Τεύχος 892

892

FREE PRESS 02.04.2026 ΟΛΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΘΗΝΑ! ΔΩΡΕΑΝ ΟΔΗΓΟΣ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ. ΚΥΚΛΟΦΟΡΕΙ ΚΑΘΕ ΠΕΜΠΤΗ

ΑΦΙΕΡΩΜΑ

ΠΟΙΕΣ ΘΕΑΤΡΙΚΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΣΥΝΕΧΙΖΟΝΤΑΙ

TO ΑΓΑΠΗΜΕΝΟ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΓΙΝΕΤΑΙ 15 ΧΡΟΝΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΡΕΦΕΙ ΔΥΝΑΜΙΚΑ ΣΤΟ ONASSIS READY ΣΤΟΥ ΡΈΝΤΗ

2

LiFO

02.04.26

στο Borderline Festival της Στέγης.

στο εξωφύλλο: Οι Takkak-Takkak που συμμετέχουν

index892

6 ΣΤΗΛΕΣ

εκδοτης/διευθυντησ

Στάθης Τσαγκαρουσιάνος

νικολασ σεβαστακησ

παραλλαγεσ

γιάννησ πανταζόπουλοσ

www.lifo.gr

talking points

ΔΥΟ ΔΕΚΑ ΕΚΔΟΤΙΚΗ Α.Ε. ΒOΥΛΗΣ 22, 105 63 ΑΘΗΝΑ T 210 3254 290 F 210 3249 785 info@lifo.gr

βασιλική σιουτη

πολιτικο επταημερο δημήτρης πολιτάκησ

shortcut

20

ερωφιλη κοκκαλη

πο(ρ)νογραφια κώστασ αναγνωστόπουλοσ

νεοσ αγνωστοσ κοσμοσ

16

74 ΛΕΠΤΑ ΜΕ ΤOΝ ΜΑΝΌΛΗ ΚΟΡΡΈ

28

H ΣΎΛΒΙΑ ΚΟΎΒΑΛΗ ΕΙΝΑΙ H ΑΘΗΝΑΙA ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ

ΑΝΆΜΕΣΑ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΌΝ, ΤΟ ΠΑΡΌΝ ΚΑΙ ΤΟ ΜΈΛΛΟΝ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΉΣ

24

31

παρακαλουμε ανακυκλωστε

chief executive officer/ editor in chief Μιχάλης Μιχαήλ chief operating officer/ commercial director Θανάσης Χαραμής creative director Γιάννης Καρλόπουλος διευθυντής συνταξησ Γιάννης Πανταζόπουλος διευθυντής εντυπησ εκδοσησ Τάσος Μπρεκουλάκης διευθυντής mikropragmata.lifo.gr Άρης Δημοκίδης αρχισυνταξία podcasts/vidcasts Μερόπη Κοκκίνη –––––– εμπορικο τμημα advertising director Ξένια Στασινοπούλου direct sales director Κώστας Μαντάς head of digital advertising Άννα Λαπαρδάγια direct sales Γιώργος Λυκουργιώτης advertising manager Πωλίνα Κουτσοβίλη (pkoutsovili@lifo.gr) advertising coordinator Κατερίνα Κουρμούζη (kkourmouzi@lifo.gr) head of creative Βασίλης Καψάσκης branded content managers Φιλιώ Ράγκου, Ιωάννα Παναγοπούλου digital campaign manager Γιώργος Γιαννή advertising executive Χριστίνα Καλλή –––––– ψηφιακή ανάπτυξη/ προγραμματισμός lifo.gr Θανάσης Βιρβίλης, Γιώργος Ντούφας –––––– ατελιέ assistant creative director Ιωάννης Μαρκάκης αrt director Μαργαρίτα Καμαριώτη φωτογράφοι Σπύρος Στάβερης, Πάρις Ταβιτιάν, Freddie F. διαμόρφωση ψηφιακής εκδοσης Μαρούσα Θωμά, Ελπισία Σπαθάρη

υπευθυνη υλης Μαρία Δρουκοπούλου διορθωση/επιμελεια κειμένων Μυρτώ Αθανασοπούλου, Μαρία Μανθοπούλου –––––– συντακτικη ομαδα Θοδωρής Αντωνόπουλος, Λουίζα Αρκουμανέα, Γιάννης Βασιλείου, Μίνα Καλογερά, Ντίνα Καράτζιου, Θοδωρής Κουτσογιαννόπουλος, Τίνα Μανδηλαρά, Αργυρώ Μποζώνη, Μαρία Παππά, Χρήστος Παρίδης, Δημήτρης Πολιτάκης, Βασιλική Σιούτη, Γιώργος Τσαγκόζης συνεργατεσ Τζούλη Αγοράκη, Έφη Ανέστη, Αλέξανδρος Βουρλάκος, Ειρήνη Γιαννάκη, Λίνα Ιντζεγιάννη, Χάρης Καλαϊτζίδης, Ερωφίλη Κόκκαλη, Υρώ Κολιακουδάκη, Δημήτρης Κυριαζής, Χρυσέλλα Λαγαρία, Στέλλα Λιζάρδη, Νίκος Γ. Μαστροπαύλος, Νίκη Μηταρέα, Αγιάτη Μπενάρδου, Παναγιώτης Ορφανίδης, Σταυρούλα Παπασπύρου, Νικόλας Σεβαστάκης, Δέσποινα Τριβόλη, Φώντας Τρούσας, Θοδωρής Τσάτσος, Φώφη Τσεσμελή, Νίκος Τσέφλιος, Κορίνα Φαρμακόρη αρχισυνταξία ειδησεων Λία Φασόλη newsroom Αγάπη Βαρούνη, Μιχάλης Γιαννακίδης, Βασιλική Δρίβα, Ναζιγκέν Μάμο, Πέννυ Μαστοράκου, Μαρία Μπαρλή, Ελένη Ποσνακίδου –––––– podcasts/vidcasts καμερα-μονταζ Γεράσιμος Δομένικος, Ελευθερία Λασκαρίδου ηχοληψια Φαίδωνας Κτενάς, Αλέξανδρος Αντωνίου social media Άκης Κατσούδας, Πέννυ Μαστοράκου –––––– λογιστηριο οικονομική διεύθυνση Δημήτρης Τασιόπουλος λογιστήριο Βασίλης Κοτρωνάκης, Άκης Ιωάννου, Έφη Ηλιοπούλου γραμματεία Βιβίκα Ανδριανάτου –––––– κωδικος εντυπου 7639 –––––– μετοχος/νομιμοσ εκπροσωποσ Ευστάθιος Τσαγκαρουσιάνος ––––––

MET 230578

LiFO 02.04.26

3

Feedback

Μαντρί στην Αθήνα: Τι επιτρέπει και τι απαγορεύει ο νόμος

ΟΠΤΙΚΗ ΓΩΝΙΑ

Ένα αυτοσχέδιο αγρόκτημα σε ταράτσα πολυκατοικίας στους Αμπελόκηπους ανοίγει ξανά τη συζήτηση για τα όρια της αστικής γεωργίας. Πόσο εφικτή είναι η αυτάρκεια μέσα στην πόλη και πού σταματά, όταν τίθενται ζητήματα υγείας, νομιμότητας και ευζωίας των ζώων;

O Πόλεμος των Memes ΤΟΥ ΝΙΚΗΤΑ ΔΕΣΠΟΤΙΔΗ

Εδώ και έναν μήνα διεξάγεται ο πόλεμος που εξαπέλυσαν κατά του Ιράν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ, κι ως τώρα δεν έχει επικρατήσει κάποια ονομασία γι’ αυτήν τη σύρραξη: το «Πόλεμος στο Ιράν» αποδεικνύεται μάλλον γενικόλογο, ενώ το «3ος Πόλεμος του Κόλπου» δεν έχει καταφέρει μέχρι στιγμής να γίνει ευρέως αποδεκτό.

4

LiFO

podcasts που αξίζει να ακούσετε

LiFO.gr

φωτο: παναγιωτησ μαΐδης

pageviews

ΤΗΣ ΝΤΙΝΑΣ ΚΑΡΑΤΖΙΟΥ

ti δ ι α β α σ α με αυ τη την εβ δομ α δ α σ το

Ένα μοιάζει σίγουρο: αυτός θα είναι ο Πόλεμος των Memes – όχι πως στο παρελθόν το ίντερνετ δεν αντιδρούσε με τον τρόπο του στις πολεμικές συγκρούσεις, αλλά αυτήν τη φορά δεν μιλάμε πια γενικώς και αορίστως για το «ίντερνετ». Τα memes (και μάλιστα αυτά του χειρότερου είδους, κάτι AI generated τερατουργήματα) χρησιμοποιούνται σήμερα ως όπλο στον πόλεμο της προπαγάνδας, κι ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ έχει αναλάβει πρωταγωνιστικό ρόλο σ’ αυτές τις επιχειρήσεις. Μια ματιά στα social του Λευκού Οίκου σε κάνει να τρίβεις τα μάτια σου: σ’ ένα reel η ιρανική ηγεσία μετατρέπεται σε κορύνες του μπόουλινγκ που τις διαλύει ο αμερικανικός στρατός κάνοντας strike, ανατριχιαστικά πλάνα από τα πεδία των μαχών μοντάρονται και συνενώνονται με σκηνές από video games. Το Ιράν απαντά δημοσιεύοντας ένα σύντομο animation (και πάλι με τη βοήθεια της ΤΝ) με το οποίο υποστηρίζει την –δημοφιλή και στην Αμερική– άποψη πως ο Τραμπ εξαπέλυσε αυτόν τον πόλεμο απλώς και μόνο για να στρέψει τα φώτα της δημοσιότητας μακριά από το σκάνδαλο Έπσταϊν. Από τη μία, μοιάζει λογικό οι αντιμαχόμενες πλευρές να χρησιμοποιούν κάθε δυνατό μέσο για να κερδίσουν στον επικοινωνιακό αγώνα, απ’ την άλλη σκέφτομαι ότι αυτό που αντικρίζουμε σήμερα μοιάζει να προέρχεται από κάποιον τρομερό ψηφιακό εφιάλτη – ή ίσως από τα πιο αχαλίνωτα όνειρα της διαδικτυακής ακροδεξιάς, που χρόνια τώρα κατακλύζει το ίντερνετ με τα πιο αρρωστημένα memes.

5

ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ

ΣΤΟΝ 16ο όροφο μιας πολυκατοικίας στους Αμπελόκηπους, εδώ και χρόνια υπήρχε ένα αυτοσχέδιο «αγρόκτημα» με δεκάδες ζώα στοιβαγμένα σε έναν χώρο που δεν σχεδιάστηκε ποτέ για να φιλοξενήσει αυτού του είδους τη δραστηριότητα. Μπορούν τελικά να υπάρξουν τέτοιες πρακτικές αστικής παραγωγής, οι λεγόμενες urban farms, και με ποιους όρους; Σε μια εποχή που η ανάγκη για μεγαλύτερη αυτάρκεια και βιώσιμη διαχείριση των πόρων επανέρχεται δυναμικά, το ερώτημα δεν είναι μόνο αν μπορεί να ενταχθεί η παραγωγή τροφής στο αστικό περιβάλλον, αλλά πώς μπορεί να γίνει με τρόπο που να σέβεται τη δημόσια υγεία, τη συνύπαρξη με τους γείτονες σε ένα ομολογουμένως δύσκολο αστικό περιβάλλον όπως της Αθήνας, και φυσικά την ευζωία των ζώων. Τα τελευταία χρόνια, η αστική γεωργία γνωρίζει διεθνώς σημαντική ανάπτυξη. Δημοτικοί και ιδιωτικοί λαχανόκηποι, πράσινες ταράτσες και μικρές καλλιέργειες δημιουργούνται στις πόλεις, ως απάντηση στην ανάγκη για αυτάρκεια, στην αναζήτηση για καλύτερη ποιότητα τροφής με προσιτό κόστος, στη μείωση του κόστους μεταφοράς και του περιβαλλοντικού αποτυπώματος των τροφίμων, αλλά και στην επιθυμία για μια πιο άμεση επαφή με τη φύση. Αυτή ήταν και η φιλοσοφία του ανθρώπου που δημιούργησε την εγκατάσταση στους Αμπελόκηπους. Ο ίδιος είχε παρουσιάσει τη δική του προσπάθεια ως μέρος αυτής της τάσης πολλές φορές σε διάφορα media. Από την άλλη πλευρά, δεν ήταν η πρώτη φορά που απασχολούσε τις αρχές. Ήδη από το 2014 είχε βρεθεί ξανά αντιμέτωπος με τη δικαιοσύνη για αντίστοιχη δραστηριότητα στον ίδιο χώρο. Ο ίδιος είχε περιγράψει το εγχείρημά του ως ένα πείραμα αυτάρκειας: «Πέρα από το χόμπι, με ενδιαφέρει πολύ η προσπάθεια που γίνεται να έρθει η παραγωγή μέσα στην πόλη, για να γλιτώσουμε τα έξοδα από τα μεταφορικά και τη σπατάλη βενζίνης. Είναι μια προσπάθεια που έχει ξεκινήσει από τη Νέα Υόρκη και ονομάζεται urban agriculture. Γιατί εμείς καλά κάνουμε που ζούμε στις πόλεις, δεν θα μπορούσαμε να κάνουμε αλλιώς, αλλά πρέπει να καταφέρουμε να είμαστε αυτάρκεις όσον αφορά τα τρόφιμα. Και αυτό που κάνω εδώ είναι ένα πείραμα τέτοιο, μπορεί αυτά που θα μάθω να χρησιμεύσουν και σε άλλους και στο μέλλον να ασχοληθούν περισσότεροι με κάτι ανάλογο». Στην πράξη, όμως, όλα αυτά προϋποθέτουν κάτι βασικό: κατάλληλο χώρο και συνθήκες. Τα ζώα χρειάζονται καθαρό νερό και σωστή τροφή, έναν χώρο που να τα προστατεύει από τις καιρικές συνθήκες, επαρκή έκταση για να κινούνται και να εκφράζουν φυσιολογική συμπεριφορά, πρόσβαση σε φως και φρέσκο αέρα, αλλά και την απαραίτητη κτηνιατρική φροντίδα. Χωρίς αυτά, καμία μορφή εκτροφής, είτε είναι σε ταράτσα είτε σε κήπο είτε σε άλλη έκταση, δεν μπορεί να θεωρηθεί ούτε βιώσιμη ούτε αποδεκτή.

ΟΠΤΙΚΗ ΓΩΝΙΑ Αντίο, Μαρινέλλα! Η κυρία Μαρινέλλα (ξέρω, ξέρω, δεν λένε κύριος/κυρία όταν πεθαίνει κάποιος, αλλά εγώ έτσι το θέλω), όταν σκοτώθηκε ο αδερφός μου, επί έναν μήνα και παραπάνω με έπαιρνε κάθε μέρα τηλέφωνο. ΤΗΣ ΑΡΓΥΡΩΣ ΜΠΟΖΩΝΗ

Αυτό το ηλιόλουστο πρωινό, με τις συναδέλφους μου που δουλεύαμε στην ΕΛΘΕΑ, αποχαιρετήσαμε τη Μαρινέλλα. Σε κηδείες πηγαίνω με το ζόρι. Από τότε που σκοτώθηκε ο αδερφός μου, σπανίως έχω παραστεί σε γεγονότα όπου η μεγάλη λύπη και ο πολύς κόσμος δημιουργούν ένα χαρμάνι που μου φέρνει λιγοθυμία. Και έχω από 13 χρονών παιδί να πάω σε δημόσιο προσκύνημα – από την κηδεία του Βάρναλη. Πήγαμε με το σχολείο και σταθήκαμε σαν τιμητική φρουρά στον Άγιο Ελευθέριο. Η Μαρινέλλα μάς προετοίμασε, μας έδωσε χρόνο πριν από τον θάνατό της. Σκέφτομαι ότι αυτό το διάστημα ο καθένας μας, ξεχωριστά, ανακάλεσε τις στιγμές μαζί της: τις πρόβες, τις παραστάσεις, τα κουτιά με τα τυροπιτάκια, τις φανταστικές της τουαλέτες στη «Γαϊδούρα», το καμαρίνι της δίπλα στη σκηνή. Ήμασταν τυχερές, δουλέψαμε μαζί της στο «Marinella the Musical». Και για τη Μαρινέλλα δεν είχε σημασία αν είσαι αφεντικό ή υπάλληλος. Μας φερόταν σαν να ήμασταν ισότιμοι. Εκτιμούσε τον κόπο και, όταν έβλεπε ότι δεν είσαι λουφαδόρος ή τεμπέλης, σου άνοιγε την αγκαλιά της.

Ακολουθήστε τα podcasts της LiFO στην Apple, στο Spotify ή στο LiFO.gr

1

Πώς θα προστατεύσουμε τις μέλισσες; «Η ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΩΝ» ΜΕ ΤΗΝ ΝΤΙΝΑ ΚΑΡΑΤΖΙΟΥ

2

Και ξαφνικά, δυο ταινίες για τον… Πούτιν «THE REVIEW» ΜΕ ΤΗ ΒΕΝΑ ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΥ

3

Το καλοκαίρι που χάθηκε η Σούζαν Ίτον ΑΛΗΘΙΝΑ ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΝΙΚΟ ΤΣΕΦΛΙΟ

4

Η σκληρή αλήθεια για την άγνωστη Μαρία Πλυτά, την πρώτη Ελληνίδα σκηνοθέτρια «ΣΚΛΗΡΕΣ ΑΛΗΘΕΙΕΣ» ΜΕ ΤΟΝ ΑΡΗ ΔΗΜΟΚΙΔΗ

5

Γιατί οι ΗΠΑ υποτίμησαν το Ιράν; «LIFO POLITICS» ΜΕ ΤΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΣΙΟΥΤΗ

02.04.26

LiFO 02.04.26

5

• «Σε 10 χρόνια η Αθήνα δεν θα είναι ούτε για κατοίκους ούτε για τουρίστες» • Κλιμακώνεται η πίεση σε όλα τα μέτωπα • Απαρτχάιντ, γενοκτονία και άλλοι «εξωτικοί» όροι

02 α πρ ι λι ου 2026

• Η Ιωάννα Τούνη είναι η φιλενάδα που δεν ήξερες ότι έχεις • Η «αυτοκτονική ενσυναίσθηση» και το μίσος ταυτίζονται

alk of the town

892

Ριζοσπαστική καλοσύνη

Δύο λέξεις που χρησιμοποίησε η Τζέιν Φόντα μιλώντας στο συγκεντρωμένο πλήθος και συνοψίζουν την αντίσταση στη μυθοποίηση του κακού, σε όσους αντλούν απόλαυση καταναλώνοντας φασιστικές ιδέες και αισθήματα. απ ό τ ο ν ν ι κόλ α σεβαστάκ η

ΠΑΡΑΛΛΑΓΕΣ

6

LiFO

Κάποια στιγμή η Τζέιν Φόντα, απευθυνόμενη με δυνατή φωνή στο συγκεντρωμένο πλήθος που διαδήλωνε με το σύνθημα «Όχι βασιλιάδες», θα κάνει λόγο για ριζοσπαστική καλοσύνη (radical kindness). Σε αυτές τις συγκεντρώσεις από τη Μινεσότα και το Σολτ Λέικ Σίτι μέχρι τη Νέα Υόρκη έδωσαν το «παρών» παλιά και νεότερα ονόματα της πολιτικής διαμαρτυρίας, από τον Ρόμπερτ ντε Νίρο, που το έχει πάρει πολύ θερμά, μέχρι τον Τομ Μορέλο των Rage Against the Machine. Μπορεί να υποθέσει κανείς ότι η Τζέιν Φόντα, εμβληματικό καλλιτεχνικό και πολιτικό είδωλο συνυφασμένο με τη δεκαετία του ’60, πάει τώρα να επαναλάβει τη γλώσσα της γενιάς της, τη γλώσσα του χίπικου ιδεαλισμού. Επαναφέροντας, ας πούμε, εκείνη τη «μαγική» δύναμη της αγάπης που, ιδίως πριν από 50-60 χρόνια, είχε δεθεί στο άρμα του ριζοσπαστισμού.

02.04.26

LiFO 02.04.26

7

TALKING POINTS Διαχρονικά, πολλοί σχολιαστές στην Ευρώπη –και στην Ελλάδα– μπαίνουμε στον πειρασμό να αντιμετωπίσουμε μια τέτοια ρητορεία ως πολιτικά αφελή και κάπως ανάλαφρη. Κάτι συμπαθητικό μεν, αλλά και πολύ «αμερικάνικο» για τα δεδομένα της λεγόμενης στιβαρής προσέγγισης στην πολιτική, στην οικονομία ή στην ιδεολογία του καιρού. Ενώ μάλιστα έχουν γίνει μόδα οι ασκήσεις γεωστρατηγικής ανάλυσης, λόγια σαν αυτά της Αμερικανίδας ηθοποιού μπορεί να φαντάζουν ακόμα πιο αποσυνδεδεμένα από τη «σοβαρότητα της στιγμής». Συχνά εξάλλου τέτοιες εκφράσεις και σχήματα λόγου τα διευθετούμε υποθέτοντας πως είναι κουβέντες από ανθρώπους του καλλιτεχνικού κόσμου που έχουν θυμώσει με τον σνομπισμό και την κοινωνική αδιαφορία των πιο συντηρητικών ελίτ. Από τυπική άποψη, τα περί αγάπης και ριζοσπαστικής καλοσύνης δεν είναι πολιτικά συνθήματα με την κλασική έννοια. Εννοώ πως δεν είναι λέξεις κατάλληλες για να προσγειωθούμε στο πολιτικό τοπίο. Παρ’ όλα αυτά, οι συγκεκριμένες λέξεις –και ακόμα ο τρόπος που η Τζέιν Φόντα τις σήκωσε ξάφνου ψηλά για να τις αφήσει να συναντηθούν με το πλήθος– διαθέτουν ηθικό και πολιτικό βάρος. Είναι η ίδια η σύσταση της εποχής, τα αλλόκοτα και απεχθή στοιχεία που έχουν συσσωρευτεί εντός της, που δίνουν έναν άλλο ρόλο σε αυτά τα λόγια. Δεν είναι πια νοσταλγικά ριμέικ του χαμένου πνεύματος των ’60s, όσο φράσεις που μιλούν για το δικό μας μέλλον, για το πώς μπορούμε να ρυθμίσουμε τη ζωή μας, φροντίζοντας τουλάχιστον να μην την εξευτελίσουμε. Έχουν ειδικό βάρος οι λέξεις αυτές, διότι καθημερινά λουζόμαστε τις φρικώδεις, άναρθρες παρλάτες του Τραμπ. Διότι ο ρατσιστής υπουργός του Ισραήλ Μπεν-Γκβιρ γιορτάζει περιφερόμενος με σαμπάνια την νομοθέτηση της εκτέλεσης δι’ απαγχονισμού για τους Παλαιστίνιους κρατούμενους. Διότι ανά πάσα ώρα και στιγμή μάς κατακλύζουν τεράστιες δόσεις αναισχυντίας από εκείνους που Η Τζέιν Φόντα στην παίρνουν αποφάσεις υπονομεύοντας τις συνθήκες της ζωής μας. ουσία μάς λέει ότι η Ακόμα κι αν ο ένας ή ο άλλος προσωπικά τα «πηγαίνουμε καλά» –σε δουλειές, υγεία, ευκαιρίες κ.λπ.–, το κακό αποχαλινώνεται παραδίκαλοσύνη δεν μπορεί πλα και δεν μας αφήνει σε ησυχία. πλέον παρά να είναι Όσα είπε η Τζέιν Φόντα έχουν όμως και βάθος, όχι απλώς κάποια ριζοσπαστική, αφού βαρύτητα. Σε πρώτο επίπεδο φωτογραφίζουν τη μοχθηρία ενός Προέδρου, τη νοσηρή χαιρέκακη πόζα κάποιου που βομβαρδίζει φυτρώνει πιο κοντά ένα αλιευτικό στην Καραϊβική ή μια χώρα σαν να παίζει γκολφ στο στην ισότητα παρά Μαρ-α-Λάγκο. Από εκεί και πέρα όμως πρέπει να δούμε στη ριζοστην ανισότητα, σπαστική καλοσύνη ένα μεγάλο ανοιχτό παράθυρο. Ένα αντίδοτο στο συμπάσχειν παρά σε όλα τα ρατσιστικά καθεστώτα περιφρόνησης για άλλα σώματα και μορφές ζωής. στην αδιαφορία. Η ριζοσπαστική καλοσύνη είναι όμως κυρίως πια ένα παιδαγωγικό νεύμα. Εδώ και αρκετό καιρό η σκληρότητα και η επίδειξη ισχύος στον «ασθενέστερο» έχουν αποκτήσει μεγάλη βάση οπαδών. Σε ανησυχητικό βαθμό, το κακό έχει μυθοποιηθεί ως πεδίο για την πραγματική εκτόνωση, την ατομική επιβεβαίωση και την ανάκτηση μιας παλιάς, χαμένης δόξας (ιδίως στο ανδρικό φύλο). Για πολλούς, είναι η επίδειξη δύναμης που πρέπει και να προκαλεί φόβο, συνδυασμός ο οποίος προβάλλεται ως τέχνη διαπραγμάτευσης σε έναν κόσμο γεμάτο θηρία. Δεν είναι μόνο το κακό κορυφής από ανθρώπους όπως ο Τραμπ, ο Μπεν-Γκβιρ, ο Νετανιάχου. Οι κορυφές έχουν ήδη μολύνει μια μεγάλη βάση και με τη σειρά τους οι βαναυσότητες στη μικρή κλίμακα διαμορφώνουν άτομα που δεν συμπάσχουν και δεν συμμερίζονται τον πόνο ιδίως των «κατώτερων» στην πυραμίδα. Δεν χρειάζεται να γνωρίζει κανείς τη θεωρία του Καντ για το ριζικό κακό ή να έχει διαβάσει τις σελίδες που αφιέρωσε η Χάνα Άρεντ στην κοινοτοπία του κακού για να κατανοήσει τις δύο λέξεις της Τζέιν Φόντα. Στην ουσία μάς λέει ότι η καλοσύνη δεν μπορεί πλέον παρά να είναι ριζοσπαστική. Αφού φυτρώνει πιο κοντά στην ισότητα παρά στην ανισότητα, στο συμπάσχειν παρά στην αδιαφορία, πιο κοντά στην αλληλεγγύη στους βομβαρδισμένους παρά στην ψυχρή θέαση από το κόκπιτ του αεροπλάνου που ρίχνει τις βόμβες. Οι δύο λέξεις μιλούν τελικά για μια επινοητική αντίσταση στη μυθοποίηση του κακού. Όταν έχει σχηματιστεί ένας σκοτεινός πλανήτης που αντλεί απόλαυση καταναλώνοντας φασιστικές ιδέες και αισθήματα, είναι μεγάλη υπόθεση το συναισθηματικό σαμποτάζ. Συμβάλλει στη δημιουργία αντιπαραδειγμάτων έναντι των μικρών ή μεγάλων τραμπίσκων που εσχάτως παρουσιάζονται με τη μάσκα του υπερασπιστή των αξιών της Δύσης απέναντι στους εχθρούς της.

«Σε 10 χρόνια η Αθήνα δεν θα είναι ούτε για κατοίκους ούτε για τουρίστες» Μιλά στη LiFO η αρχιτέκτονας και διδάκτωρ του ΕΜΠ, Μυρτώ Κιούρτη.

α π ό τ ο ν γ ι ά ν ν η π α ν τα ζ ό π ουλο

μυρτώ κιούρτη

ΠΑΡΑΛΛΑΓΕΣ

Talk of the Town

Είναι έτοιμη η Αθήνα να υποδεχθεί πάλι μεγάλα κύματα τουριστών; Δεν θεωρώ πως η ορθή στρατηγική για την Αθήνα είναι η υποδοχή μεγάλων κυμάτων τουριστών. Διαφωνώ με την ιδέα πως οφείλουμε να αναπτύξουμε υποδομές για να εξυπηρετήσουμε ολοένα περισσότερους επισκέπτες, καθώς μια τέτοια προσέγγιση οδηγεί νομοτελειακά στον τουρισμό της μονοκαλλιέργειας που με τη σειρά του συνεπάγεται έκπτωση της εμπειρίας του ταξιδιού. Στις μέρες μας αυξάνονται όσοι αναζητούν πιο ιδιαίτερες και «αυθεντικές» εμπειρίες, προορισμούς που μοιάζουν με πραγματικές πόλεις και όχι με θεματικά πάρκα της βιομηχανίας τουρισμού. Οι δείκτες δείχνουν ότι ακόμη και αυτοί οι «λίγοι» είναι πολλοί σε απόλυτους αριθμούς και βαίνουν αυξανόμενοι. Άρα, από τα τεράστια νούμερα των δυνάμει επισκεπτών, εμείς πρέπει να επιδιώξουμε να προσελκύσουμε τους κατάλληλους, εκείνους δηλαδή που θα συμβάλουν με την παρουσία τους στην πραγματική βελτίωση της καθημερινής ζωής στην πόλη και όχι στη διάλυσή της, και μάλιστα προς όφελος ενός θνησιγενούς προϊόντος. Υπάρχει, κατά τη γνώμη σας, κάποιος σχεδιασμός με όραμα για τη σύγχρονη Αθήνα ή κυριαρχούν αποσπασματικές επενδύσεις χωρίς συνοχή; Δεν πιστεύω στον κεντρικό σχεδιασμό μεγάλης κλίμακας. Τις περισσότερες φορές που έχει επιχειρηθεί, στην Ελλάδα αλλά και διεθνώς, απέτυχε. Οι πόλεις είναι εξαιρετικά σύνθετοι οργανισμοί και εξελίσσονται πολύ γρήγορα. Ειδικά στην Ελλάδα, όπου κυριαρχούν η μικροϊδιοκτησία και η διασπορά της γαιοκτησίας, είναι σχεδόν αδύνατο να εφαρμοστεί ένας τέτοιος σχεδιασμός. Ακόμη και όταν επιχειρείται, είναι συχνά ετεροχρονισμένος· τα δεδομένα έχουν ήδη αλλάξει. Τα οράματα για την πόλη πρέπει να διατυπώνονται με σαφήνεια σε επίπεδο ιδεών και γενικών κατευθύνσεων, όπως συμβαίνει μέσα από δημόσιες συζητήσεις σαν τη σημερινή. Στη συνέχεια, αυτές οι κατευθύνσεις οφείλουν να εξειδικεύονται μέσα από αναρίθμητες μικρές παρεμβάσεις στην πόλη, που δεν είναι κεντρικά ενορχηστρωμένες. Ο καθένας πρέπει να δρα αυτόνομα από το δικό του μετερίζι. Η προσέγγιση αυτή, γνωστή ως «tactical urbanism», αποτελεί σήμερα μία από τις πιο σύγχρονες αντιλήψεις για το πώς μπορούμε να παρεμβαίνουμε στην πόλη. Αν συνεχιστεί ο ίδιος ρυθμός ανάπτυξης, πώς φαντάζεστε την Αθήνα σε δέκα χρόνια: μια βιώσιμη πόλη για κατοίκους ή ένα σκηνικό για επισκέπτες; Αν δεν δράσουμε όλοι έξυπνα, τότε σε δέκα χρόνια από σήμερα η Αθήνα δεν θα είναι βιώσιμη πόλη για τους κατοίκους της, ούτε ελκυστική για τους επισκέπτες. Πρέπει να συνειδητοποιήσουμε πως οι τουρίστες δεν έρχονται στην Αθήνα ούτε για τα όμορφα κτίριά της ούτε κυρίως για τα αρχαία μνημεία της. Έρχονται γιατί η πόλη προσφέρει μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα, ζωντανή αστική ζωή, που σχετίζεται με το πώς οικοδομήθηκε. Η Αθήνα μοιάζει με ένα τεράστιο, μοντέρνο χωριό. Έχει αναπτυχθεί οργανικά, χωρίς αυστηρό πολεοδομικό σχεδιασμό, και χαρακτηρίζεται από μια σχετικά ενιαία μοντέρνα μορφολογία που δημιουργεί έναν ρυθμό με παραλλαγές.

