». Όταν άρχισε να ασχολείται πιο συστηματικά με την κεραμική, ο μοναδικός τρόπος να δείξει το έργο της ήταν η Πανελλήνια Ένωση Αγγειοπλαστών στο Μαρούσι. «Θεωρούσα ότι είχαμε μείνει πίσω σε ό,τι αφορά τη σύγχρονη κεραμική, αυτό το έβλεπα στις εκθέσεις που παρακολουθούσα στο εξωτερικό, όχι μόνο κεραμικής αλλά και σύγχρονης τέχνης. Εκεί είδα πως η κεραμική είχε αρχίσει σταδιακά να καταλαμβάνει χώρο στη σύγχρονη τέχνη. Αρχικά είχα την επιθυμία να κάνουμε κι εμείς κάτι πιο οργανωμένο. Έχοντας εμπειρία από την προηγούμενη δουλειά μου στην οργάνωση, είπα να το δοκιμάσω, να επιχειρήσω να οργανώσω κάτι. Έτσι μου ήρθε και η ιδέα να το κάνω εκτός Αθήνας – γιατί εδώ γίνονται πολλά πράγματα. Βλέποντας πιο σφαιρικά τη διοργάνωση, ήθελα να βρω με ποιον τρόπο θα είχε απήχηση και στο εξωτερικό». Το 2022 η Λουκία πήρε τροχούς και καμίνια και κάλεσε στα Κουφονήσια δέκα καλλιτέχνες που πήγαν εκεί και δημιούργησαν έργα με σκοπό να τα εκθέσουν στο παραλιακό μονοπάτι του νησιού, αφού δεν υπήρχε άλλος χώρος. Αυτή ήταν η πρώτη της προσπάθεια, η «μπιενάλε μηδέν» όπως την αποκαλεί, κάτι που έκανε εκτός Αθηνών για να δει πώς λειτουργεί μια τέτοια διαδικασία. «Ταυτόχρονα άρχισα να έχω κάποιες σχέσεις με τη Σαντορίνη, σκέφτηκα να κάνω εκεί μια μικρή γκαλερί και να δείχνω την καλλιτεχνική κεραμική των Ελλήνων. Όταν πήγα και είδα το Ακρωτήρι και το Αρχαιολογικό Μουσείο Προϊστορικής Θήρας, τρελάθηκα. Εν τω μεταξύ –θέλω να το σημειώσουμε αυτό– και με το ΝΕΟΝ και με την Documenta ο κόσμος είχε αλλάξει, είχε μετακινηθεί, είχε εξοικειωθεί περισσότερο με τη σύγχρονη τέχνη. Άρχισαν να έρχονται εδώ ξένοι καλλιτέχνες, είχε διαμορφωθεί ένα νέο τοπίο. Σκέφτηκα, λοιπόν, γιατί να είναι γνωστή η Σαντορίνη για το ηλιοβασίλεμα και το ωραίο κρασί και την Καλντέρα και να μην είναι και για την ιστορία του Ακρωτηρίου; Πώς μπορώ να κάνω κάτι που να σχετίζεται με την κεραμική; Κάναμε ένα open call το 2024. Έτσι γεννήθηκε η πρώτη Μπιενάλε Κεραμικής μέσα στο Μουσείο Προϊστορικής Θήρας, με τα σύγχρονα έργα να συνομιλούν και να συνδέονται αρμονικά και με

LiFO 21.05.26

17

TAL K OF THE TOWN 76 λεπτά με τη Λουκία Θωμοπούλου

πολλούς τρόπους με τα προϊστορικά αριστουργηματικά ευρήματα. Ήρθαν καλλιτέχνες από όλο τον κόσμο –μας έστειλαν 200 αιτήσεις–, έγινε η έκθεση και είχε πάνω από 60.000 επισκέπτες. Το σημαντικό είναι ότι η επισκεψιμότητα είναι του μουσείου». Επόμενη σκέψη και επόμενο βήμα ήταν να φιλοξενηθεί η Μπιενάλε Κεραμικής σε ένα άλλο νησί, πιο απομακρυσμένο. Έτσι, τον Ιούλιο του 2024, με τη στήριξη της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου, επισκέφθηκε τη Ρόδο έπειτα από πολλά χρόνια και ανακάλυψε ξανά την ομορφιά της. Έκτοτε ξεκίνησε τη διοργάνωση, συζητώντας με την Εφορεία Αρχαιοτήτων και έχοντας κατά νου να κάνει focus σε καλλιτέχνες της Μεσογείου – ειδικά στη Ρόδο, ένα νησί που βλέπει σε τρεις ηπείρους. Πήγε στο Παρίσι, πρότεινε στην Aνίσα Τουατί να γίνει συνεπιμελήτρια της έκθεσης, μαζί με τη Σταματία Δημητρακοπούλου, και ξεκίνησαν. «Μπήκαμε σε μια διαδικασία να ξεκινήσουμε τη νέα μας δράση, να πάμε ένα βήμα πιο πέρα, και η αλήθεια είναι ότι στηριζόμαστε οικονομικά σε κάποιες μικρές χορηγίες και στη δική μου δουλειά. Δουλεύω σκληρά, αφιλοκερδώς, το κάνω με μεγάλη αγάπη – σήμερα έχω λίγο παραπάνω εμπειρία. Καταφέραμε να φέρουμε σε αυτή την μπιενάλε ελληνικές γκαλερί και καλλιτέχνες, αλλά και καλλιτέχνες ξένους που έχουν κάποιον δεσμό με τη Μεσόγειο. Η φετινή διοργάνωση είναι δυο βήματα πιο μπροστά από την προηγούμενη, αν δει κάποιος τη λίστα των καλλιτεχνών και τα βιογραφικά τους θα το καταλάβει αμέσως», εξηγεί. Η διοργάνωση αντλεί έμπνευση από το ιδιαίτερο τοπίο και τις αφηγήσεις του νησιού που τη φιλοξενεί, φωτίζοντας τη σχέση της κεραμικής με την πολιτιστική κληρονομιά και το παρόν, κοιτάζοντας και αναδεικνύοντας τη διαμόρφωση νέων αισθητικών ρευμάτων και τη διεπιστημονική προσέγγιση της τέχνης. Ο τίτλος της φέτος, «Where the day starts», λειτουργεί ως εννοιολογικός άξονας που συνδέει τον τόπο με το φως και την αρχή. «Ο τίτλος της μπιενάλε δεν αναφέρεται μόνο στο μυθικό ξημέρωμα του νησιού αλλά και σε μια πρόσκληση για νέες αρχές, πυροδοτώντας

καλλιτεχνική εξερεύνηση και διάλογο, προκαλώντας τους συμμετέχοντες να επαναπροσδιορίσουν την κοινή κληρονομιά και τις διαρκώς εξελισσόμενες ταυτότητες της Μεσογείου στο σύγχρονο φως. Το νησί διαθέτει ώριμες πολιτιστικές υποδομές, ένα ισχυρό δίκτυο χώρων φιλοξενίας, καθώς και πρόσβαση σε ευρωπαϊκές και διεθνείς αγορές. Η Ρόδος είναι πλήρως εξοπλισμένη για να φιλοξενήσει ένα σύγχρονο, πολυσύνθετο καλλιτεχνικό γεγονός υψηλών απαιτήσεων που ανοίγει έναν καλλιτεχνικό διάλογο με την τοπική κοινωνία, ενισχύει τη δικτύωση τοπικών δημιουργών και προβάλλει τη δυνατότητα του ίδιου του νησιού ως πολιτιστικού προορισμού με καλλιτεχνική ακτινοβολία», διευκρινίζει. Η Λουκία Θωμοπούλου πιστεύει ότι η μπιενάλε, εκτός από μια διοργάνωση, στην οποία όλοι βάζουν ένα κομμάτι της καρδιάς τους, είναι και μια γιορτή που τιμά το υλικό. «Πάντα θεωρούσα ότι η κεραμική είναι “ριγμένη”. Ανέκαθεν θεωρούνταν τέχνη, σε όλες τις θρησκείες και σε όλες τις χώρες, και έπειτα από μια πολύ μεγάλη κρίση που πέρασε, επανέρχεται. Είναι μια ωδή στο υλικό αυτή η μπιενάλε, που μπορεί κάποιος να το δει τεχνικά, εννοιολογικά ή θεωρητικά, γιατί έχει πλαστικότητα και πάρα πολλές δυνατότητες. Μπορώ να εξηγήσω την άνοδο της κεραμικής διεθνώς με πολλούς τρόπους. Μπήκαμε σε μια εποχή περιβαλλοντικής αφύπνισης έπειτα από πολλές δεκαετίες που η κεραμική ήταν εκτός αγοράς, σε μια περίοδο που παντού ο κόσμος άρχισε να ασχολείται με την ψυχολογία και παράλληλα με την κεραμική, την οποία, ως κάτι χειρωνακτικό, έχουμε ανάγκη αυτή την εποχή του στρες. Άρχισαν να ασχολούνται και οι καλλιτέχνες, να δίνουν βάση στο υλικό, ενώ παράλληλα βοήθησε και το fine dining, γιατί και οι σεφ άρχισαν να βλέπουν το κεραμικό πιάτο ως αντικείμενο τέχνης. Έτσι, η κεραμική μπήκε στη ζωή μας από πολλές πλευρές, ως ενέργεια και ως δημιουργική τέχνη, ως μέσο ερμηνείας και σύνδεσης, ξεκινώντας έναν ζωντανό διάλογο ανάμεσα στον χρόνο, στους καλλιτέχνες και στο κοινό».

«Η κεραμική μπήκε στη ζωή μας από πολλές πλευρές, ως ενέργεια και ως δημιουργική τέχνη, ως μέσο ερμηνείας και σύνδεσης, ξεκινώντας έναν ζωντανό διάλογο ανάμεσα στον χρόνο, στους καλλιτέχνες και στο κοινό».

Η δεύτερη Μπιενάλε Σύγχρονης Κεραμικής με τίτλο «Where the day starts» θα διεξαχθεί στη Μεσαιωνική Πόλη της Ρόδου από τις 6 Ιουνίου έως τις 31 Οκτωβρίου 2026.

18

LiFO

21.05.26

LiFO 21.05.26

19

ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ

Luke Edward Hall: «Πρέπει να πειραματιζόμαστε συνεχώς» Λίγες μέρες προτού ανοίξει η νέα του έκθεση, μιλήσαμε με τον Βρετανό καλλιτέχνη και designer για την αισθητική, τη μνήμη, την υπερβολή, τη μοναξιά της δημιουργίας και τη σημασία τού να ζεις ποιητικά.

20

LiFO

21.05.26

Luke Edward Hall, Phantom Caer (Study), 2026. Mε την ευγενική παραχώρηση του καλλιτέχνη και της γκαλερί The Breeder

απο την αργυρω μποζωνη

Ο πολυδιάστατος καλλιτέχνης και designer Luke Edward Hall, που με την πρακτική του καταρρίπτει τα όρια μεταξύ εικαστικών και εφαρμοσμένων τεχνών, παρουσιάζει στην Αθήνα, στην γκαλερί The Breeder, την τέταρτη ατομική του έκθεση με τίτλο «Dancing with Serpents». Δημιουργώντας μια ποιητική γλώσσα, ζωντανή και ρευστή, μέσα στην οποία συγκλίνουν μυθολογία, τοπικές παραδόσεις και καθημερινή ζωή, χτίζει συναισθηματικές πραγματικότητες με θεατρική ακρίβεια και σχεδόν ασεβή εκκεντρικότητα, με χρώμα, φαντασία και ψήγματα προσωπικής μυθολογίας που φέρνει ανενδοίαστα και αρμονικά στο προσκήνιο, ως υπενθύμιση ότι η ομορφιά μπορεί ακόμη να είναι προσωπική, συναισθηματική και βαθιά ανθρώπινη. Σε μια εποχή που αναζητούμε απεγνωσμένα την ομορφιά και που η αισθητική καταναλώνεται και ξεχνιέται γρήγορα, υπερασπίζεται την ανάγκη για προσωπικό χρόνο και την ιδέα ότι οι χώροι, τα αντικείμενα και οι εικόνες μπορούν ακόμη να κουβαλούν μνήμη, φαντασία και ζωή. Τον συναντήσαμε λίγες ημέρες πριν από τα εγκαίνια της έκθεσής του για μια συζήτηση γύρω από την αισθητική, τη μνήμη, την υπερβολή, τη μοναξιά της δημιουργίας και το τι σημαίνει να ζεις ποιητικά σήμερα.

LiFO 21.05.26

21

ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ερπετά. Το φίδι είναι ένα ιερό και πολυσήμαντο σύμβολο στην κελτική μυθολογία· αντιπροσωπεύει μια βαθιά σύνδεση με τον κάτω κόσμο. Οι Κέλτες θεωρούσαν τα φίδια –ιδιαίτερα το κερασφόρο φίδι που συνδέεται με τον θεό Κερνούνο (Cernunnos)– φύλακες αρχαίας γήινης σοφίας. Ο Κερνoύνος είναι ένας σημαντικός κελτικός θεός της φύσης, της γονιμότητας, της άγριας ζωής και του κάτω κόσμου. Συχνά αποκαλείται «Κερασφόρος Θεός» ή ο «Άρχοντας των Άγριων Πλασμάτων» και ανατρέχω σε αυτόν λόγω της σχέσης του με την άγρια και αδάμαστη φύση.

— Το έργο σας περιστρέφεται γύρω από το παρελθόν και μελετά ή επανεξετάζει τους μύθους. Τι πιστεύετε ότι αναζητούμε σήμερα μέσα από αυτή την επιστροφή σε παλαιότερες αισθητικές; Οι μύθοι παραμένουν επίκαιροι γιατί αγγίζουν τα άκρα της ανθρώπινης εμπειρίας και του συναισθήματος: τον έρωτα, την απώλεια, τη χαρά, τον πόνο, τον θάνατο. Για μένα, οι μύθοι μετατρέπουν αυτές τις πρωταρχικές και ωμές ανθρώπινες εμπειρίες σε ποίηση. Το λαογραφικό στοιχείο, που φυσικά είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με τη μυθολογία, αποτελεί μια ζωντανή παράδοση που εξελίσσεται συνεχώς. Παρ’ όλα αυτά, είναι δύσκολο να οριστεί – και αυτό το βρίσκω υπέροχο. Από τη μία είναι κάτι απολύτως καθημερινό: η ζωγραφισμένη πινακίδα μιας παμπ είναι λαογραφικό στοιχείο, όπως και μια παράξενη, περίτεχνη ιστορία για ένα πλοίο-φάντασμα ή μια γοργόνα που αναδύεται από τα βάθη της θάλασσας. Νομίζω πως το έργο μου έχει να κάνει με τον ρομαντισμό και την αφήγηση, αλλά ταυτόχρονα έχει τις ρίζες του στις προσωπικές

μου εμπειρίες, στον εσωτερικό μου κόσμο και στους τόπους που αγαπώ και αποκαλώ «σπίτι». Αυτά τα στοιχεία συνυφαίνονται στο έργο μου.

—Η φαντασία, η δημιουργία μορφών και τόπων που μοιάζουν να αναδύονται από μια μνήμη στο παρόν, είναι σταθερό στοιχείο στο έργο σας. Πρόκειται για μια μορφή διαφυγής ή για έναν τρόπο κατανόησης της πραγματικότητας; Νομίζω πως είναι και τα δύο. Τα έργα μου συνδυάζουν φανταστικές αφηγήσεις με προσωπικές εμπειρίες και έντονες δόσεις μυθολογίας. Φτάνει κάποια στιγμή που δεν μπορώ να ξεχωρίσω αυτά τα στοιχεία και το έργο μου μοιάζει με έναν ονειρικό τόπο όπου η μυθολογία και η προσωπική ταυτότητα συγχωνεύονται, όπου το τοπίο και η φαντασία διαλύονται το ένα μέσα στο άλλο.

— Πέρυσι, η επιμελήτρια Τζέμα Ρολς-Μπέντλεϊ έγραψε ότι τοποθετείτε τις μορφές σας «σε έναν τόπο queer καταφυγίου, όπου η ταυτότητα είναι ανοιχτή, ρευστή και ελεύθερη». Μου άρεσε αυτή η ανάγνωση, γιατί ως queer ζωγράφος πιστεύω ότι υπήρχε πάντα κάπου στο βάθος του ασυνείδητού μου η επιθυμία να ζωγραφίζω μορφές που είναι απόλυτα ο εαυτός τους, μέσα σε περιβάλλοντα ξεχωριστά, αλλόκοσμα και θαυμαστά.

— Πιστεύετε ότι η τέχνη μπορεί ακόμη να αλλάξει τον τρόπο που αισθανόμαστε ή τον τρόπο που ζούμε; Απολύτως. Η τέχνη ως δύναμη του καλού είναι κάτι πολύπλοκο και πολυεπίπεδο – έχει να κάνει με την αυτογνωσία, με νέες οπτικές και τρόπους σκέψης, με τη βαθιά σύνδεση με τους άλλους, με την ψυχική υγεία, με την προσωπική εξέλιξη και έκφραση.

Πιστεύω επίσης ότι η ίδια η πράξη της δημιουργίας με τα χέρια μας κάνει τον κόσμο έναν τόπο πολύ πιο πλούσιο σε θαύματα.

— Σε μια εποχή που κυριαρχείται από την κουλτούρα της εικόνας, έχετε καλλιεργήσει μια ιδιαίτερη εικαστική γλώσσα μέσα από έργα άμεσα αναγνωρίσιμα. Ποιες είναι οι βάσεις και οι πηγές αυτής της καλλιτεχνικής αναζήτησης και πώς ορίζετε την αυθεντικότητα σε μια εποχή συνεχούς έκθεσης και ορατότητας; Η καλλιτεχνική μου αναζήτηση είναι μια προσπάθεια να εκφράσω τον εαυτό μου και τα ενδιαφέροντά μου. Στην ουσία πρόκειται για μια προσπάθεια να επαναφέρω την έννοια της μαγείας της ζωής και του τοπίου, την ανακάλυψή της μέσα στην καθημερινότητα, την αδιάκοπη αναζήτηση του θαυμαστού και της ομορφιάς μέσα σε έναν σύνθετο κόσμο. Η αυθεντικότητα, στην πιο απλή της μορφή, είναι το σημείο στο οποίο οι πράξεις και οι συμπεριφορές ενός ανθρώπου ευθυγραμμίζονται με τις αληθινές εσωτερικές του αξίες, τις πεποιθήσεις και την προσωπικότητά του, αντί να καθορίζονται από εξωτερικές πιέσεις ή προσδοκίες. Οφείλω να είμαι ειλικρινής: αξιολογώ διαρκώς την αυθεντικότητά μου και πιστεύω πως αυτό είναι εξαιρετικά υγιές. Θέλω πάντα να δημιουργώ έργα αληθινά, αλλά υπάρχουν και εξωτερικές πιέσεις. Κάποιοι άνθρωποι έχουν συγκεκριμένες προσδοκίες, μπορεί να προκύψουν δουλειές που πρέπει να αποφασίσω αν θέλω πραγματικά να τις αναλάβω ή όχι. Προσπαθώ συνεχώς να διασφαλίζω πως ό,τι κάνω –είτε πρόκειται για ζωγραφική είτε για σχεδιασμό εσωτερικών χώρων ή μιας

Luke Edward Hall, Ο κολυμβητής, 2026 Mε την ευγενική παραχώρηση του καλλιτέχνη και της γκαλερί The Breeder

— Τα έργα που παρουσιάζετε σε αυτή την έκθεση είναι εμπνευσμένα από τη μυθολογία της Κορνουάλης. Πώς σας επηρεάζει η τοπική λαογραφία; Από την παιδική μου ηλικία με γοήτευαν η μυθολογία και η λαογραφία, και έχω δημιουργήσει πολλά έργα εμπνευσμένα από τον κλασικό κόσμο της Ελλάδας και της Ρώμης. Ωστόσο, ζω στην Αγγλία και με συναρπάζει εξίσου η λαογραφία και η μυθολογία της δικής μου χώρας. Μετακόμισα στην Κορνουάλη, έναν τόπο που, παρότι ανήκει στην Αγγλία, διατηρεί μια ξεχωριστή ταυτότητα και είναι εξαιρετικά πλούσιος σε μύθους και παραδόσεις. Δεν είναι τυχαίο ότι αποκαλείται «η γη των θρύλων», λόγω της κελτικής κληρονομιάς της και των δεσμών της με τον βασιλιά Αρθούρο. Στο έργο μου εξερευνώ συχνά τη λαογραφία που συνδέεται με τη φύση, γιατί ζω στην επαρχία και με συναρπάζει η ιδέα της ανακάλυψης της μαγείας στους λόφους, στα χωράφια και στους μεγαλιθικούς σχηματισμούς που με περιβάλλουν – σαν να υπάρχουν κρυμμένα επίπεδα και αόρατες διαστάσεις. Η λαογραφία με συνδέει με την αίσθηση του τόπου, με τη γη όπου ζω και που αγαπώ.

— Πώς προέκυψε ο τίτλος «Dancing with Serpents»; Ο τίτλος της έκθεσης προέκυψε μια μέρα ενώ δούλευα πάνω στα καινούργια έργα που θα παρουσίαζα. Διάβαζα για τον «χορό του φιδιού», έναν παραδοσιακό λαϊκό χορό της Κορνουάλης που χορεύεται με τους ανθρώπους πιασμένους χέρι-χέρι να σχηματίζουν μια μακριά κυματοειδή γραμμή και συνδέεται με τις γιορτές του μεσοκαλόκαιρου, του θερινού ηλιοστασίου. Με ελκύουν ιδιαίτερα τα φίδια και τα

22

LiFO

21.05.26

κείμενα φτιαγμένα στο χέρι που φέρουν πάνω τους τα ίχνη του δημιουργού τους. Πρόσφατα διάβασα μια συνέντευξη του Ντρις Βαν Nότεν σχετικά με το νέο του ίδρυμα στη Βενετία, το οποίο ανυπομονώ να επισκεφθώ. Είπε: «Για να έχεις μια ευτυχισμένη ζωή, πρέπει να μπορείς να δημιουργείς πράγματα. Όταν συνδέεσαι με αντικείμενα, συνδέεσαι με άλλους ανθρώπους, και αυτό για μένα παραμένει εξαιρετικά σημαντικό». Συμφωνώ απόλυτα. Για μένα, η δημιουργία –είτε μιλάμε για ένα έργο τέχνης, για έναν κήπο ή ακόμη και για ένα δείπνο για το πρόσωπο που αγαπάμε– είναι το ίδιο το νόημα της ζωής. Και ίσως αυτή να είναι μια ριζοσπαστική, όσο και απλή ιδέα: ιδιαίτερα στη νέα εποχή της τεχνητής νοημοσύνης, το να φτιάχνουμε πράγματα με τα χέρια μας κάνει πραγματικά τον κόσμο καλύτερο.

— Ποιος είναι ο μεγαλύτερος φόβος για έναν δημιουργό; Το να μην έχει αρκετό χρόνο να κάνει όλα όσα θα ήθελε. Ο χρόνος είναι, τελικά, η μεγαλύτερη πολυτέλεια.

