Τεύχος 897

897 FREE PRESS 14.05.2026

ΟΛΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΘΗΝΑ! ΔΩΡΕΑΝ ΟΔΗΓΟΣ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ. ΚΥΚΛΟΦΟΡΕΙ ΚΑΘΕ ΠΕΜΠΤΗ

Μ Ι Α Ξ Ε Κ Α ΡΔ Ι Σ Τ Ι Κ Η Ο Π Ε ΡΑ Σ Τ Ο Φ Ε Σ Τ Ι Β Α Λ Α Θ Η Ν Ω Ν Ε Π Ι Δ ΑΥ Ρ Ο Υ

2

LiFO

14.05.26

8 ΣΤΗΛΕΣ

index897

νικολασ σεβαστακησ

παραλλαγεσ

γιάννησ πανταζόπουλοσ

talking points ερωφιλη κοκκαλη

πο(ρ)νογραφια κώστασ αναγνωστόπουλοσ

νεοσ αγνωστοσ κοσμοσ

δημήτρης πολιτάκησ

shortcut

20 ΟΙ ΣΥΝΑΥΛΊΕΣ ΤΟΥ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΟΎ

www.lifo.gr ΔΥΟ ΔΕΚΑ ΕΚΔΟΤΙΚΗ Α.Ε. ΒOΥΛΗΣ 22, 105 63 ΑΘΗΝΑ T 210 3254 290 F 210 3249 785 info@lifo.gr

εκδοτης/διευθυντησ

Στάθης Τσαγκαρουσιάνος chief executive officer/editor in chief Μιχάλης Μιχαήλ chief operating officer/commercial director Θανάσης Χαραμής creative director Γιάννης Καρλόπουλος διευθυντής συνταξησ Γιάννης Πανταζόπουλος διευθυντής εντυπησ εκδοσησ Τάσος Μπρεκουλάκης διευθυντής mikropragmata.lifo.gr Άρης Δημοκίδης αρχισυνταξία podcasts/vidcasts Μερόπη Κοκκίνη –––––– εμπορικο τμημα advertising director Ξένια Στασινοπούλου direct sales director Κώστας Μαντάς head of digital advertising Άννα Λαπαρδάγια direct sales Γιώργος Λυκουργιώτης advertising manager Πωλίνα Κουτσοβίλη (pkoutsovili@lifo.gr) advertising coordinator Κατερίνα Κουρμούζη (kkourmouzi@lifo.gr) head of creative Βασίλης Καψάσκης branded content managers Φιλιώ Ράγκου, Ιωάννα Παναγοπούλου digital campaign manager Γιώργος Γιαννή advertising executive Χριστίνα Καλλή ––––––

28

SUMMER VIBES 26

24

στο εξωφύλλο: Εικονογράφηση Atelier LiFO.

32

Ο ΓΙΏΡΓΟΣ ΚΑΝΈΛΛΗΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΑΘΗΝΑΙΟΣ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ

109 ΛΕΠΤΑ ΜΕ ΤO

16 SENLINYU 35

ψηφιακή ανάπτυξη/προγραμματισμός lifo.gr Θανάσης Βιρβίλης, Γιώργος Ντούφας –––––– ατελιέ αrt director Μαργαρίτα Καμαριώτη φωτογράφοι Σπύρος Στάβερης, Πάρις Ταβιτιάν, Freddie F. διαμόρφωση ψηφιακής εκδοσης Μαρούσα Θωμά, Ελπισία Σπαθάρη υπευθυνη υλης Μαρία Δρουκοπούλου διορθωση/επιμελεια κειμένων Μυρτώ Αθανασοπούλου, Μαρία Μανθοπούλου –––––– συντακτικη ομαδα Θοδωρής Αντωνόπουλος, Λουίζα Αρκουμανέα, Γιάννης Βασιλείου, Μίνα Καλογερά, Ντίνα Καράτζιου, Θοδωρής Κουτσογιαννόπουλος, Τίνα Μανδηλαρά, Αργυρώ Μποζώνη, Μαρία Παππά, Χρήστος Παρίδης, Δημήτρης Πολιτάκης, Γιώργος Τσαγκόζης συνεργατεσ Τζούλη Αγοράκη, Έφη Ανέστη, Αλέξανδρος Βουρλάκος, Ειρήνη Γιαννάκη, Λίνα Ιντζεγιάννη, Χάρης Καλαϊτζίδης, Ερωφίλη Κόκκαλη, Υρώ Κολιακουδάκη, Δημήτρης Κυριαζής, Χρυσέλλα Λαγαρία, Στέλλα Λιζάρδη, Νίκος Γ. Μαστροπαύλος, Νίκη Μηταρέα, Αγιάτη Μπενάρδου, Παναγιώτης Ορφανίδης, Σταυρούλα Παπασπύρου, Νικόλας Σεβαστάκης, Δέσποινα Τριβόλη, Φώντας Τρούσας, Θοδωρής Τσάτσος, Φώφη Τσεσμελή, Νίκος Τσέφλιος, Κορίνα Φαρμακόρη αρχισυνταξία ειδησεων Λία Φασόλη newsroom Αγάπη Βαρούνη, Μιχάλης Γιαννακίδης, Βασιλική Δρίβα, Ναζιγκέν Μάμο, Πέννυ Μαστοράκου, Μαρία Μπαρλή, Ελένη Ποσνακίδου –––––– podcasts/vidcasts καμερα-μονταζ Γεράσιμος Δομένικος, Ελευθερία Λασκαρίδου ηχοληψια Φαίδωνας Κτενάς, Αλέξανδρος Αντωνίου social media Άκης Κατσούδας, Πέννυ Μαστοράκου –––––– λογιστηριο οικονομική διεύθυνση Δημήτρης Τασιόπουλος λογιστήριο Βασίλης Κοτρωνάκης, Άκης Ιωάννου, Έφη Ηλιοπούλου γραμματεία Βιβίκα Ανδριανάτου –––––– κωδικος εντυπου 7639 –––––– μετοχος/νομιμοσ εκπροσωποσ Ευστάθιος Τσαγκαρουσιάνος ––––––

MET 230578

παρακαλουμε

ανακυκλωστε

LiFO 14.05.26

3

Feedback

Φέτος, θα προλαβαίνουμε τις πυρκαγιές με δορυφόρους. Θα πετύχει; Με μικροδορυφόρους σε τροχιά και έναν νέο νόμο που αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο η χώρα αντιμετωπίζει τις δασικές πυρκαγιές, η φετινή αντιπυρική περίοδος ξεκινά με προσδοκίες. Μπορούμε να ελπίζουμε σε κάτι καλύτερο;

DA I LY

Eurovision νυν και αεί

LiFO

pageviews ti δ ι α β α σ α με αυ τη την εβ δομ α δ α σ το

LiFO.gr

ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΠΟΛΙΤΑΚΗ

4

podcasts που αξίζει να ακούσετε

ΤΗΣ ΝΤΙΝΑΣ ΚΑΡΑΤΖΙΟΥ

Κάποιοι έχουν μποϊκοτάρει τον θεσμό πολύ πριν από το φλέγον ζήτημα της συμμετοχής του Ισραήλ, κάποιοι άλλοι νιώθουν ότι οφείλουν να το κάνουν φέτος, κι ας δυσκολεύονται.

Δεν περίμενα τη σκανδαλώδη επιμονή της διοργανώτριας αρχής του φεστιβάλ της Eurovision να συμμετέχει πάση θυσία το Ισραήλ στον διαγωνισμό για να μποϊκοτάρω τον 70χρονο «θεσμό». Το έχω κάνει προ πολλού, χαλαρά, διακριτικά και χωρίς καμιά διάθεση να κατακρίνω τον κόσμο που παρακολουθεί –είτε γελαστός είτε μειδιώντας– κάθε χρόνο την εκδήλωση, τα προεόρτια και απότοκά της. Κρατάω όμως τις αναμνήσεις από τις μεταδόσεις του διαγωνισμού στη δεκαετία του ’70 που παρακολουθούσα με δέος ως παιδάκι, μισό μέτρο από την οθόνη της τηλεόρασης. Μέσω του YouTube, πάω καμιά φορά και πιο παλιά ακόμα, στην εποχή της πρώιμης και αυστηρά ασπρόμαυρης (κυριολεκτικά και μεταφορικά) Eurovision των πρώτων διαγωνισμών. Όπως, λόγου χάρη, στη διοργάνωση του 1961, την έκτη κατά σειρά στην ιστορία του θεσμού, που έγινε με τη συμμετοχή δεκατριών χωρών. Η Ελλάδα αργούσε ακόμα, εκείνη η χρονιά όμως σημάδεψε την πρώτη συμμετοχή χωρών όπως η «αδέσμευτη» (και αείμνηστη πια) Γιουγκοσλαβία του Τίτο αλλά και η Ισπανία του Φράνκο. Το πρώτο βραβείο είχε κερδίσει τότε το Λουξεμβούργο με μια μπαλάντα που είχε ερμηνεύσει ο Γάλλος τραγουδιστής Ζαν-Κλοντ Πασκάλ και είχε τίτλο «Nous les amoureux» («Εμείς οι εραστές»). Πολύ αργότερα, ο ίδιος ο τραγουδιστής θα αποκάλυπτε ότι το κομμάτι αφορούσε μια απαγορευμένη ερωτική σχέση μεταξύ ανδρών.

5

ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ

Η φετινή αντιπυρική περίοδος ξεκίνησε, αν μη τι άλλο, με εντυπωσιακές προοπτικές και εικόνες: τέσσερις ελληνικοί θερμικοί μικροδορυφόροι εκτοξεύτηκαν με πύραυλο της SpaceX από τη Vandenberg Space Force Base, τη στρατιωτική διαστημική βάση των ΗΠΑ στην Καλιφόρνια, με στόχο την ανίχνευση και παρακολούθηση των πυρκαγιών στη χώρα μας σχεδόν σε πραγματικό χρόνο. Την ίδια ώρα, μπήκαμε πριν από λίγες μέρες στη νέα αντιπυρική περίοδο με την «Ενεργή Μάχη», έναν νέο νόμο που επαναφέρει την πρόληψη στον πυρήνα της δασοπυροπροστασίας. Ο νέος αυτός νόμος φέρνει μια πολύ σημαντική αλλαγή κατεύθυνσης στην προστασία των δασών, καθώς για περισσότερες από τρεις δεκαετίες το βάρος έπεφτε σχεδόν αποκλειστικά στην καταστολή, στοιχείο που αποτελεί μια σοβαρή παθογένεια της ελληνικής δασικής πολιτικής, με τα γνωστά θλιβερά αποτελέσματα των τελευταίων ετών. Θα πάνε άραγε τα πράγματα φέτος καλύτερα; Οι τέσσερις ελληνικοί δορυφόροι τέθηκαν σε τροχιά με πύραυλο Falcon 9 της SpaceX στις αρχές Μαΐου. Εικόνες από την εκτόξευσή τους κοινοποίησε ο Δημήτρης Παπαστεργίου, υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, κάνοντας λόγο για «ενίσχυση της πολιτικής προστασίας με σύγχρονα διαστημικά μέσα». Σύμφωνα με το υπουργείο, «οι εξειδικευμένοι θερμικοί δορυφόροι του ελληνικού προγράμματος έχουν σχεδιαστεί για την έγκαιρη ανίχνευση ενεργών εστιών πυρκαγιάς ακόμη και σε αρχικά στάδια εκδήλωσης, αξιοποιώντας θερμικούς αισθητήρες υψηλής ευαισθησίας και συνεχή παρακολούθηση της περιοχής ενδιαφέροντος. Η ακριβής δυνατότητα ανίχνευσης εξαρτάται από παράγοντες όπως η ένταση της θερμικής εκπομπής, το μέγεθος της εστίας, οι καιρικές συνθήκες, η μορφολογία του εδάφους και η χρονική στιγμή της λήψης».

Ακολουθήστε τα podcasts της LiFO στην Apple, στο Spotify ή στο LiFO.gr

1

Γιώργος Βαρουξάκης: «Ελπίζω η Ελλάδα να έχει ξεπεράσει τα κόμπλεξ της» ΑΚΟΥ ΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΕ ΤΟΝ ΓΙΑΝΝΗ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟ

2

Η Ιερά Οδός είναι ένα με την ιστορία της Αθήνας ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΙΑΣ ΠΟΛΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ

Στόχος του συστήματος, όπως αναφέρουν στη LiFO από το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, «είναι η όσο το δυνατόν ταχύτερη αναγνώριση θερμικών ανωμαλιών και πιθανών νέων εστιών, ώστε να ενεργοποιείται έγκαιρα ο μηχανισμός πολιτικής προστασίας και επιχειρησιακής απόκρισης». Οι προκλήσεις, πάντως, της νέας αντιπυρικής περιόδου είναι ακόμη μπροστά μας και μένει να φανεί αν τα «σύγχρονα διαστημικά μέσα» θα κάνουν τη διαφορά, όπως και αν ο νέος νόμος θα μπορέσει να σηματοδοτήσει μια ουσιαστική αλλαγή κατεύθυνσης στη διαχείριση των δασικών πυρκαγιών. Γιατί, όπως επισημαίνει σταθερά η επιστημονική κοινότητα που ασχολείται με τις δασικές πυρκαγιές, η πρόληψη δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως συμπληρωματικό στοιχείο της δασοπροστασίας· είναι κρίσιμος άξονας που προηγείται της καταστολής και λειτουργεί παράλληλα με αυτήν, ενισχύοντας την αποτελεσματικότητά της.

3

«Τζένη Τζένη»: Σαν να μην πέρασε μια μέρα THE REVIEW ΜΕ ΤΗ ΒΕΝΑ ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΥ

ΓΕΙΤΟΝΙΕΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ «Η επαρχία χρειάζεται νέο κόσμο, όχι μόνο για διακοπές» Ένα νέο ζευγάρι άφησε την Αθήνα για τα Καλύβια Πεζούλας στη Λίμνη Πλαστήρα, διεκδικώντας περισσότερο χρόνο και μια διαφορετική καθημερινότητα. ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΥΡΙΑΖΗ

Αυτή την εβδομάδα μεταφερόμαστε στα Καλύβια Πεζούλας, ένα μικρό χωριό στη λίμνη Πλαστήρα, το οποίο ο Στέλιος Τζανετής και η Κωνσταντίνα Γκούμα επέλεξαν να κάνουν σπίτι τους, εγκαταλείποντας την Αθήνα. Όλα ξεκίνησαν από την πρώτη τους κιόλας επίσκεψη στο χωριό, με αφορμή έναν ποδηλατικό αγώνα, όταν τυχαία βρέθηκαν μπροστά σε ένα κλειστό μαγαζί. «Σταματήσαμε για μια στιγμή, κοιταχτήκαμε, δεν χρειάστηκε να πούμε πολλά. Έτσι πήραμε μια απόφαση που θα άλλαζε τα πάντα», μου είπε η Κωνσταντίνα. «Γεννηθήκαμε και οι δύο στην Αθήνα, όπου και μεγαλώσαμε, ο Στέλιος στην περιοχή του Βύρωνα και εγώ στο Παγκράτι, δύο γειτονιές με έντονο χαρακτήρα και ιδιαίτερη ζωντάνια. Ο Στέλιος, ένας ιδιαίτερα ταλαντούχος και έμπειρος σεφ με πάθος για τη γαστρονομία, αποφάσισε σε νεαρή ηλικία να αναζητήσει επαγγελματικές ευκαιρίες στο εξωτερικό. Έτσι, έφυγε για αρκετά χρόνια από την Ελλάδα, αποκτώντας πολύτιμη εμπειρία και γνώσεις μέσα από τη δουλειά του σε χώρες όπως η Ελβετία, η Γαλλία και η Βραζιλία. Μέσα από αυτήν τη διεθνή πορεία, ήρθε σε επαφή με διαφορετικές κουζίνες, τεχνικές και πολιτισμούς, εξελίσσοντας σημαντικά τις δεξιότητές του. Αργότερα, επέστρεψε στην Ελλάδα, όπου συνέχισε την επαγγελματική του πορεία εργαζόμενος σε υψηλού επιπέδου εστιατόρια και πολυτελή ξενοδοχεία».

4

Η απόδραση των «11» και το οδοιπορικό του τρόμου ΑΛΗΘΙΝΑ ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΝΙΚΟ ΤΣΕΦΛΙΟ

5

H σκληρή αλήθεια για τον πανωλεθρίαμβο του S.A.G.A.P.O. ΣΚΛΗΡΕΣ ΑΛΗΘΕΙΕΣ ΜΕ ΤΟΝ ΑΡΗ ΔΗΜΟΚΙΔΗ

14.05.26

LiFO 14.05.26

5

Η Εθνική Δράση για την προαγωγή της υγείας των παιδιών και των οικογενειών τους θωρακίζει τους πολίτες τού αύριο Για πρώτη φορά υλοποιείται στην Ελλάδα μια ολοκληρωμένη δράση για την προστασία της νέας γενιάς, με παρεμβάσεις σε τρεις άξονες, την ψυχική υγεία, τη γονεϊκότητα και την υγεία των εφήβων, μέσω αντίστοιχων προγραμμάτων.

από τhν αλεξία σβώλου ΖΟΥΜΕ ΣΕ ΕΝΑΝ ΚΟΣΜΟ ΓΕΜΑΤΟ ΑΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑ, που αλλάζει διαρκώς και οι πρώτοι που βάλλονται είναι τα παιδιά και οι έφηβοι, καθώς χρειάζονται σταθερότητα για να αναπτύξουν τις ικανότητές τους. Για την προστασία των νέων, των αυριανών πολιτών της χώρας, το υπουργείο Υγείας, σε συνεργασία με τη UNICEF, υλοποιεί για πρώτη φορά στην Ελλάδα μια ολοκληρωμένη Εθνική Δράση για την προαγωγή της υγείας των παιδιών και των οικογενειών τους, η οποία αναπτύσσεται μέσα από τρεις βασικούς πυλώνες παρεμβάσεων: την ψυχική υγεία, τη γονεϊκότητα και την υγεία των εφήβων. Οι παρεμβάσεις περιλαμβάνουν προγράμματα που στοχεύουν στην αντιμετώπιση του αυτοτραυματισμού, στην υγεία και την υγιεινή της περιόδου («ΡΙΣΠΕΚΤ στο σώμα σου») και στη θετική γονεϊκότητα μέσα από το διεθνώς τεκμηριωμένο triple P (Positive Parenting Programme). Η Εθνική Δράση χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας – Ελλάδα 2.0, με τη συγχρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης – NextGenerationEU, στοχεύοντας στη δημιουργία ενός συνεκτικού πλαισίου πρόληψης και υποστήριξης για παιδιά, νέους και οικογένειες, μέσα από πανελλαδικές δράσεις ενημέρωσης, εκπαίδευσης και παροχής υπηρεσιών. Κατά την παρουσίαση, η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας, Ειρήνη Αγαπηδάκη, ανέφερε πως η χώρα «αποκτά πλέον ένα ολοκληρωμένο σύστημα πρόληψης για θέματα σωματικής και ψυχικής υγείας, που δεν αφήνει κανέναν πίσω, είτε είναι ενήλικας είτε παιδί».

ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΥΤΟΤΡΑΥΜΑΤΙΣΜΟΥ Ο πρώτος πυλώνας της Εθνικής Δράσης επικεντρώνεται στην ψυχική υγεία, και ειδικότερα στην πρόληψη και αντιμετώπιση του αυτοτραυματισμού στους νέους, ενός φαινομένου που συνδέεται με έντονα συναισθήματα άγχους, θλίψης, θυμού και με δυσκολία στη διαχείριση των συναισθημάτων. Τα τελευταία χρόνια, το φαινόμενο του αυτοτραυματισμού στους νέους παρουσιάζει αυξητικές τάσεις διεθνώς, ενώ τα διαθέσιμα ερευνητικά δεδομένα δείχνουν ότι ένα σημαντικό ποσοστό παιδιών και εφήβων βιώνει έντονα συναισθήματα, όπως θυμό, άγχος, θλίψη, απελπισία. Σύμφωνα με πιο πρόσφατα στοιχεία, τουλάχιστον ένα στα έξι παιδιά στη χώρα μας αναφέρει ότι έχει αυτοτραυματιστεί, ενώ περισσότερο από το 60% των νέων δηλώνει ότι γνωρίζει κάποιο άτομο που έχει βιώσει παρόμοια εμπειρία. Κομβικό ρόλο στο πρόγραμμα διαδραματίζει η λειτουργία του Πρότυπου Κοινοτικού Κέντρου για την Ψυχική Υγεία των Νέων (17-24 ετών) στην Α’ Ψυχιατρική Κλινική του Πανεπιστημίου Αθηνών, το οποίο παρέχει εξειδικευμένη υποστήριξη σε νέους που παρουσιάζουν συμπεριφορές αυτοτραυματισμού, καθώς και στις οικογένειές τους, με δωρεάν υπηρεσίες κλινικής αξιολόγησης και ψυχοθεραπείας, τόσο σε ατομικό όσο και σε ομαδικό επίπεδο. Επίσης, υπάρχει η δυνατότητα υποστήριξης εξ αποστάσεως μέσω τηλεψυχιατρικής, ώστε να είναι οι υπηρεσίες προσβάσιμες και σε άτομα που δεν μπορούν να μετακινηθούν ή βρίσκονται σε απομακρυσμένες περιοχές. Ταυτόχρονα στηρίζεται το ευρύτερο περιβάλλον γύρω από το παιδί, συμπεριλαμβα-

6

LiFO

14.05.26

νομένης της οικογένειας, εκπαιδευτικών και επαγγελματιών υγείας, ώστε να μπορούν να αναγνωρίζουν έγκαιρα σημάδια κινδύνου και να παρέχουν κατάλληλη υποστήριξη, ενώ διοργανώνονται και δράσεις ενημέρωσης για το κοινό.

δευτικούς. Αναπτύσσεται επίσης εκπαιδευτική ψηφιακή πλατφόρμα με δωρεάν εκπαιδευτικά πακέτα (e-books, βίντεο, διαδραστικές δραστηριότητες και οδηγούς μαθημάτων) για παιδιά, εφήβους, γονείς/ φροντιστές και εκπαιδευτικούς.

Επικοινώνησε με το Κέντρο για την Ψυχική Υγεία των Νέων (Δαμάρεως 68, Παγκράτι, 116 33) μέσω της τηλεφωνικής γραμμής στο 210 7462290 και 210 7462281 ή μέσω email στην ηλεκτρονική διεύθυνση kaan@eginitio.uoa.gr.

ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΓΟΝΕΪΚΟΤΗΤΑΣ (TRIPLE P – POSITIVE PARENTING PROGRAMME)

ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΡΙΣΠΕΚΤ ΣΤΟ ΣΩΜΑ ΣΟΥ» (ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΥΓΙΕΙΝΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ) Η έμμηνος ρύση αποτελεί μια φυσιολογική βιολογική διαδικασία που αφορά κάθε μήνα περισσότερα από 1,8 δισ. κορίτσια και γυναίκες παγκοσμίως. Ωστόσο, σε πολλές κοινωνίες το θέμα αυτό εξακολουθεί να περιβάλλεται από σιωπή, παρανοήσεις και κοινωνικά στερεότυπα, τα οποία αντανακλώνται συχνά και στο σχολικό περιβάλλον. Η έλλειψη αξιόπιστης ενημέρωσης και η περιορισμένη πρόσβαση σε βασικά προϊόντα περιόδου μπορούν να επηρεάσουν αρνητικά την αυτοεκτίμηση, την ψυχοκοινωνική ανάπτυξη και τη συμμετοχή των κοριτσιών στη σχολική ζωή. Το εθνικό πρόγραμμα «ΡΙΣΠΕΚΤ στο σώμα σου» εστιάζει στην υγεία και υγιεινή της περιόδου, με στόχο την ενημέρωση, την ευαισθητοποίηση και την ενίσχυση της ισότιμης πρόσβασης σε προϊόντα περιόδου. Μέσα από το πρόγραμμα αποδομούνται τα στερεότυπα, ενισχύεται η γνώση γύρω από την υγεία και την υγιεινή της περιόδου, καλλιεργούνται στάσεις σεβασμού και ισότητας μεταξύ των φύλων και διαμορφώνεται ένα σχολικό περιβάλλον στο οποίο η έμμηνος ρύση αντιμετωπίζεται με γνώση και σεβασμό. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει ενημερωτικές δράσεις για μαθητές και μαθήτριες της Ε’ και ΣΤ’ Δημοτικού και του Γυμνασίου σε πανελλαδικό επίπεδο, καθώς και δωρεάν διανομή περισσότερων από 18.000.000 προϊόντων περιόδου στα συμμετέχοντα κορίτσια. Παράλληλα, υλοποιούνται επιμορφώσεις για εκπαιδευτικούς και σχολικό προσωπικό απομακρυσμένων, ορεινών και νησιωτικών περιοχών, καθώς και Σχολικών Μονάδων Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης, ενώ διοργανώνονται ενημερωτικές συναντήσεις για γονείς/φροντιστές και εκπαι-

Η οικογένεια αποτελεί τον βασικότερο παράγοντα που επηρεάζει την ψυχική υγεία, την ανάπτυξη και την ευημερία των παιδιών. Ωστόσο, οι σύγχρονες κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες δημιουργούν συχνά νέες προκλήσεις για τους γονείς, οι οποίοι καλούνται να ανταποκριθούν σε αυξημένες απαιτήσεις και πιέσεις. Αυτή την ανάγκη έρχεται να καλύψει το πρόγραμμα θετικής Γονεϊκότητας Triple P – Positive Programme, ένα από τα πιο τεκμηριωμένα και αποτελεσματικά προγράμματα γονεϊκότητας διεθνώς, με περισσότερα από 30 χρόνια επιστημονικής έρευνας και εφαρμογή σε δεκάδες χώρες. Το πρόγραμμα υποστηρίζει τους γονείς ώστε να αναπτύξουν δεξιότητες που θα συμβάλουν στη δημιουργία υγιών οικογενειακών σχέσεων, στην πρόληψη προβλημάτων συμπεριφοράς και στην ενίσχυση της ψυχικής υγείας των παιδιών. Οι δράσεις απευθύνονται σε γονείς με παιδιά διαφορετικών ηλικιών, βρέφη 0-1 έτους, παιδιά 0-12 ετών, εφήβους 12-16 ετών και παιδιά που αντιμετωπίζουν αναπτυξιακά ή ψυχοκοινωνικά ζητήματα έως 12 ετών, με στόχο να ενισχύσουν τις γονεϊκές δεξιότητες, να συμβάλουν στη μείωση του γονεϊκού άγχους και να θωρακίσουν την ψυχική ανθεκτικότητα των παιδιών. Η επίτευξη των στόχων γίνεται μέσα από σεμινάρια σε γονείς, τα οποία παρέχουν πρακτικές πληροφορίες και στρατηγικές για τη διαχείριση καθημερινών προκλήσεων στην ανατροφή των παιδιών, τη διαμόρφωση ομάδων γονέων που θα συζητούν πραγματικές καταστάσεις της καθημερινότητας και μέσω δομημένου εκπαιδευτικού υλικού, που θα περιλαμβάνει εκπαιδευτικά εργαλεία όπως είναι τα βίντεο με πραγματικές οικογενειακές καταστάσεις, τα εγχειρίδια γονεϊκότητας και πρακτικές ασκήσεις.

Οι παρεμβάσεις περιλαμβάνουν προγράμματα που στοχεύουν στην αντιμετώπιση του αυτοτραυματισμού, στην υγεία και την υγιεινή της περιόδου («ΡΙΣΠΕΚΤ στο σώμα σου») και στη θετική γονεϊκότητα μέσα από το διεθνώς τεκμηριωμένο triple P (Positive Parenting Programme).

Δείτε αναλυτικά τα τρία προγράμματα στο paidikaipsihikiigeia.gov.gr

LiFO 14.05.26

7

• «Χανταϊός: Ποια είναι τα συμπτώματα» • Ο Μάης διχάζει την Αθήνα • Το μεγάλο φιάσκο

14 μ αΐ ου 2026

• Αυτόχειρες παρθένοι

alk of the town

897

Υβριδικοί πόλεμοι ή Για το τίμημα της παθητικότητας

Η παθητική στάση απέναντι στο drone που ανιχνεύθηκε στη Λευκάδα αποκαλύπτει μια γενικότερη κατάσταση αδιαφορίας και έναν μηχανισμό βαθιάς αποπολιτικοποίησης. απ ό τ ο ν ν ι κόλ α σεβαστάκ η

ΠΑΡΑΛΛΑΓΕΣ

8

LiFO

Το παράξενο θαλάσσιο σκάφος που θα μπορούσε να είναι μια μίνι, μη επανδρωμένη εκδοχή του «Ναυτίλου», του υποβρύχιου στο μυθιστόρημα Είκοσι χιλιάδες λεύγες κάτω από τη θάλασσα του Βερν, έγινε ευθύς αμέσως γνωστό ως το «drone της Λευκάδας». Αν πληκτρολογήσει κανείς τις δυο λέξεις, «Λευκάδα / drone», θα βρει την είδηση και κάποιες λεπτομέρειες. Ας συνοψίσουμε λέγοντας ότι ένα ουκρανικής κατασκευής, φορτωμένο με 300 κιλά εκρηκτικών σκάφος «πιθανόν περίμενε τον στόχο του» (κάποιο πλοίο από τον «σκιώδη ρωσικό στόλο») ή «ενδεχομένως να έχασε τον προσανατολισμό του» εξαιτίας κάποιου τεχνικού προβλήματος. Η παρουσία του συγκεκριμένου σκάφους συσχετίστηκε με άλλες επιθέσεις στην Ανατολική Μεσόγειο και με αυτό που ονομάζεται επέκταση του πεδίου της ρωσο-ουκρανικής σύρραξης πέρα από τον γνωστό γεωγραφικό χώρο στη Μαύρη Θάλασσα. Συμπτωματικά, αυτές τις ίδιες μέρες μάθαμε και για τη μυστική εγκατάσταση των Ισραηλινών σε απομονωμένο σημείο της ιρακινής ερήμου, ένα είδος βάσης για τη λογιστική και επιχειρησιακή υποστήριξη των επιθέσεων στο γειτονικό Ιράν.