Διαβάστε ολόκληρη τη συνέντευξη στο lifo.gr.

8

LiFO

02.04.26

LiFO 02.04.26

9

Κλιμακώνεται η πίεση σε όλα τα μέτωπα

Η κυβέρνηση εισέρχεται σε περίοδο έντονης πολιτικής πίεσης, χωρίς εμφανή διέξοδο. απ ό τh βασιλ ικη σιου τ η

Τα κέρδη του Μεγάρου Μαξίμου από τον πόλεμο αποδείχθηκαν μικρά και προσωρινά. Η κυβέρνηση βρίσκεται στην πιο δύσκολη φάση της για πολλούς λόγους και δεν φαίνεται να υπάρχει δυνατότητα διαφυγής. Την Τετάρτη έγινε γνωστό ότι η Ευρωπαία εισαγγελέας ζητά από την Ελληνική Βουλή την άρση της ασυλίας έντεκα βουλευτών για την απάτη που ερευνά σχετικά με τα ευρωπαϊκά αγροτικά κονδύλια, ενώ πέντε ακόμα πρώην βουλευτές βρίσκονται επίσης υπό διερεύνηση και κατά πάσα πιθανότητα εμπλέκεται κι ένας πρώην υπουργός και υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που διέρρευσαν, όλοι ανήκουν στη Νέα Δημοκρατία, γεγονός που της στερεί τη δυνατότητα να ισχυριστεί ξανά ότι πρόκειται για ένα διακομματικό και διαχρονικό θέμα. Το κυβερνών κόμμα βρίσκεται τώρα σε μια κατάσταση «μπρος γκρεμός και πίσω ρέμα», καθώς, αν επαναλάβουν ό,τι έκαναν την προηγούμενη φορά με τη δικογραφία που αφορούσε τον Μάκη Βορίδη και τον Λευτέρη Αυγενάκη, θα κατηγορηθούν για συγκάλυψη και δεν θα έχουν πειστικές δικαιολογίες. Αν επιτρέψουν, όπως είναι το δεοντολογικό, να διερευνηθούν οι ποινικές ευθύνες των πολιτικών που περιλαμβάνονται στη νέα δικογραφία, θα βρεθούν ξανά στη δίνη του σκανδάλου του ΟΠΕΚΕΠΕ, αλλά δεν φαίνεται να υπάρχει και τρόπος να απαλλαγούν από αυτό, καθώς υπάρχει η αντικειμενική πολιτική ευθύνη και πολλά ντοκουμέντα. Ακόμα και το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ όμως, με την ευρωπαϊκή εισαγγελία να ζητά νέες διώξεις, μοιάζει σχετικά μικρό πρόβλημα για την κυβέρνηση, μπροστά στην τροπή που παίρνει η υπόθεση των υποκλοπών μετά την πρωτόδικη καταδικαστική απόφαση εναντίον των τεσσάρων και τις απειλές κατά της κυβέρνησης που εξαπολύει ο ιδρυτής της εταιρείας του Predator. Στο Μέγαρο Μαξίμου δεν έχουν αποφασίσει ακόμα πώς θα απαντήσουν σε όλα αυτά, γι’ αυτό ανέβαλαν την προ ημερησίας διάταξης συζήτηση στη Βουλή με θέμα το Κράτος Δικαίου για μετά το Πάσχα, προσπαθώντας να κερδίσουν χρόνο. Τα ερωτήματα για τις υποκλοπές αυξάνονται και ζητούν απαντήσεις, με την αντιπολίτευση να τα θέτει πιεστικά και σε καθημερινή βάση. Ο Ταλ Ντίλιαν, που φέρεται ως προμηθευτής του Predator, ισχυρίζεται ότι το παρείχε μόνο σε κρατικές αρχές, φωτογραφίζοντας την κυβέρνηση. Έχει αποδείξεις; Διότι αν έχει και τις εμφανίσει, αλλάζουν όλα. Αν δεν έχει και μείνει μόνο στους ισχυρισμούς, είναι διαφορετικά. Αν πάλι αυτά που λέει δεν ευσταθούν, τότε γιατί η κυβέρνηση δεν στρέφεται εναντίον του; Επίσης, τώρα που οι παρακολουθήσεις με το κακόβουλο λογισμικό Predator έχουν διαλευκανθεί σε έναν βαθμό, γιατί η κυβέρνηση δεν δείχνει ενδιαφέρον να μάθει για λογαριασμό τίνος στήθηκε ο μηχανισμός των υποκλοπών, αφού ισχυρίζεται ότι η ίδια δεν εμπλέκεται; Δεν θέλει να μάθει ποιος και γιατί παρακολουθούσε τους υπουργούς της και τη στρατιωτική ηγεσία; Σε όλα αυτά η κυβέρνηση δεν έχει δώσει πειστικές απαντήσεις, ενώ η αντιπολίτευση την κατηγορεί ότι εκβιάζεται από τον προμηθευτή του Predator και εκείνη αναζητά χρόνο για να διαπραγματευτεί μαζί του. Το θέμα των Τεμπών, που εκ των πραγμάτων λόγω της δίκης ανοίγει ξανά, το Μέγαρο Μαξίμου εξακολουθεί να το χειρίζεται με πολιτικό και επικοινωνιακό τρόπο. Η υπόθεση της αίθουσας δεν ήταν ένα τεχνικό θέμα, ούτε μόνο η απλή ελληνική ανοργανωσιά. Ο σκοπός όσων, Η κυβέρνηση αυτήν από το υπουργείο Δικαιοσύνης, έδωσαν τις κατευθύνσεις για τη συγκεκριμένη διαμόρφωση του χώρου διεξαγωγής της δίκης ήταν να τη στιγμή μπαίνει περιοριστούν οι οικογένειες των θυμάτων, «για να μην κάνουν σόου κάποιοι», όπως έλεγαν ορισμένοι στην κυβέρνηση. Για τον λόγο αυτό φρόντισαν να μη χωράνε όλοι στη βασική αίθουσα, για να στείλουν πολλούς συγγενείς θυμάτων σε άλλη, μακριά από τον κύριο χώρο, και σε μια σχεδόν τέλεια τη δίκη από οθόνες – γεγονός που εξόργισε πολλούς, με συνέπεια να προκληθούν αντιδράσεις. καταιγίδα και δεν ξέρει ναΗπαρακολουθούν Μαρία Ντόλκα, μητέρα 18χρονου θύματος, δήλωσε ότι δεν μπορεί να σκότωσαν το παιδί της με αυτόν τον τρόπο και να μην της επιτρέπώς θα βγει από αυτήν. πουν σήμερα να παρευρεθεί στη δίκη και να κοιτά στα μάτια τούς κατηγορούμενους. Διευκρίνισε επίσης, επειδή είναι από τους γονείς που εκπροσωπούνται νομικά από τη Ζωή Κωνσταντοπούλου, ότι ήταν εκείνη που την επέλεξε και όχι το αντίθετο. «Εγώ της ζήτησα να αναλάβει Στο Μαξίμου, ωστόσο, την υπόθεση αυτή και της είπα ότι όπως έβαλες στη φυλακή τον Κορκονέα που σκότωσε τον Αλέξανδρο, έτσι θέλω να βάλεις στη φυλακή και κάποιοι ελπίζουν ότι αυτούς που σκότωσαν το παιδί μου», ανέφερε η κ. Ντόλκα. Είπε, επίσης, ότι νιώθει να προσβάλλεται όταν κάποια κυβερνητικά στελέχη εμφανίζουν τους γονείς ως χειραγωγούμενους από την κ. Κωνσταντοπούλου για πολιτικούς σκοπούς, κάτι που, όπως υποστήριξε, δεν συμβαίνει. μετά το Πάσχα όλα Την ίδια στιγμή, ο υπουργός Δικαιοσύνης, Γιώργος Φλωρίδης, συνεχίζει να αντιπαρατίθεται μέσω των ΜΜΕ με τους γονείς θυμάτων που θα έχουν ξεθυμάνει. διαμαρτύρονται. Για τον χώρο της δίκης, αρχικά ισχυριζόταν ότι δεν υπήρχε κανένα πρόβλημα και πως οι διαμαρτυρίες είχαν πολιτικά κίνητρα. Στη συνέχεια παραδέχτηκε εμμέσως ότι δεν έγιναν όλα σωστά –η διακοπή άλλωστε το απέδειξε εμπράκτως αυτό– αλλά δικαιολογήθηκε και ειρωνεύτηκε κάποιους, όπως η Μαρία Καρυστιανού, λέγοντας ότι δεν προέβλεψαν να υπάρχουν και θέσεις για προέδρους κομμάτων, ξεχνώντας την ιδιότητά της ως μητέρας θύματος που ζητά δικαιοσύνη για το παιδί της. Παρότι η κυβέρνηση δημόσια εμφανίζεται αισιόδοξη για την εξέλιξη της δίκης των Τεμπών, στην πραγματικότητα ανησυχεί για πολλά από όσα θα ακουστούν εκεί, αφού το δικαστήριο θα ασχοληθεί με τα ντοκουμέντα και τις μαρτυρίες και δεν θα κάνει επικοινωνιακού τύπου ερμηνείες. Αβάσιμες είναι και οι κατηγορίες κυβερνητικών στελεχών που ισχυρίζονται ότι κάποιοι γονείς –οι οποίοι κατά τη γνώμη τους χειραγωγούνται– προσπαθούν να καθυστερήσουν τη δίκη για να μην έχει ολοκληρωθεί όταν θα γίνουν οι εκλογές, ώστε κόμματα της αντιπολίτευσης να έχουν πολιτικά οφέλη. Αυτό δεν έχει κάποια λογική βάση, αφού η δίκη, έτσι κι αλλιώς, δεν υπάρχει καμία περίπτωση να έχει ολοκληρωθεί όταν γίνουν οι εθνικές εκλογές. Με δυο λόγια, η κυβέρνηση αυτήν τη στιγμή μπαίνει σε μια σχεδόν τέλεια καταιγίδα και δεν ξέρει πώς θα βγει από αυτήν. Στο Μαξίμου, ωστόσο, κάποιοι ελπίζουν ότι μετά το Πάσχα όλα θα έχουν ξεθυμάνει, γι’ αυτό συμβούλευσαν τον πρωθυπουργό να μεταθέσει μετά τις γιορτές τη συζήτηση στη Βουλή για το Κράτος Δικαίου. «Η αισιοδοξία τους πηγάζει από την κατάσταση στην οποία βρίσκεται η αντιπολίτευση. Επειδή αισθάνονται ότι δεν έχουν αντίπαλο», αναφέρει κυβερνητικός βουλευτής που δεν συμμερίζεται τη διάθεση αυτή. Αντιθέτως, είναι από εκείνους που θεωρούν ότι η Νέα Δημοκρατία πρέπει να πάει σε εκλογές το συντομότερο δυνατό «αν θέλει να παραμείνει στο παιχνίδι και μετά», διότι από εδώ και πέρα, λόγω των πολύ μεγάλων ανοιχτών ζητημάτων των Τεμπών, των υποκλοπών και του ΟΠΕΚΕΠΕ, την περιμένουν μόνο εξελίξεις που θα την φθείρουν και θα συρρικνώνουν την ισχύ της. Δεν έχουν όλοι την ίδια οπτική, βεβαίως. Καθώς η αυτοδυναμία μοιάζει ανέφικτη, μια προσφυγή στις κάλπες τώρα «είναι σαν να χαρίζει ο Μητσοτάκης έναν χρόνο εξουσίας», λέει άλλος βουλευτής, που δεν βλέπει κανέναν λόγο για να το κάνει αυτό ο πρωθυπουργός, αφήνοντας σε άλλους και την επιλογή της νέας ηγεσίας της Δικαιοσύνης. Πρόσφατη δημοσκόπηση της GPO, που έγινε για τον τηλεοπτικό σταθμό Star, κατέγραψε ότι η συντριπτική πλειοψηφία της κοινής γνώμης (84,3%) απαντά πως οι αυξήσεις στον κατώτατο μισθό δεν καλύπτουν τις πληθωριστικές αυξήσεις. Το 77,9% χαρακτηρίζει πολύ ή αρκετά σημαντικό το ζήτημα των υποκλοπών, παρά την προσπάθεια υπουργών να το υποβαθμίσουν. Επίσης, η πλειοψηφία (64,7%) θεωρεί ότι δεν εξασφαλίστηκαν οι απαραίτητες προϋποθέσεις για την ομαλή διεξαγωγή της δίκης των Τεμπών. Τα παραπάνω καταδεικνύουν ότι η επικοινωνιακή πολιτική της κυβέρνησης έχει όρια και δεν θα μπορεί να καλύπτεται διαρκώς από την απουσία ισχυρής αντιπολίτευσης.

ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΕΠΤΑΗΜΕΡΟ

10

LiFO

02.04.26

LiFO 02.04.26

11

Η Ιωάννα Τούνη είναι η φιλενάδα που δεν ήξερες ότι έχεις

Απαρτχάιντ, γενοκτονία και άλλοι «εξωτικοί» όροι

Μπορεί ο χρόνος να μη γυρίζει πίσω για τα θύματα της εκδικητικής πορνογραφίας, ωστόσο η δικαίωση της Τούνη θα ανοίξει τον δρόμο για όσες θέλουν να δικαιωθούν.

Το λεξικό του ολέθρου και η ανοσία του κοινού στο θέαμα της καταστροφής.

απ ό τ ην ε ρ ω φ ι λη κ ο κ κ α λη απ ό τον δημήτρη π ολ ι τάκη

SHORTCUT

12

LiFO

Κάποιο βράδυ στα 23 της, ως μη διάσημη κόρη μονογονεϊκής οικογένειας, φοιτήτρια Παιδαγωγικού, μπαργούμαν, ανέμελη και μεθυσμένη σε ένα μπιτσόμπαρο με την παρέα της, έκανε σεξ με έναν άντρα που γνώριζε από τα δεκαοχτώ της. Τα τελευταία εννέα χρόνια προσπαθεί να αποδείξει στο δικαστήριο πως το βίντεο της σεξουαλικής πράξης και οι φωτογραφίες στις οποίες εμφανίζεται ολόγυμνη και σε λιπόθυμη κατάσταση μέσα στο αμάξι του παρτενέρ της, υλικό που είδε όλη η Ελλάδα στα εξώφυλλα των εφημερίδων και στις ιστοσελίδες, είναι προϊόν revenge porn που καταγράφηκε από τον φίλο του παρτενέρ της σε συνεργασία με τον ίδιο και όχι ένα συναινετικό ερασιτεχνικό ροζ βίντεο που διέρρευσε «τυχαία», όταν η ίδια έγινε γνωστή στο τηλεοπτικό κοινό μέσα από τη συμμετοχή της στο «My style rocks». Μπορεί κανείς να διαφωνεί σε πολλά με την περσόνα της Ι. Τούνη, την influencer, την πρώην παίκτρια ριάλιτι, την πιο πλούσια επιχειρηματία, την πιο χοτ, την πιο Θεσσαλονικιά, την πιο αγαπητή και την πιο μισητή περσόνα του διαδικτύου ταυτόχρονα. Το γεγονός πως μία από τις πιο προνομιούχες γυναίκες στην Ελλάδα, μητέρα πια ενός τρίχρονου παιδιού, έχοντας στη διάθεΤα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα σή της νομικούς, χρήματα, δημοσιότητα, χρόνο και ορατότητα, προσπαθεί από το 2018 –ώσπου το 2022 αποφάσισε να δημοπου αυτοκτόνησαν, σιοποιήσει το ονοματεπώνυμο του παρτενέρ της σε βίντεο που στιγματίστηκαν, ανέβασε στο κανάλι της στο YouTube– να ολοκληρωθεί η δίκη των δύο ανδρών που κατηγορούνται για την καταγραφή και τη τραυματίστηκαν και του revenge porn, είναι ενδεικτικό για το τι γολγοθά αποκλείστηκαν εξαιτίας διάδοση πρέπει να τραβήξει η καθεμία από τις υπόλοιπες, μη διάσημες, της εκδικητικής μη πλούσιες, «αόρατες» γυναίκες που αντιμετωπίζουν καθημερινά την απειλή της διάδοσης ενός βίντεο ή τη διάδοσή του. πορνογραφίας δεν «Τελικά, τα θύματα δικαιούνται να ξεπεράσουν το τραύμα θα αποζημιωθούν και να ξαναφτιάξουν τη ζωή τους; Ή πρέπει να οδηγηθούν σε απομόνωση και αυτοχειρία για να αποδείξουν ότι όντως κακοποτέ αρκετά για τη βλάβη που υπέστησαν· ποιήθηκαν;». Αυτό διερωτάται σε ανάρτησή της στα σόσιαλ μίντια, λίγες ο μόνος τρόπος μέρες πριν από την ημέρα της τελικής ετυμηγορίας, θυμίζοντας υποθέσεις όπως αυτή της Λ. Κοεμτζή, που αυτοκτόνησε δικαίωσης είναι η το 2016 πέφτοντας από τον ένατο όροφο της φοιτητικής εστίας ετυμηγορία «ένοχος». του Αριστοτελείου, έπειτα από δημοσιοποίηση προσωπικών φωτογραφιών της στο διαδίκτυο. Τα θύματα του revenge porn δεν βιώνουν μόνο την απελπισία, τον εξευτελισμό, τον φόβο και την ανασφάλεια που προκαλεί η μη συναινετική δημοσιοποίηση των προσωπικών τους δεδομένων. Παράλληλα, το υλικό αυτό εργαλειοποιείται ως μέσο εκβιασμού από τους κατόχους και διακινητές του προκειμένου να αναγκάσουν τα θύματα να στείλουν κι άλλο «υλικό» ή ανταλλάσσεται σε κλειστές ομαδικές συνομιλίες των σόσιαλ όπου άντρες διακινούν, αγοράζουν και πωλούν υλικό που έλαβαν κάποτε στο πλαίσιο ενός διαδικτυακού φλερτ, έστειλαν ή κατέγραψαν χωρίς συγκατάθεση. Δυστυχώς, μου έχει συμβεί να λάβω μια τέτοια ενημέρωση για φωτογραφίες μου, όπως έχει συμβεί και σε φίλες μου να πληροφορηθούν από κάποιον γνωστό του γνωστού ότι σε μια ομαδική συνομιλία διακινούνται φωτογραφίες και βίντεο που κάποτε έστειλαν σε προσωπικές συνομιλίες. Τα μέσα που προσφέρει η τεχνολογία για την προστασία αυτών των φωτογραφιών που στέλνουμε και λαμβάνουμε καθημερινά στις συνομιλίες του online dating δεν είναι επαρκή. Ακόμα και αν το screenshot απενεργοποιείται, μπορεί κάποιος με την κάμερα μιας δεύτερης συσκευής κινητού να φωτογραφίσει το υλικό στα dm, ακόμα κι αν έχει αποσταλεί για μία προβολή. Η κυρίαρχη πατριαρχική αφήγηση υποτιμά τα θύματα της εκδικητικής πορνογραφίας, οι αναφορές συνήθως περιλαμβάνουν τις K. Kαρντάσιαν, Π. Άντερσον και Π. Χίλτον, με τις δύο τελευταίες να κάνουν coming out ως θύματα εκδικητικής πορνογραφίας δεκαετίες μετά τη διαρροή των βίντεο και να αφηγούνται τις ολέθριες συνέπειες που είχε αυτή στη ζωή τους. Ωστόσο, οι 141 γυναίκες που βρέθηκαν εκτεθειμένες στην υπόθεση της Πάτρας αλλά και τα θύματα του καταδικασμένου Σ. Παναγιωτόπουλου είναι γυναίκες της διπλανής πόρτας και δίνουν στο φαινόμενο μια διάσταση ακόμα πιο καθολική και πιο τρομακτική. Ο νόμος στην Ελλάδα άλλαξε το 2022 με τις προσθήκες του άρθρου 346, περιλαμβάνοντας ποινές φυλάκισης έως οκτώ ετών και χρηματικές ποινές για την κοινοποίηση ακόμα και αλλοιωμένου οπτικοακουστικού υλικού, την απειλή για κοινοποίηση καθώς και τις συνέπειες της κοινοποίησης στη ζωή του θύματος (απόπειρα αυτοκτονίας, θάνατος), παρ’ όλα αυτά οι κατηγορούμενοι προστατεύονται με την ανωνυμία, ενώ τα θύματα όχι. Ο χρόνος δεν θα γυρίσει πίσω για τις γυναίκες και τα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα που αυτοκτόνησαν, στιγματίστηκαν, τραυματίστηκαν και αποκλείστηκαν εξαιτίας της εκδικητικής πορνογραφίας· δεν θα αποζημιωθούν ποτέ αρκετά για τη βλάβη που υπέστησαν σε όλα τα πεδία της ζωής τους και ο μόνος τρόπος δικαίωσης είναι μια δικαστική απόφαση με την ετυμηγορία «ένοχος». Γι’ αυτό η Τούνη είναι η φιλενάδα που δεν ήξερες ότι έχεις, ακόμα και αν δεν τη θέλεις. Γιατί η δικαίωσή της θα ανοίξει τον δρόμο για τις υπόλοιπες.

ΠΟ(Ρ)ΝΟΓΡΑΦΙΑ*

* Ιστορίες για τον εξευγενισμό της πόλης και της επιθυμίας.

Έπεφτε βαρύς ο όρος «γενοκτονία» (και ακόμα πέφτει σε κάποιους επιλεκτικά ευαίσθητους οργανισμούς), μέχρι που εντελώς αντικειμενικά πλέον και σύμφωνα με κάθε επίσημο πόρισμα δεν υπήρχε πια άλλη λέξη να χωρέσει το οργανωμένο σφαγείο στη Γάζα. Κάτι αντίστοιχο ισχύει και με τον όρο «απαρτχάιντ» που πολλοί θεωρούσαν υπερβολικό και άσχετο με την περίπτωση του Ισραήλ, παρότι περιγράφει ακριβώς το καθεστώς που έχει επιβληθεί εκεί εις βάρος των Παλαιστινίων εδώ και δεκαετίες. Απορεί κανείς πραγματικά με την ανοχή πολλών «Δυτικών» σ’ αυτό το αγρίως αντιδημοκρατικό και βάναυσα ρατσιστικό καθεστώς. Δεν θυμούνται τα λαμπρά νιάτα τους και την εποχή που σύσσωμη σχεδόν η Δύση ζητούσε, έστω και με χαρακτηριστική καθυστέρηση, το τέλος του απαρτχάιντ στη Νότιο Αφρική; Άλλο το ένα (καθεστώς), άλλο το άλλο, υποστηρίζουν κάποιοι, που εξακολουθεί να τους φαίνεται «εξωτικός» και «περιπτωσιακός», ίσως και λίγο vintage ο όρος. Η λέξη, που σημαίνει «διαχωρισμός», μπορεί να προέρχεται από τη διάλεκτο των αφρικάανς, όμως από τις αρχές τούτου του αιώνα δεσπόζει στο Καταστατικό του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου, χωρίς καμιά αναφορά στη χώρα προέλευσής της, και σημαίνει «ένα θεσμοθετημένο καθεστώς συστηματικής καταπίεσης και κυριαρχίας από μια φυλετική ομάδα πάνω σε κάθε άλλη φυλετική ομάδα». Το Ισραήλ, με τις διαχρονικές πρακτικές του, υπερβαίνει, απογειώνει θα έλεγε κανείς, τα όρια αυτής της ερμηΟ όρος «απαρτχάιντ», νείας, αποτελώντας ένα «εβραϊκό δημοπου πολλοί θεωρούσαν κρατικό κράτος», όπως ορίζει τον εαυτό του, το οποίο είναι «δημοκρατικό» μόνο υπερβολικό και άσχετο για τους Εβραίους και μόνο «εβραϊκό» με την περίπτωση του για τους Άραβες κατοίκους του, οι οποίοι Ισραήλ, περιγράφει αποτελούν πολίτες τρίτης κατηγορίας, και ουσιαστικά ούτε καν πολίτες. ακριβώς το καθεστώς Και από προχθές –με την ψήφιση της θαπου έχει επιβληθεί νατικής ποινής για τους Παλαιστίνιους (και μόνο γι’ αυτούς) που καταδικάζονται στους Παλαιστίνιους με συνοπτικές διαδικασίες από στρατοδιεδώ και δεκαετίες. κεία για τρομοκρατικές επιθέσεις– ήταν σαν να διακήρυξε από μόνο του ότι είναι ένα υποδειγματικό κράτος-απαρτχάιντ, που αδιαφορεί πλήρως αν έχει κουρελιάσει κάθε έννοια διεθνούς δικαίου και ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Χωρίς προσχήματα, χωρίς περιστροφές, χωρίς έντονες αντιδράσεις, χωρίς σοβαρές κινητοποιήσεις, αλλά με μπόλικο ενθουσιασμό, αν κρίνει κανείς από τις κονκάρδες με την κρεμάλα που φορούσαν πολλοί βουλευτές. Μέχρι σήμερα, μπορούσε τουλάχιστον να λέει το Ισραήλ ότι στο ζήτημα της θανατικής ποινής ακολουθούσε, έστω και ασθμαίνοντας, τον πολιτισμένο, τον «ευρωπαϊκό» δρόμο. Η θανατική ποινή ίσχυε, αλλά είχε εφαρμοστεί δύο φορές μόλις, στο μακρινό παρελθόν. Η πρώτη ήταν το 1948 σε βάρος ενός Ισραηλινού αξιωματικού που είχε κατηγορηθεί για κατασκοπία (τελικά απαλλάχτηκε από τις κατηγορίες, ήταν όμως αργά) και η δεύτερη ήταν ο απαγχονισμός του «επιστάτη» του Ολοκαυτώματος, Άντολφ Άιχμαν, το 1962. Στο μεταξύ, ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή συνεχίζεται και περιπλέκεται, το κοινό όμως φαίνεται να έχει πάθει ένα μούδιασμα, μια ανοσία στις εικόνες ολέθρου και καταστροφής. «Το θέαμα που παράγει ο πόλεμος στο Ιράν είναι, για τους μακρινούς θεατές, σχετικά οικείο, σχεδόν τετριμμένο», γράφει ο αρθρογράφος τού «New Yorker», Τζέι Κάσπιαν Κανγκ, σ’ ένα κείμενο που δημοσιεύτηκε χθες με τίτλο «The spectacle of war and the struggle to protest» («Το θέαμα του πολέμου και η προσπάθεια για διαμαρτυρία»). «Έχουν εμφανιστεί παρόμοιες εικόνες τόσες φορές ώστε έχει γίνει σχεδόν αδύνατο για πολλούς από εμάς να διακρίνουμε αν τα ερείπια που βλέπουμε είναι στη Γάζα, στον νότιο Λίβανο, στη Συρία ή στο Τελ Αβίβ. Μεγάλο μέρος του κοινού εξακολουθεί να είναι εξοργισμένο μ’ αυτό που συμβαίνει, αλλά φοβάμαι ότι οι εικόνες από τη Γάζα εδώ και δυόμισι χρόνια μπορεί να έχουν δημιουργήσει μια ανοσία του κοινού στη θέα των διαλυμένων κτιρίων και των κομματιασμένων ανθρώπων».

02.04.26

Πασχαλινά δώρα

ΑΠΌ ΤΟ MUSEUM SHOP ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΎ ΙΔΡΎΜΑΤΟΣ ΟΜΊΛΟΥ ΠΕΙΡΑΙΏΣ Χειροποίητο μενταγιόν αυγό με σμάλτο

Βραχιόλι κεντημένο στο χέρι, Μουσείο Μετάξης, Σουφλί

Σκουλαρίκια aquamarine από επιχρυσωμένο ασήμι, Υπαίθριο Μουσείο Υδροκίνησης, Δημητσάνα

«Το μπουρμπουλάκι» της Μαρίας Βενιζελέα, σε εικονογράφηση Ίριδας Σαμαρτζή. Μια τρυφερή ιστορία για τη δύναμη της αληθινής φιλίας, Εκδόσεις Πολιτιστικού Ιδρύματος Ομίλου Πειραιώς

Μεταξωτό μαντίλι «Σταγόνες νερού», Υπαίθριο Μουσείο Υδροκίνησης, Δημητσάνα

ΣΤΟ CITYLINK, ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ, το Museum Shop του Πολιτιστικού Ιδρύματος Ομίλου Πειραιώς υποδέχεται το Πάσχα με μια επιλεγμένη σειρά δώρων που συνδυάζουν παράδοση, σύγχρονο σχεδιασμό και ελληνική δημιουργικότητα. Χειροποίητες λαμπάδες, πασχαλινά διακοσμητικά, κοσμήματα εμπνευσμένα από τις θεματικές των μουσείων του και κομψά έργα τέχνης συνθέτουν μια συλλογή που ξεχωρίζει για την αισθητική της. Παράλληλα, στο Museum Shop θα βρείτε όλες τις εκδόσεις του ιδρύματος: πολιτιστικούς οδηγούς, βιβλία αφιερωμένα στο ιστορικό κέντρο των πόλεων και τρυφερά παραμύθια για παιδιά.