— Αν έπρεπε να περιγράψετε τη δημιουργική σας ταυτότητα ως συναίσθημα και όχι ως αισθητική, ποιο θα ήταν αυτό; Πολύ δύσκολη ερώτηση. Μου αρέσει πολύ η έννοια του υψηλού, για την οποία μιλούσα νωρίτερα, γιατί είναι δύσκολο να εξηγηθεί πλήρως. Ίσως το υψηλό να είναι περισσότερο μια έννοια, κάτι που περιγράφει ένα μέγεθος ή κάτι μεγαλοπρεπές, τόσο συντριπτικό, σωματικά ή συναισθηματικά, ώστε να προκαλεί δέος και θαυμασμό. Με ενδιαφέρει ιδιαίτερα αυτή η έννοια σε σχέση με τη φύση. Νομίζω επίσης ότι τα έργα μου φέρουν κάποιες φορές μια δι-

ακριτική μελαγχολία. Δεν είμαι πραγματικά μελαγχολικός άνθρωπος –είμαι αισιόδοξος!– αλλά πιστεύω πως η πιο μελαγχολική πλευρά μου εμφανίζεται ανεπαίσθητα στους πίνακές μου. Η μελαγχολία υπερκαλύπτεται κυρίως από μια αίσθηση, νομίζω (ή θέλω να πιστεύω), ελπίδας και ελευθερίας.

—Τα έργα σας συχνά απεικονίζουν μια ιδανική κατάσταση, γαλήνια τοπία, μορφές που εκφράζουν επιθυμία και συναίσθημα. Οι σύγχρονοι άνθρωποι μοιάζουν συχνά ανίκανοι να εκφράσουν πλήρως αυτή την παλέτα και την ποιότητα συναισθημάτων. Τι θέλετε να τονίσετε επαναφέροντας τέτοιες εικόνες στη ζωγραφική σας; Νομίζω πως μέσα από τα έργα μου μπορώ να επικοινωνήσω με έναν τρόπο με τον οποίο ίσως δεν τα καταφέρνω πλήρως με τον λόγο. Αυτό είναι για μένα η ουσία της ζωγραφικής. Είμαι αρκετά ντροπαλός και το σχέδιο και η ζωγραφική υπήρξαν πάντοτε ένας τρόπος έκφρασης για μένα. Μου αρέσει να γράφω και να μιλώ για τη ζωγραφική μου, αλλά, ειλικρινά, ο λόγος που τα κάνω όλα αυτά είναι ακριβώς για να ξεφεύγω λίγο από το γράψιμο και την ομιλία.

— Ποια έργα ζωγραφικής και ποίησης θεωρείτε ότι βρίσκονται πιο κοντά στη δική σας πρακτική; Σε επίπεδο καλλιτεχνών, νιώθω ιδιαίτερη σύνδεση με queer δημιουργούς του παρελθόντος και ειδικά με τους Βρετανούς νεορομαντικούς: τον Τζον Mίντον, τον Τζον Κράξτον, τους καλλιτέχνες της ομάδας Bloomsbury – ιδιαίτερα τον Ντάνκαν Γκραντ. Αγαπούσα πάντα το έργο των Στίβεν Τέναντ, Σέσιλ Μπίτον, Όλιβερ Μέσελ και Ουίλιαμ Μπλέικ.

— Ζωγραφίζετε στη σιωπή ή ακούγοντας κάτι; Συχνά ακούω μουσική και σκέφτομαι μέσα από αυτήν όταν ζωγραφίζω. Για μένα, η μουσική και η ζωγραφική είναι αδιαχώριστες. Ακούω πολλά διαφορετικά είδη, από κλασική και folk μέχρι ηλεκτρονική μουσική, όμως η ηλεκτρονική μουσική είναι το αληθινό σάουντρακ της ζωγραφικής μου, ατμοσφαιρική ηλεκτρονική μουσική, ας πούμε. Μερικοί από τους καλλιτέχνες που άκουγα ενώ δούλευα για τη νέα αυτή έκθεση ήταν οι Bby Eco, Vilde Tuv, Magda Drozd και Clarissa Connelly. Ο Πάτρικ Βολφ είναι ο αγαπημένος μου μουσικός – η μουσική του αποτελεί για μένα καθημερινή συντροφιά και πηγή έμπνευσης εδώ και είκοσι χρόνια.

— Αν μπορούσατε να κάνετε χώρο στη ζωή σας για ακόμη ένα πράγμα, ποιο θα ήταν αυτό; Περισσότερα σκυλιά.

Νομίζω πως το συναίσθημα που προσπαθώ περισσότερο να αποδώσω είναι ένα είδος λαχτάρας. Για τι όμως; Ίσως για το υψηλό και το υπερβατικό που σου προκαλεί μια συντριπτική, απέραντη αίσθηση δέους.

LiFO 21.05.26

Luke Edward Hall, Aρχαία Δάση Mε την ευγενική παραχώρηση του καλλιτέχνη και της γκαλερί The Breeder

συλλογής ρούχων– με κάνει ευτυχισμένο και μου δίνει μια αίσθηση πληρότητας, ότι λέει κάτι ουσιαστικό και αντανακλά πραγματικά τα ενδιαφέροντα, τα συναισθήματα και τον εσωτερικό μου κόσμο. Αυτό απαιτεί συνεχή αυτοπαρατήρηση, γιατί πρέπει να προσπαθώ να μένω πιστός στη δική μου πορεία, αν και, βέβαια, η πορεία δεν είναι ποτέ απολύτως ξεκάθαρη. Αλλά έτσι είναι η ζωή, νομίζω, όλοι μας χρειάζεται να παραδινόμαστε κάπως στο άγνωστο, διατηρώντας ταυτόχρονα μέσα μας ένα σύνολο αξιών.

— Υπάρχει κάποιο συγκεκριμένο συναίσθημα που προσπαθείτε να αποτυπώσετε μέσα από το έργο σας; Είστε ένας καλλιτέχνης που υπερασπίζεται έντονα τη σημασία της αισθητικής. Το έργο μου σχετίζεται πολύ με τον αισθησιασμό. Νομίζω πως το συναίσθημα που προσπαθώ περισσότερο να αποδώσω είναι ένα είδος λαχτάρας. Για τι όμως; Ίσως για το υψηλό και το υπερβατικό που σου προκαλεί μια συντριπτική, απέραντη αίσθηση δέους. Η απεραντοσύνη της φύσης εμφανίζεται συχνά στα έργα μου, σε συνδυασμό με ανθρώπινες μορφές, γιατί με ενδιαφέρει το πώς η φύση μπορεί να είναι τόσο απέραντα όμορφη και ισχυρή ώστε να μη μας μένει άλλη επιλογή παρά να παραδοθούμε ολοκληρωτικά σε αυτήν.

— Υπάρχει σήμερα κάτι ριζοσπαστικό στην αναζήτηση της ομορφιάς; Πιστεύω πως ναι. Η ομορφιά παίρνει πολλές μορφές, συχνά απρόσμενες. Όταν σκέφτομαι τα πράγματα που θεωρώ όμορφα, βλέπω ότι υπάρχει μέσα τους μια ιδιότυπη παραδοξότητα, ένα άνθος ίριδας με σχεδόν εξωγήινα χρώματα ή αντι-

23

YOUTUBE

ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ «ΜΑΝΟS»

O πιο δημοφιλής Έλληνας YouTuber κατάφερε να κατακτήσει και την κορυφή του Spotify

Για εκατομμύρια παιδιά και εφήβους ο Manos δεν ήταν απλώς ένας YouTuber αλλά ένας ψηφιακός φίλος. Δεκατέσσερα χρόνια μετά το πρώτο του βίντεο, μιλά για τη σχέση ζωής με το κοινό του, τις δυσκολίες της πρόωρης δημοσιότητας και την προσωπική του επανεκκίνηση. Από τον Μ. Hulot. Φωτογραφία: Όλγα Δέικου

Αν ανήκεις σε γενιά από τους millennials και μετά (Gen Z, Alpha) είναι αδύνατο να μη γνωρίζεις τον Mano – ή αν έχεις παιδιά, ανίψια, και έχεις μια ιδέα από το προσωπικό, ψηφιακό σύμπαν τους. Ο Manos είναι ο πρώτος και πιο δημοφιλής Έλληνας YouTuber (με 1.600.000 συνδρομητές στο κανάλι του, που σημαίνει ότι τον παρακολουθούν πολλαπλάσια άτομα, και 409.000 followers στο Instagram), που εμφανίστηκε πριν από δεκατέσσερα χρόνια, όταν ήταν 14 χρονών (σήμερα είναι 28), με αυτοσχέδια σκετσάκια στο YouTube που αποτύπωναν τη σχολική καθημερινότητά του με χιούμορ και τη γλώσσα του παιδιού της διπλανής πόρτας, και γρήγορα έγινε ένα φαινόμενο για το ελληνικό Ίντερνετ, προτού ακόμα γίνει επάγγελμα. Στην ουσία συνόδευσε στην εφηβεία τους τούς σημερινούς εικοσάρηδες και τριαντάρηδες, έχοντας όμως και ένα ακόμα νεότερο κοινό που τον λατρεύει. Έγινε ο εκπρόσωπος μιας γενιάς που είχε μεγαλώσει με τα social media, και εκμεταλλεύτηκε τον ψηφιακό κόσμο με τον καλύτερο τρόπο – σήμερα βιοπορίζεται από αυτόν. Τα βίντεο στο YouTube εξελίχθηκαν μαζί του, όσο μεγάλωνε γίνονταν πιο σύνθετα, πιο αυτοσαρκαστικά, με δοκιμές και συγκρίσεις σπιτικού φαγητού και fast food και life hacks που τον έκαναν πολύ αγαπητό και έκαναν το κοινό του να ταυτιστεί μαζί του. Για τους εφήβους που μεγάλωσαν στα χρόνια της οικονομικής κρίσης, ο Manos –κατά κόσμον Γιώργος Μανωλόπουλος– υπήρξε κάτι περισσότερο από διασκεδαστής: ήταν ένας ψηφιακός φίλος, μια σταθερή παρουσία που πρόσφερε γέλιο, αίσθηση κοινότητας και την πεποίθηση ότι κάποιος μπορούσε να δημιουργήσει μόνος του, χωρίς τηλεόραση ή μεγάλες παραγωγές. Η επιτυχία του άνοιξε τον δρόμο για την άνθηση του ελληνικού YouTube, αποδεικνύοντας ότι η αυθεντικότητα και η προσωπική επαφή με το κοινό μπορούσαν να έχουν μεγαλύτερη δύναμη από τα παραδοσιακά μέσα. Γι’ αυτό και για πολλούς είναι ένα κομμάτι της συλλογικής ποπ κουλτούρας και της νεανικής μνήμης των 2010s. Η μεγάλη σύνδεση που είχε πάντα με το κοινό του φάνηκε με την επιστροφή του μετά από 15 μήνες εσκεμμένης απουσίας για προσωπικούς λόγους, οπότε και έγινε ακόμα πιο δημοφιλής. Εμφάνισε έναν διαφορετικό Mano, που μίλησε ανοιχτά για την αλλαγή στον τρόπο ζωής του και την υιοθέτηση πιο υγιεινών διατροφικών συνηθειών, σηματοδοτώντας μια ακόμα πιο δημιουργική περίοδο. Σήμερα έχει μπει για τα καλά (και) στην ελληνική μουσική, με τεράστια επιτυχία. Το «Baby» ξεπέρασε κάθε προσδοκία και έγινε τεράστιο χιτ, φτάνοντας στο Νο1 των ακροάσεων στο ελληνικό Spotify, ενώ στο νέο κομμάτι του, το «Κενό», συνεργάζεται με την Dina, σε ένα ακόμα χιτ, που δείχνει ότι η επιτυχία τον ακολουθεί παντού. Ο Manos μεγάλωσε και ζει στη Θεσσαλονίκη. Αυτή είναι η πρώτη του συνέντευξη.

24

LiFO

21.05.26

—Πώς ένα παιδί ξεκίνησε να ασχολείται με το βίντεο τόσο φανατικά και τόσο στοχευμένα; Είχες κάτι στο μυαλό σου όταν ξεκίνησες; Στην πραγματικότητα, δεν υπήρχε ποτέ κάποιο πλάνο ή κάποιος στόχος πίσω από όλο αυτό, γιατί ξεκίνησα από μικρός. Το μόνο που με ένοιαζε ήταν να φτιάχνω βιντεάκια για να τα βλέπουμε με τους φίλους μου και να γελάμε. Το αστείο είναι ότι ούτε σήμερα έχει αλλάξει ιδιαίτερα αυτό. Ακόμα και τώρα, στα 28 μου, δουλεύω σχεδόν με τον ίδιο τρόπο. Δεν υπάρχει κάποιο master plan, κάποιο marketing από πίσω ή κάτι πολύ υπολογισμένο. Απλά μου έρχονται ιδέες, σκετσάκια, σενάρια, random concepts που προσπαθώ να υλοποιήσω. Η διαφορά είναι ότι πλέον έχω πολύ περισσότερη εμπειρία στο πρακτικό κομμάτι.

— Μεγάλωσαν ένα σωρό παιδιά με τα βίντεό σου. Τα ανίψια μου ενθουσιάστηκαν χθες το βράδυ που τους είπα αύριο θα μιλήσω μαζί σου. Αυτό μου έκανε πάντα εντύπωση, και μου κάνει ακόμα, είναι η αλήθεια. Ξεκίνησα τα βίντεο το 2012. Και 14 χρόνια μετά, παιδιά που τότε με έβλεπαν, τώρα είναι ενήλικες, 25+ χρονών, έχουν μεγαλώσει πια, αλλά συνεχίζουν να με βλέπουν. Γι’ αυτό θα δεις συχνά τα views στα βίντεό μου να είναι πολύ παραπάνω από τους subscribers, γιατί υπάρχει αυτό το κοινό που με ακολουθεί όλα αυτά τα χρόνια.

—Ήσουν ένα παιδί 17 χρονών όταν άρχισαν να γίνονται απανωτά viral τα βίντεό σου, πώς το βίωσες όλο αυτό; Υπήρξαν αρνητικά από τη δημοσιότητα; Αυτό είναι ένα λίγο deep θέμα για μένα, γιατί ήμουν 17 χρονών όταν άρχισαν τα βίντεό μου να γίνονται πιο viral. Δεν ήξερα πώς να μιλήσω με τον κόσμο, πώς να του απευθύνομαι, δεδομένου ότι δεν ήμουν καθόλου κοινωνικός ως άνθρωπος. Οπότε κάπου εκεί άρχισα να κλείνομαι περισσότερο στο σπίτι και το μόνο πράγμα που μπορούσα πραγματικά να κάνω και να έχω έλεγχο πάνω του ήταν τα βίντεο. Όταν έβλεπα ότι τα άλλα παιδιά στην ηλικία μου ζούσαν μια τελείως διαφορετική ζωή, φοιτητική ζωή, ένιωσα ότι είχα χάσει ένα κομμάτι από τα εφηβικά μου χρόνια ή ότι δεν τα έζησα όπως τα ζουν οι περισσότεροι.

—Αυτό σε έκανε αντικοινωνικό; Εννοώ, είχες φίλους; Ναι, δόξα τω Θεώ, ακόμη τους ίδιους έχω και με έχουν βοηθήσει απίστευτα σε όλη μου την πορεία. Αυτοί είναι πίσω από τις κάμερες στα βιντεοκλίπ και στα σκετσάκια, αυτούς θα ρωτήσω πάντα προτού βγάλω κάποιο βίντεο, που με κρατάνε ταπεινό. Αυτοί είναι που μου ’δώσαν μέχρι και το παρατσούκλι Manos όταν ήμασταν δημοτικό! Γενικά, εμπνέομαι πολύ από τους κολλητούς μου. Και γι’ αυτούς στην αρχή ήταν δύσκολο να το διαχειριστούν, γιατί δεν καταλάβαιναν τι ακριβώς συνέβαινε. Μπορεί να πηγαίναμε για έναν καφέ στο κέντρο της Θεσσαλονίκης ή μια βόλτα στην παραλία και ξαφνικά, από το πουθενά, να έρχονται 30-40 άτομα για φωτογραφίες. Αυτό στην αρχή ήταν λίγο σουρεάλ για όλους μας. Πλέον όμως έχουν καταλάβει πλήρως την κατάσταση, όπως και η οικογένειά μου. Ξέρουν και τη δική μου ψυχολογία γύρω από αυτό. Δεν ξέρω τι θα έκανα χωρίς αυτούς.

—Αυτός ήταν και ο λόγος που αποφάσισες να απέχεις από το YouTube; Ναι, γιατί όλο αυτό είχε μαζευτεί μέσα μου και κάποια στιγμή κατάλαβα ότι έπρεπε να το αντιμετωπίσω. Και σίγουρα αυτό δεν γινόταν με το να βγάζω περισσότερα βίντεο ή να μεγαλώνω κι άλλο το κοινό μου. Έπρεπε να κάνω ένα βήμα πίσω και να δω λίγο τι συμβαίνει στη ζωή μου. Γιατί μέχρι τότε είχα φτάσει σε ένα σημείο που δεν ήμουν καθόλου καλά ψυχολογικά. Είχα πάρει και αρκετά κιλά. Θυμάμαι να νιώθω πολύ άσχημα με τον εαυτό μου, ενώ εξωτερικά αυτό δεν φαινόταν. Εκείνη την περίοδο είχα ήδη φτάσει το 1.000.000 subscribers, οπότε για κάποιον τρίτο η ζωή μου ίσως να φαινόταν «ιδανική».

— Ξέρεις, για αρκετές γενιές το όνομα Μάνος παρέπεμπε στον Χατζιδάκι. Ο μόνος Μάνος που ξέρουν τα άτομα της Gen Z και της Gen Alpha είναι ο Γιώργος Μανωλόπουλος. Το ακούω συχνά αυτό και ειλικρινά το βλέπω περισσότερο ως μια διαφορά γενεών και εποχών. Ο Μάνος Χατζιδάκις είναι μια τεράστια μορφή της ελληνικής μουσικής και της τέχνης γενικότερα, με έργο που έχει αφήσει ιστορία. Προφανώς δεν μπαίνω καν σε σύγκριση μαζί του. Απλώς σήμερα τα παιδιά έχουν επιρροές από το YouTube και τα social media, οπότε είναι λογικό να συνδέουν ένα όνομα με κάποιον που βλέπουν καθημερινά στην οθόνη τους.

— Πώς βλέπεις τους νέους ανθρώπους σήμερα, το 2026, μέσα από την εμπειρία σου με τα social media; Με φοβίζει αρκετά, για να είμαι ειλικρινής. Και αυτό το λέω γιατί σχεδόν κάθε μέρα παίρνω μηνύματα από παιδιά που μου μιλάνε για άγχος, στενοχώρια, κατάθλιψη. Και επειδή κι εγώ έχω μιλήσει ανοιχτά κάποιες φορές για δικά μου θέματα, νιώθω ότι αρκετά παιδιά βρίσκουν αφορμή να ανοιχτούν σε μένα. Αυτό από τη μια είναι κάτι πολύ όμορφο, από την άλλη με βαραίνει κιόλας, γιατί βλέπεις πόσο συχνά γίνεται. Έχω λάβει μηνύματα από παιδιά που μου λένε ότι έχουν σκεφτεί ή ότι θέλουν να βάλουν τέλος στη ζωή τους. Πολλή πληροφορία, πολλά ερεθίσματα, και πάρα πολλή σύγκριση μέσα από τα social media. Όποτε φτάνω σε σημείο να νιώθω ότι έχω «σκάσει» από τα social, κλείνω το κινητό για 1-2 εβδομάδες και ζω σαν να ήταν 2000. https://www.youtube.com/@Manos.Official Το «Κενό» μαζί με την Dina (Aktive Records) κυκλοφορεί στις streaming υπηρεσίες με την υποστήριξη της Panik Records.

διαβάστε ολόκληρη τη συνέντευξη στο lifo.gr.

LiFO 21.05.26

25

ΦΩΤΟ: Ανδρέας Σιμόπουλος

PERFORMANCE

26

LiFO

21.05.26

T I L D A S W I N T O N : Η ΔΟΥΛΕΙΆ ΑΥΤΉ ΕΊΝΑΙ ΠΟΛΎ ΠΡΟΣΩΠΙΚΉ ΚΑΙ ΤΑΠΕΙΝΉ ΑΠΟ ΤΗ ΣΤΕΛΛΑ ΛΙΖΑΡΔΗ

ΦΩΤΟ: Μαργαρίτα Yoko Νικητάκη

Τα λόγια και το συναίσθημα περισσεύουν στην Tilda Swinton, σε χτυπητή αντίθεση με τη στωική φιγούρα της. Τα λόγια, όμως, δεν είναι αρκετά για να εξιστορήσουμε το χθεσινό πρωινό μαζί της στο Onassis Ready, «το σπίτι», όπως το αποκάλεσε, που «έδωσε νέα φόρμα» στο «Tilda Swinton: Ongoing», την υπό εξέλιξη βιογραφία της, που βιάστηκε να ξεκαθαρίσει πως δεν θέλησε ποτέ να έχει τη μορφή αναδρομής αλλά ούτε και να αφορά την ίδια, όσο κι αν η μορφή της ξεπροβάλλει από παντού στον χώρο, σε βίντεο, σε glossy φωτογραφίσεις μόδας, εικόνες από τους κινηματογραφικούς της ρόλους και οικογενειακά αναμνηστικά.