14.05.26

LiFO 14.05.26

9

TALKING POINTS Ζούμε, όπως λέγεται, μορφές υβριδικού πολέμου, όπου το ανορθόδοξο, το γκρίζο και το εκτός κανόνων αποκτά, με τη βοήθεια της νέας τεχνολογίας, μια άλλη δυναμική. Μετά το γεγονός ακολουθεί η συμβατική έκκληση για επαγρύπνηση και για βελτιωμένες τεχνολογίες ελέγχου των αχανών θαλάσσιων εκτάσεων – πολύ δύσκολο έως αδύνατο, βεβαίως, όπως παραδέχονται οι ίδιοι πάνω-κάτω που λένε πως ανησυχούν. Μέσα όμως στον ορυμαγδό των λεπτομερειών, πήγε νομίζω να παραπέσει μια σημαντική πληροφορία. Κάποιες από αυτές τις ανορθόδοξες επιχειρήσεις με drone είναι εκ των προτέρων γνωστές στις ευρωπαϊκές αρχές ή σε ορισμένες υπηρεσίες των ευρωπαϊκών κρατών. Με τον ίδιο περίπου τρόπο που οι Αμερικανοί ενημερώνονται εκ των προτέρων για επιχειρήσεις των Ισραηλινών στο έδαφος άλλων χωρών, σαν τη μυστική βάση στο έδαφος του Ιράκ. Πώς έχει γίνει ανεκτή ή αντιμετωπίζεται με βαριεστημένο ανασήκωμα των ώμων αυτή η εξέλιξη; Δεν αναφέρομαι εδώ μόνο στις κυβερνήσεις ή στις εθνικές στρατιωτικές, λιμενικές και αστυνομικές αρχές. Στην περίπτωση αυτή είναι φανερό πως υπάρχουν κανάλια επικοινωνίας, ποικίλες συμπράξεις στο όνομα γεωστρατηγικών υπολογισμών ή άγνωστων συμφωνιών. Κάτι άλλο όμως φαίνεται πια επικίνδυνο στον παραλογισμό του: το να θεωρείται αναμενόμενη η πιθανή βύθιση πολεμικών ή άλλων πλοίων στη Μεσόγειο, για να μην αναφέρω τις μακρινές περιοχές του Ινδικού Ωκεανού, της Αραβικής Θάλασσας κ.λπ. Σαν κάτι περίπου αναπόδραστο και μη αντιμετωπίσιμο. Ένα τεράστιο πεδίο παρανομίας, ατύπως και υπογείως νομιμοποιημένο ως αναπόφευκτο και αναμενόμενο. Πίσω από αυτό διαβάζει κανείς τις δικαιολογίες κυβερνήσεων για παρόμοια γεγονότα, κυρίως όμως έναν μηχανισμό βαθιάς αποπολιτικοποίησης που φτάνει ως τα άτομα και το πώς επεξεργάζονται τις πληροφορίες. Ένα μεγάλο μέρος του κόσμου οχυρώνεται πίσω από ένα «τι ψάχνεις τώρα», ενώ ένα άλλο κομμάτι, που φαίνεται πως διευρύνεται, αποδέχεται, με φανατισμό μάλιστα, τον υπαρκτό μιλιταρισμό και τις επιπτώσεις του. Γίνεται αποδεκτό δηλαδή ότι διάφοροι ιδιώτες ή και κρατικές υπηρεσίες έχουν τελικά το ελεύθερο να εκμεταλλεύονται όπως κρίνουν αυτοί τον υπέργειο και υπόγειο κόσμο, τη Η αδιαφορία για το θάλασσα, τη στεριά, τις ερήμους, σε διάφορους δικούς τους υβριδικούς πολέμους δίχως σύνορα και κανόνες. Τι ακριβώς drone στη Λευκάδα πάει να γίνει αποδεκτό; Όποιος δρων έχει τη δύναμη και την έχει πολλές αναλογίες ικανότητα να πράξει κάτι, μπορεί και να το πραγματοποιήσει. με την αδιαφορία Εκτός, φυσικά, από παράνομα και «ανεπιθύμητα» άτομα ή ενγια τις υποκλοπέςδεείς ομάδες, λόγου χάρη παράνομους μετανάστες που θεωρούνται από πολλούς μεγαλύτερος κίνδυνος για τις χώρες μας παρακολουθήσεις από πλοία με πυρηνικά, drones με εκρηκτικά ή βυθισμένα πλοία από κρατικές ή άλλες με κάθε λογής τοξικά και ραδιενεργά απόβλητα. Για να το πω αφανείς υπηρεσίες και διαφορετικά, ούτε μια μεγάλη οικολογική καταστροφή ούτε η επέκταση των πολεμικών αναμετρήσεων σε άλλες θάλασσες πρόσωπα. και εδάφη κρίνονται ως άξια να μας αφυπνίσουν. Δεν κάνουν πια εντύπωση, σαν να αποτελούν επεισόδια κάποιας σειράς του Netflix ή του HΒΟ. Από μια άποψη, η αδιαφορία για το drone στη Λευκάδα (και τις προθέσεις όσων το προγραμμάτισαν) έχει πολλές αναλογίες με την αδιαφορία για τις υποκλοπές-παρακολουθήσεις από κρατικές ή άλλες αφανείς υπηρεσίες και πρόσωπα. Δείγματα μιας πολιτικής παραίτησης και μιας κατάστασης όπου πάμε να απωθήσουμε (με την ψυχαναλυτική έννοια) οτιδήποτε φαντάζει κάπως περίπλοκο και «σκοτεινό». Η απώθηση μασκαρεύεται σε σκόπιμη άγνοια, είτε –και αυτό βλέπουμε πια– σε υιοθέτηση και εκλογίκευση του κυνισμού στις διεθνείς σχέσεις, στις συναλλαγές, στα «εθνικά θέματα». Αν φυσικά αύριο βυθιστεί ένα πετρελαιοφόρο τάνκερ στα ανοιχτά των Κυκλάδων, τότε σύσσωμη η τουριστική εθνική κοινότητα θα εξεγερθεί. Αν συμβεί ένα σαμποτάζ με κάποιες συνέπειες σε τραπεζικούς λογαριασμούς ιδιωτών ή άλλες συναλλαγές, τότε θα δούμε να πληθαίνουν οι εθνικά ευαίσθητες και λυρικές φωνές του γένους. Η παθητική στάση απέναντι στους υβριδικούς πολέμαρχους είναι γενικότερο σύμπτωμα, δεν αφορά φυσικά μόνο τη χώρα μας. Καταλαβαίνουμε όμως πως κάθε χρόνο αλλάζουν προς το χειρότερο οι συντεταγμένες των απειλών, οι τεχνολογίες των πληγμάτων και ιδίως οι αδιαφανείς εντολές και συνεννοήσεις κυβερνητικών και άλλων εξουσιών που δεν λογοδοτούν. Γιατί δεν λογοδοτούν; Διότι μια σημαντική πτυχή της δράσης τους καλύπτεται πίσω από το πέπλο των εθνικών θεμάτων και των ευαίσθητων διπλωματικών και ενεργειακών χειρισμών. Αυτό το πέπλο θα μας φέρει κάποια στιγμή καταπρόσωπο με τη μεγάλη ανθρώπινη και περιβαλλοντική καταστροφή, με κάτι ανεπούλωτο κι ανεπανόρθωτο. Είναι βέβαιο πως ακόμα και σε αυτή την περίπτωση θα βρεθούν εκείνοι που θα βρουν δικαιολογίες, νομικές και πολιτικές κολακείες, αφού, όπως λέγεται συχνά, πρέπει να τιμούμε τις συμμαχίες μας. Και άλλοι ακόμα θα αναλωθούν, όπως και τώρα με το drone της Λευκάδας, σε ανούσιες ανθυπολεπτομέρειες για τον τύπο του όπλου ή τα συστατικά των εκρηκτικών, λες και μιλάμε για κάποια σος ή για γκάτζετ. «Σχολιαστές γκάτζετ» ή απλώς «αδιάφοροι διαβάτες», αυτές είναι, πιστεύω, οι δύο κατηγορίες πολιτών που περνούν στις εξετάσεις του υπαρκτού «ρεαλισμού», αυτής της μάστιγας των ημερών.

«Χανταϊός: Ποια είναι τα συμπτώματα» Η καθηγήτρια Ιατρικής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και παθολόγος-λοιμωξιολόγος στο νοσοκομείο «H Σωτηρία», Γαρυφαλλιά Πουλάκου, εξηγεί.

α π ό τ ο ν γ ι ά ν ν η π α ν τα ζ ό π ουλο

γαρυφαλλιά πουλάκου

ΠΑΡΑΛΛΑΓΕΣ

LiFO

Talk of the Town

10

Με αφορμή τα πρόσφατα περιστατικά που συζητούνται διεθνώς για τον χανταϊό, πόσο πιθανό είναι να δούμε περισσότερα από ένα κρούσματα και στην Ελλάδα; Υπάρχει λόγος ανησυχίας για τον γενικό πληθυσμό; Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Ελέγχου και Πρόληψης Νόσων (ECDC) έχει προσδιορίσει τον κίνδυνο για όλο τον ευρωπαϊκό χώρο ως πολύ χαμηλό. Αυτό αφορά βεβαίως και τη χώρα μας. Η συρροή κρουσμάτων που απασχολεί την επικαιρότητα προκλήθηκε από τον ιό των Άνδεων, που δεν είναι παρών στην Ευρώπη διότι δεν υπάρχει το αντίστοιχο τρωκτικό που τον «φιλοξενεί». Ο ευρωπαϊκός και ασιατικός χανταϊός δεν μεταδίδεται από άτομο σε άτομο, ενώ ο ιός των Άνδεων χρειάζεται για τη μετάδοση από άτομο σε άτομο στενή και παρατεταμένη επαφή, ιδίως κατά τις πρώτες μέρες της νόσησης. Με τη λήψη των μέτρων περιορισμού, τα νέα περιστατικά της νόσου από την αρχική συρροή του κρουαζιερόπλοιου αναμένεται να λιγοστέψουν δραστικά, μέχρις ότου η συρροή αυτή να εκτονωθεί πλήρως. Ποια είναι τα βασικά συμπτώματα του χανταϊού και πότε κάποιος πρέπει να απευθυνθεί άμεσα σε γιατρό; Υπάρχουν συμπτώματα που συχνά συγχέονται με μια απλή ίωση ή γρίπη; Ένας σημαντικός αριθμός ατόμων που εκτέθηκαν στον χανταϊό δεν θα εκδηλώσει συμπτώματα. Στις περισσότερες περιπτώσεις η λοίμωξη από χανταϊό μπορεί να εκδηλώνεται με μη ειδικά συμπτώματα που θυμίζουν γρίπη: πυρετό, ρίγος, πονοκέφαλο, πόνους στο σώμα, βήχα και συμπτώματα του γαστρεντερικού, όπως διάρροιες, ναυτία και έμετο. Από αυτούς που εκδηλώνουν συμπτώματα, κάποιοι θα νοσήσουν σοβαρά, με αιμορραγικές εκδηλώσεις (αυτόματους μώλωπες, αιμορραγίες, ρινορραγία κ.λπ.), δύσπνοια και νεφρική ανεπάρκεια (μείωση της αποβολής ούρων και πιθανή αλλαγή του χρώματος αυτών). Σε αυτές τις περιπτώσεις επιβάλλεται η άμεση εξέταση από γιατρό. Στον χανταϊό των Άνδεων συνήθως δεν υπάρχουν οι αιμορραγικές εκδηλώσεις, αλλά υπάρχει σοβαρή προσβολή πνευμόνων και καρδιάς που οδηγεί γρήγορα σε δυσχέρεια στην αναπνοή και ανάγκη υποστήριξης σε νοσοκομείο και μονάδα εντατικής θεραπείας. Η δύσπνοια, ο ψηλός πυρετός, η έντονη κακουχία ή λιποθυμική τάση, οι αιμορραγικές εκδηλώσεις στο δέρμα και στους βλεννογόνους και η αλλαγή στην αποβολή ούρων είναι τα σημεία ανησυχίας που επιβάλλουν άμεση ιατρική εκτίμηση. Ο ιός που υπάρχει στην Ευρώπη και την Ασία συνοδεύεται από θνητότητα μικρότερη του 15%, ενώ ο ιός των Άνδεων έχει θνητότητα περίπου 50%. Πώς μεταδίδεται ο χανταϊός και ποια μέτρα πρόληψης συστήνετε, ιδιαίτερα σε ανθρώπους που ζουν ή εργάζονται κοντά στη φύση, σε αποθήκες ή αγροτικές περιοχές; Οι χανταϊοί μεταδίδονται όταν ο άνθρωπος έρθει σε επαφή με υλικά που έχουν μολυνθεί από ούρα, κόπρανα ή σίελο τρωκτικών που φέρουν τον ιό. Ο συνηθέστερος τρόπος είναι με την εισπνοή σκόνης και σωματιδίων κατά τη διάρκεια αγροτικών εργασιών ή κατά τον καθαρισμό κλειστών χώρων και αποθηκών όπου υπάρχουν περιττώματα ποντικών. Ακόμα, ο ιός μπορεί να μεταφερθεί με τα χέρια μας, όταν πιάσουμε αντικείμενα που έχουν μολυνθεί με βιολογικά υγρά ποντικών και κατόπιν τα φέρουμε στο πρόσωπό μας.

Διαβάστε ολόκληρη τη συνέντευξη στο lifo.gr.

14.05.26

LiFO 14.05.26

11

Ο Μάης διχάζει την Αθήνα

Το μεγάλο φιάσκο

Η ζωή δεν βγαίνει αν συνηθίσουμε να αφήνουμε το μίσος και τον ρατσισμό στο «διαβάστηκε» όσο απολαμβάνουμε δωρεάν rainbow άρτον και θεάματα.

Η ανθεκτικότητα του Ιράν στις αμερικανικές επιθέσεις έχει εγκλωβίσει τον Τραμπ, καθώς θα πρέπει είτε να επαναλάβει τον πόλεμο είτε να υπογράψει μια κακή συμφωνία.

απ ό την ε ρωφιλ η κοκ κ αλ η

* Ιστορίες για τον εξευγενισμό της πόλης και της επιθυμίας.

ΠΟ(Ρ)ΝΟΓΡΑΦΙΑ*

12

LiFO

Στις 15 Σεπτεμβρίου 2020, στην τελετή υπογραφής των Συμφωνιών του Αβραάμ ανάμεσα στο Ισραήλ, το Μπαχρέιν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, ο Τραμπ ανακοίνωσε «την αυγή μιας νέας Μέσης Ανατολής… αυτές οι συμφωνίες θα χρησιμεύσουν ως θεμέλιο για μια συνολική ειρήνη σε ολόκληρη την περιοχή – κάτι που κανείς δεν πίστευε ότι ήταν δυνατό, σίγουρα όχι στην εποχή μας». Δεν εντυπωσιάζει το γεγονός ότι ο «ειρηνοποιός» Τραμπ αυτοδιαψεύστηκε ξεκινώντας αδικαιολόγητα τον πόλεμο με το Ιράν, αφού φάσκει και αντιφάσκει ακόμη και αυθημερόν. Η απερίσκεπτη πολεμική επιχείρηση, όμως, εναντίον του Ιράν εδραιώνει πλέον την πεποίθηση πως εξελίσσεται σε μεγάλο φιάσκο, δυστυχώς με πολλά θύματα και ανυπολόγιστες καταστροφές. Σε δύο πρόσφατα άρθρα της (στις 6 και 7 Μαΐου), η «Washington Post» διέλυσε την παραπλανητική εικόνα που πλάσαρε η Ουάσινγκτον σχετικά με το πόσο καταστροφικός υπήρξε ο πόλεμος. Πρώτον, από την ανάλυση των δημοσίως διαθέσιμων δορυφορικών εικόνων διαπίστωσε ότι το Ιράν «έχει καταστρέψει ή προκαλέσει ζημιές σε τουλάχιστον 228 κτίρια ή εξοπλισμό σε αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή από την έναρξη του πολέμου». Επιπλέον, οι κυβερνητικοί ισχυρισμοί πως το κόστος του πολέμου για τις ΗΠΑ ανήλθε «μόνο» σε 25 δισεκατομμύρια δολάρια αντιμετωπίζονται ως χονδροειδής υποεκτίμηση. Δεύτερον, επικαλούμενη πηγές στις αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών, ισχυρίζεται ότι το Ιράν διατηρεί το 75% των προπολεμικών κινητών εκτοξευτών πυραύλων και το 70% των αποθεμάτων πυραύλων που διέθετε, και ότι μπορεί να επιβιώσει από τον ναυτικό αποκλεισμό των ΗΠΑ τουλάχιστον 3-4 μήνες προτού αντιμετωπίσει σοβαρές οικονομικές δυσκολίες. Τα ευρήματα, αν είναι ακριβή, αμφισβητούν τόσο το νόημα αυτού του πολέμου όσο και τους ισχυρισμούς περί επικείμενης κατάρρευσης του Ιράν. Το φιάσκο αυτό έμαθε στους Αμερικανούς ό,τι έμαθαν οι Ρώσοι στην Ουκρανία: δρόνοι μερικών δεκάδων έως λίγων εκατοντάδων χιλιάδων δολαρίων μπορούν να στείλουν στα παλιοσίδερα πανάκριβα συστήματα εκατομμυρίων δολαρίων. Δυόμισι μήνες μετά την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, είναι ευρέως αποδεκτό ότι το καθεστώς παραμένει αλώβητο, οι βαλλιστικοί πύραυλοι μειώθηκαν μεν, αλλά η καταστρεπτική ισχύς τους παραμένει υψηλή, η υποστήριξη στους συμμάχους του συνεχίζεται και κυρίως τα αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου είναι άθικτα. Κοντολογίς, οι εξαρχής δηλωθέντες τέσσερις στόχοι, ρητορικά τουλάχιστον, δεν έχουν επιτευχθεί ούτε πλήρως ούτε μερικώς, και αν προστεθεί το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, η κατάσταση για τους Αμερικανούς περιπλέκεται δυσμενώς έτι περαιτέρω. Ο Αμερικανός Πρόεδρος δεν μπορεί να ξεκινήσει Δυόμισι μήνες μετά την νέες στρατιωτικές επιχειρήσεις αγνοώντας τις διαθέσεις των κρατών της περιοχής που θα υποστούν έναρξη του πολέμου το μεγάλο κόστος. Σε αξιοσημείωτη παρέμβασή στο Ιράν, η κατάσταση του («Arab News», 9/5/26), ο πρίγκιπας Τούρκι Αλ-Φαϊζάλ, γιος του βασιλιά Φαϊζάλ και επικεφαλής για τους Αμερικανούς υπηρεσιών πληροφοριών της Σαουδικής Αραβίπεριπλέκεται δυσμενώς των ας για περισσότερο από δύο δεκαετίες, εκθείασε τη έτι περαιτέρω. στρατηγική του Ριάντ να μην ανταποδώσει τα ιρανικά πλήγματα στη χώρα του: «Αν το ισραηλινό σχέδιο για την πρόκληση πολέμου μεταξύ ημών και του Ιράν είχε πετύχει, η περιοχή θα είχε βυθιστεί στην καταστροφή και την ερήμωση… Το Ισραήλ θα είχε καταφέρει να επιβάλει τη θέλησή του στην περιοχή και θα παρέμενε ο μοναδικός παράγοντας στο περιβάλλον μας» – γεωπολιτική άποψη με επιπτώσεις και μεταπολεμικά. Ο Τραμπ αυτοεγκλωβίστηκε σε ένα αδιέξοδο. Είτε θα επαναλάβει τον πόλεμο που δεν μπορεί να κάμψει την αποδεδειγμένη ανθεκτικότητα και αντοχή των Ιρανών είτε θα υπογράψει μια κακή συμφωνία. Αυτό είναι το τίμημα της αλαζονείας και του τυχοδιωκτισμού του. Το μόνο που μπορεί να πουλήσει πειστικά είναι η υποχώρηση των Ιρανών σε σχέση με τις μαξιμαλιστικές απαιτήσεις του για το εμπλουτισμένο ουράνιο, ιδίως η παράδοσή του στις ΗΠΑ. Η επιθυμία του, όμως, για συμφωνία μηδενικού αθροίσματος υπέρ του είναι ανεδαφική. Δεν μπορεί να αποτρέψει τη σαχ ματ κίνηση του Ιράν να καταστρέψει υποδομές πετρελαίου και φυσικού αερίου στον Κόλπο, βυθίζοντας τον πλανήτη σε μακροχρόνια οικονομική αναστάτωση. Τελικά, το μεγάλο αυτό φιάσκο ίσως πείσει τα γεράκια στην Ουάσινγκτον ότι η στρατηγική της ισχύος και της αμερικανικής πρωτοκαθεδρίας αφορά έναν κόσμο που δεν υπάρχει πια.

ΝΕΟΣ ΑΓΝΩΣΤΟΣ ΚΟΣΜΟΣ

Καθηγητής (αφ.), Πολυτεχνείο Ξάνθης ΔΠΘ

Αυτός ο Μάιος πέρασε με ομπρέλες, βροχές, αφρικανικές σκόνες, γυναικοκτονίες, κυβερνητικά σκάνδαλα και όσο κι αν άργησε να καλοκαιριάσει, στους δρόμους της Αθήνας και στα ΜΜΜ είναι εμφανέστατο πως ζούμε χωρισμένοι σε δύο «στρατόπεδα». Οι τουρίστες και οι λόκαλς, οι νομάδες και οι σταθεροί, οι τηλεργαζόμενοι και όσοι τρέχουμε να προλάβουμε το μετρό, οι φαν της Γιουροβίζιον και αυτοί που καλούν σε μποϊκοτάζ λόγω της συμμετοχής του Ισραήλ και της γενοκτονίας στη Γάζα, όσοι πρόλαβαν τις αιτήσεις κοινωνικού τουρισμού και όσοι δεν, όσοι πάνε ΟΑΚΑ για τους Metallica και όσοι περιμένουν τη Βίσση, αυτοί που σχεδιάζουν τον Μήνα Υπερηφάνειας και αυτοί που ζουν κάθε μήνα «υπερήφανα», δουλεύοντας για τα ανθρώπινα δικαιώματα αμισθί κάθε ώρα της ζωής τους. Όχι από ανάγκη να τιμήσουν την επέτειο του Stonewall σε ένα φεστιβάλ που χωρίς τους χορηγούς του μοιάζει «γυμνό» από κάθε πολιτική διάσταση, αλλά γιατί η ζωή δεν βγαίνει αν συνηθίσουμε να αφήνουμε το μίσος και τον ρατσισμό στο «διαβάστηκε» όσο απολαμβάνουμε δωρεάν rainbow άρτον και θεάματα. Έτσι και η Γιουροβίζιον περιέχει το αφήγημα της ΕνωΠοιος θα μας μένης Ευρώπης και αυτά τα γραφικά του τύπου «η μουσική ενώνει», ωστόσο –ας μην κοροϊδευόμαστε– είτε προστατεύσει από κάποιος αγαπάει να βλέπει τη Γιουροβίζιον είτε αγαπάει τους επαγγελματίες να τη μισεί. προστάτες και «Στόχος είναι τα λεφτά». Και η κυβέρνηση του Ισραήλ όσο φροντίζει να εξασωτήρες μας τώρα λείψει κάθε ίχνος ανθρώπου στη Γάζα άλλο τόσο χρηπου στην Αθήνα ματοδοτεί και τη διοργάνωση και ασκεί το σχετικό νταβατζιλίκι. Καθόλου τυχαίο που και οι δύο θεσμοί έχουν ξεκινά ο καύσωνας κατηγορηθεί διεθνώς για pink washing. και οι Ισραηλινοί Στον σταθμό Βικτώρια κατεβαίνω τη σκάλα με έναν φρέντο στο χέρι, οι ελεγκτές εισιτηρίων επιλέγουν πρότουρίστες και χειρα ποιους θα σταματήσουν, απευθύνονται στον ενικό, ιδιοκτήτες κατοικιών στέκονται επιδεικτικά πίσω από τις μπάρες του ΗΣΑΠ, τσαμπουκαλεύονται μιλάνε στο επιβατικό κοινό με ένταση λες και θα μπούμε στον Τιτανικό. Μια κυρία σχολιάζει: «Να πάτε στην δημόσια; Κηφισιά να κόψετε πρόστιμα». Τη θεωρώ φιλενάδα μου. Όσο στρίβω ένα τσιγάρο, σκέφτομαι πως το αθηναϊκό καλοκαίρι μάς διχάζει ταξικά κάθε χρόνο και πιο πολύ. Πιο ακριβός ο καφές, πιο ακριβό το ενοίκιο, πιο ακριβά τα τσιγάρα, πιο ακριβό το σούπερ μάρκετ. Τουλάχιστον έχουμε δωρεάν Pride και δωρεάν Γιουροβίζιον. Σκρολάροντας τα πόθεν έσχες των πολιτικών αρχηγών, σβήνω το τσιγάρο, μπαίνω στο βαγόνι και μετράω τουρίστες, νομάδες και σκυθρωπούς επιβάτες· ίσως η Αθήνα μάς λέει με τρόπο ότι δεν χωράμε πια. Ο καφές που κρατάω κοστίζει όσο τρία εισιτήρια του μετρό. Άρα το «δεν χωράμε» είναι σε ευθεία συνάρτηση με το «δεν πληρώνουμε αρκετά για να χωρέσουμε». Κατεβαίνω στο Μοναστηράκι, αφήνω το εισιτήριό μου για τον επόμενο, αντικρίζοντας τη δυστυχία των άλλων. Θα είχε ένα νόημα η «αναβάθμιση», ο εξευγενισμός σε μια πόλη που φροντίζει τους άστεγους, τους χρήστες ουσιών, τα αδέσποτα. Που έχει αξιοπρεπή ΜΜΜ. Που δεν ταΐζει τα σκουπίδια της στους κατοίκους της. Έναν δήμαρχο που να μπορεί να περπατάει με το κεφάλι ψηλά στις πιο υποβαθμισμένες περιοχές, αλλά οι πολιτικοί αρχηγοί δεν κατοικούν σε αυτές τις γειτονιές και δεν μπαίνουν στο μετρό. Θα είχε νόημα αν δεν τρώγαμε την ίδια προπαγάνδα της αριστείας και του ρουσφετιού, αν δεν ζούσαμε κάθε μέρα στη σκιά τραγικών γεγονότων όπως οι κρητικές βεντέτες, οι διπλές αυτοκτονίες εφήβων, η κακοποίηση και η φτώχεια. Σε μια χώρα που πριν από δύο χρόνια ήταν στην έκτη θέση, σύμφωνα με τον χάρτη της ILGA (σ.σ. οργάνωση για τα δικαιώματα των ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων), και φέτος στην ενδέκατη – προφανώς οι εκθέσεις δεν περιλαμβάνουν όλα τα άτομα και όλες τις ταυτότητες, αλλά είναι ενδεικτικές του κατά πόσο εφαρμόζονται πολιτικές ισότητας, έστω και στα ετήσια συμπεράσματα μιας αναφοράς. Στην ίδια χώρα που μετανάστες πληρώνονται ως μισθοφόροι για να απωθήσουν άλλους μετανάστες να περάσουν τα σύνορα και αυτό περιγράφεται ως «προστασία των ευρωπαϊκών συνόρων». Ποιος θα μας προστατεύσει από τους επαγγελματίες προστάτες και σωτήρες μας τώρα που στην Αθήνα αναμένεται ο καύσωνας ενώ οι Ισραηλινοί τουρίστες και ιδιοκτήτες κατοικιών τσαμπουκαλεύονται δημόσια με αφορμή κάθε έκφραση αλληλεγγύης προς τον παλαιστινιακό λαό και τα πόθεν έσχες των πολιτικών προκαλούν ζαλάδα; Έτσι κι αλλιώς, κάνεις δεν έχει πια χρόνο να ασχοληθεί ουσιαστικά με τίποτα, κανείς δεν προλαβαίνει να χωρέσει στη ζωή του νέες σχέσεις, νέες παρέες, νέους έρωτες, νέα ενδιαφέροντα – μόνο νέες ευκαιρίες εργασίας και νέες ευκαιρίες γενικά.

α π ό τ ο ν κ ώ σ τα α να γ ν ω σ τ ό π ουλο

14.05.26

LiFO 14.05.26

13

Αυτόχειρες παρθένοι Σοκαρισμένοι, μουδιασμένοι και αδύναμοι να διαχειριστούμε το «απονενοημένο διάβημα» των κοριτσιών της Ηλιούπολης.

α π ό τ ο ν δ η μ ή τ ρ η π ολι τά κ η

Κάποια στιγμή χθες, νωρίς το βράδυ, γέμισαν τα social media από κοινοποιήσεις της έκκλησης του «Χαμόγελου του Παιδιού» να μη διαμοιράζονται οι «τελευταίες σκέψεις» του ενός από τα δύο κορίτσια που βούτηξαν στο κενό από την ταράτσα της Ηλιούπολης (οι συνοικίες ως εργαλεία αναζήτησης φριχτών ειδήσεων και ως τοπόσημα τραγωδίας). Ήταν όμως πολύ αργά. Το «σημείωμα» είχε γίνει σύνθημα, σλόγκαν, φέιγ βολάν, φύλλο και φτερό από την ενδελεχή κειμενική ανάλυση που υπέστη, εφαλτήριο για έναν ορυμαγδό από εικασίες και συμπεράσματα, αδιάσειστο τεκμήριο της συλλογικής μας ευθύνης («Είμαστε ΟΛΟΙ υπεύθυνοι») για το αδιανόητο συμβάν. Κάπου ανάμεσα στα «τελευταία λόγια» του κοριτσιού ξεπρόβαλε και το τέρας των πανελλήνιων εξετάσεων, εκτρέποντας ακόμα περισσότερο τις αντιδράσεις. Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία του ίδιου οργανισμού που έκανε τη δημόσια έκκληση, υπάρχει τα τελευΤα στοιχεία, ταία χρόνια μια σταθερά υψηλή, αλλά υπο-αναφερόμενη, «επιβάρυνση» αυοι στατιστικές και τοκτονιών στην Ελλάδα, με περίπου τα δεδομένα μοιάζουν 400-500 θανάτους ετησίως. Πιο συγκεκριμένα, από το 2021 έως το 2025, άχρηστα –όπως και οι παρατηρήθηκε αύξηση 31,6% στο σύαναλύσεις, οι αιτιάσεις, νολο των περιστατικών αυτοκτονικής τα λόγια των ειδικών– και αυτοτραυματικής συμπεριφοράς παιδιών και εφήβων, ενώ «ιδιαίτερα όταν επιχειρείς να ανησυχητική είναι η υπερεκπροσώπηβγάλεις νόημα από ση των κοριτσιών». Όλα τα παραπάνω είναι ιδιαίτερα ανησυχητικά, όμως τα μια τέτοια πράξη. στοιχεία, οι στατιστικές και τα δεδομένα μοιάζουν άχρηστα –όπως και οι αναλύσεις, οι αιτιάσεις, τα λόγια των ειδικών– όταν επιχειρείς να βγάλεις νόημα από μια τέτοια πράξη. Μουδιασμένοι, επιστρέψαμε νοερά στην εφηβεία μας και αναρωτηθήκαμε πόσο κοντά μπορεί να είχαμε φτάσει κι εμείς κάποτε στην εξέταση έστω, αν όχι στην εκτέλεση μιας τέτοιας οριστικής απόδρασης. Τι νόημα μπορεί να βγάλει κανείς από την απόκοσμη σύγχυση της εφηβείας; Πόσο μεγάλη ή πόσο μικρή μπορεί να είναι η απόσταση ανάμεσα στον αυτοτραυματισμό, στον αυτοκτονικό ιδεασμό και στο «απονενοημένο διάβημα»; «Βασικά, εδώ έχουμε να κάνουμε με μια ονειροπαρμένη. Κάποια που έχει χάσει επαφή με την πραγματικότητα. Όταν πήδηξε, πίστευε μάλλον ότι θα πετάξει…». Η μυθοπλασία είναι ένα αποκούμπι σε τέτοιες περιπτώσεις. Και σίγουρα δεν ήμουν ο πρώτος που του ήρθαν στο μυαλό οι «αυτόχειρες παρθένοι» του ομώνυμου μυθιστορήματος του Τζέφρι Ευγενίδη (The Virgin Suicides), το οποίο κατέληξε να γίνει μια επίσης αξέχαστη και στοιχειωμένη ταινία. Η διαδρομή των κοριτσιών της οικογένειας Λίσμπον μέχρι την αυτοκτονία («μια άρνηση να δεχτούν τον κόσμο όπως τους παραδόθηκε») σκιαγραφείται μέσα από τη ναρκισσευόμενη αφήγηση των αγοριών που τις γνώρισαν και δεν μπόρεσαν ποτέ να τις ξεχάσουν: «Καταλάβαμε εν τέλει ότι τα κορίτσια ήταν στην πραγματικότητα μεταμφιεσμένες γυναίκες, ότι κατανοούσαν τον έρωτα, ακόμη και τον θάνατο, και ότι ο ρόλος μας περιοριζόταν απλώς στο να δημιουργούμε τον θόρυβο που φαινόταν να τις γοητεύει… Δεν είχε σημασία πόσο χρονών ήταν, ούτε το ότι ήταν κορίτσια, αλλά μόνο ότι τις είχαμε αγαπήσει και ότι δεν μας άκουσαν να τις καλούμε, ακόμα δεν μας ακούνε, εδώ πάνω στο δεντρόσπιτο που ζούμε με τα αραιά μαλλιά και τις μαλακές κοιλιές μας, δεν μας ακούν που τις καλούμε να βγουν από εκείνα τα δωμάτια όπου πήγαν για να μείνουν μόνες για πάντα –μόνες τους στην αυτοκτονία, που είναι βαθύτερη από τον θάνατο– και όπου δεν θα βρούμε ποτέ τα κομμάτια για να τις φέρουμε πίσω».

SHORTCUT

14

LiFO

14.05.26

LiFO 14.05.26

15

TAL K OF THE TOWN

109' me to

SenLinYu σ υ ν εν τ ευξη: μ.hu lot

Το παγκόσμιο εκδοτικό φαινόμενο ξεκίνησε από το Harry Potter fanfiction. Για εκατομμύρια αναγνώστες σε όλο τον κόσμο, το SenLinYu ήταν ήδη θρύλος πολύ προτού εμφανιστεί στα ράφια των βιβλιοπωλείων. Με το «Alchemised» κατέκτησε τη διεθνή λογοτεχνική σκηνή, μεταφέροντας τις εμμονές του με τον πόλεμο, το τραύμα και τις ηθικές γκρίζες ζώνες σε ένα φιλόδοξο μυθιστόρημα 1.040 σελίδων.

16

LiFO

λίγοι συγγραφείς έχουν διανύσει τα τελευταία χρόνια μια τόσο παράδοξη και εντυπωσιακή διαδρομή όσο το SenLinYu. Μέχρι πριν από λίγα χρόνια, το όνομά του ήταν γνωστό κυρίως σε όσους κινούνταν στις πιο αφοσιωμένες κοινότητες του διαδικτυακού fanfiction· σήμερα, το πρώτο του μυθιστόρημα που έχει επίσημα εκδοθεί, το Alchemised, έχει εξελιχθεί σε ένα από τα μεγαλύτερα εκδοτικά φαινόμενα της σύγχρονης φανταστικής λογοτεχνίας, με εκατοντάδες χιλιάδες προπαραγγελίες και στην Ελλάδα, μεταφράσεις σε δεκάδες γλώσσες και μια συμφωνία με επταψήφιο χρηματικό ποσό για τη μεταφορά του στον κινηματογράφο από τη Legendary Entertainment. Γεννημένο το 1991 και μεγαλωμένο κοντά στο Πόρτλαντ, το SenLinYu προέρχεται από ένα αυστηρά συντηρητικό και βαθιά θρησκευόμενο οικογενειακό περιβάλλον. Με πατέρα ευαγγελικό πάστορα και μητέρα πρώην επαγγελματία μπαλαρίνα, μεγάλωσε μαζί με έξι αδέλφια σε ένα σπίτι στο οποίο η φανταστική λογοτεχνία αντιμετωπιζόταν με επιφύλαξη. Τα βιβλία του Harry Potter δεν επιτρέπονταν, γεγονός που το έκανε να ανακαλύψει κρυφά το σύμπαν του fanfiction στον οικογενειακό υπολογιστή. Η προσωπική του ιστορία διαμορφώθηκε επίσης από τη γιαπωνέζικη καταγωγή της μητέρας του, η οικογένεια της οποίας είχε σταλεί σε αμερικανικά στρατόπεδα συγκέντρωσης κατά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Αυτή η επίγνωση των «τυφλών σημείων» της επίσημης Ιστορίας επηρέασε βαθιά τη θεματολογία του, στρέφοντάς το προς τον πόλεμο, τη μνήμη, το τραύμα και την ηθική αμφισημία. Παρότι ήθελε από νωρίς να γράψει, ανέβαλλε επί χρόνια τη συγγραφή, αμφιβάλλοντας για τις δυνατότητές του. Η ώθηση ήρθε καθώς πλησίαζε τα 30, όταν, όντας γονιός δύο παιδιών, ένιωθε ότι κινδύνευε να χαθεί ολοκληρωτικά μέσα σε αυτόν τον ρόλο. Άρχισε να γράφει στο κινητό του τις ώρες που τα παιδιά του κοιμούνταν, χρησιμοποιώντας τη συγγραφή ως έναν τρόπο να ανακτήσει έναν προσωπικό δημιουργικό χώρο. Από αυτή την ανάγκη γεννήθηκε το Manacled, ένα σκοτεινό, δυστοπικό fanfiction εμπνευσμένο από το Handmaid’s Tale και βασισμένο στη σχέση της Ερμιόνης Γκρέιντζερ με τον Ντράκο Μαλφόι. Το Manacled δημοσιευόταν διαδικτυακά από το 2018 έως το 2019 και εξελίχθηκε σε ένα πρωτοφανές φαινόμενο. Με περισσότερες από 370.000 λέξεις, 77 κεφάλαια και πάνω από 20 εκατομμύρια downloads, απέκτησε ένα φανατικό διεθνές κοινό, μεταφράστηκε σε πολλές γλώσσες και έγινε ένα από τα πιο πολυδιαβασμένα έργα στην πλατφόρμα Archive of Our Own. Για εκατομμύρια αναγνώστες ήταν κάτι παραπάνω από ένα απλό fanfiction: ήταν ένα ολοκληρωμένο λογοτεχνικό έργο, μια βαθιά σκοτεινή ιστορία αγάπης και επιβίωσης, που συνδύαζε τον πόλεμο, την πολιτική βία και το ψυχικό τραύμα.