Βιβλιοστάτης αλεπού, Μουσείο Περιβάλλοντος Στυμφαλίας

Λαμπάδα με επιτραπέζιο διακοσμητικό Αλκυόνη, Μουσείο Περιβάλλοντος Στυμφαλίας

Χειροποίητο κεραμικό αυγό, Μουσείο Πλινθοκεραμοποιίας, Βόλος

Κάντε τις αγορές σας στο Museum Shop Αθήνας, Στοά Σπυρομήλιου, City Link, 210 3224923 ή online στο eshop.piop.gr

LiFO 02.04.26

13

Η «αυτοκτονική ενσυναίσθηση» και το μίσος ταυτίζονται

Σε έναν κόσμο στον οποίο βασιλεύει η προπαγάνδα του Τραμπ και του Ίλον Μασκ, η έννοια της ενσυναίσθησης υπονομεύεται πια συστηματικά, δίνοντας τη θέση της στην απανθρωποποίηση και τη μισαλλοδοξία. α π ό τ ο ν κ ώ σ τα α να γ ν ω σ τ ό π ουλο

Ο Καναδολιβανέζος Γκαντ Σάαντ, καθηγητής του Μάρκετινγκ στο πανεπιστήμιο Concordia, διεξήγαγε πρόσφατα μια δημοσκόπηση στον λογαριασμό του στο Χ, η οποία σε ποσοστό 81,2% συμπέρανε ότι η «μεγαλύτερη υπαρξιακή απειλή για τη Δύση» είναι η «αυτοκτονική ενσυναίσθηση». Καμιά έκπληξη. Ο Σάαντ δημοσιεύει τον Μάιο ένα νέο βιβλίο με τίτλο Αυτοκτονική ενσυναίσθηση και η δημοσκόπησή του ήταν εμφανώς μια κραυγαλέα και ευτράπελη αυτοπροώθηση. Μηδαμινό ενδιαφέρον θα είχαν αυτά τα μαρκετίστικα, αν δεν σχετίζονταν με την αμερικανική ακροδεξιά. Η «αυτοκτονική ενσυναίσθηση» υποτίθεται πως περιγράφει ένα φαινόμενο σύμφωνα με το οποίο ο παράλογος αλτρουισμός και η παθολογική ενσυναίσθηση μολύνουν παρασιτικά τις κοινωνίες, ανάγοντας τη θυματοποίηση σε αρετή και στρεβλώνοντας την ηθική κρίση και τον ορθολογισμό, με αναπόφευκτη κατάληξη την υπονόμευση του δυτικού πολιτισμού και την παρακμή της Δύσης. Σημειωτέον, όταν οι ακροδεξιοί λένε «ενσυναίσθηση» εννοούν, φύρδην μίγδην, ενσυναίσθηση όπως τη γνωρίζουμε, συμπάθεια, συμπόνια, αλτρουισμό, δηλαδή ακριβώς τα αντίθετα από το μίσος και την απέχθεια προς τον άλλον. Στη δηλητηριώδη πολιτική σαλάτα του τραμπισμού, η αντιενσυναίσθηση είναι η βινεγκρέτ την οποία παρέχουν απλόχερα χριστιανοεθνικιστές και κοσμικοί. H «τοξική ενσυναίσθηση» είναι από τις πιο σατανιστικές ιδέες που έχουν δημιουργηθεί, σε πλήρη Η εξάχνωση της αντίθεση με τον Λόγο του Θεού (Άλι Μπεθ Στάκι). Η «ενσυναίσθηφιλαλληλίας είναι ση είναι αμάρτημα», εάν αποδεσμευτεί από τη βιβλική αλήθεια το πρελούδιο της σε θέματα όπως η ομοφυλοφιλία και το φύλο, οι δε φιλελεύθερες γυναίκες και ιδίως οι φεμινίστριες είναι οι πλέον επιρρεπείς δικαιολόγησης και στην αμαρτία, εξαιτίας της υπερβολικής συναισθηματικής τους νομιμοποίησης της ταύτισης με μειονεκτούσες κοινωνικές ομάδες (πάστορας Τζο απανθρωποποίησης Ρίγκνι). Για να είμαστε δίκαιοι, ο Σάαντ εδράζει την «αυτοκτονική ενσυναίσθηση» στην εξελικτική ψυχολογία αλλά, για να είμαστε και της και ακριβείς, πρόκειται για ψευδοεπιστημονική έννοια με ανύπαρθυματοποίησης κτη επιστημονική τεκμηρίωση. Είτε θρησκευτικής είτε κοσμικής έμπνευσης, για τους πολέμιτων άλλων, ους της ενσυναίσθησης σε αυτήν αντικατοπτρίζονται ιδεολογικά συνεπώς της βίας τα κεντρικά θέματα της τραμπικής ατζέντας: αμβλώσεις, γάμος σε μαζική κλίμακα. ομοφυλοφίλων, τρανς άτομα, κοινωνική δικαιοσύνη και, πρωτίστως, το πιο ορατό όλων, η μετανάστευση. Η ταύτισή τους είναι πλήρης, με την πρόσφατα δημοσιευμένη Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ που αναφέρει ρητά ότι η Ευρώπη αντιμετωπίζει τον κίνδυνο «εξαφάνισης του πολιτισμού» λόγω της μαζικής μετανάστευσης. Όντως, η «αυτοκτονική ενσυναίσθηση» και η εξόχως συνωμοσιολογική θεωρία της Μεγάλης Αντικατάστασης του Γάλλου Ρενό Καμί είναι ετεροζυγωτικά δίδυμα, συνεπώς πάνε χέρι χέρι. Αμφότερες θεωρούν το μεταναστευτικό τη μείζονα απειλή για τη Δύση, με τη διαφορά ότι ο μεν Καμί τη θεωρεί οργανωμένο σχέδιο των ελίτ, ο δε Σάαντ και οι όμοιοί του απόρροια της παρακμής τους. Η απήχηση αυτών των ιδεών ήταν εξασφαλισμένη, αφού το τραμπικό ακροατήριο ήταν ήδη προετοιμασμένο να τις καταπιεί αμάσητες. Ωστόσο, η ταχύτητα της διάδοσής τους οφείλεται στην ενθουσιώδη υποστήριξη από τον Ίλον Μασκ, που προωθεί συστηματικά τον Σάαντ. Ο Αμερικανός δισεκατομμυριούχος δεν χάνει ευκαιρία να δηλώνει ότι η θεμελιώδης αδυναμία του δυτικού πολιτισμού είναι η ενσυναίσθηση και ότι ο δυτικός πολιτισμός είναι καταδικασμένος, εκτός αν αναγνωριστεί η βασική αδυναμία της «αυτοκτονικής ενσυναίσθησης» και ληφθούν μέτρα, σκληρά μεν, αλλά απαραίτητα για την επιβίωση. Το υποτιθέμενο ιδεοσύστημα της αντι-ενσυναίσθησης και του πολιτισμικού αφανισμού μπορεί να είναι διανοητικές αστειότητες, αλλά δεν παύουν να αποτελούν εύπεπτες ιδέες που υπό ποικίλες μορφές, με αποκορύφωμα το Ολοκαύτωμα, τροφοδότησαν τη μισαλλοδοξία τουλάχιστον από τον 19ο αιώνα. Η εξάχνωση της φιλαλληλίας είναι το πρελούδιο της δικαιολόγησης και νομιμοποίησης της απανθρωποποίησης και της θυματοποίησης των άλλων, συνεπώς της βίας σε μαζική κλίμακα. Ανέκαθεν η αδιαφορία μπροστά στα βάσανα άλλων ανθρώπων μετέτρεπε τους αναρίθμητους Άιχμαν σε φονικές μηχανές. Αναντίρρητα, πρόκειται για εκούσια υπονόμευση ενός από τους πυλώνες του ανθρώπινου πολιτισμού. Το γνωρίζουν καλά όσοι μεγάλωσαν με το «αγαπήσεις τον πλησίον σου ως σεαυτόν» ή με το βουδιστικό mudita – την ευχαρίστηση που απολαμβάνω από την ευχαρίστηση που προκάλεσα σε κάποιον άλλον· το γνωρίζουν ακόμη και άθεοι ή αγνωστικιστές που θεωρούν τη συμπόνια και τη συμπάθεια φυσικό επακόλουθο της κοινωνικής συμβίωσης.

Καθηγητής (αφ.), Πολυτεχνείο Ξάνθης ΔΠΘ

ΝΕΟΣ ΑΓΝΩΣΤΟΣ ΚΟΣΜΟΣ

14

LiFO

02.04.26

Στην ανοιξιάτικη συλλογή της Vicko, η διακόσμηση «ανθίζει» μέσα στο σπίτι σου Οι μέρες μεγαλώνουν, το φως γίνεται πιο ζεστό και ο απογευματινός μας περίπατος αρχίζει να μυρίζει γιασεμί. Έχουμε περισσότερη διάθεση για έξω, στο σπίτι κρατάμε τα παράθυρα ανοιχτά για περισσότερη ώρα και το μυαλό μας ήδη τρέχει στις μέρες των διακοπών ή στις πρώτες εκδρομές στη φύση.

Για να αλλάξει το σκηνικό, λοιπόν, αλλάζει η διακόσμηση. Τα βαριά χειμωνιάτικα υφάσματα αντικαθίστανται με ελαφριά βαμβακερά και λινά που «αναπνέουν», η χρωματική παλέτα γίνεται πιο γήινη και φυσική, και φέρνει το έξω μέσα: πράσινο του φασκόμηλου, παστέλ ροζ, κίτρινο και γαλάζιο, λευκό και διακριτικά φλοράλ, λουλούδια και φύλλα σε διαφορετικά σχήματα και χρώματα κάνουν το τραπέζι ή το σαλόνι να μοιάζει με ανθισμένο κήπο.

Κάπως έτσι καταλαβαίνουμε πάντα ότι έρχεται η άνοιξη. Και μετά αναλαμβάνουμε δράση, γιατί θέλουμε αυτή Παστέλ χρώματα, η ανάλαφρη διάθεση να αντανακλάται και στον προσωπικό μας φυσικά υλικά και χώρο.

Η νέα ανοιξιάτικη συλλογή της Vicko φέρνει αυτήν ακριβώς τη διάθεση στο σπίτι. Πιάτα με ορδιακοσμητικά σε γανικά σχήματα, σουπλά και Το ίδιο το σπίτι αλλάζει χακαλάθια από φυσικά υλικά, χασχήμα λουλουδιών ρακτήρα: τα σημεία που ήταν ριτωμένα πασχαλινά διακοσμηκαταφύγια ηρεμίας και χαλάκαι φυτών φέρνουν τη τικά, κηροπήγια διακοσμημένα ρωσης ή παρέμεναν «κλειμε λουλούδια και ανάγλυφες νέα εποχή στον χώρο στά» (όπως το μπαλκόνι) τον λεπτομέρειες και πολύχρωμα χειμώνα, τώρα ανοίγουν και σου με απλότητα και ποτήρια συνδυάζουν πρακτικότηγίνονται σκηνικά μοιράσματος: τα αλλά και μια παιχνιδιάρικη πινελιά φρεσκάδα. τραπέζια με φίλους, ένας πρωινός στον χώρο. καφές στον ήλιο του μπαλκονιού, ένα Ταυτόχρονα, τα πιο πρακτικά items, όπως κυριακάτικο brunch στην κουζίνα πάνω σε ένα καινούργιο φλοράλ τραπεζομάντιλο. Οι χώροι φρουτιέρες, καλάθια αποθήκευσης, κασπό και δίσκοι, γίνονται πιο εξωστρεφείς, τα χρώματα πιο απαλά και αποκτούν μια πιο φρέσκια όψη χάρη στα παστέλ χρώη διάθεσή μας στρέφεται σε στιγμές που θέλουμε να ματα, τα φυσικά υλικά και κάποιες διακοσμητικές λεπτομέρειες, όπως ένα κυματιστό τελείωμα, που είναι μοιραστούμε.

σχεδιασμένες για να κάνουν την καθημερινότητα πιο όμορφη, χωρίς υπερβολές. Στο site της Vicko ανακαλύπτουμε επίσης μια μεγάλη ποικιλία από πρακτικές οικιακές συσκευές, λευκά είδη, έπιπλα και διακοσμητικά για κάθε χώρο του σπιτιού, από το σαλόνι και την τραπεζαρία ως το μπάνιο και το υπνοδωμάτιο, που συνδυάζουν απλότητα και κομψότητα και δίνουν στον χώρο μια αβίαστη αίσθηση ανανέωσης και φρεσκάδας. Φέτος, λοιπόν, το πασχαλινό τραπέζι αλλά και η ανοιξιάτικη διακόσμηση του σπιτιού θα έχουν τη διακριτική σφραγίδα της Vicko, που αποδεικνύει ότι δεν χρειάζεται να κάνεις πολλές αλλαγές αλλά στοχευμένες και ποιοτικές, επενδύοντας σε αυτά που μένουν. Γιατί τελικά η ποιότητα ζωής δεν βρίσκεται στα μεγάλα, αλλά σε εκείνες τις μικρές στιγμές: ένα τραπέζι κάτω από τον ήλιο, ένα γεύμα με ανθρώπους που αγαπάμε, ένα σπίτι που μας εκφράζει και αντανακλά την άνοιξη και τη διάθεσή μας.

Μπες εδώ και ανακάλυψε τη συλλογή

LiFO 02.04.26

15

TAL K OF THE TOWN

74' Μανόλη Κορρέ με τoν

σ υ ν εν τ ευξη: θοδωρησ α ντωνοπουλοσ φω τ ογ ραφ ι εσ : πα ρισ τα βιτια ν

Αφότου αναστηλώθηκε τη δεκαετία του ’50, το Ηρώδειο καθιερώθηκε ως η κεντρική σκηνή του Φεστιβάλ Αθηνών, πρόσφατα όμως έκλεισε λόγω εργασιών. Ο επικεφαλής συντήρησης μνημείων της Ακρόπολης αποκαλύπτει με την ευκαιρία κάποια «μυστικά» του και αναφέρεται σε μελλοντικές παρεμβάσεις.

16

LiFO

02.04.26

αρχικά στην περιοχή του ηρωδείου, στη νότια κλιτύ της Ακρόπολης, υπήρχε, λέει, ένα μικρό θέατρο που έναν αιώνα αργότερα μεγάλωσε πολύ, φτάνοντας τις 17.000 θέσεις. Εκατόν τριάντα χρόνια μετά, το 161 π.Χ. κατασκευάστηκε η Στοά του Ευμένους (δωρήθηκε από τον ηγεμόνα της Περγάμου Ευμένη Β΄) και αργότερα, επί ρωμαιοκρατίας, το Ωδείο του Ηρώδου του Αττικού (161 μ.Χ.), το οποίο «δέσποζε» στο πνευματικό κέντρο της τότε Αθήνας, περιλαμβάνοντας θέατρο, σχολείο και βιβλιοθήκη: «Η ιδέα για ένα πνευματικό κέντρο ξέχωρο από τις άλλες δραστηριότητες της πόλης υπήρξε πρότυπο στη ρωμαϊκή εποχή και για άλλες αρχαίες πόλεις και όχι μόνο στον ελλαδικό χώρο –έχουμε διάφορα τέτοια παραδείγματα από την Ιορδανία μέχρι την Ιταλία και τη Γαλλία–, αποτέλεσε επίσης πρόταγμα για την αρχιτεκτονική και την πολεοδομία του 20ού αιώνα. Στη σύγχρονη Αθήνα, για παράδειγμα, σχεδιαζόταν να δημιουργηθεί στην περιοχή της Ριζαρείου ένα τέτοιο κέντρο, δηλαδή μια ομοειδής σύνθεση πολιτιστικών ιδρυμάτων που αλληλεπιδρούν ενισχυτικά μεταξύ τους, από τον διεθνώς φημισμένο αρχιτέκτονα Ιωάννη Δεσποτόπουλο. Όμως το μόνο κτίριο που αποπερατώθηκε ήταν το Ωδείο Αθηνών (1976), το οποίο έχει μάλιστα ακριβώς το μήκος της Στοάς του Ευμένους, στην ίδια δε λογική χτίστηκε το παρακείμενο Πολεμικό Μουσείο». Υπάρχουν άραγε ακόμα κρυμμένα μυστικά σε ένα τόσο γνωστό μνημείο; «Τα αρχαία μνημεία, ξέρετε, ακόμα κι όσα έχουν μελετηθεί εξαντλητικά, εξακολουθούν να φυλάνε πολλά μυστικά, ακόμα και για τον επίμονο και υπομονετικό μελετητή. Αναφορικά με το Ηρώδειο, μια πολύ σημαντική λεπτομέρεια, όχι ευρέως γνωστή, είναι πως διέθετε στέγη. Αυτό το γνωρίζουμε από περιγραφές αρχαίων συγγραφέων οι οποίες θεωρούνται αξιόπιστες από πολλούς επιστήμονες. Άλλοι ωστόσο τις αμφισβήτησαν, κρίνοντας ότι θα ήταν αδύνατο να στεγαστεί ένας τόσο μεγάλος χώρος χωρίς ενδιάμεσα στηρίγματα. Βέβαια, αν εγώ δεν δύναμαι να ελέγξω την ορθότητα μιας μαρτυρίας, δεν σημαίνει ότι είναι οπωσδήποτε λάθος. Κοντά στις δύο αυτές “ομάδες” υπάρχει και μια τρίτη, πιο ολιγομελής και με υψηλή αντίληψη της τεχνολογίας, η οποία μπορεί να διακρίνει καλύτερα τι είναι δυνατό να επιτευχθεί. Σε αυτήν ανήκε ο Ρώσος αρχιτέκτονας Σέρτζιο Ιβάνοφ που επισκέφθηκε την Αθήνα το 1858, εποχή που ο Κυριακός Πιττάκης, ο πρώτος Έλληνας αρχαιολόγος, σε μεγάλη πλέον ηλικία, προβαίνει σε μια δεύτερη και συστηματικότερη ανασκαφική έρευνα στο Ηρώδειο. Φανταστείτε ότι με τους αιώνες το κτίριο είχε μπαζωθεί σε ύψος περίπου 12 μέτρων, απ’ έξω δε υπήρχαν βουνά από μπάζα στο ύψος σχεδόν των θυρών. Ο Πιττάκης αφαίρεσε δεκάδες χιλιάδες κυβικά μέτρα από αυτά και κάπου 200 από τους μεγάλους λίθους του κτιρίου. Δυστυχώς, βέβαια, για λόγους πρακτικούς αλλά και οικονομικούς αναγκάστηκε να προωθήσει όλο το υλικό στην αγορά μεταχειρισμένων υλικών που βρισκόταν σε άνθηση, καθώς ανοικοδομούνταν τότε όλη η Αθήνα πάνω σε νεοκλασικά σχέδια. Και μιλάμε για υλικό αξίας. Σήμερα, ας πούμε, ένα κυβικό μέτρο από αυτή την πέτρα κοστολογείται περί τα 2.500 ευρώ – αν προσθέσουμε δε την αρχαιολογική του αξία αλλά και αυτή της κατεργασίας, θα πλησιάζαμε τα 10.000 ευρώ. Εν τέλει το πούλησε για πενταροδεκάρες, αλλά κατάφερε σε ένα εξάμηνο να αποχωματώσει τον χώρο. Φτάνοντας στην ορχήστρα, συνάντησε ένα στρώμα γεμάτο στάχτες, καρβουνιασμένα ξύλα, παραμορφωμένα σιδερένια ελάσματα και χειροποίητα καρφιά 20-40 εκατοστά. Παρών σε αυτές τις εργασίες ήταν ο Ιβάνοφ, ο οποίος μέτρησε, σχεδίασε κι έγραψε μια έκθεση η οποία δημοσιεύτηκε στο καλύτερο τότε ιταλικό αρχαιολογικό περιοδικό. Σε αυτήν συμπέραινε ότι το μνημείο στεγαζόταν πλήρως. Πολύ αργότερα οι αρνητές αυτής της θεωρίας αναζήτησαν αντεπιχειρήματα, ανάμεσά τους ότι τα γνώριμα στόμια αποχέτευσης στο δάπεδο της ορχήστρας με τις ωραίες μαρμάρινες ροζέτες προφανώς χρησίμευαν για να αποστραγγίζονται τα νερά της βροχής. Τι χρειάζονταν αυτά αν το κτίριο είχε στέγη, έλεγαν». Δεν είχαν επομένως δίκιο; «Όχι, γιατί αν ήταν λίγο προσεκτικότεροι, θα αναρωτιούνταν γιατί στα υπόγεια αυτά κανάλια ακούγεται τρεχούμενο νερό ακόμα και ένα δυο μήνες αφού έχει βρέξει. Η εξήγηση είναι πως, πέραν του ότι ένα αποστραγγιστικό σύστημα σίγουρα χρειαζόταν στη διάρκεια της κατασκευής του κτιρίου, που κράτησε χρόνια, υπάρχουν και υπόγεια νερά στον χώρο. Όταν έχτιζαν, βλέπετε, το μνημείο οι αρχαίοι, προκειμένου να το ενσωματώσουν στην πλαγιά του Ιερού Βράχου, χρειάστηκε να σκάψουν μέχρι και στα 12 μέτρα, αναμενόμενο ήταν λοιπόν να φτάσουν στον υδροφόρο ορίζοντα. Το ίδιο συνέβη όταν έχτιζαν τη Στοά του Ευμένους, η οποία αργότερα θα συνέδεε το Ηρώδειο με το Θέατρο του Διονύσου. Με μήκος 165 μέτρα, πλάτος 16 μέτρα και δύο ορόφους, η Στοά χρειαζόταν επίπεδο έδαφος για να ανοικοδομηθεί, έπρεπε λοιπόν να κοπεί ξανά η πλαγιά. Βρέθηκαν και εκεί υπόγεια νερά και στο σημείο όπου συναντούσαν την κεντρική «φλέβα» διαμορφώθηκε μια μαρμάρινη τοξωτή κρήνη. Ταυτόχρονα, πίσω από τη στοά διαμόρφωσαν κατασκευές, άλλες υπερυψωμένες και άλλες υπόγειες, ώστε να συλλέγονται τόσο τα βρόχινα όσο και τα υπόγεια νερά, που άλλα χρησιμοποιούνταν κι άλλα διοχετεύονταν σε δεξαμενές. Σκεφτείτε, τώρα, ότι ένας αρχαίος επισκέπτης μπορούσε να διασχίσει τη Στοά και να φτάσει από το Θέατρο του Διονύσου και το Ωδείο του Περικλέους μέχρι τις πρόσθιες αίθουσες του Ηρωδείου, περπατώντας διαρκώς υπό σκιά σε μια συνολική απόσταση 250 μέτρων. Τα δύο αυτά μνημεία μαζί με ένα ενδιάμεσο πλάτωμα, τη Στοά του Ευμένους και το Ηρώδειο καθαυτό, που έφταναν συνολικά τα 400 μέτρα μήκος, συνιστούσαν το πνευματικό ή το πολιτιστικό κέντρο μιας πόλης που τον Χρυσό Αιώνα είχε πληθυσμό πάνω από 60.000 κατοίκους – συνολικά η Αττική είχε περίπου 200.000-250.000, μαζί με τους μέτοικους και τους δούλους. Η ισχύς της πόλης αυτής αποτυπωνόταν και στον τεράστιο εξοπλισμό του δημόσιου χώρου της. Αν το ελληνικό κράτος αποκαθιστούσε όλη τη Στοά του Ευμένους, θα αποκτούσε το μεγαλύτερο μουσείο για εκθέσεις και άλλες πολιτιστικές δραστηριότητες και η “αλληλοεξυπηρέτησή” της με το Ηρώδειο θα επιβεβαίωνε ξανά τη λανθάνουσα δύναμη της αρχαίας κληρονομιάς. Κάτι τέτοιο θα όφειλε, ωστόσο, να γίνει με όρους σεβασμού και όχι έξαψης της βουλιμίας όσων το δουν ως μία ακόμη ευκαιρία να βγάλουν λεφτά. Διαφορετικά, καλύτερα να μη γίνει τίποτα γιατί δεν υπάρχει χειρότερος “οδηγός” από αυτόν. Επιστρέφοντας στο Ηρώδειο, να πούμε ότι ένα αρχαίο θέατρο εύκολα φτάνει τα 100-130 μέτρα διάμετρο. Είναι εντούτοις πολύ δύσκολο να υπερβεί ένα ωδείο τα 60 μέτρα, γιατί το πρώτο είναι υπαίθριο ενώ το δεύτερο σκεπαστό. Το Ηρώδειο με τα 80 μέτρα διάμετρο ξεπερνά πολλά μεσαία υπαίθρια θέατρα. Στην ακμή του μάλιστα διέθετε 6.000 θέσεις έναντι των 5.000 σημερινών, σχεδόν όσες και το Royal Albert Hall του Λονδίνου, αλλά οι τελευταίες πέντε σειρές μαρμάρινων καθισμάτων δεν αναστηλώθηκαν. Σκεφτείτε ότι το Μέγαρο Μουσικής διαθέτει μετά βίας 2.000 θέσεις. Βέβαια, η στέγη στα ωδεία που ήταν ξύλινη –για τη στέγη του Ηρωδείου εκτιμάται ότι χρειάστηκαν 800 τόνοι ξυλείας– ήταν το δυσκολότερο μέρος της κατασκευής, γιατί μεγαλώνοντας τις διαστάσεις προκαλούσαν τις δυνάμεις της φύσης, με πρώτη τη βαρύτητα. Χρειαζόταν δηλαδή μια αυξημένη κατανόηση της στατικής, της μηχανικής, της ισορροπίας δυνάμεων, της αντοχής των

LiFO 02.04.26

17

TAL K OF THE TOWN 74' με τoν Μανόλη Κορρέ

υλικών, των αριθμητικών σχέσεων και των συντελεστών ασφαλείας, η οποία όχι μόνο υπήρχε αλλά ήταν και πολύ προχωρημένη για την εποχή. Κοιτάζοντας τώρα κανείς το μνημείο εξωτερικά, παρατηρεί ότι ασβεστολιθικοί ογκόλιθοι που χρησιμοποιήθηκαν δεν είναι λειασμένοι ούτε στιλβωμένοι, η κατασκευή μοιάζει αρκετά χονδροειδής. Στην αρχαιότητα, όμως, αυτές οι επιφάνειες ήταν επενδυμένες με ορθομαρμαρώσεις και πολυτελή μαρμάρινα επιχρίσματα. Επειδή, ωστόσο, αυτά τα διακοσμητικά υλικά ήταν σκληρά και δύσκαμπτα, οι μεγάλες θερμοκρασιακές μεταβολές σε συνδυασμό με άλλες κακουχίες, με σημαντικότερη την καταστροφική πυρκαγιά του 267 μ.Χ. (επιδρομή των Έρουλων), προκάλεσαν την αποκόλλησή τους, με αποτέλεσμα σήμερα η δομή του να μοιάζει φρουριακή. Υπάρχουν βέβαια κι εκείνοι που τους ενθουσιάζει αυτό το στοιχείο. Αρχές του 20ού αιώνα είχαμε την επανάσταση του μοντερνισμού που αντιτάχθηκε στον διακοσμητισμό του 19ου αιώνα, ο οποίος κατηγορούνταν ως υποκριτικός και παρομοιαζόταν με τις επιτηδευμένες περούκες των ευγενών. Έδινε έμφαση στο γυμνό ή ελαφρά ντυμένο σώμα, στην αδρή ομορφιά του γυμνού μπετόν κατ’ επέκταση κ.λπ.». Είχαν, λοιπόν, άδικο οι μοντερνιστές; «Όχι εντελώς, έφεραν κιόλας έναν νέο αέρα, οι θεωρίες τους οδήγησαν εντούτοις σε υπερβολές και δικαστήρια ανώριμα κατά ιστορικών μορφών τέχνης, όπως η κλασική αρχιτεκτονική ή αυτή του κλασικισμού, την οποία καταδίκαζαν ως “αρχιτεκτονική του ψεύδους”. Αυτοί που σήμερα δρουν στην αρχιτεκτονική έχουν επίσης οι περισσότεροι γαλουχηθεί από το μοντερνιστικό πνεύμα· δείτε τα κτίρια που σχεδιάζουν και τις επιφάνειες που ουδεμία σχέση έχουν με το είναι του δομήματος. Πόσο, αλήθεια, καλύτερα είναι τα δικά τους έργα από αυτά που κατηγορούσαν; Αλλά ακόμα και στο ανθρώπινο σώμα, ο σκελετός σκεπάζεται από τους μαλακούς ιστούς και την επιδερμίδα κι εδώ φαίνεται η λογική της ισορροπίας του, κάτι που έχει εφαρμογή και στα κτίρια. Όλη αυτή η διαμάχη μοντερνισμού-κλασικισμού ήταν εν τέλει περισσότερο μια σύγκρουση γενεών παρά μια αντιπαράθεση με βαθιά επιστημονική αξία. Φανταστείτε έπειτα από αυτά πόσες σκέψεις μπορεί κανείς να κάνει βλέποντας και μόνο το Ηρώδειο! Ένα μνημείο που ξεκινά να χτίζεται με ογκόλιθους, σαν να έχουν επαναστατήσει όλες οι δυνάμεις της φύσης εκεί μέσα. Μετά γίνεται μια “ανακωχή” και όλο αυτό το βάρος σβήνει πίσω από μια επιφάνεια όπου υπάρχουν αυτές οι αρχιτεκτονικές μορφές και φτάνουμε έτσι στη σημειολογία. Αν, ας πούμε, παρατάξετε γυμνούς όλους τους ανθρώπους στον πλανήτη, δεν θα τους ξεχωρίζει τίποτα. Τα ενδύματα κάθε τόπου, εποχής και περιστάσεων –γιατί κάθε περίσταση απαιτεί διαφορετική αμφίεση– έχουν μια συγκεκριμένη σημειολογία, γιατί ο κόσμος του ανθρώπου είναι ένας κόσμος νοημάτων, άυλων αλλά και οπτικών. Ως φορείς σημειολογίας και νοημάτων έβλεπαν και τα κτίρια οι αρχαίοι, όπως γνωρίζουμε και από συγγραφείς της εποχής. Το Ηρώδειο, με όλες αυτές του τις επενδύσεις, θα έμοιαζε κατακριτέο στα μάτια του Άντολφ Λος που έλεγε ότι η διακόσμηση είναι έγκλημα, είναι όμως σαν να λέει ότι και η σημειολογία είναι έγκλημα, διότι η διακόσμηση δεν ήταν κάποιο “καπρίτσιο” αλλά ένας κώδικας με διάφορες αρχιτεκτονικές παραπομπές σε μορφολογικές και ρυθμολογικές παραδόσεις, οι οποίες υποδήλωναν ότι ανήκει σε μια συγκεκριμένη πολιτιστική παράδοση». Ήταν δηλαδή ένα στοιχείο ταυτότητας; «Ακριβώς. Όσο βέβαια ο καιρός περνά και η φύση αναλαμβάνει δράση, τα πρώτα που χάνονται είναι οι εξωτερικές επενδύσεις, όπως τα ρούχα ενός ναυαγού, σαν τον Τομ Χανκς στην ομώνυμη ταινία, που με τον καιρό κατέληξαν κουρέλια. Η αλήθεια είναι έπειτα ότι, όταν παρέλθουν οι άνθρωποι που κατέχουν τον κώδικα αυτόν, στους επόμενους φαντάζει σαν μια άγνωστη, μια περιττή γλώσσα, σαν ένας θόρυβος». Θα είχε, σκέφτομαι, μεγάλο ενδιαφέρον αν μπορούσαμε να δούμε το Ηρώδειο όπως πραγματικά ήταν όταν χτίστηκε. «Σίγουρα, και η ευκαιρία που δόθηκε τώρα, με το προσωρινό του κλείσιμο, να γίνουν κάποιες επεμβάσεις και να μπει μια τάξη, ευνοεί και την αρχαιολογική έρευνα ώστε να εμπλουτίσει όσα γνωρίζαμε για τις πάλαι ποτέ μαρμάρινες επιφάνειες, τους κίονες, τα επιστύλια και τις μαρμάρινες τοξωτές πύλες εκεί όπου οι