LiFO 21.05.26

27

ΦΩΤΟ: Ανδρέας Σιμόπουλος

INFO Tilda Swinton – Ongoing 17/5—28/6/26 Onassis Ready Στρ. Τσίρκα 2, Άγ. Ιωάννης Ρέντης www.onassis.org

Η έκθεση αυτή ξετυλίγει το νήμα μιας καλλιτεχνικής φύσης που βίωσε την περιπέτεια της τέχνης συντροφικά, «κουβεντιάζοντας και αυτοσχεδιάζοντας στο τραπέζι της κουζίνας» του διαμερίσματος 19 στο δυτικό Λονδίνο, της πρώτης «ενήλικης» στέγης της στις αρχές των ’80s. Αυτό το ρυπαρό, θορυβώδες διαμερισματάκι υπήρξε το κουκούλι της· εκεί η Tilda μεταμορφώθηκε από το συνεσταλμένο ασχημόπαπο μιας συντηρητικής σκωτσέζικης οικογένειας σε νύμφη του πειραματικού σινεμά, κι έβαλε τις ρίζες ενός ιδιότυπου οικογενειακού δέντρου «καλλιτεχνικών συγγενειών», με πρώτη διακλάδωση τον Derek Jarman, τον Πυγμαλίωνά της στην υποκριτική και τον οδηγό της προς την καλλιτεχνική ελευθερία. Η έκθεση καταγράφει την αφετηρία της σχέσης της με τον Jarman σε ένα Super8 βίντεο που παίζει πίσω από τις κρεμάστρες με τα ρούχα της «Προσωπικής Γκαρνταρόμπας» όσο διαρκεί η παράσταση («ζωντανή έκθεση ή ίσως διάλεξη;» αναρωτιέται): η 20χρονη Tilda αυτοσχεδιάζει ντροπαλά μπροστά στον φακό του σε μια τραχιά ακτή του Κεντ, ενώ κάπου στο βάθος διακρίνεται μια βικτοριανή καλύβα ψαράδων που ανακάλυψαν οι δυο τους σε εκείνο το ταξίδι, και που την επόμενη μέρα ο Jarman την αγόρασε, φτιάχνοντας εκεί το καταφύγιο και τον κήπο του, το Prospect Cottage. Το φάντασμα του αγαπημένου της φίλου πλανιέται παντού στην έκθεση… σε πέτρες φερμένες από εκείνη την ακτή, σε μικρά ζωγραφικά του έργα, αλλά και σ’ ένα κρεβάτι νοσοκομείου μέσα σε ένα γυάλινο box, που σημειώνει δραματικά την απώλειά του, τον Φεβρουάριο του 1994, «τη χρονιά που πήγα σε 43 κηδείες φίλων, θυμάτων του AIDS», λέει η Tilda με την ψυχραιμία ακτιβίστριας η οποία δεν θέλει να ξεχαστεί η αγριότητα που σημάδεψε τη γενιά της. Λίγους μήνες αργότερα, στη Ρώμη, ως σταρ πλέον, βρέθηκε σε ένα πάνελ συζητητών αφιερωμένο στη μνήμη του Jarman. Εκεί γνώρισε έναν ντροπαλό, επίμονο κινηματογραφιστή, που της συστήθηκε παραπονούμενος ότι δεν του είχε απαντήσει σε ένα γράμμα όπου της πρότεινε να πρωταγωνιστήσει σε μια ταινία για τον William Burroughs: ο Luca Guadagnino είχε μπει στη ζωή της και στο καλλιτεχνικό οικογενειακό της δέντρο. Στην κουβέντα μας, μετά από μια απολαυστική προσωπική ξενάγηση, η Tilda επέστρεφε σταθερά στις ίδιες λέξεις: «διάλογος» και «διαδικασία». «Σε αυτές τις μακρές συνεργασίες με τους ανθρώπους με τους οποίους συν-δημιουργούσαμε, οι συζητήσεις είναι το πιο σημαντικό κομμάτι της διαδικασίας», μου εξηγεί. «Δεν πιστεύω στη γρήγορη χώνεψη», αστειεύεται, και μάς θυμίζει πως η συζήτηση με τον Guadagnino για την ταινία I am love διήρκεσε 16 χρόνια! Γνωρίζει ότι το ευρύ κοινό την ξέρει ως «την κοκκινομάλλα Λευκή Μάγισσα από τα Χρονικά της Νάρνια και από τις ταινίες της Marvel», γι’ αυτό και είναι σημαντικό για εκείνη να μιλήσει για το καλλιτεχνικό της έργο ως δημιουργός και μούσα. Μιλά με μια ποιητική προδιάθεση, γλαφυρά, με λόγο περιεκτικό, αναφέροντας με συγκινητική απλοχεριά φιλοσοφικούς στοχασμούς και προσωπικές ιστορίες. «Η δουλειά αυτή», δηλώνει για την έκθεση και την περφόρμανς της στο Onassis Ready, «είναι πολύ προσωπική και ταπεινή. Αφορά εμένα σε σχέση με τους συντρόφους μου στην τέχνη, και εστιάζει στη μέθοδο της καλλιτεχνικής πρακτικής», μια μέθοδο που για τη Swinton είναι απλή, δεν περιλαμβάνει «acting», όσο μια «παράδοση» στο βλέμμα του άλλου. «Αναρωτήθηκα σε τι είμαι καλή, από τι είναι φτιαγμένο το έργο μου, ποιος είναι ο σπόρος που θέλω να σπείρω. Και υπήρχε μόνο μια απάντηση: οι σχέσεις μου. Αυτό είναι το μήνυμα που ήθελα να μεταφέρω με αυτό το έργο στους νέους καλλιτέχνες: δημιουργήστε ένα δίκτυο ανθρώπων που εκτιμάτε, θαυμάζετε και εμπιστεύεστε, και γίνετε συν-δημιουργοί». Επανέρχεται στον Jarman, αφού σ’ αυτόν χρωστά την υποκριτική της υπόσταση, και μας εκμυστηρεύεται μια συμβουλή που συνήθιζε να δίνει στους νεαρούς συνεργάτες του: «Προετοιμαστείτε για το γύρισμα σαν να πηγαίνετε σε ένα πάρτι. Σ’ ένα πάρτι δεν κάθεσαι σε μια γωνιά περιμένοντας από την οικοδέσποινα να φροντίσει πώς θα εξελιχθεί η βραδιά. Φέρνεις την ενέργειά σου στον χώρο και την περίσταση, τη μοιράζεσαι, μαζί με την ευθύνη για το πώς θα πάνε τα πράγματα. Έτσι συμβαίνει και στις καλλιτεχνικές συνεργασίες», εξηγεί. Επιμένει στη δύναμη της ένωσης των δημιουργών, πλέκοντας τα χέρια της σε μια χαρακτηριστική χειρονομία. Και την ίδια στιγμή που υμνεί την αλληλεγγύη σε κάθε μορφή τέχνης, αναγνωρίζει «πόσο ολοκληρωτικά μοναχικοί είμαστε όλοι μας». «Όσο πιο γρήγορα αποδεχτούμε τη μοναξιά μας, τόσο πιο υγιείς είμαστε», λέει και συμπληρώνει πως «η αληθινή αγάπη δεν έχει καμιά σχέση με αυτήν τη ρομαντική άποψη περί ένωσης, ότι τάχα η αγάπη σε γιατρεύει από τη μοναξιά σου. Αγάπη είναι να αναγνωρίσεις τον άλλο ως ξεχωριστή ύπαρξη και να του πεις: θα σου φανερώσω τη δική μου (μοναξιά), αν μου φανερώσεις τη δική σου». Είναι σπάνιο δώρο να βρεθείς μέσα στην αύρα της Swinton. Βλέπεις τις σκέψεις να τρέχουν μέσα στις κόρες των ματιών της, νιώθεις τον έλεγχό της πάνω σε ανθρώπους και αντικείμενα, δέχεσαι ό,τι έχει επιλέξει να σου δώσει από την προσωπική της «αρχαιολογία», την πιστεύεις (διστάζω να πω «την προσκυνάς») σαν ένα θεϊκό φως που διαπερνά εποχές και ατμόσφαιρες. Την ώρα που ξεδιπλώνει με τα γαντοφορεμένα της χέρια το βαφτιστικό φορεματάκι πολλών γενεών Swinton ή βγάζει με ενθουσιασμό από τη χλαίνη του παππού της ένα τσαλακωμένο μαντίλι, λέγοντας πως κρατάει ζωντανή τη μνήμη μέσα από τη χρήση (κι όχι την ανάμνησή) του, «ακούς» την ανθρωπιά της. Σε αυτό το «εξαϋλωμένο» πλάσμα με τις πολλές οικογένειες, το πάθος και η αυστηρότητα σχετίζονται βαθιά, η ταυτότητα –τόσο στην εμφάνιση όσο και στο φύλο– είναι ρευστή και οι ρόλοι ευκαιρίες να γκρεμίσει στεγανά στο σινεμά ή στη μόδα. Γι’ αυτό την παρουσία της στη Στέγη αυτές τις μέρες την ένιωσαν όλοι ως masterclass αγάπης, ως μια κραυγή για την αναγκαιότητα της δημιουργικής ζωής.

28

LiFO

21.05.26

ΦΩΤΟ: Μαργαρίτα Yoko Νικητάκη

PERFORMANCE

LiFO 21.05.26

29

q Γεννήθηκα το ’78 στη Θεσσαλονίκη, στην περιοχή Μπότσαρη, μεταξύ Χαριλάου και Τούμπας, στην Αφεντούλη. Εκεί πήγα σχολείο, στη γειτονιά όπου έχω τώρα το Estet café. Η μαμά μου είναι Ελληνίδα, Θεσσαλονικιά, παιδί του κέντρου, ο μπαμπάς μου Ιορδανός με καταγωγή από την Παλαιστίνη. Βέβαια, όταν μεγάλωσα, έμαθα ότι η μαμά μου ήταν υιοθετημένη, αλλά δεν έψαξε ποτέ την καταγωγή της, οπότε δεν ξέρω αν έχω το DNA το ευλογημένο, το ελληνικό.

q Από το γυμνάσιο είχα πάρει την απόφαση να φύγω στο εξωτερικό, γιατί ήμουν παιδί με καλλιτεχνικές ανησυχίες. Γενικώς, με την παρέα μου αρχίσαμε να ακούμε εναλλακτικές μουσικές και από 12 χρονών ήθελα να πάω στο Λονδίνο, γιατί πίστευα ότι όλος ο κόσμος είναι σαν το MTV. Δεν ήξερα και τίποτε άλλο, μόνο το Λονδίνο μέσα από τις μπάντες του MTV.

Σεφ. Γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη, ζει στην Κυψέλη.

q Στο σπίτι μαγείρευε η μαμά. Ο μπαμπάς έλειπε πολύ γιατί δούλευε. Τρώγαμε όλοι μαζί τα Σαββατοκύριακα και έβλεπα ότι «πείραζε» το φαγητό της μαμάς μου, δηλαδή το αραβοποιούσε, γιατί θεωρούσε ότι του έλειπαν πράγματα. Όταν ήρθε στη Θεσσαλονίκη, ως φοιτητής, αναγκαζόταν να μαγειρεύει για τον εαυτό του και έπρεπε να βρίσκει τρόπους τα φαγητά να του θυμίζουν το σπίτι του, να κάνει πράγματα ψευδοαραβικά – το ίδιο έκανε και όταν μεγάλωσε. Μου φαινόταν αστείο αλλά και δημιουργικό αυτό που έκανε, ήταν λίγο σαν σκανδαλιά, αλλά υπήρχε και μια σύνδεση συναισθηματική: πρόσθετε λίγο σουμάκ, λίγο καρδάμωμο, το έκανε καυτερό. Εκεί κατάλαβα ότι μπορείς να είσαι δημιουργικός με το φαγητό και να προσθέτεις και μια παιχνιδιάρικη διάθεση.

q Μετά, η μαγειρική που υπήρχε γύρω μου με έκανε να καταλάβω τι σημαίνει το ίδιο φαγητό να είναι απίστευτα νόστιμο με τον έναν τρόπο και με έναν άλλο να είναι εντελώς αδιάφορο. Και οι δύο γιαγιάδες μου έκαναν γεμιστά, η γειτόνισσα έφτιαχνε κεφτεδάκια, όπως και η μάνα μου, αλλά η γεύση δεν ήταν ίδια. Κατάλαβα τι γίνεται με το ένα συν ένα: αν βάλεις κάτι μαζί με κάτι άλλο μπορεί να βγει κάτι πολύ παραπάνω από αυτό που περίμενες, κάτι φανταστικό. Στο ψωμάκι μαργαρίτα που αγοράζαμε για να φτιάξουμε σάντουιτς μπορείς να βάλεις φέτα με καρπούζι ή φέτα με ντομάτα.

q Πήγα στο Λονδίνο να σπουδάσω Αρχιτεκτονική, αλλά αποφάσισα ότι δεν μου ταιριάζει η Αρχιτεκτονική, και έκανα το άλμα, πήγα στην Καλών Τεχνών, δηλαδή από κάτι που μπορούσε να μου δώσει δουλειά πήγα σε κάτι που μπορούσε και να μη μου δώσει ποτέ. Ένιωσα πολύ καλά που το έκανα αυτό το άλμα, κατάλαβα ότι αυτό ήταν που μου ταίριαζε και τα πήγα πολύ καλά και στο πανεπιστήμιο. Έκανα master στις Καλές Τέχνες στο St Martin’s, όπου τότε γινόταν χαμός από κόσμο –υπήρχαν παιδιά από παντού, έξυπνα και πολύ καλλιτεχνικά πλάσματα–, κατάφερα όμως να πάρω πρωτιά, που το είχα άχτι, γιατί ποτέ δεν ήμουν καλός μαθητής. Μετά σκεφτόμουν μήπως κάνω διδακτορικό και κάπως πέρασαν δεκαπέντε χρόνια με αυτήν τη σκέψη. Απλώς έκανα εκθέσεις από δω και από κει και δούλευα στην Tate Modern, όπου έλεγα «μην ακουμπάτε τα γλυπτά και μη βγάζετε φωτογραφίες». Δώδεκα χρόνια ήμουν στην Tate και το βιογραφικό μου ήταν μια σειρά. Μπήκα 22 χρονών και βγήκα 34, χωρίς να έχω εξελιχθεί – και όταν είσαι για καιρό σε μια δουλειά είναι σαν να δείχνεις ότι δεν θες κάτι περισσότερο, είναι δύσκολο να σε πάρει κάποιος. Οπότε, μέσα στην απελπισία μου, γιατί δεν ήξερα τι να κάνω στη ζωή μου, σκεφτόμουν ότι θα βγω στη σύνταξη και θα είμαι ακόμα στο «μην ακουμπάτε τα γλυπτά», είδα μια αγγελία σε πλατφόρμα που έλεγε: «Πείτε μας ένα πιάτο και γραφτείτε σε αυτή την πλατφόρμα, για να δίνετε φαγητό από το σπίτι που όποιος θέλει θα το παραγγέλνει. Εμείς παίρνουμε τα μισά». Όσο και να αγαπούσα τα καλλιτεχνικά, για χρόνια δεν είχα χρήματα ούτε για να πάρω λεωφορείο, δεν μπορούσα να ζήσω από την τέχνη. Το να αλλάξεις ταυτότητα στα 34 σου ήταν κάτι αρκετά βίαιο, από την άλλη ήταν μια πρόκληση. Έψαχνα να βρω τι να κάνω, κι ενώ σκεφτόμουν να κάνω training για υδραυλικός, αυτή η αγγελία μού άλλαξε τη ζωή.

q Όταν έφυγα για το Λονδίνο ήμουν 19 χρονών· ξαφνικά βρέθηκα κάπου όπου δεν μπορούσα να φάω τίποτα. Πρώτον ήταν όλα ακριβά και διαφορετικά. Τότε δεν υπήρχε και το foodie culture στο Λονδίνο, το φαγητό ήταν το πιο χάλια που μπορεί να φανταστεί κανείς. Υπήρχε το λευκό ψωμί αφρός, pot noodles, φρικτά πράγματα, αλλά μετακόμισε και η κοπέλα μου, οπότε είχα και κάποιον να φροντίσω, έπρεπε να προσφέρω σε κάποιον και να δημιουργήσω μια συνθήκη που να μας θυμίζει το σπίτι, να αισθανόμαστε μια παρηγοριά. Γιατί όταν πήγα εκεί ήμουν ακόμα παιδί, κι ενώ εδώ είχα ένα πλαίσιο, φίλους, μια ταυτότητα, στο Λονδίνο το έχασα, δεν με ήξερε κανείς, οπότε προσπάθησα να δημιουργήσω ένα άνετο περιβάλλον. Σιγά-σιγά άρχισα να προσπαθώ να μαγειρέψω και κατευθείαν το φαγητό έγινε κάτι που με ευχαριστούσε πολύ. Άρχισα να πειραματίζομαι, έκανα άθλια φαγητά, ό,τι να ’ναι συνδυασμούς, αλλά σε κάποια φάση μάς πήγαν με την Αρχιτεκτονική εκδρομή στην Ιταλία. Σταματάει το λεωφορείο ανάμεσα σε δυο χωριά, σε ένα μικρό ξενοδοχείο όπου μαγείρευε μια γιαγιά, και μας φέρνει μια κατσαρόλα ζυμαρικά με ντομάτα και βασιλικό. Το 1998-99 ο βασιλικός στην Ελλάδα ήταν μόνο στις γλάστρες στα μπαλκόνια, δεν νομίζω ότι υπήρχε πολύς κόσμος που είχε φάει βασιλικό με ντομάτα. Εκεί έφαγα πρώτη φορά al dente. Σκεφτόμουν ότι έχω μεγαλώσει τρώγοντας ζυμαρικά με ντομάτα, τι έχει γίνει εδώ τώρα και αυτό το φαγητό είναι τόσο νόστιμο και τόσο διαφορετικό; Μπήκα στη διαδικασία να το ψάξω μόνος μου και να προσπαθώ να αναδημιουργήσω το πιάτο στο σπίτι, επειδή ήξερα ότι είναι κάτι φτηνό. Τότε δεν υπήρχε η πληροφορία διαθέσιμη όπως σήμερα, είχε αρχίσει όμως να δημιουργείται το YouTube και σιγά σιγά άρχισα να παθιάζομαι με το φαγητό. Για κάποια χρόνια δεν υπήρχε ούτε ένα βίντεο που να μην το είχα δει, οπότε ξεκίνησα να ασχολούμαι με το φαγητό ως χόμπι, αλλά κάπως εμμονικά, και έγινε μέρος της ταυτότητάς μου. Μέχρι τότε η ζωή μου ήταν μόνο τα εικαστικά και όποτε βρισκόμουν με φίλους τούς μαγείρευα, τους έκανα πίτσες, ένα σωρό πιάτα, μαγείρευα όλη μέρα. Τότε δεν μπορούσα να σκεφτώ ότι θα γίνω κάτι άλλο στη ζωή μου, ήμουν καλλιτέχνης και ασχολιόμουν με το φαγητό ως χόμπι.

q Τη μαγειρική τη σκεφτόμουν όταν ακόμα ήμουν στην Tate. Είχε ένα εστιατόριο και έβλεπα τους σεφ, 19 χρονών ρεμάλια, διαλυμένους, καμένους, αγχωμένους, που μύριζαν κουζίνα, και έλεγα «είμαι 34 χρονών, είναι πολύ αργά για μένα». Έκανε όμως έναν ανοιχτό διαγωνισμό η Tate για ένα πιάτο που ήθελαν να βάλουν στο μενού και πήρα κι εγώ μέρος: έφτιαξα ένα λαβράκι με σάλτσα από φινόκιο και ούζο και κέρδισα. Είπα τότε «οπ, είμαι καλός σε αυτό το πράγμα». Έκανα τη συνέντευξη στην πλατφόρμα με την αγγελία που είχα δει ήδη και με πήραν, έτσι άρχισα να μαγειρεύω «επαγγελματικά». Είχα το στούντιο ζωγραφικής, πήρα ένα ψυγείο από έναν Πολωνό με μία λίρα, έφτιαξα ένα μενού με το παλαιστινιακό πιάτο που έχω ακόμα στο μαγαζί, το κοτόπουλο, και άρχισα να μαγειρεύω το φαγητό και να το πηγαίνω με το ποδήλατο παντού, προσπαθώντας να μην πέσω και να μη χαθώ, ενώ οι συγκάτοικοι με μισούσαν γιατί γινόταν χαμός από τάπερ και υλικά. Γύριζα στο στούντιο, μαγείρευα το επόμενο γεύμα και έκανα ξανά διανομή. Αυτό το έκανα από τις έξι το απόγευμα μέχρι τις 11 το βράδυ, μία παραγγελία κάθε μισή ώρα, και ο κόσμος άρχισε να γράφει πολύ καλές κριτικές. Εγώ γούσταρα, διαλυόμουν, αλλά μου άρεσε πάρα πολύ που ξαφνικά δούλευα με τα χέρια, με το σώμα, και πήγαινα φαγητό σε κάποιον και με το που το έτρωγε, αντιδρούσε. Είχε μια αμεσότητα όλο αυτό, σε αντίθεση με τα έμμεσα και τα πλάγια που υπάρχουν στο καλλιτεχνικό. Τότε είχα αρχίσει και το Instagram και είχα καταλάβει ότι μπορούσα να βγάζω ικανοποιητικές φωτογραφίες και να μεταφέρω το μήνυμα καλύτερα από πολλούς, γιατί ήξερα να χειριστώ το χρώμα και το φως. Έβλεπα ότι ο κόσμος γούσταρε που υπάρχει ένα παιδί στο Λονδίνο που φτιάχνει φαγητό λίγο ελληνικό και λίγο μοντέρνο – ανάμεσά τους και πολλοί Έλληνες. Τότε δεν υπήρχε τέτοιο περιεχόμενο, όπως υπάρχει τώρα. Μέσα σε δύο εβδομάδες μού έκαναν συνέντευξη από το Popaganda και ο Βαλλάτος μου ζήτησε να γράφω ένα άρθρο την εβδομάδα για το φαγητό – το ότι έγραφα ήδη για τέχνη με βοήθησε πολύ.

30

LiFO

απο τον m.hulot φωτογραφιeσ: παρισ ταβιτιαν

21.05.26

απλοτητα Στο μενού μου μπορεί να βάλω απλά φασόλια ή σαρδέλες, μου αρέσουν αυτά τα φαγητά με τα οποία κάποιος έχει μεγαλώσει, άρα ουσιαστικά έχει εκπαιδευτεί με αυτά από τότε που γεννήθηκε. Αυτά τα υλικά είναι τα αγαπημένα μου.