14.05.26

LiFO 14.05.26

17

TAL K OF THE TOWN 109 λεπτά με το SenLinYu Έτσι, το SenLinYu το μετέτρεψε σε πρωτότυπο μυθιστόρημα, απαλλαγμένο από οποιαδήποτε σύνδεση με το σύμπαν του Harry Potter. Η διαδικασία υπήρξε εξαντλητική: έχει περιγράψει τη συγγραφή του Alchemised ως την προσπάθεια να ενώσει δύο παζλ 5.000 κομματιών σε ένα εντελώς νέο σχέδιο. Το αποτέλεσμα είναι ένα ογκώδες μυθιστόρημα 1.040 σελίδων, τοποθετημένο σε έναν κόσμο νεκρομαντείας και αλχημείας, όπου μια γυναίκα χωρίς μνήμες προσπαθεί να επιβιώσει μέσα στα ερείπια ενός μακροχρόνιου πολέμου, ενώ ένας άνδρας αναζητά μέσα στο μυαλό της τα μυστικά που μπορούν να ανατρέψουν τα πάντα. Το Alchemised κυκλοφόρησε τον Σεπτέμβριο του 2025 και επιβεβαίωσε ότι το SenLinYu δεν είναι απλώς συγγραφέας που πέρασε από την ηλεκτρονική στην παραδοσιακή έκδοση, αλλά μια από τις πιο ιδιαίτερες νέες φωνές της σύγχρονης σκοτεινής φαντασίας. Με έντονες επιρροές από τη γοτθική λογοτεχνία, τη φεμινιστική ιστοριογραφία και τις προσωπικές του εμπειρίες, το SenLinYu γράφει για την αγάπη όχι ως εξιδανικευμένη λύτρωση αλλά ως δύναμη ταυτόχρονα σωτήρια και καταστροφική. Και ίσως αυτό να εξηγεί γιατί εκατομμύρια αναγνώστες σε όλο τον κόσμο ένιωσαν ότι στα βιβλία του βρήκαν κάτι σπάνιο: μια ιστορία που δεν προσφέρει εύκολες απαντήσεις, αλλά αντιμετωπίζει με απόλυτη ειλικρίνεια το τίμημα της επιβίωσης. Το SenLinYu, που αυτοπροσδιορίζεται ως non binary (οι αντωνυμίες που χρησιμοποιεί στα αγγλικά είναι they/them), ζει κοντά στο Πόρτλαντ, στην πολιτεία του Όρεγκον, μαζί με τον σύζυγό του και τα δύο παιδιά τους. «Για πολύ καιρό αντιμετώπιζα την αφήγηση ιστοριών ως μια προσωπική φιλοδοξία» λέει. « Ήταν κάτι που ήθελα να κάνω, αλλά διαρκώς ανέβαλλα, επειδή ένιωθα υπερβολικά ανασφαλής για τις ικανότητές μου. Για μεγάλο διάστημα διοχέτευα τη δημιουργικότητά μου σε άλλα καλλιτεχνικά χόμπι και μόνο αφού απέκτησα δύο παιδιά και δεν είχα πλέον ούτε τον χρόνο ούτε τη δυνατότητα να ασχοληθώ με άλλα δημιουργικά πρότζεκτ, στριμώχτηκα στη συγγραφή. Ως ο βασικός φροντιστής τους, αισθανόμουν ότι χανόμουν μέσα στον ρόλο και αυτό με τρόμαζε, γιατί δεν ήθελα να φορτώσω στα παιδιά μου την ιδέα ότι είχα εγκαταλείψει κάθε άλλη πτυχή της ταυτότητάς μου για να τα μεγαλώσω. Το να γράφω στο κινητό μου την ώρα που κοιμούνταν το μεσημέρι ξεκίνησε ως ένας τρόπος να διεκδικήσω ξανά έναν δημιουργικό χώρο για τον εαυτό μου· μόλις άρχισα, ήταν σαν να έσπασε ένα φράγμα. Είχα καταπιεστεί δημιουργικά για τόσο πολύ καιρό, που οι λέξεις απλώς ξεχύθηκαν από μέσα μου. Για να είμαι ειλικρινής, πάντοτε έβρισκα τις πολύ αισιόδοξες ιστορίες με το απόλυτα ευτυχισμένο τέλος μάλλον καταθλιπτικές. Διαβάζοντας ιστορίες στις οποίες οι χαρακτήρες περνούσαν μέσα από έναν φρικτό πόλεμο και τρομερές απώλειες, αλλά στο τέλος ήταν μια χαρά, ένιωθα ότι κάτι δεν πήγαινε καλά με εμένα, επειδή δεν είχα βιώσει ποτέ κάτι τόσο τρομερό όσο ένας πόλεμος, κι όμως δεν κατάφερνα να είμαι καλά. Ένιωθα ότι αυτές οι ιστορίες παραποιούσαν τον πόλεμο και το τραύμα και κατ’ επέκταση επέβαλλαν το αφήγημα ότι, αν ένας χαρακτήρας δεν μπορεί να ξεπεράσει όσα έχει ζήσει, εφόσον πρόκειται να παραμείνει για πάντα κάπως ραγισμένος, τότε ίσως είναι προτιμότερο να πεθάνει. Δηλαδή όλο αυτό λειτουργούσε καλύτερα ως τραγωδία. Βρίσκω τον ρομαντισμό εξιδανικευμένο. Μεγαλώνοντας σε ένα θρησκευτικό περιβάλλον, η αγάπη παρουσιαζόταν γενικά ως μια εγγενώς αγνή δύναμη, μια ιδέα που δεν θεωρώ ούτε αληθινή ούτε ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα. Με ενδιαφέρει η αγάπη ως δύναμη και ως κίνητρο· όχι επειδή έχει κάτι εξαγνιστικό, αλλά λόγω του τρόπου με τον οποίο νομιμοποιεί επιλογές στο μυαλό των χαρακτήρων. Δεν ήθελα να γράψω μια εξιδανικευμένη ή παραδειγματική ιστορία για την αγάπη, και ο τρόμος χρησιμοποιείται συχνά για να διερευνήσει τη σκοτεινή και διεστραμμένη πλευρά της. Έτσι, γράφοντας gothic, μπόρεσα να κινηθώ σε έναν χώρο όπου μπορούσα να γράψω για την αγάπη ως κάτι ταυτόχρονα όμορφο και αποκρουστικό, μια δύναμη που ωθεί τους χαρακτήρες πιο μακριά απ’ όσο θα έφταναν στον αγώνα τους για επιβίωση, αλλά και μια δύναμη που τελικά τους καταστρέφει.

Μεγαλώνοντας με μισή αμερικάνικη και μισή γιαπωνέζικη καταγωγή, είχα επίγνωση του πόσο εύκολα μπορούσαν να αποσιωπηθούν ορισμένες πτυχές της αμερικανικής ιστορίας του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, προκειμένου να εξιδανικευτεί ο αμερικανικός ηρωισμός. Πολλοί άνθρωποι δεν γνωρίζουν για τον εγκλεισμό των Ιαπώνων Αμερικανών σε στρατόπεδα, και αυτή η εμπειρία με έκανε να αναρωτηθώ τι άλλο παραλείπεται και να αρχίσω να το αναζητώ. Όταν δούλευα το Alchemised, διάβασα αρκετές μελέτες λογοτεχνικής ανάλυσης καθώς και πολλά βιβλία για τον πόλεμο και την ιστορία του. Υπάρχει η τάση να ισοπεδώνονται τόσο οι φανταστικοί χαρακτήρες όσο και τα ιστορικά πρόσωπα, ώστε να μετατρέπονται σε αρχετυπικές μορφές που μπορούν εύκολα να τοποθετηθούν στην κατηγορία του καλού ή του κακού, στερημένα από όλη την πολυπλοκότητα και την ανθρώπινη υπόστασή τους. Δεν με ενδιαφέρει να διαιωνίσω κάτι τέτοιο. Με το Alchemised, το ερώτημα αφορούσε την ηθική στον πόλεμο. Ήθελα να εξερευνήσω όλες εκείνες τις ηθικές γκρίζες ζώνες που συνήθως παραμερίζονται. Το αρχικό ερώτημα με το οποίο πάλευα ήταν το “δίλημμα του τρόλεϊ”, όπως αυτό εκφράζεται μέσα από τους κατασκόπους: ποια απώλεια ή ποια θηριωδία είναι αποδεκτή προκειμένου να διατηρηθεί μια κάλυψη; Από εκεί ξεκίνησα. Όμως, καθώς εμβάθυνα στη βαρβαρότητα του πολέμου χωρίς το εξωραϊστικό περίβλημα και την εξύμνηση του παραδοσιακού ηρωισμού, η αρχική ιδέα εξελίχθηκε σε ένα ερώτημα γύρω από το πώς οι κοινωνίες κατασκευάζουν ήρωες. Όταν αρχίζεις να το εξετάζεις αυτό, βλέπεις ποιες αποχρώσεις χάνονται όταν η αφήγηση ισοπεδώνεται σε ένα καθαρό δίπολο και συνειδητοποιείς ότι αμέτρητοι άνθρωποι πρέπει να εξαφανιστούν από την ιστορία για να μετατραπούν οι ήρωες σε σχεδόν μυθικές μορφές. Μου αρέσουν οι βασανισμένες, έντονες ιστορίες αγάπης, αλλά δεν αισθάνομαι πάντοτε ότι κερδίζεις κάτι αφηγηματικά μ' αυτές. Στο Alchemised, η σχέση που αναπτύσσεται μεταξύ του Κέιν και της Έλενας είναι τόσο επώδυνη και ταυτόχρονα τόσο ανθεκτική, ώστε απαιτούσε μια πολύ προσεκτική και συνειδητή προσέγγιση για να γίνει πειστική. Ήταν σημαντικό για μένα να περιγράψω τον πόλεμο ως κάτι φρικτό και καταστροφικό, που τραυματίζει οτιδήποτε αγγίζει. Αν έγραφα μια τέτοια ιστορία και μέσα από αυτήν αναδυόταν μια ειδυλλιακή, παραδειγματική σχέση, αυτό θα ερχόταν σε αντίθεση με το νόημα της ιστορίας συνολικά. Η σχέση τους αντανακλά τις συνθήκες μέσα στις οποίες βρέθηκαν, καθώς και το είδος των ανθρώπων που αναγκάστηκαν να γίνουν για να επιβιώσουν». «Το τραύμα διαμορφώνει τον τρόπο με τον οποίο οι χαρακτήρες σας αντιλαμβάνονται τον κόσμο. Μπορεί κανείς ποτέ να ξεφύγει πραγματικά από αυτό;» «Δεν νομίζω ότι “διαφυγή” είναι η σωστή λέξη όταν μιλάμε για το τραύμα· υποδηλώνει ένα πλαίσιο του τύπου «όλα ή τίποτα». Σκέφτομαι το τραύμα ως μια πληγή: κάτι που χρειάζεται φροντίδα, κάτι που μπορεί να αφήσει ουλές, που μπορεί ακόμη και να σε αλλάξει μόνιμα, να μεταβάλει τον τρόπο με τον οποίο ζεις. Ωστόσο, η ζωή είναι γλυκιά και μπορεί να την απολαύσει κανείς, ακόμη κι αν κουβαλά αυτές τις πληγές μαζί του». «Πιστεύετε ότι ο λογοτεχνικός κόσμος γίνεται πιο ανοιχτός απέναντι σε non-binary φωνές ή εξακολουθεί να υπάρχει αντίσταση;» «Δεν ξέρω. Νιώθω ότι το μεγαλύτερο μέρος αυτής της “ανοιχτότητας” είναι μάλλον συμβολικό, στην πράξη αντιμετωπίζομαι εξ ορισμού ως γυναίκα συγγραφέας. Οι ατζέντηδές μου και πολλοί από τους εκδότες μου ήταν απολύτως σαφείς ότι το Alchemised δεν είναι romantasy, αφού δεν πληροί τα κριτήρια του ρομαντικού είδους. Παρ’ όλα αυτά, δημοσιογράφοι και βιβλιοπώλες επιμένουν να το χαρακτηρίζουν romantasy ή dark romance, ακόμη και αφού τους έχουν διορθώσει. Πιστεύω ότι ούτε τα έργα φαντασίας που γράφονται από γυναίκες θα έπρεπε να κατατάσσονται αυτόματα στην κατηγορία του romantasy. Γενικά, είναι ενδεικτικό το ότι, μολονότι αυτοπροσδιορίζομαι ως they/them, εξακολουθώ να κατατάσσομαι σε ένα δυαδικό σύστημα».

Βρίσκω τον ρομαντισμό εξιδανικευμένο. Μεγαλώνοντας σε ένα θρησκευτικό περιβάλλον, η αγάπη παρουσιαζόταν γενικά ως μια εγγενώς αγνή δύναμη, μια ιδέα που δεν θεωρώ ούτε αληθινή ούτε ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα.

Το «Alchemised» του SenLinYu κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός.

Διαβάστε ολόκληρη τη συνέντευξη στο lifo.gr.

18

LiFO

14.05.26

LiFO 14.05.26

19

ΘΕΑΤΡΟ

20

LiFO

14.05.26

ΣΑΡΑΝΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΤΑ ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΤΗΣ ΑΝΕΒΑΣΜΑ ΣΕ ΔΙΚΗ ΤΟΥ ΔΙΑΣΚΕΥΗ, Ο ΣΥΝΘΕΤΗΣ ΑΝΕΒΑΖΕΙ ΜΙΑ ΝΕΑ, ΠΙΟ ΕΠΙΚΑΙΡΗ ΚΑΙ ΜΠΡΙΟΖΑ «ΛΥΣΙΣΤΡΑΤΗ» ΩΣ ΛΑΪΚΗ ΟΠΕΡΑ ΣΤΗΝ ΟΠΟΙΑ ΣΥΝΥΦΑΙΝΟΝΤΑΙ Η ΚΩΜΩΔΙΑ, ΤΟ ΔΡΑΜΑ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΣ. «ΘΑ ΓΙΝΕΙ ΜΕΓΑΛΗ ΓΙΟΡΤΗ!», ΛΕΕΙ. Α Π Ο Τ Ο Ν Φ Ω Τ Ο :

Θ Ο Δ Ω Ρ Η Π Α Ρ Ι Σ

Α Ν Τ Ω Ν Ο Π Ο Υ Λ Ο Τ Α Β Ι Τ Ι Α Ν

LiFO 14.05.26

21

ΘΕΑΤΡΟ ον συναντάμε με τον Πάρι στο τρίτο υπόγειο της Στέγης, όπου γίνονται οι πρόβες. Αν περάσεις απ’ έξω και δεν ξέρεις, θα πιστέψεις ότι μέσα κάποιοι κάνουν πάρτι και τα δίνουν όλα! Τα τραγούδια και οι μουσικές είναι άλλωστε αναπόσπαστο στοιχείο μιας μουσικοθεατρικής παράστασης, μιας λαϊκής όπερας, όπως τη χαρακτηρίζει ο δημιουργός της. Το κέφι ηθοποιών, τραγουδιστών και μουσικών και του ίδιου του Σταμάτη καταρχάς σε συνεπαίρνει, όπως και η προθυμία, η ομαδικότητα, η επιμονή και η υπομονή που δείχνουν άπαντες. Δεν είναι, φαντάζομαι, το ευκολότερο πράγμα να έχεις στο γενικό πρόσταγμα ένα «ιερό τέρας», μια χαρισματική, πληθωρική όσο και τελειομανή προσωπικότητα όπως είναι ο Σταμάτης Κραουνάκης, οι «διδασκαλίες» του είναι ωστόσο εμπειρίες ζωής, όπως συμφωνούν οι λοιποί συνομιλητές μας, Λένα Ουζουνίδου (Λυσιστράτη), Χριστόφορος Σταμπόγλης (Πρόβουλος), Στέλλα Κρούσκα (Μυρρίνη) και Χρήστος Γεροντίδης (Κινησίας). Μας καθίζει δίπλα του, «δέστε τι γίνεται», μας λέει συνεπαρμένος, «κανονική γιορτή!», και στο πρώτο διάλειμμα δίνει σήμα να ξεκινήσουμε. «Γιατί Λυσιστράτη τώρα και πόσο διαφορετικές είναι σήμερα οι συνθήκες από το ανέβασμα του 1986;», ρωτώ εισαγωγικά. « Ένα βασικό στοιχείο είναι η αντιστοιχία της εποχής που γράφτηκε και διδάχθηκε η Λυσιστράτη του Αριστοφάνη, το 411 π.Χ., με το τώρα. Τον Φλεβάρη της χρονιάς εκείνης κι ενώ μαίνεται ο Πελοποννησιακός Πόλεμος, εγκαθιδρύεται στην Αθήνα μια ψευτοτυραννία, μια “μικρή δεξιά”, τρόπον τινά, με στόχο να αποφορτιστεί κάπως το βαρύ κλίμα από τις κακουχίες και τις σκληρές συνθήκες που αντιμετώπιζαν οι Αθηναίοι, με τους Σπαρτιάτες να λεηλατούν το αττικό ύπαιθρο καταστρέφοντας τις καλλιέργειες. Μια ολιγαρχική ψευτο-δεξιά όχι ακραία σκληρή αλλά κάπως μελανζέ, για να το πω σωστά, σαν αυτή που μας κυβερνά τώρα. Μέσα στις πολιτικές αντιπαλότητες, ξέρεις, όλοι μιλάνε για τα πιόνια, για τη σκακιέρα όμως κανείς, ούτε για τον σκακιεράρχη! Είναι σαν όλοι τους, άσχετα τι λένε, να ενδιαφέρονται τελικά να τους προσλάβει ο σκακιεράρχης, γι’ αυτό και χτυπάνε τα πιόνια αλλά όχι τη σκακιέρα. Και αυτό δεν συμβαίνει βέβαια μόνο στην Ελλάδα, πρόκειται για παγκόσμιο φαινόμενο». Η ιδέα ωστόσο για ένα σύγχρονο ανέβασμα της Λυσιστράτης σε μορφή μιούζικαλ δεν είναι, λέει, τωρινή· ήδη από τη δεκαετία του ’90 είχε γράψει το λιμπρέτο. Τώρα όμως, λέει, ήρθε επιτέλους η ώρα της. Την πήρε ο Μιχαήλ Μαρμαρινός στο Φεστιβάλ Αθηνών και από τις 350 δακτυλογραφημένες σελίδες της αρχικής του μορφής το λιμπρέτο περιορίστηκε στις 87, «όσο δηλαδή χρειάζεται για μια λαϊκή όπερα όπου πρωταγωνιστεί η μουσική». Ο ίδιος εξάλλου ο Αριστοφάνης όχι μόνο σκηνοθετούσε αλλά έγραφε και τη μουσική των έργων του, σύμφωνα και με τις μαρτυρίες που έχουμε, συνεχίζει. «Επειδή τυχαίνει να ξέρω πολύ καλά αρχαία ελληνικά, εξ ενστίκτου θα έλεγα, κι ας μην τα σπούδασα στο σχολείο, η παρουσία της μουσικής είναι ολοφάνερη και στη ροή του πρωτότυπου κειμένου, κάνει “μπαμ” δηλαδή ότι πρόκειται για λιμπρέτο, ακόμα και στο πώς αλλάζει διάλεκτο στα χορικά σε σχέση με τα επεισόδια, σου τον δίνει δηλαδή τον ρυθμό με έναν τρόπο». Η Λυσιστράτη του Αριστοφάνη ξεχωρίζει τόσο για το σθεναρό αντιπολεμικό της μήνυμα όσο και για τον πρώιμο φεμινιστικό της χαρακτήρα – θα ήταν σίγουρα σκανδαλώδες, παρά το κωμικό στοιχείο που το περιέβαλλε, το γεγονός ότι οι γυναίκες, οι οποίες ζούσαν κατά κανόνα στο περιθώριο των αρχαίων κοινωνιών, αμφισβητούσαν ευθέως την ανδρική εξουσία, «απεργώντας» από το σεξ στο όνομα της ειρήνης. «Υπάρχουν χαρακτηριστικές αντιπολεμικές πολιτικές αιχμές ακόμα και σε σκηνές που δεν είναι άμεσα αντιληπτές. Το μεγαλύτερο, το διαχρονικό σουξέ του έργου είναι η σκηνή όπου ο Κινησίας προσπαθεί να πείσει τη Μυρρίνη να γυρίσει στο σπίτι για να την πηδήξει. Αυτό μετατόπιζε λίγο τη συνθήκη, που ήταν ότι η Λυσιστράτη μάζεψε τις γυναίκες της Αθήνας και κλείστηκαν στην Ακρόπο-

22

LiFO

λη, όπου βρισκόταν και το ταμείο της πόλης. Όταν λοιπόν πάει ο Πρόβουλος, ένας εξέχων Αθηναίος που τον βάζω να έχει σχέση με τη Λυσιστράτη, στην οποία υπόσχεται γάμο από χρόνια, να της ζητήσει τον λόγο που κλειδώθηκε στον Ιερό Βράχο, εκείνο που τον ενδιαφέρει ουσιαστικά είναι ακριβώς αυτό το ταμείο. Διότι, βέβαια, χωρίς χρήματα πώς θα συνεχιστεί ο πόλεμος, πώς θα “φάνε” οι βιομήχανοι και οι προμηθευτές που ζουν από αυτόν;». Έχει άραγε κάποια κοινά αυτή η παράσταση με την πρώτη Λυσιστράτη που είχε ανεβάσει; «Μόνο τρία πασίγνωστα τραγούδια σε στίχους της Λίνας Νικολακοπούλου και το “Όλα γι’ αυτή την πόλη” που είχε γράψει ο Λάκης Λαζόπουλος. Κατά τ’ άλλα, διαφέρει εντελώς το τωρινό ανέβασμα από εκείνο του ’86. Πέρα από το ερμηνευτικό και το μουσικό κομμάτι, εξαιρετικά είναι και τα κοστούμια του αγαπητού Takis, ο οποίος μας εξέπληξε με τη δουλειά του, το δε σκηνικό είναι απλό, “καθαρό” και πολυλειτουργικό. Θα γίνει μεγάλο πάρτι στο Ηρώδειο, σου λέω, θα έχουμε και αρκετές εκπλήξεις! Τη βάζω λοιπόν αρχικά τη Λυσιστράτη να έρχεται γριά, πλέον, στην Αθήνα, ζητώντας ένα βραβειάκι για την προσφορά της στην ειρήνη, η οποία βέβαια δεν ήρθε ποτέ. Και το πρώτο πλάσμα που αναγνωρίζει είναι ο Απόλλωνας, ο οποίος είναι μεταμφιεσμένος σε αλητάκι: “Σε παρακαλώ, λίγο νεράκι για να πάω μετά σπίτι μου που είναι στον τομέα Ε”, του λέει. Αρχίζει τότε να της τραγουδά ο Απόλλωνας ένα τραγουδάκι για το πώς ήταν η Αθήνα τότε και ξεκινά μετά κανονικά το έργο, με τη Λυσιστράτη να περιμένει τις γυναίκες της πόλης να μαζευτούν. Οι γυναίκες στη δική μου διασκευή έχουν διάφορες καταγωγές, η μία είναι Ινδή, η άλλη Ρωσίδα, τρεις άλλες είναι Βλάχες από τη Λιβαδειά και πάει λέγοντας. Εκείνες ανταποκρίνονται στο κάλεσμά της, αφήνοντας η μία τα παιδιά και τον άντρα της, η άλλη το γαμήσι, η τρίτη το νοικοκυριό της κ.λπ. Κάτι μάλιστα στο οποίο κι εμείς δίνουμε έμφαση είναι το γεγονός ότι η Λυσιστράτη μπορεί να κάνει ό,τι κάνει γιατί δεν έχει σύζυγο και παιδιά να τη δεσμεύουν, πράγμα που ο Πρόβουλος της το “χτυπάει” σαν έρχεται η ώρα της σύγκρουσης. Αυτή όμως δεν μασάει, τον εξευτελίζει, τον ντύνει γυναίκα και τον επιστρέφει “πακέτο” στο ανδρικό στρατόπεδο! Τι να λέμε, έχει τρομερά δυνατά πράγματα αυτό το έργο». «Την έβαλες κιόλας τη Λυσιστράτη να λέει έναν μονόλογο που δεν υπάρχει στο πρωτότυπο», συνεχίζω. «Ναι, είναι στο τέλος του α’ μέρους, όπου μας “συστήνεται” μιλώντας για τον πατέρα της που ήταν στρατηγός, για τη μητέρα της που ήταν κωμική ηθοποιός, για την ίδια που οι άντρες δεν την πολυθέλανε επειδή ήταν έξυπνη και δραστήρια, τον λόγο που τελικά συνέλαβε αυτό το σχέδιο. Και λέγοντάς τα αυτά παρακαλεί την Αθηνά Παλλάδα να της δώσει δύναμη – μια Αθηνά που έχουμε τη χαρά να υποδύεται η Δήμητρα Γαλάνη. Μάλιστα, το α’ μέρος κλείνει με έναν ύμνο στην πόλη που τραγουδά η Παλλάδα-Δήμητρα». Και πότε έρχεται η ώρα του… Ζολώτα; «Ακριβώς μετά, στο διάλειμμα δηλαδή, ακούγεται ένα απόσπασμα από εκείνον τον περίφημο λόγο που είχε εκφωνήσει το 1959 σε συνέδριο της Διεθνούς Τράπεζας στα αγγλικά, χρησιμοποιώντας σχεδόν αποκλειστικά ελληνικές λέξεις! Το β’ μέρος, τώρα, ξεκινά με την Κατοχή. Ακολουθεί η πυρηνική βόμβα στη Χιροσίμα και μετά ένα “πέρασμα” από τον Πόλεμο της Κορέας όπου συμμετείχε και η Ελλάδα – στο εν λόγω νούμερο μάλιστα παίζει εξαιρετικά συνάδελφος που έχασε υποτίθεται το δεξί του πόδι στον πόλεμο αυτό και ψάχνουν μαζί με έναν άλλο που είχε χάσει το αριστερό να αγοράσουν μαζί παπούτσια. Στη συνέχεια μεταφερόμαστε στη δεκαετία του ’60, σε μια πασαρέλα ενδεικτική του πόσο αλλοτρίωσαν, πόσο “μασκάρεψαν” τη γυναίκα οι μόδιστροι από την περίοδο εκείνη και μετά κυρίως. Καταλήγει μάλιστα το κομμάτι αυτό σε ένα ωραίο δοξαστικό που λέει “Καταπιέσου / οι πόρνες της Εφέσου / παίρναν τις ενοχές σου / τις κάναν προσευχές”. Κωμωδία, γέλιο και δάκρυ συνυπάρχουν, όπως άλλωστε και στην πρωτότυπη Λυσιστράτη αλλά και στα υπόλοιπα έργα του Αριστοφάνη – η

σκηνή του Κινησία και της Μυρρίνης, για παράδειγμα, παρότι ξεκινά με κωμικές προθέσεις, έχει ένα φινάλε μάλλον δραματικό, καθώς, μην μπορώντας ο Κινησίας να συνευρεθεί με το ταίρι του, απομένει μόνος στη μαύρη ερημιά. Όλα αυτά γίνονται δυνατά χάρη στους υπέροχους ηθοποιούς και τραγουδιστές που έχουμε στην ομάδα, ένα θαυμάσιο ανθρώπινο υλικό που κατάφερε να φωτίσει πολλές πτυχές του έργου, μέχρι και το φινάλε που προσομοιάζει στο πρωτότυπο: γεννάει η Κρητικιά στο κράνος της Παλλάδας, κάνει εκείνη ότι θα σφάξει τα παιδιά, αλλά επεμβαίνει ο Κρητικός λέγοντας “εγώ υπογράφω”. Έχουμε δηλαδή πάλι ένα σοβαρό “φεμινιστικό” στοιχείο από τον Αριστοφάνη, ο οποίος βάζει ως αρχέτυπο στο κλείσιμο την Κρητικιά, τη Μινωίτισσα γυναίκα δηλαδή, που υπήρξε πιο ανεξάρτητη». Θα μπορούσε, αλήθεια, η Αθήνα των κλασικών χρόνων να φτάσει στην έμφυλη ισότητα εάν συνεχιζόταν απερίσπαστη η ιστορική της εξέλιξη; «Αποκλείεται, το τέλος της πόλης ήταν άλλωστε προδιαγεγραμμένο και ήταν στη μοίρα του Αριστοφάνη οι κωμωδίες του όλες να αποτυπώσουν τη μαρτυρία του τέλους της μεγάλης δημοκρατίας. Αν, μάλιστα, δεις τα έργα του στη σειρά, η φθορά της διαφαίνεται βήμα-βήμα. Στις Εκκλησιάζουσες έχουμε πλέον την απόλυτη καταγραφή της παρακμής, ενώ ο Πλούτος αποτυπώνει τη νίκη της διαπλοκής με την εξαγορά ακόμα και του θεού». Έχει δυσκολέψει η κωμωδία την εποχή της πολιτικής ορθότητας ή είναι απλώς θέμα προσαρμογής; «Ο ίδιος ο Αριστοφάνης δεν μπορεί βέβαια να χαρακτηριστεί πολιτικά ορθός με τη σύγχρονη έννοια, έχει αρκετά βρομόλογα, όμως το ανέβασμα είναι σε σύγχρονο πλαίσιο. Ακόμα διορθώνω λέξεις που ίσως δεν ακούγονται καλά σήμερα – όχι πως δεν θα έχει παλιόλογα μια αριστοφανική παράσταση, αλίμονο, θα εκφέρονται όμως με πολύ κομψό, άμεσο και χιουμοριστικό τρόπο. Καμία σχέση με βλακώδη βωμολοχία. Και όταν φεύγουν λέξεις σκληρές, έχουν στόχο. Να πω κιόλας ότι ο Αριστοφάνης είχε άμεση γνώση της καθημερινότητας των προσώπων που σατίριζε, όπως με τον Σωκράτη στις Νεφέλες. Ακόμα και τα ονόματα που αναφέρει, όπως ο Κινησίας, αντιστοιχούν σε πρόσωπα υπαρκτά που ήθελε να “κοπανήσει”. Ούτε όμως συντηρητικό τον λες, παρότι του έχει κολλήσει αυτή η ρετσινιά – δεν αντιστοιχεί εξάλλου ο τότε όρος στον σημερινό. Συντηρητικός, ας πούμε, θεωρούνταν και ο Σοφοκλής που έγραψε την Αντιγόνη, ενώ ο Ευριπίδης, που δεν ήταν συντηρητικός, κατέφυγε στη Μακεδονία για να σωθεί. “Τρελή φυλή / καρναβαλί” βλέπεις οι Έλληνες, όπως ακούγεται σε ένα νούμερο, ενώ η Λυσιστράτη λέει εκεί προς το τέλος “κομμάτια η Γη, παλάτια και σκουπίδια”. Είναι μια φράση που με συγκινεί ιδιαίτερα γιατί αντικατοπτρίζει, νομίζω, εξαιρετικά το τι συμβαίνει σήμερα στον πλανήτη». Δεν μας έλειψαν βέβαια ποτέ οι πόλεμοι, η δυστυχία και η φτώχεια, θυμάται όμως τουλάχιστον μεταπολεμικά να είχαμε φτάσει σε τέτοιο σημείο παράνοιας; Ανάβει τσιγάρο και ξεφυσά. «Οι πόλεμοι, αγάπη μου, όπως αυτός που διεξάγεται τώρα στη Μέση Ανατολή, εφευρίσκονται για να φεύγουν από τη μέση ανεπιθύμητοι πληθυσμοί και να επωφελείται η οικονομία. Λέμε σήμερα, ας πούμε, ότι επανήλθε στην επικαιρότητα η Γάζα, όμως η Γάζα ήταν πάντα εκεί και πάντα υπέφερε, τουλάχιστον τον τελευταίο μισό αιώνα». Θυμάμαι ότι παλιότερα κάποιοι συνέκριναν την αρχαία Αθήνα με τις δημοκρατικές χώρες, τη Δύση δηλαδή, και την αρχαία Σπάρτη με τις απολυταρχικές, τα πρώην κομμουνιστικά καθεστώτα της Ανατολής. «Ναι, άσχετα του ότι ουδεμία σχέση έχει η αρχαία Σπάρτη με τη Σοβιετική Ένωση. Στην παράσταση, ωστόσο, βλέπουμε μια Σπαρτιάτισσα να εγκαταλείπει τις συμπατριώτισσές της και να πηγαίνει με τις Αθηναίες που επιθυμούν ειρήνη». Η Λυσιστράτη θα παιχτεί για δύο μόνο παραστάσεις στο Ηρώδειο. Δεν θα γίνει, λέει, καμία άλλη, «ώστε να μη φθαρεί στη γύρα», εκτός κι αν δείξει δυναμική, οπότε ίσως ανέβει μία ακόμα στην Πειραιώς 260, στο πλαίσιο πάντα του Φεστιβάλ Αθηνών.