18

LiFO

πάροδοι συναντούν την ορχήστρα. Μερικές φορές μάλιστα, εάν το αποτέλεσμα είναι ελκυστικό και επιστημονικά απολύτως τεκμηριωμένο, έχει εκπληρωθεί μια αυστηρή προϋπόθεση αν θελήσει κανείς να το ανακατασκευάσει. Δειγματοληπτικά, λοιπόν, στην αριστερή πλευρά από μέσα όπως κοιτάμε, μπορούν να ανακατασκευαστούν κάποια στοιχεία που θα αποτελούν το 1/8 της αρχικής σύνθεσης, όπως οι δύο από τους δεκαέξι κίονες που υπήρχαν εσωτερικά στην πρόσοψη της σκηνής προς το μέρος του θεάτρου και η ανατολικότερη από τις πέντε θύρες της. Το υπέρ ενός τέτοιου εγχειρήματος είναι ότι θα δει κανείς αυτό που πράγματι υπήρξε. Είναι βέβαια πολύ πιθανό, επηρεασμένος και από τις σύγχρονες θεωρίες, να σκεφτεί ότι η ανακατασκευή δεν ταιριάζει με το υπόλοιπο οικοδόμημα. Αλλά η ενότητα και η ομορφιά που παρουσιάζει σήμερα το ερείπιο δεν οφείλεται σε κάποιον σχεδιασμό αλλά στη νομοτέλεια της φυσικής φθοράς η οποία εμπνέει αισθητικά, όσο κι αν λυπεί. Για τον ιδιοκτήτη π.χ. ενός καμένου σπιτιού το θέαμα είναι αποκαρδιωτικό, ένας ζωγράφος όμως μπορεί να το βρει καλλιτεχνικά ενδιαφέρον – η νομοτέλεια έχει πάντα μια αισθητική αξία, καθώς αντανακλά το μεγαλείο της φύσης, ενώ στα ανθρώπινα έργα, ακόμα και η αλλαγή της παρόρμησης του καλλιτέχνη στη δεύτερη σελίδα ή στο δεξί μέρος του πίνακα, ας πούμε, δημιουργεί ασυνέχειες ορατές στο έμπειρο μάτι, σαν τη στραβοτιμονιά ενός ποδηλάτη. Έτσι ο ρομαντικός –γιατί είναι κυρίως η ρομαντική σχολή που εκτίμησε τα αισθητικά χαρακτηριστικά ενός ερειπίου– αισθάνεται ότι βρίσκεται σε ιδεολογική σύγκρουση με τους κλασικιστές και τους αναστηλωτές μνημείων, κι ας εμφορούνται αμφότεροι από τα ίδια ευγενή κίνητρα. Στο πλαίσιο αυτό, αν κάποτε προσθέσουμε στο κτίριο τα μάρμαρα και τις καλλιτεχνικές λεπτομέρειες που λείπουν, ακόμα και το ρομαντικό μέρος του δικού μας εαυτού είναι πιθανό να μη μείνει ευχαριστημένο. Αυτή ωστόσο η παθητική αποδοχή των τετελεσμένων, ότι ας αφήσουμε ένα μνημείο όπως το βρήκαμε κι ας είχε καεί ή καταστραφεί, δεν είναι η πλέον υπεύθυνη στάση. Ήδη το ΚΑΣ έχει εγκρίνει την ανακατασκευή αυτή· όσο για κάποια στοιχεία που είναι αδύνατο να αναπαρασταθούν στην αρχική τους μορφή, θα αντιμετωπιστούν αφαιρετικά. Αν, τώρα, η επόμενη γενιά κρίνει ότι η παραπονία είναι σοβαρότερο ζήτημα από την προσφερόμενη υπηρεσία, μπορεί να τα αφαιρέσει – άλλωστε μια δεοντολογική αρχή σε όλες αυτές τις επεμβάσεις που θα τηρηθεί και εδώ είναι αυτή της αναστρεψιμότητας. Μέχρι τώρα μιλάμε, ξέρετε, για το Ηρώδειο σαν να είναι ένα αυτοτελές κτίριο. Αλλά για να αποκτήσει τις απαραίτητες συνδέσεις, θα πρέπει να το φανταστούμε στο αρχικό του τοπίο. Ο ιστός της μοντέρνας Αθήνας, που έχει τα δικά του χαρακτηριστικά, έχει “εισβάλει” στον χώρο της Ακρόπολης κι έχει ακουμπήσει πάνω στο Ηρώδειο. Πώς θα ήταν, άραγε, αν αυτό ήταν περισσότερο φιλτραρισμένο και μπροστά στο Ηρώδειο έβλεπε κανείς τους αρχαίους δρόμους, όπως αυτός που το περιέβαλε ως ένα σημείο και ο άλλος που κατέληγε στο πίσω μέρος του, ξεκινώντας από το Θέατρο του Διονύσου; Σκεφτείτε μόνο πώς θα ήταν να επισκεπτόσασταν την Πομπηία κι αντί για τους αρχαίους δρόμους να περπατούσατε σε σύγχρονους ασφαλτοστρωμένους. Πόσους αιώνες πρέπει να περιμένει η Αθήνα για να δώσει λίγο χώρο στους αρχαίους της δρόμους; Ο κύριος λόγος, μάλιστα, που δεν γίνεται αυτό είναι η αδράνεια, που μπορεί να είναι είτε παθητική είτε ενεργητική, με την έννοια ότι αφού δεν το σκέφτηκα εγώ αλλά κάποιος άλλος, ας μη γίνει, κι αυτό δυστυχώς έχει εφαρμογή και σε άλλες περιπτώσεις. Σαράντα ολόκληρα χρόνια πέρασαν από τη μεγάλη έκθεση “Η αρχαία Αθήνα”, οπότε μεταφέρθηκαν στο Ζάππειο και τη Στοά του Αττάλου εκθέματα από διάφορα μέρη της Ευρώπης και για πρώτη φορά αναπαραστάθηκε το πώς ακριβώς ήταν οι δρόμοι μέσα και γύρω από την Ακρόπολη. Παλιότερα δεν ξέραμε γι’ αυτούς, τώρα όμως γνωρίζουμε και, όπως έλεγε και ο Χαράλαμπος Μπούρας, η γνώση δημιουργεί υποχρεώσεις. Θα όφειλε, επομένως, να έχει ήδη ξεκινήσει η αποκατάστασή τους, ανασταλτικός παράγοντας ήταν όμως κι εδώ η αδράνεια. Τη φορά, πάντως, αυτή αιτηθήκαμε να προχωρήσουν και αυτοί οι δρόμοι, πρόταση που επίσης εγκρίθηκε από το ΚΑΣ, αλλά ο δρόμος μέχρι την υλοποίησή της θα είναι μακρύς.

«Πόσους αιώνες πρέπει να περιμένει η Αθήνα για να δώσει λίγο χώρο στους αρχαίους της δρόμους; Ο κύριος λόγος, μάλιστα, που δεν γίνεται αυτό είναι η αδράνεια, που μπορεί να είναι είτε παθητική είτε ενεργητική».

02.04.26

LiFO 02.04.26

19

ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ

Ο Στάθης Λογοθέτης άφηνε τα έργα του στο έλεος της φθοράς

Η Julia Logothetis και φίλη της μέσα σε έργα του Στάθη Λογοθέτη, περ. 1975-1980 Ευγενική παραχώρηση της Julia Logothetis

20

LiFO

02.04.26

Μια αναδρομή στη ζωή και το έργο του πρωτοπόρου πειραματικού καλλιτέχνη, με αφορμή την αναδρομική του έκθεση στο ΕΜΣΤ.

LiFO 02.04.26

21

ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ

Στην πρακτική του Στάθη Λογοθέτη Το κόκκινο χρώμα που πλημμυρίζει ορμητικά τα έργα του Στάθη Λογοθέτη (1925-1997) μάς ξεχωρίζουν η ταφή και έκθεση των συστήνει έναν καλλιτέχνη της καλλιτεχνικής πρωτοπορίας της γενιάς του ’70 στην Ελλάδα, με ζωγραφικών υλικών στα στοιχεία της δημιουργίες που σπάνε τις συμβάσεις και ανατρέπουν τον παραδοσιακό τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τη ζωγραφική τέχνη, χωρίς ωστόσο να απομακρύνονται από αυτήν. φύσης, η οποία αποτελεί και ηθική Στο ισόγειο του ΕΜΣΤ η μεγάλη αναδρομική του έκθεση με τίτλο «Στη γη» («Earth to Earth»), σε επιμέλεια Σταμάτη Σχιζάκη, μάς συστήνει μια μοναδική περίπτωση καλλιτέχνη που διαμόρφωσε στάση, όχι μόνο μια πρωτοποριακή την πρακτική του σε διάλογο με την ευρωπαϊκή πρωτοπορία της εποχής του, αλλά ουσιαστικά χειρονομία. χωρίς συνομιλητές στην Ελλάδα, όπου εγκαταστάθηκε μετά το 1973. Η δύναμη του έργου του προκύπτει από τη συχνά βίαιη ταύτιση των στοιχείων της ζωγραφικής με το ανθρώπινο σώμα, το δέρμα και το αίμα. Στο πλαίσιο των πειραματισμών του πραγματοποίησε καλλιτεχνικές δράσεις εμψύχωσης των ζωγραφικών του έργων με το ίδιο του το σώμα ή με τη συνεργασία του κοινού. Η έκθεση, που θα διαρκέσει από τις 2 Απριλίου έως τις 8 Νοεμβρίου 2026, θα είναι η πρώτη αναδρομική παρουσίαση του καλλιτέχνη μετά την τελευταία του έκθεση το 1994 στη Θεσσαλονίκη με περίπου 50 έργα από κάθε περίοδο της καλλιτεχνικής του πορείας, συγκεντρώνοντας ταυτόχρονα έργα από σημαντικές ιδιωτικές και δημόσιες συλλογές στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Παράλληλα, θα περιλαμβάνει πρωτογενείς και αδημοσίευτες πηγές από το προσωπικό αρχείο του καλλιτέχνη και θα αξιοποιεί πρωτότυπη έρευνα γύρω από το διασωζόμενο έργο του. Στόχος της έκθεσης είναι μια βαθύτερη κατανόηση των καλλιτεχνικών επιδιώξεων του Λογοθέτη, η ανάδειξη της μοναδικής θέσης του στην πρωτοπορία της εποχής του, καθώς και η αναζωπύρωση του ενδιαφέροντος για την καλλιτεχνική του πρακτική, εμπλουτισμένου από μια νέα οπτική γύρω από την οικολογία και την πολιτική του σώματος. H έκθεση θα αναδείξει επίσης τις πολλαπλές συνδέσεις ανάμεσα στο έργο του και τα γεγονότα της ταραχώδους κοσμοπολίτικης ζωής του, καθώς και τη διά βίου δημιουργική σχέση και συνεργασία με τον αδελφό του και αναγνωρισμένο Ελληνοαυστριακό συνθέτη Ανέστη Λογοθέτη (1921-1994). Συναντήσαμε τον επιμελητή της έκθεσης, Σταμάτη Σχιζάκη, και ζητήσαμε να μας διαφωτίσει γύρω από την περίπτωση αυτού του σημαντικού καλλιτέχνη.

Στάθης Λογοθέτης

— Πώς ήρθατε σε επαφή με το έργο του Στάθη Λογοθέτη; Με το έργο του Στάθη Λογοθέτη ήρθα για πρώτη φορά σε επαφή το 2005, ως βοηθός επιμελητής για την έκθεση της Μπίας Παπαδοπούλου «Τα χρόνια της αμφισβήτησης: Η τέχνη του ’70 στην Ελλάδα» που οργανώθηκε από το ΕΜΣΤ και παρουσιάστηκε στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών.

— Πόσο αναγνωρίστηκε ο Στάθης Λογοθέτης όσο ήταν εν ζωή; Φυσικά και η αναγνώριση είναι μια ολοένα εντεινόμενη εμμονή της εποχής μας, ενώ κάποτε υπήρχε και μια στόχευση στην ίδια την εργασία και στην ποιότητά της. Ο Στάθης Λογοθέτης αναγνωρίστηκε κατά τη διάρκεια της ζωής του, όσο μπορούσε να αναγνωριστεί ένας χαμηλών τόνων καλλιτέχνης στην Ελλάδα τις δεκαετίες του 1970-1990. Εξέθεσε στους χώρους που πλέον θεωρούμε σημαντικούς, όπως στο Ινστιτούτο Goethe και την Αίθουσα Τέχνης Δεσμός, συμμετείχε σε εκθέσεις που πλέον θεωρούμε ιστορικές, την «Avanguardia e Sperimentazione» στη Μόντενα και τη Βενετία το 1978, το «Περιβάλλον-δράση: τάσεις της ελληνικής τέχνης σήμερα» το 1981, τα Europalia 1982, κ.ά. Πραγματοποίησε μια μεγάλη αναδρομική έκθεση προς το τέλος της ζωής του στο πλαίσιο των Δημητρίων στη Θεσσαλονίκη το 1994, κάτι όχι και τόσο δεδομένο για τους καλλιτέχνες της γενιάς του. Το έργο του έχει μια πολύ διακριτή ταυτότητα, είναι αναγνωρίσιμο, ασχολήθηκε με ζητήματα που είναι δύσκολα, όπως το τραύμα και η επούλωσή του, η εμμονή της πληγής, το αναπόφευκτο πέρασμα στο μετά.

— Αν και σπούδασε Ιατρική, δεν εξάσκησε ποτέ το επάγγελμα, ωστόσο συναντάμε πρακτικές «χειρουργικές» στα έργα του. Χρησιμοποίησε ως πρόσχημα τις σπουδές Ιατρικής για να φύγει από την οικογενειακή στέγη στη Θεσσαλονίκη και να συναντήσει τον αδερφό του στη Βιέννη, όπου τελικά σπούδασε μουσική, με την οποία όμως δεν ασχολήθηκε ποτέ επαγγελματικά. Παρόλο που δεν ολοκλήρωσε τις σπουδές του στην Ιατρική, τα πρώτα ώριμα έργα του θα μπορούσαν να είναι και δημιουργίες ενός χειρουργού, καθώς ο καμβάς υποκαθιστά το δέρμα και τη σάρκα.

— Αν αναζητούσαμε σήμερα τη σημασία του έργου του και μελετούσαμε την πρακτική που ακολουθούσε, τι θα λέγαμε; Η σημασία του έργου του είναι πολλαπλή. Υπάρχει μια σύνδεση με τη ζωγραφική παράδοση, γιατί μέσα από το έργο βλέπουμε μια σάρκινη πνευματικότητα, που όμως συνυπάρχει με μια εννοιολογική προσέγγιση στα στοιχεία του ζωγραφικού μέσου (ξύλο, καμβάς, χρώμα). Υπάρχει μια σημαντική συμβολή στη διεύρυνση της ζωγραφικής πρακτικής και της σύνδεσής της με πρακτικές όπως η περφόρμανς ή οι εγκαταστάσεις, καθώς δημιούργησε περιβάλλοντα από ζωγραφικά έργα που ο ίδιος ή το κοινό καλούνταν να ενεργοποιήσουν με διάφορους τρόπους. Κυρίως όμως ξεχωρίζει η πρακτική της ταφής και έκθεσης των ζωγραφικών υλικών στα στοιχεία της φύσης, μια πρακτική που αποτελεί και ηθική στάση, όχι μόνο μια πρωτοποριακή χειρονομία. Πρόθεσή του είναι η συνδημιουργία με τις φυσικές διεργασίες της σήψης και της μεταβολής των υλικών. Έτσι στην ταφή προσδίδεται η έννοια μιας συνέχειας και όχι ενός τέλους.

— Πoιοι θα λέγαμε ότι είναι πέντε σταθμοί στην καριέρα του Στάθη Λογοθέτη; Η πρώτη του ατομική έκθεση στην Αθήνα ήταν στο Ινστιτούτο Goethe το 1969, όπου παρουσίασε μια σειρά έργων με γενικότερο τίτλο «Torso», μια σειρά από καμβάδες που είχαν αντιμετωπιστεί ως ανθρώπινα σώματα, δημιουργώντας γλυπτικές απεικονίσεις τραυματισμένων σωμάτων.

To 1975, η Αίθουσα Τέχνης Δεσμός πραγματοποίησε μια εκδήλωση αφιερωμένη στη μνήμη του πρωτοπόρου πολεοδόμου

Πορτρέτο του Στάθη Λογοθέτη Ευγενική παραχώρηση Julia Logothetis

22

LiFO

Ο Στάθης Λογοθέτης κατά την προετοιμασία του έργου E284 στο Worpswede της Γερμανίας, 1978-1979 Ευγενική παραχώρηση της Julia Logothetis

και αρχιτέκτονα Κωνσταντίνου Δοξιάδη, στο σχεδιασμένο από τον ίδιο κτιριακό συγκρότημα «Απολλώνιο» στο Πόρτο Ράφτη, με τη συμμετοχή του Ανέστη και του Στάθη Λογοθέτη και με τίτλο «Συσχετίσεις». Για τις ανάγκες του αφιερώματος, ο Στάθης Λογοθέτης εξέθεσε έναν καμβά μεγάλων διαστάσεων στα στοιχεία της φύσης, με τον οποίο στη συνέχεια πραγματοποίησε μια επιτόπια εγκατάσταση που παρουσιάστηκε μαζί με τη σύνθεση του Ανέστη Λογοθέτη «Απολλώνιον». Το 1979 ο Στάθης ξανασυνεργάστηκε με τον Ανέστη για τον σχεδιασμό και την υλοποίηση των σκηνικών και των κοστουμιών της μουσικής παράστασης Δαιδάλια ή Η ζωή μιας θεωρίας, που παρουσίασε ο Ανέστης Λογοθέτης για πρώτη φορά στο Ηρώδειο το 1979. Το 1982, στην έκθεση σύγχρονης ελληνικής τέχνης που οργανώθηκε στο πλαίσιο της διεθνούς έκθεσης τέχνης Europalia στις Βρυξέλες, οι ρόλοι των αδελφών αντιστράφηκαν, με τον Ανέστη να συμμετέχει σε περφόρμανς και τον Στάθη να έχει πραγματοποιήσει τη μουσική σύνθεση. Ο Στάθης Λογοθέτης παρουσίασε κύκλο έργων της περιόδου 1978-1982 με τον γενικό τίτλο «Ταύτιση». Κατά την πολύμηνη παραμονή του στην καλλιτεχνική κοινότητα Worpswede (19781979), ο Στάθης Λογοθέτης είχε τη δυνατότητα να παρακολουθήσει την καθημερινή επίδραση της φύσης πάνω σε έργα που δημιούργησε για την ύπαιθρο. Τα έθαψε στο χώμα σε καλλιεργήσιμες εκτάσεις, τα εγκατέστησε σε προσόψεις κτιρίων, τα βύθισε σε ρυάκια της περιοχής, τα παρακολούθησε και τα φωτογράφισε καθώς οι εποχές διαδέχονταν η μία την άλλη. Φρόντιζε και κατεύθυνε τη μεταβολή των υλικών όπως ένας γεωργός φροντίζει μια καλλιέργεια.

02.04.26

Ο καλλιτέχνης κατά τη διαδικασία της επιτόπιας παρέμβασης και περφόρμανς «Συσχετίσεις» στο Πόρτο Ράφτη, 1975. Ευγενική παραχώρηση της Julia Logothetis

Άποψη εγκατάστασης από την έκθεση «Στάθης Λογοθέτης: Στη γη» Φωτογραφία: Πάρις Ταβιτιάν

INFO Στάθης Λογοθέτης: Στη γη 2/4 - 8/11 Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης www.emst.gr

LiFO 02.04.26

23

BORDERLINE ΜΟΥΣΙΚΗ

ΑΝΆΜΕΣΑ ΚΑΙ ΤΟ ΜΈΛ

TO ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΓΙΝΕΤΑΙ 15 ΧΡΟΝΩΝ ΚΑΙ

ΕΠΙΣΤΡΕΦΕΙ ΔΥΝΑΜΙΚΑ,ΜΕΤΑΤΡΕΠΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΑΚΟΜΑ ΜΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΗΝ ΑΘΗΝΑ ΣΕ ΕΝΑ ΖΩΝΤΑΝΟ ΠΕΔΙΟ ΗΧΗΤΙΚΩΝ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΣΜΩΝ.

Από το ξεκίνημά του αντιμετώπισε τη μουσική ως μια διαρκώς εξελισσόμενη μορφή τέχνης. Από τις απαρχές της τέκνο μέχρι την ατμοσφαιρική ψυχεδέλεια και τις σύγχρονες αβανγκάρντ προσεγγίσεις, το φετινό line-up επεκτείνεται πέρα από εποχές και ηχητικές κατευθύνσεις, αναδεικνύοντας τη ζωντάνια και την ποικιλομορφία της σύγχρονης αθηναϊκής σκηνής, φέρνοντάς τη σε άμεσο διάλογο με τις διεθνείς τάσεις. Από τις δυο σκηνές του θα περάσουν 25 ονόματα του διεθνούς και εγχώριου μουσικού στερεώματος, μοναδικά πρότζεκτ και οπτικοακουστικές παραγωγές σχεδιασμένες ειδικά για το φεστιβάλ. Καλλιτέχνες από την Αθήνα συναντούν σημαντικούς και ανερχόμενους δημιουργούς από διαφορετικά σημεία του κόσμου, φέρνοντας μαζί τους τις προσωπικές τους αφηγήσεις, πολιτισμικές αναφορές και πειραματικές πρακτικές. Από την επιβλητική παρουσία του Jeff Mills και την ηλεκτρονική κληρονομιά των Sabres of Paradise μέχρι τους πιο μοντέρνους ήχους του Ben UFO, το φεστιβάλ συνθέτει ένα υβριδικό πρόγραμμα που κινείται ανάμεσα στο παρελθόν, το παρόν και –γιατί όχι;– το μέλλον. Ξεχωρίζει το σχήμα Takkak Takkak, ένα πρότζεκτ που συνδυάζει πολυρυθμίες και ambient υφές με έναν σχεδόν τελετουργικό χαρακτήρα. Ο J Spaceman (aka Jason Pierce) μαζί με τον John Coxon ζωντανεύουν ξανά στην Αθήνα ένα ιδιαίτερο πρότζεκτ που παρουσίασαν για πρώτη φορά στην Barbican Gallery το 2015. Η οπτικοακουστική περφόρμανς του 25AV ενισχύει τον πειραματικό χαρακτήρα της διοργάνωσης και καινοτόμοι δημιουργοί όπως η aya εξερευνούν ζητήματα ταυτότητας και εμπειρίας μέσα από ριζοσπαστικές μουσικές φόρμες, ενώ ο Afrorack παρουσιάζει το πρωτότυπο DIY modular συνθεσάιζέρ του για πρώτη φορά στην Αθήνα. Από την άλλη, η Lucia Nijdam, η Margarita Maximova και ο Artun Alaska Arasli, τρεις καλλιτέχνες με έδρα το Άμστερνταμ που κινούνται στο πεδίο της σύγχρονης οπτικοακουστικής και διεπιστημονικής δημιουργίας, θα εξετάσουν μέσα από την κοινή περφόρμανς τους τη σχέση εικόνας, ήχου, γλώσσας και μνήμης. Παράλληλα, η εγχώρια σκηνή εκπροσωπείται από δημιουργούς που κινούνται από τον ηλεκτροακουστικό πειραματισμό μέχρι το clubbing, από τον Πάνο Αλεξιάδη και τις ηχογραφήσεις πεδίου σε συνδυασμό με synth υφές του Σάββα Μεταξά, σε συνεργασία με τον Kevin Peter He, μέχρι τις πιο χορευτικές κατευθύνσεις του mint++, που ισορροπεί ανάμεσα σε house, disco και indie-dance. Την ίδια στιγμή, οι πολυσυλλεκτικές επιλογές του Chris OD συναντούν το ποστ πανκ των Victory Collapse. Στο clubbing κομμάτι συμμετέχει ο ανερχόμενος Poor J’Darr σε ένα b2b σετ με την επίσης ανερχόμενη pink.wav, ενώ οι DJ NOT I και newt θα κινηθούν ανάμεσα σε τέκνο, jungle, footwork και πιο πειραματικές φόρμες. Ακολουθούν η Σοφία Στεργίου, οι Black Athena, io, και Polyxene – ο καθένας με τον δικό του τρόπο θα συμβάλει στη δημιουργία ενός πολυδιάστατου μουσικού τοπίου.

24

LiFO

Polyxene

Black Athena

J Spaceman & John Coxon

ΑΠΟ ΤΗ ΜΑΡΙΑ ΠΑΠΠΑ

02.04.26

ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΌΝ, ΤΟ ΠΑΡΌΝ ΛΛΟΝ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΉΣ ΣΤΙΣ 3 ΚΑΙ 4 ΑΠΡΙΛΊΟΥ, Ο ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΌΣ ΧΏΡΟΣ ΤΟΥ ONASSIS READY ΣΤΟΥ ΡΈΝΤΗ ΘΑ

2026

ΦΙΛΟΞΕΝΉΣΕΙ ΓΙΑ ΔΕΎΤΕΡΗ ΦΟΡΆ ΤΟ ΜΑΚΡΟΒΙΌΤΕΡΟ ΦΕΣΤΙΒΆΛ ΤΗΣ ΣΤΈΓΗΣ ΤΟΥ ΙΔΡΎΜΑΤΟΣ ΩΝΆΣΗ. ΤΟ BORDERLINE ΔΕΝ ΕΊΝΑΙ Takkak Takkak

ΑΠΛΆ ΜΙΑ ΣΥΝΑΥΛΊΑ. ΣΤΌΧΟΣ ΤΟΥ ΕΊΝΑΙ ΝΑ ΑΠΟΤΕΛΈΣΕΙ ΜΙΑ ΠΟΛΥΑΙΣΘΗΤΗΡΙΑΚΉ ΕΜΠΕΙΡΊΑ ΌΠΟΥ ΤΟ ΦΩΣ ΚΑΙ ΤΟ ΣΏΜΑ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΟΎΝ ΣΥΝΕΧΏΣ ΜΕ ΤΗ ΜΟΥΣΙΚΉ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΑΛΛΌΚΟΤΟΥΣ

Ben UFO

ΉΧΟΥΣ.

� DO NOT MISS � JEFF MILLS

Η βασική ατραξιόν του φεστιβάλ είναι αναμφίβολα ο Jeff Mills, μια εμβληματική μορφή της τέκνo που συνεχίζει να επηρεάζει καθοριστικά τον ήχο της σύγχρονης ηλεκτρονικής μουσικής. Από τους σημαντικότερους εκφραστές της χορευτικής σκηνής του Ντιτρόιτ, ξεκίνησε τη διαδρομή του ως ραδιοφωνικός DJ τη δεκαετία του ’80, αποκτώντας γρήγορα φήμη χάρη στην ταχύτητα και στα υψηλής ακρίβειας μιξαρίσματά του. Ως ιδρυτικό μέλος των Underground Resistance μαζί με τον «Mad» Mike Banks (Parliament), ο Mills συνέβαλε στη διαμόρφωση μιας πολιτικοποιημένης και φουτουριστικής εκδοχής της τέκνo που έθετε στο επίκεντρο την ανεξαρτησία και την καλλιτεχνική αυτονομία. Ωστόσο, η σόλο πορεία του ήταν εκείνη που τον καθιέρωσε διεθνώς, μέσα από έναν ήχο που συνδυάζει τον μινιμαλισμό, τις αφηρημένες δομές και την κινηματογραφική αίσθηση. Στα σετ του συχνά χρησιμοποιεί τρία πικάπ ταυτόχρονα, δημιουργώντας ένα πυκνό, σχεδόν υπνωτιστικό ηχητικό περιβάλλον, όπου η επανάληψη μετατρέπεται σε εμπειρία. Παράλληλα, η βαθιά του σύνδεση με την επιστημονική φαντασία διαπερνά όλο το έργο του, κάνοντας τη μουσική του να μοιάζει με ηχητική απεικόνιση του Διαστήματος και του μέλλοντος. Το 1992 ίδρυσε τη δισκογραφική Axis, ενσωματώνοντας σε αυτήν μια φιλοσοφία εμπνευσμένη από την κοσμική τάξη και την κίνηση του ήλιου. Πέρα από τα κλαμπ, έχει επεκτείνει τη δράση του στον κινηματογράφο και στα οπτικοακουστικά έργα, με χαρακτηριστικό παράδειγμα το «Exhibitionist», όπου αποτυπώνει σε πραγματικό χρόνο τη δεξιοτεχνία του πάνω στα decks αλλά και τον τρόπο με τον οποίο μιξάρει. Σε μια συνεχή αναζήτηση νέων μορφών έκφρασης, ο Mills παραμένει μια πρωτοποριακή δύναμη, γεφυρώνοντας το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον της ηλεκτρονικής μουσικής, μια σταθερή πηγή έμπνευσης για γενιές δημιουργών.

(4/4, Basement)

LiFO 02.04.26

25

BORDERLINE

ΜΟΥΣΙΚΗ

Poor J'Darr

� DO NOT MISS �

BEN UFO

Ανάμεσα στους πιο καταξιωμένους DJs της τελευταίας πενταετίας, ο Ben UFO –κατά κόσμον Ben Thomson– έχει διαγράψει μια πορεία που ξεκινά από τα πειρατικά ραδιόφωνα του Λονδίνου και φτάνει μέχρι τις μεγαλύτερες σκηνές του κόσμου. Με βαθιές ρίζες στη rave κουλτούρα, αναδείχθηκε μέσα από τη βρετανική dubstep σκηνή των mid-’00s, για να εξελιχθεί σε μια από τις πιο ξεχωριστές περιπτώσεις καλλιτεχνών που κέρδισαν διεθνή αναγνώριση αποκλειστικά μέσω του DJing, χωρίς να βασιστούν στη μουσική παραγωγή. Η δύναμή του βρίσκεται στην επιμέλεια και στη σπάνια ικανότητά του να συνδέει διαφορετικά ηχητικά σύμπαντα. Στα σετ του, η house και η τέκνo συναντούν το μπάσο, δημιουργώντας αφηγήσεις που είναι ταυτόχρονα μελετημένες και αυθόρμητες. Η ροή των σετ του είναι αβίαστη, με μεταβάσεις που ισορροπούν μεταξύ έντασης και έκπληξης, κρατώντας το dancefloor σε διαρκή εγρήγορση. Καθοριστικό ρόλο στην καριέρα του έπαιξε και το γεγονός ότι ίδρυσε τη Hessle Audio το 2007 μαζί με τους Pearson Sound και Pangaea. Το label αυτό συνέβαλε σημαντικά στη διαμόρφωση ενός σύγχρονου κλαμπ ήχου, δίνοντας χώρο σε καλλιτέχνες όπως ο James Blake και ο Blawan, και λειτουργώντας ως πλατφόρμα για νέες ιδέες και κατευθύνσεις. Δεν είναι τυχαίο ότι ο Ben UFO, όπως έχει ειπωθεί, καταφέρνει να κάνει καθετί πειραματικό να ακούγεται άμεσο και προσιτό. Παραμένοντας σταθερά headliner σε κορυφαία κλαμπ και φεστιβάλ, συνεχίζει να γεφυρώνει την underground κουλτούρα με τους σύγχρονους ήχους που κυριαρχούν διεθνώς.