LiFO 21.05.26

31

q Μετά από δύο μήνες βρήκα δουλειά στο café OTO, έναν χώρο συναυλιών πειραματικής μουσικής στο Λονδίνο με μοντέρνο ιρανικό φαγητό, απλό, όπου μου είπαν «μας αρέσει αυτό που κάνεις, κάνε ό,τι θες». Εκεί έκανα τα δικά μου, γνώρισα μουσικούς. Έρχονταν να παίξουν οι Sonic Youth κι έμπαιναν στην κουζίνα να αφήσουν τις κιθάρες τους, ερχόταν η Γιόκο Όνο και της έφτιαχνα χούμους, οπότε άφησα τη δουλειά μου στην Tate – γιατί μέχρι τότε τα έκανα όλα μαζί, το πρωί δούλευα εκεί, μετά πήγαινα στο café ΟΤΟ και το βράδυ μαγείρευα και έκανα διανομή το φαγητό μου με το ποδήλατο.

q Μέχρι που πέφτω από το ποδήλατο, σπάω την κλείδα μου και μένω δύο μήνες off, και γυρνώντας πιάνω δουλειά στο πρώτο μαγαζί που δούλεψα με σεφ, το Cornwell Project, όπου κατάλαβα τι σημαίνει σκληρή δουλειά. Άρχισα να δουλεύω 16 ώρες τη μέρα. Εγώ ήμουν 35 χρονών και οι σεφ 19-20, πολύ δύσκολα άτομα, προσπαθούσα να κερδίσω τον σεβασμό τους, ενώ ήμουν ο πιο άσχετος απ’ όλους. Ωστόσο σκεφτόμουν ότι για μένα αυτή ήταν η δεύτερη ευκαιρία στη ζωή μου και πιθανότατα η τελευταία, οπότε έπρεπε να την πιάσω από τα μαλλιά – και το έκανα. Με άφηναν μόνο μου για δύο εβδομάδες, πήγαιναν στο Glastonbury και κρατούσα το μαγαζί. Την κουζίνα την είχε ο Mατ Τσάτφιλντ, που έφερνε υλικά μόνος του από την Κορνουάλη, από regenarative farming, δούλευαν με πολύ εξελιγμένες ιδέες. Εκεί έμαθα για τα κρέατα, τα λαχανικά, τα ψάρια, την καλή πρώτη ύλη, την πρωτογενή παραγωγή στο φαγητό και την ηθική προσέγγιση στη μαγειρική. Έμεινα εκεί μερικούς μήνες και μετά συνέχισα την πορεία μου σε άλλα μαγαζιά.

q Στη Θεσσαλονίκη ήρθα με τον Covid κι έμεινα. Σκεφτόμουν ότι έπρεπε σιγά σιγά να φύγω από το Λονδίνο αν είναι να ανοίξω σπίτι, να κάνω οικογένεια, γιατί εκεί ζούσα σαν φοιτητής. Ήμουν ήδη 40 και στην τελευταία μου δουλειά ήμουν σε ένα υπόγειο, στο Catalyst, άνοιγα το μαγαζί το πρωί με σκοτάδι και το έκλεινα πάλι βράδυ, δεν είχα δει φως τα τέσσερα χρόνια που ήμουν εκεί, οπότε αποφάσισα να μην ξαναγυρίσω στο Λονδίνο. Επέστρεψα στη Θεσσαλονίκη μετά από 24 χρόνια χωρίς να έχω σχέδια και μετά από τρεις μέρες μου είπαν τα παιδιά της Beetroot ότι ανοίγουν το Poster και ότι θέλουν να συνεργαστούμε. Για δύο μήνες ανέλαβα την ωμή κουζίνα στο Τριζόνι, ένα μαγαζί με φανταστικό ψάρι στη Θεσσαλονίκη, όπου είδα απίθανα ψάρια, τα οποία έφερναν τρεις φορές τη μέρα οι ψαράδες. Θυμάμαι τον παππού μου από την Ιορδανία που είχε μια απλοχεριά στο φαγητό και στο πρωινό – έφτιαχνε ένα εκατομμύριο πιατάκια που δεν ξέρω πότε τα προλάβαινε. Στο μεσημεριανό και στο δείπνο σου μπορείς να δώσεις χρόνο, αλλά το πρωινό είναι άλλο πράγμα, έχει μια πολυτέλεια, όσο λαϊκό και να το κάνεις, γιατί σου δείχνει πώς σχετίζεσαι με τον χρόνο, ότι δεν βιάζεσαι.

q Η απλότητα είναι στάση ζωής για πολλούς λόγους. Στο μενού μου μπορεί να βάλω απλά φασόλια ή σαρδέλες, μου αρέσουν αυτά τα φαγητά με τα οποία κάποιος έχει μεγαλώσει, άρα ουσιαστικά έχει εκπαιδευτεί με αυτά από τότε που γεννήθηκε. Αυτά τα υλικά είναι τα αγαπημένα μου. Καταλαβαίνω περισσότερο έναν καλό μάγειρα αν μου μαγειρέψει κάτι ταπεινό και συνηθισμένο, φασολάδα, παρά αν μαγειρέψει έναν αφρό ή κάτι περίεργο, δεν πάει να το ’χει κάνει τέλειο. Τα ψάρια είναι τα αγαπημένα μου υλικά, μου αρέσουν τα μπαχαρικά, αλλά περισσότερο αυτά που μπορούν να δώσουν μια κατεύθυνση και μια ταυτότητα. Μου αρέσει ο καφές, αλλά σχεδόν αποφεύγω να τον χρησιμοποιώ, για να μην ταυτιστώ με κάτι που μπορεί να είναι gimmick. Τον χρησιμοποιώ αρκετά, απλά δεν θέλω το μισό μενού μου να γράφει καφέ. Τώρα κάνω ένα παστέλι με σπόρια και καφέ, που το βάζω στην κολοκύθα. Αυτό που κάνει ο καφές είναι ότι δίνει ένα σχεδόν μυστηριώδες βάθος. Βέβαια, ανάλογα με το πόσο θα τον χρησιμοποιήσεις, θα «ακουστεί» και θα ταυτοποιηθεί ως γεύση.

q Γενικώς, επειδή έχω μεγαλώσει σε μια Ελλάδα που δεν ήξερα ιδιαίτερα τα ακριβά της εστιατόρια, ήξερα όμως από ταβέρνες, δεν μπορώ να συνδεθώ εύκολα, ούτε με σαγηνεύει το ακριβό φαγητό. Δεν ήταν ποτέ μέρος της ζωής μου το ακριβό εστιατόριο και δεν συγκινούμαι ιδιαίτερα από αυτό το πράγμα. Καμιά φορά θα πάω σε ακριβό εστιατόριο, όπως θα πάω να δω και μια μεγάλη ορχήστρα, ένα φαντασμαγορικό σόου, αλλά δεν είναι ο τρόπος που μου αρέσει να περνάω τη ζωή μου. Προτιμώ τα συγκροτήματα που παίζουν τρεις συγχορδίες και κάνουν κάτι που μένει στην ιστορία για πάντα.

q Αυτό που ένιωσα δουλεύοντας στο Λονδίνο ήταν ότι εκεί υπάρχει μια μαγειρική σκηνή, όπως υπάρχουν και μουσικές σκηνές. Πηγαίνοντας από το ένα μαγαζί στο άλλο με το ποδήλατο γνώρισα πολλούς μάγειρες, φοβερά δημιουργικούς, που είχαν έντονη σχέση με το φαγητό και τη μαγειρική και μιλούσαν γι’ αυτό. Τότε ακόμα χτιζόταν αυτό το πράγμα που τώρα είναι τεράστιο μέσω των social. Ήταν σαν να ανταλλάζουμε κασέτες, ανοίγαμε τα τεφτέρια μας και ανταλλάσσαμε ιδέες, πχ. πώς είναι το μούσμουλο άμα κάνεις ζύμωση; Και αν μετά κάνεις τυρογαριδάκια και τα πασπαλίσεις με αυτό... Βγαίναμε όλοι μαζί, πίναμε πάρα πολύ και μιλούσαμε για φαγητό. Ήταν πάρα πολύ ενδιαφέρουσα περίοδος και μου θύμιζε πάρα πολύ τα καλλιτεχνικά μου χρόνια. Όταν ήρθα στη Θεσσαλονίκη ξαφνικά το έχασα αυτό, αλλά είδα ότι μπορεί να μεταφερθεί, γιατί κατά μία έννοια όλοι έχουν εκπαιδευτεί στη γεύση. Δηλαδή ξέρουν πότε κάτι τους αρέσει, τους αγγίζει, απλώς εγώ έπρεπε να βρω τη γλώσσα που θα χρησιμοποιούσα και πώς θα παρουσίαζα ένα φαγητό, στη Θεσσαλονίκη πλέον. Τώρα δεν έχω τόσο αυτή την ένταση που είχα, που ήταν κάπως πιο νεανική. Προσπαθώ να έχει μια φωνή το φαγητό, τη φωνή μου, και δεν χρειάζεται να φωνάζει για να υπάρχει.

q Νομίζω ότι το πιο μεγάλο μου όφελος από την ασχολία μου με το φαγητό είναι ότι έχω συνδεθεί με μια σκηνή, με ανθρώπους που αγαπάνε το ίδιο πράγμα, που είναι πωρωμένοι με αυτό. Με βοηθάει πάρα πολύ να έχω μια σταθερά στη ζωή μου. Επειδή δεν ήμουν και το πιο κοινωνικό παιδί, είναι πολύ σημαντικό να πηγαίνω σε μέρη που ξέρω και με ξέρουν και μοιραζόμαστε αγάπη για παρόμοια πράγματα. Η κουζίνα είναι δύσκολη δουλειά γιατί ο χρόνος που έχεις για προσωπική ζωή είναι ελάχιστος, αλλά η ζωή μου είναι ταυτισμένη κάπως με τη δουλειά μου. Δουλεύω μεν πολύ, αλλά το θεωρώ ζωή αυτό που κάνω, δεν το θεωρώ δουλειά.

q Τρώω σουβλάκια. Με βοηθάει και ο Ζώης σε αυτό γιατί είμαι πολύ του σουβλακιού, και μου αρέσει

Καταλαβαίνω περισσότερο έναν καλό μάγειρα αν μου μαγειρέψει κάτι ταπεινό και συνηθισμένο, φασολάδα, παρά αν μαγειρέψει έναν αφρό ή κάτι περίεργο, δεν πάει να το ’χει κάνει τέλειο.

πολύ εδώ στην Αθήνα που είναι πιο μικρά και δεν είναι σαν της Θεσσαλονίκης, που είναι σαν μωρά. Μου αρέσει να πηγαίνω στην Ήπειρο και να τρώω βραστή γίδα για πρωινό, μου αρέσει η κουρού της Δωδώνης, ανυπομονώ να μάθω την Αθήνα πολύ περισσότερο, προς το παρόν ξέρω μόνο από Εξάρχεια και Κυψέλη. Μου αρέσει να κάνω ποδήλατο, να βγαίνω μόνος για καφέ το πρωί και για μπίρα το βράδυ μετά τη δουλειά, να κάθομαι στο μπαλκόνι.

q Το Ζιγκοάλα είναι ένα μαγαζί που θυμίζει μαγειρείο μεν, αλλά το εύρος του είναι μεγαλύτερο και πολλές φορές νιώθω ότι δεν το ’χω, γιατί δεν είναι εύκολο να σκεφτώ για ποιον μαγειρεύω. Καμιά φορά σκέφτομαι το φαγητό σαν ανέκδοτο: άλλο θα πω στους φίλους μου και άλλο στις φίλες της μάνας μου. Στο Ζιγκοάλα νιώθω ότι πρέπει να πω ένα ανέκδοτο που να μου φαίνεται απλά εμένα αστείο, γιατί θα έχω και τους φίλους μου και τις φίλες της μαμάς μου μαζί, οπότε πρέπει να βρω αυτά τα X που λείπουν από την εξίσωση μόνος μου, όπως και την ένταση και τη χροιά της ταυτότητάς μου. Επομένως είναι πολύ σημαντικό αυτό που μου συνέβη τώρα.

ΙNFO

Ζιγκοάλα, Λυκούργου 9, Ομόνοια Estet café, Ολύμπου 98, Θεσσαλονίκη

32

LiFO

q Η ζωή με έχει μάθει ότι κυλάει μόνη της και άμα κολλήσει πρέπει να τη σπρώξεις λίγο να τσουλήσει. Και κυλάει και τσουλάει. Διαβάστε ολόκληρη τη συνέντευξη στο lifo.gr.

21.05.26

898

34

THE WEEK Όσα ξεκινάνε αυτή την εβδομάδα

36

ΣΙΝΕΜΑ ΦΕΣΤΙΒΑΛ

Athens Jazz 2026 Το Athens Jazz συμπληρώνει 25 χρόνια παρουσίας στη μουσική σκηνή της πόλης και έρχεται με μια μεγάλη γιορτή. Για μία εβδομάδα, καλλιτέχνες και σχήματα από την Ελλάδα και το εξωτερικό θα ανέβουν στη σκηνή της Τεχνόπολης για να αναδείξουν ό,τι πιο φρέσκο έχει να παρουσιάσει η σύγχρονη τζαζ, ενώ μια σειρά από παράλληλες δράσεις συμπληρώνουν τη φεστιβαλική εμπειρία.

25-31/5, Τεχνόπολη Δήμου Αθηναίων, Πειραιώς 100, Γκάζι, είσοδος ελεύθερη

Οι νέες ταινίες της εβδομάδας

38

BIBΛΙΟ Γιατί (ξανα) διαβάζουμε μανιωδώς Λατινοαμερικανούς συγγραφείς;

40

ΜΟΥΣΙΚΗ O Drake της υπομονής

LiFO 21.05.26

33

the week

5 CLUBBING 2 stages: Ajja, Fatima Hajji, CLTX Για πρώτη φορά, οι κόσμοι του psy-trance και του techno ενώνονται κάτω από την ίδια στέγη σε ένα διπλό rave experience με δύο stages και ένα κοινό εισιτήριο στο BOTOXE Athens. Από hypnotic frequencies και ψυχεδελικά ταξίδια με τους Ajja, Egorythmia και Drip Drop, μέχρι industrial ένταση και ασταμάτητα BPMs από ονόματα όπως η Fatima Hajji και οι CLTX, η βραδιά υπόσχεται ένα ολονύχτιο immersive rave γεμάτο visuals, performances και εκρηκτική ενέργεια.

23/5, 22:30, BOTOXE Club Athens, Πέτρου Ράλλη 38, Αιγάλεω, είσοδος: 25-50 ευρώ

6 CLUBBING Street Outdoors STOEP TH S PR ES

ΣΥΝΑΥΛΙΕΣ Pharmakon 21- 27 μ αΐου 2 0 26

1 ΣΥΝΑΥΛΙΕΣ Jarboe Mια από τις πιο εμβληματικές και ιδιαίτερες μορφές της παγκόσμιας experimental/avant-garde σκηνής, η θρυλική Jarboe, η φωνή που σημάδεψε την ιστορία των Swans, επιστρέφει στην Αθήνα για μία σπάνια ζωντανή εμφάνιση. Μαζί της στη σκηνή θα βρίσκονται ο πολυσχιδής καλλιτέχνης Thor Harris και η μουσικός και songwriter Joy Von Spain. Στις μουσικές επιλογές της βραδιάς η DJ Malice F. 27/5, 21:00, Temple Athens, Ιάκχου 17, Γκάζι, είσοδος: από 28 ευρώ

μικής, του σχεδίου, της διακόσμησης εσωτερικών χώρων και της μόδας, υπερβαίνοντας τα όρια μεταξύ εικαστικών και εφαρμοσμένων τεχνών. Η πρακτική του αναπτύσσεται ως μια μορφή δημιουργίας διακριτών κόσμων, καλλιεργώντας μια ζωντανή αλλά ρευστή εικαστική γλώσσα, στην οποία συγκλίνουν μυθολογία, τοπικές παραδόσεις και καθημερινή ζωή.

23/5-16/6, The Breeder, Ιάσονος 45, Μεταξουργείο

4 ΣΥΝΑΥΛΙΕΣ Iron Maiden

2 ΘΕΑΤΡΟ Δικός σου, Φραντς Ο Αλέξανδρος Διαμαντής παρουσιάζει για πρώτη φορά στην Ελλάδα τα γράμματα του Φραντς Κάφκα προς την αγαπημένη του αδελφή, την Ότλα. Ο σκηνοθέτης και οι ηθοποιοί Παρθενόπη Μπουζούρη, Μαρία Καρακίτσου και Ηρώ Γκουλίτου ενώνουν τις δυνάμεις τους με τη μεταφράστρια Μαρίνα Αγαθαγγελίδου και τον σολίστα εκκλησιαστικού οργάνου Χρήστο Παρασκευόπουλο για να δημιουργήσουν εκεί μια παράσταση-αφιέρωση στη μνήμη της Ότλα και του Φραντς.

23/5-7/6, 20:00, Γερμανόφωνη Ευαγγελική Εκκλησία Αθηνών, Σίνα 66-68, είσοδος: 15 ευρώ

3 ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ Dancing with Serpents απο τη μαρια παππα

34

LiFO

O πολυδιάστατος Βρετανός καλλιτέχνης και designer Luke Edward Hall δραστηριοποιείται ταυτόχρονα στους τομείς της ζωγραφικής, της κερα-

Το Rstrt the Machines είναι μια νέα πρωτοβουλία για τη δημιουργία events με συναυλίες και DJ sets από τη Noise / Industrial / EBM και την πειραματική μουσική σκηνή, σε μικρούς χώρους και υπόγεια με περιορισμένη χωρητικότητα.

Headliner της βραδιάς είναι η Pharmakon, το αδυσώπητο noise και power electronics project της Margaret Chardiet (Νέα Υόρκη). Με τις σωματικές, συγκρουσιακές εμφανίσεις της και την ακατέργαστη ένταση, η Pharmakon έχει καθιερωθεί ως μία από τις πιο ξεχωριστές φωνές τής διεθνούς πειραματικής underground σκηνής.

25/5, 20:30, Death Disco, Ωγύγου 16, Ψυρρή, είσοδος: 2025 ευρώ

Οι Iron Maiden γιορτάζουν 50 χρόνια πορείας στο Ολυμπιακό Στάδιο, επιστρέφοντας στην Αθήνα με μια επετειακή περιοδεία αφιερωμένη σε μισό αιώνα heavy metal ιστορίας. Η εμβληματική βρετανική μπάντα κατάφερε να μετατρέψει τη σκληρή και κάποτε «περιθωριακή» αισθητική του metal σε παγκόσμιο πολιτισμικό φαινόμενο, αφήνοντας ανεξίτηλο αποτύπωμα στη σύγχρονη μουσική. Πέντε δεκαετίες μετά την ίδρυσή τους, συνεχίζουν να γεμίζουν στάδια και να αποδεικνύουν γιατί θεωρούνται ένα από τα σημαντικότερα συγκροτήματα όλων των εποχών.

23/5, 19:00, ΟΑΚΑ, Μαρούσι

To Street Outdoors επιστρέφει στο Πάρκο Ελευθερίας για ένα open-air απογευματινό gathering στην καρδιά της Αθήνας. Από νωρίς το απόγευμα μέχρι το βράδυ, house, disco, acid και underground ηλεκτρονικοί ήχοι συναντούν την picnic ατμόσφαιρα του πάρκου, με τους Power Squade από το Βερολίνο, το Street Outdoors Soundsystem και τον D.ART στα decks. Ελεύθερη είσοδος, φιλικό για κατοικίδια και πλήρως προσβάσιμο.

24/5, 16:00, Πάρκο Ελευθερίας

7 CLUBBING Miss Monique Το Bolivar υποδέχεται τη Miss Monique σε ένα μεγάλο καλοκαιρινό event που συνδιοργανώνουν οι Blend. Η Ουκρανή DJ και παραγωγός έχει εξελιχθεί σε ένα από τα πιο δημοφιλή ονόματα της progressive και melodic house σκηνής, χάρη στα ατμοσφαιρικά sets και τη δυναμική online παρουσία της. Μαζί της οι Nick Devon και Steph b2b Rezo για ένα sunset-to-night πάρτι δίπλα στη θάλασσα.

23/5, 21:00, Bolivar Beach Bar, Ακτή του Ήλιου, Άλιμος

8 STAND-UP ALOK Το ALOK είναι ένα διεθνώς αναγνωρισμένο άτομο στην ποίηση και τη stand-up κωμωδία, με δυνατή παρουσία στις δημόσιες ομιλίες και τη σύγχρονη καλλιτεχνική και κοινωνική σκηνή. Τα λογοτεχνικά έργα του Beyond the Gender Binary, Femme in Public και Your Wound, My Garden έχουν γνωρίσει παγκόσμια αναγνώριση, αναδεικνύοντας τη μοναδική φωνή του σε θέματα ταυτότητας, φύλου και κοινωνικής έκφρασης.

26/5, 21:00, Arch Club, Κρήτης 1 & Πέτρου Ράλλη 29, είσοδος: από 25 ευρώ

21.05.26

9 CLUBBING Adriatique present «X»

ΜΠΑΖΑΡ

The Meet Market #JazzEdition Για επτά συνεχόμενες ημέρες, η Τεχνόπολη γεμίζει τζαζ ήχους, handmade δημιουργίες, street food και καλοκαιρινή ενέργεια, με περισσότερες από 20 μπάντες και 100 δημιουργούς να μετατρέπουν τον χώρο σε μια μεγάλη γιορτή μουσικής και δημιουργικότητας. Παράλληλα, το Triton & Shell - Paper Art Hub παρουσιάζει την έκθεση «Το χειροποίητο χαρτί από την Ασία στην Ευρώπη», εξερευνώντας την ιστορία και την τέχνη του χειροποίητου χαρτιού μέσα από σπάνια αντικείμενα και έργα.

Οι Adriatique επιστρέφουν στην Αθήνα για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά με το Adriatique X Show. Το ανοιχτό αμφιθέατρο της Πετρούπολης, χτισμένο μέσα σε παλιό λατομείο στους πρόποδες του Ποικίλου Όρους, μεταμορφώνεται σε ένα immersive sunset-to-night σκηνικό όπου το φυσικό τοπίο συναντά την ηλεκτρονική μουσική. Μια βραδιά όπου η φύση, η ιστορία και η σύγχρονη club κουλτούρα ενώνονται σε μια ατμοσφαιρική εμπειρία κάτω από τον αθηναϊκό ουρανό.

the week

EKΔΗΛΩΣΕΙΣ

23/5, 17:00, θέατρο Πέτρας, Ανατολικής Ρωμυλίας 11, Πετρούπολη

10 ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ MAD HOUSE Στην πρώτη της έκθεση στην Αθήνα, η Tindara Spartà παρουσιάζει μια νέα σειρά ζωγραφικών έργων και γλυπτών που επαναπροσεγγίζουν την έννοια του σπιτιού. Το οικείο εσωτερικό μετατρέπεται σε ένα πεδίο εξερεύνησης, πυκνό και αλλόκοτο. Πλακάκια, σωλήνες, πόρτες, γωνίες και άλλα λειτουργικά στοιχεία του αρχιτεκτονικού κελύφους, συνήθως αόρατα στον θεατή, μετατρέπονται σε οπές, στόμια, ζωτικά ανοίγματα ενός ζωντανού σπιτιού.

CLUBBING ACN with Majdolen / Maria Politi / LOOPA

25-31/5, 19:00, Τεχνόπολη Δήμου Αθηναίων, Πειραιώς 100, Γκάζι, είσοδος ελεύθερη

23/5-1/7, Bernier-Eliades, Επταχάλκου 11, Θησείο, Τρ.-Παρ. 11:00-18:30, Σάβ. 12:00-16:00

11 ΣΥΝΑΥΛΙΕΣ Clutch Από το ντεμπούτο άλμπουμ τους μέχρι σήμερα, παραμένουν απόλυτα προσηλωμένοι σε αυτό που κάνουν, ξεπερνώντας συνεχώς τον εαυτό τους και μεγαλώνοντας, εμπορικά και καλλιτεχνικά, με κάθε νέο τους βήμα. Εκεί που πραγματικά μεγαλουργούν είναι η σκηνή, αφού πρόκειται για μια μπάντα που ζει για να δίνει συναυλίες, μπροστά σε οπαδούς κάθε ηλικίας. Στη χώρα μας το έχουμε διαπιστώσει πολλές φορές και το ίδιο θα συμβεί και σε αυτή την πολυαναμενόμενη επιστροφή τους, τέσσερα χρόνια μετά τη σπουδαία εμφάνισή τους στο Release Athens!

Η resident του Power Dance Club, Majdolen, φέρνει τον παλμό του queer underground του Βερολίνου στην Αθήνα για μια βραδιά που κινείται από techno μέχρι disco και trance. Μαζί της η ιδρύτρια του PDC Maria Politi και η LOOPA συνθέτουν ένα dancefloor γεμάτο ενέργεια, ελευθερία και rave αέρα.