14.05.26

Λένα Ουζουνίδου, Λυσιστράτη: «Με συγκινεί βαθιά αυτή η Λυσιστράτη. Συχνά επιστρέφοντας σπίτι από τις πρόβες κλαίω και με αποπαίρνει όταν το καταλαβαίνει ο Κραουνάκης, την εκδοχή του οποίου βρίσκω μάλιστα πιο ενδιαφέρουσα από την πρωτότυπη του Αριστοφάνη. Πάντοτε όταν βλέπω ένα ανέβασμα αυτού του έργου, ανυπομονώ για τη σκηνή της Μυρρίνης με τον Κινησία, όμως εδώ, χάρη και στην υπέροχη μουσική τού Σταμάτη, ο οποίος επέμενε να κάνει και σε μένα όχι μόνο διδασκαλία ρόλου αλλά και μουσικής, κάνεις εξαρχής βουτιές στο συναίσθημα, από την κωμωδία στην τραγωδία και πάλι πίσω. Η δε Λυσιστράτη του, ένας ρόλος που θεωρώ ό,τι καλύτερο έχω κάνει, είναι ένα παλλόμενο πλάσμα που παλεύει ανιδιοτελώς για τη ζωή και το μέλλον των παιδιών των άλλων, καθώς δικά της ούτε έχει ούτε μπορεί να αποκτήσει. Έρχονται επιπλέον σε ισχυρή αντίθεση το θάρρος και ο δυναμισμός της με τη θέση που είχε κοινωνικά η γυναίκα όχι μόνο στην αρχαιότητα αλλά και μέχρι πολύ πρόσφατα».

Χριστόφορος Σταμπόγλης, Πρόβουλος: «Ο Πρόβουλος που υποδύομαι θυμίζει παλαιάς κοπής καθηγητή γυμνασίου που αφού απέτυχε να κάνει κάτι καλύτερο στη ζωή του, ανακατεύτηκε με την πολιτική. Είναι πομπώδης, στομφώδης και ολίγον γκέι, όταν όμως η σύγκρουση κλιμακώνεται, ρίχνει τη μάσκα και γίνεται επιθετικός και προσβλητικός, βγάζοντας προς τα έξω αυτό που σήμερα θα αποκαλούσαμε τοξική αρρενωπότητα. Εν τέλει η Λυσιστράτη και οι άλλες τον “συλλαμβάνουν”, τον ντύνουν γυναικεία και τον πετάνε έξω από την Ακρόπολη. Προς το φινάλε, σε άλλον πλέον ρόλο, γιατί όλοι μας εμφανιζόμαστε και σε μικρότερους, τραγουδώ τα “Καημένα Αντράκια”, έναν σόλο καημό για τους άνδρες που άγονται και φέρονται από τη λίμπιντό τους. Είναι η μόνη φορά που ακούμε την πλευρά της “manosphere” σε ένα κομμάτι που τελειώνει με τον περίφημο διάλογο του αυτοκράτορα Θεόφιλου με την Κασσιανή».

Στέλλα Κρούσκα, Μυρρίνη: «Κάθε μου μέρα κοντά στον Σταμάτη είναι μια ευχάριστη έκπληξη. Ο ίδιος έρχεται στις πρόβες σαν παιδί που πάει να παίξει με τα παιχνίδια του, μας εμφυσά δε ένα πολύ ομαδικό πνεύμα. Τα βράδια, οδηγώντας κουρασμένη για να πάω στο σπίτι, ακούω τις μουσικές και τα τραγούδια της παράστασης, βάλσαμο πραγματικό. Η σκηνή που παίζουμε με τον Χρήστο Γεροντίδη (Κινησίας) είναι το αποκορύφωμα της αντιπαράθεσης ανδρών - γυναικών, μια επίσης πολύ ερωτική σκηνή, γιατί οι δυο τους αγαπιούνται, θέλουν ο ένας τον άλλον, γουστάρονται πολύ, παρότι σε διαφορετικά “στρατόπεδα”. Ο Κινησίας κάνει ό,τι μπορεί για να τη ρίξει, όμως η Μυρρίνη θα παραμείνει πιστή στον αγώνα και στις συντρόφισσές της. Θαυμάζω πραγματικά τις γυναίκες που παλεύουν για το δίκιο χωρίς να χάσουν ούτε τη θηλυκότητα ούτε τη σεξουαλικότητά τους».

Χρήστος Γεροντίδης, Κινησίας: «Ευτύχησα

Ο Αριστοφάνης δεν μπορεί να χαρακτηριστεί πολιτικά ορθός, έχει αρκετά βρομόλογα, όμως το ανέβασμα είναι σε σύγχρονο πλαίσιο.

INFO Σταμάτης Κραουνάκης «Λυσιστράτη Μια ξεκαρδιστική όπερα» Ωδείο Ηρώδου Αττικού 12/06 έως 13/06/2026 στις 21:00

να συμμετάσχω σε πολλές μουσικές και θεατρικές παραστάσεις του Σταμάτη Κραουνάκη, όμως σε αυτή εδώ ειδικά παρουσιάζεται ως απόλυτα ολοκληρωμένος συνθέτης και σκηνοθέτης. Έχει κάνει μια φοβερή ανάλυση, αναδεικνύοντας νέες διαστάσεις των χαρακτήρων και των νοημάτων του έργου, το οποίο ισορροπεί διαρκώς μεταξύ τραγωδίας και κωμωδίας, όπως άλλωστε η ίδια η ανθρώπινη ζωή, που είναι γεμάτη ανατροπές. Το πάθημα του Κινησία, ο οποίος, παρότι γίνεται “χαλί”, δεν εκπληρώνει τον ευσεβή του πόθο, αποτελεί μια ολοκληρωτική ήττα και αποδόμηση του άντρα, μια ήττα που όμως αποδεικνύεται λυτρωτική και για τον ίδιο όπως και για όλο τον πληθυσμό, καθώς έτσι κερδίζει η ειρήνηΜυρρίνη. Αλλά παρότι οι γυναίκες πρωτοστατούν εδώ στο κίνημα για την ειρήνη, θα χρειαστεί να περάσουν πολλοί ακόμα αιώνες για να αναγνωριστεί η αξία τους. Η καταπίεση δεν έχει εξαλειφθεί, έγινε απλώς η πατριαρχία πιο πλάγια, πιο ύπουλη».

LiFO 14.05.26

23

ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ

ΑΥΤΟ ΤΟ ΣΑΒΒΑΤΟ ΞΕΚΙΝΑΕΙ ΣΤΑ ΧΑΝΙΑ Η ΑΤΥΠΗ ΑΝΑΔΡΟΜΙΚΗ Ε

Α Λ Ε Ξ Α Ν Δ Ρ Ο Σ

M E R I S T O M A T R I X

Κ Ι Ν Δ Υ Ν Ε Ψ Α

24

LiFO

Μ Ο Ν Ο

Α Π Ο

2 0 1 1

14.05.26

ΚΘΕΣΗ ΤΟΥ ΕΙΚΑΣΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΨΗΦΙΑΚΗΣ ΕΠΟΧΗΣ.

ΑΠΟ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΟ ΠΑΡΙΔΗ

Ψ Υ Χ Ο Υ Λ Η Σ Α Ν Ε Ξ Ε Λ Ε Γ Κ Τ Ε Σ

Σ Κ Ε Ψ Ε Ι Σ

LiFO 14.05.26

25

ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ ο 2015 ο εικαστικός και ακαδημαϊκός Αλέξανδρος Ψυχούλης δέχτηκε στο γραφείο του στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ένα κορίτσι γύρω στα 24 που κρατούσε μια σειρά ζωγραφικών έργων στα χέρια. Η Ζωή, όπως την έλεγαν, είχε μεγαλώσει σε ορφανοτροφείο, παιδί ουσιοεξαρτημένων γονιών, και έψαχνε έναν τρόπο να βγάλει λίγα λεφτά από τα έργα της, εικόνες καμωμένες με το μολύβι των ματιών της, που έβγαζαν τρομερή αγριότητα. Ενδιαφερόταν να μάθει αν θα μπορούσε να τις πουλήσει και μάλλον δεν την απασχολούσε η καλλιτεχνική αναγνώριση. Ο Ψυχούλης αγόρασε τα έργα και της πρότεινε να του φέρει περισσότερα· της ομολόγησε ότι σκόπευε να τα χρησιμοποιήσει ο ίδιος σε κάποιο πρότζεκτ. Το κορίτσι πήρε τα λεφτά, αλλά έκτοτε δεν έδωσε σημεία ζωής. Τα έργα της, ωστόσο, αποτέλεσαν τη βάση του εμβληματικού έργου «Ο οίκτος είναι μια μορφή ευτυχίας». Ο καλλιτέχνης ξεπατίκωσε τα σχέδια εκείνα, επάνω στα οποία έπλεξε το ομοίωμα μιας μαύρης φάλαινας 7 μέτρων, που παρουσιάστηκε σε συνεργασία με το ΝΕΟΝ και το Φεστιβάλ Αθηνών-Επιδαύρου στο πλαίσιο της έκθεσης «Renaissance Stories»· οι επισκέπτες την είδαν κρεμασμένη από το ταβάνι σε έναν από τους χώρους της Πειραιώς 260. Δέκα και κάτι χρόνια μετά, το ίδιο ακριβώς τρισδιάστατο κήτος, πλεγμένο με μαύρο μαλλί, αποτελεί το έργο που θα ενώνει νοητά τα σαράντα χρόνια δημιουργίας του Αλέξανδρου Ψυχούλη· αυτήν τη φορά, κρεμασμένο από την ουρά, θα διαπερνά τους τρεις ορόφους της Δημοτικής Πινακοθήκης Χανίων. Αφορμή η άτυπη αναδρομική του έκθεση με τίτλο «Κινδύνεψα μόνο από ανεξέλεγκτες σκέψεις» –οι λέξεις πάντα έπαιζαν καθοριστικό ρόλο στη ζωή και στη δουλειά του ευρηματικού καλλιτέχνη–, σε επιμέλεια του ιστορικού τέχνης Χριστόφορου Μαρίνου, που θα διαρκέσει από τις 16 Μαΐου έως τις 17 Οκτωβρίου. Σε αυτήν περιλαμβάνονται περίπου 150 ζωγραφικά έργα, εγκαταστάσεις, animation, κόμικς, γλυπτά, σημειώσεις και προσχέδια – μαζί με δύο πιο πρόσφατα του 2026. Παρόλο που δεν αρνείται την τιμή που του γίνεται και τη χαρά που συνοδεύει την απόφαση του δήμου Χανίων, υπογραμμίζει ότι η έκθεση δεν ακολουθεί την κλασική γραμμική αφήγηση. Αντιθέτως, προτιμάει να τη δει ως μια ευκαιρία επανεκκίνησης. «Με σοκάρει ότι είμαι 40 χρόνια στην παραγωγή. Με αφορμή την έκθεση, έχω κάπως αρχίσει να καταλαβαίνω τι έχω κάνει. Όταν είσαι μέσα στη ροή των πραγμάτων δεν είναι ξεκάθαρο με ποιες αφορμές και ποιους σκοπούς κινούνται τα μέλη σου. Αυτό που βλέπω είναι ότι αναμετρήθηκα με πάρα πολλά μέσα και το προσωπικό μου ερώτημα είναι γιατί. Τώρα βλέπω με ωριμότητα – υπόψιν ότι η ωριμότητα είναι το τέλος της άγνοιας κινδύνου, κάτι πολύ παραγωγικό, και διαπιστώνω ότι οι προθέσεις μου δεν ήταν πάρα πολύ σημαντικές, με την έννοια ότι ήθελα να παρουσιάσω πάρα πολλά πράγματα. Ήθελα να αποδείξω πάρα πολλά κι αυτό έχει σχέση με την παιδική μου ηλικία, ίσως και με τη σχέση μου με τον πατέρα μου, αν και πια ο “πατέρας” μου ήταν ο δημόσιος χώρος. Προσπαθούσα να αποδείξω ότι μπορώ να τα καταφέρω κι εδώ κι εκεί και σε όλα. Μου άρεσε να τσαλαβουτώ στα μέσα και είχα βρει υποδόριες σχέσεις μεταξύ τους που συνέδεαν τις τέχνες. Εξαντλήθηκα στο να αποδεικνύω ότι μπορώ να ασχοληθώ με όλα. Τώρα ήρθε η στιγμή να απομακρυνθώ από αυτό». Η έκθεση, λοιπόν, έρχεται από ένα σχετικά πρόσφατο παρελθόν, όταν ο Ψυχούλης, παράλληλα με τη γενιά εικαστικών της πρώτης ψηφιακής εποχής, προσέφερε –ίσως και λίγο ασυνείδητα– μια ανανεωτική ματιά στη σύγχρονη ελληνική τέχνη. Μια νέα ματιά που άντλησε στοιχεία από τα media, την ιδιωτική τηλεόραση, τις νέες τεχνολογίες, τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές, την ποπ κουλτούρα, το MTV, τη μουσική, τα κόμικς, τη γραφιστική, τη μόδα, το design και την αρχιτεκτονική, όλα όσα αποδείχτηκε μέσα στον χρόνο ότι ήταν οι πιο σαφείς του επιρροές. Έτσι δημιούργησε τη γλώσσα η οποία διατρέχει και δίνει υπόσταση στο

26

LiFO

Δ Ω Μ A Τ I O 2 0 0 9

A I Θ Ο Υ Σ Α Α Ν A M O N H Σ

B L A C K B O X 1 9 9 7

2 0 2 1

Αλέξανδρος Ψυχούλης, Κινδύνεψα μόνο από ανεξέλεγκτες σκέψεις Δημοτική Πινακοθήκη Χανίων 16/05-04/10/2026

14.05.26

B O D Y M I L K 2 0 0 3

Κ Α Τ Α Λ Ο Γ Ι Σ Μ Ο Σ 2 0 2 4

σύνολο του έργου του –άλλοτε χειροποίητο κι άλλοτε φτιαγμένο με τη συμβολή της τεχνολογίας–, όπου συναντιέται το αστικό με το ψηφιακό τοπίο μέσα σε μια διαρκή διαδικασία μεταμόρφωσης, πάντα με χιούμορ και μια σχεδόν εφηβική φρεσκάδα. Ο Χριστόφορος Μαρίνος, στο επιμελητικό του κείμενο που αποτελείται από 24 υποκεφάλαια, αναφερόμενος στη συγκεκριμένη αναδρομική λέει πως είναι «η στιγμή της συγκομιδής –η συγκέντρωση των καρπών μιας μακράς καλλιτεχνικής διαδρομής– και ταυτόχρονα η υπόσχεση νέων σπόρων». Ο ίδιος ο καλλιτέχνης, αναπολώντας τη μακρόχρονη πορεία του, που, εκτός από τα νέα μέσα, συνδέθηκε και με μεγάλες εγκαταστάσεις, λέει σχετικά: «Είναι η ιστορία της ζωής μου. Γιατί μπλέχτηκα με το βίντεο; Γιατί ως παιδί οι αριστεροί μου γονείς μού είχαν απαγορεύσει την τηλεόραση. Έτσι, όταν βρέθηκε στα χέρια μου μια κάμερα, αισθάνθηκα ότι πρέπει να κάνω τηλεόραση. Να ασχοληθώ με τα νέα μέσα και τη σκέψη που προερχόταν από αυτά. Μόλις βαριόμουν το ένα μέσο, πήγαινα στο άλλο. Το αιτιολογούσα μάλιστα, έλεγα “αυτή την ιδέα, αυτό το θέμα, αυτό το πρόβλημα πρέπει να το χειριστώ με R αυτό το μέσο”. Σιγά σιγά απέκτησα μια ευχέρεια, είχα κατακτήσει τον E τρόπο να χειρίζομαι διαφορετικά μέσα. Μέχρι που αποφάσισα να επιN στρέψω στη σκληρή χειρωναξία που ήταν σαν ένα meditation, καθώς A I προέκυψε ως αντίδραση μετά τα ψηφιακά έργα, μου έλειπε η ύλη».

S Γεννημένος το 1966 στον Βόλο, σπούδασε στην Ανωτάτη Σχολή ΚαS λών Τεχνών της Αθήνας και ξεκίνησε να δραστηριοποιείται από πολύ A N νωρίς στην εικαστική σκηνή του ’90, αρχικά με τα ψηφιακά μέσα.

C Έτσι, τα πρώτα του έργα αποτελούσαν διαδραστικές εγκαταστάσεις E οι οποίες ενεργοποιούνταν από τον θεατή και διερευνούσαν το υποS συνείδητό του, αποκωδικοποιώντας σε εικόνες ή ήχους τους φόβους, T τις επιθυμίες ή τις αναμνήσεις. Παράδειγμα αποτελεί το εμβληματικό O R του «Black Βox», με το οποίο συμμετείχε το 1997 στην 47η Μπιενάλε I της Βενετίας, αποσπώντας το βραβείο Benesse. Ωστόσο, ούτε αυτό E ούτε το αμφιλεγόμενο «Body Milk» (2003), αλλά ούτε και το περίφημο S «Δωμάτιο» –ένα μεγάλο κύμα από αλγοριθμικά κουρδισμένα πλαστικά 2 κορδόνια, ευθεία αναφορά στο «Μεγάλο κύμα ανοιχτά της Καναγκά0 1 ουα» του Χοκουσάι– περιλαμβάνονται στην έκθεση των Χανίων.

5 Καθηγητής πανεπιστημίου τα τελευταία 25 χρόνια στον Βόλο, διατηρούσε το προσωπικό του «καταφύγιο»-εργαστήριο στο Μικρό του νοτίου Πήλιου. Μέχρι που τον Σεπτέμβρη του 2023 τα ορμητικά νερά του καταστροφικού «Ντάνιελ» γκρέμισαν ολοσχερώς τη μικρή πέτρινη αγροικία – σαν το μεγάλο κύμα του «Δωματίου» να ολοκλήρωσε τον σκοπό του εισβάλλοντας στην πραγματικότητα στο σπίτι και αποδεικνύοντας πόσο «προφητικό» ήταν το έργο! Ο ίδιος μόλις πρόλαβε να βγει έξω με το λάπτοπ του και όσα έργα κατάφερε

να αρπάξει. Τα απομεινάρια εκείνης της μέρας αποτελούν τα υλικά των έργων που δημιούργησε για την έκθεση. Εξηγεί: «Τα δύο έργα που ετοιμάζω είναι η λογική του χειρώνακτα, του μπρικολέρ, που στην αυλή του μαζεύει άχρηστα πράγματα και όταν θέλει να φτιάξει ένα κοτέτσι δεν πάει στο Praktiker αλλά κοιτάζει τα σκουπίδια του και φτιάχνει κάτι από αυτά. Και επειδή εμένα ο “Ντάνιελ” μου διέλυσε πάρα πολλά έργα και δημιούργησε σκουπίδια, παίζω το παιχνίδι του». Μια άλλη ενότητα που προέκυψε από εκείνη τη μέρα και επίσης έχει την τιμητική της στην αναδρομική έκθεση είναι ο «Καταλογισμός» (2024, a.antonopoulou.art), που αποτελείται από 5 ουρανούς ζωγραφισμένους με μολύβια ακουαρέλας. Εξηγεί ο εικαστικός: «Όταν έπεσε μπροστά στα μάτια μου το σπίτι, κατέρρευσε μαζί του κάθε έννοια σταθερότητας. Διαλύθηκα κι άρχισε μια μεγάλη περίοδος πένθους. Για να θεραπευτώ προσπαθούσα να συγχωρήσω τον ουρανό. Αυτό έλεγα μέσα μου για τη βροχή. Άρχισα να ζωγραφίζω μεγάλα μεγέθη ουρανών με μολυβάκι, γδέρνοντας τον μουσαμά με άπειρες επαναλαμβανόμενες κινήσεις. Αυτό ήταν το θεραπευτικό μου εργαλείο. Έπρεπε να επινοήσω ξανά την έννοια του οίκου. Να ξανανιώσω ασφάλεια. Κατάλαβα ότι η πρώτη μου κίνηση για να ξαναχτίσω το επόμενό μου σπίτι δεν ήταν με ντουβάρια αλλά με χειρονομίες. Στην ουσία αυτό είναι τέχνη». Ζητάω να μου υποδείξει ακόμα ένα έργο για το οποίο τρέφει ιδιαίτερα αισθήματα και που θα παρουσιαστεί στα Χανιά. Μου αναφέρει την «Αίθουσα αναμονής» (2021), η οποία αποτελείται από ακουαρέλες που δημιούργησε την εποχή του κορωνοϊού. «Η δεύτερη καραντίνα με βρίσκει στην Αθήνα. Μένω μόνος στο σπίτι μου στα Βριλήσσια, για μήνες, κάνοντας μαθήματα εξ αποστάσεως. Μου λείπουν οι άνθρωποι. Αρχίζω να ζωγραφίζω τα πορτρέτα των τηλεδιασκέψεων με ακουαρέλες σε χαρτί. Στήνω καρτέρι μπροστά στην οθόνη του υπολογιστή, περιμένοντας την κόπωση να σπάσει την αυτοσκηνοθετημένη παρουσία των συνομιλητών μου και κλέβω την εικόνα τους», γράφει στο αυτοβιογραφικό του σημείωμα στον κατάλογο της έκθεσης. Μου συμπληρώνει στη συνάντησή μας λίγο πριν από τα εγκαίνια: «Μου έλειπαν τόσο πολύ όλοι τους που οι ακουαρέλες ήταν σαν να τους χάιδευα. Συνολικά έκανα πενήντα, αλλά δείχνουμε τις τριάντα οκτώ. Είναι η αποτύπωση μιας εποχής που ζήσαμε όλοι συλλογικά». Ο Χριστόφορος Μαρίνος σημειώνει στον κατάλογο ανάμεσα σε άλλες σκέψεις: «Ο Α.Ψ. χαρτογραφεί επιθυμίες, φόβους και μνήμες, χρησιμοποιώντας το σχέδιο και την τεχνολογία για να αποτυπώσει τις μεταλλαγές της σύγχρονης ζωής. Στο επίκεντρο της δουλειάς του καλλιτέχνη βρίσκεται η Ζωή: η ίδια η ζωή του, η υλική του διάσταση, οι φθαρτές ζωές των αντικειμένων, η σχέση ανάμεσα στην πραγματικότητα και στην επιθυμία». Γνωρίζοντας ότι το παιχνίδι αποτελούσε ανέκαθεν κινητήρια δύναμη για τη δημιουργικότητά του, αναρωτιέμαι αν ο ίδιος θεωρεί ότι οι καλλιτεχνικές του χειρονομίες και κατασκευές, είτε σε μορφή παιχνιδιού είτε ως έκφραση ενήλικης ενδοσκόπησης, έχουν πολιτική διάσταση. Μου απαντάει: «Η ανθρώπινη κατάσταση είναι από μόνη της η πιο πολιτική δήλωση. Ο βερμπαλισμός, η αιτιοκρατία, η πολιτική ορθότητα είναι και οι λόγοι που μου είναι αδιάφορη η σύγχρονη τέχνη, όταν δηλαδή η τέχνη είναι μονοσήμαντη και οι προθέσεις σπουδαιότερες από το ίδιο το έργο. Όσον αφορά το παιχνίδι, ποτέ δεν έπαψα να είμαι παιδί, προστατεύω μια αφέλεια όσο μπορώ».

LiFO 14.05.26

27

L I M P B I Z K I T Οι θρύλοι του nu-metal και σημείο αναφοράς για μια ολόκληρη γενιά θα εμφανιστούν για πρώτη φορά μπροστά στο ελληνικό κοινό, έτοιμοι να γράψουν ιστορία. Με τον Φρεντ Νταρστ να παραμένει χαρισματικός frontman και το κοινό να φωνάζει κάθε λέξη από τα «Break Stuff» και «Rollin», το live αναμένεται εκρηκτικό. Η μπάντα κουβαλά ακόμη το χάος και την αδρεναλίνη των late ’90s, αποδεικνύοντας γιατί συνεχίζει να γεμίζει φεστιβάλ και αρένες παγκοσμίως μέχρι σήμερα. Μαζί τους οι Viagra Boys, το εκρηκτικό post-punk γκρουπ από τη Σουηδία, και η ραγδαία ανερχόμενη Ecca Vandal.

15/6,

πλατεία Νερού, είσοδος: από 85 ευρώ

N I C K C A V E A N D T H E B A D S E E D S Μια βραδιά γεμάτη σκοτεινό ρομαντισμό, ένταση και βαθιά συναισθηματική φόρτιση. Το έχουμε ξαναζήσει και θα γίνει χαμός για μια ακόμη φορά. Είτε συνοδεύεται από τους Bad Seeds είτε εμφανίζεται σε πιο λιτή εκδοχή, κάθε συναυλία του Nικ Κέιβ μοιάζει με τελετουργία. Με τραγούδια που κινούνται ανάμεσα στη θλίψη, την πίστη και την ανθρώπινη απώλεια, ο Αυστραλός δημιουργός παραμένει μία από τις πιο καθηλωτικές παρουσίες της σύγχρονης μουσικής, με φανατικό κοινό.

24/6, πλατεία Νερού, είσοδος: από 68 ευρώ

P E T S H O P B O Y S Το δίδυμο των Nιλ Tέναντ και Κρις Λόου εξακολουθεί να μετατρέπει κάθε live σε ένα ατελείωτο πάρτι γεμάτο νοσταλγία και ηλεκτρονική λάμψη. Από το «West End Girls» μέχρι το «It’s a sin», η συναυλία αναμένεται να ενώσει διαφορετικές γενιές γύρω από έναν ήχο που παραμένει αναλλοίωτος στον χρόνο. Φέτος επιστρέφουν με μία ακόμη μεγαλύτερη παραγωγή, έτοιμοι να μας χαρίσουν ξανά μία από τις πιο αξέχαστες βραδιές του φετινού καλοκαιριού.

27/6, πλατεία Νερού, είσοδος: 63 ευρώ

M E G A D E T H / S E P U L T U R A Δύο από τα πιο καθοριστικά ονόματα στην ιστορία του heavy metal ανεβαίνουν στην ίδια σκηνή, στο πλαίσιο των αποχαιρετιστήριων περιοδειών τους, για μια βραδιά υψηλού συμβολισμού που θα αποτελέσει το τελευταίο μεγάλο τους ραντεβού με το ελληνικό κοινό. Από τη μία οι θρυλικοί Megadeth με δεκαετίες ιστορίας και μερικά από τα πιο εμβληματικά riffs της thrash metal σκηνής και από την άλλη το βραζιλιάνικο συγκρότημα που παραμένει σημείο αναφοράς για την παγκόσμια heavy σκηνή, έχοντας επηρεάσει αμέτρητες μπάντες εδώ και δεκαετίες με την έντονη πολιτική του στάση.

30/6, πλατεία Νερού, είσοδος: από 63 ευρώ

30

Χ Ρ Ο Ν Ι Α Η Μ Ι Σ Κ Ο Υ Μ Π Ρ Ι Α Τρεις δεκαετίες από την πρώτη τους κυκλοφορία και δέκα χρόνια μετά την τελευταία τους εμφάνιση, το θρυλικό τρίο επιστρέφει στη σκηνή για ένα πολυαναμενόμενο reunion σε ένα και μοναδικό live στην Αθήνα, όπου τα «30 Χρόνια Επιτυχίες» γίνονται πραγματικότητα σε μια βραδιά που δεν πρέπει να χάσει κανείς. Από τις κασέτες και τα underground live των ’90s μέχρι τη μαζική αναγνώριση, το συγκρότημα παραμένει μοναδικό φαινόμενο. Μετά την εντυπωσιακή ανταπόκριση του κοινού και το ταχύτατο sold out της εμφάνισής τους, το Release ανακοίνωσε προσθήκη δεύτερης ημέρας. Με σατιρικούς στίχους, cult αναφορές και αστείρευτη σκηνική ενέργεια, η βραδιά αναμένεται να λειτουργήσει σαν γιορτή για πολλές διαφορετικές γενιές ακροατών και φίλων του ελληνικού ραπ.

20/6 & 3/7,

πλατεία Νερού, είσοδος: από 23 ευρώ

ΝΤΕΪΒΙΝΤ

Μ Π Ε Ρ Ν Ο Ντέιβιντ Μπερν έρχεται φέτος το καλοκαίρι στο πλαίσιο της «Who is the sky tour», μεταφέροντας επί σκηνής τη δημιουργική ιδιοφυΐα που τον καθιέρωσε από την εποχή των Talking Heads μέχρι σήμερα. Οι συναυλίες του συνδυάζουν μουσική, performance art και κινησιολογία, δημιουργώντας ένα αποτέλεσμα που ξεπερνά το κλασικό live. Με τραγούδια όπως το «Once in a lifetime» και το «This must be the place», ο Μπερν εξακολουθεί να μοιάζει πρωτοποριακός, χαρισματικός και απόλυτα συνδεδεμένος με το σύγχρονο καλλιτεχνικό τοπίο.

Florence and the Machine

21/6, Πάρκο ΚΠΙΣΝ - Ξέφωτο, είσοδος: 50 ευρώ

Ημισκούμπρια

ΜΟΥΣΙΚΗ

Ζ Α Ν - Μ Ι Σ Ε Λ Ζ Α Ρ Πρωτοπόρος της ηλεκτρονικής μουσικής εδώ και δεκαετίες, ο Γάλλος δημιουργός συνεχίζει να εντυπωσιάζει με συνθεσάιζερ,

Nick Cave and the Bad Seeds

λέιζερ και κινηματογραφική ατμόσφαιρα. Ήταν ίσως ο πρώτος που έφερε την progressive μουσική στο mainstream και άνοιξε τον δρόμο για τη synth pop, το new age και την trance. Κλασικά έργα όπως το «Oxygène» και το «Équinoxe» συναντούν σύγχρονες τεχνολογίες, σε ένα live που ισορροπεί μεταξύ της καινοτομίας και της αίσθησης ότι ένας διαφορετικός κόσμος μπορεί να είναι εφικτός έστω και για λίγο.

22/6, Πάρκο ΚΠΙΣΝ - Ξέφωτο, είσοδος: 50 ευρώ

G O R I L L A Z Οι Gorillaz φέρνουν φέτος το καλοκαίρι το πολυσυλλεκτικό μουσικό τους σύμπαν, όπου hip hop, electronica, dub και pop συναντούν animation και εντυπωσιακά visuals. Το πρότζεκτ του Ντέιμον Άλμπαρν παραμένει ένα από τα πιο ιδιαίτερα φαινόμενα της σύγχρονης μουσικής, μετατρέποντας κάθε συναυλία σε οπτικοακουστική εμπειρία. Το απόδειξε για ακόμη μια φορά με την κυκλοφορία του «Mountain», ενός εντυπωσιακού, φωτεινού και βαθιά ανθρώπινου άλμπουμ, 25 χρόνια από τη δημιουργία της μπάντας.

25/6, πλατεία Νερού, sold out

M O B Y Με καριέρα που εκτείνεται από την underground techno μέχρι τις παγκόσμιες ποπ επιτυχίες, παραμένει μια ιδιαίτερα επιδραστική μορφή της ηλεκτρονικής μουσικής. Τραγούδια όπως τα «Porcelain», «Natural Blues» και «Why does my heart feel so bad?» αναμένεται να δημιουργήσουν μια εκρηκτική rave ατμόσφαιρα. Την ίδια ημέρα θα εμφανιστούν και οι indie ήρωες των ’90s, Garbage, με τη νοσταλγία να χτυπάει κόκκινο.

1/7,

πλατεία Νερού, είσοδος: από 75 ευρώ

THE

O F F S P R I N G / B A D R E L I G I O N Skate punk ενέργεια, ραδιοφωνικά ρεφρέν και νοσταλγία των late ’90s-early ’00s. Με τραγούδια όπως τα «Pretty Fly (for a white guy)», «Self Esteem» και «The kids aren’t alright», οι Offspring παραμένουν huge στην Ελλάδα. Η συναυλία αναμένεται γρήγορη, θορυβώδης και γεμάτη χιούμορ, αποδεικνύοντας γιατί το θρυλικό γκρουπ παραμένει ένα ζωντανό κεφάλαιο της punk rock ιστορίας. Μαζί τους σε ένα ιδανικό double-bill οι «μπαμπάδες» τους, Bad Religion, που συνέβαλαν καθοριστικά στη διαμόρφωση του ήχου της Καλιφόρνιας, συνδυάζοντας την ωμή ενέργεια του hardcore με μελωδικά riffs και πολιτικοποιημένους, αιχμηρούς στίχους. 7/7, πλατεία Νερού, είσοδος: από 65 ευρώ

T H E C U R E Οι Cure επιστρέφουν στην Αθήνα φέτος το καλοκαίρι στο πλαίσιο του Ejekt Festival, για μια συναυλία που αναμένεται βαθιά συναισθηματική και γεμάτη διαχρονικά τραγούδια. Ο Ρόμπερτ Σμιθ εξακολουθεί να αποτελεί εμβληματική μορφή της alternative μουσικής, με τη χαρακτηριστική φωνή και αισθητική του να παραμένουν άμεσα αναγνωρίσιμες. Από το «Just like heaven» μέχρι το «Pictures of You», το live θα κινηθεί ανάμεσα στη μελαγχολία, τον ρομαντισμό και την post-punk ένταση, δημιουργώντας μια ατμόσφαιρα σχεδόν μαγική για το κοινό.

15/7,

ΟΑΚΑ, είσοδος: από 90 ευρώ

FLORENCE

A N D T H E M A C H I N E Η Φλόρενς Γουέλτς φέρνει φέτος το καλοκαίρι την εκρηκτική σκηνική παρουσία και τη θεατρικότητα που καθιέρωσαν τους Florence and the Machine ως ένα από τα σημαντικότερα σύγχρονα live acts. Με δραματικές ερμηνείες, indie rock δυναμική και σχεδόν μυστικιστική ενέργεια, η συναυλία αναμένεται καθηλωτική. Τραγούδια όπως τα «Dog days are over», «Shake It Out» και «Hunger» θα δημιουργήσουν στον χώρο του Ολυμπιακού Σταδίου μια ανεπανάληπτη συναυλιακή εμπειρία.