(3/4, Basement)

AYA W/ MFO

aya

Η συνάντηση της aya με τον MFO στο Borderline 2026 διαμορφώνει ένα οπτικοακουστικό έργο που ξεπερνά τα όρια μιας τυπικής live εμφάνισης. Πρόκειται για ένα immersive AV show όπου ο ήχος και η εικόνα λειτουργούν ως ενιαίο σώμα, δημιουργώντας μια εμπειρία έντονα σωματική και ψυχολογική. Η aya, μία από τις πιο ριζοσπαστικές φωνές της σύγχρονης ηλεκτρονικής σκηνής, προσεγγίζει τη μουσική ως μέσο συνεχούς μεταμόρφωσης. Το έργο της αντλεί από τη rave κουλτούρα, το deconstructed club και τη hyperpop, μετατρέποντας τις προσωπικές εμπειρίες, τη μνήμη και το τραύμα σε ωμά, σχεδόν βίαια ηχοτοπία. Οι συνθέσεις της κινούνται ανάμεσα σε σπασμένους ρυθμούς, παραμορφωμένα φωνητικά και στιγμές εύθραυστης μελωδίας, δημιουργώντας ένα περιβάλλον που ταλαντεύεται ανάμεσα στην ένταση και την ευαλωτότητα. Από την άλλη, ο MFO (Marcel Weber), με πολυετή εμπειρία στον σχεδιασμό φωτός και visuals, ενισχύει αυτήν τη συναισθηματική ένταση μέσα από μια σκηνική γλώσσα που εξερευνά την αντίληψη, τη μνήμη και την ταυτότητα. Έχοντας συνεργαστεί με κορυφαίους καλλιτέχνες της πειραματικής μουσικής (Αisha Devi, Ben Frost, Caterina Barbieri, και Tim Hecker), μετατρέπει τον χώρο σε ένα δυναμικό πεδίο όπου το φως και η εικόνα επηρεάζουν άμεσα τον τρόπο με τον οποίο βιώνεται ο ήχος. Μαζί δημιουργούν ένα έργο που ισορροπεί μεταξύ χάους και ελέγχου, προκαλώντας τον θεατή να επαναπροσδιορίσει τη σχέση του με το σώμα, τον ήχο και την ίδια την πραγματικότητα και απαιτώντας την απόλυτη προσοχή του.

(3/4, Basement)

J SPACEMAN & JOHN COXON

Η ταινία Stranded in Canton αποτελεί ένα υπνωτιστικό και σκληρό πορτρέτο του Μέμφις της δεκαετίας του ’70. Γυρισμένη σε ασπρόμαυρο βίντεο, μέσα σε μπαρ, δρόμους και ιδιωτικούς χώρους, καταγράφει μια κοινότητα ανθρώπων που ζει στο περιθώριο. To 1973, ο διάσημος φωτογράφος William Eggleston αγόρασε δυο κάμερες και άρχισε να κινηματογραφεί φίλους, καλλιτέχνες, αλκοολικούς και εξωφρενικούς χαρακτήρες που περιπλανιούνται τη νύχτα, σε στιγμές χαλαρότητας και ανεπιτήδευτης καθημερινότητας. Η κάμερα δεν λειτουργεί ως παρατηρητής από απόσταση, αλλά ως μέρος του ίδιου του περιβάλλοντος που αποτυπώνει, δημιουργώντας μια αίσθηση οικειότητας και ακατέργαστης αλήθειας. Πάνω σε αυτό το υλικό έρχεται να «κουμπώσει» το Music for William Eggleston’s Stranded in Canton, ένα ιδιαίτερο μουσικό έργο στο οποίο ο Jason Pierce (J Spaceman, Spiritualized) συναντά τον συνεργάτη του στους Spiritualized και αβανγκάρντ κιθαρίστα John Coxon. Το πρότζεκτ παρουσιάστηκε για πρώτη φορά το 2015 στην Barbican Gallery, όπου έπαιξαν ζωντανά ένα ορχηστρικό σάουντρακ συνοδεύοντας την προβολή της ταινίας. Η ηχογράφηση αυτής της βραδιάς παρέμεινε για χρόνια ανέκδοτη, μέχρι που κυκλοφόρησε επίσημα τον Νοέμβριο του 2024. Η μουσική τους δεν επιχειρεί να ντύσει απλώς την εικόνα αλλά να πάει και πέρα από αυτήν. Μέσα από ατμοσφαιρικά, ψυχεδελικά drones, αργές, υπαρξιακές κορυφώσεις και αυτοσχεδιαστικά riffs, δημιουργείται ένα ηχητικό περιβάλλον που συνομιλεί με τον περασμένο, σχεδόν μυθικό κόσμο του φιλμ, και την αίσθηση αποξένωσης και παρακμής που αποπνέει. Πρόκειται για ένα πρότζεκτ που δεν αναπαράγει απλώς το παρελθόν, αλλά το επανενεργοποιεί και το φέρνει στο παρόν με έναν συναισθηματισμό που παραμένει ανατριχιαστικά επίκαιρος.

(3/4, Ground Level)

26

LiFO

02.04.26

2026

Afrorack

The Sabres of Paradise

� DO NOT MISS �

AFRORACK

io

Από τον μάγο του clubbing σε έναν μάγο των συνθεσάιζερ. «Afrorack» ονομάζεται το μουσικό πρότζεκτ αλλά και το συνθεσάιζερ που κατασκεύασε ο Brian Bamanya. Με καταγωγή από την Ουγκάντα, έγινε ευρύτερα γνωστός ως ένας από τους πρώτους καλλιτέχνες στην Αφρική που κατασκεύασαν το δικό τους modular synthesizer, ένα πολύπλοκο σύστημα από αυτοσχέδια modules και FX units. Ασχολήθηκε με τη δημιουργία του από ανάγκη, καθώς η σχετική τεχνολογία ήταν δύσκολα προσβάσιμη και ιδιαίτερα ακριβή στη χώρα του. Έτσι, αξιοποιώντας τοπικά εργαστήρια που επισκεύαζαν υπολογιστές και αντλώντας πληροφορίες από το διαδίκτυο, κατάφερε να χτίσει με μηδαμινά μέσα ένα πλήρως λειτουργικό και μοναδικό στο είδος του όργανο. Το Afrorack δεν είναι απλώς ένα DIY ηχοσύστημα, έχει ένα set up που συνδυάζει με άνεση την τέκνo και το house με τις πολυρυθμίες της Ανατολικής Αφρικής, δημιουργώντας έναν ιδιαίτερο μεταλλικό και acid ήχο με έντονα αυτοσχεδιαστικά στοιχεία. Οι συχνά εκρηκτικές ζωντανές του εμφανίσεις χαρακτηρίζονται «ως υπέροχα παράξενα ηχητικά ταξίδια που παρασύρουν το κοινό προς άγνωστες και απρόβλεπτες κατευθύνσεις».

(3/4, Basement)

THE SABRES OF PARADISE

Οι Sabres of Paradise, το θρυλικό σχήμα που ίδρυσε ο Andrew Weatherall μαζί με τους Jagz Kooner και Gary Burns στο Λονδίνο το 1992, συγκαταλέγονται δικαίως ανάμεσα στις πιο επιδραστικές δυνάμεις της βρετανικής ηλεκτρονικής σκηνής. Με έναν τολμηρά πειραματικό ήχο, κατάφεραν να συγχωνεύσουν τέκνο, dub και ambient, δημιουργώντας μια σκοτεινή, κινηματογραφική αισθητική που ξεχώρισε αμέσως. Η δράση τους συνδέθηκε στενά με την underground rave κουλτούρα και τα εμβληματικά sabresonic parties. Το ντεμπούτο τους, «Sabresonic» (1993), τους καθιέρωσε, ενώ το κορυφαίο «Haunted Dancehall» (1994) θεωρείται μέχρι σήμερα ένα από τα πιο σημαντικά άλμπουμ της ηλεκτρονικής μουσικής. Το «Sabresonic II» που κυκλοφόρησε το 1995 αποτέλεσε την τελευταία τους κυκλοφορία πριν από τη διάλυσή τους την ίδια χρονιά. Παρά τη σύντομη πορεία τους, το αποτύπωμά τους παραμένει έντονο. Το 2024 ανακοινώθηκε η επανένωσή τους, ως φόρος τιμής στον Andrew Weatherall που έφυγε από τη ζωή πριν από τέσσερα χρόνια, σηματοδοτώντας την επιστροφή ενός ιστορικού ονόματος στη σύγχρονη σκηνή.

(4/4, Basement)

TAKKAK TAKKAK

Ένα νέο μουσικό πρότζεκτ από το μουσικό ντουέτο των Shigeru Ishihara και J. Mo’ong Santoso Pribadi, δύο καλλιτεχνών με έντονα προσωπικές διαδρομές στην πειραματική μουσική. Ο πρώτος, γνωστός και ως DJ Scotch Egg ή Scotch Rolex, και ο δεύτερος ως μέλος των Raja Kirik συναντιούνται σε ένα κοινό ηχητικό πεδίο, όπου οι διαφορετικοί τους κόσμοι συγχωνεύονται με εκρηκτικό τρόπο. Το όνομα του πρότζεκτ αντλεί έμπνευση από τις ονομασίες των κρουστών και των φωνητικών ρυθμών που διαπερνούν πολλούς ασιατικούς πολιτισμούς, αντικατοπτρίζοντας την αγάπη τους για τις πολυρυθμίες και την ένταση. Το αποτέλεσμα χαρακτηρίζεται ως εκστατικό. Η μουσική τους συνδυάζει τα βαριά μπάσα, τις απρόσμενες κραυγές και μια ωμή ενέργεια, ενώ ταυτόχρονα διατηρεί μια παιχνιδιάρικη και χιουμοριστική διάθεση. Πάνω στη σκηνή χρησιμοποιούν αυτοσχέδια ηλεκτρονικά όργανα, φτιαγμένα από οτιδήποτε μπορεί να φανταστεί κανείς, ενώ φλερτάρουν τόσο με το παραδοσιακό όσο και με το σύγχρονο, δημιουργώντας έναν ήχο χωρίς σαφή γεωγραφικά όρια, που μοιάζει οικείος αλλά ταυτόχρονα πρωτόγνωρος.

(4/4, Basement)

LiFO 02.04.26

27

q Γεννήθηκα στην Αθήνα και μεγάλωσα τέρμα Αχαρνών. Ο πατέρας μου είχε ένα εργοστάσιο που έφτιαχνε μωσαϊκά πλακάκια με τσιμέντο και βοτσαλωτά, τεράτσο, και μέσα σε αυτήν τη διαδικασία της ύλης, του φυσικού υλικού, του βότσαλου και της επίστρωσης σε όλων των λογιών τις επιφάνειες, έφτιαχναν και έργα. Είχε πολλούς φίλους και συνεργάτες καλλιτέχνες που κάνανε και πλάκες και πλακάκια· αυτοί οι άνθρωποι μπαινόβγαιναν στο σπίτι – τα έργα τους κάποτε τα αγόραζε. Η σχέση ήταν πρώτα ανθρώπινη και μετά αισθητική. Αυτό που θυμάμαι πιο έντονα από την παιδική μου ηλικία ή γενικότερα από όλες τις ηλικίες είναι τα υλικά και τον τρόπο με τον οποίο το σώμα υπάρχει μέσα σε έναν χώρο. Θυμάμαι αρκετά τα χρώματα – είχα και έχω μια εμμονή με το πώς πέφτει το φως πάνω στα πράγματα, πώς φαίνονται στο φως, πώς φαίνονται όταν δεν έχει φως.

Γκαλερίστα. Γεννήθηκε στην Αθήνα, ζει στον Πειραιά.

q Προσπάθησα να ασχοληθώ με τα εικαστικά, έκανα πράγματα· έχοντας όμως επίγνωση ότι θα ήμουν κακή καλλιτέχνιδα, δεν το πίεσα. Μπαίνοντας λίγο περισσότερο σε αυτό το πράγμα και γνωρίζοντας αληθινούς καλλιτέχνες, κατάλαβα ότι δεν έχουν επιλογή· όταν πας να κάνεις ένα έργο από επιλογή, δεν είσαι καλός καλλιτέχνης.

q Η τέχνη με ενδιέφερε από πάντα – η λέξη «εικαστικά» είναι πολύ περίεργη γιατί αποκλείει πάρα πολλά πράγματα. Δεν θέλω να το κάνω λαϊκίστικο, ότι όλα είναι τέχνη, αλλά η τέχνη είναι παντού, είναι κάποιες αποφάσεις που πρέπει να πάρεις στη ζωή σου σε σχέση με τον τρόπο που είσαι, που ζεις, τους ανθρώπους που κάνεις παρέα, τι φοράς, πού πας να φας. Είναι ο τρόπος που συνδέεσαι, επειδή έχεις διαφορετικά κριτήρια ή αντιλήψεις ή τρόπο να βλέπεις τα πράγματα. Τέχνη είναι η αρχιτεκτονική, είναι η πόλη, είναι ο τρόπος που θα φορέσεις ένα πουκάμισο, είναι πάρα πολλά. Τώρα, στο στούντιο των καλλιτεχνών –που είναι ένας ιερός χώρος, αλλά δεν πρέπει να ιεροποιείται– με ενδιαφέρουν η βαρύτητα και η ελαφρότητα της βρομιάς, ότι υπάρχει μια πραγματικότητα η οποία συντελείται εκεί έξω και είναι μόνιμη.

q Σπούδασα στην Αθήνα και το 2002 πήγα στο Goldsmiths στο Λονδίνο για να κάνω μεταπτυχιακό στην Ιστορία και τη Φιλοσοφία της Τέχνης. Ήταν η πρώτη χρονιά που το πανεπιστήμιό μου άλλαζε το πτυχίο, το τμήμα της Ιστορίας και Φιλοσοφίας της Τέχνης από ιστορικό έγινε Visual Cultures, και έγινε επανάσταση. Είχαμε έναν Γερμανό καθηγητή Φιλοσοφίας, πολύ μεγάλο σε ηλικία και πολύ σπουδαίο, τον οποίο για πλάκα λέγαμε Βίνκελμαν, ο οποίος είκοσι τέσσερα χρόνια πριν είχε πει το εξής: «Στο όχι πολύ μακρινό μέλλον, θα έρθει μια εποχή που δεν θα μπορούμε να διαβάσουμε, θα κοιτάμε τις οθόνες και θα είναι μόνο εικόνες, κινούμενες και μη». Πολεμήσαμε πολύ να μείνει το παραδοσιακό μάθημα της Ιστορίας της Τέχνης, αλλά χάσαμε. Ήταν μια στιγμή που αυτή η πολύ σημαντική σχολή, η οποία είχε βασίσει το σύστημα γνώσης της γύρω από την αποδόμηση και τον Φουκό, ερχόταν να κάνει αυτή την αποδόμηση πράξη. Αυτό ναι μεν είχε πολύ ενδιαφέρον, αλλά ο «Βίνκελμαν» είχε πάρα πολύ δίκιο όταν μιλούσε για το μέλλον και το καταλαβαίναμε, χωρίς αυτό να είναι μια συντηρητική και φοβισμένη στάση. Από πίστη στη σημασία της ιστορίας ως επιστήμης και στη συντήρηση της δυνατότητας της ιστορικής σκέψης.

q Πήγα στην Κωνσταντινούπολη να δω τη φίλη μου την Πινάρ, μια Τουρκάλα που γνώρισα στο πανεπιστήμιο, η οποία είχε χωρίσει και ήταν χάλια. Έμεινα μαζί της έναν μήνα για να της συμπαρασταθώ και δεν γύρισα ποτέ στο Λονδίνο να ολοκληρώσω το διδακτορικό μου. Έμεινα στην Κωνσταντινούπολη δώδεκα σχεδόν χρόνια. Πέρασα πολλές διαφορετικές περιόδους σε αυτά τα χρόνια – εκείνη η περίοδος με έκανε να ανοίξω την γκαλερί το 2007, ακολούθησαν δύο φάσεις της γκαλερί και μετά το κλείσιμό της. Η απόφαση να φύγω από την Πόλη δεν ήταν καθόλου εύκολη ή γρήγορη, ακόμα με ταλανίζει.

q Το μόνο που σκεφτόμουν τότε που άνοιξα τη Rodeo ήταν ότι ήθελα να κάνω εκθέσεις, δεν σκεφτόμουν καθόλου πώς θα βγάλω λεφτά. Είχα έναν κύκλο ανθρώπων γύρω μου που με στήριξαν ουσιαστικά γιατί με πίστεψαν πολύ και το ήθελαν – υπήρξαν και κάποιοι που όταν άνοιξε η γκαλερί αποφάσισαν να μη βοηθήσουν, αλλά έτσι είναι αυτά τα πράγματα, οι άνθρωποι αλλιώς αντιμετωπίζουν τα πράγματα στη θεωρία και αλλιώς στην πράξη. Έχει, πάντως, πολύ ενδιαφέρον το πώς αλλάζουν οι άνθρωποι. Ήμουν 25 χρονών και μιλούσα πολύ λίγα τουρκικά, οπότε πέρασα πολλές ώρες στις εφορίες και τις τράπεζες και στα γραφειοκρατικά ιδρύματα περιμένοντας μεταφραστές να έρθουν να μου μεταφράσουν ό,τι υπέγραφα. Καμιά φορά έπαιρνα και κανέναν φίλο ή καμιά φίλη μου μαζί, ντόπιους, αλλά ούτε κι εκείνοι καταλάβαιναν τι έλεγαν αυτά τα χαρτιά, ήταν μια οθωμανική γλώσσα άλλη. Περνούσα τέλεια, ήταν μαγικά, ένιωθα σαν την Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων, καθετί ήταν και μια καινούργια πίστα. Ήταν σαν video game όπου καθετί είχε το δικό του challenge. Πηγαίναμε στα τελωνεία, ανοίγαμε λογαριασμούς εκεί, «κολλούσαν» έργα, τα «ξεκολλούσες», και μέσα από αυτό έβλεπες μια καταπληκτική χώρα, η οποία λειτουργούσε σαν ρολόι και που σιγά σιγά αποφάσισαν να την πολώσουν. Μια τεράστια χώρα, που το εκπαιδευτικό μας σύστημα –και όχι μόνο– μάς μαθαίνει να τη βλέπουμε εχθρικά.

q Τον πρώτο καιρό που ζούσα εκεί, πολύ προτού αποφασίσω να ανοίξω την γκαλερί, έκανα παρέα με κάποιους πανεπιστημιακούς και είδα ότι υπάρχει ένα ολόκληρο σύστημα μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδας το οποίο προσπαθεί ουσιαστικά να δουλέψει ώστε να σπάσουν τα στερεότυπα και να βελτιωθούν και τα βιβλία της Ιστορίας και τα εκπαιδευτικά, γενικότερα να αλλάξει αυτή η αντίληψη που επικρατεί ένθεν και ένθεν. Για μένα ήταν πάρα πολύ σημαντική η ανάγνωση του Ραφαηλίδη, έτσι κατάλαβα ακριβώς το πρόβλημά μου σε επίπεδο εθνικότητας – δηλαδή όταν ζούσα στην Τουρκία, καταλάβαινα τι είμαι διά της απαγωγής εις άτοπον, τα λάθη, τις παθογένειες και τις παθολογίες μας. Ήταν πολύ σημαντικό το ότι έζησα σε μια χώρα που δεν ήταν στην Ευρωπαϊκή Ένωση, γιατί στην Ελλάδα θεωρούμε το γεγονός ότι είμαστε στην Ευρωπαϊκή Ένωση το μεγαλύτερό μας επίτευγμα. Δύο είναι τα επιτεύγματα, ότι είμαστε απόγονοι των αρχαίων Ελλήνων και ότι είμαστε Ευρωπαίοι. Αυτές οι αφηγήσεις πιστεύω πως με έκαναν πολύ πιο συνειδητοποιημένο άνθρωπο, πολίτη πολλαπλών κόσμων, με εγρήγορση. Γενικότερα, μπορώ να δω ανθρώπους και καταστάσεις με έναν διαφορετικό τρόπο από κάποιον που δεν έχει ζήσει έξω από την Ευρώπη, έξω από την υποτυπώδη άνεση του δυτικού κόσμου ή έξω από αυτά τα απλά που σου παρέχει ένα ευρωπαϊκό διαβατήριο. Αυτό μου έδινε πάντα ένα αίσθημα ανωτερότητας, το ότι έχω ζήσει δώδεκα χρόνια σε μια χώρα που δεν ήταν Ευρώπη αλλά προσέφερε όσα αυτή και πολλά παραπάνω, σε πολλές από τις εκφάνσεις της ζωής, αν όχι σε όλες. Οι άνθρωποι δεν είναι κοιμισμένοι, δεν έχουν αυτόν τον εφησυχασμό ότι ζουν σε μια κοινότητα, είναι σε μόνιμη επαγρύπνηση και αυτό είναι σίγουρα δύσκολο αλλά πολύ πιο ενδιαφέρον.

q Την εποχή που έφυγα από την Κωνσταντινούπολη, έφυγε πολύς και σημαντικός κόσμος λόγω της κατάστασης, και δεν έχει γυρίσει ακόμα – δεν ξέρω καν αν θα γυρίσει. Άλλοι πήγαν στην εξοχή και ζουν μια άνετη ζωή στη φύση ως ψηφιακοί νομάδες που έχουν τα μποστάνια τους, παραγγέλνουν τα πάντα από το Amazon, σκέφτονται, γράφουν, συνδέονται ψηφιακά με πανεπιστήμια και μουσεία σε όλον τον κόσμο, στη Μέση Ανατολή, την Ευρώπη και τη Δύση. Είναι πολύ δύσκολη η Κωνσταντινούπολη, έχει δυσκολέψει πάρα πολύ η καθημερινότητα εκεί, αυτό που γίνεται τώρα είναι ακραίο. Όταν η παρουσία του καθεστώτος άρχισε να γίνεται όλο και πιο έντονη στη ζωή μας, ήταν σαν κάποιος να μας ρουφάει τον αέρα, σαν να παθαίνουμε ασφυξία. Η Τουρκία πρωτοστάτησε σε αυτό που γίνεται με τον Τραμπ σήμερα στην Αμερική, αλλά δεν βλέπουμε τι γίνεται στην Τουρκία, γιατί οι Έλληνες είναι αλλού, κοιτάνε προς τη Δύση, είναι προγραμματισμένοι να κοιτάνε προς τη Δύση. Η Αμερική, βέβαια, αποφάσισε να καθορίσει τη ζωή μας. Κάποιοι αποφάσισαν ότι αυτός είναι ο τρόπος ζωής που πρέπει να έχουμε, και ο Έλληνας αποφάσισε ότι θα κοιτάει προς τα εκεί. Η Ελλάδα δεν κοιτάει καν την Ιταλία, δεν την κοίταξε ποτέ ως γειτονική χώρα, κι ας είναι πολύ παρόμοια η ιστορία και

28

LiFO

απο τον m.hulot φωτογραφιeσ: παρισ ταβιτιαν

02.04.26

φοβοσ Το μόνο πράγμα που φοβάμαι, το πιο επικίνδυνο, είναι ο συντηρητισμός. Πιάνω τον εαυτό μου μερικές φορές, μέσα στη διαδικασία της κριτικής, της αυτοκριτικής, του ελέγχου, να σκέφτεται με αυτόν τον τρόπο και το παλεύω περισσότερο. Είμαι σε μια μόνιμη μάχη με τον συντηρητισμό και την αυτολογοκρισία.

LiFO 02.04.26

29

η γεωγραφία μας, αλλά σε τόσο μικρές χώρες το συλλογικό έχει πολύ περισσότερο να κάνει με το μεμονωμένο. Σε μια χώρα που έχει πληθυσμό δέκα εκατομμύρια, αυτό είναι πολύ εύκολο να γίνει.

q Όταν αποφάσισα να ανοίξω την γκαλερί στην Ελλάδα, προτίμησα τον Πειραιά από την Αθήνα, γιατί μπορεί να είναι μια πόλη υπέροχη μέσα σε όλο αυτό που της συμβαίνει, αλλά δεν με ενδιέφερε γιατί δεν έχει νερό. Για μένα είναι πολύ σημαντικό να υπάρχει κοντά το υγρό στοιχείο. Στην γκαλερί στον Πειραιά, όταν σκάψαμε για να μπει το πάτωμα στον δεύτερο χώρο, βρήκαμε θάλασσα στο ένα μέτρο – επειδή είναι χτισμένος πάνω στη θάλασσα, ήταν ένα απόκοσμο πράγμα. Ο Πειραιάς είναι σαν τη Βενετία, όπως κάθε πόλη-λιμάνι. Στην Κωνσταντινούπολη ο πρώτος χώρος που ανοίξαμε με τα κορίτσια το 2005, πριν από τη Rodeo, ήταν πάνω στη θάλασσα και μετά η γκαλερί ήταν τρία στενά πιο πέρα.

q Η Αθήνα είναι κόμβος σύγχρονης τέχνης. Δεν ξέρω αν είναι σοβαρός κόμβος ακόμα, γιατί είναι πολλά τα στοιχεία που λείπουν, π.χ. λείπει η υγιής αγορά. Υπάρχει ακόμα γύρω από τη σύγχρονη τέχνη μεγάλη καχυποψία και πολλοί στην Ελλάδα, μεμονωμένα και συλλογικά, έχουν προσπαθήσει να κάνουν αυτή την κατάσταση λίγο πιο εύκολη. Θεωρώ ότι υπάρχει ένα ελληνικό κοινό που χτίζεται και διαμορφώνεται τα τελευταία τριάντα χρόνια από κάποιους ανθρώπους και ιδρύματα όπως το ΔΕΣΤΕ, το ΝΕΟΝ, το ΕΜΣΤ, από χώρους όπως ο Ταύρος, οι οποίοι έχουν παίξει σημαντικό ρόλο στην παιδεία που χρειάζεται για να έρθει ο κόσμος πιο κοντά στην τέχνη γενικότερα. Υπάρχει έλλειψη αντίληψης για την ουσία της τέχνης γενικά, παρ’ όλα αυτά είναι μακρύς ακόμα ο δρόμος, αν, π.χ., συγκρίνουμε την κατάσταση στη σύγχρονη τέχνη με το θέατρο.

q Υπάρχει πολύς κόσμος που προσπαθεί να κάνει κόμβο διεθνούς ενδιαφέροντος την Αθήνα αυτήν τη στιγμή, έχουν γίνει και στη Θεσσαλονίκη πράγματα, στο MOMUS, και προς τα Βαλκάνια και προς Ανατολάς, έχουν γίνει μπιενάλε, αλλά είναι κάπως μεγαλόπνοο να υπάρχουν δύο μπιενάλε σε μια τόσο μικρή χώρα. Αυτό λέει πολλά για τον τόπο τον ίδιο και για τον χαρακτήρα του: στην Ελλάδα πρέπει να έχει ο καθένας το δικό του… Αν δεν ξεπεραστούν αυτά τα πράγματα, θα είναι πολύ δύσκολο να μιλήσουμε για κόμβους. Και το θέμα δεν είναι αν η Αθήνα μπορεί να γίνει διεθνής κόμβος, αλλά τι κάνουμε μεταξύ μας.

q Το πρόγραμμα της γκαλερί έχει πολλά queer στοιχεία, όπως και άλλα στοιχεία διαφόρων ταυτοτήτων. Εμένα δεν με ενδιαφέρει το identity per se σε έναν καλλιτέχνη, αλλά κυρίως το έργο που παράγεται. Φυσικά, η queer και η φεμινιστική σκέψη και άποψη είναι κεντρική, και ως στάση ζωής και ως πολιτική θέση. Υπάρχουν χώροι που ταυτίζονται με το queer ως αναγκαίο, απαραίτητο και σημαντικό, και θέλουν να το βγάλουν μέσω της αναπαράστασης και της αναπαραστατικότητας. Ο καθένας μας έχει τον δικό του τρόπο να εκφράζεται και να στέκεται μέσα σε όλο αυτό, ως άνθρωπος καταρχάς. Μετά, όταν αποφασίζεις να δώσεις χώρο σε έναν άνθρωπο για να κάνει μια έκθεση και να δείξει το έργο του/της στο κοινό, νομίζω ότι έχει πάρα πολλή σημασία, για μένα τουλάχιστον, ποια πράγματα δεν θα ειπωθούν, όχι μόνο τι θα ειπωθεί. Δηλαδή αυτά που δεν λέγονται όχι γιατί ντρεπόμαστε να τα πούμε, αλλά γιατί δεν χρειάζεται. Παρ’ όλα αυτά, δεν πιστεύω πως όσοι αποφασίζουν να βγουν και να τα πουν όλα κάνουν κάτι λάθος, προς Θεού. Να δώσω ένα παράδειγμα: η Άγκνες Μάρτιν είναι μια λεσβία που αφιέρωσε τη ζωή της στην αφαιρετική γεωμετρία και μίλησε μέσα από αυτήν για την ανθρώπινη ύπαρξη, το μεταφυσικό και το πνευματικό, ενώ η Mπουρζουά μίλησε για τη γυναικεία φύση χρησιμοποιώντας πολύ διαφορετικά μέσα, σύμβολα και τρόπους. Κάποιες μέρες σκεφτόμαστε όπως η μία και κάποιες όπως η άλλη. Εξαρτάται από το πόσο καθαρός είσαι ή όχι όταν βλέπεις ένα έργο, όταν ακούς ένα κομμάτι μουσικής ή όταν κρίνεις κάτι. Γιατί το να κρίνουμε είναι το πιο εύκολο, το να σκεφτούμε, να αφουγκραστούμε και να αποδεχτούμε τα πράγματα ως έχουν είναι για μένα η βάση της σχέσης μας με την τέχνη, που είναι και η βάση της ύπαρξης μέσα σε μια κοινωνία.

q Μιλούσα χθες με έναν φίλο καλλιτέχνη και του έλεγα πόσο δεν αντέχω να βλέπω τα ζευγάρια στην Ελλάδα και όλη αυτήν τη «ζευγαρίλα» που υπάρχει γενικά, γιατί νιώθω ότι οι άνθρωποι σήμερα ζευγαρώνουν περισσότερο από την ανάγκη μιας οχύρωσης, ουσιαστικά για να νιώσουν ασφαλείς μέσα τους και από αυτή την ασφάλεια να μπορέσουν να κρίνουν τους απέναντι. Να κάνουμε μια «συμμορία» για να κρίνουμε τους άλλους πιο εύκολα. Αυτό ισχύει φυσικά και με τους φίλους. Δεν είμαι κατά των «συμμοριών», μέσα από τις «συμμορίες» βγαίνουν τα πιο ενδιαφέροντα πράγματα άλλωστε, αλλά ποια είναι η βάση τους και η συγκολλητική ύλη, ο λόγος ύπαρξής τους; Αυτό είναι πολύ σημαντικό. Νομίζω ότι είναι πάρα πολύ σημαντικό να υπάρχει και μια ανοιχτότητα σε σχέση με το πώς αντιμετωπίζουμε, βλέπουμε και κρίνουμε οποιαδήποτε μορφή τέχνης.

q Σίγουρα υπάρχει λογοκρισία στην τέχνη – δεν βλέπεις τι έγινε στη Βενετία; Κόπηκε το pavilion της

Σίγουρα υπάρχει λογοκρισία στην τέχνη – δεν βλέπεις τι έγινε στη Βενετία; Κόπηκε το pavilion της Νότιας Αφρικής λόγω σύνδεσης με την Παλαιστίνη.