22/5, 23:30, Astron Club, Λ. Κωνσταντινουπόλεως 121, είσοδος: 13 ευρώ

Stack Burgers

Τα smash burgers των δυτικών προαστίων έρχονται στην Κυψέλη. ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΤΟΥ ΣΤΟ ΙΛΙΟΝ, το Stack κατεβαίνει στο κέντρο, κουβαλώντας μαζί του τη φιλοσοφία που το έκανε να ξεχωρίσει: αυθεντικό street food, με εμμονή στη λεπτομέρεια και βασικό πρωταγωνιστή το smash burger. Εκείνο το μπιφτέκι που «σπάει» πάνω στην πλάκα, δημιουργεί την τέλεια καραμελωμένη κρούστα και κρατά μέσα του όλη τη ζουμερή νοστιμιά που το κάνει να ξεχωρίζει. Στο Stack οι συνταγές βασίζονται σε χειροποίητες παρασκευές, προσεγμένες πρώτες ύλες και μια διάθεση να πάνε το κλασικό μπέργκερ ένα βήμα παραπέρα. Μπορεί να μιλάμε για street food, αλλά η προσέγγιση έχει ξεκάθαρα γαστρονομικό ενδιαφέρον, χωρίς να χάνει τnν ταυτότητά του. Από τα μπέργκερ που έχουν ήδη αποκτήσει φανατικό κοινό, ξεχωρίζουν το Truffle Burger με διπλό smash μπιφτέκι από 100% μοσχαρίσιο κιμά, μανιτάρια πορτομπέλο και truffle mayo, ενώ το μπέργκερ προβατίνας με διπλό smash από μοσχαρίσιο και πρόβειο κιμά, κασέρι, γιαούρτι και μουστάρδα δίνει ελληνική ένταση στην αμερικανική street κουζίνα. Στα must και το Wagyu burger με διπλό smash μοσχαρίσιο waguy μέσα σε Martin’s potato roll με American cheese, πίκλες, λευκό κρεμμύδι και μαγιονέζα porchetta. Οι τηγανητές πατάτες με τρούφα και παρμεζάνα που ετοιμάζουν στα Stack είναι το συνοδευτικό στο οποίο δεν μπορείς να αντισταθείς και άνετα γίνονται από μόνες τους κυρίως πιάτο. Το νέο κατάστημα στην Κυψέλη έρχεται να δώσει ακόμα περισσότερη ένταση στον δυναμικό χαρακτήρα του Stack Burgers. Σε μια γειτονιά που τα τελευταία χρόνια ζει τη δική της αναγέννηση, το Stack βρίσκει το ιδανικό έδαφος για να απλώσει τα street vibes του, προσφέροντας νόστιμες γεύσεις που τρώγονται με τα χέρια και αφήνουν τις καλύτερες εντυπώσεις. Επτανήσου 67, Κυψέλη, 216 8089998 Instagram: stack_athens

23/5, 21:00, Floyd, Πειραιώς 117, είσοδος: 45 ευρώ

LiFO 21.05.26

35

Σινεμά

απο toν θοδωρη κουτσογιαννοπουλο

Η κυρία από τη Σαγκάη (1947) Ένα κινηματογραφικό παιχνίδι με τα πρόσωπα και τον χρόνο, ορμητικό και παθιασμένο, γεμάτο πόθο και καθάρματα, απάτη και εκδίκηση. ΣΥΝΟΨΗ: Ένας ναυτικός πέφτει θύμα μιας πανέμορ-

φης μοιραίας γυναίκας και προσπαθεί να αποδείξει την αθωότητά του όταν κατηγορείται για μια σειρά φόνων που δεν διέπραξε.

«Ί Αριστούργημα Πολύ Καλό Καλό Ικανοποιητικό Μέτριο Κακό

36

LiFO

σως φτάσω στα βαθιά γεράματα για να την ξεχάσω, ή θα πεθάνω από την προσπάθεια», είναι μία από τις χαρακτηριστικά μεγαλόστομες ατάκες του Ιρλανδού ναυτικού που υποδύεται με larger than life γούστο, εφηβικό οίστρο και περισσή θεατρικότητα ο Όρσον Γουέλς στη μεγάλη του studio ταινία ανάμεσα στο διάσημο ντεμπούτο του με τον Πολίτη Κέιν του 1941 και τη διαβόητη επιστροφή του στο Άγγιγμα του Κακού το 1958. Η μοιραία Κυρία από τη Σαγκάη δεν ήταν άλλη από την τότε σύζυγό του, τη Ρίτα Χέιγουορθ, και το φαντεζί νουάρ του ’47 για την ωραία

παντρεμένη και τον τυχοδιώκτη φιλόσοφο (υπάρχει και ο δόλιος χαρακτήρας φυσικά, που ενσαρκώνει ο παλιόφιλος του Γουέλς, ο Έβερετ Σλόουν), όπως και κάθε ταινία του αιώνιου wunderkind του αμερικανικού σινεμά, προκάλεσε προβλήματα: για να πατσίσει την επένδυση του αφεντικού της Columbia, Χάρι Κον, στο θεατρικό ανέβασμα του Γύρου του κόσμου σε 80 ημέρες που επιχείρησε, ο Γουέλς του έκανε τη χάρη να μεταφέρει στην οθόνη το μυθιστόρημα του 1938, If I die before I wake, με την αδιαφιλονίκητη σταρ του studio, αλλά πειράζοντας εντελώς τη ρούσα εμφάνισή της, κουρεύοντας κοντά και βάφοντας ξανθά τα μαλλιά της. Έξαλλος, ο Κον τον εκδικήθηκε πετσοκόβοντας τη μεθυστική τελική σεκάνς της αίθουσας με τους καθρέφτες, από είκοσι λεπτά, σε λίγο παραπάνω από τρία! Ακόμη κι έτσι, αυτή η

INFO THE LADY FROM SHANGHAI

ιστορία έρωτα και (τεχνικής) συμμετρίας, με αστραφτερή ασπρόμαυρη φωτογραφία και εντυπωσιακά γυρίσματα στην Καλιφόρνια και το Μεξικό, είναι μια εξωτική φούγκα, ορμητική και παθιασμένη, γεμάτη πόθο και καθάρματα, απάτη και εκδίκηση, ένα κινηματογραφικό παιχνίδι με τα πρόσωπα και τον χρόνο, που είστε τυχεροί αν δεν το έχετε ήδη δει, γιατί θα το απολαύσετε περισσότερο, σαν μια απίθανη περιπέτεια που καταλήγει σε έναν μαγικό λαβύρινθο με πολλαπλά είδωλα!

ATHENEE ΘΕΡΙΝΟ

ΣΚΗΝΟΘΕΣIΑ:

Όρσον Γουέλς ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΟYΝ:

Ρίτα Χέιγουορθ, Όρσον Γουέλς, Έβερετ Σλόουν

Αρκουδότρυπα Σ Κ Η Ν Ο Θ Ε Σ I Α : Χρυσιάννα Παπαδάκη, Στέργιος

Ντινόπουλος ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΟΎΝ: Χαρά Κυριαζή, Πάμελα Οι-

κονομάκη ΣΥΝΟΨΗ: Η Αργυρώ και η Αννέτα είναι κολλητές που

ζουν στο ορεινό χωριό της Τύρνας. Όταν η Αννέτα αποκαλύπτει πως είναι έγκυος και σκοπεύει να φύγει με τον γκόμενό της, η Αργυρώ, συντετριμμένη, την προκαλεί να πάνε για πεζοπορία στη θρυλική Αρκουδότρυπα.

21.05.26

ΠΡΩΤΗ ΠΡΟΒΟΛΗ Η θυμωμένη Αργυρώ θα επιστρέψει στις δουλειές του χωριού και τα ζώα της, και η έ γκυος Αννέτα θα ονειρευτεί τη ζωή στη μεγάλη πόλη (βλέπε Λάρισα), αλλά λίγο προτού αποχωριστεί η μία την άλλη θα «ξυπνήσουν» από τη σιωπηλή ενέργεια της Αρκουδότρυπας, ενός τόπου μυθικού, πανέμορφου και μαγικού – ή και εφιαλτικού, αν κάποιος θέλει να ερμηνεύσει τη δύναμη της φύσης με φόβους και απωθημένα, που συμβολικά σε τραβούν σαν μαγνήτης πίσω στις συντηρητικές συνήθειες. Στη βραβευμένη μικρού μήκους τους, αλλά και στη γνωριμία μας με τις δυο νέες γυναίκες, η Χρυσιάννα Παπαδάκη και ο Στέργιος Ντινόπουλος προσέθεσαν 90 λεπτά με εμπόδια και απρόοπτα, τρυφερότητα και αγάπη, και κυρίως δημιούργησαν ένα πολύ ενδιαφέρον οικοσύστημα, αυθεντικά επαρχιακό, ελληνοβαλκανικό, δίχως κλισέ και καρικατούρες, και ειλικρινές στο συναίσθημα που αναβλύζει σε κάθε σκηνή. Το ρομάντσο, δυνατά ερμηνευμένο από τη Χαρά Κυριαζή και την Πάμελα Οικονομάκη, ένας συνδυασμός queer δραματικής κομεντί με folk καρδιά, κατοικείται με φυσικότητα από τις πρωταγωνίστριες και τους περιφερειακούς χαρακτήρες και αναπνέει με άνεση μακριά από τους νευρωτικούς αστικούς ρυθμούς, αν και συχνά πλατειάζει στη διαδικασία της ουσιαστικής ενηλικίωσης και των αποφάσεων που καλούνται να πάρουν η Αργυρώ και η Αννέτα, σε πείσμα του ανέραστου περίγυρού τους.

VILLAGRE RENTI 13,14 - VILLAGE MALL 6 - ΝΑΝΑ CINEMAX 5 - ΑΝΕΣΙΣ ΘΕΡΙΝΟ - ΜΙΚΡΟΚΟΣΜΟΣ - ΔΑΝΑΟΣ 1 - ΛΑΟΥΡΑ ΘΕΡΙΝΟ - ΛΙΛΑ ΘΕΡΙΝΟ - ΡΙΒΙΕΡΑ ΘΕΡΙΝΟ - ΣΙΝΕ ΠΑΡΙ ΘΕΡΙΝΟ - ΣΙΝΕ ΨΥΧΙΚΟ ΘΕΡΙΝΟ - ΤΑΙΝΙΟΘΗΚΗ ΛΑΪΣ 2 ΦΛΕΡΥ ΘΕΡΙΝΟ - ΑΚΤΗ ΘΕΡΙΝΟ - ΑΛΟΜΑ ΘΕΡΙΝΟ

Η ομηρία DEAD MAN’S WIRE

ΣΚΗΝΟΘΕΣIΑ: Γκας Βαν Σαντ ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΟΎΝ: Μπιλ Σκάρσγκαρντ, Αλ Πα-

τσίνο ΣΥΝΟΨΗ: Στις 8/2/1977, ο απελπισμένος Τόνι μπαί-

νει στο γραφείο του προέδρου της Meridian Mortgage Company, και παίρνει όμηρο τον γιο του. Ισχυρίζεται ότι τον εξαπάτησαν και απαιτεί 5 εκατομμύρια δολάρια, ασυλία από δίωξη και προσωπική συγγνώμη. Τα νεύρα του Τόνι και το τσίρκο των μέσων ενημέρωσης κλιμακώνουν την άγρια αντιπαράθεση σε αιματηρή αναμέτρηση. Ποιος είναι ο έξαλλος άνδρας με το ελληνοπρεπέστατο ονοματεπώνυμο Αντώνιος Γεώργιος Κυρίτσης, γόνος μιας σκληροτράχηλης πολυμελούς εργατικής οικογένειας από την Ιντιάνα, που πρωταγωνιστεί στην Ομηρία, ο οποίος στην πραγματικότητα το 1977 αναστάτωσε τις αρχές και την κοινή γνώμη όταν μπήκε σε μια ιδιωτική εταιρεία υποθηκοδανείων για να απαγάγει τον γιο του ιδιοκτήτη με την απειλή όπλου, κρατώντας τον όμηρο στο σπίτι του; Τα τοπικά κανάλια έσπευσαν για να καλύψουν τις περισσότερες από τις 63 ώρες που διήρκεσε συνολικά το θρίλερ σε ζωντανή

αναμετάδοση, την ίδια στιγμή που ο Τόνι Κιρίτσις έβριζε θεούς και δαίμονες από την έξοδο του κτιρίου μέχρι τα ερτζιανά κύματα του αγαπημένου του ραδιοσταθμού. Για πρώτη φορά, η Αμερική συμμετείχε live στον προσωπικό αγώνα ενός φτωχού εναντίον ενός συστήματος απάτης, όπως ισχυριζόταν ασταμάτητα, που τον κορόιδεψε, του έκλεψε τη γη, του στέρησε την περιουσία, που επέμενε πως την είχε σαν παιδί του, το βιος που λέμε κι εμείς, και, κυρίως, δεν είχε το φιλότιμο και την τσίπα, για να επιμείνουμε ελληνικά, να του ζητήσει συγγνώμη! Η δημόσια απολογία από το μεγάλο και κυνικό αφεντικό, που υποδύεται ο Αλ Πατσίνο με ελεγχόμενη παραλλαγή των «σαιξπηρισμών» του, ήταν η κύρια προτεραιότητα και η πηγή του αρχαιοελληνικού του θυμού, και ο Μπιλ Σκάρσγκαρντ ως Τόνι υποδηλώνει έναν τίμιο επαναστάτη, περιστασιακό ήρωα του καταπιεσμένου προλεταριάτου, που στριμώχτηκε στα ψεύτικα λόγια και πιάστηκε στη φάκα σαν αφελής. Ωστόσο, το κόλπο του για να μείνει στην κουβέντα και να πετύχει τον σκοπό του ήταν να περάσει ένα σύρμα γύρω από τον λαιμό του απαχθέντα που συνδεόταν με μια καραμπίνα στερεωμένη στην πόρτα του σπιτιού, έτσι ώστε να αποκλείσει την πιθανότητα παρέμβασης ενός μυστικού αστυνομικού ή ενός ελεύθερου σκοπευτή – αν και η εικόνα ενός υποψήφιου δολοφόνου με το τσιγκελωμένο θύμα του και σύσσωμη την αστυνομική δύναμη της Ιντιανάπολις σε απόσταση αναπνοής, κυριολεκτικά, αλλά ανήμπορη να αναλάβει δράση παραπέμπει στα αναλογικά, ερασιτεχνικά ’70s, τότε που σχεδόν κανείς δεν είχε διανοηθεί να αποπειραθεί παρόμοιο ανδραγάθημα. Το πώς αντιμετώπισαν οι απλοί θεατές, από το τηλεοπτικό κοινό μέχρι τους ενόρκους σε μια δίκη με ενδιαφέρουσα έκβαση, το ντέρμπι ανάμεσα στον Ρομπέν και τους άπληστους ιντριγκάρει τον Γκας Βαν Σαντ, ο οποίος επιστρέφει μετά από δυο συναπτές αποτυχίες, καλλιτεχνικές και εμπορικές, που τον έβγαλαν εκτός κυκλωμάτων για περισσότερο από μια πενταετία. Το Dead Man’s Wire (ωραίος τίτλος, που αφορά εξίσου θύμα και θύτη) έκανε πρεμιέρα εκτός συναγωνισμού στο 82ο Φεστιβάλ Βενετίας και ανήκει στις αφηγηματικές του ταινίες, αν και ο Αμερικανός σκηνοθέτης, που κυμαίνεται από τον Ξεχωριστό Γουίλ Χάντινγκ ως τον Ελέφαντα με πολλούς ενδιάμεσους, ποιητικούς ή πιο συμβατικούς σταθμούς, έχει δηλώσει πως το σενάριο και το θέμα υπαγορεύουν το στυλ κάθε φορά. Είναι μια βιογραφία με νόημα, ένα πορτρέτο με σκοπό, μια παραβολή στρωτή και προφανής. Ίσως το μεγαλύτερο επίτευγμα του Βαν Σαντ σε μια ταινία που δεν προσθέτει κάτι ιδιαίτερο στο γράμμα και το πνεύμα της φιλμογραφίας του είναι ότι ανέσυρε την απίστευτη ιστορία ενός ανθρώπου που θα μπορούσε να μνημονεύεται υποδειγματικά από τους ριζοσπάστες ιδεολόγους (ή ως λαμπρό παράδειγμα προς αποφυγήν από τους λάτρεις της νομικής κυριολεξίας), αλλά λησμονήθηκε ακόμη και στο παλμαρέ των αρνητικών πρωταγωνιστών της αμερικανικής κοινωνίας.

VILLAGE RENTI 12,14 - VILLAGE MALL 1 - VILLAGE PAGRATI 1 - ΚΗΦΙΣΙΑ CINEMAX 1 - NANA CINEMAX 6 - OPTIONS ILION 1 - ΑΒΑΝΑ 1 - ΑΝΕΣΙΣ ΘΕΡΙΝΟ - ΑΝΟΙΞΙΣ ΘΕΡΙΝΟ ΓΑΛΑΞΙΑΣ 2 - ΔΕΞΑΜΕΝΗ ΘΕΡΙΝΟ - ΘΗΣΕΙΟΝ ΘΕΡΙΝΟ ΛΙΛΑ ΘΕΡΙΝΟ - ΣΙΝΕ ΨΥΧΙΚΟ ΘΕΡΙΝΟ - ΤΑΙΝΙΟΘΗΚΗ ΛΑΪΣ 1 - ΑΚΤΗ ΘΕΡΙΝΟ - ΑΛΟΜΑ ΘΕΡΙΝΟ - ΣΙΝΕ ΓΕΡΑΚΑΣ ΘΕΡΙΝΟ - ΧΛΟΗ ΘΕΡΙΝΟ - ΠΑΡΑΔΕΙΣΟΣ

LiFO 21.05.26

37

Βιβλίο

ηθοποιούς. Είναι, μάλιστα, η πρώτη φορά που μπορούμε να μιλάμε για μια πετυχημένη μεταφορά του μπεστ σέλερ του Μάρκες, η οποία ενδεχομένως να δικαιολογεί και το αυξημένο ενδιαφέρον όχι μόνο για τα βιβλία του κορυφαίου νομπελίστα –που επανεκδίδονται όλα σε καλές μεταφράσεις από τον Ψυχογιό– αλλά και συνολικότερα για τον πολλαπλασιασμό των μεταφρασμένων τίτλων λατινοαμερικανικής λογοτεχνίας όχι μόνο στη χώρα μας αλλά και παγκοσμίως. Ο πολλαπλασιασμός αυτός δεν παρατηρείται μόνο σε εκδοτικούς οίκους που εστιάζουν στους Λατινοαμερικανούς συγγραφείς, όπως η Opera, αλλά και σε άλλους που άρχισαν να στρέφουν ξαφνικά το ενδιαφέρον τους σε όλο το φάσμα των συγγραφέων και των ειδών.

Β Γιατί (ξανα)διαβάζουμε μανιωδώς Λατινοαμερικανούς συγγραφείς; Οι τίτλοι της λατινοαμερικανικής λογοτεχνίας που κυκλοφορούν στα ελληνικά πολλαπλασιάζονται, αναδεικνύοντας ένα νέο, πιο ριζοσπαστικό κύμα συγγραφέων που ασχολούνται με την ακραία πολιτική κατάσταση της ηπείρου τους, την πατριαρχία και τα ζητήματα της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας.

Έ

απο την τινα μανδηλαρα

38

LiFO

γινε γνωστό ως Λατινοαμερικανικό Βoom ή, με άλλα λόγια, η άνθηση της λατινοαμερικανικής λογοτεχνίας τις δεκαετίες του ’60 και του ’70, όταν ξαφνικά μια ολόκληρη ήπειρος άρχισε να βλέπει τους συγγραφείς της να περνάνε στην πρώτη γραμμή και να γίνονται σημείο αναφοράς για όλο τον κόσμο. Εκδότες, μεταφράσεις, περιοδικά, βραβεία έκαναν τη μέχρι τότε σνομπ Ευρώπη να κοιτάξει προς τις χώρες που, ανάμεσα σε δικτατορίες και τραγικά συμβάντα, γεννούσαν μια λογοτεχνία που δεν χρειαζόταν πια την άδεια για να μιλήσει και ανακάτευε τον ακραίο ρεαλισμό με την πιο δημιουργική φαντασία. Ισπανικά και πορτογαλικά μεταφράζονταν διαρκώς, όπως και παράξενες διάλεκτοι, ιδιόλεκτοι των ιθαγενών και λαϊκές παροιμίες, απηχώντας τον ρυθμό όχι μόνο των πόλεων αλλά και της πιο απομακρυσμένης επαρχίας. Αυτή ακριβώς η συνθήκη φαίνεται να ανασυστήνεται και τώρα με τις αθρόες εκδόσεις τίτλων από τη λατινοαμερικανική ήπειρο, οι οποίες όχι μόνο ανακαλούν την παλιά δόξα αλλά ταυτόχρονα χαράζουν νέες γραμμές. Όλα ξεκίνησαν από την από μηχανής θεά του μάρκετινγκ, Κάρμεν Μπάλσελς, που «έσπρωξε» το κοινό προς αυτούς τους συγγραφείς. «Και έτσι γεννήθηκε το Λατινοαμερικανικό Βoom, που περιλάμβανε ονόματα όπως ο Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες, ο Μάριο Βάργκας Λιόσα, ο Κάρλος Φουέντες, ο Χούλιο Κορτά-

σαρ, ο Οκτάβιο Πας, ο Χουάν Ρούλφο, ο Μαξ Άουμπ… και η Ιζαμπέλ Αλιέντε» επισημαίνει η Αγγελική Βασιλάκου, έμπειρη μεταφράστρια Λατινοαμερικανών συγγραφέων που μας έφερε σε επαφή ειδικά με τις γυναικείες φωνές, σχολιάζοντας όλο το χρονικό της επικράτησής τους στη διεθνή βιβλιοφιλική συνθήκη. Ήταν τότε που στον πιο ακραίο ρεαλισμό κατάφερε να ριζώσει όχι μόνο η ποίηση, που έτσι κι αλλιώς διατρέχει τη φαντασία, αλλά και το όραμα και το παράδοξο. Αυτό μεταφράστηκε ως «μαγικός ρεαλισμός», που στην πράξη ήταν απλώς ένας τρόπος να ειπωθεί η αλήθεια, όταν οι εφημερίδες την αποσιωπούσαν. Γύρω από το μαγικό χωριό Μακόντο άρχισαν σταδιακά να μαζεύονται οι άνθρωποι που ξέρουν να αγαπούν και να ερωτεύονται, που τρώνε στο ίδιο τραπέζι με τα πνεύματα, που ενώνουν το παρελθόν με το μέλλον, ενώ έξω αλλάζουν καθεστώτα και η αφήγηση γίνεται νήμα: από στόμα σε σελίδα, από τη γιαγιά σε εγγονή, από το προσωπικό που γίνεται ξαφνικά υπόθεση όλων. Δεν είναι τυχαίο ότι αυτό το φανταστικό χωριό, που αποτέλεσε την ουσία του Εκατό χρόνια μοναξιά –του βιβλίου που από το 1967 και μετά πυροδότησε το Λατινοαμερικανικό Boom–, επανήλθε μόλις πρόσφατα στην πρώτη γραμμή εμπνέοντας μια καλογυρισμένη και υψηλού προϋπολογισμού σειρά για λογαριασμό του Netflix, γυρισμένη στην πατρίδα του Κολομβιανού συγγραφέα με ντόπιους