14/7, ΟΑΚΑ, είσοδος: από 75 ευρώ L Y K K E L I Με τη χαρακτηριστική μελαγχολική ποπ αισθητική που την έκανε ξεχωριστή από τα πρώτα της βήματα, οι συναυλίες της Lykke Li ισορροπούν ανάμεσα στην ευαισθησία, τον ηλεκτρονικό ήχο και μια σχεδόν υπνωτική ατμόσφαιρα. Με τραγούδια όπως τα κορυφαία «I follow rivers» και «No rest for the wicked», η Σουηδή δημιουργός δημιουργεί live γεμάτα συναισθηματική ένταση, χαμηλόφωνη αισθητική και μια ιδιαίτερη αίσθηση οικειότητας ακόμη και μπροστά σε μεγάλο κοινό.

22/6, Ωδείο Ηρώδου Αττικού, είσοδος: από 45 ευρώ

ΟΙ ΣΥΝΑΥΛΊΕΣ ΤΟΥ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΟΎ

Matmos

ΜΟΥΣΙΚΗ

Ζαν-Μισέλ Ζαρ

B L A D E R U N N E R L I V E Μια μοναδική κινηματογραφική και μουσική εμπειρία. Η εμβληματική ταινία επιστημονικής φαντασίας προβάλλεται με ζωντανή εκτέλεση της ατμοσφαιρικής μουσικής του Vangelis, δημιουργώντας ένα αποτέλεσμα καθηλωτικό και βαθιά συναισθηματικό. Το cyberpunk σύμπαν του Ρίντλεϊ Σκοτ αποκτά νέα διάσταση μέσα από τη δύναμη της live μουσικής, μετατρέποντας τη βραδιά σε φόρο τιμής τόσο στον κινηματογράφο όσο και στην ελληνική μουσική κληρονομιά. 4/6,

Ωδείο Ηρώδου Αττικού, είσοδος: από 35 ευρώ

K N E E C A P Οι Ιρλανδοί επιστρέφουν φέτος το καλοκαίρι μεταφέροντας Blade Runner Live

την ωμή ενέργεια και την πολιτική ένταση που τους καθιέρωσε ως ένα από τα πιο πολυσυζητημένα ραπ γκρουπ της Ευρώπης. Με στίχους στα αγγλικά και στα ιρλανδικά, χιούμορ και εκρηκτική σκηνική παρουσία, οι συναυλίες τους μοιάζουν περισσότερο με πανκ εξέγερση παρά με μια συμβατική ραπ συναυλία. Ετοιμαστείτε για ατελείωτα mosh pits.

20/6, Terra Vibe Park, είσοδος: από 35 ευρώ

Κ Ρ Ι Σ Α Ϊ Ζ Α Κ Ο Κρις Άιζακ ανεβαίνει στον λόφο του Λυκαβηττού για μια συναυλία γεμάτη rockabilly αισθητική και κινηματογραφική νοσταλγία. Με τη χαρακτηριστική φωνή και το διαχρονικό «Wicked Game» να παραμένει σημείο αναφοράς, ο Αμερικανός τραγουδοποιός συνεχίζει να γοητεύει το κοινό με την κομψότητα και τη σκηνική του άνεση. Η βραδιά αναμένεται ατμοσφαιρική, με country, surf rock και ποπ επιρροές να συναντούν έναν ήχο που μοιάζει βγαλμένος από μια άλλη, μακρινή εποχή. 13/6, Δημοτικό Θέατρο Λυκαβηττού, είσοδος: 63 ευρώ

Τ Ζ Ο Ν Λ Ε Τ Ζ Ε Ν Τ Με βραβευμένη καριέρα και χαρακτηριστική φωνή, παραμένει ένας από τους πιο αναγνω-

Μισέλ Γκούρεβιτς

ρίσιμους σύγχρονους Αμερικανούς ερμηνευτές. Η συναυλία θα κινηθεί ανάμεσα στη σύγχρονη ποπ, το κλασικό σόουλ ύφος και την κομψότητα που χαρακτηρίζει διαχρονικά τον Τζον Λέτζεντ. Η εμφάνισή του πραγματοποιείται στο πλαίσιο της περιοδείας «An evening of songs & stories» που περιλαμβάνει τις πιο σημαντικές στιγμές από την περίλαμπρη καριέρα του, ερμηνευμένες ζωντανά στο πιάνο σε ένα εξαιρετικό οπτικοακουστικό σόου. Η συναυλία του κορυφαίου καλλιτέχνη θα είναι και η τελευταία πολιτιστική εκδήλωση που θα πραγματοποιηθεί στο Ηρώδειο προτού κλείσει για τις προγραμματισμένες εργασίες αναστήλωσης.

30/6, Ωδείο Ηρώδου Αττικού,

είσοδος: από 187 ευρώ

M Ι Σ Ε Λ Γ Κ Ο Υ Ρ Ε Β Ι Τ Σ Η Mισέλ Γκούρεβιτς επιστρέφει με τη σκοτεινή chamber pop αισθητική που την έκανε αγαπητή σε ένα ιδιαίτερα αφοσιωμένο κοινό. Με τη βαθιά φωνή και την ειρωνική της γραφή, η Καναδή δημιουργός δημιουργεί μια ατμόσφαιρα οικεία αλλά ταυτόχρονα δραματική, μετατρέποντας κάθε live σε συναισθηματική εμπειρία υψηλής έντασης.

12/6, Δημοτικό Κηποθέατρο Παπάγου, είσοδος: από 27 ευρώ

M A T M O S Ένα από τα πιο ιδιαίτερα και πειραματικά live ηλεκτρονικής μουσικής του καλοκαιριού. Το αμερικανικό δίδυμο είναι γνωστό για τη χρήση ασυνήθιστων ηχητικών πηγών και τη μετατροπή καθημερινών ήχων σε σύνθετες μουσικές δομές. Οι συναυλίες τους συνδυάζουν performance art, avant-garde electronica και multimedia στοιχεία, δημιουργώντας μια εμπειρία απρόβλεπτη και καθηλωτική. 28/6, ΠΛΥΦΑ - 7Α, Κορυτσάς 39, είσοδος: από 20 ευρώ

F O R E I G N E R Η μουσική των Foreigner συνεχίζει να εμπνέει και τις νεότερες γενιές, χάρη στη δυναμική παρουσία των τραγουδιών τους σε δημοφιλείς ταινίες και σειρές όπως οι «Stranger Things», «Euphoria», «Wednesday» και «The Eternals». Με τον ιδρυτή Mικ Τζόουνς να έχει τιμηθεί στο Songwriters Hall of Fame και με μια εντυπωσιακή καριέρα που περιλαμβάνει sold out συναυλίες σε κορυφαίες σκηνές όπως η Όπερα του Σίδνεϊ, οι Foreigner, που εμφανίζονται για πρώτη φορά στην Ελλάδα, αποδεικνύουν ότι η κληρονομιά του ροκ μπορεί να είναι πιο ζωντανή από ποτέ. 27/6, ΟΑΚΑ, είσοδος: από 30

ευρώ

E I N S T Ü R Z E N D E N E U B A U T E N Όσοι φτάσουν στο Ηρώδειο εκείνο το βράδυ του Ιουνίου, θα βρεθούν μπροστά σε ένα ιστορικό

Kneecap

παράδοξο: ένα συνεργείο κατεδαφίσεων των μουσικών συμβάσεων μεταμφιεσμένο σε συγκρότημα θα έχει καταλάβει τη σκηνή, μετατρέποντάς τη σε μια εξαίσια βιομηχανική παιδική χαρά. Αναφερόμαστε φυσικά στους Einstürzende Neubauten. Το γερμανικό σύνολο έχει διασχίσει μισό αιώνα μουσικής ιστορίας και συνεχίζει να ακούγεται το ίδιο, ακριβώς γιατί δεν ακούγεται σαν τίποτε άλλο. Ενώ κλείνουν το μάτι στις εφήμερες ηχητικές πρωτοπορίες, παραμένουν σταθερά προσανατολισμένοι σε έναν ήχο που έρχεται από μέσα.

18/6, Ωδείο Ηρώδου Αττικού, είσοδος: από 49,50 ευρώ

IRON

M A I D E N Οι Iron Maiden επιστρέφουν στο πλαίσιο της περιοδείας «Run for your lives», προσφέροντας ακόμη μία βραδιά επικής heavy metal υπερβολής. Με τεράστια παραγωγή, μασκότ Eddie, φλογοβόλα σκηνικά και διαχρονικά τραγούδια όπως τα «Fear of the dark», «The Trooper» και «Hallowed be thy name», η μπάντα συνεχίζει να αποδεικνύει γιατί θεωρείται κορυφαία δύναμη του είδους. Το κοινό μπορεί να περιμένει μια τρίωρη εμπειρία που θα τα έχει όλα.

23/5, ΟΑΚΑ ROBERT

P L A N T Μακριά από τον καθαρό hard rock ήχο των Led Zeppelin, στο σόλο πρότζεκτ του «All that glitters» ο Ρόμπερτ Πλαντ συμπράττει με τους Saving Grace και τη Suzi Dian και κινείται ανάμεσα σε folk, blues και americana επιρροές, με έμφαση στις ερμηνείες και τις δυναμικές εναλλαγές. Η χαρακτηριστική φωνή του παραμένει μαγνητική, δημιουργώντας μια συναυλιακή εμπειρία γεμάτη νοσταλγία, ζεστασιά και διαχρονική μουσική ποιότητα. 9/7, Δημοτικό Θέατρο Λυκαβηττού

30

LiFO

Ντέιβιντ Μπέρν

(5/7), BILAL (5/7), THIEVERY CORPORATION (11/7), PANTERA (9/7), ΠΑΥΛΟ ΠΑΥΛΙΔΗ (5/7), SABATON (25/7), ΤHREE DAYS GRACE (28/6), HELLOWEEN (10/7)

Παύλος Παυλίδης

Επίσης θα δούμε τους: R E D M A N

14.05.26

LiFO 14.05.26

31

q Γεννήθηκα και μεγάλωσα στο Παλαιό Φάληρο, σε μια μονοκατοικία όπου μένω ακόμα και σήμερα. Το Φάληρο ήταν τότε μια τελείως διαφορετική περιοχή, πιο ήσυχη, πιο γειτονιά, με ανοιχτές πόρτες και παιδιά που ζούσαν στον δρόμο μέχρι να νυχτώσει. Υπήρχε μια απλότητα και μια αμεσότητα στις ανθρώπινες σχέσεις που δύσκολα τη βρίσκεις πια στην πόλη. Θυμάμαι μια Αθήνα πολύ διαφορετική από τη σημερινή. Στο Παλαιό Φάληρο τότε υπήρχαν ακόμα χωματόδρομοι κι εμείς, τα παιδιά, παίζαμε όλη μέρα έξω – δίτερμα, βόλους, κυνηγητό, χωρίς άγχος και χωρίς να μας ψάχνουν κάθε δέκα λεπτά. Ο δρόμος ήταν η καθημερινότητά μας και η παρέα κάτι πολύ ουσιαστικό.

q Μεγάλωσα σε ένα σπίτι όπου η μουσική υπήρχε καθημερινά χωρίς να είναι κάτι επιτηδευμένο. Η μητέρα μου

Συνιδρυτής του Discobole. Γεννήθηκε και ζει στο Παλαιό Φάληρο.

τραγουδούσε και θυμάμαι από μικρός να ακούω τη φωνή της μέσα στο σπίτι. Ο θείος μου ήταν μουσικός και στα πρώτα βήματα του Στέλιου Καζαντζίδη έπαιζε μαζί του στη Νέα Ιωνία, οπότε υπήρχαν πάντα ιστορίες, πρόσωπα και μνήμες γύρω από τη μουσική. Για μένα όλα αυτά ήταν πολύ φυσικά, δεν ένιωθα ότι μεγαλώνω μέσα σε κάτι ιδιαίτερο, αλλά κοιτώντας πίσω καταλαβαίνω πόσο με διαμόρφωσαν. Νομίζω ότι έτσι ξεκίνησε η σχέση μου με τη μουσική, όχι ως χόμπι ή επάγγελμα, αλλά ως μέρος της ζωής και της καθημερινότητας – μέσα από τις φωνές, τους δίσκους, το ραδιόφωνο και τις ιστορίες των ανθρώπων που κουβαλούσαν τη μουσική μαζί τους.

q Ο πρώτος δίσκος που θυμάμαι να επιλέγω πραγματικά μόνος μου ήταν το «End of the World» των Aphrodite’s Child, τον άκουγα σε ένα φορητό πικάπ Philips που μου είχε κάνει δώρο γενεθλίων ο πατέρας μου. Για μένα τότε, αυτός ο δίσκος ήταν ένας ολόκληρος κόσμος. Δεν ήταν μόνο η μουσική. Ήταν το εξώφυλλο, η αίσθηση του δίσκου, όλη η διαδικασία τού να κάτσεις και να ακούσεις πραγματικά. Νομίζω ότι κάπου εκεί ξεκίνησε και η σχέση μου με τους δίσκους. Από Έλληνες αγαπούσα πολύ τους Socrates, δεν έχανα συναυλία τους. Θεωρώ πως ήταν από τα συγκροτήματα που πραγματικά έφεραν έναν διεθνή ήχο στην ελληνική σκηνή εκείνης της εποχής και είχαν απίστευτη ενέργεια live. Από ξένους άκουγα κυρίως classic rock: Led Zeppelin, Deep Purple, Black Sabbath και γενικά ό,τι είχε εκείνον τον ήχο και τη δύναμη των ’70s. Ήταν μια εποχή που η μουσική είχε προσωπικότητα και οι δίσκοι λειτουργούσαν ως ολοκληρωμένη εμπειρία, όχι ως μεμονωμένα τραγούδια.

q Μικρός ονειρευόμουν να γίνω καπετάνιος. Από την πλευρά του πατέρα μου είχα θείους που ήταν καπετάνιοι και θυμάμαι να ακούω τις ιστορίες τους σαν παραμύθια. Μιλούσαν για ταξίδια, λιμάνια, θάλασσες και ανθρώπους απ’ όλο τον κόσμο κι εγώ τους άκουγα μαγεμένος. Για ένα παιδί εκείνης της εποχής, αυτά είχαν κάτι το μυθικό. Σπούδασα στη σχολή Εμποροπλοιάρχων στον Ασπρόπυργο και μετά τη σχολή ταξίδεψα για περίπου πέντε χρόνια στη θάλασσα, κάνοντας το παιδικό μου όνειρο πραγματικότητα. Ήταν μια πολύ δυνατή εμπειρία γιατί γνώρισα διαφορετικούς ανθρώπους, μέρη και κουλτούρες. Κάποια στιγμή, όμως, κατάλαβα ότι αυτό που με τραβούσε πραγματικά ήταν η μουσική. Δούλεψα στη δισκογραφική εταιρεία του Τάκη Κόκκαλη, τη Seagull, όπου είχαμε την αποκλειστική διανομή της Music For Nations, με συγκροτήματα όπως οι Metallica, οι Manowar και οι Merciful Fate. Εκεί μπήκα ουσιαστικά βαθιά μέσα στον κόσμο της δισκογραφίας και κατάλαβα ότι αυτό ήθελα να κάνω στη ζωή μου. Στη σχολή είχα γνωρίσει τον Ανδρέα Ρίγγα – ήμασταν συμφοιτητές, γίναμε κολλητοί φίλοι και κάπως έτσι, μέσα από την κοινή αγάπη για τη μουσική, αποφασίσαμε αργότερα να αφήσουμε τα καράβια και να ανοίξουμε μαζί το Discobole.

q Η ιδέα για το Discobole γεννήθηκε στις αρχές των ’80s, σε μια εποχή που η μουσική πραγματικά έβραζε. Υπήρχε μια τεράστια έκρηξη με νέους ήχους, νέα συγκροτήματα και μια ολόκληρη κουλτούρα γύρω από το βινύλιο. Εμείς θέλαμε να καβαλήσουμε αυτό το κύμα και να δημιουργήσουμε το καλύτερο δισκάδικο της Ελλάδας. Δεν μας ενδιέφερε να είναι απλώς ένα μαγαζί που πουλάει δίσκους. Θέλαμε να είναι σημείο συνάντησης για ανθρώπους που αγαπούσαν πραγματικά τη μουσική, ένας χώρος όπου θα μπορούσες να ανακαλύψεις πράγματα, να συζητήσεις, να ανταλλάξεις απόψεις και να νιώσεις ότι ανήκεις κάπου. Εκείνη την εποχή, άλλωστε, το δισκάδικο ήταν ολόκληρη εμπειρία.

q Το πρώτο μας μαγαζί το ανοίξαμε στη Γλυφάδα στα τέλη του 1983, τη χρονιά που βγήκε και το πρώτο άλμπουμ της Μαντόνα. Ήταν μια εποχή που η μουσική άλλαζε με τεράστια ταχύτητα και υπήρχε απίστευτος ενθουσιασμός γύρω από το βινύλιο, τη νέα ποπ και ροκ σκηνή. Στην αρχή τα πράγματα δεν ήταν εύκολα, γιατί υπήρχαν ήδη πολύ δυνατά μαγαζιά στον χώρο. Έπρεπε κι εμείς να γίνουμε γνωστοί, να επιβιώσουμε και να πάρουμε το δικό μας μερίδιο από την πίτα. Τα πρώτα χρόνια δουλεύαμε κυριολεκτικά μέρα-νύχτα για να μας μάθει ο κόσμος. Ακριβώς έναν χρόνο μετά ακολούθησε το κέντρο της Αθήνας, με το θρυλικό μαγαζί της Ιπποκράτους, που για πολύ κόσμο ταυτίστηκε με το Discobole. Περίπου δέκα χρόνια αργότερα ανοίξαμε και το κατάστημα στον Πειραιά. Εκεί καταλάβαμε ότι το Discobole είχε πλέον γίνει σημείο αναφοράς για ανθρώπους που αγαπούσαν πραγματικά τη μουσική.

q Με τα συχνά ταξίδια μας στο Λονδίνο στα τέλη του 1987 και στις αρχές του 1988, καταλάβαμε από πολύ νωρίς ότι ερχόταν μια τεράστια έκρηξη στην ηλεκτρονική μουσική. Εκεί ήδη έβλεπες να αλλάζουν τα κλαμπ, οι ήχοι και ολόκληρη η κουλτούρα γύρω από τη μουσική. Στην Αθήνα τότε υπήρχε μεγάλο κενό σε αυτόν τον χώρο και ουσιαστικά το καλύψαμε εμείς. Αρχίσαμε να φέρνουμε δίσκους και ήχους που δύσκολα έβρισκες αλλού και σιγά σιγά το Discobole έγινε σημείο συνάντησης για DJs, συλλέκτες και ανθρώπους που έψαχναν κάτι πιο καινούργιο και πιο προχωρημένο.

q Τεράστια ώθηση στη διάδοση αυτής της μουσικής έδωσε και το άνοιγμα του Faz από τον Πέτρο Κοζάκο, αλλά και αργότερα το Mercedes του Βασίλη Τσιλιχρήστου, καθώς και τα άλλα κλαμπ της εποχής. Εκείνη την περίοδο δημιουργήθηκε για πρώτη φορά στην Αθήνα μια πραγματική κλαμπ κουλτούρα γύρω από την ηλεκτρονική μουσική και εμείς ήμασταν πολύ κοντά σε όλο αυτό που γεννιόταν. Νομίζω ότι κάποια από τα πιο επιδραστικά κλαμπ εκείνης της εποχής ήταν το Faz, το Factory, το Αμφιθέατρο και το Plus Soda. Το καθένα με τον δικό του χαρακτήρα βοήθησε να διαμορφωθεί η κλαμπ και ηλεκτρονική σκηνή στην Αθήνα. Δεν πήγαινες απλώς για να διασκεδάσεις. Ήταν μέρη όπου ο κόσμος ανακάλυπτε νέους ήχους, νέες τάσεις και μια διαφορετική κουλτούρα γύρω από τη μουσική και τη νυχτερινή ζωή. Εκεί ουσιαστικά χτίστηκε ένα μεγάλο κομμάτι της ηλεκτρονικής μουσικής κοινότητας στην Ελλάδα.

q Οι DJs πάντα έπαιζαν τεράστιο ρόλο στη διαμόρφωση μιας επιτυχίας, ειδικά στην ηλεκτρονική μουσική. Τότε ο κόσμος δεν ανακάλυπτε τη μουσική από αλγόριθμους ή playlists αλλά μέσα από τα κλαμπ και τους DJs που εμπιστευόταν. Συνήθως οι δίσκοι που πουλούσαν περισσότερο ήταν αυτοί που είχαν προκαλέσει χαμό το προηγούμενο βράδυ σε κάποιο κλαμπ. Ο κόσμος ερχόταν κατευθείαν στο μαγαζί για να βρει αυτό το track που άκουσε και τον ξεσήκωσε. Υπήρχε μια πολύ άμεση σχέση ανάμεσα στη νυχτερινή ζωή, τους DJs και το δισκάδικο, ζούσαν όλα μαζί παράλληλα.

q Υπήρχαν πολλά δισκάκια που έσκισαν αναπάντεχα σε πωλήσεις – τι να πρωτοθυμηθώ! Θυμάμαι χαρακτηριστικά όταν μας είχαν στείλει demo κασέτα με το «Charly» των Prodigy, προτού ακόμα γίνει γνωστό. Πρέπει να ήμασταν οι πρώτοι που το ακούσαμε στην Ελλάδα. Το βάλαμε να παίξει και είπαμε μεταξύ μας: « Ή αυτό είναι υπερβολικά μπροστά για την Ελλάδα ή θα γίνει τεράστια επιτυχία». Τελικά έγινε το δεύτερο. Και αυτή ήταν μία από τις ωραίες στιγμές εκείνης της εποχής, να ανακαλύπτεις κάτι προτού σκάσει παντού και να νιώθεις ότι συμμετέχεις κι εσύ σε αυτό που έρχεται.

32

LiFO

απο τη φώφη τσεσμελή φωτογραφιeσ: παρισ ταβιτιαν

14.05.26

χωρις shazam Σε μία εποχή χωρίς Shazam, ο τρόπος με τον οποίο μας περιέγραφε ο κόσμος τραγούδια που δεν ήξερε το όνομά τους είναι μία ολόκληρη ιστορία από μόνη της. Μην ξεχνάμε ότι ήταν η εποχή τού «ψάχνω ένα τραγούδι που πάει κάπως έτσι: “να να να να”».

LiFO 14.05.26

33

q Οι DJs αποτελούσαν εγγύηση για την επιτυχία ενός κομματιού και ήταν πολλοί. Εκείνη την εποχή είχαν τεράστια επιρροή και πολλές φορές μπορούσαν πραγματικά να απογειώσουν ένα κομμάτι. Ο κόσμος εμπιστευόταν το αυτί τους και περίμενε να ακούσει τι θα παίξουν. Ο Μιχάλης Δέλτα, ο Mikee, ο Βασίλης Τσιλιχρήστος, ο Γιώργος Σειράς, ο Γιώργος Ιωαννίδης (DJ Ghost), ο Χρήστος Ζωγόπουλος, ο Mike Dee, ο Ακύλας, η Λευκή, ο Πέτρος Floorfiller, ο Αλέκος Ζιώγολος είναι μόνο μερικά από τα ονόματα που μπορούσαν να κάνουν ένα track να γίνει ανάρπαστο από τη μια μέρα στην άλλη.

q Σε μία εποχή χωρίς Shazam, ο τρόπος με τον οποίο μας περιέγραφε ο κόσμος τραγούδια που δεν ήξερε το όνομά τους είναι μία ολόκληρη ιστορία από μόνη της. Το πρώτο που μου έρχεται στο μυαλό είναι το «French Kiss» του Lil Louis, που είχε γίνει τεράστια επιτυχία από τον DJ Vasilis Lalos στη Μύκονο. Ερχόταν κόσμος στο μαγαζί, κυρίως γυναίκες, και μας έλεγαν: «Θέλουμε εκείνο το κομμάτι που σταματάει και μετά ξαναξεκινάει». Γενικά τότε αυτό συνέβαινε συνέχεια. Μην ξεχνάμε ότι ήταν η εποχή τού «ψάχνω ένα τραγούδι που πάει κάπως έτσι: “να να να να”». Έπρεπε πολλές φορές να αποκωδικοποιήσεις περιγραφές, ρυθμούς ή ακόμα και κινήσεις για να καταλάβεις ποιο κομμάτι εννοούσαν. Κι όμως, τις περισσότερες φορές το βρίσκαμε. Αυτό είχε και μεγάλη πλάκα αλλά ήταν και μέρος όλης της εμπειρίας του δισκάδικου εκείνης της εποχής.

q Δεν ήταν μόνο οι Ελληνίδες και οι Έλληνες, σχεδόν όλοι οι μεγάλοι DJs που έρχονταν από το εξωτερικό στην Ελλάδα για να παίξουν περνούσαν κάποια στιγμή κι από το μαγαζί μας. Το Discobole είχε γίνει σημείο αναφοράς για την ηλεκτρονική μουσική και υπήρχε πάντα επικοινωνία με ανθρώπους της διεθνούς σκηνής. Μερικά πολύ χαρακτηριστικά ονόματα που πέρασαν από εκεί ήταν ο John Digweed, o Sasha, o Armand Van Helden, o Danny Tenaglia, o Paul Oakenfold, o Frankie Knuckles και οι Astral Projection.

q Εκτός από τους DJs και τα κλαμπ, υπήρχαν φυσικά και τα ραδιόφωνα. Η μεγαλύτερη συνεργασία μας ήταν με τον Life FM, που στήριξε πραγματικά τη σκηνή και βοήθησε πολύ να διαδοθεί αυτή η μουσική σε περισσότερο κόσμο. Εκείνη την εποχή τα ραδιόφωνα έπαιζαν τεράστιο ρόλο, γιατί ήταν από τους βασικούς τρόπους να ανακαλύψει κάποιος νέα μουσική. Είχαμε, μάλιστα, και τη δική μας δίωρη εκπομπή με τον Γιώργο Σανιέ, που λεγόταν «Discobole Time», όπου παρουσιάζαμε όλα τα καινούργια hits και τις νέες κυκλοφορίες. Υπήρχε γενικά μια πολύ στενή σχέση ανάμεσα στα ραδιόφωνα, τα κλαμπ, τους DJs και τα δισκάδικα. Όλοι και όλα λειτουργούσαν σαν κομμάτια της ίδιας μουσικής κοινότητας και αυτό ήταν που έκανε τη σκηνή να μεγαλώσει τόσο δυνατά εκείνα τα χρόνια.

q Όλα τα παιδιά που δούλευαν στο Discobole συνέβαλαν στην επιτυχία του μαγαζιού, το καθένα με τον τρόπο του. Δεν ήταν απλώς εργαζόμενοι, ήταν άνθρωποι που αγαπούσαν πραγματικά τη μουσική και αυτό φαινόταν στην καθημερινότητα, στις προτάσεις τους και στη σχέση που είχαν με τον κόσμο. Κάποιοι από την ομάδα είχαν και δική τους δραστηριότητα ως DJs, κάτι που φυσικά στηρίζαμε. Αυτό βοηθούσε πολύ γιατί υπήρχε άμεση επαφή με τη σκηνή, τα κλαμπ και τον παλμό της εποχής. Το Discobole λειτουργούσε περισσότερο ως κοινότητα ανθρώπων με κοινό πάθος για τη μουσική παρά ως ένα απλό κατάστημα.

q Κυκλοφορήσαμε μερικές από τις πιο πετυχημένες house και trance/psychedelic συλλογές της εποχής. Από τις πιο σημαντικές στιγμές ήταν οι συλλογές-σταθμός της house σκηνής, οι House Experience, που κυκλοφορήσαμε μαζί με τον Βασίλη Τσιλιχρήστο. Είχαμε μάλιστα την τύχη δύο από αυτές να γίνουν χρυσοί δίσκοι, αφού περιείχαν τεράστια hits τής εποχής όπως το «Kamasutra», το «Mundian To Bach Ke» και πολλά άλλα. Αντίστοιχα, μέσα από τις psychedelic-trance συλλογές μας, δώσαμε βήμα σε πολλούς νέους Έλληνες καλλιτέχνες να κάνουν τις πρώτες τους κυκλοφορίες και να ακουστούν για πρώτη φορά σε ευρύτερο κοινό. Αυτό ήταν πάντα κάτι πολύ σημαντικό για εμάς, να στηρίζουμε νέους ήχους και ανθρώπους που είχαν κάτι πραγματικά καινούργιο να πουν μέσα από τη μουσική.

q Η παρακμή ξεκίνησε ουσιαστικά όταν χτυπήθηκε συνολικά η μουσική βιομηχανία, τόσο στην Ελλάδα όσο και παγκοσμίως. Η άνοδος του παράνομου downloading, με χαρακτηριστικό παράδειγμα το Napster, αλλά και η παράνομη διακίνηση CDs στον δρόμο ήταν τεράστια πλήγματα για εμάς και γενικά για όλα τα δισκάδικα. Στη συνέχεια η ίδια η βιομηχανία πέρασε στο digital επίπεδο, με το iTunes, αργότερα το Spotify και συνολικά το streaming. Αυτό οδήγησε σε μια πολύ δύσκολη δεκαετία για εμάς και για τα περισσότερα record stores παγκοσμίως.

q Ωστόσο, ήμασταν αρκετά πρωτοπόροι και κάτι που μας βοήθησε πολύ να παραμείνουμε ανοιχτοί μέχρι σήμερα ήταν το e-commerce. Λανσάραμε το πρώτο μας site ήδη από το 1998, μιλάμε δηλαδή για σχεδόν 30 χρόνια online παρουσίας του discobole.gr, εξυπηρετώντας πελάτες από όλη την Ελλάδα αλλά και από το εξωτερικό, σε όλα τα είδη μουσικής. Παράλληλα, η επιστροφή του βινυλίου τα τελευταία χρόνια, λόγω νοσταλγίας αλλά και της συλλεκτικής του αξίας, με limited editions και ειδικές κυκλοφορίες, έδωσε νέα πνοή στην αγορά. Νομίζω ότι αυτή τη στιγμή το Discobole βρίσκεται ξανά σε μια πολύ δυνατή θέση για το μέλλον και για την ελληνική μουσική αγορά γενικότερα.

q Η ψηφιοποίηση σίγουρα έκανε τη μουσική πιο εύκολα προσβάσιμη από ποτέ. Σήμερα μπορείς μέσα

Η ψηφιοποίηση σίγουρα έκανε τη μουσική πιο εύκολα προσβάσιμη από ποτέ. Όμως, νομίζω ότι χάθηκε ένα κομμάτι της μαγείας και της σχέσης μαζί της.

σε λίγα δευτερόλεπτα να ακούσεις σχεδόν τα πάντα, από οποιοδήποτε σημείο του κόσμου, και αυτό είναι κάτι πολύ θετικό. Από την άλλη όμως, νομίζω ότι χάθηκε ένα κομμάτι της μαγείας και της σχέσης που είχε ο κόσμος με τη μουσική ως φυσικό αντικείμενο και εμπειρία. Είναι άλλο να έχεις 1.000 τραγούδια σε μια playlist και άλλο να έχεις 100 βινύλια στο σπίτι σου. Το πρώτο είναι ψηφιακά δεδομένα. Το δεύτερο είναι μια συλλογή αντικειμένων με συναισθηματική αξία, αναμνήσεις, αισθητική και προσωπική ιστορία. Γι’ αυτό πιστεύω ότι ο κόσμος έχει ήδη αρχίσει να νοσταλγεί ξανά τα χειροπιαστά πράγματα. Όλα τα στοιχεία δείχνουν ότι υπάρχει μια μεγάλη επιστροφή στο βινύλιο παγκοσμίως, κάτι που επιβεβαιώνεται ακόμα και από τεράστιους σύγχρονους καλλιτέχνες όπως η Τέιλορ Σουίφτ, οι Metallica και ο Χανς Τσίμερ, που συνεχίζουν να επενδύουν πολύ δυνατά στις κυκλοφορίες βινυλίου. Ο κόσμος φαίνεται πως ξαναψάχνει μια πιο ουσιαστική και προσωπική σχέση με τη μουσική.

q Νομίζω ότι η μεγαλύτερη παρακαταθήκη του Discobole είναι ότι καταφέραμε να συνδέσουμε τουλάχιστον τρεις γενιές ανθρώπων με την ηλεκτρονική –και όχι μόνο– μουσική κι αυτό συνεχίζεται ακόμα. Άνθρωποι που έρχονταν πιτσιρικάδες στο μαγαζί, σήμερα φέρνουν τα παιδιά τους και αυτό είναι ίσως το πιο όμορφο συναίσθημα. Με κάνει επίσης πολύ περήφανο το ότι βοηθήσαμε στην προώθηση και ανάδειξη πολλών νέων Ελλήνων καλλιτεχνών και γενικότερα στη διαμόρφωση μιας ολόκληρης μουσικής κουλτούρας γύρω από την ηλεκτρονική σκηνή στην Ελλάδα. Νιώθω ότι το Discobole δεν ήταν, τελικά, απλώς ένα δισκάδικο αλλά ένα κομμάτι της μουσικής ιστορίας αυτής της πόλης.

q Έπειτα από 45 χρόνια στη μουσική βιομηχανία, δύσκολα φοβάμαι κάτι επαγγελματικά. Πήγαμε κι ήρθαμε πολλές φορές, μας ισοπέδωσαν αλλαγές, κρίσεις και τεχνολογίες, αλλά πάντα ξαναχτίζαμε από την αρχή. Αυτό που μου έχει μάθει η ζωή είναι ότι ίσως τελικά να ισχύει αυτό που έλεγε ο Ντέιβιντ Μπόουι: «Tomorrow belongs to those who can hear it coming». Διαβάστε ολόκληρη τη συνέντευξη στο lifo.gr.