Νότιας Αφρικής λόγω σύνδεσης με την Παλαιστίνη – μόνο λογοκρισία υπάρχει. Η συζήτηση περί ορίων της τέχνης είναι τώρα περισσότερο από ποτέ έντονη, υπάρχει αυτολογοκρισία. Δεν γίνεται ένας καλλιτέχνης που φτιάχνει ένα έργο να σκέφτεται αν θα χωράει σε μια διοργάνωση. Βέβαια, υπάρχουν καλλιτέχνες που το έργο τους δημιουργείται σε σχέση με το περιβάλλον που θα το παρουσιάσουν, αλλά υπάρχουν και καλλιτέχνες που δεν το σκέφτονται αυτό ποτέ· έχουν στο στούντιό τους πενήντα έργα, μπαίνει κάποιος, διαλέγει πέντε και τα βάζει στην έκθεση. Είναι άλλου είδους καλλιτέχνης ο ένας και άλλου είδους ο άλλος. Υπάρχουν άνθρωποι που τους καλείς σε ένα τραπέζι και θα βάλουν τα ρούχα που θα βάλουν για να πάνε στον μανάβη, υπάρχουν και άνθρωποι που θα ντυθούν καλά. Δεν είναι θέμα λογοκρισίας αυτό, δεν είναι καν θέμα εμπορίου, είναι θέμα συσχετισμού.

q Έχω πει ότι η γκαλερί δεν είναι για μένα δουλειά, κι αυτό σημαίνει ότι δουλεύω συνέχεια. Δεν υφίσταται διακοπή εργασίας με αυτόν τον τρόπο κι αυτό είναι πάρα πολύ δύσκολο για τους ανθρώπους που δουλεύουν μαζί μου. Υπάρχουν άνθρωποι που δεν αντέχουν να λαμβάνουν email στις τρεις τα ξημερώματα, ο παραλήπτης είναι πολύ δύσκολο να αντεπεξέλθει στη συνεργασία με έναν άνθρωπο που και στα όνειρά του σκέφτεται και γράφει. Αλλά μαθαίνω κι εγώ, όπως και πολύς κόσμος, να βάζω τα όρια αυτού του woke εργασιακού καθεστώτος.

q Το μόνο πράγμα που φοβάμαι, το πιο επικίνδυνο, είναι ο συντηρητισμός. Πιάνω τον εαυτό μου μερικές φορές, μέσα

ΙNFO

sylviakouvali.com Η γκαλερί Rodeo (Πολυδεύκους 41, Πειραιάς) θα ανοίξει στις 21 Μαΐου με έναν κύκλο εκθέσεων που θα διαρκέσει ως το καλοκαίρι του 2028, με θεματικές που αντλούν από το θέατρο, την αρχιτεκτονική του χώρου και την περφόρμανς.

30

LiFO

στη διαδικασία της κριτικής, της αυτοκριτικής, του ελέγχου, να σκέφτεται με αυτόν τον τρόπο και το παλεύω περισσότερο. Είμαι σε μια μόνιμη μάχη με τον συντηρητισμό και την αυτολογοκρισία. Κι επειδή περνάει ο καιρός και η γκαλερί του χρόνου κλείνει πια τα είκοσι χρόνια, είναι πάρα πολύ εύκολο να βάλεις κάτω από το πετσί σου τη δική σου ταυτότητα και να πεις «εμείς είμαστε αυτό», «κάναμε αυτό τα τελευταία είκοσι χρόνια», σαν να μιλάς διαφημιστικά. Αυτός είναι ο μηχανισμός του φιλτραρίσματος, το οποίο πρέπει να γίνεται όχι απλώς σε καθημερινή βάση αλλά μόνιμα. Αυτή είναι η διύλιση που πρέπει να κάνεις στην καρδιά σου, στο μυαλό σου, που έχει να κάνει και με το τι τρως, με ποιους κάνεις παρέα, με ποιους μιλάς στο τηλέφωνο και με ποιους δεν μιλάς, ποιους ανθρώπους έχεις στη ζωή σου. Όλο αυτό το πράγμα είναι μια μόνιμη δουλειά και οφείλεις να έχεις χρόνο για να την κάνεις, όχι μόνο για τον εαυτό σου. Αν κάνεις μια δουλειά που αφορά ένα κοινό, έχεις μια ευθύνη κι απέναντι σε αυτό.

q Η ζωή με έχει μάθει να κάνω ερωτήσεις, να είμαι περίεργη, και ότι δεν είμαστε εδώ για πάντα. Με έχει μάθει να γελάω και να χαίρομαι και πως ό,τι και να κάνεις, σε σχέση με κάποιους άλλους είσαι προνομιούχος. Κι αν κάνεις αυτό που αγαπάς και σου δίνει χαρά, είσαι ακόμα πιο προνομιούχος. Πρέπει να νιώθουμε τυχεροί που είμαστε εδώ που είμαστε τώρα και κάνουμε αυτό που κάνουμε. Διαβάστε ολόκληρη τη συνέντευξη στο lifo.gr.

02.04.26

892

CLUBBING

Primal Instinct x Smut Το raw nerve της σύγχρονης τέκνο φτάνει στην Αθήνα με ένα μοναδικό showcase. Οι Chlär, Hadone και Vera Grace φέρνουν ένταση, groove και ακατέργαστη ενέργεια, με γρήγορα, υπνωτικά σετ κατά τη διάρκεια μιας νύχτας που ενώνει το dancefloor σε έναν παλμό χωρίς όρια.

4/4, 23:30, Smut Athens, Βατσαξή 4, Αθήνα

32

THE WEEK Όσα ξεκινάνε αυτή την εβδομάδα

34

ΣΙΝΕΜΑ Οι νέες ταινίες της εβδομάδας

36

BIBΛΙΟ Είναι ο Πολ Λιντς ο σπουδαιότερος εν ζωή Ιρλανδός συγγραφέας; (από μας είναι ναι)

38

ΘΕΑΤΡΟ Κυνηγός φωνών και φαντασμάτων

LiFO 02.04.26

31

the week

μουσική μαγεία συναντά την τεχνική τελειότητα. Αν και δραστηριοποιείται στην ιαπωνική σκηνή από το 2000, ο DJ Koco έγινε παγκοσμίως γνωστός το 2017, όταν άρχισε να ανεβάζει στα social media συναρπαστικά sessions με δίσκους 7 ιντσών, αποκαλύπτοντας τη μοναδική του τεχνική που καθηλώνει το κοινό.

4/4, 21:00, Gazarte, Βουτάδων 32-34, είσοδος: από 12,50 ευρώ

5 ΘΕΑΤΡΟ Οι Δακτυλογράφοι

STOEP TH S PR ES

ΜΠΑΖΑΡ Vinyl Market

2- 8 απ ρ ιλιου 2 0 26

1 ΦΕΣΤΙΒΑΛ Borderline Festival 2026 Το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον της πειραματικής ηλεκτρονικής μουσικής γίνονται ένα εκρηκτικό ηχητικό μείγμα. Το Borderline 2026, το μακροβιότερο μουσικό φεστιβάλ της Στέγης, επιστρέφει για δεύτερη χρονιά στο Onassis Ready. Δύο ημέρες και δύο stages με 25 ονόματα από τη διεθνή και εγχώρια σκηνή στο σκηνικό του «εργοστασίου εμπειριών» της Στέγης στην περιοχή του Ρέντη. Ο θρύλος της τέκνο Jeff Mills συναντά τη ’90s κληρονομιά των The Sabres of Paradise, τον J Spaceman από τους Spiritualized και τους Spacemen 3, τον Ben UFO και το νέο πρότζεκτ Takkak Takkak του Ινδονήσιου συνθέτη J. “Mo’ong” Santoso Pribadi και του DJ Scotch Rollex.

4-5/4, 20:00, Onassis Ready, Στρατή Τσίρκα 2, Άγ. Ιωάννης Ρέντης, είσοδος: 10-50 ευρώ

2 ΘΕΑΤΡΟ Διόρθωση Ο Ρόιτχαμερ κυριεύεται από την ιδέα να οικοδομήσει μέσα στην άγρια φύση έναν κατοικήσιμο κώνο, προορισμένο για την αδελφή του. Το εξωφρενικό αυτό δώρο δεν θα οδηγήσει σε τίποτα άλλο παρά στον θάνατό της, που θα επέλθει μόλις λίγο καιρό μετά, από μια αδιευκρίνιστη αρρώστια. Συντετριμμένος, ο Ρόιτχαμερ αυτοκτονεί. Σήμερα, τα αμέτρητα χειρόγραφα που άφησε πίσω του περιμένουν να αποκτήσουν φωνή.

3-26/4, θέατρο Ροές, Ιάκχου 16, Γκάζι, Παρ-Κυρ.

21:00, είσοδος: 10-15 ευρώ

απο τη μαρια παππα

32

LiFO

3 ΧΟΡΟΣ Carmen

Το Vinyl Market έρχεται ανοιξιάτικο και ανανεωμένο, εμπλουτισμένο με νέες συλλογές δίσκων, συλλεκτικά κομμάτια, νέες κυκλοφορίες, αλλά και με πολλά άλλα μουσικά εκθέματα. Δίσκοι από όλα τα είδη της μουσικής θα βρίσκονται εκεί για να τους ανακαλύψετε. Όπως πάντα, ευχάριστες μουσικές θα σας συναρπάσουν σε όλη τη διάρκεια του event.

3-5/4, 11:00, Τεχνόπολη Δήμου Αθηναίων, Πειραιώς 100, Γκάζι

Το διεθνώς αναγνωρισμένο Balletto di Milano παρουσιάζει στο αθηναϊκό κοινό μια δυναμική και σύγχρονη νεοκλασική προσέγγιση του διαχρονικού έργου, βασισμένου στη νουβέλα του Προσπέρ Μεριμέ και στη θρυλική μουσική του Ζορζ Μπιζέ. Η παράσταση, δομημένη σε δύο πράξεις και τέσσερις σκηνές, αφηγείται την παθιασμένη και μοιραία ιστορία της ατίθασης Κάρμεν, του στρατιώτη Δον Χοσέ, του χαρισματικού Εσκαμίγιο και της τρυφερής Mικαέλα.

Στο μονόπρακτο Οι δακτυλογράφοι του βραβευμένου Αμερικανού θεατρικού συγγραφέα Μάρεϊ Σίσγκαλ οι δακτυλογράφοι της δεκαετίας του ’60 –με τους φόβους, τις αναστολές, τις επιθυμίες και τα όνειρά τους– μοιάζουν παράδοξα οικείοι, κι ας αντικαταστάθηκαν οι γραφομηχανές από υπολογιστές, τα τηλέφωνα με καντράν από κινητά και οι ταχυδρομικές παραγγελίες από διαδικτυακές αγορές.

4/4-10/5, ΠΛΥΦΑ, Κορυτσάς 39, Αθήνα, Σάβ.Κυρ. 21:00, είσοδος: 15-17 ευρώ

6 ΚΛΑΣΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ Mέντελσον, «Παύλος», ορατόριο, op. 36 Οι μέρες που προηγούνται του Πάσχα είναι πάντοτε αφορμή για επαναπροσέγγιση όχι μόνο της πίστης αλλά και των σημαντικών ιστορικών γεγονότων που κατοχύρωσαν τον χριστιανισμό ως έναν από τους πυλώνες του ευρωπαϊκού πολιτισμού. Ένα από αυτά τα γεγονότα έχει να κάνει με τον Απόστολο Παύλο και τον καθοριστικό του ρόλο στη διάδοση του χριστιανισμού στους πρώτους κρίσιμους αιώνες. Την ιστορία του αφηγείται το ορατόριο «Παύλος», έργο 36, του Φέλιξ Μέντελσον-Μπαρτόλντι, που παρουσιάζει σε συνεργασία με ένα εξαιρετικό επιτελείο σολίστ και τρεις χορωδίες η Ορχήστρα Αθηνών.

6/4, 20:30, Ωδείο Αθηνών, Ρηγίλλης & Βασιλέως Γεωργίου B' 17-19, είσοδος: από 10 ευρώ

7 ΜΟΥΣΙΚΗ Death Disco Indoor Festival 2026

4-5/4, 19:30, Christmas Theater, λεωφ. Βεΐκου 137, Γαλάτσι, είσοδος: από 20 ευρώ

4 ΠΑΡΤΙ DJ Koco aka Shimokita Στο πλαίσιο του εορταστικού σόου για τα 23 χρόνια της Noiz Art & Music Productions, ο θρυλικός DJ Koco aka Shimokita έρχεται στην Αθήνα για πρώτη φορά! Με φόντο την πανοραμική θέα από το εντυπωσιακό Roof Stage του Gazarte, υπόσχεται μια κορυφαία εμπειρία ήχου και ενέργειας, όπου η

Το Death Disco Indoor Festival επιστρέφει για ένα μοναδικό διήμερο στην Αθήνα. Ηeadliners οι αγαπημένοι Βρετανοί And Also The Trees και οι δικοί μας Selofan, με μερικά συγκροτήματα που για πρώτη φορά επισκέπτονται την Ελλάδα, όπως οι Escape With Romeo και οι Days of Sorrow από τη Γερμανία, οι Riki και Ghost Cop από την Αμερική και οι Ολλαν-

02.04.26

δοί Desinteresse, αλλά και οι δικοί μας γνώριμοι και αγαπημένοι Convex Model. Το φεστιβάλ συνδυάζει σχήματα που έχουν ήδη αγαπηθεί από το ελληνικό κοινό με νέα συγκροτήματα που θα καθιερωθούν σύντομα στο post punk, darkwave, synth, goth στερέωμα.

3-6/4, 18:00, Gazarte, Βουτάδων 32, είσοδος: από 30 ευρώ

8 CLUBBING Velocity Arena pres. I Hate Models

the week

EKΔΗΛΩΣΕΙΣ

ΦΕΣΤΙΒΑΛ

5ο Japan Festival Το Ιαπωνικό Φεστιβάλ επιστρέφει για την 5η επετειακή χρονιά του. Τα πάντα για την αυθεντική ιαπωνική κουλτούρα, με παιχνίδια, διαγωνισμούς, προϊόντα, φιλμ, γεύσεις, cosplay και πολλές εκπλήξεις.

4/4, Εκθεσιακό Κέντρο Περιστερίου

Η Αθήνα υποδέχεται ξανά τον μοναδικό I Hate Models, έναν από τους πιο επιδραστικούς καλλιτέχνες της διεθνούς τέκνο σκηνής, γνωστό για το σκοτεινό, ατμοσφαιρικό και εκρηκτικό του στυλ. Μαζί του θα εμφανιστούν ο DJ Hyperdrive, ο οποίος συνδυάζει με μοναδικό τρόπο τέκνο, breakbeat και industrial ήχους, και η Lokier, που έχει ξεχωρίσει για τα DJ sets της που είναι γεμάτα underground τέκνο, προσφέροντας μια εμπειρία γεμάτη ένταση και μουσική δεξιοτεχνία. H βραδιά πλαισιώνεται με το «ATAXIA» live AV show που παρουσιάζει η ATÉ και θα ολοκληρωθεί με το DJ set της Salin.

Sync

Γεύσεις πρωινού σε μια street ατμόσφαιρα όπου δεν στριμώχνεσαι ποτέ.

4/4, 23:00, Universe - Multivenue, λεωφ. Κηφισού 87, είσοδος: από 45 ευρώ

9 ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ Δεύτερη Ζωή

CLUBBING Astron Club Night with Negative Affect / 3.14 / Mo

Λάτρης του ωραίου, ο Θανάσης Μπίρλης δίνει δεύτερη ζωή σε αντικείμενα που θα μπορούσαν να βρεθούν στον κάλαθο των αχρήστων. Η πράξη του είναι εξαιρετικό παράδειγμα κυκλικής οικονομίας και με αυτή την τεχνική φτιάχνει τα έργα του, χρησιμοποιώντας παλιά αντικείμενα, ηλεκτρονικές πλακέτες, γρανάζια, φακούς γυαλιών κ.ά., σε συνδυασμό με ζωγραφική με ακρυλικά.

4/4-2/5, Περιτεχνών Καρτέρης, Ηροδότου 5, Κολωνάκι, Τρ., Πέμ.-Παρ. 12:00-20:00, Τετ., Σάβ. 12:00-15:00

10 ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ Οpen Ηouse Athens 2026 Η καθιερωμένη αρχιτεκτονική εκδήλωση Οpen Ηouse Athens επιστρέφει, ανοίγοντας περισσότερα από 70 κτίρια για το κοινό και προσκαλώντας τους κατοίκους και τους επισκέπτες της πόλης σε μια μοναδική εμπειρία εξερεύνησης της αρχιτεκτονικής της Αθήνας.

Τρεις δυνατές παρουσίες της σύγχρονης ηλεκτρονικής σκηνής ενώνουν δυνάμεις για ένα εκρηκτικό event γεμάτο ένταση, ρυθμό και ατμόσφαιρα, από industrial επιρροές μέχρι πειραματικούς και χορευτικούς ήχους.

3/4, 23:00, Astron Club, λεωφ. Κωνσταντινουπόλεως 121, είσοδος: 13 ευρώ

TO SYNC ΤΟ ΣΥΝΑΝΤΗΣΑ ΤΥΧΑΙΑ καθώς περνούσα από τη Βύσσης, και μπήκα μέσα για να πάρω έναν καφέ στο χέρι. Μου έκαναν αμέσως εντύπωση οι δύο βιτρίνες. Στην πρώτη βρίσκεις επιλογές από cookies, μπάρες, κέικ και διάφορα γλυκά, ενώ στη δεύτερη υπάρχουν αλμυρές επιλογές και σάντουιτς με φρέσκο ψωμί από micro bakeries. Ξεχωρίζουν η focaccia με τυρί κρέμα, κάσιους, αβοκάντο, ρόκα και λιαστή ντομάτα, ενώ άλλη μία πρωτότυπη πρόταση είναι το πολύσπορο με green goddess cream, καπνιστό σολομό και αγγούρι μαριναρισμένο σε μίριν και σησαμέλαιο. Είναι ένα πολύ όμορφο μαγαζί, που έχει χώρο για τους πάντες και τα πάντα. Από βιαστικούς –όπως εγώ– μέχρι παρέες που έχουν χρόνο για άραγμα ή remote workers που βρίσκουν τη δική τους γωνιά στο επάνω επίπεδο για να δουλέψουν. Το «επάνω επίπεδο», βέβαια, στην πραγματικότητα είναι ένα μεγάλο πατάρι, που δεν κόβει το ύψος του χώρου, το ανεμπόδιστο φως και φυσικά την όψη της ξύλινης οροφής, που θυμίζει παλιά βιομηχανικά κτίρια. Άλλωστε, στο Sync είναι διάχυτη η street ατμόσφαιρα. Το Sync προσφέρει καφέ από το ελληνικό roastery Qahwa Specialty, ο οποίος έρχεται φρεσκοκαβουρδισμένος. Ο κατάλογος του πρωινού είναι μικρός, αλλά όλες οι προτάσεις είναι νόστιμες. Ξεχωρίζει το Avocado toast με αυγά ποσέ και αρωματικό τυρί κρέμα, καψαλισμένο αβοκάντο και παστράμι γαλοπούλας, αλλά και ο καγιανάς με σουτζούκι, φέτα και πιτούλα ψημένη στον ξυλόφουρνο – γνωστά πιάτα που παρουσιάζονται με εμπνευσμένες πινελιές που τα κάνουν πιο νόστιμα. Στις healthy επιλογές θα βρεις ομελέτα με ασπράδια, γιαούρτι, κουρκουμά, κινόα και πουρέ αβοκάντο, καθώς και power bowls με γιαούρτι, ταχίνι, γκρανόλα, φιστικοβούτυρο ή ό,τι άλλο προτιμάς.

Tέλος, η flatbread σπανακόπιτα που ψήνεται σε φούρνο με ξυλοκάρβουνο (τύπου josper) και συνοδεύεται από 2 τηγανητά αυγά μάτια, αρωματικό δροσερό γιαούρτι & λάδι άνηθου. Το Sync έχει όλη μέρα να προσφέρει μικρές εντυπωσιακές δημιουργίες για να τις απολαμβάνεις με κρασί ή ποτό μέχρι αργά το βράδυ. Βύσσης 25, Mοναστηράκι, 210 3318930, Instagram: sync.ath, Social : SYNC

4-5/4, σε διάφορους χώρους

LiFO 02.04.26

33

Σινεμά

απο toν θοδωρη κουτσογιαννοπουλο

The Drama Το ατού της ταινίας είναι το πρωταγωνιστικό δίδυμο: ο Πάτινσον και η Ζεντέγια διασκεδάζουν τα πολλαπλά προβλήματα που ανακύπτουν με τη φυσική τους άνεση και με μια παιγνιώδη διάθεση που εγγενώς διαθέτουν. ΣΥΝΟΨΗ: Ένα ευτυχισμένο αρραβωνιασμένο ζευγάρι

δοκιμάζεται όταν μια απρόσμενη εξέλιξη εκτροχιάζει την εβδομάδα του γάμου τους.

«Π

Αριστούργημα Πολύ Καλό Καλό Ικανοποιητικό Μέτριο Κακό

34

LiFO

οιο είναι το χειρότερο πράγμα που έχεις κάνει στη ζωή σου;». Μια πολύ χαλαρή, φιλική κουβέντα ανάμεσα σε δυο μεθυσμένα ζευγάρια, το ένα μελλόνυμφο και το άλλο εξαιρετικά κοντινό, λόγω κουμπαριάς, καταλήγει σε αποκάλυψη ενός σκοτεινού μυστικού που αναστατώνει. Ο Κρίστοφερ Μπόργκλι του «πειραγμένου» Dream Scenario δεν θέλει απλώς να ρίξει μια τρελή ιδέα στο τραπέζι, θυμίζοντας αρκετά το ξεκίνημά του, αλλά, σαν τον Ρούμπεν Έστλουντ των ακραίων κοινωνικών πειραματισμών (λες και υπάρχει ένα trend πρόκλησης στα σκανδιναβικά μυαλά), να προβοκάρει το κοινό ανακατεύοντας την τράπουλα της ρομαντικής κομεντί με μαύρες, κωμικές και δραματικές σκέψεις που δεν συνάδουν απόλυτα με όσους προτιμούν ένα πιο τακτοποιημένο δίωρο γαμήλιας ανάτασης. Πρωταγωνιστές ο Βρετανός διοπτροφόρος Τσάρλι και η Αμερικανίδα Έμα, αμφότεροι επιμελητές, μουσείου και εκδόσεων αντίστοιχα. Μοιάζουν με μποέμ διανοούμενους, αλλά νεότερης κοπής – είναι χαλαρότεροι, δεν το κάνουν θέμα, όπως θα τους βλέπαμε σε άλλης εποχής και θερμοκρασίας νεοϋορκέζικη κομεντί. Η πρώτη τους γνωριμία είναι αμήχανα χαριτωμένη: αυτός την εντοπίζει σε ένα καφέ, προφανώς του αρέσει, μαζεύει τα κουράγια του για να της μιλήσει, γιατί είναι και ντροπαλός, αλλά το αγχώδες, αυτοσχέδιο φλερτ του πέφτει στο κενό, γιατί γρήγορα εκείνη τού αποκαλύπτει ότι δεν ακούει από το ένα της αυτί – ενώ στο άλλο φοράει ακουστικό! Το πρόβλημα της ακοής της σχετίζεται με το μυστικό που αποπροσανατολίζει τον Τσαρλς και φρικάρει τους στενούς της φίλους, ιδιαίτερα τη Ρέιτσελ (Αλάνα Χάιμ) που

ενίσταται και παίρνει προσωρινά αποστάσεις, παραμονές του γάμου. Το ότι επιλέγει, έστω κι αν αρχικά προβληματίζεται, να το μοιραστεί, φανερώνει εμπιστοσύνη, εκεί που μια τακτικίστρια θα απέφευγε κάθε επίφοβο θέμα πριν από τη μεγάλη μέρα. Γι’ αυτήν επιστρέφει ένας τραυματικός εφιάλτης, η πολύπλοκη συνθήκη ανασφάλειας και έλλειψης ταυτότητας. Για όλους τους υπόλοιπους, αρχίζει το drama. Παρά το μέγεθος της αποστροφής που προκαλεί η πρόθεση της πράξης της, πιο πολύ και από την ίδια τη δράση που ανέλαβε στην εφηβεία της, το κρίσιμο «truth or dare» μετατοπίζεται γρήγορα στις συνέπειες που επιφέρει στους άλλους. Ο Τσαρλς δεν ξέρει πώς να συμπεριφερθεί. Καλείται να πάρει θέση πίσω από την πλάτη της συντρόφου του, αλλά δεν είναι σίγουρος αν τα αισθήματά του επηρεάζονται από την εγκεφαλική επεξεργασία των νέων δεδομένων. Κρύβεται όσο μπορεί, συνήθως αδέξια, μπροστά στην υποψιασμένη και νευρική Έμα, περιμένοντας μια επιφοίτηση ή μια ευεργετική συμβουλή από έναν οικείο. Η εξομολόγησή του, αν και με κρυφά νοήματα, σε μια φίλη του, αποδεικνύεται μια ακόμη λανθασμένη ιδέα. Τα αποτελέσματα θα φανούν στη δεξίωση και θα πάρουν διαστάσεις συγκρουσιακού slapstick πάρτι. Ουσιαστικά, ωστόσο, το περιστατικό δεν έγινε χθες και το θέμα είναι αν πρόκειται για τον ίδιο άνθρωπο που κάποτε, σε μια φάση διαμόρφωσης του χαρακτήρα του, πήρε μια κακή απόφαση, που άλλωστε δεν υλοποίησε ποτέ – μια ολόκληρη ταινία, το Dead Man Walking με τη Σούζαν Σαράντον και τον Σον Πεν, βασίστηκε στην αρχή πως δεν είναι σωστό να κρίνουμε τελεσίδικα κάποιον, εν προκειμένω έναν δολοφόνο, από τη χειρότερη μέρα της ζωής του. Σε μια ταινία που καλύτερα το spoiler να παραμείνει μυστικό, η αποκάλυψή του στο μέσον της αφήγησης όντως αλλάζει άρδην τη δυνα-

INFO THE DRAMA ΣΚΗΝΟΘΕΣIΑ:

Κρίστοφερ Μπόργκλι

μική των χαρακτήρων και δίνει την ευκαιρία στον Μπόργκλι να πυροδοτήσει καταστάσεις αλλάζοντας ταχύτητες και μεταφέροντας το δίλημμα στο μυαλό των θεατών: από τη μια καλούμαστε να σκεφτούμε τι θα συνέβαινε με εμάς αν ξεγυμνώναμε μια ντροπιαστική πλευρά του εαυτού μας σε κοινή θέα και από την άλλη, με ποιου το μέρος συντασσόμαστε. Το διπλό ταμπλό λειτουργεί μια χαρά και η άβολη αίσθηση προσπερνά με καλπασμό τα κλισέ τού είδους, αν και το τελευταίο μέρος του Drama ξεφεύγει σε κωμικό υπερτονισμό. Το ατού της ταινίας είναι το πρωταγωνιστικό δίδυμο, στην πρώτη από τις τρεις συνεργασίες τους την τρέχουσα κινηματογραφική σεζόν – ακολουθούν η Οδύσσεια και το Dune. Ο Μπόργκλι νοιάζεται για την κλιμακούμενη ένταση, την ίδια στιγμή που ο Πάτινσον και η Ζεντέγια διασκεδάζουν τα πολλαπλά προβλήματα που ανακύπτουν με τη φυσική τους άνεση και με μια παιγνιώδη διάθεση που εγγενώς διαθέτουν. Δεν είναι η πρώτη φορά που ο Βρετανός ηθοποιός παίζει κόντρα στο όμορφο παρουσιαστικό του, και γίνεται σαφές πως προτιμά να κινείται σε γκρίζες ζώνες αμφισημίας (ακόμη και στο Tenet έδειχνε πως ήξερε το μυστικό, και χαιρόταν να μην το μοιράζεται με τους άναυδους συνομιλητές του). Σαν να συνεχίζει από εκεί που τελείωσε το εξομολογητικό Malcolm and Marie, η χαρισματική Ζεντέγια υπονοεί συνεχώς μια ευαλωτότητα που δεν έχει εντελώς επουλωθεί, ενώ είναι σαφώς η δυνατότερη από τους δύο, προσκαλώντας συνεχώς το ταίρι της να ξανασυστηθούν και να αγκιστρωθούν στον ψυχικό τους πυρήνα από την αρχή.

VILLAGE RENTI 11,15 - VILLAGE MALL 2,8,14 - VILLAGE PAGRATI 4 - VILLAGE AG.DIMITRIOS 1,5 - ΚΗΦΙΣΙΑ CINEMAX 1 - ΝΙΡΒΑΝΑ CINEMAX 1 - ΝΑΝΑ CINEMAX 3,5 - ΑΕΛΛΩ CINEMAX 3 - WEST CITY 2,4 - OPTIONS ILION 3 - OPTIONS GLYFADA 3 - ΑΒΑΝΑ - ΑΘΗΝΑΙΟΝ 1,2,3,4 - ΓΑΛΑΞΙΑΣ 1 - ΚΙΝΗΜΑΤΟΘΕΑΤΡΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΡΑΣΒΛΑΧΟΠΟΥΛΟΥ 1 - ΜΙΚΡΟΚΟΣΜΟΣ - ΤΑΙΝΙΟΘΗΚΗ ΛΑΪΣ 1 - ΤΡΙΑΝΟΝ ΘΕΡΙΝΟ - ΖΕΑ

ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΟYΝ:

Ρόμπερτ Πάτινσον, Ζεντέγια, Αλάνα Χάιμ

Undertone ΣΚΗΝΟΘΕΣIΑ: Ίαν Τούσον ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΟΥΝ: Νίνα Κίρι, Άνταμ ντι Μάρκο

ΣΥΝΟΨΗ: Από την οθόνη του υπολογιστή της η Ιβ

αναλύει αινιγματικές ηχογραφήσεις μαζί με τον συμπαρουσιαστή της, Τζάστιν. Καθώς αντιμετωπίζει τα δικά της προσωπικά ζητήματα και πλησιάζει σε συγκλονιστικές αποκαλύψεις, μυστηριώδεις δυνάμεις αρχίζουν να διαχέονται από τα αρχεία ήχου, επιταχύνοντας την ψυχολογική της κατάρρευση. Η Ιβ φροντίζει την ετοιμοθάνατη μητέρα της, που βρίσκεται κατάκοιτη σε ένα σπίτι που κάθε γωνιά του προδίδει χριστιανική πίστη, και παράλληλα κάνει ένα podcast για υπερφυσικές ιστορίες μαζί με τον φίλο της, Τζάστιν· αυτή εκπροσωπεί τη φωνή της λογικής, εκείνος έλκεται φανερά από το άγνωστο. «Μη φοβάστε το σκοτάδι, να φοβάστε τη σιωπή», είναι το μότo τους – και όντως, ένα τρομακτικό ηχητικό πέπλο καλύπτει το σάουντρακ της ταινίας όταν οι δυο τους ξεδιπλώνουν σε συνέχειες δέκα mp3 αρχεία που αποκαλύπτουν τις αγωνιώδεις συνομιλίες ενός ζευγαριού το οποίο περίμενε παιδί, αλλά κάτι πήγε στραβά. Έπειτα από ενδελεχή αναψηλάφηση, φανερώνεται μια δαιμονική οντότητα

02.04.26

ΠΡΩΤΗ ΠΡΟΒΟΛΗ που στέλνει μηνύματα παιγμένα ανάποδα, απειλητικά για τα παιδιά. Σημαντική σημείωση: η Ιβ είναι έγκυος, και η μητέρα που βρίσκεται σε κωματώδη κατάσταση σίγουρα δεν θα ενέκρινε ένα εγγόνι εκτός γάμου. Το ικανοποιητικό θρίλερ που έγραψε και σκηνοθέτησε ο Καναδός Ίαν Τούσον λειτουργεί καλά, ίσως υπερβολικά καλά στον σχεδιασμό του, στο κλειστοφοβικό περιβάλλον ενός σπιτιού και κυρίως μέσα στα ακουστικά και στην οθόνη ενός υπολογιστή, υποκαθιστώντας ανακουφιστικά τα κορεσμένα οπτικά σύμβολα από τη φιλμική κατάχρηση με ηχητικά σημεία και τέρατα προειδοποίησης. Ωστόσο φορτώνει με θόρυβο, όσο πορεύεται στο εφιαλτικό φινάλε, έναν «τρόμο» που μάλλον θα φόβιζε περισσότερο με μεστότερες σιωπές.