έβαια, ο «μαγικός ρεαλισμός» έγινε σταδιακά modus operandi για τους συγγραφείς της Νοτίου Αμερικής και από πρωτότυπο είδος κυρίαρχος κανόνας, μέχρι που κάποια στιγμή εμφανίστηκε ο οδοστρωτήρας Ρομπέρτο Μπολάνιο για να «ξορκίσει», όπως σχολιάζει χαρακτηριστικά η μεταφράστρια Αγγελική Βασιλάκου, τη στερεοτυπική ιδέα που είχε αρχίσει να διαμορφώνεται για τη λατινοαμερικανική λογοτεχνία: «Το μυθιστόρημά του 2666 σημείωσε τεράστια επιτυχία στις Ηνωμένες Πολιτείες, ωθώντας τους ξένους εκδότες να στρέψουν ξανά το βλέμμα τους στη Λατινική Αμερική και επιστρατεύοντας κάθε είδους μαντεία για να βρουν τον “νέο Μπολάνιο”. Τον οποίο προφανώς και δεν βρήκαν. Τα τελευταία, όμως, χρόνια οι ξένοι εκδότες παρατήρησαν κάτι περίεργο. Σύμφωνα με τον Γκουστάβο Γκερέρο, λογοτεχνικό σύμβουλο στον γαλλικό εκδοτικό οίκο Gallimard: oι γυναίκες συγγραφείς είναι παρούσες στον τομέα της παγκόσμιας λογοτεχνίας και χαρακτηριστικά ανέφερε το βραβείο Νόμπελ της Γκαμπριέλα Μιστράλ ή την αξιοζήλευτη θέση που κατέχει η Κλαρίσε Λισπέκτορ στον κανόνα. Ωστόσο, πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι αντιμετωπίζουμε ένα φαινόμενο πρωτοφανούς έντασης: όταν το International Booker του 2020 περιλαμβάνει τρεις Λατινοαμερικανίδες συγγραφείς μεταξύ των φιναλίστ του (Σαμάνθα Σβέμπλιν, Γκαμπριέλα Καμπεσόν Κάμαρα και Φερνάντα Μελτσόρ) και βρίσκεται και μια τέταρτη στην κριτική επιτροπή (Βαλέρια Λουισέλι), είναι αναμφισβήτητο ότι κάτι συμβαίνει», καταλήγει η Βασιλάκου. Όντως, οι γυναίκες συγγραφείς κάνουν τη διαφορά και η απόδειξη είναι όχι μόνο οι τίτλοι κορυφαίων ονομάτων, όπως η Σέλβα Αλμάδα που παρουσίασε πρόσφατα τα κορυφαία βιβλία της, π.χ. τους Πλινθοποιούς, τα οποία κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος, στο 1ο Διεθνές Φεστιβάλ Λογοτεχνίας της Αθήνας, αλλά και το γεγονός ότι σε αυτές επικεντρώνονται ολόκληροι εκδοτικοί οίκοι. Χαρακτηριστικό παράδειγμα οι εκδόσεις Carnivora που επικεντρώνονται στο ισπανόφωνο νουάρ και μάλιστα στις γυναικείες φωνές του. Για παράδειγμα, η Αργεντινή Κλαούδια Πινιέιρο έχει αγαπηθεί πολύ από το κοινό, γεγονός που κάνει τις εκδότριες –γυναίκες, επίσης– του Carnivora να μεταφράζουν όσο περισσότερους δικούς της τίτλους μπορούν, και όχι μόνο (τελευταίος είναι ο Χρόνος των Μυγών, η πολυαναμενόμενη συνέχεια του Δικιά σου για πάντα σε μετάφραση Ασπασίας Καμπύλη, Χριστίνας Φιλήμονος). Το σημαντικότερο είναι ότι οι γυναίκες συγγραφείς από τη Λατινική Αμερική δεν χαρίζονται: μιλάνε για πολιτικές δολοφονίες,

21.05.26

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ απαγωγές, την πατριαρχία και τις δικτατορίες, όλα αυτά που ταλανίζουν τις διαφορετικές χώρες της ηπείρου για χρόνια. Η προσωπική μας αγαπημένη Φερνάντα Μελτσόρ στο Εδώ δεν είναι Μαϊάμι (εκδ. Δώμα) μιλάει για τη σκληρότητα της πόλης καταγωγής της, της Βερακρούς, και για το τι σημαίνει να είσαι γυναίκα στο Μεξικό της ωμής βίας και της διαφθοράς. Η Αγγελική Βασιλάκου, μεταφράστριά της, μας θυμίζει ότι δεν είναι μόνο η Μελτσόρ που κάνει τη διαφορά: «Οι Σαμάνθα Σβέμπλιν, Φερνάντα Μελτσόρ, Μόνικα Οχέδα, Κριστίνα Ριβέρα Γκάρσα, Σέλβα Αλμάδα, Μαριάνα Ενρίκες κ.ά. αναγνωρίζονται σήμερα διεθνώς ως οι νέες φωνές της λατινοαμερικανικής λογοτεχνίας. Τι σημαίνει όμως αυτό; Είναι μόδα, είναι άνθηση ή απλώς σημείο των καιρών; Για να συμβεί μια άνθηση, δύο πράγματα είναι απαραίτητα: κάποιος να φέρει στο φως ορισμένους συγγραφείς, και αυτοί να αξίζουν τον κόπο». Το πιο σημαντικό, όμως, όπως επισημαίνει η ίδια, είναι η θεματολογία. «Ως ηρωίδες ενός αντίστροφου κανόνα καταρρίπτουν τα κλισέ του μαγικού ρεαλισμού, των καρτέλ και των δικτατοριών… και, ναι, ασχολούνται με θέματα φύλου, βίας και γενοκτονίας. Αλλά και ο Σάερ ή ο Μπόρχες έγραφαν για γενοκτονίες. Τι αλλάζει λοιπόν; Καταρχάς, η εποχή. Και το τι είμαστε πρόθυμοι να ακούσουμε, να διαβάσουμε. Θέματα ρατσισμού, αποικιοκρατίας, ζητήματα ΛΟΑΤΚΙ+, αντιφρονούντων σωμάτων και υποκειμενικοτήτων έχουν βρει θέση στην τέχνη και έχουν επανεκτιμηθεί. Και οι φεμινισμοί το ίδιο. Καθεμία από αυτές τις ομάδες οφείλει αυτήν τη νέα ορατότητα στους ακτιβιστές της. Δεν είναι μια μόδα, αλλά μια ανταμοιβή μετά από τόσα χρόνια αγώνα», λέει η Γουαδελούπε Νετέλ. Κι έπειτα, είναι η ίδια η γραφή. Ο τρόπος που γράφουν. «Η γραφή της Μελτσόρ εκρήγνυται στο κεφάλι του αναγνώστη», λέει ο Χουάν Βιγιόρο. «Το ίδιο μπορεί να ισχυριστεί κανείς και για τη Σβέμπλιν, την Ενρίκες, την Αμπουέρο… και για την καθεμία από αυτές».

του τρόπου που η πολιτική διαπερνούσε και διαπερνά ακόμα κάθε πτυχή των γραμμάτων. Το κείμενο, που μόλις κυκλοφόρησε στα ελληνικά από τις εκδόσεις Έρμα σε μετάφραση Νάνσυς Αγγελή, ήρθε στο φως από τον πολιτικό, ιστορικό, κριτικό λογοτεχνίας και ποιητή Χουάν Μαρία Γκουτιέρες. Πόσες σκληρές αλήθειες μπορεί κανείς να ανιχνεύσει, για παράδειγμα, στο περιθώριο της Ιστορίας, για ξεχασμένους καλλιτέχνες, θεούς και οραματιστές, καταπιεσμένες γυναίκες και μαύρους σκλάβους που έχτισαν τον Λευκό Οίκο; Δηλαδή όλα αυτά που, εν ολίγοις, φέρνει στο φως ο Εντουάρντο Γκαλεάνο στο αριστουργηματικό βιβλίο του Καθρέφτες, που μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Μεταίχμιο σε μετάφραση Ισμήνης Κανσή και πρόλογο του Κώστα Αθανασίου, ο οποίος έχει αναλάβει και με άλλα σημειώματά του να μας υπενθυμίσει την ολβιόδωρη δύναμη που έχουν τα κείμενα αυτών των συγγραφέων.

Οι γυναίκες συγγραφείς από τη Λατινική Αμερική δεν χαρίζονται: μιλάνε για πολιτικές δολοφονίες, απαγωγές, την πατριαρχία και τις δικτατορίες, όλα αυτά που ταλανίζουν τις διαφορετικές χώρες της ηπείρου για χρόνια.

Α

ναμφισβήτητα πρόκειται για την πιο εντυπωσιακά ριζοσπαστική εκδοχή της λατινοαμερικανικής λογοτεχνίας, που για δεκαετίες παραγνώριζε τη σπουδαία δυναμική των γυναικών. Αλλά σημαντικό είναι ότι ανάμεσα στα άκρως επίκαιρα έργα μεταφράζονται και κλασικά. Τα λόγια, φέρ’ ειπείν, του κορυφαίου Αργεντινού Ερνέστο Σάμπατο στο κορυφαίο Άνθρωποι και Γρανάζια (μτφρ. Δήμητρα Παπαβασιλείου, εκδ. Μάγμα) για τη μηχανή που «όταν άρχισε να χειραφετείται από τον άνθρωπο και να εναντιώνεται σε αυτόν, έχοντας μετατραπεί σε ένα ανώνυμο μέρος, ξένο προς την ανθρώπινη ψυχή, απειλεί με την εξόντωσή μας» ακούγονται πιο επίκαιρα από ποτέ. Αντίστοιχα σημαντικό για όλα όσα συμβαίνουν στην εποχή μας είναι το Σφαγείο, ένα ξεχασμένο για χρόνια κλασικό κείμενο του 19ου αιώνα του κορυφαίου Αργεντινού συγγραφέα και ποιητή Χοσέ Εστέμπαν Ετσεβερία, εισηγητή του ρομαντισμού στη χώρα του και κορυφαίας μορφής της εκκολαπτόμενης δημοκρατίας, το οποίο είναι ενδεικτικό

Π

ολλοί είναι οι εκδοτικοί οίκοι που σπεύδουν να εμπλουτίσουν με ανάλογους τίτλους τις διάφορες σειρές τους ή να μας συστήσουν στα ελληνικά κορυφαίους σύγχρονους Λατινοαμερικανούς συγγραφείς. Πρόσφατα κυκλοφόρησε από τον Ίκαρο το βραβευμένο νέο βιβλίο του κορυφαίου Μεξικανού Γκιγιέρμο Αριάγα Να σώσουμε τη φωτιά, «για τον διχασμό της ανθρώπινης φύσης ανάμεσα στην καταδίκη και την εξιλέωση», όπως επισημαίνει η μεταφράστριά του, Νάννα Παπανικολάου. Από τον ίδιο οίκο εκδόθηκε πρόσφατα άλλο ένα έργο του Χιλιανού Αλεχάντρο Σάμπρα, η Παιδική Λογοτεχνία, σε μετάφραση του κορυφαίου μεταφραστή Αχιλλέα Κυριακίδη, ο οποίος μας έχει φέρει με τις εξαιρετικές μεταφράσεις του σε επαφή με κορυφαίους συγγραφείς της, όπως ο Μπόρχες, ο Κορτάσαρ, ο Λουίς Σεπούλβεδα, ο Χουάν Γκαμπριέλ Βάσκεζ. Οι εκδόσεις Διόπτρα ανέλαβαν, αντίστοιχα, εκ νέου την υπόθεση Καστανιέδα για τους αμετανόητους φαν, κυκλοφορώντας γνωστούς τίτλους του, όπως η Διδασκαλία του δον Χουάν, ενώ εκδίδουν συστηματικά κι άλλους σημαντικούς συγγραφείς, όπως ο Κολομβιανός Σαντιάγκο Γκαμπόα (πιο πρόσφατη κυκλοφορία του οι Νυχτερινές Ικεσίες, σε μετάφραση Βασιλικής Κνήτου). Για χρόνια, πάντως, την απόδοση στα ελληνικά συγγραφέων του Λατινοαμερικανικού Boom είχαν αναλάβει οι εκδόσεις Καστανιώτη, από τον αξέχαστο κορυφαίο νομπελίστα Μάριο Βάργκας Λιόσα έως τον Χουάν Βιγιόρο και τον Σαντιάγο Ρονκαλιόλο. Σημαντικό είναι να πούμε ότι από τις 8 ως τις 21 Ιουνίου θα πραγματοποιηθεί το περίφημο ΛΕΑ, το Ελληνο-ιβηροαμερικανικό Φεστιβάλ Λογοτεχνίας εν Αθήναις, που επίσης έχει συμβάλει σημαντικά στη διάδοση αυτής της λογοτεχνίας. Όλα δείχνουν πως πάνω στα βαθιά χαραγμένα τραύματα μιας τεράστιας ηπείρου, που δεν έπαψε ποτέ να ζει στα όρια, μπλέκονται οι πιο αριστουργηματικές ιστορίες ακριβώς γιατί όταν η πραγματικότητα γίνεται αδιανόητη, το φανταστικό μοιάζει πιο ρεαλιστικό από ποτέ.

LiFO 21.05.26

39

Μουσική

ραπ οικοσύστημα που μοιάζει όλο και περισσότερο δημιουργικά εξαντλημένο. Μπορεί να θεωρήσει κανείς την εκλογή του Τραμπ υπεύθυνη γι’ αυτό, αλλά έτσι χάνουμε λίγο το νόημα και δεν αλλάζει και κάτι. Τέλος πάντων, μέσα σε αυτό το κλίμα, το «Iceman» του Drake προωθήθηκε σχεδόν για έναν ολόκληρο χρόνο ως το άλμπουμ που θα αποκαθιστούσε όχι μόνο την τιμή του ίδιου και τη θέση του στην κορυφή του σύγχρονου χιπ χοπ αλλά και την ίδια την κουλτούρα συνολικά σχεδόν.

Ο

O Drake της υπομονής Ο Καναδός ράπερ κυκλοφόρησε ταυτόχρονα τρία άλμπουμ και μπορεί συνολικά να είναι hit or miss περίπτωση αλλά πιστοποιούν ότι ο Drake παραμένει στην κορυφή του rap game.

Η

απο τη μαρια παππα

40

LiFO

αντίδρασή μου όταν έμαθα ότι ο Drake δεν κυκλοφόρησε τελικά μόνο τον πολυαναμενόμενο «Χιονάνθρωπό» του αλλά και δύο ακόμη άλμπουμ, τα «Habibti» και «Maid of Honour», ήταν του στυλ: «Άντε πάλι, μπλέξαμε για ώρες». Συνολικά μιλάμε για 43 κομμάτια και πάνω από δυόμισι ώρες μουσικής. Ποιος μπορεί σήμερα να αφιερώσει τόσο χρόνο στη μουσική; Και όλα αυτά με την προϋπόθεση ότι σου αρέσει έστω κάπως ο Drake. Αν δεν σου αρέσει κιόλας, η ακρόαση μετατρέπεται σε κανονικό άθλο. Και αυτό το γράφει κάποιος που στο διάσημο beef μεταξύ του Drake και του Kendrick Lamar ήταν με την πλευρά του… DJ Akademiks. Προσωπικά, το καταδιασκέδαζα, διαβάζοντας αχόρταγα τις αναλύσεις του και τα ξεσπάσματά του, παρά με ό,τι έβγαινε από τις δυο αντίπαλες πλευρές. Δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι ο Akademiks, έπειτα από όλα αυτά, αποτελεί σήμερα ίσως την πιο ισχυρή φωνή στα χιπ χοπ media, βάζοντας κάτω σχεδόν κάθε παραδοσιακό μέσο και μεγαθήρια του είδους όπως ο Ebro ή ο Elliott Wilson. Ο τύπος έκανε κυριολεκτικά 8ωρα livestreams υπερασπιζόμενος με εμμονή τον αγαπημένο του ράπερ και, όσο κι αν δεν άρεσε αυτό στην πλειονότητα του κοινού,

ο «νικητής» για εκείνον σίγουρα δεν ήταν ο Kendrick Lamar. Η αλήθεια είναι, πάντως, πως αυτή η διαβόητη κόντρα, που για μήνες μονοπώλησε τη δημόσια συζήτηση γύρω από το ραπ, τελικά έκανε περισσότερο κακό παρά καλό συνολικά στην κουλτούρα – απλώς κανείς δεν δείχνει ακόμα πρόθυμος να το παραδεχτεί ανοιχτά. Πώς αλλιώς να εξηγήσει κανείς ότι πέρσι, για πρώτη φορά έπειτα από 35 χρόνια, δεν υπήρχε ούτε ένα ραπ κομμάτι στο Hot 100 του Billboard; Και δεν είναι μόνο αυτό. Τα τσαρτ μοιάζουν πλέον παγιδευμένα σε έναν ατελείωτο κύκλο ανακύκλωσης των ίδιων κουρασμένων φωνών και των ίδιων άνευρων, πρόχειρων τραγουδιών που αντιμετωπίζονται ως αναλώσιμο content αντί για πραγματική μουσική – για να είμαστε δίκαιοι, δεν συμβαίνει μόνο στο ραπ αυτό αλλά και στην ίδια την ποπ. Η μόνη πραγματική νικήτρια ήταν τελικά η κάντρι μουσική, αν θέλουμε να μιλήσουμε απόλυτα ειλικρινά. Την ώρα που το χιπ χοπ αναλωνόταν σε diss tracks, livestream δράμα και ατελείωτη τοξικότητα, η κάντρι συνέχιζε να κατακτά αθόρυβα τα charts – βλέπε την Ella Langley–, τα streaming και το mainstream κοινό, δείχνοντας πολύ πιο ζωντανή και πολιτισμικά διεισδυτική από ένα

Drake, όμως, φαίνεται πως είχε εντελώς διαφορετικά σχέδια με αυτή την τριπλέτα άλμπουμ. Αντί να παραδώσει ένα σφιχτοδεμένο comeback δίσκο, που θα έπειθε ακόμα και τους πιο δύσπιστους, προτίμησε να ρίξει τους πάντες σε ένα χάος από μουσική, ιδέες και fillers, λες και ήθελε περισσότερο να ξεφορτωθεί υλικό παρά να αποδείξει κάτι πραγματικά ουσιαστικό. Αρκετοί θεωρούν ότι ουσιαστικά πλέον βγάζει άλμπουμ για να τελειώσει το συμβόλαιό του με τη Universal, κάτι που ο ίδιος αφήνει να εννοηθεί και στους στίχους του. Αν ισχύει αυτό, τότε η τριπλή κυκλοφορία μοιάζει λιγότερο με καλλιτεχνικό statement και περισσότερο με μια σχεδόν παράλογη κίνηση ενός καλλιτέχνη που βρίσκεται σε μια μεταβατική φάση της καριέρας του. Το αφήνει να εννοηθεί, άλλωστε, και σε διάφορα σημεία του «Iceman», π.χ. στα «Janice STFU» και «Make them pay», όπου ραπάρει: «I’m better off independent, they should let him leave, yeah / ’Cause I just wanna be free». Στίχοι που ακούγονται λιγότερο ως φλεξάρισμα και περισσότερο ως δημιουργία ενός καλλιτέχνη που δείχνει κουρασμένος και απογοητευμένος από τη σχέση του με τη μουσική βιομηχανία και έτοιμος να ξαναπάρει τον έλεγχο της αφήγησής του. Παράλληλα, όσο παράδοξη και αν φαίνεται σε πρώτο επίπεδο, είναι μια κίνηση ισχύος, αν αναλογιστούμε ότι την προηγούμενη φορά που κάποιος επιχείρησε κάτι παρόμοιο ήταν ο Prince στα τέλη των ’80s. «Αλλά ακόμα κι εκείνος, που δεν είναι και ο πιο μετριόφρων άνθρωπος στον κόσμο, καταλάβαινε ότι το να βομβαρδίζεις το κοινό σου με τα πάντα ταυτόχρονα ισοδυναμεί με δοκιμασία της υπομονής του. Κι αν ο Drake του 2026 δεν είναι ο Prince του 1987, θυμίζει ίσως περισσότερο τον Prince λίγα χρόνια αργότερα, όταν κυκλοφορούσε επίτηδες κατώτερα άλμπουμ για να ξεφορτωθεί το συμβόλαιό του με τη δισκογραφική που αποκαλούσε “σκλαβιά”. Σε κάποια φάση, μάλιστα, είχε ζητήσει να κυκλοφορήσουν δύο άλμπουμ του την ίδια μέρα», παρατηρεί εύστοχα ο Alexis Petridis σε μια αρκετά αρνητική κριτική του για τα νέα άλμπουμ του Drake, μια κριτική που σε ορισμένα σημεία μοιάζει σχεδόν να έχει γραφτεί από άνθρωπο που βαρέθηκε τη ζωή του ακούγοντάς τα. Δεν συμφωνώ ακριβώς με όλα όσα γράφει, αλλά η αλήθεια είναι πως οι απόψεις γύρω από αυτή την τριπλή κυκλοφορία διίστανται. Εξαρτάται πραγματικά ποιο μέσο θα διαβάσεις ή ποιο πόντκαστ θα ακούσεις. Το «Pitchfork», που συχνά τον θάβει, έβαλε ένα 4.8 στο «Iceman», ένα 8.0 στο «Maid of Honour» και ένα 6.5 στο «Habibti». Στο «Rolling Stone», πάλι, νομίζω ότι τους άρεσαν όλα, αν και δεν μπήκα στον κόπο να τσεκάρω πιο προσεκτικά. Από την άλλη, ο Anthony Fantanο, στο κανάλι του, τραβάει τα μαλλιά που δεν έχει. Ας πάρουμε όμως κάθε άλμπουμ ξεχωριστά.