34

LiFO

14.05.26

897

CLUBBING

Rivo Bolivar και Blend υποδέχονται τον Γάλλο DJ και παραγωγό που γνώρισε ραγδαία άνοδο στη διεθνή ηλεκτρονική μουσική σκηνή από το 2024, όταν η επίσημη κυκλοφορία του remix του στο «You & Me» των Disclosure τού χάρισε παγκόσμια αναγνώριση. Αυτοδίδακτος και επηρεασμένος από καλλιτέχνες όπως οι CamelPhat, Rüfüs Du Sol και Artbat, ξεκίνησε με τη μουσική στα 15 του χρόνια και έκτοτε καθιερώθηκε ως ένα από τα πιο δυναμικά νέα ονόματα της dance σκηνής.

16/5, 21:00, Bolivar Beach Club, λεωφ. Ποσειδώνος, Ακτή του Ήλιου, Άλιμος, είσοδος: από 20 ευρώ

36

THE WEEK Όσα ξεκινάνε αυτή την εβδομάδα

38

ΣΙΝΕΜΑ Οι νέες ταινίες της εβδομάδας

40

BIBΛΙΟ Romantasy: Το σύγχρονο εκδοτικό φαινόμενο που σπάει ταμεία και κατακτά τους νεαρούς αναγνώστες

42

ΘΕΑΤΡΟ Ο Περεσιάδης, ο Τσαρούχης και η Lady Gaga

43

ΧΟΡΟΣ Χορεύοντας ανάμεσα σε ρήξεις στο 17ο ARC FOR DANCE Festival

LiFO 14.05.26

35

the week

5 ΜΟΥΣΙΚΗ YIN YIN (NL) Με μείξη disco, funk, ψυχεδέλειας και ήχων της Νοτιοανατολικής Ασίας, το γκρουπ από το Μάαστριχτ έχει φτιάξει έναν ήχο που ισορροπεί μεταξύ ρετρό και μέλλοντος, με groove που δεν σταματά να βαθαίνει. Στο «Yatta!» προσθέτουν νέες αναφορές στην italo disco, φέρνοντας στην επιφάνεια μια μυστικιστική διάσταση που κάνει τα κομμάτια τους να μοιάζουν με σάουντρακ ταινιών-φαντασμάτων από τα ’70s και τα ’80s.

14/5, 21:00, ARCH, Κρήτης 1 & Πέτρου Ράλλη 29, Αθήνα, είσοδος: 25 ευρώ

6 ΘΕΑΤΡΟ Τα ψυχοσωματικά μου μέσα

STOEP TH S PR ES

CLUBBING 7 years SLAM! 1 4- 2 0 μ αΐου 2 0 26

1 ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ Tilda Swinton: Ongoing

3 ΠΕΡΦΟΡΜΑΝΣ A biographical wardrobe

Η Τίλντα Σουίντον, η εμβληματική, τολμηρή περφόρμερ και ανατρεπτική εικαστικός, βρίσκεται στο επίκεντρο μιας προσωπικής έκθεσης με νέα και παλαιότερα έργα οκτώ στενών καλλιτεχνικών συνεργατών και φίλων της: Πέδρο Αλμοδόβαρ, Λούκα Γκουαντανίνο, Τζοάνα Χογκ, Ντέρεκ Τζάρμαν, Τζιμ Τζάρμους, Ολιβιέ Σαγιάρ, Τιμ Γουόκερ και Απιτσατπόνγκ Βεερασεθάκουλ.

Μια ενδόμυχη και βαθιά προσωπική περφόρμανς, όπου η Τίλντα Σουίντον, μαζί με τον διάσημο επιμελητή μόδας Ολιβιέ Σαγιάρ, ζωντανεύει τη δική της εκλεκτική συλλογή ρούχων, ξετυλίγοντας οικογενειακά κειμήλια, φορέματα με τα οποία απαθανατίστηκε σε κόκκινα χαλιά, κοστούμια από ταινίες και προσωπικά αντικείμενα. Ο Σαγιάρ και η Σουίντον έχουν συνεργαστεί σε αρκετές τέτοιες παρουσιάσεις.

17/5-28/6, Onassis Ready, Στρατή Τσίρκα 2, Άγ. Ιωάννης Ρέντης, είσοδος: δωρεάν έως 12 ευρώ

16-19/5, Onassis Ready, Στρατή Τσίρκα 2, Άγιος Ιωάννης Ρέντης, Σάβ.-Κυρ. 12:00 & 18:00, Δευτ.Τρ. 20:00, είσοδος: 40-85 ευρώ

2 ΦΕΣΤΙΒΑΛ Comicdom CON Athens 2026 Η μεγάλη γιορτή των κόμικς κλείνει τα είκοσι. Το μεγαλύτερο και μακροβιότερο διεθνές φεστιβάλ της Αθήνας για την τέχνη των κόμικς, της εικονογράφησης και του animation επιστρέφει για μια ιστορική, επετειακή διοργάνωση. Το φετινό πρόγραμμα περιλαμβάνει μια μεγάλη αναδρομική έκθεση του τιμώμενου καλλιτέχνη, Αντώνη Βαβαγιάννη, ενώ υποδέχεται σημαντικούς δημιουργούς και εκπροσώπους της διεθνούς σκηνής, ανάμεσά τους και ο βετεράνος Ντέιβιντ Λόιντ, συν-δημιουργός του εμβληματικού V for Vendetta. Περισσότερες από 60 εκδοτικές επιχειρήσεις και εξειδικευμένα καταστήματα σάς περιμένουν με όλες τις νέες κυκλοφορίες, σπάνια collectibles και merchandise για κάθε γούστο και budget και φυσικά fun και cosplay.

15-17/5, 11:00, Τεχνόπολη Δήμου Αθηναίων, Πειραιώς 100, Γκάζι, είσοδος ελεύθερη

απο τη μαρια παππα

36

LiFO

Η SLAM! γιορτάζει τα επτά της χρόνια με ένα XL takeover γεμάτο εκρηκτική house ενέργεια και ασταμάτητο χορό. Από το rooftop warmup των FRO και Extase Urbaine μέχρι το basement με τον André Zimmer από το Βερολίνο και τους Maria Politi, Clubkid και Bete Noire, η νύχτα υπόσχεται απόλυτη club ευφορία.

15/5, 23:00, Ρομάντσο, Αναξαγόρα 3-5, Ομόνοια, είσοδος: 12-15 ευρώ

Ένας θεατρικός σκηνοθέτης που είναι το talk of the town διοργανώνει ένα ανατρεπτικό masterclass, στο οποίο εκπαιδεύει υποκριτικά πέντε επίδοξους ηθοποιούς που επέλεξε με βάση το ψυχολογικό τους προφίλ. Στη διάρκεια του σεμιναρίου, επιχειρεί να τους εξοικειώσει με τη μέθοδό του, διδάσκοντάς τους πώς να αξιοποιούν σκηνικά τα ψυχοσωματικά τους.

15/5-7/6, Σκηνή Μπέκετ, Ζαΐμη 38, Εξάρχεια, Παρ.-Σάβ. 21:00, Κυρ. 20:00, είσοδος: 14 ευρώ

7 ΧΟΡΟΣ Χρυσή Εποχή Το Μπαλέτο της Εθνικής Λυρικής Σκηνής παρουσιάζει την αναβίωση της επιτυχημένης παραγωγής Χρυσή Εποχή με την υπογραφή του Κωνσταντίνου Ρήγου. Μια σύνθετη σκηνική σύνθεση, μια καταβύθιση στο παρελθόν, που λειτουργεί ως ένα πολυεπίπεδο αρχείο εμπειριών, εικόνων και αναφορών. Μέσα από ένα ιδιότυπο καλλιτεχνικό mixtape, ο Κωνσταντίνος Ρήγος επανεξετάζει τη δική του πορεία, η οποία ξεπερνάει τις τρεις δεκαετίες και εκτείνεται από τα πρώτα του βήματα έως τη διαμόρφωση μιας εμβληματικής σκηνικής γλώσσας.

4 ΜΟΥΣΙΚΗ Patti Smith Quartet

13-23/5, 19:30, Εθνική Λυρική Σκηνή-ΚΠΙΣΝ, λεωφ. Ανδρέα Συγγρού 364, είσοδος: 10-70 ευρώ

Την άνοιξη του 2026 η Αθήνα υποδέχεται την Πάτι Σμιθ που επιστρέφει σε μια πόλη η οποία μοιάζει να την περιμένει πάντα. Το κουαρτέτο της αποτελεί μια σπάνια ζωντανή εμπειρία, όπου μουσική και λόγος συναντιούνται και η φωνή, η ποίηση και η μουσική της μετατρέπονται σε ένα κοινό ταξίδι.

15/5, 21:00, Δημοτικό Θέατρο Λυκαβηττού, Λυκαβηττός, είσοδος: από 50 ευρώ

8 ΜΟΥΣΙΚΗ John Maus Δύο δεκαετίες μετά την έναρξη μιας καριέρας που κινείται στα όρια του synth-pop, της φιλοσοφίας και της ωμής συναισθηματικής έκρηξης, ο Αμερικανός μουσικός και ακαδημαϊκός παρουσιάζει το νέο του άλμπουμ, ίσως το πιο σκοτεινό και πνευματικά φορτισμένο έργο του μέχρι σήμερα.

16/5, 21:00, ARCH, Κρήτης 1 & Πέτρου Ράλλη 29, Αθήνα, είσοδος: 25 ευρώ

14.05.26

9 ΜΟΥΣΙΚΗ Tinariwen

ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ

The scent of salt Το οπτικό ημερολόγιο ενός κινηματογραφικού έργου που δεν γυρίστηκε ποτέ. Η σειρά έργων του Κωνσταντίνου Κορσοβίτη είναι εμπνευσμένη από τα γραπτά του Ζαν Ζενέ και επικεντρώνεται σε έναν συνταξιούχο ναύτη που τον στοιχειώνει η θάλασσα. Εν μέρει εξομολόγηση, εν μέρει μυθοπλασία, το έργο αντανακλά το πώς ο κινηματογράφος και η φωτογραφία εισχωρούν στην εσωτερική μας ζωή και γίνονται μέρος της συλλογικής μας μνήμης.

13-30/5, O.ART.ATH, Σποράδων 36, Τρ.-Σάβ.

18:00-21:00

Παιδιά της ερήμου, οι Tinariwen αντάλλαξαν τα όπλα με μουσικά όργανα και μετέτρεψαν τον αγώνα σε ποίηση, δημιουργώντας έναν ήχο που συνδυάζει τη μελαγχολία των μπλουζ, τον παλμό του ροκ και τη μυσταγωγία της ερήμου. Oι θρυλικοί ποιητές της Σαχάρας και θεμελιωτές των desert blues επιστρέφουν στην Αθήνα.

the week

EKΔΗΛΩΣΕΙΣ

7ο Compartments Dance Project

Το Τρένο στο Ρουφ μετατρέπεται ξανά σε σκηνή κίνησης και πειραματισμού.

16/5, 21:00, Floyd, Κεραμεικού 4 & Περικλέους, Χολαργός, είσοδος: από 25 ευρώ

10 CLUBBING OMAR-S

Ο Omar-S, κατά κόσμον Alexander Omar Smith, αποτελεί μία από τις εμβληματικές μορφές της ηλεκτρονικής μουσικής του Ντιτρόιτ. Παραγωγός, DJ και ιδρυτής της FXHE Records, έχτισε έναν μινιμαλιστικό αλλά βαθιά soulful ήχο με διεθνή επιρροή, ενώ παράλληλα στηρίζει νεότερους καλλιτέχνες της πόλης μέσα από τη δική του δισκογραφική.

15/5, 19:00, Burger Disco Club, Νίκης 11, Αθήνα, είσοδος: 10 ευρώ

11 ΧΟΡΟΣ Latent

Το χορογραφικό έργο Latent εξερευνά το λανθάνον: αυτό που υπάρχει και δεν φανερώνεται, αυτό που διαφεύγει και δεν αποκαλύπτεται. Με αφορμή ποικίλες προσεγγίσεις στην τέχνη και την ψυχανάλυση, το έργο πραγματεύεται το μη ορατό ως μια διαρκή κατάσταση αναμονής και μεταμόρφωσης.

16-24/5, 21:00, Mammot Athens, Σίνα 52, Αθήνα, είσοδος: 12-15 ευρώ

12 CLUBBING REVOLT hosts LOVE LETTERS FROM OSLO Οι Nekes και Federico Molinari επιστρέφουν από το Βερολίνο φέρνοντας βαθιά grooves. Μαζί τους, οι residents Nausicaä και Liou για ένα day-to-night ταξίδι γεμάτο ένταση, οικειότητα και στιγμές που δύσκολα μένουν μυστικές.

ΦΕΣΤΙΒΑΛ 18ο Athens Tattoo Convention 2026 Το Athens Tattoo convention έχει εδραιωθεί και καθιερωθεί ως ένα διεθνές σημείο αναφοράς για τους ink lovers: ένα από τα καλύτερα tattoo festivals στον κόσμο, που δεν απευθύνεται μόνο στο ελληνικό κοινό αλλά συνομιλεί με την παγκόσμια tattoo κοινότητα και κάθε χρόνο φέρνει στην Αθήνα την αφρόκρεμα της διεθνούς σκηνής, με ονόματα που έχουν διαμορφώσει πρώτα τάσεις, κινήματα, τεχνικές και αισθητικές.

15-17/5, 14:00, Γήπεδο Tae Kwon Do, Φάληρο, είσοδος: από 12 ευρώ

ΓΙΑ ΔΕΚΑΠΕΝΤΕ ΗΜΕΡΕΣ, τα ιστορικά βαγόνια στην Αμαξοστοιχία-Θέατρο το Τρένο στο

Ρουφ γεμίζουν σώματα, μουσικές και χορογραφίες που ξεφεύγουν από τις συμβατικές σκηνές και μετατρέπουν κάθε απρόσμενη γωνιά σε χώρο έκφρασης. Το 7ο Φεστιβάλ Σύγχρονου Χορού Compartments Dance Project επιστρέφει από τις 17 έως τις 31 Μαΐου, με ελεύθερη είσοδο και ένα πλούσιο πρόγραμμα από performances που φέρνει κοντά νέους χορογράφους, χορευτές και ομάδες σύγχρονου χορού. Από το 2016 μέχρι σήμερα, το φεστιβάλ, σε καλλιτεχνική διεύθυνση Τατιάνας Λύγαρη, έχει εξελιχθεί σε ένα από τα πιο ιδιαίτερα σημεία συνάντησης της νέας χορευτικής σκηνής, δίνοντας χώρο στον πειραματισμό και στη διαφορετική εμπειρία θέασης. Οι performances παρουσιάζονται μέσα στα βαγόνια αλλά και στην Αποβάθρα, δημιουργώντας μια σχεδόν κινηματογραφική αίσθηση περιπλάνησης για τον θεατή, που μετακινείται συνεχώς από εικόνα σε εικόνα και από σώμα σε σώμα. Η φετινή θεματική στρέφεται γύρω από τη σχέση του ανθρώπου με την τεχνολογία, το σώμα ως πεδίο μνήμης και αντίστασης, αλλά και την ανάγκη για ουσιαστική ανθρώπινη επαφή σε μια εποχή ψηφιακού θορύβου. Μέσα από 13 διαφορετικές performances, οι δημιουργοί διερευνούν τη μοναξιά, τη συλλογικότητα, την ταυτότητα, την επιθυμία, την αποξένωση και τη σύνδεση. Ανάμεσα στις συμμετοχές ξεχωρίζουν το Tough Palm του Κωνσταντίνου Δημητρόπουλου-«Εφεντάκη», εμπνευσμένο από την εργατική τάξη της Ανατολικής Ευρώπης, το Caress me in cellular fields of misery της διεθνούς συμμετοχής Maya Podejma και το Threads, what keeps us human της d.OT Company, που εστιάζει στην ανάγκη για μοίρασμα και ανθρώπινη υποστήριξη. Κάθε performance διαρκεί από 10 έως 20 λεπτά και παρουσιάζεται καθημερινά σε κυλιόμενο πρόγραμμα από τις 20:00 έως τις 23:30, μετατρέποντας το Τρένο στο Ρουφ σε μια ζωντανή, πολυσυλλεκτική εμπειρία σύγχρονου χορού μέσα στην πόλη. Σιδηροδρομικός Σταθμός Ρουφ, λεωφ. Κωνσταντινουπόλεως, 210 5298922 & 6937 604988, totrenostorouf.gr ΕΣΠΑ, με τη συγχρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης Περιφερειακό Πρόγραμμα Αττική 2021-2027

17/5, 14:00, TBA, Αθήνα

LiFO 14.05.26

37

Σινεμά

απο toν θοδωρη κουτσογιαννοπουλο

Ο αυτόματος τηλεφωνητής

Ανάμεσα σε τρεις ζωές JIMPA

Δραματική κομεντί με υπέροχο σενάριο και ανθρώπινο ρυθμό που δουλεύει υπόγεια το σύγχρονο πρόβλημα της εξάρτησης από τις συσκευές και ουσιαστικά μιλάει για τη βραχυκυκλωμένη επικοινωνία. ΣΥΝΟΨΗ: Ο Μπατίστ και ο Πιερ είναι μίμος φωνών

και γνωστός συγγραφέας αντίστοιχα. Ο Πιερ προτείνει στον Μπατίστ να γίνει η τηλεφωνική «φωνή» του, διαχειριζόμενος όλες τις κλήσεις του, ώστε εκείνος να αφοσιωθεί στο επόμενο μυθιστόρημά του.

Έ

Αριστούργημα Πολύ Καλό Καλό Ικανοποιητικό Μέτριο Κακό

38

LiFO

νας κουρασμένος συγγραφέας που θέλει να συγκεντρωθεί απερίσπαστος στο καινούργιο του βιβλίο προσλαμβάνει έναν κωμικό με ειδίκευση στις μιμήσεις για να τον υποκαταστήσει στις βαρετές τηλεφωνικές του υποχρεώσεις: ο Αυτόματος Τηλεφωνητής διαθέτει θεματική πρωτοτυπία και μια ανάλαφρη προσέγγιση, ακόμη και όταν η κατάσταση ξεφεύγει από τα όρια μιας φαινομενικά ανώδυνης «απάτης» και ο υπάλληλος Μπατίστ μπλέκει στην προσωπική ζωή του εργοδότη του, Πιερ, στενοχωρώντας και προβληματίζοντας την οικογένεια και τους φίλους του. Στη μεταφορά του Répondeur του Λικ Μπιενβιλέν, που μοιάζει με μια πιο χαμηλόφωνη, ψύχραιμη αλλά και διεισδυτική εκδοχή των Intouchables, η Φαμπιέν Γκοντέ, που έχει σπουδάσει Κοινωνική Ψυχολογία και αυτή είναι η έκτη της σκηνο-

θετική δουλειά, μέσα από τις απολαυστικές ερμηνείες των δύο πρωταγωνιστών, βρίσκει το κωμικό timing μεταξύ της βαθιάς αποξένωσης και της απρόβλεπτης αμεσότητας που δένει δυο ανθρώπους εντελώς διαφορετικούς – ο ένας είναι σαν απομεινάρι λογοτέχνη από τα ’70s και ο άλλος σαν να βγήκε μόλις από κάποιο τηλεοπτικό talent show και ψάχνει την κατάλληλη ευκαιρία για καριέρα. Ο Ντενί Πονταλιντές παίζει με τις λεπτές αποχρώσεις ενός εστέτ λευκού Γάλλου μιας κάποιας ηλικίας (χωρίς τις νόστιμες εκκεντρικότητες του Φαμπρίς Λουκινί, αλλά με τα γερά εφόδια της θεατρικής θητείας του στην Comédie Française) και δεν θα μπορούσε να απέχει περισσότερο, εμφανισιακά, συμπεριφορικά αλλά και ταξικά, από τον εύσωμο, μαύρο, νεαρό stand up κωμικό και τραγουδιστή Σαλίφ Σισέ. Εκείνος πάλι είναι η αποκάλυψη της δραματικής κομεντί με το υπέροχο σενάριο και τον ανθρώπινο ρυθμό, που δουλεύει υπόγεια το σύγχρονο πρόβλημα της εξάρτησης από τις συσκευές και ουσιαστικά μιλάει για τη βραχυκυκλωμένη επικοινωνία. ΔΑΦΝΗ ΘΕΡΙΝΟ - ΚΑΡΜΕΝ ΘΕΡΙΝΟ - ΣΤΕΛΛΑ ΘΕΡΙΝΟ

ΣΚΗΝΟΘΕΣIΑ: Σόφι Χάιντ ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΟΥΝ: Ολίβια Κόλμαν, Οντ Μέισον

Χάιντ, Τζον Λίθγκοου

INFO LE RÉPONDEUR ΣΚΗΝΟΘΕΣIΑ:

Φαμπιέν Γκοντέ

ΣΥΝΟΨΗ: Η Χάνα και το non-binary έφηβο παιδί της, Φράνσις, επισκέπτονται τον γκέι παππού τους, τον Τζίμπα, στο Άμστερνταμ. Όταν το Φράνσις εκφράζει την επιθυμία να μείνει με τον παππού του για έναν χρόνο, αμφισβητώντας τις γονεϊκές πεποιθήσεις της Χάνα, την αναγκάζει να αντιμετωπίσει ζητήματα του παρελθόντος.

ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΟYΝ:

Ντενί Πονταλιντές, Σαλίφ Σισέ

Τρεις γενιές επεξεργάζονται το οικογενειακό τραύμα της ιδεολογικής και ερωτικής ταυτότητας στο Άμστερνταμ, σε μια ευδιάκριτα «Sundance» ταινία. Στον πιο μεστό κινηματογραφικό του ρόλο εδώ και δεκαετίες (ευτυχώς υπάρχουν οι σειρές και το Μπρόντγουεϊ για να αναδείξουν το ιδιαίτερο ταλέντο του), ο Τζον Λίθγκοου υποδύεται έναν γκέι ακτιβιστή από τον ακαδημαϊκό χώρο που πλέον ζει στο Άμστερνταμ. Πριν από το τολμηρό του coming out στις αρχές των ’70s είχε προλάβει να παντρευτεί, να κάνει δυο παιδιά και να ζήσει ανορθόδοξα μια διπλή αν και καθόλου κρυφή ζωή, αποφασίζοντας κάποια στιγμή πως τα ήθη της Αυστραλίας δεν σήκωναν το lifestyle του. Η κινημα-

14.05.26

ΠΡΩΤΗ ΠΡΟΒΟΛΗ τογραφίστρια κόρη του (η Ολίβια Κόλμαν σε ρόλο παρατηρητή) τον επισκέπτεται έπειτα από μια σοβαρή περιπέτεια της υγείας του, η οποία πλέον έχει κάμψει τον κάποτε αδάμαστο εγωισμό του. Εκτός από τον στωικό σύζυγό της, τη συνοδεύει το έφηβο, non-binary παιδί της που θαυμάζει απεριόριστα τον παππού Τζίμπα. Μέσα από τις πολύχρωμες αναμνήσεις του φιλικού του κύκλου και την προστατευτική παρουσία της προοδευτικής οικογένειας, παρακολουθούμε μια ενδιαφέρουσα queer εκπαίδευση που περιέχει αγκάθια, αγάπη, απωθημένα μυστικά και τον πρώτο έρωτα για το 16χρονο Φράνσις, το οποίο υποδύεται το Οντ Μέισον Χάιντ, παιδί της σκηνοθέτιδας Σόφι Χάιντ. Η δημιουργός τού Good luck to you, Leo Grande δημιουργεί ένα σκηνικό πολιτισμένου χάους, έναν ιντελεκτουέλ διάλογο της woke ρητορικής με έναν ολόκληρο κύκλο καταπιεσμένων που πίστεψαν στην προσωπική τους ελευθερία και αναζήτησαν τη σεξουαλική τους ταυτότητα αυτοσχεδιάζοντας στην πράξη και λιγότερο στα λόγια. Η Χάιντ σκορπίζει πολλές ιδέες πάνω στην αντίθεση που χαρακτηρίζει τη σχέση μιας σεβαστικής κόρης με τον προβοκάτορα και συχνά αφιλτράριστα προσβλητικό πατέρα της, δυστυχώς όχι πάντα με τη σωστή σειρά ή το προσδοκώμενο δραματουργικό ενδιαφέρον. ΝΑΝΑ CINEMAX 6 - ΑΕΛΛΩ CINEMAX 2 - ΑΒΑΝΑ 1 ΓΑΛΑΞΙΑΣ 2 - ΔΕΞΑΜΕΝΗ ΘΕΡΙΝΟ - ΕΛΛΗ - ΣΙΝΕ ΨΥΧΙΚΟ ΘΕΡΙΝΟ

Γκρίζα ζώνη IN THE GREY

προσλάβει την αποτελεσματικότερη στον χώρο. Ο Τζέικ Τζίλενχαλ και ο Χένρι Κάβιλ, ατσαλάκωτοι σε κάθε τους εμφάνιση και παλιοί γνώριμοι στη φιλμογραφία του Γκάι Ρίτσι, χρησιμεύουν ως πράκτορες-εκτελεστές, operatives, όπως είναι ο σωστότερος αγγλικός όρος, φονικά όργανα ακριβείας που λειτουργούν διακοσμητικά και σχεδόν μηχανικά, επιστρατεύοντας απίθανες μεθόδους ξεπαστρέματος αν ο οφειλέτης και οι μπράβοι του δεν συνετιστούν. Αυτό συμβαίνει συστηματικά στην Γκρίζα Ζώνη, έναν καλοραμμένο, νοσταλγικό και μονοδιάστατο κινηματογραφικό τόπο όπου οι καλοί δεν αστοχούν ποτέ και οι κακοί δεν έχουν καμιά σημασία. Ο Βρετανός σκηνοθέτης, ο οποίος πλέον παίζει στα δάχτυλα το σινιέ, κρουστό και γυαλισμένο στυλ που χαρακτηρίζει όλες τις ταινίες του, καταστρώνει το σχέδιο εκθέτοντας όλες τις λεπτομέρειες στο πρώτο μισό με υπεραναλυτικά βαρετό τρόπο. Η αναμενόμενη σύρραξη του φινάλε σώζει κάπως τα προσχήματα της δράσης, αλλά το σύνολο μοιάζει by the numbers άψυχο, και μάλιστα δεν δείχνει να τελειώνει εδώ.

VILLAGE RENTI 7,8,9 - VILLAGE MALL 5,8 - VILLAGE PAGRATI 5 - VILLAGE AG.DIMITRIOS 1 - ΚΗΦΙΣΙΑ CINEMAX 2 - ΝΑΝΑ CINEMAX 4,5 - ΑΕΛΛΩ CINEMAX 3, ΘΕΡΙΝΟΣ - OPTIONS ILION 1,6 - OPTIONS GLYFADA 4 - ΘΗΣΕΙΟΝ ΘΕΡΙΝΟ - ΕΛΛΗΝΙΣ ΘΕΡΙΝΟ - ΑΡΚΑΔΙΑ ΘΕΡΙΝΟ - ΓΑΛΑΞΙΑΣ 1,2 - ΔΕΞΑΜΕΝΗ ΘΕΡΙΝΟ - ΗΛΕΚΤΡΑ ΘΕΡΙΝΟ - ΘΗΣΕΙΟΝ ΘΕΡΙΝΟ - ΜΙΚΡΟΚΟΣΜΟΣ - ΣΙΝΕ ΦΛΟΙΣΒΟΣ ΘΕΡΙΝΟ ΣΙΝΕ ΨΥΧΙΚΟ ΘΕΡΙΝΟ - ΤΡΙΑ ΑΣΤΕΡΙΑ 2 - ΑΛΣΟΣ ΘΕΡΙΝΟ ΑΡΤΕΜΙΣ ΘΕΡΙΝΟ - ΑΛΙΚΗ - ΑΛΟΜΑ ΘΕΡΙΝΟ - ΑΜΑΡΥΛΛΙΣ ΘΕΡΙΝΟ - ΡΙΑ ΘΕΡΙΝΟ - ΣΙΝΕ ΠΑΛΛΗΝΗ ΘΕΡΙΝΟ - ΣΙΣΣΥ ΘΕΡΙΝΟ - ΣΙΝΕΑΚ

Τροχόσπιτο KARAVAN

ΣΚΗΝΟΘΕΣIΑ: Γκάι Ρίτσι ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΟΥΝ: Έιζα Γκονζάλες, Τζέικ Τζίλεν-

ΣΚΗΝΟΘΕΣIΑ: Ζουζάνα Κιρκνέροβα

χαλ, Ρόζαμουντ Πάικ, Χένρι Κάβιλ

ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΟΥΝ: Άννα Γκαϊσλέροβα, Ντάβιντ

Βότσριλ ΣΥΝΟΨΗ: Μια μυστική ομάδα κορυφαίων πρακτόρων

ζει στη σκιά της παγκόσμιας ελίτ, έχοντας την ικανότητα να ασκεί εξουσία και επιρροή αλλά και να χειρίζεται αυτόματα όπλα και ισχυρά εκρηκτικά. Όταν ένας αδίστακτος επιχειρηματίας αρπάζει μια περιουσία δισεκατομμυρίων, η ομάδα αναλαμβάνει να την πάρει πίσω. Η δουλειά της Ρέιτσελ Ουάιλντ είναι να βρίσκεται ανάμεσα σε ανθρώπους επικίνδυνους και καταστάσεις ακραίες, να κινείται στην γκρίζα ζώνη, όπως δηλώνει ευθαρσώς στην αρχή μιας ταινίας που ξεκινά in medias res με έναν χαμό από πυροβολισμούς. Δικηγόρος που δεν ξέρει να χάνει και ό,τι λέει το εννοεί εμφατικά, αναλαμβάνει υποθέσεις που δεν λύνονται, προλαβαίνει το αδιέξοδο με γκράντε ατάκες –και φοβέρες αν πιεστεί– και διαθέτει το αβαντάζ μιας εντυπωσιακής εμφάνισης που καλλιεργεί στους αντιπάλους της το απατηλό κλισέ της άμυαλης όμορφης, η Έιζα Γκονζάλες πρωταγωνιστεί σε μια περιπέτεια ξεκαθαρίσματος ενός χρέους της τάξης τού ενός δισεκατομμυρίου δολαρίων! Τόσα οφείλει ένας διεφθαρμένος και κακομαθημένος επιχειρηματίας, ισπανόφωνος βεβαίως, που υποδύεται ο Κάρλος Μπαρδέμ, μεγαλύτερος αδελφός του Χαβιέρ, αλλά δεν έχει καμία πρόθεση να τακτοποιήσει. Θεωρητικά απροσπέλαστος σε ένα νησί που ελέγχει απόλυτα (στην Τενερίφη έγιναν τα γυρίσματα), αναγκάζει την αινιγματικών προθέσεων Ρόζαμουντ Πάικ, που δεν έχει άλλη λύση, να

ΣΥΝΟΨΗ: Η Έστερ, εξαντλημένη από τη φροντίδα

του έφηβου γιου της, αποπειράται να κάνει ένα ταξίδι, το οποίο μετατρέπεται σε μια απελευθερωτική, αν και δύσκολη, οδύσσεια. Στο σκηνοθετικό της ντεμπούτο που έκανε παγκόσμια πρεμιέρα στο τμήμα « Ένα κάποιο βλέμμα» στο περσινό Φεστιβάλ Καννών, η Τσέχα Ζουζάνα Κιρκνέροβα φτιάχνει ένα δραματικό και αισθαντικό road movie για μια μητέρα, την Έστερ, που κάνει διακοπές στην Ιταλία με τον γιο της, Ντάβιντε, ο οποίος είναι στο φάσμα του αυτισμού και έχει σύνδρομο Down. Η πρώτη επίσκεψη σε φίλους δεν έχει αίσια έκβαση και με το τροχόσπιτό τους περιπλανώνται χωρίς σαφές πλάνο, ώσπου παίρνουν μαζί τους μια συμπατριώτισσά τους, απρόσμενο καταλύτη μιας –έστω και πρόσκαιρα– χαρούμενης απελευθέρωσης σε ένα προβληματικό οδοιπορικό. Η Κιρκνέροβα αναζητά την καταπιεσμένη επιθυμία μιας γυναίκας εγκλωβισμένης στον ρόλο της μητέρας ενός εφήβου που φέρεται επιθετικά και αντικοινωνικά λόγω της κατάστασής του, επιχειρώντας να καταδείξει την προσπάθειά της να ισορροπήσει στο τεντωμένο σκοινί του ισχυρού φίλτρου της μητρικής προστασίας και της προσωπικής αυτοπραγμάτωσης. ΑΣΤΥ

LiFO 14.05.26

39

Βιβλίο

βλέπεις την τεράστια προσέλευση 20χρονων κυρίως κοριτσιών και τον τρόπο με τον οποίο αγόραζαν βιβλία σε καρότσια σούπερ μάρκετ – μιλάμε για βιβλία 600-800 σελίδων. Τα περισσότερα από αυτά τα παιδιά ήταν μεταμφιεσμένα στους ήρωες των βιβλίων που διάβαζαν, ενώ οι ουρές για υπογραφές από τους συγγραφείς αυτών των βιβλίων ήταν τεράστιες», αναφέρει. «Στην τελετή απονομής των βραβείων του ΤikTok, δε, που ήταν μια πολύ εντυπωσιακή γιορτή με πυκνότατο ακροατήριο, η υποδοχή των συγγραφέων γινόταν με συνθήκες ροκ σταρ. Προφανώς τους ήξεραν όλους – και εκείνοι ήταν επίσης αρκετά νέοι, μεταξύ 30 και 40 χρονών, καθημερινοί άνθρωποι. Για μένα ήταν κάτι πάρα πολύ ενδιαφέρον, γιατί θεωρώ ότι αυτού του είδους τα βιβλία ανοίγουν μια μεγάλη πόρτα στη φιλαναγνωσία, σε ένα μεγάλο αναγνωστικό κοινό που υπάρχει και στην Ελλάδα, αλλά και στις γενιές τις οποίες δεν γνώρισαν καθόλου τον αναλογικό κόσμο. Είναι πολύ σημαντικό ότι αυτή η γενιά που γεννήθηκε και ζει στην ψηφιακή συνθήκη διαβάζει ένα βιβλίο που είναι 600-700 σελίδες με αρχή, μέση και τέλος. Διαφέρει πάρα πολύ από το scrolling, το οποίο έχει μια αποσπασματικότητα. Η ανάγνωση ενός βιβλίου προσφέρει μια συνολικότητα».