VILLAGE RENTI 10 - VILLAGE MALL 6 - VILLAGE PAGRATI 3 - VILLAGE AG.DIMITRIOS 4 - NANA CINEMAX 5 - ΑΕΛΛΩ CINEMAX 2 - WEST CITY 1 - OPTIONS ILION 3 - OPTIONS GLYFADA 4

Aνάμεσα στις καλαμιές REEDLAND

ΣΚΗΝΟΘΕΣIΑ: Σβεν Μπρέσερ ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΟΥΝ: Γκέριτ Κνόμπε, Λόις Ρέιντερς

ΣΥΝΟΨΗ: Σε ένα νησί, η μυστηριώδης εξαφάνιση

μιας οικογένειας τουριστών διαταράσσει τη φαινομενικά ήρεμη ζωή της τοπικής κοινωνίας. Η υπόθεση παύει να είναι απλώς μια αστυνομική έρευνα και γίνεται προσωπική. Έχοντας συνεργαστεί ξανά στο Memento Mori, ο Μάκης Τσούφης πίσω από την κάμερα και ο Στέλιος Ορφανίδης στη διεύθυνση φωτογραφίας σκηνοθετούν μαζί ένα αστυνομικό θρίλερ εκδίκησης με ήρωα έναν αστυνομικό ευάλωτο λόγω του τραύματος που κουβαλά, αλλά πρόθυμο να αναλάβει δράση όταν η εξαφάνιση μιας οικογένειας τουριστών διαταράσσει την ηρεμία ενός νησιού. Το κομμάτι της δράσης στο Μυστικό του Δάσους αποδίδεται ικανοποιητικά, ειδικά αν αναλογιστούμε το κενό της ελληνικής φιλμογραφίας στο είδος, αν και το ανθρώπινο δράμα των πολλών εμπλεκόμενων χαρακτήρων ακροβατεί ανάμεσα στην άνιση υποκριτική διεύθυνση και στις μονοδιάστατες ερμηνείες όσο η πλοκή οδηγείται στο μεγάλο ξεκαθάρισμα.

VILLAGE RENTI 13 - VILLAGE MALL 1 - ΝΑΝΑ CINEMAX 2 - ΑΕΛΛΩ CINEMAX 2 - CINOBO OPERA 2 - ΓΑΛΑΞΙΑΣ 2 ΚΙΝΗΜΑΤΟΘΕΑΤΡΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΡΑΣ-ΒΛΑΧΟΠΟΥΛΟΥ 2 STUDIO NEW STAR - ΤΡΙΑ ΑΣΤΕΡΙΑ 2

ΣΥΝΟΨΗ: Ο Γιόχαν ζει μια ζωή γεμάτη ρουτίνα, αλ-

λά όταν ανακαλύπτει το άψυχο σώμα ενός κοριτσιού στον καλαμιώνα του, τον καταλαμβάνει ένα ασαφές αίσθημα ενοχής. Καθώς φροντίζει την εγγονή του, ξεκινά μια αναζήτηση για να εντοπίσει τον δράστη. Στους τίτλους τέλους, ο Σβεν Μπρέσερ αφιερώνει την ταινία του στη μητέρα του, που «τον έκανε να δει τις καλαμιές». Σαν πίνακας του πουαντιγισμού, το Reedland, που έκανε παγκόσμια πρεμιέρα στην Εβδομάδα Κριτικής στις Κάννες και αποτέλεσε την επίσημη υποβολή της Ολλανδίας στα διεθνή Όσκαρ, μας καλεί να εντοπίσουμε τι ακριβώς συνέβη πίσω από ένα υπέροχο αλλά ασαφές τοπίο, σαν την καθημερινότητα του Γιόχαν, ενός αγρότη που ζει ήσυχα προσέχοντας την εγγονή του, ώσπου βρίσκει στον καλαμιώνα του το πτώμα μιας έφηβης που έχει υποστεί βιασμό. Ο Μπρέσερ εντάσσει ρευστότητα στη μικρή ολλανδική κοινότητα, ξενοφοβία και οικονομική αβεβαιότητα μαζί με τη ρουτίνα, και σπάει τη διαδικασία ενός τυπικού murder mystery τοποθετώντας τον ερασιτέχνη ηθοποιό Γκέριτ Κνόμπε στη θέση του αυτόκλητου ντετέκτιβ μιας υπόθεσης πολύ πέρα από τα κυβικά του, που του πυροδοτεί ενοχές και ανασφάλειες. Το πρόβλημα του ατμοσφαιρικού δράματος με ήρωα έναν εσωστρεφή άνδρα που αδιόρατα μεταμορφώνεται όσο κυλά το δίωρο είναι η συχνά επιτηδευμένη, ελλειπτική αφήγηση, που δεν αναπληρώνεται με τις αποκαλύψεις της. ΚΗΦΙΣΙΑ CINEMAX 3 - ΝΑΝΑ CINEMAX 2 - ΑΣΤΟΡ ΓΑΛΑΞΙΑΣ 2 - ΔΙΑΝΑ - NEWMAN - ZEA

Το μυστικό του δάσους Σ Κ Η Ν Ο Θ Ε Σ I Α : Μάκης Τσούφης, Στέλιος Ορφα-

νίδης ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΟΥΝ: Κώστας Καραθωμάς, Ιωάννα

Gorgona ΣΚΗΝΟΘΕΣIΑ: Εύη Καλογηροπούλου Π Ρ Ω ΤΑ Γ Ω Ν Ι Σ Τ ΟΥ Ν : Μελισσάνθη Μαχούτ, Χρή-

στος Λούλης ΣΥΝΟΨΗ: Σε ένα άχρονο δυστοπικό μέλλον, σε μια

πατριαρχική πόλη-κράτος που μαστίζεται από τη βία και την περιβαλλοντική μόλυνση, δυο γυναίκες επαναστατούν και αγωνίζονται για την ελευθερία και την ταυτότητά τους, μετατρέποντας εαυτόν σε σύμβολα αντίστασης και μεταμόρφωσης. Μπορούν να διασταυρωθούν αρμονικά το σκληρό λαϊκό μελόδραμα με μια γυναικεία superhero περιπέτεια, ή τουλάχιστον τη φαντασίωσή της; Ως ένα βαθμό, η Gorgona αποδομεί το σαθρό σύστημα που τρέφει τη σεξιστική αδικία, και το κάνει χωρίς περιστροφές, με εμφατική εικόνα και πολυφωνική ένταση. Μετεξελίσσοντας μια δική της ιδέα που ξεκίνησε από τη μικρού μήκους που είχε σκηνοθετήσει, το Motorway 65, πάντα με φόντο τον ανεξάντλητο καμβά εγκατάλειψης της Ελευσίνας και τον απόηχο των σκουριασμένων φαντασμάτων της, η Εύη Καλογηροπούλου αποτίνει φόρο τιμής στο σωματικό μεγαλείο του εμβληματικού Beau Travail της Κλερ Ντενί, ειδικά στις εντυπωσιακές πρώτες σκηνές, και ταυτόχρονα, μέσω του έρωτα δύο γυναικών, επιχειρεί μια αρπαγή της πατριαρχίας από το παρακμασμένο άντρο της, με τους μάτσο όρους που έχει η ίδια εδραιώσει. Ο «ενισχυμένος ρεαλισμός» της Καλογηροπούλου λειτουργεί οργανικά στην εικαστικότητά του, ενώ συχνά ο άνισος τόνος των διαλόγων δεν ευνοεί τις μεταβατικές σεκάνς που προοικονομούν τη δράση. ΔΑΝΑΟΣ 1 - STUDIO NEW STAR - ΤΑΙΝΙΟΘΗΚΗ ΛΑΪΣ 2

Πηλιχού, Χρήστος Κάλοου

LiFO 02.04.26

35

Βιβλίο

οι τρομακτικές σκηνές που χαρακτηρίζουν τα σύμπαντα του Σαίξπηρ και το στεντόρειο τραγούδι του προφήτη –για να παραφράσουμε τον τίτλο του προηγούμενου βιβλίου του, Το τραγούδι του προφήτη– που είναι τελικά ο συγγραφέας, ο οποίος έρχεται για να μας αποκαλύψει το μυστήριο της ανθρώπινης ψυχής. Σαν να του αρέσει του Λιντς, όπως σε όλους τους μεγάλους λογοτέχνες, να περιφέρεται ανάμεσα στους πονεμένους και τους ψυχικά ατελείς – ενδεχομένως αυτοί έχουν δικό τους μερτικό στην πάντοτε αδύνατη, επί γης, σωτηρία.

Α

Είναι ο Πολ Λιντς ο σπουδαιότερος εν ζωή Ιρλανδός συγγραφέας; (από μας είναι ναι) Το νέο του βιβλίο «Πιο πέρα από τη θάλασσα» αποδεικνύει με τον πιο παραστατικό τρόπο ότι ο Ιρλανδός συγγραφέας δεν είναι μόνο ο πιο ουσιαστικός αναθεωρητής του μυθιστορήματος του 19ου αιώνα, αλλά ίσως και ο σημαντικότερος εκπρόσωπος της λογοτεχνίας της χώρας του.

Τ απο την τινα μανδηλαρα

36

LiFO

ο ιρλανδικό αποτύπωμα στη σύγχρονη λογοτεχνική σκηνή επιβεβαιώνει την παράδοση ενός τόπου που έχει τιμήσει δεόντως την ποίηση και την αλληγορία, που ξέρει να μετατρέπει τα ιστορικά τραύματα σε υψηλή έκφραση και μεταφορική σκέψη. Ειδικά οι σύγχρονοι Ιρλανδοί συγγραφείς δείχνουν να παίρνουν με τον ιδανικότερο τρόπο τη σκυτάλη από τους σπουδαίους λογοτέχνες και ποιητές που αφουγκράστηκαν την τραγική σύλληψη της ανθρώπινης υπόστασης και την έκαναν κτήμα της: από τον Όσιν Φέιγκαν και την Όντρεϊ Μαγκί έως τον Κολμ Τόιμπιν και τη Σάλι Ρούνεϊ, είναι ατελείωτη η λίστα με τους Ιρλανδούς συγγραφείς που ξέρουν να διαμορφώνουν τα νέα δεδομένα της αφήγησης, προσαρμόζοντάς τα στις ανάγκες της σύγχρονης εμπειρίας. Ωστόσο, μια ιδιότυπη περίπτωση που υπερβαίνει την ιρλανδι-

κή συνθήκη, παρότι έχει μιλήσει για τις πιο ακραίες εκφάνσεις της, όπως είναι ο Μεγάλος Λιμός (στο βιβλίο του Grace), είναι ο 49χρονος Πολ Λιντς, που επιστρέφει στον Κανόνα του 19ου αιώνα για να εκμοντερνίσει τα όπλα του. Παραμένοντας πιστός στην υπαρξιακή αναζήτηση που διέπει τη ραχοκοκαλιά των μεγάλων μυθιστορημάτων, αλλά τρέφοντας παράλληλα μεγάλο σεβασμό στους χαρακτήρες, έχει δώσει άλλη πνοή στο σύγχρονο μυθιστόρημα, εισάγοντας νέα αφηγηματικά εργαλεία (ενδιάμεσα φλας μπακ, κινηματογραφικές σεκάνς, εγκιβωτισμένα στην αφήγηση πλάνα). Η δράση είναι, επίσης, έντονη στις ως επί το πλείστον καταιγιστικές –λόγω των αδυσώπητων συμφορών που ενσκήπτουν στις σελίδες του– περιγραφές, αν και αυτό που τον ενδιαφέρει είναι το λαμπρό φως που παράγει η αιώνια σύγκρουση μεταξύ των ανθρώπων και των δαιμόνων τους: αυτές

paul lynch

Πιο πέρα από τη θάλασσα Μτφρ.: Άγγελος Αγγελίδης, Μαρία Αγγελίδου Εκδόσεις Gutenberg Σελ.: 227

πόδειξη η μάχη που δίνουν με όλα τα στοιχεία της φύσης και της μοίρας οι δύο πρωταγωνιστές του βιβλίου του, που κυκλοφόρησε πρόσφατα στα ελληνικά από τις εκδόσεις Gutenberg με τον τίτλο Πιο πέρα από τη θάλασσα (μτφρ. Άγγελος Αγγελίδης, Μαρία Αγγελίδου), ο κυνικός και έμπειρος άνθρωπος του μόχθου και της ζωής, Μπολίβαρ, ο οποίος, για να αντιμετωπίσει τα οικονομικά προβλήματα, αποφασίζει, παρά τις προειδοποιήσεις, να βγει με τη βάρκα του στα άγρια νερά του Ειρηνικού, και ο νεαρός και άπειρος Χέκτορ που παίρνει μαζί του για βοηθό. Πρόκειται για ένα ασυμβίβαστο δίδυμο, που σύντομα θα μπλεχτεί στα δίχτυα της μοίρας, στις ακραίες συνθήκες μιας τρικυμίας που τους συγκλονίζει, τους μεταμορφώνει και τους πετάει στο μεταίχμιο μεταξύ ζωής και θανάτου. Πολύ γρήγορα, οι δυσκολίες που θα προκύψουν από την καθημερινή μάχη της επιβίωσης στη μέση του Ειρηνικού θα φέρουν στο φως τις διαφορετικές κοσμοθεωρίες των δύο τραγικών πρωταγωνιστών: από τη μια την πίστη στο μεταφυσικό στοιχείο, τον Θεό και τον έρωτα, που διακρίνει τον νεαρό Χέκτορ, και από την άλλη την αδιαφορία για τον κόσμο της στεριάς και την περιφρόνηση για οτιδήποτε θα μπορούσε να τον καταστήσει πιο ανθρώπινο, που χαρακτηρίζει τον Μπολίβαρ. Ωστόσο, ακόμα και γι’ αυτόν τον δεύτερο, μέχρι να τον κυριεύσει η απόλυτη τρέλα που θα αφανίσει οποιοδήποτε ανθρώπινο στοιχείο μέσα του, υπάρχει αυτό το ενδιάμεσο που κάνει τη θάλασσα το απόλυτο μέτρο των πραγμάτων, το μέρος όπου για πρώτη φορά θα συνειδητοποιήσει πως «όλα έχουν φύγει, το βάρος που κουβαλάς στην καρδιά. Ο πόθος του κορμιού για τη γυναίκα. Ο πόνος και τα βάσανα της ζωής. Φέρνει στον νου του όλους τους χαμένους στη θάλασσα. Όσους ήξερε, όσους είχε ακουστά. Τον Λεπτό Μάρτιο και τον Φρανσίσκο τον Γάτο. Τον Λουίς Φερνάντεθ, τον Μανουέλα τον Λαγώχειλο και τον Γέρο Φρανκ. Τους πατεράδες και τους πατεράδες των πατεράδων τους. Μπορεί τελικά να μη χάθηκαν ποτέ. Μπορεί. Ίσως να συνέχισαν να ζουν έτσι, σε ακυβέρνητα πλεούμενα, χρόνια ολόκληρα, αρμενίζοντας ξυλάρμενοι ως τα βαθιά τους γεράματα, αρμενίζοντας όλο και πιο βαθιά στη θάλασσα – αλλά ζωντανοί, ζώντας απλά, ζώντας με ψάρια και βρόχινο νερό. Μπορεί να ’ναι έτσι. Μπορεί να ’ναι ακόμη ζωντανοί». Αυτός ο ενδιάμεσος χώρος, το επίγειο λίμπο όπου κατοικούν ως ζωντανοί νεκροί, είναι το προνομιακό πεδίο όπου ο συγγραφέας στήνει τη μαγική, όσον αφορά την αφηγηματική της δύναμη, επικράτειά του, στηριζόμενος στη μεγάλη παράδοση των βιβλίων της θάλασσας και του υγρού στοιχείου: από το εξίσου υπαρξιακό και μεστό σε φιλοσοφικά νοήματα Μόμπι Ντικ μέχρι το συναρπαστικό Ο γέρος και η θάλασσα ή την καθ’ ομολογία δική του αγαπημένη Καρδιά του σκότους. Γνωρίζοντας καλά, από τον ναυτικό πατέρα του, ότι η θάλασσα είναι το απόλυτο

02.04.26

ΝΕΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ μέτρο των πραγμάτων, ο Λιντς φέρνει αντιμέτωπους με αυτήν τους χαρακτήρες και τα νοήματα. Δεν οικειοποιείται, ωστόσο, τις άπειρες αφορμές που του δίνει το υγρό στοιχείο για να αναδείξει το στοιχείο της περιπέτειας, όπως ο Χέμινγουεϊ, αλλά τα μεγάλα νοήματα, μένοντας πιστός στα βήματα των μεγάλων τραγικών, καθώς αυτοί προσπερνούν τις αδιάφορες λεπτομέρειες της σύμπτωσης και τις ανούσιες λεπτομέρειες της εξωτερικής δράσης. Εξού και ότι βαδίζει προς τα σκοτάδια στα οποία σε βυθίζει η ανθρώπινη σύγκρουση, χωρίς να φοβάται καθώς βλέπει τι σημαίνει ο άνθρωπος που στη μάχη της επιβίωσης αναγκαστικά απεκδύεται τα τελευταία κομμάτια της ανθρώπινης υπόστασης: το κάνει στο Grace και στο Τραγούδι του προφήτη, το επαναλαμβάνει τώρα και στο Πιο πέρα από τη θάλασσα.

Γ

ι’ αυτό, αρκετές σκηνές από το Πιο πέρα από τη θάλασσα παραπέμπουν στις ύστατες στιγμές του τρόμου που νιώθουν όχι μόνο οι ήρωες του Κόνραντ όταν αντικρίζουν την επίγεια κόλαση, αλλά και οι απανθρωποποιημένοι έγκλειστοι στα στρατόπεδα του Άουσβιτς στο Εάν αυτό είναι ο άνθρωπος του Πρίμο Λέβι. Ο κόσμος όπου παλεύουν για τη ζωή τους οι δύο πρωταγωνιστές –άλλοτε ως εχθροί, κατόπιν ως φίλοι και στο τέλος ως απόλυτοι εχθροί, λόγω της πιο αποτρόπαιας κατάληξης που θα μπορούσε να έχει μια τέτοια μάχη– είναι ένας κόσμος χωρίς σαφή όρια, γεωγραφικά, ηθικά ή ψυχικά. Ως εκ τούτου, αυτή η ιστορία επιβίωσης μετατρέπεται σε μια παραβολή για τα όρια της ανθρώπινης φύσης, για τον σύγχρονο άνθρωπο σε κατάρρευση, για τα βάθη στα οποία μπορεί να εκτραπεί όταν χάσει το αίσθημα του ελέγχου. Το Πιο πέρα από τη θάλασσα, με την αιώνια διάσταση που επικαλείται και τον παροντικό χαρακτήρα που διαθέτει, δεν μιλάει μόνο για δύο σώματα που παλεύουν να επιβιώσουν, αλλά και για μια ολόκληρη εποχή που έχει μάθει να ζει στα όρια, για κοινωνίες που έχουν εξαντλήσει τους πόρους τους και προσποιούνται –όπως συμβαίνει σήμερα– ότι όλα είναι υπό έλεγχο. Η πάλη πάνω στη βάρκα στην άβυσσο του Ειρηνικού ενδεχομένως να είναι μια μικρογραφία του δικού μας κόσμου, της δικής μας απέλπιδας προσπάθειας να κοιτάξουμε μπροστά σε έναν κόσμο που καταρρέει. Γι’ αυτό και η προμετωπίδα του βιβλίου «ποιος γνωρίζει αν η ζωή είναι θάνατος ή ο θάνατος ζωή;» –μια ρήση του Ευριπίδη– ουσιαστικά διέπει κάθε σελίδα και κάθε περιγραφή, εγείροντας σκέψεις σχετικά με τα αιώνια ερωτήματα, την ατελεύτητη αντιπαράθεση του ανθρώπου με το επέκεινα αλλά και τη διαρκή αγωνία να ξεπεράσει εαυτόν εδώ και τώρα. Όλες οι ταλανισμένες υπάρξεις έχουν αντίστοιχα εγκλωβιστεί σε παρόμοιες ζοφερές ιστορίες, πασχίζοντας να μην ξεπεράσουν ένα όριο χωρίς επιστροφή, βιώνοντας αυτήν τη διαδικασία ως διαρκή πάλη και εκφράζοντας τη στιγμή της κατάρρευσης μέσα από μια δραματική σκηνή συνώνυμη με τη στιγμή της απανθρωποποίη-

σης. Το έχουμε δει στη στιγμή της κατάρρευσης του Βασιλιά Λιρ, στο δάγκωμα του αυτιού του Σταυρόγκιν, στην απονενοημένη ύστατη κραυγή του Κουρτς – και εδώ, σε μια τραγική σκηνή του βιβλίου από όπου ξέρουμε ότι δεν υπάρχει γυρισμός, αφού το ανθρώπινο στοίχημα έχει πια χαθεί. Πρόκειται για την έκφραση της ύστατης απελπισίας, μετά τη διαρκή μάχη των δύο πρωταγωνιστών με τη θάλασσα και την αγωνία που βάζει κι εμάς στη βάρκα μαζί τους, έχοντας απέναντί μας όχι μόνο έναν ωκεανό αλλά και ένα σύστημα, μια ολόκληρη εξουσία. Αυτή η ασφυκτική κατάσταση της υπαρξιακής αγωνίας που ξέρεις ότι θα καταλήξει σε κάθαρση είναι το προνομιακό πεδίο κάθε μεγάλης λογοτεχνίας, όπως αυτή που στήνει μπροστά στα μάτια μας ο Λιντς. Σε αυτό το σημείο σπουδαίο ρόλο έχει διαδραματίσει η ακριβέστατη, έξοχη μετάφραση του διδύμου Άγγελου Αγγελίδη και Μαρίας Αγγελίδου, που αποδίδει όλες τις δραματικές και ταυτόχρονα ασθματικές εξάρσεις του Λιντς, μεταφέροντας με ακρίβεια αυτό το αίσθημα της παράνοιας, σε έναν κόσμο που έχει αρχίσει να αποσυντίθεται προ πολλού.

Το «Πιο πέρα από τη θάλασσα» δεν μιλάει μόνο για δύο σώματα που παλεύουν να επιβιώσουν, αλλά και για μια ολόκληρη εποχή που έχει μάθει να ζει στα όρια, για κοινωνίες που – όπως συμβαίνει σήμερα– προσποιούνται ότι όλα είναι υπό έλεγχο.

Σ

άμπως ο συγγραφέας να γραπώνεται από τις λέξεις που μοιάζουν με τις πύλες της ζωής – και σε αυτό το σημείο το βιβλίο μοιάζει να επικοινωνεί άμεσα με το Τραγούδι του προφήτη. Μόνο που η διάσταση δεν είναι εξωτερική αλλά εσωτερικευμένη, καθώς η αγωνία γίνεται πεποίθηση ότι το τέλος έχει έρθει προτού καν δοθεί η μάχη. Εκεί είναι που ανακύπτει ως λάιτ μοτίφ η φράση «είμαι απλώς ένας ψαράς», φέρνοντας στον νου την αντίστοιχη «θα προτιμούσα όχι» του Μπάρτλεμπι στο ομώνυμο μυθιστόρημα του Μέλβιλ, αφού τίποτα πια δεν έχει πραγματικά σημασία. «Η ελπίδα του Μπολίβαρ είναι αυτοτροφοδοτούμενη, δεν πηγάζει από κάποια πίστη – και η μαγική σκέψη ξεκινά ακριβώς όταν ο άνθρωπος μετατρέπεται σε πείραμα. Σε αντιδιαστολή με τον Χέκτορ, που πιστεύει και τρελαίνεται όταν συνειδητοποιεί ότι βρίσκεται στο τίποτα, ο Μπολίβαρ ουσιαστικά είναι παραιτημένος από τη ζωή εξαρχής», εξήγησε σχετικά στην ωραία κουβέντα που είχε ο Πολ Λιντς με τον Νίκο Μάντη στο 1ο Διεθνές Φεστιβάλ Λογοτεχνίας στην Τεχνόπολη. Το τρομερό είναι ότι και τους δύο πρωταγωνιστές, τόσο τον Μπολίβαρ όσο και τον Χέκτορ, τους τυφλώνει –στην πραγματικότητα, ο Χέκτορ όσο τυφλώνεται, τόσο αρχίζει να βλέπει– και τους κυριεύει η ίδια συντριπτική αίσθηση ότι η ανθρώπινη κατάσταση ξεπερνά όλα τα χωροχρονικά και λογικά δεδομένα, ακόμα και τα άγρια στοιχεία της φύσης, ενώ στην πραγματικότητα δείχνει πόσο ελάχιστοι είμαστε, όταν πιστεύουμε ότι μπορούμε να νικήσουμε ή να κατακτήσουμε ό,τι μας ξεπερνά μόνο με τη λογική. Οι πολλαπλές και διαφορετικές απαντήσεις ενδεχομένως να υπάρχουν στην ίδια τη λογοτεχνία, γι’ αυτό υπάρχουν αυτοί οι μοναδικοί επί της γης ενδιάμεσοι προφήτες που λέγονται συγγραφείς.

LiFO 02.04.26

37

ΚΡΙΤΙΚΉ

Θέατρο

στοιβαγμένοι σε σπίτια-κλουβιά. Ένας εξαθλιωμένος ζητιάνος με γυάλινα μάτια τον αρπάζει από το μανίκι. Πανικοβάλλεται, νομίζοντας πως είναι η Αστυνομία της Σκέψης. «Σύντομα θα με ανακαλύψουν, το ημερολόγιο θα γίνει στάχτη κι εγώ ο ίδιος θα οδηγηθώ στην ανυπαρξία», συλλογίζεται. Η επιθυμία του να μάθει για το παρελθόν επιστρέφει ακόμη πιο επιτακτικά. Δεν θα το βάλει κάτω, θα συνεχίσει. Ούτως ή άλλως, είναι ήδη νεκρός. Είναι σαφώς εξαιρετικά δύσκολο να συμπυκνώσει κανείς ένα μυθιστόρημα τριακοσίων πενήντα σελίδων (απ’ όπου δεν περισσεύει λέξη) σ’ έναν μονόλογο διάρκειας 90 λεπτών. Η διασκευή της Έλενας Τριανταφυλλοπούλου σφυρηλατεί ένα κείμενο στρωτό, εύρυθμο, καθαρό, με αδιαμφισβήτητη θεατρικότητα, που προσδίδει έμφαση στη δράση, στα σημαντικά γεγονότα που στοιχειοθετούν το αφηγηματικό τόξο του βιβλίου, ενώ ταυτόχρονα διαφυλάσσει τις πολιτικές και υπαρξιακές ανησυχίες του.

Κ

απο τη λουιζα αρκουμανεα

Κυνηγός φωνών και φαντασμάτων «1984» του Τζορτζ Όργουελ σε απόδοση-διασκευή Έλενας Τριανταφυλλοπούλου και σκηνοθεσία Γιώργου Παπαγεωργίου, στο θέατρο Δίπυλον.

Η INFO «1984» του Τζορτζ Όργουελ Απόδοση-θεατρική διασκευή: Έλενα Τριανταφυλλοπούλου Σκηνοθεσία: Γιώργος Παπαγεωργίου Μουσική, σύνθεση, σύνθεση ηχοτοπίων: Αλέξανδρος-Δράκος Κτιστάκης Σκηνικά Κοστούμια: Αλέγια Παπαγεωργίου Φωτισμοί: Σάκης Μπιρμπίλης Ερμηνεύει ο Γιώργος Παπαγεωργίου Κουαρτέτο επί σκηνής: Βανέσσα Αθανασίου (Νάσια Σιαμέτη), Αναστασία Μηλιώρη, Έλενα Μήτσα, Γρηγόρης Καρκάνης Θέατρο Δίπυλον, Σαμουήλ Καλογήρου 2, Αθήνα

38

LiFO

σκηνή είναι υποφωτισμένη. Τέσσερις πάγκοι εργασίας, ποικίλων διαστάσεων, φιλοξενούν τα αντικείμενα της παράστασης. Ένα μπουκάλι τζιν, ένα τετράδιο, δυο κατσαρόλες, ένα παλιό μεταλλικό κουδούνι... Τα μικρόφωνα στέκονται βουβά στις βάσεις τους και περιμένουν. Στο κέντρο, μια μίνι κονσόλα: εκεί γεννιούνται όλα τα παιχνίδια με τον ήχο. Οι μουσικοί με τα έγχορδα παίρνουν τις θέσεις τους πίσω δεξιά. «Ονομάζομαι Ουίνστον Σμιθ», μας συστήνεται ο ήρωας του Όργουελ. «Εργάζομαι στο υπουργείο Αλήθειας. Στο Τμήμα Αρχείων. Είμαι υπεύθυνος για την αναθεώρηση του παρελθόντος». Μοιάζει ψύχραιμος, ακόμη κι αν μιλάει για πράγματα δυσάρεστα, δυσβάστακτα, απεχθή, όπως η συστηματική αλλοίωση της Ιστορίας από το καθεστώς του Μεγάλου Αδελφού. Η αναφορά στο ημερολόγιο θα προκαλέσει την πρώτη ρωγμή στην αφήγησή του: αυτό που άρχισε να κρατά, όπως εξομολογείται, βάζοντας σε κίνδυνο τη ζωή του. «Δεν είναι παράνομο –τίποτε πλέον δεν είναι παράνομο, εφόσον δεν υπάρχουν πια νόμοι– αλλά, αν με πιάσουν, η τιμωρία θα είναι θάνατος». Μια σκέψη έχει γαντζωθεί στο μυαλό του: ότι ίσως υπάρχει κάποιος που σκέφτεται σαν εκείνον, που μοιράζεται την ίδια αηδία και περιφρόνηση «για όλο αυτό το τσίρκο». Έτσι, μας εκμυστηρεύεται, αισθάνθηκε σε κείνα τα κλάσματα δευτερολέπτου που διασταυρώθηκαν τα βλέμματά τους με τον Ο’Μπράιαν σήμερα το πρωί στο υπουργείο, στη διάρκεια των Δύο Λεπτών Μίσους, την ημερήσια εξύβριση του αποστάτη Γκολντστάιν (και τη συνεπακόλουθη εξύμνηση του Μεγάλου Αδελφού).