21.05.26

ΚΡΙΤΙΚΉ ICEMAN (18 ΚΟΜΜΆΤΙΑ, 1 ΏΡΑ ΚΑΙ 18 ΛΕΠΤΆ)

Το άλμπουμ όπου ο Drake ακούγεται πιο συγκεντρωμένος, πιο σκοτεινός και πιο προσωπικός. Η παραγωγή έχει έναν παγωμένο, σχεδόν industrial χαρακτήρα, με tracks όπως το εξαιρετικό «Ran to Atlanta» να θυμίζουν γιατί εξακολουθεί να είναι ένας από τους πιο χαρισματικούς hitmakers της γενιάς του. Το ενδιαφέρον είναι πως πίσω από τις κλασικές αλαζονικές ατάκες ακούγεται ένας καλλιτέχνης απομονωμένος και εμφανώς πληγωμένος από όσα συνέβησαν τα τελευταία δύο χρόνια. Στο «Iceman» συνεχίζει ουσιαστικά το «post-Kendrick paranoia mode», πετώντας αιχμές σχεδόν προς όλους όσους θεωρεί ότι τον πρόδωσαν ή δεν στάθηκαν στο πλευρό του όταν ξέσπασε η μεγάλη κόντρα. Με τον Future, πάντως, φαίνεται πως τα ξαναβρήκαν, κάτι που λειτουργεί ως μικρή υπενθύμιση ότι οι συμμαχίες στο σύγχρονο ραπ αλλάζουν συνεχώς, ανάλογα με τη συγκυρία. Το βασικό πρόβλημα του άλμπουμ είναι η τεράστια διάρκειά του. Αν ο Drake δεν είχε κάνει χώρο για μερικά εμφανώς filler κομμάτια, ίσως να μιλούσαμε όχι μόνο για την καλύτερη δουλειά της τριλογίας αλλά και για το πιο δυνατό προσωπικό του άλμπουμ εδώ και χρόνια. Δυστυχώς, δεν συμβαίνει κάτι τέτοιο. Και για όσους επιμένουν ότι έχει χάσει την επιρροή του ή αναρωτιούνται πόσο relevant παραμένει το 2026, αρκεί να δουν τι συνέβη με την παντελώς άγνωστη Αμερικανογιαπωνέζα ράπερ Molly Santana. Μετά τη συμμετοχή της στον δίσκο οι monthly listeners της στο Spotify εκτοξεύτηκαν μέσα σε μια νύχτα από μερικές χιλιάδες σε πάνω από 10 εκατομμύρια ακροατές – ένα reminder ότι, όσο κι αν αμφισβητείται, ο Drake εξακολουθεί να κινεί τη βιομηχανία σχεδόν μόνο με την παρουσία του. Προβλέπεται να κάνει περίπου 480.000-520.000 μονάδες την πρώτη εβδομάδα στις ΗΠΑ, ενώ ήδη έσπασε το ρεκόρ ημερήσιων Spotify streams για το 2026.

βλημα είναι πως το άλμπουμ δύσκολα προσφέρει κάτι πραγματικά νέο στη δισκογραφία του. Παρ’ όλα αυτά, κρύβει μικρές στιγμές ευαλωτότητας και συναισθηματικής ειλικρίνειας. Σίγουρα θα το εκτιμήσουν κυρίως οι πιο σκληροπυρηνικοί φαν του. Τουλάχιστον διαρκεί μισή ώρα και έχει καλύτερο εξώφυλλο από τα άλλα δύο!

MAID OF HONOUR (14 ΚΟΜΜΆΤΙΑ, 45 ΛΕΠΤΆ)

Με διαφορά ο κορυφαίος δίσκος από τους τρεις. Αν και άνισος, πάσχει κι αυτός από κάποια αρχείαστα fillers –κυρίως στη δεύτερη πλευρά–, αλλά τουλάχιστον είναι ο πιο ανάλαφρος Drake που έχουμε ακούσει εδώ και καιρό και ο πιο πειραματικός. Το «Maid of Honour» είναι μακράν το πιο club-oriented πρότζεκτ της τριάδας. Ο Drake συνεχίζει τη house/dance κατεύθυνση που είχε πάρει με το «Honestly, Nevermind», μόνο που εδώ ανακατεύει ακόμα περισσότερα μουσικά είδη και επιρροές. Από κομμάτι σε κομμάτι ακούς UK house, electro, dancehall στοιχεία, electrofunk αναφορές και samples να ξεπηδούν κυριολεκτικά παντού, δίνοντας στο άλμπουμ μια διαφορετική, πιο παιχνιδιάρικη ενέργεια. Πολλά θα γραφτούν σίγουρα για το απίστευτο «Cheetah Print» στο οποίο συμμετέχει η Sexyy Red. Μπορεί αρκετοί να ξενερώσουν επειδή ο Drake κάνει ουσιαστικά interpolation από το τεράστιο hit «(It Goes Like) Nanana» της Peggy Gou, αλλά ελάχιστοι φαίνεται να αντιλαμβάνονται ότι στην πραγματικότητα πρόκειται για έναν ξεκάθαρο φόρο τιμής στο electro-funk και σε γκρουπ των ’80s όπως οι Mantronix. «Ό,τι κι αν γράψουν ή όσο κι αν το αναλύσουν διάφοροι, δεν έχουν ιδέα ότι έφτιαξε ένα άλμπουμ σαν αυτό που τον έμαθε μουσική». Ξεχωρίζει επίσης το «BBW» με distorted synths και μια σχεδόν παρανοϊκή club αισθητική. Και για να το πω κι αλλιώς, ένα τέτοιο άλμπουμ δεν θα μπορούσε να το κάνει ποτέ ο Kendrick Lamar. Όχι επειδή δεν είναι σπουδαίος καλλιτέχνης αλλά επειδή ο Drake έχει αποδείξει στη διάρκεια της καριέρας του ότι δεν παίρνει και τον εαυτό του πολύ στα σοβαρά. Συνολικά, και τα τρία άλμπουμ μαζί αναμένεται να κινηθούν περίπου στις 705.000785.000 μονάδες την πρώτη εβδομάδα κυκλοφορίας τους. Και μπορεί να λείπει ξεκάθαρα η αίσθηση ισορροπίας –μοιάζουν συχνά χαοτικά, υπερφορτωμένα και γεμάτα αντιφάσεις–, αλλά ίσως αυτό να μην έχει και τόση σημασία. Ο Drake ποτέ δεν ήταν καλλιτέχνης της πειθαρχίας ή της αυστηρής συνοχής. Ενσάρκωνε πάντοτε απόλυτα την υπερβολή και την αίσθηση ότι βρίσκεσαι διαρκώς μέσα σε ένα ατελείωτο feed συναισθημάτων, memes, trends και υπέρμετρου ego. Kάπως έτσι λειτουργεί τελικά και αυτή η τριλογία.

Ο Drake ποτέ δεν ήταν καλλιτέχνης της πειθαρχίας ή της αυστηρής συνοχής. Ενσάρκωνε πάντοτε απόλυτα την υπερβολή και την αίσθηση ότι βρίσκεσαι διαρκώς μέσα σε ένα ατελείωτο feed συναισθημάτων, memes, trends και υπέρμετρου ego.

HABIBTI

(11 ΚΟΜΜΆΤΙΑ, 36 ΛΕΠΤΆ)

Στην αρχή το «Habibti» σου δίνει την εντύπωση ότι μάλλον θα είναι το πιο αδύναμο από τα τρία άλμπουμ, αλλά τελικά δεν είναι τόσο κακό όσο φαίνεται. Δεν υπάρχει, βέβαια, εδώ κάτι που να μην έχουμε ξανακούσει από τον Drake. Είναι κυρίως μια επιστροφή στον παλιό, emo, R&B εαυτό του, μόνο που σχεδόν όλα ακούγονται είτε σαν επανάληψη παλιότερων ιδεών είτε σαν μισοτελειωμένα drafts. Οι θεματικές είναι οι γνώριμες: μοναξιά, προδοσία, τοξικές σχέσεις, γυναίκες, πλούτος που αδυνατεί να γεμίσει το εσωτερικό κενό. Κλαίει και μονολογεί. Το πρό-

LiFO 21.05.26

41

g ood Li F O GAME ΝIGHTS T HE

7 απρόβλεπτοι τρόποι για να περάσεις αξέχαστα με την παρέα σου. ΑΠΌ ΤΗ ΜΙΝΑ ΚΑΛΟΓΕΡΑ

Μερικές φορές, μια έξοδος με την παρέα μπορεί να μην είναι σε μπαρ ή εστιατόριο αλλά σε ένα μέρος όπου τον πρώτο λόγο έχουν το παιχνίδι, η σύνδεση και ο φιλικός ανταγωνισμός. Η πόλη γεμίζει μέρη που δίνουν την ευκαιρία στην παρέα να γίνει ομάδα, παρασύροντάς τη στη δράση. Μπαίνεις σε ρόλους, λύνεις γρίφους, συνεργάζεσαι, ανταγωνίζεσαι, γελάς και για λίγες ώρες συμμετέχεις σε κάτι που μοιάζει περισσότερο με live challenge. Γενικά, βγαίνεις για λίγο από το brainrot του ατελείωτου doom scrolling και των ομαδικών τσατ και έρχεσαι σε επαφή με την παιδική σου πλευρά.

MIND

THE

STEP

Από το «The floor is lava» και μοναδικές εμπειρίες που σε βάζουν κυριολεκτικά μέσα στο παιχνίδι μέχρι escape rooms άλλου επιπέδου, στην Αθήνα βρίσκεις πια διαφορετικά διαδραστικά concepts που θυμίζουν τηλεοπτικά σόου. Και κάπου εκεί μπορεί να καταλήξεις να παίζεις «Ρουκ Ζουκ» με την παρέα σου χωρίς κάμερες και κοινό, αλλά με όλη την ένταση, τις φωνές και τον χαμό που χρειάζεται μια πραγματικά fun βραδιά.

42

LiFO

21.05.26

898 Αν έχεις βρεθεί έστω και μία φορά να φωνάζεις απαντήσεις στην τηλεόραση βλέποντας «Ρουκ Ζουκ», τότε ξέρεις ήδη το vibe. Η διαφορά εδώ είναι ότι δεν κάθεσαι στον καναπέ αλλά μπαίνεις κανονικά στο παιχνίδι. Το «ΡουΞ ΖουΞ» είναι ένα ομαδικό, ανταγωνιστικό παιχνίδι, που μεταφέρει όλη την ένταση, το γέλιο και το χάος των γνωστών τηλεπαιχνιδιών σε μια live εμπειρία χωρίς κάμερες και χωρίς άγχος. Η παρέα χωρίζεται σε δύο ομάδες και συμμετέχει σε μια σειρά από games εμπνευσμένα από τα πιο iconic τηλεοπτικά παιχνίδια, σε μια πιο fun, 18+ εκδοχή που βασίζεται στη γρήγορη σκέψη, στις αυθόρμητες αντιδράσεις και, κυρίως, στο ασταμάτητο γέλιο. Η εμπειρία απευθύνεται κυρίως σε μεγάλες παρέες, καθώς χρειάζεται ομάδες των 7-8 ή των 16-18 ατόμων. Υπάρχει η δυνατότητα προσαρμογής και για μικρότερες ηλικίες. Το session διαρκεί περίπου τρεις ώρες και στην τιμή συμμετοχής περιλαμβάνονται δωρεάν πίτσα και μπίρα, κάτι που κάνει την εμπειρία να μοιάζει πιο πολύ με μια πλήρη βραδινή έξοδο παρά με απλό παιχνίδι. Το concept χωρίζεται σε δύο μέρη, καθένα από τα οποία έχει διαφορετικά παιχνίδια και challenges. Και το καλύτερο; Είναι πλήρως replayable. Μπορείς να επιστρέψεις με την ίδια ή διαφορετική παρέα όσες φορές θέλεις, και το game να μην είναι ακριβώς το ίδιο, αφού έχει μεγάλη ποικιλία. Περισσότερες πληροφορίες στο Tvfungames.gr ή στο 6974 329535

Mind The Step: Προσοχή, το πάτωμα καίει! Υπάρχει μια νέα μανία στα διαδραστικά παιχνίδια. Το ορίτζιναλ κόνσεπτ συμπυκνώνεται σε μια φράση-προειδοποίηση: «The floor is lava». Πρόκειται για μια πίστα η οποία είναι χωρισμένη σε κουτάκια που αναβοσβήνουν δείχνοντας ένα μονοπάτι που αν το ακολουθήσεις, μένεις στο παιχνίδι. Οι παίκτες κινούνται σε έναν ειδικά διαμορφωμένο χώρο, κάνοντας άλματα και συνεργασίες για να «επιβιώσουν». Το τέλειο με αυτό το παιχνίδι είναι ότι μπορείς να το ζήσεις όπως θέλεις: χαλαρά, πιο ανταγωνιστικά, ή ακόμα και ως μια εναλλακτική μορφή άσκησης. Απαιτεί συνεχή κίνηση, άλματα και γρήγορα αντανακλαστικά, λειτουργώντας ουσιαστικά ως cardio προπόνηση, αλλά χωρίς να το καταλαβαίνεις, γιατί η ροή του σε απορροφά. Περισσότερες πληροφορίες στο mindthestep.gr

Game Νights: Όχι μόνο για φωτεινούς παντογνώστες Τα game nights της Αθήνας έχουν γίνει μια νέα, διασκεδαστική εμπειρία που συνδυάζει γνώση, παρέα και παιχνίδι. Από τα πιο δημοφιλή είναι αυτό της ομάδας «Η γεωγραφία είναι πολύ κουλ», που έχει εξελιχθεί σε ένα από τα πιο επιτυχημένα ζωντανά quiz nights με θεματολογία γύρω από τη γεωγραφία, τη μουσική και τις γενικές γνώσεις, με άπειρο κέφι. Περισσότερες πληροφορίες στο @geografitness Το Bado Trivial της ομάδας του Μαθιού και της Κατερίνας Μπαδογιάννη και του Οδυσσέα Μάμαλη, που οργανώνουν βραδιές trivia με γύρους ερωτήσεων και έντονο το ανταγωνιστικό στοιχείο, έχει δώσει στην πόλη μια νέα εναλλακτική πρόταση. Σε κάθε κουίζ υπάρχει μια ολοκληρωμένη θεματική ιστορία, η οποία ξεδιπλώνεται μέσα από βίντεο και αφήγηση, περιλαμβάνοντας και οπτικοακουστικές ερωτήσεις που ενισχύουν την εμπειρία του παιχνιδιού. Στο τέλος κάθε βραδιάς υπάρχει πάντα ένα διαδραστικό παιχνίδι, προσαρμοσμένο στην εκάστοτε ιστορία, που δίνει μια νέα διάσταση στην όλη εμπειρία. Περισσότερες πληροφορίες στο @_bado_trivial_ Στην ίδια σκηνή ανήκουν και οι Quiz Masters Athens. Ο Μιτς και ο Ηλίας, μαζί με τον Καρλίτο και την Ειρήνη, διοργανώνουν κουίζ είκοσι πέντε ερωτήσεων (ένα κυρίως μέρος είκοσι ερωτήσεων κι ένα grand finale πέντε ερωτήσεων) με θεματολογία από κάθε πιθανή και απίθανη κατηγορία γνώσεων. Οι ερωτήσεις είναι κυρίως οπτικοακουστικές και πολύ συχνά interactive, και αποδίδονται ευφάνταστα στις οθόνες. Τα κουίζ εμπλουτί-

ΈΧ Ε Ι Σ

Γ Ο Ύ ΣΤΟ

-

ζονται με DJ sets, δημιουργώντας ταυτόχρονα ένα πάρτι. Οι διαγωνιζόμενοι οργανώνονται σε ομάδες (συνήθως μέχρι 6 άτομα) και συμμετέχουν με τον παραδοσιακό pub quiz τρόπο: χαρτί και στιλό. Τους βρίσκεις σταθερά κάθε Πέμπτη και Κυριακή στον Νέο Κόσμο (Barazz, Θεοδωρήτου Βρεσθένης 61) και στον Άλιμο (O’ Canto Gastro Pub, Αριστοτέλους 31) αντίστοιχα και πολύ συχνά κάνουν έκτακτες εμφανίσεις σε αλλά σημεία της πόλης, ενώ αναλαμβάνουν και εταιρικά events, ακόμα και σπιτικά κουίζ γενεθλίων.

φωτο: ιρις μολυβδα νικολαΐδου

ΡουΞ ΖουΞ IRL: Το τηλεπαιχνίδι που παίζεις εσύ με την παρέα σου

Περισσότερες πληροφορίες στο @thequizmastersathens

Κυνήγι Θησαυρού: Εξερεύνηση, γρίφοι και παιχνίδι στην πόλη Το κυνήγι του κρυμμένου θησαυρού μπορεί να οργανωθεί σε πολλές περιοχές του κέντρου της πόλης, όπως η Πλάκα, το Μοναστηράκι, το Θησείο και γύρω από την Ακρόπολη, όπου ο συνδυασμός ιστορικών μνημείων και στενών δρόμων κάνει το σποτ ιδανικό για εξερεύνηση. Εταιρείες διοργάνωσης εμπειριών και team building στήνουν το κυνήγι σε ευρύτερες διαδρομές, προσαρμόζοντας τους γρίφους στο κοινό και στον σκοπό της δράσης. Μπορείς να κλείσεις συμμετοχή σε οργανωμένα κυνήγια θησαυρού μέσω site όπως το The Acropolis Treasure Hunt και το CityHunters. Περισσότερες πληροφορίες στα theacropolistreasurehunt. com, cityhunters.com

Ghost House Karaoke: Μην το πεις, τραγούδησέ το! Το καραόκε είναι από τα λίγα πράγματα που όσο πιο κακός είσαι τόσο πιο καλό είναι το αποτέλεσμα, βγάζοντάς σε από το mindset του «αν κάνεις κάτι σωστά». Στην Αθήνα το έχω συνδέσει πολύ με το Ghost House Karaoke, που έχει ωραία και ταυτόχρονα παιχνιδιάρικη ενέργεια, σαν να σου λέει ότι εδώ μπορείς να εκτεθείς χωρίς δεύτερη σκέψη. Ο σκοπός δεν είναι να αποδώσεις το τραγούδι αλλά να αφεθείς για λίγα λεπτά και να γίνεις κομμάτι μιας παρέας που δημιουργείται εκείνη τη στιγμή. Λεπενιώτου 17

Paradox Project: Ένα ολόκληρο σπίτι γίνεται escape room Στην Αθήνα υπάρχουν πολλά escape rooms, αλλά ελάχιστα ξεφεύγουν πραγματικά από το συνηθισμένο. Το Paradox Project στην Καλλιθέα (ένα νεοκλασικό σπίτι 120 τ.μ.) δεν είναι μία ακόμη επιλογή. Είναι μια σειρά από τρία ολοκληρωμένα escape houses που λειτουργούν ως κινηματογραφικά σύμπαντα μέσα σε πραγματικά κτίρια, με ιστορίες που ξεδιπλώνονται για ώρες και όχι για λεπτά. Από την εμβληματική Έπαυλη και το πολυβραβευμένο Βιβλιοπωλείον (μια εμπειρία που ανανέωσε τα όρια του genre με διάρκεια τρεις και βάλε ώρες και διεθνείς διακρίσεις) μέχρι το σκοτεινό και ατμοσφαιρικό Ωδείον (περίπου τρεις ώρες έντασης σε ένα πραγματικό παλιό ωδείο), κάθε παιχνίδι είναι μια πλήρης αφήγηση, όχι απλώς ένα δωμάτιο με γρίφους. Εδώ δεν πας για ένα «γρήγορο escape». Πας για εμπειρία: μεγάλης διάρκειας, υψηλής παραγωγής, με χώρους που δεν μοιάζουν με κατασκευή αλλά με πραγματικά εγκαταλελειμμένα μέρη που κρύβουν ιστορίες. Χαροκόπου 93, Καλλιθέα

PLAyCE: Παίξε επιτραπέζια σαν να μην υπάρχει αύριο Υπάρχουν κάποιοι χώροι στην Αθήνα που συνδυάζουν τα επιτραπέζια με τη δυνατότητα να καθίσεις με την παρέα σου, να φας και να πιεις, αφού υπάρχει μενού φαγητού, ροφημάτων και κοκτέιλ. Ο χώρος είναι σχεδιασμένος ώστε να παίζεις επιτραπέζια επιτόπου, σε ένα χαλαρό και κοινωνικό περιβάλλον. Αν εσύ και η παρέα σου δεν ξέρετε τι να διαλέξετε, υπάρχουν «παιχνιδογνώστες» που σε βοηθούν να βρεις το κατάλληλο παιχνίδι ανάλογα με το μέγεθος της παρέας και τη διάθεσή σας, ώστε η εμπειρία να ταιριάζει στο vibe της στιγμής. Βασίλη Λογοθετίδη 14, Πανόρμου/ Μάκρης 6, Αιγάλεω/ Αγίου Μάρκου 16, Μοναστηράκι (shop)

ΙΣΤΟΡΙΕΣ

ΑΠΟ

ΤΑ

LIDL

LiFO 21.05.26

43

good LiFO THE

ΕΧΕΙΣ Γ Ο Υ Σ Τ Ο Αναστασία Μπουρούση G A L L E R Y A S S I S T ANT

Πες μας λίγα πράγματα για σένα. Είμαι η Αναστασία Μπουρούση. Ασχολούμαι με την τέχνη και αυτή την περίοδο δουλεύω σε γκαλερί, ενώ παράλληλα παίζω ποδόσφαιρο και προσπαθώ όσο μπορώ να είμαι δημιουργική, με ό,τι μέσο μου δίνεται. Πώς διαλέγεις τα ρούχα σου; Πολύ εύκολα. Έχω ένα συγκεκριμένο rotation από χρώματα και γραμμές που νιώθω ότι ταιριάζουν στον χαρακτήρα μου και με κάνουν να αισθάνομαι άνετα. Κάπως έτσι έχω καταλήξει να είμαι αυτό που λέμε uniform dresser. Αυτό που φοράς τώρα σε τι mood σε βάζει; Βreezy chic και sporty spice. Κυρίως όμως με κάνει να νιώθω άνετα και λειτουργική. Αν μπορούσες να αλλάξεις τη δική σου ντουλάπα με κάποιου άλλου, ποιο πρόσωπο θα διάλεγες; Τη μαμά μου στα ’90s. Τι έχεις στις τσέπες σου; Τρομερό που νόμιζες ότι έχω τσέπες. Τι φοράς και πόσο κοστίζει; Αdidas shorts (€40), ένα πουκάμισο-κειμήλιο από τη γιαγιά μου, μια μπλούζα UFA Champions League (€20), Dr. Martens Adrian Tassel loafers (€195), Daido Moriyama tote (€15), καπέλο Choma x Becazzes FC (€20) και Adidas F50 από το παιδικό (€70). Πού πας τώρα; Για ένα χαλαρό spritz και μετά προπόνηση.

ΑΠΟ ΤΗ ΜΙΝΑ ΚΑΛΟΓΕΡΑ ΦΩΤΟ: ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΛΑΣΚΑΡΙΔΟΥ

@anastasiabouroussi

44

LiFO

21.05.26

Η ΕΠΟΧΉ ΠΟΥ ΑΝΟΊΓΟΥΝ ΤΑ ΣΠΊΤΙΑ

THE

good LiFO

Όταν το μπαλκόνι γίνεται πάλι το πιο ωραίο «δωμάτιο» του σπιτιού.