Romantasy: Το σύγχρονο εκδοτικό φαινόμενο που σπάει ταμεία και κατακτά τους νεαρούς αναγνώστες Συνδυάζοντας έρωτα, δράκους και επικές περιπέτειες, το υβριδικό αυτό είδος σημειώνει εντυπωσιακές πωλήσεις παγκοσμίως, μετατρέπει συγγραφείς όπως η Ρεμπέκα Γιάρος και η Σάρα Τζ. Μάας σε σταρ και αποδεικνύει ότι η γενιά του TikTok όχι μόνο διαβάζει, αλλά αγοράζει φανατικά βιβλία εκατοντάδων σελίδων.

Α

ν κάνει κανείς μια βόλτα στα μεγάλα βιβλιοπωλεία της Αθήνας, θα παρατηρήσει ότι τα ράφια του fantasy και του sci-fi έχουν πλέον κατακλυστεί από δημοφιλή romantasy μυθιστορήματα, αλλά και από νέες κυκλοφορίες που γίνονται viral στο εξωτερικό και μεταφράζονται σχεδόν ταυτόχρονα στα ελληνικά. Πρόκειται για ένα φαινόμενο που μέχρι πριν από λίγα χρόνια δύσκολα συναντούσες στην ελληνική αγορά βιβλίου. Κι όμως, το romantasy έχει εξελιχθεί σε μία από τις μεγαλύτερες τάσεις της παγκόσμιας εκδοτικής βιομηχανίας. Ενδεικτικά, το 2024, το 25% όλων των βιβλίων της λίστας με τα μπεστ σέλερ hardcover βιβλία των «New York Times» κατατάσσονταν στην κατηγορία του romantasy. Οι πωλήσεις των σημαντικότερων συγγραφέων του είδους εκτοξεύονται διαρκώς, με καθοριστικό παράγοντα την επιρροή του TikTok, και ιδιαίτερα του BookTok, της διαδικτυακής κοινότητας αναγνωστών που μπορεί να μετατρέψει ένα βιβλίο σε παγκόσμιο μπεστ σέλερ μέσα σε λίγες ημέρες.

ΤΙ ΕΝΝΟΟΎΜΕ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΆ ΜΕ ΤΟΝ ΌΡΟ ROMANTASY; απο τη μαρια παππα

40

LiFO

Το romantasy είναι ένα σχετικά νέο λογοτεχνικό είδος που συνδυάζει τη ρομαντική ιστορία με στοιχεία φαντασίας. Η λέξη προέρχεται από τις αγγλικές λέξεις «romance» και «fantasy»

και τα τελευταία χρόνια έχει αποκτήσει τεράστια δημοτικότητα, ιδιαίτερα ανάμεσα στους νέους αναγνώστες. Σε αυτά τα βιβλία, η πλοκή βασίζεται τόσο στη σχέση των ηρώων όσο και σε έναν μαγικό ή φανταστικό κόσμο γεμάτο μυστήρια, υπερφυσικά πλάσματα και επικές περιπέτειες. Στο romantasy συναντάμε συχνά βασίλεια με μάγους, νεράιδες, δράκους ή πολεμιστές, ενώ οι πρωταγωνιστές καλούνται να αντιμετωπίσουν κινδύνους και δύσκολες αποφάσεις. Παράλληλα, η ερωτική ένταση και η εξέλιξη της σχέσης των χαρακτήρων αποτελούν βασικό στοιχείο της αφήγησης. Οι αναγνώστες δεν ενδιαφέρονται μόνο για τη μάχη μεταξύ καλού και κακού, αλλά και για το αν οι ήρωες θα καταφέρουν να είναι μαζί. Ένα από τα χαρακτηριστικά που κάνουν το romantasy τόσο αγαπητό είναι η δυνατότητα απόδρασης από την πραγματικότητα. Οι φανταστικοί κόσμοι επιτρέπουν στον αναγνώστη να ταξιδέψει σε μέρη γεμάτα μαγεία και περιπέτεια, ενώ οι έντονες σχέσεις δημιουργούν ταύτιση και αγωνία. Ο Νίκος Μπακουνάκης, πρόεδρος του Ελληνικού Ιδρύματος Βιβλίου και Πολιτισμού, όταν επισκέφτηκε πέρσι τη Διεθνή Έκθεση της Φρανκφούρτης, βρέθηκε μπροστά σε ένα απρόσμενο θέαμα: «Στο μεγάλο αμφιθέατρο της έκθεσης, ένας από τους μεγαλύτερους χώρους ήταν αφιερωμένος σε όλα αυτά τα βιβλία που απευθύνονται στη γενιά Ζ, και συγκεκριμένα στο romantasy. Ήταν εντυπωσιακό να

— Γιατί το θεωρείτε τόσο ελπιδοφόρο; «Δεν ξέρω αν είναι φαινόμενο της εποχής και αν μπορεί κάτι να αλλάξει στην πορεία, αλλά νομίζω ότι επαναπροσδιορίζει όλες τις προβλέψεις για το τέλος του βιβλίου, επειδή ακριβώς δημιουργεί προϋποθέσεις και αισιοδοξία για την ανάγνωση στον ελεύθερο χρόνο· δεν μιλάμε για την καταναγκαστική ανάγνωση που απαιτεί το σχολείο αλλά για την ανάγνωση ως απόλαυση. Δεν χρειάζεται να κάνει κανείς διακρίσεις ποιοτικού χαρακτήρα, δεν υπάρχουν βιβλία πρώτης ή δεύτερης κατηγορίας, ούτε οι κατηγοριοποιήσεις του παρελθόντος. Θεωρώ ότι όλα τα βιβλία σήμερα μετέχουν σε αυτό που ονομάζουμε μια νέα πραγματικότητα ανάγνωσης, που εκφράζει τη γενιά Ζ περισσότερο. Πρέπει επίσης να επισημάνουμε την εμφάνιση αυτών των βιβλίων: έχουν ειδικά σχεδιασμένα εξώφυλλα, ενώ το σόκορό τους είναι σαν έργο τέχνης. Ξεχωρίζουν ακόμη και όσον αφορά τη σελιδοποίησή τους και την εικονογράφηση. Είναι βιβλία που δεν αποτελούν απλώς ένα ανάγνωσμα αλλά ξαναφέρνουν στην επικαιρότητα αυτό που ονομάζουμε τυπογραφία, με μια άλλη προσέγγιση, πιο παιχνιδιάρικη, πιο καλλιτεχνική. Θα έλεγα ότι είναι κάτι σαν ένα νέο “παλιό”». Στην Ελλάδα, βέβαια, έχει έρθει ήδη αυτή η μόδα, και από αρκετούς εκδοτικούς οίκους κυκλοφορούν βιβλία του είδους. Οι κύριοι είναι ο Ψυχογιός και η Διόπτρα. Πώς ακριβώς αντιμετωπίζουν αυτό το είδος; Είναι απλώς μόδα του TikTok ή κάτι ουσιαστικότερο;

Γιάννης Καπερναράκος Τμήμα Έκδοσης, Διόπτρα

«Το romantasy είναι από τα είδη λογοτεχνίας που παρουσιάστηκαν δυναμικά στην ελληνική αγορά τα τελευταία χρόνια, κερδίζοντας ολοένα περισσότερο έδαφος. Ο συνδυασμός επικών αναμετρήσεων, σκοτεινών ηθικών διλημμάτων και της βαθιάς αγάπης που υπερνικά κάθε εμπόδιο διεγείρει το ενδιαφέρον των αναγνωστών, ειδικά σε νεότερες ηλικίες. Και ενώ πρόκειται για έναν συνδυασμό που πριν από είκοσι χρόνια θα αντιμετωπιζόταν με καχυποψία, πλέον υπάρχει ένας μεγάλος, ισχυρός πυρήνας αναγνωστών που αναζητούν πρωτότυπες ιστορίες και καλαίσθητες εκδόσεις για να εμπλουτίσουν με αυτές τις βιβλιοθήκες

14.05.26

και τα αναγνωστικά ταξίδια τους. Σίγουρα το romantasy έχει σημειώσει αύξηση πωλήσεων στην Ελλάδα, και υπάρχουν και πολλοί/-ές συγγραφείς εντός συνόρων που δοκιμάζουν τις δυνάμεις τους στο είδος. Όσον αφορά τη σύγκριση με άλλα είδη, η εκδοτική αγορά αλλάζει με ραγδαίους ρυθμούς. Επομένως, τους αριθμούς που ισχύουν σήμερα η επόμενη μέρα μπορεί να τους ανατρέψει.

Π

άντως, το romantasy έχει αποδείξει ότι διατηρεί τα προνόμιά του χάρη στην προσαρμοστική ευελιξία του, και με χαρά βλέπουμε πως συνεχώς ανανεώνεται, εντάσσοντας στοιχεία και από άλλα είδη λογοτεχνίας, όπως το horror και το dark academia. Ένα τεράστιο θετικό των social media είναι ότι οδήγησαν στον εκδημοκρατισμό πολλών διαδικασιών, καθώς έφεραν σε άμεση επαφή ανθρώπους που διαφορετικά θα δυσκολεύονταν να επικοινωνήσουν ή, γενικότερα, να ακουστούν. Ως εκδοτικός, παρακολουθούμε τις ιδέες και τις ανάγκες που διακινούνται ή εκφράζονται στα social media, και στο BookTok συγκεκριμένα, κι αυτό είναι μια συνειδητή επιλογή να διατηρούμε ανοιχτό το κανάλι επικοινωνίας με τους αναγνώστες μας που χρησιμοποιούν το συγκεκριμένο μέσο. Ωστόσο, δεν θα προβούμε στην έκδοση ενός τίτλου μόνο και μόνο επειδή κερδίζει σε ψηφιακή δημοτικότητα. Στόχος των εκδόσεών μας είναι η έκδοση τίτλων οι οποίοι εξυπηρετούν τόσο το όραμά μας για καλογραμμένα βιβλία όσο και τη σχέση με το κοινό μας, που μας εμπιστεύεται σταθερά όλες αυτές τις δεκαετίες για τις επιλογές και τη δουλειά μας. Βρισκόμαστε πάντα σε διάλογο με το αναγνωστικό κοινό. Δεχόμαστε προτάσεις, ιδέες και ανατροφοδότηση σε μόνιμη βάση και αυτό μας χαροποιεί. Άλλωστε, ο κόσμος του βιβλίου μεταξύ εκδότη και αναγνώστη (οφείλει να) είναι διαδραστικός, καθώς το βιβλίο δεν παύει να είναι φορέας τέχνης – και η τέχνη απαιτεί πομπό και αποδέκτη. Επομένως, ακούμε προσεκτικά τις ανάγκες των αναγνωστών μας, πάντα όμως υπό την προϋπόθεση ότι ο εκάστοτε τίτλος ταιριάζει στον κατάλογό μας ή μας κεντρίζει το ενδιαφέρον ώστε να ανοίξουμε νέες εκδοτικές διαδρομές. Βέβαια, έχουμε προβεί και σε έκδοση λιγότερο δημοφιλών τίτλων, ακριβώς επειδή πιστέψαμε σε αυτούς και θεωρήσαμε ότι ήταν μια καινοτόμα πρόταση που έπρεπε να υπάρξει στην ελληνική αγορά. Μπορεί ένα βιβλίο να κυκλοφόρησε στο εξωτερικό, για κάποιο διάστημα να μην κέντρισε το ενδιαφέρον, ωστόσο κάποιος να το αναφέρει, κάτι να συμβεί και ξαφνικά να προκαλέσει αίσθηση και να φτάσει και στους Έλληνες εκδότες. Εκεί προφανώς θα υπάρξει αρκετό διάστημα μέχρι την έκδοση του τίτλου. Αν αναφερόμαστε όμως σε μια δημοφιλή σειρά romantasy, ή σε έναν διάσημο συγγραφέα που το κοινό τον αναζητά, πάλι θα κριθεί κατά περίπτωση, καθώς έχουν υπάρξει περιπτώσεις στις οποίες η ελληνική έκδοση κυκλοφόρησε ταυτόχρονα με την ξένη (όπως συνέβη στην περίπτωση της Θύελλας Όνυξ της Ρεμπέκα Γιάρος) ή πέρασε διάστημα λίγων μηνών μέχρι να βγει. Όμως, σεβόμενοι πάντοτε τους συνεργάτες μας, λαμβάνουμε υπόψη τον χρόνο των μεταφραστών, των επιμελητών και των τυπογράφων, κανονίζοντας αντίστοιχα τις διαδικασίες έκδοσης του βιβλίου, ώστε να φτάνει στα χέρια των αναγνωστών με υψηλές προδιαγραφές το συντομότερο δυνατό. Αυτήν τη στιγμή τεράστια επιτυχία, τόσο εντός όσο και εκτός συνόρων, γνωρίζει η σει-

ρά «Empyrean» της Ρεμπέκα Γιάρος. Το πρώτο βιβλίο της σειράς, η Τέταρτη Πτέρυγα, καθήλωσε εκατομμύρια αναγνώστες ανά τον κόσμο, ενώ τα δύο επόμενα βιβλία γνώρισαν αντίστοιχη, αν όχι μεγαλύτερη, αποδοχή. Στην Ελλάδα ειδικά, το βιβλίο ανατυπώθηκε τόσες φορές ώστε προχωρήσαμε σε μια πολυτελή, deluxe έκδοση, κι αυτό συνέβη και για το δεύτερο βιβλίο, Σιδερένια Φλόγα. Η αγάπη χιλιάδων Ελλήνων και Ελληνίδων αναγνωστών/-ριών μάς χαροποίησε και μας έδωσε δύναμη ώστε να συνεχίσουμε. Κάπως έτσι συνέβη και με τη Γλώσσα των Δράκων της Σ.Φ. Ουίλιαμσον, ένα πρωτότυπο βιβλίο που συνδυάζει στοιχεία romantasy, πολιτικού και δυστοπικού μυθιστορήματος, και γνώρισε τεράστια αποδοχή από τις πρώτες μέρες κυκλοφορίας του. Το κοινό του romantasy, θα λέγαμε, είναι από τα πιστότερα που υπάρχει. Το romantasy, από την πλευρά του, απευθύνεται στους αναγνώστες σε πολλά επίπεδα με εύληπτο τρόπο, διατηρώντας πάντοτε την αγωνία στα ύψη. Η αλήθεια είναι πως στις αρχές αντιμετωπίστηκε από πολλούς με δυσπιστία. Το ερωτικό στοιχείο καθώς και η σύγκριση με τα κλασικά βιβλία του είδους, όπως ο Άρχοντας των Δαχτυλιδιών, οδήγησε πολλούς στην υπόθεση ότι πρόκειται για ένα βραχύβιο είδος λογοτεχνίας, που σύντομα θα ξεχνιόταν. Απ’ ό,τι αποδεικνύει περίτρανα η πραγματικότητα, ο έρωτας και οι δράκοι δεν πεθαίνουν ποτέ. Ακόμα και στις διεθνείς εκθέσεις βιβλίου, το romantasy αναλαμβάνει πρωταγωνιστικό ρόλο, πλάι σε άλλα, κλασικά είδη λογοτεχνίας. Δεν ήρθε απλώς για να μείνει αλλά ήρθε και έμεινε, και θα μείνει κι άλλο».

Ναταλία Κόκκορη Εκδοτικό Τμήμα, Ψυχογιός

«Το BookTok επηρεάζει πλέον όλους τους εκδότες παγκοσμίως που εκδίδουν τίτλους για “νέους” (young adult) και “νέους ενήλικες” (new adult). Όταν ένα βιβλίο βρεθεί οργανικά στο feed μας, είναι ένα σημάδι για κάτι που μπορεί να έχει ενδιαφέρον και αξίζει να αξιολογηθεί για πιθανή έκδοση. Για εμάς, ωστόσο, το ΒookΤok δεν είναι τόσο μια πλατφόρμα “τυφλών” επιλογών όσο ένα εργαλείο scouting. Κάθε βιβλίο που εντοπίζουμε εκεί περνάει –όπως όλα τα βιβλία που εκδίδουμε– από μια σειρά ελέγχων και σταδίων προτού αποφασίσουμε να το εκδώσουμε. Το βασικότερο κριτήριο με το οποίο επιλέγουμε τους τίτλους είναι να έχουν μια καλή ιστορία, έναν κόσμο ο οποίος θα σε παρασύρει μακριά από την πραγματικότητα και μια πλοκή για την οποία θα θέλεις να ξενυχτήσεις.

Τ

ο κοινό συμβάλλει πολύ στις επιλογές που κάνουμε, αλλά έμμεσα. Κινούμαστε σε επίπεδο υποβολών, πολλούς μήνες πριν από την έκδοση τίτλων στο εξωτερικό, οπότε τις περισσότερες φορές προλαβαίνουμε τους αναγνώστες και τις αναγνώστριές μας. Έτσι, φροντίζουμε να έχουμε στον νου μας το κοινό, με τον ίδιο τρόπο που έχεις έναν φίλο όταν θέλεις να του κάνεις δώρο ένα βιβλίο και στέκεσαι μπροστά στο ράφι του βιβλιοπωλείου. Φυσικά, στην περίπτωση που οι αναγνώστες μάς στείλουν μια πρόταση που δεν έχει αξιολογηθεί, την εξετάζουμε πάντα για να δούμε κατά πόσο ταιριάζει στα εκδοτικά μας ενδιαφέροντα. Χωρίς να προσμετρήσουμε τη χρονοβόρα διαδικασία των προσφορών και της γραφειοκρατίας που ακολουθεί το κλείσιμο της συμφωνίας, μπορεί να χρειαστούν έως και δώδεκα μήνες από την έκδοση του ξένου. Αυτό εξαρτά-

«Τα βιβλία που ανήκουν στο είδος του romantasy ανοίγουν μια μεγάλη πόρτα στη φιλαναγνωσία σε ένα μεγάλο αναγνωστικό κοινό που υπάρχει και στην Ελλάδα, αλλά και στις γενιές που δεν γνώρισαν καθόλου τον αναλογικό κόσμο».

ται όχι μόνο από τον όγκο και τη δυσκολία του κειμένου, αλλά κυρίως από τον ξένο εκδότη. Υπάρχουν φορές που με τη βοήθεια των συνεργατών μας μπορούμε να προγραμματίσουμε μια ταυτόχρονη έκδοση, καθώς παραδίδεται εγκαίρως το τελικό κείμενο προς μετάφραση. Άλλες φορές το κείμενο δεν φτάνει στα χέρια μας παρά μέρες προτού κυκλοφορήσει στην ξένη αγορά ή ακόμα και ύστερα από την ξένη έκδοση. Τότε όλα εξαρτώνται από την υπερπροσπάθεια των μεταφραστών και των επιμελητών. Βλέπουμε νεαρότερο κοινό που ανακαλύπτει την ανάγνωση στην εφηβεία (15-16 ετών) χάρη στο ΒookΤok, αλλά και μεγαλύτερους αναγνώστες και αναγνώστριες (35-40) που επιστρέφουν στο διάβασμα μέσω του genre. Τους/τις βλέπουμε να φτιάχνουν playlist στο Spotify για τα βιβλία ή τους χαρακτήρες, κολάζ στο Pinterest με τα χαρακτηριστικά ενός βιβλίου και προτάσεις με βάση δημοφιλείς σειρές και ταινίες που έχουν αντίστοιχα vibes. Το crossover με το gaming είναι ίσως άγουρο στην Ελλάδα, αλλά ακόμη κι εκεί υπάρχει ένα niche κοινό με τις δικές του υποκατηγορίες. Τόσο τα αισθηματικά μυθιστορήματα όσο και η λογοτεχνία του φανταστικού έχουν αποδειχθεί αειθαλή στο πέρασμα του χρόνου. Γιατί όχι και ο συνδυασμός τους; Με βάση την ιστορία της λογοτεχνίας, προπομπός του είδους θα μπορούσε να θεωρηθεί το ιπποτικό μυθιστόρημα. Οπότε, ίσως ήδη μετράμε κάποιους αιώνες στο trend, που έχει αλλάξει όνομα κι έχει ακολουθήσει τη ροή της ιστορίας, παραμένοντας ίδιο στον πυρήνα του: ένας συνδυασμός μαγικών στοιχείων και συναρπαστικών love stories. Ο χρόνος θα δείξει. Μάλλον η βιβλιοπαραγωγή romantasy θα αλλάξει (ίσως ατονήσουν κάποια tropes, ίσως άλλα πάρουν τη θέση τους) και ίσως να μειωθεί ο όγκος. Αλλά οι δυνατοί τίτλοι θα μείνουν, μαζί με ένα πιστό κοινό αναγνωστών».

Βιβλίο

ΝΕΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ

ΟΙ ΣΥΓΓΡΑΦΕΊΣ ΠΟΥ ΠΡΈΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΊΖΕΙ ΚΑΝΕΊΣ: Αρκετοί συγγραφείς του είδους έχουν μεταφραστεί στα ελληνικά και τα βιβλία τους κυκλοφορούν πλέον ευρέως στα ελληνικά βιβλιοπωλεία. Μερικοί από τους πιο γνωστούς είναι οι εξής: • Σάρα Τζ. Μάας: Από τις πιο δημοφιλείς συγγραφείς του είδους. Στα ελληνικά κυκλοφορούν οι σειρές της «Αγκάθια και Τριαντάφυλλα» και «Γυάλινος Θρόνος».

• Ρεμπέκα Γιάρος: Έγινε παγκόσμιο φαινόμενο με το βιβλίο Τέταρτη Πτέρυγα της σειράς «Empyrean», που κυκλοφορεί στα ελληνικά.

• Τζένιφερ Λ. Άρμεντραουτ: Γνωστή για τη σειρά «Από αίμα και στάχτη», που συνδυάζει φαντασία και ρομαντισμό.

• Χόλι Μπλακ: Η σειρά της «Ο σκληρόκαρδος πρίγκιπας» έχει μεγάλη επιτυχία και στην Ελλάδα.

• Λι Μπαρντούγκο: Αν και κινείται περισσότερο στο fantasy, πολλά έργα της έχουν έντονα romantasy στοιχεία. Στα ελληνικά κυκλοφορούν βιβλία από το σύμπαν «Grishaverse».

• Στέφανι Γκάρμπερ: Η σειρά «Κάραβαλ» και τα πιο πρόσφατα έργα της έχουν αποκτήσει μεγάλο κοινό στην Ελλάδα.

• Τάχερε Μάφι: Έχει μεταφραστεί κυρίως η σειρά της «Shatter Me», που συνδυάζει δυστοπία, φαντασία και ρομαντισμό.

• Κασάντρα Κλερ: Η σειρά της «Τα Χρονικά του Καστελάν» είναι ιδιαίτερα δημοφιλής στο ελληνικό νεανικό κοινό.

LiFO 14.05.26

41

ΚΡΙΤΙΚΉ φωτο: mairy leonardou

Θέατρο

Η

Ο Περεσιάδης, ο Τσαρούχης και η Lady Gaga Κριτική για την παράσταση «Ο μαγεμένος βοσκός» που ανεβαίνει στο θέατρο του Νέου Κόσμου σε σκηνοθεσία Γιάννη Σκουρλέτη.

INFO «Ο ΜΑΓΕΜΈΝΟΣ ΒΟΣΚΌΣ» του Σπυρίδωνα Περεσιάδη Σύλληψη Σκηνοθεσία: Γιάννης Σκουρλέτης Δραματολόγος: Ασημένια Ευθυμίου Σκηνικά: bijoux de kant Κοστούμια: Βασιλική Σύρμα Φωτισμοί: Γιώργος Μαρουλάκος Μουσική σύνθεση: Πάνος Ηλιόπουλος Παίζουν: Άγγελος Αλαφογιάννης, Κωνσταντίνος Γιουρνάς, Άννια Λεμπεντένκο, Νίκος Μανωλάς, Μελίνα Πολυζώνη Θέατρο του Νέου Κόσμου - Κεντρική Σκηνή, Αντισθένους 7 & Θαρύπου

απο τη λουιζα αρκουμανεα

42

LiFO

Ο

Δάφνις περιμένει. Κάθεται στην πέτρα, στη μέση τ’ αλωνιού, και περιμένει. Βασίλεψε η πούλια, λούζονται οι πέρδικες, όμως ο Δάφνις τρέμει. Χείλη κοράλλι, χαμόγελα σμαράγδια ονειρεύεται. Να δει τα λατρεμένα μάτια, να σφίξει τ’ αφροπλασμένα χέρια, να λικνιστεί στο στέρνο της αγάπης του. Γιατί αργεί τόσο πολύ; Περνά η ώρα. Καραδοκούν οι πέρδικες και σκύβουνε τ’ αηδόνια. Θροΐζουνε οι φυλλωσιές και κρύβοντ’ οι λαφιάτες. Ο Δάφνις αντικρίζει επιτέλους την αγάπη του. «Καλώς τονε τον αϊτό, πο’ καµα µαύρα µάτια / ως να τον δω και να µε ιδεί! Καλή σου µέρα, Μύρτο…». Το αρχοντόπουλο είναι αλαφιασμένο. Φοβάται μήπως τους δούνε. «Κανένας δεν µας βλέπει», τον καθησυχάζει ο Δάφνις, «παρά του λόγγου τα πουλιά και τα βουνά τριγύρω. Μας βλέπει µόνον ο Θεός, που θέληµά του θα ’ταν / ν’ αγαπηθούµε εµείς οι δυο πιστά και τιµηµένα». Λόγια γλυκά καταπραΰνουν τις αγωνίες. Όρκοι αφοσίωσης, φλογερές υποσχέσεις, νήματα ευτυχίας τυλίγουν το ζεύγος, που ξαποσταίνει στην πέτρα. Ακουµπώντας το κεφάλι του στα γόνατα του Μύρτου, ο Δάφνις μοιάζει πλήρης: «Και τώρα δα, γλυκειέ µου Μύρτο, έτσι καθώς βρισκόµαστε, σε τούτ’ δω τη στάση, θέλω αιώνια για να µένωµε, διαβαίνοντας ο κόσµος να βλέπουν την αληθινήν εικόνα της αγάπης». Παρακολουθώντας τους δύο νεαρούς ηθοποιούς με τα ευγενή ημίγυμνα σώματα, τα άνθη στα μαλλιά, τα χυτά λευκά μέλη και τις κυματιστές μαύρες φουστανέλες να συνθέτουν ένα σύμπλεγμα πάνω στην ορθογώνια πέτρα-θυμέλη, στο κέντρο της σκηνής, προσπαθούμε να αφομοιώσουμε την ιδιαιτερότητα της δραματικής συνθήκης. Τι συμβαίνει εδώ; Πότε απευθύνθηκαν τόσο ρομαντικοί στίχοι από έναν άντρα προς έναν άλλον; Τι θωρούν τα μάτια μας; Στις ίδιες πλαγιές που συναντιόταν η Γκόλφω με τον Τάσο, έσμιγε, λίγο πιο πέρα, και ο Μύρτος με τον Δάφνι; Μιλούσαν κι εκείνοι την ίδια γλώσσα; Ποια

είναι, τελικά, η «αληθινή εικόνα της αγάπης»; Ο Σπυρίδων Περεσιάδης δεν θα έγραφε ποτέ ένα κωμειδύλλιο με θέμα τον έρωτα ενός βοσκού για τον γιο του προύχοντα. Πράγματι, θα ήταν κάτι τέτοιο σκανδαλώδες, αδιανόητο, ιεροσυλία και φρίκη, όχι μόνο για τη θεατρική πραγματικότητα του 1909 (χρονιά που συνέγραψε, τυφλός πλέον, τον Μαγεμένο Βοσκό στην Αθήνα, έχοντας εγκαταλείψει προ πολλού την παραδεισένια Ακράτα), αλλά και για ολόκληρη την ομοφοβική ελληνική κοινωνία. Ποτέ δεν θα μπορούσε τότε να αναπαρασταθεί ή να μιληθεί ο έρωτας μεταξύ δύο ανδρών –«ο έρωτας που δεν τολμά να πει τ’ όνομά του»¹– επί σκηνής με τέτοια τρυφερή ποιητικότητα, με τέτοια χάρη (πόσο μάλλον που εδώ Μύρτος και Δάφνις αποφασίζουν να παντρευτούν, εξασφαλίζοντας και την ευχή των γονιών τους, στο τέλος). Όμως ο Σκουρλέτης το φαντάζεται. Ανοίγει ένα μυστικό πέρασμα και μας καλεί να το διασχίσουμε, αφήνοντας πίσω οικείες αντιλήψεις και βεβαιότητες. Δημιουργεί έναν χώρο δυνητικότητας, που επιτρέπει στο Άλλο να ανασάνει και να ενσαρκωθεί άφοβα. Καθιστά φυσικό το αδιανόητο. Κατασκευάζει αυτό που ο Σταύρος Σταυρίδης αποκαλεί «μετέωρους χώρους της ετερότητας», οι οποίοι «συμβαίνουν μάλλον, παρά υπάρχουν κάπου, όπως τείνουμε να πιστεύουμε για τα κτίρια μιας πόλης. Ιδρύονται ως περάσματα, ως σχέσεις επίσκεψης και διάβασης από το οικείο στο έτερο. Γι’ αυτό μπορούν να φέρνουν σ’ επαφή διαφορετικές επικράτειες της εμπειρίας, της φαντασίας και της μνήμης, οι οποίες αποκτούν ιστορία και σημασία ανάλογα με εκείνους που τις κατοικούν», σημειώνει. Μέσα σ’ έναν τέτοιον χώρο, ξεδιπλώνονται οι φανταστικές παραλλαγές στις οποίες η αφήγηση υποβάλλει την ταυτότητα. Ο σκηνοθέτης δεν αλλάζει απλώς το φύλο της Μύρτως, συνθέτει ένα ολόκληρο σύμπαν, όπου η εν λόγω αλλαγή φωτίζει τα πάντα διαφορετικά, τα ξαναπλάθει, τα νοηματοδοτεί εκ νέου: ξάφνου,

οι λόγγοι και τα ψηλά βουνά, τα βουκολικά δράματα, οι παράφοροι ρομαντικοί έρωτες, η ανθόσπαρτη και αστροστόλιστη ερωτική ποίηση δεν ανήκουν μόνον στους αυτονόητους ευλογημένους αλλά σε όσους τα διεκδικούν και τα σμιλεύουν με λάβαρο την επιθυμία τους. Ο Νόμος καταργείται και, εξίσου ανεμπόδιστοι κι εμείς, ροβολούμε σαν τις πέρδικες στις βρύσες να λουστούμε. «Πρωτομαγιά απόψε κι ο κόσμος είν’ στις τρέλες του», ο Δάφνις παραληρεί, η μάνα του ανησυχεί, ο Μύρτος τρέχει να κάνει τάμα στην Παναγιά, δεν υπάρχει όμως γιατρειά, ομίχλη πέφτει ξαφνικά, ήχοι πουλιών, αντίλαλοι φωνών, δακρύζει η βιόλα ντα γκάμπα, το φάντασμα της Γκόλφως θρηνεί κι αυτό, μένει για πάντα στον Χελμό, οσφραίνεται τον έρωτα που γλυκοκυματίζει, στέκεται με τα σοσονάκια της κι από καημό ραγίζει.

1 Περίφημη φράση που χρησιμοποίησε ο Όσκαρ Ουάιλντ στη διάρκεια της δίκης του, το 1895.

σκηνοθεσία αρνείται την ηθογραφία. Αγκαλιάζει με θέρμη την παράδοση, μπολιάζοντάς τη γόνιμα με παλιές και σύγχρονες αναφορές: εδώ οι «Τέσσερις Εποχές» του Τσαρούχη συναντούν τους Ολλανδούς ζωγράφους τοπίων, οι ηθοποιοί των μπουλουκιών χορεύουν σε στυλ Lady Gaga, τα παραδοσιακά της Κύπρου και της Λέσβου τραγουδιούνται σε queer πλαίσιο, όλα τα στοιχεία και τα σημεία, όμως, δένουν αρμονικά μεταξύ τους, συνθέτοντας ένα άρρηκτο σύνολο, που μετεωρίζεται αβίαστα (για να συνεχίσουμε την ορολογία του Σταυρίδη), όπως και ο θεατής, μεταξύ τού «εδώ» και του (συμβολικού) «αλλού», του «τώρα» και του «άλλοτε». Μετεωρισμός γλυκός που συνομιλεί αφαιρετικά με τη φόρμα του λαϊκού θεάτρου, ενώ ταυτόχρονα αποκαλύπτει εκ νέου τη λάμψη των ξεχασμένων στίχων, έτσι όπως αυτοί εκφέρονται, με τόση κατακτημένη φυσικότητα, από τους ηθοποιούς. Κύματα στοργικής μέριμνας εκπέμπει σύσσωμος ο θίασος (Άγγελος Αλαφογιάννης, Κωνσταντίνος Γιουρνάς, Άννια Λεμπεντένκο, Νίκος Μανωλάς, Μελίνα Πολυζώνη). Όλοι τόσο νέοι και αφοσιωμένοι, μοιάζουν πραγματικά να εισήλθαν με πάθος στο πεδίο μιας γλώσσας που τους είναι μακρινή και άγνωστη: τη δούλεψαν, την κατανόησαν και τη μετέφεραν σε μας απαλλαγμένη από κάθε επιτήδευση. Είναι ανακουφιστικά παράξενη, ομολογουμένως, αυτή η αίσθηση αρυτίδωτης διαμεσολάβησης για τον θεατή: η αφέλεια και η αθωότητα των ηθοποιών μεταμορφώνει το παλιό σε φρεσκογεννημένο, αποδεικνύοντας ότι τα καταπονημένα μέλη της παράδοσης μπορούν ανά πάσα στιγμή να εκτιναχθούν και σ’ ευφρόσυνους χορούς να επιδοθούν, αρκεί να το επιδιώξουμε. Όχι επιστροφή στις ρίζες, αλλά δημιουργία ριζωμάτων, όπως θα έλεγε και ο Ντελέζ, εφόσον «το ρίζωμα είναι ένωση, μόνο ένωση». Μέσα απ’ αυτές τις ενώσεις και τις μεταστροφές, τους νοητικούς πειραματισμούς και τα ψυχικά άλματα, μπορεί εν τέλει το ξένο να καταστεί οικείο: κέρδος ανεκτίμητο που το θέατρο μπορεί, όπως εδώ, γενναιόδωρα να προσφέρει. «Αν έχει νόημα ν’ αναζητούμε το αύριο της ανθρώπινης χειραφέτησης», συνεχίζει ο Σταυρίδης, «σήμερα όσο ποτέ είναι απαραίτητο να διδαχτούμε από τους τρόπους που η ανάγκη όσο και τα όνειρα των ανθρώπων εξερευνούν μικρές και μεγάλες ρήξεις στην τυποποιητική περίμετρο της ζωής τους. Στη δυνατότητα η κατοίκηση να συμβαίνει όχι μόνο στους ασφαλείς χώρους του οικείου αλλά και στους μετέωρους χώρους του έτερου ίσως να κρίνεται το μέλλον».

14.05.26

φωτο: emmanuelle jacobson roques

γράφος Χρυσάνθη Μπαδέκα οι καλλιτέχνες ανοίγουν έναν χώρο ανταλλαγής και στοχασμού γύρω από τη δημιουργία και τη σχέση σώματος, τεχνολογίας και θεατή. Ταυτόχρονα, στις 22 και 23 Μαΐου, το Arc βγαίνει στον δημόσιο χώρο, από το Γαλλικό Ινστιτούτο μέχρι την πλατεία Κοραή. Η ενότητα Arc Hood περιλαμβάνει προβολές, sitespecific performances και παρεμβάσεις που φέρνουν τον σύγχρονο χορό πιο κοντά στην καθημερινότητα, στην καρδιά της πόλης. Το highlight του φεστιβάλ είναι αναμφισβήτητα το Main Fest στο Ολύμπια Δημοτικό Μουσικό Θέατρο «Μαρία Κάλλας» (23-25 Μαΐου), με έργα που διερευνούν μεταξύ άλλων τον φόβο, τη φροντίδα, την ταυτότητα και την ανάγκη να συνεχίσουμε να υπάρχουμε μαζί. Από το γυναικείο σώμα ως πολιτική πράξη της Σοφίας Μαυραγάνη και την πολύ πρωτότυπη θεματικά προσέγγιση της εμμηνόπαυσης από τη Lovisa Osk Gunnarsdottir στη φροντίδα ως συλλογική εμπειρία της Αναστασίας Βαλσαμάκη, στον αργό ρυθμό ζωής που προτείνει η Production Xx, στη μνήμη της Μαύρης κοινότητας από τον Oulouy και στον φόβο ως κοινή ανθρώπινη κατάσταση όπως τον αποδίδει ο Ηλίας Χατζηγεωργίου, το κυρίως act τού φεστιβάλ είναι μια σύνθεση από performances που «μετακινούν» και λειτουργούν ως τροφή για σκέψη. «Το φεστιβάλ που εδώ και 17 χρόνια είναι αφιερωμένο στον σύγχρονο χορό επιστρέφει γεμάτο ένταση, φαντασία, χιούμορ και τόλμη. Φέτος συνδέεται με τη ρήξη· μιλά για τα χάσματα, τα όρια και τη διαφορετικότητα, καλώντας μας να δούμε πώς αυτές οι ρωγμές μπορούν να μεταμορφωθούν σε περάσματα και γέφυρες ενότητας. Από τους Prime Movers των νέων δημιουργών μέχρι το Main Fest, το 17ο Arc, μέσα από τα έργα και τους καλλιτέχνες που φιλοξενεί, προτείνει έναν κόσμο που γεννιέται ξανά μέσα από το σώμα, τον ρυθμό

και τη συλλογική εμπειρία. Το σώμα κουβαλά τις μνήμες και τις εντάσεις της εποχής, συνδέεται αναπόφευκτα με το μεγάλο σώμα της κοινωνίας, και μέσα από αυτόν τον διάλογο αναζητά τρόπους συνύπαρξης και επανασύνδεσης. Για μένα, είναι μια δυνατή υπενθύμιση πως, ακόμα και μέσα στις ρωγμές, ο χορός παραμένει κοινός τόπος που μας ενώνει», δηλώνει η καλλιτεχνική διευθύντρια του Arc Φρόσω Τρούσα. φωτο: παναγιώτησ μαΐδησ

INFO 15-25 Μαΐου 2026 Ολύμπια Δημοτικό Μουσικό Θέατρο «Μαρία Κάλλας» (Ακαδημίας 59)

Χορεύοντας ανάμεσα σε ρήξεις στο 17ο ARC FOR DANCE Festival

Έτσι, συνεχίζοντας την παράδοση που καλλιέργησε τα προηγούμενα χρόνια, το Arc17 συνθέτει ένα πολυφωνικό και πολυθεματικό τοπίο που αντιμετωπίζει τον σύγχρονο χορό όχι ως απόδραση από την πραγματικότητα αλλά ως μια πράξη διαλόγου μαζί της.

Arc Official Website: arcfordancefestival.gr

φωτο: fani maria chatzi

Το πολυδιάστατο φεστιβάλ σύγχρονου χορού φιλοξενεί 17 ελληνικές και διεθνείς παραγωγές από τις 15 έως τις 25 Μαΐου.

Σύγχρονο Θέατρο (Ευμολπιδών 45, Γκάζι)

LiFO 14.05.26

φωτο: claudiu p

Π

ώς συνεχίζει κανείς να είναι δημιουργικός σε έναν κόσμο γεμάτο ρήξεις και διαρκείς αλλαγές; Και με ποιον τρόπο μπορεί να λειτουργήσει ο χορός ως πράξη ένωσης και αντίστασης στα χάσματα που προκαλούνται σε αυτή την παγκόσμια συγκυρία; Αυτά τα ερωτήματα διερευνά φέτος το Διεθνές Φεστιβάλ Σύγχρονου Χορού Arc For Dance, που επιστρέφει για 17η χρονιά στο Ολύμπια Δημοτικό Μουσικό Θέατρο «Μαρία Κάλλας», στο Σύγχρονο Θέατρο, σε άλλους γνωστούς χώρους πολιτισμού στην Αθήνα, καθώς και διαδικτυακά. Από τις 15 έως τις 25 Μαΐου, το Arc, που διοργανώνει η DAN.C.CE Unitiva, φιλοξενεί 17 παραστάσεις χορού σε παγκόσμια ή ελληνική πρεμιέρα και μετατρέπει την Αθήνα σε έναν χάρτη σύγχρονων χορευτικών αφηγήσεων που συνομιλούν με τη ρήξη, την υπέρβαση και την ανάγκη να ξανασκεφτούμε τον τρόπο με τον οποίο υπάρχουμε μαζί. Η αυλαία του Arc σηκώνεται με την ενότητα Prime Movers στο Σύγχρονο Θέατρο (1517 Μαΐου), όπου μια νέα γενιά χορογράφων παρουσιάζει με τη φρέσκια ματιά της έργα που κινούνται ανάμεσα στη μεταμόρφωση, τη σύγκρουση και το όνειρο. Οι Les Idoles, η Δέσποινα Σανιδά-Κρεζία, οι Panzetti & Ticconi, η Βασιλική Παπαποστόλου και η Solène Weinachter συνθέτουν ένα πρόγραμμα που διερευνά την ταυτότητα, τη συλλογικότητα, το τραύμα αλλά και τη δυνατότητα να αντιμετωπίσουμε ακόμη και τον θάνατο μέσα από μια διαφορετική οπτική. Τη σκυτάλη παίρνει η ενότητα ARChitects, στις 21 και 23 Μαΐου, που εγκαταλείπει τον παραδοσιακό θεατρικό χώρο και μεταφέρει τον χορό σε VR περιβάλλοντα και αρχιτεκτονικά τοπία, διερευνώντας νέους τρόπους εμπειρίας και συμμετοχής. Παράλληλα, μέσα από τα Arc Dialogues που συντονίζει η χορο-

Χορός

ΦΕΣΤΙΒΑ Λ

43

good LiFO

ΕΧΕΙΣ Γ Ο Υ Σ Τ Ο Ιάκωβος Ίωνας Μιχαηλίδης (Jacko)

THE

ARTIST, TEACHER, SOCIAL SCIENTIST

Πώς σε λένε και με τι ασχολείσαι; Με λένε Τζάκο, έχω σπουδάσει Κοινωνιολογία και Ψυχολογία και ασχολούμαι με τις τέχνες. Διευθύνω το ΑΘΧ Collective, που διοργανώνει πολυδιάστατες εκδηλώσεις, και απασχολούμαι ως εικαστικός ψυχοθεραπευτής. Η ζωγραφική και η μουσική είναι η δημιουργική μου διέξοδος. Πώς διαλέγεις τα ρούχα σου; Με βάση την άνεση και τη λειτουργικότητα. Τα χρώματα και το στυλ εξαρτώνται από την περίσταση. Το καλοκαίρι μπορεί να φοράω λευκό φαρδύ παντελόνι και ανοιχτά κοντομάνικα πουκάμισα, μέχρι και αμάνικα. Επηρεάζομαι πάρα πολύ από την εποχή που ήμουν στο Λονδίνο, όπου τα ντυσίματα ήταν απρόβλεπτα και χωρίς λογική. Τότε οι άνθρωποι ντύνονταν ανάλογα με το πώς ένιωθαν στο περιβάλλον τους. Έτσι επιλέγω κι εγώ τα ρούχα μου, με αφορά λιγότερο η εντύπωση και περισσότερο η σύνδεση με το πώς νιώθω. Αυτό που φοράς τώρα σε τι mood σε βάζει; Αυτό που φοράω ΕΙΝΑΙ το mood μου.

Aν μπορούσες να ανταλλάξεις τη δική σου ντουλάπα με κάποιου άλλου, ποιο πρόσωπο θα διάλεγες; Τον Τζόνι Ντεπ. Τι έχεις στις τσέπες σου; Πορτοφόλι, θήκη γυαλιών, κινητό, κάρτα Charizard για προστασία. Τα απαραίτητα. Τι φοράς και πόσο κοστίζει; Σαλοπέτα από thrift shop (10 λίρες), T-shirt custom ΑΘΧ Collective (€20), άρβυλα Doc Martens (€120). Πού πας τώρα; Για δουλειά. @misokilofetaa

ΑΠΟ ΤΗ ΜΙΝΑ ΚΑΛΟΓΕΡΑ ΦΩΤΟ: ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΛΑΣΚΑΡΙΔΟΥ

Διαβάστε ολόκληρη τη συνέντευξη στο lifo.gr.

44

LiFO

14.05.26

ΈΝΑ ΣΠΊΤΙ ΧΩΡΊΣ ΤΟΊΧΟΥΣ

THE

good LiFO

Όταν η συνταγή ξεφεύγει από το πιάτο και γίνεται ολόκληρη εμπειρία.

Η

Άννα δεν είχε σκοπό να καθυστερήσει. Περνούσε από τη συμβολή Σταδίου, Πανεπιστημίου, Πεσμαζόγλου και Αρσάκη, όπως περνά συνήθως για να κόψει δρόμο ή απλώς για να ξεφύγει λίγο από τη φασαρία της πόλης. Η κόρη της, η Ελένη, περπατούσε δίπλα της, λίγο πιο αργά, με εκείνο το βλέμμα που στέκεται σε πράγματα που οι μεγάλοι συνήθως προσπερνούν. Στην τσάντα της μικρής υπήρχε ένα μπλοκ ζωγραφικής, με σελίδες γεμάτες από το αγαπημένο της θέμα. Τα σπιτάκια. Από το πρωί είχε κολλήσει σε ένα από αυτά. Προσπαθούσε να ξεκινήσει ένα καινούργιο, αλλά κάθε φορά σταματούσε στη μέση. Στην πάνω πλευρά της σελίδας είχε γράψει με εκείνα τα πρώτα, ασταθή γράμματα που ακόμα ψάχνουν τη σειρά τους: «Ένα σπίτι χωρίς τοίχους». Το είχε σβήσει και το είχε ξαναγράψει. «Δεν γίνεται», είχε δηλώσει στη μαμά της λίγο προτού φύγουν από το σπίτι. «Αν δεν έχει τοίχους, πώς θα είναι σπίτι;». Κάπου στη μέση της διαδρομής μέσα στην ιστορική Στοά Αρσακείου, η μικρή σταμάτησε απότομα σε μια φωτεινή είσοδο. «Τι είναι αυτό;», ρώτησε δείχνοντας προς τα μέσα. Η μαμά της κοίταξε προβληματισμένη. Δεν έμοιαζε με κάτι γνώριμο. Δεν ήταν κατάστημα, ούτε εστιατόριο, ούτε ένας χώρος που μπορούσες να εξηγήσεις εύκολα με μια λέξη. «Κάτι με φαγητό, νομίζω», είπε. Η μικρή έκανε ένα βήμα μπροστά. «Σαν σπίτι είναι». Η Άννα χαμογέλασε αυθόρμητα. «Σπίτι μέσα στη στοά;», της είπε. «Όχι, κανονικό», απάντησε η μικρή και τράβηξε τη μαμά της από το χέρι για να το ανακαλύψουν. Ο χώρος δεν έδινε την αίσθηση ότι ξεκινούσε ή τελείωνε κάπου. Ήταν ένας κόμβος μέσα στην πόλη, όπου διαφορετικοί άνθρωποι, ιδέες και τρόποι ζωής συναντιούνταν γύρω από κάτι κοινό. Είχε να κάνει με την ελληνική γαστρονομία, όχι ως κάτι στατικό αλλά ως κάτι που εξελίσσεται. Και με τη βιωσιμότητα όχι ως έννοια αλλά ως κάτι που δοκιμάζεις, καταλαβαίνεις και παίρνεις μαζί σου. Η Άννα στάθηκε για λίγο στην άκρη. Δεν ήξερε πού ακριβώς «ανήκε» μέσα σε αυτό. Δεν

υπήρχε αρχή και τέλος, αλλά ούτε και κάποια σαφής οδηγία. Κι όμως, τίποτα από όσα συνέβαιναν δεν έμοιαζε χαοτικό. Κάποιος εξηγούσε κάτι για ένα υλικό – από πού έρχεται και γιατί έχει σημασία να το διαλέγεις σωστά. Δίπλα, μια άλλη συζήτηση ξεκινούσε για το πώς μπορείς να αξιοποιήσεις κάτι που συνήθως πετάς. Η σχέση με το φαγητό έμοιαζε εδώ με κάτι που χτίζεται κομμάτι-κομμάτι. Σαν να συνεχίζει κάπου αλλού αυτό που μέχρι τώρα σταματούσε στο ράφι ενός γνώριμου καταστήματος Lidl. «Μαμά;» «Ναι;» «Αν ήταν σε σπίτι… ποιο δωμάτιο θα ήταν;». Η Άννα το σκέφτηκε για λίγο. «Η κουζίνα, μάλλον». Η μικρή κούνησε το κεφάλι, σαν να είχε ήδη βρει τη δική της απάντηση. «Όχι. Είναι σαν… όλα τα δωμάτια μαζί». Η Άννα κοίταξε γύρω της ξανά. Η εμπειρία έμοιαζε σαν να άκουγες τη διαδρομή του φαγητού χωρίς να σου την εξηγεί κάποιος με τον παραδοσιακό τρόπο. Μαμά και κόρη κάθισαν στο νέο Lidl House Athens στην καρδιά της Αθήνας περισσότερο απ’ όσο είχαν σκοπό. Όταν βγήκαν ξανά, ο θόρυβος της πόλης επέστρεψε σχεδόν αυτόματα. Η μικρή κοίταξε τη μαμά της. «Να ξανάρθουμε;». Η Άννα χαμογέλασε, αυτήν τη φορά χωρίς δεύτερη σκέψη. «Ναι». Και το εννοούσε. Γιατί αυτό που είχαν αφήσει πίσω τους δεν ήταν κάτι που τελείωσε όταν βγήκαν. Ήταν κάτι σαν όλα εκείνα που τελικά δίνουν νόημα στο φαγητό αλλά δεν γράφονται ποτέ δίπλα στα υλικά μιας συνταγής. Το βράδυ, το μπλοκ άνοιξε ξανά. Αυτήν τη φορά, η μικρή πήρε έναν μαρκαδόρο και άρχισε να σχεδιάζει, όχι ένα σπίτι όπως τα άλλα, αλλά έναν χώρο ανοιχτό. Μια κουζίνα που έμοιαζε να απλώνεται, ανθρώπους γύρω από ένα τραπέζι, μικρές σκηνές που δεν χωρούσαν όλες σε ένα δωμάτιο. Σαν ένα μέρος που μοιάζει με κουζίνα, αλλά και με όλα τα δωμάτια μαζί. Και ίσως τελικά αυτό να είναι σπίτι. Ένας ζωντανός οργανισμός που δεν σταματά να εξελίσσεται. Ένα μέρος όπου το φαγητό αποκτά ξανά ταυτότητα και η γνώση γίνεται εμπειρία. Ένα σπίτι είναι απλώς… σπίτι. Όχι γιατί έχει τοίχους. Αλλά γιατί για λίγο νιώθεις ότι ανήκεις εκεί.

LiFO 14.05.26

45

starfax

ΤΑΥΡΟΣ [21.4/20.5] Στις 18/5 κορυφώνε-

1 8- 2 4 μ αΐου 20 26

φιλίες θα είναι το θέμα τις επόμενες εβδομάδες. Από τις 19/5 η διέλευση της Αφροδίτης από τον Καρκίνο έως τις 12/6 θα εμπνεύσει αρμονικές αλληλεπιδράσεις με φίλους και ομάδες. Θα σας τραβήξουν νέες επαφές που σας ταιριάζουν. Αν είστε μόνοι, μπορεί να συναντήσετε έναν θαυμαστή μέσω ενός φίλου, μιας ομαδικής δραστηριότητας ή μιας κοινοτικής εκδήλωσης. Επίσης, στις 19/5 ο Άρης που εισέρχεται στον Ταύρο θα ενεργοποιήσει την επιθυμία σας να διευρύνετε τις γνώσεις ή τις πνευματικές σας πρακτικές μέχρι τις 28/6. Ταξίδια, σπουδές, νομικές υποθέσεις θα ικανοποιήσουν τις προσδοκίες σας. Στις 20/5, ο Ήλιος που εισέρχεται στους Διδύμους θα στρέψει την προσοχή σας στην καριέρα σας κατά τις επόμενες τέσσερις εβδομάδες και θα είναι ιδανική εποχή για κυνήγι ευκαιριών. Επαφές με πιθανούς εργοδότες και προώθηση επιτευγμάτων θα ευνοηθούν.

ΔΙΔΥΜΟΣ [21.5/21.6] Μια σχέση μπορεί να

ΖΥΓΟΣ [23.9/22.10] Η είσοδος της Αφρο-

υποστεί αλλαγές, καθώς τόσο η Αφροδίτη όσο και ο Άρης αλλάζουν ζώδια στις 19/5. Αρχικά, η είσοδος της Αφροδίτης στον Καρκίνο μέχρι τις 12/6 υποδηλώνει ότι αν υιοθετήσετε μια προσγειωμένη προσέγγιση όσον αφορά μια σχέση, αυτή θα μπορούσε να ανθίσει. Επίσης, η δημιουργικότητά σας είναι το μεγαλύτερο πλεονέκτημά σας αν θέλετε να αυξήσετε το εισόδημά σας. Η είσοδος του Άρη στον Ταύρο θα ενεργοποιήσει το υποσυνείδητό σας μέχρι τις 28/6. Αυτή η επιρροή μπορεί να φωτίσει την πηγή του κρυμμένου σας θυμού ή μιας επιθυμίας. Μπορεί επίσης να πυροδοτήσει τη φαντασία σας. Αργότερα, στις 20/5, ο Ήλιος που εισέρχεται στο ζώδιό σας θα ξεκινήσει έναν νέο προσωπικό κύκλο κατά τη διάρκεια των επόμενων τεσσάρων εβδομάδων. Το να ξεκαθαρίσετε τι θέλετε είναι το πρώτο βήμα για την πραγματοποίηση των ονείρων σας.

δίτης στον Καρκίνο στον τομέα της καριέρας στις 19/5 θα πυροδοτήσει το ταλέντο σας για επαγγελματική σύνδεση με τους ανθρώπους. Έως τις 12/6, προωθήστε τις δεξιότητές σας και κυνηγήστε νέες ευκαιρίες. Η ερωτική σας ζωή θα αποκτήσει ενδιαφέρον. Την ίδια ημέρα η είσοδος του Άρη στον Ταύρο στον τομέα των κοινών σας πόρων έως τις 28/6 θα προκαλέσει τεταμένο κλίμα αν βρεθείτε αντιμέτωποι με οικονομικά ζητήματα που αφορούν οφειλές, κληρονομιές ή την ακίνητη περιουσία. Επίσης, ο Ήλιος εισέρχεται στους Διδύμους στις 20/5, στον τομέα της εξερεύνησης, και θα μπορούσε να ενεργοποιήσει την επιθυμία σας να ταξιδέψετε ή να αποκτήσετε γνώσεις κατά τη διάρκεια των επόμενων τεσσάρων εβδομάδων. Εξαιρετική εποχή για αναζήτηση νέας απασχόλησης στον τομέα του τουρισμού.

δίτη εισέρχεται στο ζώδιό σας και θα ρίξει φως στην καρδιά σας. Η ενισχυμένη γοητεία σας μπορεί να προσελκύσει έναν θαυμαστή ή να βελτιώσει τη σχέση σας με τον τωρινό σας αγαπημένο. Ως πλανήτης της τέχνης, θα ξυπνήσει και τη δημιουργικότητά σας. Επίσης, την ίδια ημέρα ο Άρης που εισέρχεται στον Ταύρο θα ενεργοποιήσει τις κοινωνικές αλληλεπιδράσεις έως τις 28/6. Θα σας ελκύουν φίλοι και ομάδες που προσφέρουν νέες εμπειρίες, συχνά εκτός της ζώνης άνεσής σας. Κάποιος στον κοινωνικό σας κύκλο μπορεί να γίνει πολύ πιεστικός, οπότε να είστε προσεκτικοί με τα όριά σας. Αργότερα, ο Ήλιος που εισέρχεται στους Διδύμους στο ασυνείδητό σας πεδίο στις 20/5 θα στρέψει την προσοχή σας στο εσωτερικό κατά τη διάρκεια των επόμενων τεσσάρων εβδομάδων και ενδεχομένως να διαπιστώσετε πόσο άδικα έχετε φερθεί σε οικεία σας πρόσωπα.

ΛΕΩΝ [23.7/23.8] Μια σχέση μπορεί να

εικονογραφηση: bianka

46

LiFO

υποστεί αλλαγές, καθώς τόσο η Αφροδίτη όσο και ο Άρης αλλάζουν ζώδια στις 19/5. Η είσοδος της Αφροδίτης στον Καρκίνο στο ασυνείδητό σας μέχρι τις 12/6 θα ξυπνήσει αναμνήσεις αγάπης από το παρελθόν σας. Μπορεί επίσης να ενεργοποιήσει τη διαίσθησή σας σχετικά με κάποιον που σας ενδιαφέρει, γι’ αυτό δώστε προσοχή στην εσωτερική σας φωνή. Και η είσοδος του Άρη στον Ταύρο μέχρι τις 28/6 θα ενισχύσει το κίνητρό σας

μοι ώστε να μη χάνετε το δίκιο σας. Επίσης, αυτή την εβδομάδα, ο Ήλιος που εισέρχεται στους Διδύμους στον τομέα των σχέσεών σας στις 20/5 θα ρίξει φως στις πιο στενές σας σχέσεις κατά τη διάρκεια των επόμενων τεσσάρων εβδομάδων.

ΑΙΓΟΚΕΡΩΣ [22.12/19.1] Μια δουλειά ή ένα συμβόλαιο φτάνει στο τέλος της στις 18/5 που κορυφώνεται η σύνοδος Ερμή - Ουρανού ή μπορεί να θέλετε να επαναστατήσετε. Να είστε επιφυλακτικοί, ωστόσο, και μην κάνετε τίποτα που θα σας βλάψει μακροπρόθεσμα. Η είσοδος της Αφροδίτης στον Καρκίνο στον τομέα των συντρόφων σας έως τις 12/6 θα εμπνεύσει όμορφες συναντήσεις με τον σύντροφο, τον πιο στενό φίλο ή έναν πιθανό σύντροφο. Μια δημιουργική επαγγελματική σύνδεση θα ήταν επίσης ικανοποιητική. Και η είσοδος του Άρη στον Ταύρο έως τις 28/6 θα ενεργοποιήσει τον πέμπτο οίκο σας, της διασκέδασης. Αυτά είναι καλά νέα για τον τομέα του έρωτα. Η δημιουργικότητά σας θα ενισχυθεί επίσης. Στις 20/5, ο Ήλιος εισέρχεται στους Διδύμους, τονίζοντας τον τομέα της εργασίας και της υγείας.

ΠΑΡΘΕΝΟΣ [24.8/22.9] Οι εγκάρδιες

ται η σύνοδος Ερμή - Ουρανού, η οποία μπορεί να ταρακουνήσει τα πράγματα και πιθανώς να τραβήξει το χαλί κάτω από τα πόδια σας. Να είστε πρόθυμοι να αλλάξετε και να δράσετε γρήγορα, εάν χρειαστεί, για να αντιμετωπίσετε αναπάντεχα οικονομικά θέματα. Στις 19/5, ο Άρης, που εισέρχεται στο ζώδιό σας, θα πυροδοτήσει το πάθος και την αποφασιστικότητά σας. Έως τις 28/6 αυτή η επιρροή θα σας κάνει ουσιαστικά αεικίνητους. Επίσης, στις 18/5, ο κυβερνήτης πλανήτης σας, η Αφροδίτη, που εισέρχεται στον Καρκίνο στο νοητικό σας πεδίο, θα αναδείξει την τέχνη σας στον λόγο έως τις 12/6. Τώρα είναι η ιδανική εποχή να εκφράσετε ό,τι έχετε στην καρδιά σας στους ανθρώπους που αγαπάτε. Στις 20/5, ο Ήλιος εισέρχεται στους Διδύμους στο πεδίο των περιουσιακών σας στοιχείων, βοηθώντας σας να έχετε ευημερία τις επόμενες τέσσερις εβδομάδες.

ΚΑΡΚΙΝΟΣ [22.6/22.7] Στις 19/5 η Αφρο-

α πό τη μ αρ ιβ ίκυ κα λλέ ρ γ η (st ar f ax@ li f o. g r )

για να πετύχετε έναν στόχο. Απλώς να είστε προσεκτικοί με τη στάση σας απέναντι στην εξουσία. Επίσης, ο κυβερνήτης σας, Ήλιος, που εισέρχεται στους Διδύμους στις 20/5, αφορά τη σύνδεση με φίλους, κι αυτή η επιρροή θα κρατήσει τις επόμενες τέσσερις εβδομάδες. Θα εμπνευστείτε επίσης να κάνετε νέες επαφές και να συμμετάσχετε σε ομαδικές δραστηριότητες.

ΥΔΡΟΧΟΟΣ [20.1/19.2] Ο σύγχρονος κυβερνήτης σας, ο Ουρανός, είναι σε σύνοδο με τον Ερμή στις 18/5. Η συμπεριφορά των άλλων θα μπορούσε να σας σοκάρει ή μπορεί να συνειδητοποιήσετε ότι πρέπει να δώσετε προτεραιότητα σε κάποιο άτομο στη ζωή σας. Στις 19/5 η είσοδος της Αφροδίτης στον Καρκίνο μέχρι τις 12/6 φέρνει έναν νέο έρωτα με άτομο από τον χώρο της εργασίας. Επίσης είναι ιδανική εποχή για να αφιερώσετε χρόνο στην αυτοφροντίδα και σε δραστηριότητες που απολαμβάνετε. Την ίδια ημέρα ο Άρης εισέρχεται στον Ταύρο μέχρι τις 28/6, επιταχύνοντας την ενέργεια γύρω από την οικογένεια ή την περιουσία σας. Επίσης, ο Ήλιος που εισέρχεται στους Διδύμους στον πέμπτο οίκο σας στις 20/5 θα ευνοήσει τον ρομαντισμό ή/και την αναψυχή κατά τις επόμενες τέσσερις εβδομάδες και έτσι θα μπορέσετε να βελτιώσετε την ερωτική σας ζωή.

ΙΧΘΥΣ [20.2/20.3] Υπάρχει μια ισχυρή σύνοδος στους Διδύμους, Ερμή - Ουρανού, στις 18/5. Εν συνεχεία, η Αφροδίτη θα βρεθεί στον Καρκίνο, στον τομέα του ρομαντισμού και της δημιουργικότητας, από τις 19/5 έως τις 12/6 και θα είναι εξαιρετική εποχή για φλερτ και βελτίωση της ερωτικής σας ζωής. Την ίδια ημέρα, ο Άρης θα εισέλθει στον Ταύρο, στον τομέα του νου και της επικοινωνίας, όπου και θα μείνει έως τις 28/6. Ο συνδυασμός των δύο επιρροών θα ενδυναμώσει την έκφρασή σας όσον αφορά την αγάπη και άλλους τομείς. Επίσης, ο Ήλιος που εισέρχεται στους Διδύμους στις 20/5 θα ρίξει φως στην οικογενειακή σας ζωή τις επόμενες τέσσερις εβδομάδες. Ασχοληθείτε με τα κοντινά σας πρόσωπα.

ΣΚΟΡΠΙΟΣ [23.10/22.11] Στις 18/5 κορυφώνεται η σύνοδος Ερμή - Ουρανού στους Διδύμους. Αυτή είναι μια ενέργεια-μπαλαντέρ και μπορεί να ενθαρρύνει την αυθόρμητη και παρορμητική συμπεριφορά. Ίσως θέλετε να τα καταφέρετε μόνοι σας οικονομικά και να μη βασίζεστε υπερβολικά σε άλλους ανθρώπους. Στις 19/5 η είσοδος της Αφροδίτης στον Καρκίνο μέχρι τις 12/6 θα φέρει έναν νέο έρωτα κατά τη διάρκεια ενός ταξιδιού. Την ίδια ημέρα, η είσοδος του Άρη στον Ταύρο στον τομέα των σχέσεών σας θα ενεργοποιήσει μια στενή σχέση μέχρι τις 28/6. Το πάθος θα μπορούσε να κλιμακωθεί με τον σύντροφό σας, όπως και οι εκνευρισμοί. Τέλος, ο Ήλιος που εισέρχεται στους Διδύμους στις 20/5 θα ενεργοποιήσει τον τομέα των κοινών σας πόρων για τις επόμενες τέσσερις εβδομάδες.

ΤΟΞΟΤΗΣ [23.11/21.12] Η είσοδος της Αφροδίτης στον Καρκίνο έως τις 12/6 ενεργοποιεί τον τομέα των κοινών σας πόρων. Ενδεχομένως να σας απασχολήσουν θέματα ακίνητης περιουσίας, κληρονομιές, οφειλές και κοινά εισοδήματα, θα έχετε όμως τη δυνατότητα να πάρετε ένα δάνειο ή κάποια υποτροφία. Την ίδια ημέρα η είσοδος του Άρη στον Ταύρο και στον τομέα της εργασίας έως τις 28/6 θα ξυπνήσει την επιθυμία σας να κυνηγήσετε νέες ευκαιρίες και θα είστε πολύ δυνατοί στις διαπραγματεύσεις σας. Ωστόσο, δεν θα λείπουν οι εντάσεις με άτομα από τον εργασιακό σας χώρο. Να είστε ευέλικτοι και ψύχραι-

Sudoku No 897 5 3 2

6

2

5 4 8

4

1 7

5 9

5 8 1 3

8

7 6 4

2 9 1 6

4

Η λύση του προηγούμενου 9 5 6 8 3 4 7 2 1

4 7 2 6 9 1 5 8 3

3 1 8 5 7 2 9 4 6

8 2 4 9 1 6 3 5 7

1 9 7 2 5 3 4 6 8

6 3 5 7 4 8 1 9 2

5 8 9 3 6 7 2 1 4

7 6 1 4 2 5 8 3 9

2 4 3 1 8 9 6 7 5

ΚΡΙΟΣ [21.3/20.4] Η εποχή των Διδύμων είναι ασυνήθιστα ζωντανή, με τη σύνοδο του Ουρανού με τον Ερμή στις 18/5. Στις 19/5 ο κυβερνήτης σας, ο Άρης, εισέρχεται στον Ταύρο και θα ενεργοποιήσει την κερδοφορία σας. Μέχρι τις 28/6 η μεθοδική προσέγγιση σε ό,τι εστιάζετε θα σας βοηθήσει να πετύχετε. Επιπλέον, η είσοδος της Αφροδίτης στον Καρκίνο την ίδια ημέρα θα ενισχύσει την αρμονία με την οικογένειά σας, καθιστώντας την ιδανική εποχή για να εκφράσετε την εκτίμησή σας σε συγγενείς που αγαπάτε. Έως τις 19/6 θα εμπνευστείτε ώστε να ομορφύνετε το περιβάλλον σας. Επίσης, αυτή την εβδομάδα, ο Ήλιος που εισέρχεται στους Διδύμους στις 20/5 θα ρίχνει φως στη νοητική σας δύναμη και στην αυτοέκφρασή σας κατά τις επόμενες τέσσερις εβδομάδες.

14.05.26

LiFO 14.05.26

47