Η

Άννα και ο Μάρκος κατάλαβαν ότι ο Μάιος έχει μπει για τα καλά από κάτι εντελώς ασήμαντο. Και δεν ήταν η ζέστη, που φτάνει πάντα στην Αθήνα απότομα, κάνοντας τη δική της εντυπωσιακή εμφάνιση. Η συνειδητοποίηση ήρθε ένα απόγευμα στα Lidl της περιοχής, λίγο πριν κλείσουν οι πόρτες του ψυγείου με τα παγωμένα αναψυκτικά. Η επίσκεψη είχε στόχο εκείνα τα «δυο-τρία πράγματα» που έχει πάντα ανάγκη ένα νοικοκυριό. Και όπως συμβαίνει συνήθως, αντί για αυτό το σύντομο session για τον ανεφοδιασμό των βασικών, το ζευγάρι κατέληξε να σπρώχνει παρέα ένα μεγάλο καρότσι. Ο Μάρκος έπιασε πρώτος μια συσκευασία με παγωτό. Το πρώτο οικογενειακό. «Για να υπάρχει», είπε, λες και χρειαζόταν εξήγηση. Η Άννα πέταξε μέσα στο καρότσι ντοματίνια, φρέσκο βασιλικό και μια burrata χωρίς να το πολυσκεφτεί. Έπειτα εμφανίστηκαν οι φράουλες. Κατακόκκινες και ζουμερές. Μια παγωμένη λεμονάδα. Ένα μικρό καρπούζι –από τα πρώτα και πετυχημένα–, αν και κανείς από τους δύο δεν είχε φτάσει ακόμη στον συλλογισμό αυτόν, του πρόωρου καλοκαιριού. Όταν έφτασαν στο ταμείο, η Άννα κοίταξε το καλάθι και γέλασε αυθόρμητα. «Πάμε κάπου διακοπές;» Ο Μάρκος σήκωσε αυθόρμητα τους ώμους. Κάπως έτσι γίνεται πάντα με τον μαγιάτικο ήλιο. Μπορεί να μην έχει τη θεατρικότητα του πρώτου μπάνιου ή την επίσημη αίσθηση των διακοπών, αλλά φέρνει το καλοκαίρι σε απόσταση αναπνοής. Ένα «μπιπ» μακριά. Κι ας είναι αυτό από τη Lidl plus κάρτα στην προκειμένη. Τις επόμενες μέρες, το σπίτι αρχίζει να αλλάζει ρυθμό. Το μπαλκόνι ξαναβρίσκει λόγο ύπαρξης. Η μπαλκονόπορτα μένει ανοιχτή περισσότερη ώρα. Τα βράδια μπαίνει ένα ελαφρύ αεράκι μαζί με τους συνηθισμένους ήχους από τα άλλα διαμερίσματα. Πιάτα που ακουμπούν σε τραπέζια, γέλια, μια τηλεόραση με την ένταση στα όριά της. Η Άννα ποτίζει τον βασιλικό κάθε πρωί προτού φύγει για τη δουλειά, παίζοντας λίγο με τις πιθανότητες διατήρησης της ζωντάνιας του. Νιώθει κάπως ότι κι αυτός «διψάει». Ο Μάρκος

τρώει τις φράουλες όρθιος πάνω από τον νεροχύτη, τελειώνοντας μονομιάς σχεδόν τις μισές. Τα βράδια γυρνούν σπίτι κουρασμένοι και, αντί να στρώσουν κανονικά τραπέζι, βγάζουν στο μπαλκόνι ένα ξύλο κοπής, λίγο ψωμί και ό,τι υπάρχει ήδη στο ψυγείο. Βγαίνουν για φαγητό… έξω. Όχι έξω από το σπίτι. Έξω από τους τοίχους του. Ο Μάιος στην πόλη έχει αυτή την περίεργη ιδιότητα. Ξαφνικά όλοι θυμούνται ότι έχουν μπαλκόνια και η φάση μετατρέπεται για λίγο σε κάτι που θυμίζει τις ζωντανές σισιλιάνικες γειτονιές. Οι γείτονες από απέναντι αρχίζουν να κάνουν και εκείνοι τις εμφανίσεις τους. Και η πόλη ξαφνικά ακούγεται λίγο πιο ανθρώπινη. Ένα βράδυ Παρασκευής, ο Μάρκος γυρίζει σπίτι από τα Lidl με ψώνια για το Σαββατοκύριακο. Από εκείνα τα πιο ανοιξιάτικα καλάθια του Μαΐου, γεμάτα μικρές αγορές που δεν μοιάζουν εντελώς απαραίτητες. Αλλά μπορεί και να είναι. Εντός, υπάρχουν όλα όσα λιγουρεύτηκε, αλλά και αυτά που κάπως ονειρεύτηκε για το Σ/Κ τους. Φρούτα, παγωτά ξυλάκια, τσιπς για το μπαλκόνι και εκείνο το ελαιόλαδο που «είχε πέσει πάλι η τιμή του» και άξιζε να το πάρει σήμερα. Η Άννα κοιτάζει τη σακούλα και γελάει. «Μοιάζει σαν να ετοιμάζεις τριήμερο». Και η αλήθεια είναι πως αυτό ακριβώς νιώθει κι ο Μάρκος. Μια άτυπη έναρξη καλοκαιριού. Ανοίγει την μπαλκονόπορτα σχεδόν μηχανικά. Από το διπλανό διαμέρισμα έρχεται η μυρωδιά από κάτι που ψήνεται στον φούρνο. «Κάθε χρόνο το ξεχνάω αυτό», λέει. «Ποιο;» τον ρωτά η Άννα. «Το πόσο αλλάζει η γειτονιά όταν αρχίζουμε να μένουμε λίγο παραπάνω έξω. Αλλά και το πόσο πεινάω όταν μαγειρεύει ο Πάρης από δίπλα». Η Άννα γελάει και αρχίζει να αδειάζει τη σακούλα στον πάγκο. Σε λίγο βρίσκονται και οι δύο στο μπαλκόνι, τρώγοντας κάτι απροσδόκητα νόστιμο. Και κάπως έτσι ξεκινά συνήθως το καλοκαίρι στην πόλη. Κάθε χρόνο, κάπου μέσα στον Μάιο, τα σπίτια ανοίγουν ξανά. Προς τα έξω, προς τους άλλους, προς εκείνες τις μικρές στιγμές που δεν μοιάζουν σημαντικές όταν συμβαίνουν. Σαν τα πρώτα βράδια που κάθεσαι λίγο παραπάνω έξω. Κι ας είναι αυτό το έξω απλώς στο σπίτι σου. Σαν να βγαίνουμε… μέσα. Και είναι οκ. Και πολύ μάλιστα.

LiFO 21.05.26

45

starfax

ΔΙΔΥΜΟΣ [21.5/21.6] Το τετράγωνο του Άρη

25 - 3 1 μ αΐου 20 26

ζητήματα που σχετίζονται με κοινούς πόρους θα σας απασχολήσουν στις 26/5 που πραγματοποιείται το τετράγωνο του Ήλιου με τον Πλούτωνα, το οποίο μπορεί να πυροδοτήσει την ανάγκη για έλεγχο. Προσπαθήστε να επιλύσετε τα προβλήματα με ψυχραιμία ώστε να μη χάσετε το δίκιο σας. Μια άλλη δοκιμασία μπορεί να προκύψει στις 28/5 ή 29/5, καθώς η Αφροδίτη, κυβερνήτης σας, θα είναι επίσης σε τετράγωνο με τον Κρόνο, που είναι υπεύθυνος για τα ζητήματα της δημόσιας και συναισθηματικής σας ζωής. Το να κάνετε πράγματα ακολουθώντας τις επιθυμίες σας είναι καλό, αλλά όσο ασχολείστε με αυτό, φροντίστε να εκφράσετε την εκτίμησή σας στους ανθρώπους που σας ενδιαφέρουν. Ευτυχώς, η έκφραση του εαυτού σας δεν θα είναι πρόβλημα στις 31/5, καθώς η Πανσέληνος στον Τοξότη ενεργοποιεί τον τομέα της διανόησης και της επικοινωνίας σας. Ιδανική στιγμή για να εξερευνήσετε κάτι νέο ή διαφορετικό.

ΚΑΡΚΙΝΟΣ [22.6/22.7] Οικονομικά ζητή-

ΣΚΟΡΠΙΟΣ [23.10/22.11] Αυτή την εβδο-

ματα που σχετίζονται με κοινούς πόρους έρχονται στο προσκήνιο στις 26/5 που πραγματοποιείται το τετράγωνο του Άρη με τον Πλούτωνα και η κοινωνική σας ζωή μπορεί να είναι μέρος του προβλήματος. Ενδεχομένως να προκύψουν οικονομικά προβλήματα. Ομοίως, η σύγκρουση της Αφροδίτης στο ζώδιό σας με τον Κρόνο στο δημόσιο πεδίο σας στις 28/5 και 29/5 μπορεί να προκαλέσει μια σειρά από επικρίσεις για την ερωτική σας ζωή ή την καριέρα σας. Η αυτοπεποίθησή σας μπορεί επίσης να πληγεί. Η σύνδεση με έναν σοφό φίλο θα σας βοηθήσει να χαλαρώσετε. Στις 31/5, η υψηλή ενέργεια της Πανσελήνου στον Τοξότη μπορεί να είναι αναζωογονητική ή ενοχλητική, ανάλογα με το πώς χειρίζεστε την ένταση. Η φροντίδα του εαυτού σας θα πρέπει να βρίσκεται στην κορυφή της λίστας προτεραιοτήτων σας.

μάδα υπάρχει μια προειδοποίηση να κρατήσετε τα χρήματά σας εξαιτίας του τετραγώνου του Άρη στον Ταύρο και του Πλούτωνα στον Υδροχόο στις 26/5. Αυτό θα μπορούσε να υποδηλώνει μια απώλεια, γι’ αυτό να είστε προσεκτικοί με τα χρήματά σας. Η αυτοπεποίθησή σας για το μέλλον μιας σχέσης μπορεί να πληγεί στις 28/5 ή 29/5, καθώς η Αφροδίτη συγκρούεται με τον περιοριστικό Κρόνο. Προσπαθήστε να δείτε πέρα από ζητήματα που τυχόν προκύπτουν, εστιάζοντας στην ευρύτερη εικόνα της σχέσης. Μια καλή ημερομηνία για να πάρετε μια σαφή απόφαση σχετικά με τα χρήματα είναι στις 31/5, που γίνεται μια Πανσέληνος η οποία τέμνει τον οικονομικό άξονα του ωροσκοπίου σας. Χρησιμοποιήστε τη διαύγεια και το φως της Σελήνης για να εμπιστευτείτε τη διαίσθησή σας στη λήψη απόφασης που σχετίζεται με τα χρήματα.

ΛΕΩΝ [23.7/23.8] Σχέσεις με εργοδότες, πρό-

ΤΟΞΟΤΗΣ [23.11/21.12] Η πιο δύσκολη μέρα της εβδομάδας είναι στις 26/5, καθώς πραγματοποιείται το τετράγωνο του Άρη με τον Πλούτωνα στον Υδροχόο, στον τομέα της επικοινωνίας σας, που συνδέεται με τις μεταφορές και τις συνδέσεις. Μπορεί να προκύψουν προβλήματα σε ένα επαγγελματικό ραντεβού ή επειδή θα ακυρωθεί ένα ταξίδι. Να είστε προσεκτικοί με αυτά που λέτε ή αυτά στα οποία δεσμεύεστε και μη μιλάτε με θυμό. Αργότερα, ένα έντονο τετράγωνο Αφροδίτης - Κρόνου στις 28/5 και 29/5 μπορεί να περιορίσει τη διασκέδαση. Θα μπορούσε επίσης να ενεργοποιήσει την επικριτική σας πλευρά. Η σύνδεση με έναν φίλο που σας καταλαβαίνει πιθανότατα θα ήταν η καλύτερη επιλογή. Από την άλλη πλευρά, περιμένετε να είστε το επίκεντρο της προσοχής με την Πανσέληνο στο ζώδιό σας στις 31/5. Όλοι, ειδικά εσείς, θα περάσετε καλά!

ΠΑΡΘΕΝΟΣ [24.8/22.9] Το τετράγωνο του

εικονογραφηση: bianka

46

LiFO

Άρη με τον Πλούτωνα στην αρχή της εβδομάδας μπορεί να πυροδοτήσει μια εσωτερική σύγκρουση μεταξύ των φιλοδοξιών σας και των βημάτων που πρέπει να κάνετε για να πραγματοποιήσετε τα επιθυμητά αποτελέσματα. Η πίστη στον εαυτό σας και στα όνειρά σας θα σας βοηθήσει να προχωρήσετε. Αργότερα, ένα τετράγωνο Αφροδίτης - Κρόνου στις 28/5 και 29/5 μπορεί να αποκαλύψει έναν περιορισμό. Τώρα είναι η ώρα να αφήσετε πίσω σας

νο με τον κυβερνήτη σας, Κρόνο, στον τομέα της συνεργασίας και της οικογένειας. Αν χρειάζεται να πάρετε μια απόφαση σχετικά με την εργασία ή την υγεία, η Πανσέληνος στις 31/5 στον Τοξότη θα μπορούσε να φέρει σαφήνεια. Ακούστε τι σας λέει η διαίσθησή σας.

ΥΔΡΟΧΟΟΣ [20.1/19.2] Ο πλανήτης της δράσης, Άρης, στον Ταύρο συγκρούεται με τον Πλούτωνα στο ζώδιό σας στις 26/5. Αυτός ο συνδυασμός μερικές φορές συμπίπτει με μια σύγκρουση ή διαφωνία. Δεν είναι η καλύτερη ημερομηνία για να κανονίσετε μια οικογενειακή συγκέντρωση ή να επιδιώξετε οποιαδήποτε μορφή συμφιλίωσης. Το τετράγωνο της Αφροδίτης με τον Κρόνο στις 28/5 και 29/5 μπορεί να πυροδοτήσει την ανάγκη να αναλάβετε την ευθύνη για κάτι που δεν σας αφορά. Αυτή μπορεί να είναι μια περαστική ιδέα ή κάτι βαθύτερο. Η δεύτερη Πανσέληνος του μήνα είναι μια Μπλε Σελήνη στον Τοξότη στις 31/5 και καθώς τέμνει τον κοινωνικό άξονα του ωροσκοπίου σας θα είναι εξαιρετική στιγμή για να κάνετε παρέα με καλούς φίλους και να περάσετε χρόνο με αυτούς που αγαπάτε ή να συμμετάσχετε σε μια ομάδα.

ΖΥΓΟΣ [23.9/22.10] Ερωτικά και οικονομικά

με τον ισχυρό Πλούτωνα στην αρχή της εβδομάδας θα μπορούσε να αποκαλύψει ένα συναίσθημα που χρειάζεστε να θεραπεύσετε ή να απελευθερώσετε. Η ενδοσκόπηση θα σας παρείχε πολύτιμες πληροφορίες. Αργότερα, ένα έντονο τετράγωνο Αφροδίτης - Κρόνου στον τομέα της φιλίας σας στις 28/5 και 29/5 μπορεί να προκαλέσει ένα αίσθημα απομόνωσης. Στην πραγματικότητα, αυτή είναι μια καλή στιγμή να αναλογιστείτε τις σχέσεις σας ή/και να απευθυνθείτε σε έναν στενό φίλο για μια συζήτηση από καρδιάς. Μιλώντας για συνδέσεις, στις 31/5 έχουμε μια Μπλε Σελήνη, που σημαίνει μια δεύτερη Πανσέληνο μέσα σε έναν μήνα που πραγματοποιείται στον Τοξότη. Αυτή η Πανσέληνος θα έχει ανάμεικτες προοπτικές, αλλά θα λειτουργήσει κυρίως υπέρ σας. Ίσως να υποδηλώνει την κορύφωση μιας ευκαιρίας ή ενός ζητήματος που αφορά τον σύντροφο ή τον συνεργάτη σας.

σωπα εξουσίας ή ηλικιωμένους χρήζουν προσοχής. Το τετράγωνο του Άρη με τον Πλούτωνα στην αρχή της εβδομάδας αφορά άλλους ανθρώπους στη ζωή σας και το πώς οι πράξεις τους επηρεάζουν την πορεία σας. Ενδεχομένως να συνειδητοποιήσετε ότι ήρθε η ώρα να απομακρυνθείτε από μια τοξική κατάσταση, όσο δύσκολη κι αν είναι αυτή. Να προσέχετε για τυχόν εχθρούς ή ανταγωνιστές. Αργότερα, ένα απαιτητικό τετράγωνο Αφροδίτης - Κρόνου στις 28/5 και 29/5 θα μπορούσε να αποκαλύψει έναν αυτοεπιβαλλόμενο περιορισμό σε συναισθηματικά ζητήματα. Από την άλλη πλευρά, τυχόν περιορισμοί που έχετε πιθανότατα θα εξαφανιστούν αυτό το Σαββατοκύριακο, καθώς η Πανσέληνος στον Τοξότη πυροδοτεί τον διασκεδαστικό πέμπτο οίκο σας, τον τομέα του ρομαντισμού, της αναψυχής και της δημιουργικότητας. Το παν είναι να αφήσετε την καρδιά σας να πάρει το προβάδισμα.

α πό τη μ αρ ιβ ίκυ κα λλέ ρ γ η (st ar f ax@ li f o. g r )

οποιαδήποτε αρνητικότητα έχετε για την κατάσταση. Στις 31/5, η Πανσέληνος στον Τοξότη φωτίζει τον τομέα της οικογένειας και θα μπορούσε να είναι μια καθοριστική ημερομηνία για τη μελλοντική σας πορεία. Αυτή η Πανσέληνος σάς ενθαρρύνει να αποφασίσετε αν πρέπει να δώσετε προτεραιότητα στην καριέρα και στο επάγγελμά σας ή στο σπίτι και στην οικογένειά σας.

ΙΧΘΥΣ [20.2/20.3] Η σύγκρουση του Ήλιου με τον Πλούτωνα στην αρχή της εβδομάδας θα μπορούσε να σημαίνει ότι είστε έτοιμοι να απαλλαγείτε από μια πεποίθηση ή νοοτροπία που δεν σας εξυπηρετεί πλέον. Τι είστε έτοιμοι να αφήσετε πίσω σας; Επειδή αυτός ο συνδυασμός είναι έντονος μπορεί να αντιμετωπίσετε ένα ηθικό ζήτημα. Ένας τρόπος με τον οποίο μπορεί να επηρεάσει ο Πλούτωνας είναι μέσω διαφθοράς ή αδικημάτων. Αργότερα, ένα περιοριστικό τετράγωνο Αφροδίτης - Κρόνου στις 28/5 και 29/5 μπορεί να περιορίσει κάτι που περιμένατε με ανυπομονησία. Στις 31/5, η Πανσέληνος στον Τοξότη θα μπορούσε να σας δώσει κίνητρο για να ολοκληρώσετε έναν στόχο ή να διαδώσετε την πληροφορία για ένα έργο που πρόκειται να ξεκινήσετε. Μπορεί επίσης να πάρετε μια απόφαση για την επαγγελματική σας πορεία.

ΚΡΙΟΣ [21.3/20.4] Τα χρήματα και η κοινωνικοποίηση μπορεί να μη συνδυάζονται καλά στην αρχή της εβδομάδας, καθώς ο Άρης σχηματίζει τετράγωνο με τον Πλούτωνα στον οικονομικό και κοινωνικό σας τομέα αντίστοιχα. Μια πιθανότητα είναι ο πειρασμός να ξοδέψετε υπερβολικά χρήματα ή να έχετε κάποια ανησυχία για τα χρήματα και για το πόσο θα σας κοστίσει ένα ταξίδι που σκοπεύετε να πραγματοποιήσετε, καθώς στις 31/5 έχουμε μια Μπλε Σελήνη (μια δεύτερη Πανσέληνο μέσα στον μήνα) στον Τοξότη, που ενεργοποιεί τον τομέα της πνευματικής ανάπτυξης. Θα είστε ανήσυχοι, έτοιμοι να ξεκινήσετε. Αργότερα, ίσως χρειαστεί να κάνετε κάτι διαφορετικό όσον αφορά την αγάπη, καθώς η Αφροδίτη σχηματίζει τετράγωνο με τον Κρόνο στο ζώδιό σας στις 28/5 και 29/5. Ψάξτε να δείτε τι σας εμποδίζει να εκφράσετε αυτό που έχετε στην καρδιά σας.

Sudoku No 898 3

9 6 8

5 3

ΑΙΓΟΚΕΡΩΣ [22.12/19.1] Η σύγκρουση του Άρη με τον Πλούτωνα στον τομέα των περιουσιακών σας στοιχείων στις 26/5 καθιστά την ημερομηνία κακή για οικονομικό ρίσκο. Ο Πλούτωνας μπορεί να αντιπροσωπεύει απώλεια ή πράγματα που δεν πάνε καλά. Μην ξοδεύετε υπερβολικά σε ένα χόμπι και αναγνωρίστε πού μπορεί να χρειαστεί να μειωθούν ή να περικοπούν ορισμένα έξοδα. Ένα οικονομικό ζήτημα θα μπορούσε να είναι η αιτία ενός καβγά. Κριτική για τη σχέση σας ή την οικογενειακή σας ζωή μπορεί να προκύψει στις 28/5 και 29/5, καθώς η Αφροδίτη σχηματίζει τετράγω-

8 5 6 4 1 8

9

2 9 1 7 8 3

3 4

9 1 8

7 6

Η λύση του προηγούμενου 4 8 1 2 7 9 5 6 3

5 6 7 1 4 3 8 2 9

3 2 9 5 8 6 1 7 4

9 5 6 4 2 7 3 1 8

2 4 8 9 3 1 6 5 7

1 7 3 8 6 5 9 4 2

6 3 2 7 5 8 4 9 1

7 9 5 3 1 4 2 8 6

8 1 4 6 9 2 7 3 5

ΤΑΥΡΟΣ [21.4/20.5] Το προσεχές διάστημα μπορεί να νιώθετε ότι βρίσκεστε ανάμεσα σε δύο κρίσιμα σημεία. Σκεφτείτε τι μπορεί να χρειάζεται να αφήσετε πίσω σας. Αυτό έχει να κάνει σε μεγάλο βαθμό με το γεγονός ότι ο Άρης στον Ταύρο συγκρούεται με τον Πλούτωνα στον Υδροχόο στις 26/5. Ο Υδροχόος είναι ο τομέας της καριέρας και της φήμης σας, επομένως αυτή η περίοδος του μήνα είναι πιθανό να είναι καθοριστική. Αργότερα, η σύγκρουση της Αφροδίτης με τον Κρόνο στον τομέα των περιουσιακών σας στοιχείων στις 28/5 και 29/5 θα μπορούσε να φέρει μια περίοδο απαισιοδοξίας. Στις 31/5 η Πανσέληνος στον Τοξότη φωτίζει τον οικονομικό άξονα του ωροσκοπίου σας και είναι ιδανική στιγμή για να πάρετε μια απόφαση που μπορεί να σας βοηθήσει να προχωρήσετε.

21.05.26

ΚΥ

Κ Λ ΝΕΑ ΟΦ ΟΡ

ΙΑ

ΦΩΝΤΑΣ ΤΡΟΥΣΑΣ CULT ΟΨΕΙΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ Κ Ι Ν Η Μ Α Τ Ο Γ Ρ Α Φ Ο Υ

Κείμενα για ουκ ολίγες υποτιμημένες ταινίες, κυρίως από τη δεκαετία του ’70.

Στα βιβλιοπωλεία & στo www.lifoshop.gr

LIFO BOOKS

LiFO 21.05.26

47