Αν έχει δίκιο, αν διάβασε σωστά το σιωπηλό μήνυμα του Ο’Μπράιαν, τότε δεν είναι τόσο μόνος όσο νόμιζε. Αυτή η αναλαμπή, η πιθανότητα εύρεσης συμμάχου σε πείσμα των απαγορεύσεων, σε πείσμα της Αστυνομίας της Σκέψης, τον οδηγεί σε μια σχεδόν νευρωτική ευφορία. Όσο για την ενοχλητική κοπέλα με την κόκκινη κορδέλα –έμβλημα του Αντιερωτικού Συνδέσμου Νέων– που κάθισε σήμερα δίπλα του, αυτή θα προτιμούσε να μην την ξαναδεί, τόσο πολύ τον εκνεύρισε. Ο ηθοποιός-περφόρμερ (Γ. Παπαγεωργίου) δεν σταματά λεπτό. Τινάζεται σαν ελατήριο από τη μια άκρη στην άλλη, αρπάζει το μικρόφωνο, τραγουδάει, ηχογραφεί τον εαυτό του, συνομιλεί μαζί του, δημιουργεί λούπες, παραμορφώνει τον ήχο ενός ελικοπτέρου, πετάγεται, πολεμά αόρατους εχθρούς, φορά μάσκες αερίου, μαγειρεύει καταρράκτες ψυχρού καπνού. Είναι σαν να πασχίζει να γεμίσει το κενό με πάσης φύσεως ευρήματα· να παραγάγει όσο το δυνατόν περισσότερο «θόρυβο»· να πολλαπλασιάσει τη φωνή του, να γίνει πολλές φωνές, πολλά πρόσωπα που θα του κρατήσουν συντροφιά μέσα στον εφιάλτη. Γίνεται ο Ο’Μπράιαν, όταν φοράει μαύρα γυαλιά, η Τζούλια, όταν παίζει με την καδένα στον λαιμό του. Τσιρίζει ελαφρώς, όταν υποδύεται τον Σάιν, τον φιλόλογο που πετσοκόβει ηδονικά τις «επικίνδυνες» περιττές λέξεις. Ο βρυχηθμός της ηλεκτρικής σκούπας παράγει «βόμβες» που σκάνε κάπου μακριά. «Τη νύχτα έρχονται να σε πάρουν, πάντα τη νύχτα», μονολογεί ο Ουίνστον. Περιφέρεται στους δρόμους του Λονδίνου κι αναλογίζεται το μέλλον του. Συνοικίες φρίκης, άνθρωποι

αι αυτό το πλέγμα υπηρετεί με όλες τις δυνάμεις του ο Γιώργος Παπαγεωργίου, απόλυτα δοσμένος στο εγχείρημα, ακατάπαυστα παρών, σε εγρήγορση, αλχημιστής φωνών και υλικών, παθιασμένος κυνηγός φαντασμάτων και ανέφικτων θαυμάτων. Η ορμή και το άγχος του τον παρασύρουν συχνά σε μια επιφανειακή υπερ-δραματικότητα· υιοθετεί «εξωτερικούς» τρόπους απόδοσης της έντασης, της αγωνίας, της οδύνης: δυνάμωμα φωνής, αύξηση ταχύτητας, ουρλιαχτά κ.ο.κ. Οι επιλογές αυτές, δοκιμασμένες και αναμενόμενες, όποτε κλίνουν προς την ειρωνεία και την κωμωδία, λειτουργούν ανακουφιστικά και διασκεδαστικά (ο τσιριχτός Σάιν, η στρυφνή, ανέραστη σύζυγος), όποτε, όμως, εφαρμόζονται στο «σοβαρό» κομμάτι της αφήγησης, παράγουν έναν λόγο ελαφρώς κούφιο και μεγαλόσχημο. Γενικότερα, σε όλες τις καίριες παραμέτρους της παράστασης, δίδεται μεγαλύτερη σημασία στη θεαματικότητα, στην ταχύτητα, στα αναγνωρίσιμα μοτίβα (απειλή, κίνδυνος, σασπένς), στην «επεξήγηση» και στην «εικονογράφηση» των γεγονότων. Ποτέ δεν αφιερώνεται χρόνος σε μια βύθιση, στην εξερεύνηση της «σκοτεινής θάλασσας», όπου ζει ο ήρωας. Δεν μεταφέρεται η αίσθηση της απελπιστικής μοναξιάς εν μέσω πλήθους οθονών και χακαρισμένων εγκεφάλων· της απόγνωσης και της ερημίας του εξαφανισμένου παρελθόντος· του πόνου της κατακρεουργημένης γλώσσας. Ουδέποτε αισθανόμαστε ότι ο Ουίνστον Σμιθ είναι «ο τελευταίος άνθρωπος». Ούτε καν ένας εξευτελισμένος, διαλυμένος, κατεστραμμένος άνθρωπος. Όλα τα ουρλιαχτά του υπό τον φόβο των αρουραίων, οι υστερικές αντιδράσεις του («Δεν θα τα καταφέρετε! Η ζωή θα σας νικήσει!»), μας αφήνουν ασυγκίνητους, ακριβώς επειδή ολόκληρη η μέχρι τούδε πορεία δεν έχει γονιμοποιήσει την επαφή μας με μια εσώτερη διάσταση. Δεν υπάρχουν κενά αναστοχασμού, σημαίνουσες παύσεις, αλληγορικές εικόνες που να μας ταξιδεύουν στις κρυμμένες πηγές του τρόμου, της αποξένωσης, της παράνοιας. Μα ούτε το γέλιο του «τρελού» που κλείνει την παράσταση πείθει για τέτοιο, παρά την οξύτητά του. Σε κάθε περίπτωση, έστω κι έτσι, η παράσταση καταφέρνει να μας θυμίσει εκ νέου την ανατριχιαστική, διαπεραστική και ερεβώδη λάμψη του κειμένου του Όργουελ (επιτέλους, συνδεόμαστε με έναν λόγο που μιλά για τη ζωή μας σήμερα...).

02.04.26

THE

g ood LiF O

892

4 καλές παραστάσεις που συνεχίζονται και αξίζει να δεις.

KΕΙΜΕΝΑ:

ΛΙΝΑ ΙΝΤΖΕΓΙΑΝΝΗ

Π Α ΣΧ Α

-

ΈΧΕΙΣ

ΓΟΎΣΤΟ

-

ΙΣΤΟΡΙΕΣ

ΑΠΟ

ΤΑ

LIDL

LiFO 02.04.26

39

good LiFO

Ο Ημιυπαίθριος

Θέατρο Coronet Φρύνης 11 & Υμηττού, Παγκράτι

Το έργο του Γιώργου Αλκαίου συνεχίζεται για λίγες ακόμα παραστάσεις.

Ημέρες & ώρες παραστάσεων: Δευτ. 20:00 & Τρ. 21:00 (έως 12 Μαΐου)

Η παράσταση που ξεπήδησε σχεδόν ως αντίδραση στην εποχή που ζούμε, ο Ημιυπαίθριος του Γιώργου Αλκαίου, συνεχίζει την πορεία της με παραστάσεις που γεμίζουν ασφυκτικά την αίθουσα και δικαίως παίρνει παράταση έως τις 12 Μαΐου, στη σκηνή του θεάτρου Coronet.

THE

Το έργο είναι μια εμπειρία που μοιάζει να γεννήθηκε μέσα από το ίδιο το χάος που περιγράφει και ίσως αυτό να εξηγεί γιατί έχει ήδη καταφέρει να συνδεθεί αληθινά με το κοινό της. Σε έναν κόσμο που μοιάζει να έχει ήδη ραγίσει, έντεκα χαρακτήρες βρίσκονται αντιμέτωποι όχι μόνο μεταξύ τους, αλλά κυρίως με τον ίδιο τους τον εαυτό. Δεν υπάρχει καταφύγιο, παρά μόνο ένα επικίνδυνο παιχνίδι: αυτό της αλήθειας. Σε αυτόν τον σκηνικό μικρόκοσμο, το καθημερινό διαλύεται και ξανασυντίθεται με τρόπο σχεδόν παράλογο. Το χιούμορ λειτουργεί ως εργαλείο αποσυμπίεσης, αλλά και ως παγίδα: γελάς αυθόρμητα και αμέσως μετά συνειδητοποιείς ότι αυτό που μοιάζει γνώριμο μεταμορφώνεται σε κάτι άλλο. Ο Ημιυπαίθριος λειτουργεί ως καθρέφτης, όχι για να σε καθησυχάσει, αλλά για να σε ταράξει. Είναι παραμορφωτικός, αλλά ταυτόχρονα αποκαλυπτικός, και κάπου εκεί, ανάμεσα στο γέλιο και την αμηχανία, αρχίζεις να αναγνωρίζεις κομμάτια της δικής σου πραγματικότητας. σκηνοθεσία: Γιώργος Αλκαίος κείμενο - διάλογοι: Γιώργος Αλκαίος - Στράτος Αγιοστρατίτης παίζουν (αλφαβητικά): Στράτος Αγιοστρατίτης, Άγγελος Δεληκάρης, Θωμάς Κοτζαμάνης, Γιώργος Κρητικός, Παναγιώτης Κρυεμάδι, Μαιρινίκη Λύκου, Βίρνα Τατάνη, Βασίλης Τριχάς, Γιάννης Τσουρουνάκης, Εμμανουέλα Τσώρου, Μιράντα Φασόλη σπικάζ παράστασης: Γιάννης Τσουρουνάκης - Βίκυ Ανδρή

Θ Έ ΑΤ Ρ Ο

Ιβάνοφ! του Άντον Τσέχοφ

ΑΦΙΕΡΩΜΑ

ΘΕΑΤΡΟ

Η παράσταση του Γιάννη Χουβαρδά είναι από εκείνες που πρέπει να δεις.

40

CORONET Tο πρώτο έργο του Άντον Τσέχοφ σε σκηνοθεσία Γιάννη Χουβαρδά συνεχίζεται για λίγες ακόμα παραστάσεις (μέχρι τις 5 Απριλίου) στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά, έχοντας κερδίσει κοινό και κριτικούς. Ο διεθνώς καταξιωμένος σκηνοθέτης καταπιάνεται για τέταρτη φορά με τον μεγάλο Ρώσο συγγραφέα, διασκευάζοντας και σκηνοθετώντας τη συγκλονιστική τραγικωμωδία Ιβάνοφ! με έναν εξαιρετικό θίασο ηθοποιών και τον Αργύρη Ξάφη στον πρωταγωνιστικό ρόλο να χτίζει έναν Ιβάνοφ εύθραυστο, σχεδόν αντιπαθητικό, και ταυτόχρονα βαθιά ανθρώπινο. Ο Ιβάνοφ είναι ένας άνθρωπος που κάποτε είχε ιδέες, ενέργεια, πάθος, και τώρα βρίσκεται εγκλωβισμένος σε μια αδιόρατη αδράνεια, χωρίς να αναγνωρίζει πια τον εαυτό του. Πριν από πέντε χρόνια παντρεύτηκε την Άννα, μια πλούσια Εβραία, που από αγάπη γι’ αυτόν τα εγκατέλειψε όλα: την πίστη της, την κληρονομιά της, τους γονείς της. Ενώ η Άννα αρρωσταίνει, εκείνος γνωρίζει την κόρη του παλιού του φίλου, Λέμπεντεφ, τη Σάσα, που είναι νέα, παθιασμένη και ερωτευμένη με τον κατά δεκαπέντε χρόνια μεγαλύτερό της Ιβάνοφ. Όταν η Άννα έχει πια πεθάνει, όλοι πιστεύουν πως ο Ιβάνοφ με την τυχοδιωκτική συμπεριφορά του έστειλε συνειδητά τη γυναίκα του στον τάφο και ότι παντρεύεται τη Σάσα μόνο για την κληρονομιά της. Ο ίδιος βρίσκει τον εαυτό του ανυπόφορο, αξιοθρήνητο και γελοίο. Ιδιαίτερη θέση στην παράσταση έχει η μουσική του Blaine L. Reininger, ιδρυτικού μέλους των Tuxedomoon, η οποία εκτελείται ζωντανά επί σκηνής και γίνεται κομμάτι της αφήγησης. μετάφραση: Λεωνίδας Καρατζάς διασκευή-σκηνοθεσία: Γιάννης Χουβαρδάς σκηνικά: Εύα Μανιδάκη κοστούμια: Ιωάννα Τσάμη μουσική: Blaine Reininger παίζουν: Αργύρης Ξάφης, Γιάννης Νταλιάνης, Μαρία Σκουλά, Νίκος Χατζόπουλος, Θανάσης Δόβρης, Αλεξάνδρα Καζάζου, Κατερίνα Λυπηρίδου, Πηνελόπη Τσιλίκα, Χάρης Φραγκούλης, Νικόλας Χανακούλας, Ευάγγελος Βογιατζής

ΔΗΜΟΤΙΚΌ

LiFO

Δημοτικό Θέατρο Πειραιά

Θ Έ ΑΤ Ρ Ο

ΠΕΙΡΑΙΆ

Κεντρική Σκηνή Ημέρες & ώρες παραστάσεων: Τετ. & Κυρ. 19:00, Πέμ.-Παρ. 20:30, Σάβ. 18:00 & 21:00 Έως 5 Απριλίου 2026

02.04.26

Αλεξάνδρεια

Για λίγες ακόμα παραστάσεις, η πόλη-μνήμη ζωντανεύει στη σκηνή του Παλλάς.

Η ιστορία ξεκινά στην Αθήνα της δεκαετίας του ’60, όταν μια διάσημη ηθοποιός, η Άννα, έρχεται αντιμέτωπη με το παρελθόν της. Ένα βιβλίο γίνεται η αφορμή για να ανοίξει μια ρωγμή στη μνήμη, μέσα απ’ την οποία αναδύεται η Αλεξάνδρεια των Ελλήνων του ’30. Μια πόλη γεμάτη αντιθέσεις: πολιτισμοί που συνυπάρχουν, συμφέροντα που συγκρούονται, κοινωνικές διακρίσεις και υπόγεια παιχνίδια εξουσίας. Σε αυτό το πολυεπίπεδο περιβάλλον, η νεαρή Άννα αναζητά τη θέση της, παρασυρόμενη από έναν έρωτα που κουβαλά μέσα του όλα τα ρίσκα της εποχής.

Μια ιστορία όπου ο έρωτας, η Ιστορία και η ανθρώπινη μοίρα μπλέκονται σε μια μοναδική, πολυδιάστατη θεατρική εμπειρία, χάρη στη μοναδική ατμόσφαιρα που δημιουργεί η μουσική της Ευανθίας Ρεμπούτσικα, το εμπνευσμένο σκηνικό που σχεδίασε ο Μανόλης Παντελιδάκης και τη video art προσέγγιση του Παντελή Μάκκα.

ΘΕΑΤΡΟ

Η Αλεξάνδρεια δεν είναι μόνο μια προσωπική εξιστόρηση. Χτίζει μια ολόκληρη αφήγηση από την ακμή του ελληνικού στοιχείου στην πόλη μέχρι τις γεωπολιτικές εντάσεις που καθορίζουν τις ζωές των ανθρώπων. Ένας φόνος, πολιτικές ίντριγκες και η διαρκής αίσθηση ότι «τίποτα δεν είναι όπως φαίνεται» μετατρέπουν την παράσταση σε ένα πυκνό, σχεδόν κινηματογραφικό σύμπαν.

ΑΦΙΕΡΩΜΑ

Η Αλεξάνδρεια είναι μια σκηνική εμπειρία που μετρά περισσότερους από 70.000 θεατές. Σε σύλληψη και σκηνοθεσία του Φωκά Ευαγγελινού και πρωτότυπο κείμενο της Ζέτης Φίτσιου, η παραγωγή έχει ήδη εξελιχθεί σε ένα από τα μεγάλα θεατρικά γεγονότα της χρονιάς και οι παραστάσεις συνεχίζονται για λίγο ακόμα λόγω αυξημένης ζήτησης.

σύλληψη - σκηνοθεσία: Φωκάς Ευαγγελινός κείμενο: Ζέτη Φίτσιου δραματουργική επεξεργασία: Γιάννης Παναγόπουλος μουσική: Ευανθία Ρεμπούτσικα στίχοι: Άρης Δαβαράκης σκηνικά: Μανόλης Παντελιδάκης

ΣΥΝΕΧΊΖΕΙ

ΜΈΧΡΙ

ΤΈΛΟΣ

ΑΠΡΙΛΊΟΥ

Θέατρο Παλλάς Βουκουρεστίου 3-5 210 3213100 Ημέρες & ώρες παραστάσεων: Τετ. 19:30, Σάβ. 15:00 & Κυρ. 16:00

Θ Έ ΑΤ Ρ Ο

ΠΑΛΛΆΣ

κοστούμια: Ιωάννα Τσάμη video art: Παντελής Μάκκας πρωταγωνιστούν: Άννα Μάσχα, Εριέττα Μανούρη, Ιωάννης Παπαζήσης, Αλκιβιάδης Μαγγόνας, Χριστίνα Αλεξανιάν, Ελένη Καρακάση και πολυμελές σύνολο ηθοποιών.

γίνεται τραγούδι Astoria Hστηξενιτιά σκηνή του Παλλάς.

Στο θέατρο Παλλάς ανεβαίνει από τις 19 Μαρτίου η Astoria και θα συνεχιστεί μέχρι 17 Μαΐου. Είναι μια μεγάλη μουσική παραγωγή που πιάνει τον παλμό της ελληνικής μετανάστευσης και τον μετατρέπει σε σκηνική εμπειρία. Σε πρωτότυπο κείμενο του Κωνσταντίνου Σαμαρά και σκηνοθεσία του Βασίλη Μαυρογεωργίου, η παράσταση στήνει έναν ολόκληρο κόσμο στη Νέα Υόρκη του Μεσοπολέμου. Εκεί, στην καρδιά της Αστόριας, ένα ελληνικό καφενείο γίνεται το καταφύγιο μιας κοινότητας που παλεύει να ριζώσει χωρίς να ξεχάσει ποια είναι.

THE

Στο επίκεντρο της ιστορίας βρίσκεται η Τασούλα, ένα κορίτσι που φτάνει μόνο του στην Αμερική για έναν γάμο που μοιάζει περισσότερο με συμφωνία παρά με επιλογή. Μέσα σε ένα περιβάλλον γεμάτο ίντριγκες, εξουσία και σκληρές ισορροπίες, θα αναγκαστεί να ενηλικιωθεί απότομα και να διεκδικήσει τη θέση της. Το καφενείο γίνεται το σημείο όπου οι ιστορίες μπλέκονται: έρωτες, προδοσίες, μυστικές συμφωνίες και μικρές καθημερινές μάχες. Και πάνω απ’ όλα, το τραγούδι γίνεται σύνδεση με την πατρίδα, επιβίωση και αποτελεί έναν απαράμιλλο τρόπο να μιλήσει για τα τραύματα και τον πόνο της.

σκηνοθεσία: Βασίλης Μαυρογεωργίου κείμενο: Κωνσταντίνος Σαμαράς μουσική - διασκευές: Νίκος Στρατηγός σκηνικά: Μανόλης Παντελιδάκης πρωταγωνιστούν: Έβελυν Ασουάντ / Θεοδοσία Σαββάκη, Χρήστος Στέργιογλου, Μπέσσυ Μάλφα, Μαρία Κεχαγιόγλου, Μιχάλης Αλικάκος, Γιάννης Τσουμαράκης, Αριάδνη Καβαλιέρου, Φωτεινή Παπαθεοδώρου, Δημήτρης Μαχαίρας, Δημήτρης Γαλανάκης και ένα σύνολο εξαιρετικών ηθοποιών.

Θέατρο Παλλάς Βουκουρεστίου 3-5 210 3213100 Ημέρες & ώρες παραστάσεων: Πέμ. 20:00, Παρ.-Σαβ. 21:00 & Κυρ. 20:00

good LiFO

Με ζωντανή ορχήστρα υπό τη μουσική διεύθυνση του Νίκου Στρατηγού και με έντονες επιρροές από το ρεμπέτικο και το λαϊκό τραγούδι, η παράσταση δημιουργεί μια ατμόσφαιρα που ισορροπεί ανάμεσα στην Ελλάδα και την Αμερική, ανάμεσα στη μνήμη και την επιβίωση στο παρόν. Είναι μια ιστορία που εξυμνεί τη δύναμη και το ψυχικό σθένος της γυναίκας, μια ιστορία για το πώς η μουσική ενώνει, δημιουργεί κοινότητες και γίνεται κινητήριος δύναμη.

LiFO 02.04.26

41

good LiFO

ΑΥΓΑ ΤΣΟΥΡΕΚΙΑ ΛΑΜΠΑΔΕΣ Τα καλύτερα της πόλης.

ΑΠΟ

ΤΗ

ΜΙΝΑ

ΚΑΛΟΓΕΡΑ

THE

ΠΑΣΧ Α

Τ

ο κλασικό σοκολατένιο λαγουδάκι ή κοτοπουλάκι έχει μια δόση «horror movie» – είναι κάπως το να δαγκώνεις το πρόσωπο ενός καρτουνίστικου λαγού. Είναι μια μικρή ασέβεια το να κόβεις τις άκρες από τα νόστιμα αυτιά και να χρησιμοποιείς το σοκολατένιο αυγό, λαγουδάκι ή κοτοπουλάκι σαν ποτήρι για να φτιάξεις έναν παγωμένο καφέ προτού κρασάρεις και πέσεις σε πασχαλινό food coma μετά το κατσίκι και το αρνί. Για τον νονό, τη νονά, τον μπαμπά και τη μαμά, για τους θείους και τους παππούδες ή για σένα που θες να τρατάρεις τον εαυτό σου ένα ξεχωριστό τσουρέκι, μια μοναδική λαμπάδα, ένα αξέχαστο πασχαλινό αυγό, εμείς διαλέξαμε τα ωραιότερα και σου τα παρουσιάζουμε.

Σοκολατένια ζωάκια και αυγά Στο Kora Bakery (Παναγιώτου Aναγνωστοπούλου 44) θα βρεις αυγά από σοκολάτα γάλακτος με πιτσιλωτή όψη σε τρία όμορφα παστέλ χρώματα: κίτρινο, μπλε και ροζ. Στο ζαχαροπλαστείο του Δημήτρη Οικονομίδη (λεωφ. Κηφισιάς 340) ξεχωρίζει το Lapin Mon Chéri. Είναι ένα σοκολατένιο πασχαλινό λαγουδάκι που εξωτερικά έχει σοκολάτα γάλακτος και στο

42

LiFO

εσωτερικό του πραλίνα φουντουκιού. Στην περιοχή του Περιστερίου, στο ζαχαροπλαστείο Melissa Define Pastry (Εθνάρχου Μακαρίου 43) έχουν φωλιάσει κάτι πεντανόστιμα σοκολατένια και στρουμπουλά κοτοπουλάκια. Στη Γλυφάδα, στο Ourse (Μυστρά 39, Γλυφάδα), σκέφτηκαν να φτιάξουν αυγό μέσα από το οποίο βγαίνει μια αρκούδα. Τα πασχαλινά αυτά αυγά είναι διαθέσιμα σε δύο διαφορετικές εκδοχές: με αμύγδαλο και τραγανή πραλίνα αμυγδάλου, και με φιστίκι και πραλίνα Αιγίνης. Τέλος, το σύγχρονο εργαστήριο ζαχαροπλαστικής Mokpo Creative Cakes (λεωφ. Βασιλέως Γεωργίου B΄ 8, Χαλάνδρι) αφήνει πίσω την αισθητική των παραδοσιακών σοκολατένιων αυγών και επιλέγει μια funky προσέγγιση, διακοσμώντας τις σοκολατένιες δημιουργίες του με σκυλάκια και παραδοσιακές ιαπωνικές ξύλινες κούκλες.

Φάκελος «τσουρέκι» Στο No Crumbs (Υμηττού 225) θα βρεις μια σούπερ αρωματική και μαστιχωτή πλεξούδα τσουρέκι με μπαχάρια, μαστίχα, κάρδαμο, μαχλέπι και ξύσμα πορτοκαλιού που φτιάχνει καθημερινά αυτές τις μέρες ο head baker Γιώργος Αργυρουδάκης. Το

02.04.26

Δες τις ωραιότερες λαμπάδες Βρήκαμε μια λαμπάδα για το ξεμάτιασμα. Φέτος το Πάσχα το Bob Studio, η WAKS candles και το Χαρτοβασίλειον φρόντισαν να σε προστατεύσουν, με ένα σετ που αποτελείται από μία χειροποίητη πασχαλινή λαμπάδα από μελισσοκέρι με απαλό άρωμα μελιού, και ένα κερί σε γυάλινο περιέκτη που καλύπτεται από εκτύπωση μεταξοτυπίας – έχει το γλυκό και πικάντικο άρωμα του μύρου. Αν δεν πιστεύεις σε όλα αυτά, θες όμως κάτι βουκολικό, στο Kopria Store (Ερεσού 30) θα βρεις μια λαμπάδα φτιαγμένη από φυσικό μελισσοκέρι και δεμένη με πανέμορφες κορδέλες που σίγουρα θα θελήσεις να κρατήσεις. Πάνω της είναι τοποθετημένη μια χειροποίητη μεταλλική κοτούλα που μοιάζει με σύμβολο από το παρελθόν, διά χειρός Ανδρέα Κιντώνη. Όταν τη βγάλεις από τη λαμπάδα μπορείς να την κρατήσεις ως φυλαχτό που θα σου φέρνει καλή τύχη όλη τη χρονιά. Μια πασχαλινή λαμπάδα με το «Smiley Ticket» από τη WonderLove εντοπίσαμε στο Wonder Room (Λυκούργου 8, Νέο Ψυχικό). Το διακοσμητικό αφαιρείται εύκολα και μπορεί να επαναχρησιμοποιηθεί ως ένα όμορφο ενθύμιο, ιδανικό για να προσθέσει μια ζεστή πινελιά σε οποιαδήποτε γωνιά του δωματίου σου. Μια πρωτότυπη λαμπάδα διπλής χρήσης, σχεδιασμένη από τους Studiolav και την Κωστάντια Μάνθου, θα βρεις στο shop του Μουσείου Μπενάκη (Πειραιώς 138) – διαθέτει και προστατευτικό χωνί από κερί. Μετά το Πάσχα, μετατρέπεται εύκολα σε διακοσμητικό κηροπήγιο: γύρνα ανάποδα το κερί και αφαίρεσε ό,τι εξέχει από τη βάση, χρησιμοποιώντας την ειδική εγκοπή των σχεδιαστών. Για το τέλος κρατήσαμε τη χειροποίητη πασχαλινή λαμπάδα LEGO, Nature Blossom Edition, που βρήκαμε στο Replaytoys (Σικίνου, 2). Είναι φτιαγμένη από αυθεντικά, ανακυκλωμένα LEGO και αποτελεί ένα διαχρονικό αναμνηστικό.

KORA φωτο: teapot

STORE KOPRIA

ANTONIS SELEKOS CONCEPTUAL DESSERTS

SWEET

NOLAN

10AM

APOTHEKE-RED

JANE

BAKERY

PROJECT

Red Jane Project, με έδρα τα Χανιά, φέρνει στην Αθήνα μια αγαπημένη συνταγή από την καρδιά της Κρήτης, διαχρονική, αρωματική και φτιαγμένη με φροντίδα. Το τσουρέκι του είναι διαθέσιμο αποκλειστικά κατόπιν προπαραγγελίας από το site του 10AM apotheke (Κωνσταντινουπόλεως 82), σε τέσσερις εκδοχές: κλασική, με περγαμόντο, με σοκολάτα και με πορτοκάλι και ροζ πιπέρι. Μαστιχωτό, αφράτο και τόσο γλυκό όσο πρέπει: αυτή είναι η μία εκδοχή που ετοιμάζει το Sweet Nolan (Απόλλωνος 6Β), η κλασική με ξύσμα πορτοκαλιού, μαχλέπι, κάρδαμο και φυσική βανίλια. Η άλλη είναι γεμιστή με σοκολάτα γάλακτος, πραλίνα φουντουκιού, τρίμμα βάφλας και αλατισμένη καραμέλα. Αν αγαπάς τα γεμιστά τσουρέκια, μπορείς να τσεκάρεις και αυτά του Antonis Selekos Conceptual Desserts (Εριφύλης 2, Παγκράτι). Στις βιτρίνες του ζαχαροπλαστείου θα βρεις ένα αφράτο κλασικό τσουρέκι, το γεμιστό με κρέμα φιστικιού Αιγίνης, πραλίνα φιστικιού Αιγίνης 100%, χωρίς ζάχαρη και ολόκληρα φιστίκια με ανθό αλατιού, και άλλη μια εκδοχή με κρέμα φουντουκιού, πραλίνα φιστικιού, τραγανή πραλίνα φουντουκιού και καραμελωμένα φουντούκια. Για το τέλος αφήσαμε το ολάνθιστο τσουρέκι του 72H Artisanal Bakery & Eatery Athens (Μητροπόλεως 27 & Πατρώου) που, με αφορμή το Πάσχα και την άφιξη της άνοιξης, παρουσιάζει το Spring Bouquet, τη νέα limited edition της σειράς 72H in Bloom. Αφετηρία είναι το signature sourdough laminated τσουρέκι του φούρνου, που εδώ μεταμορφώνεται σε εποχιακό γλυκό με γέμιση από ζουμερό κέικ αρωματισμένο με λεμόνι και πορτοκάλι. Η φρεσκάδα των εσπεριδοειδών συναντά την πλούσια, βουτυράτη υφή του φυλλοποιημένου ζυμαριού, ενώ τα μπισκοτένια λουλούδια σκεπάζουν ολόκληρο το γλυκό.

LiFO 02.04.26

43

good LiFO

ΕΧΕΙΣ Γ Ο Υ Σ Τ Ο

THE

Indra PERFORMER

Πες μας λίγα πράγματα για σένα. Ονομάζομαι Ματίνα, το καλλιτεχνικό μου όνομα είναι Indra και ασχολούμαι με τη ραπ. Τον τελευταίο καιρό επίσης έχω αρχίσει να ασχολούμαι με το DJing.

Mε τη φίλη μου τη Βίκυ παίζουμε παρέα μουσική και στήνουμε events. Μου αρέσει πολύ να πειραματίζομαι με ήχους και εικόνες και να δημιουργώ δικούς μου κόσμους μέσω των οπτικοακουστικών τεχνών. Πώς διαλέγεις τα ρούχα σου; Τα ρούχα μου δεν τα διαλέγω ακριβώς. Σιχαίνομαι το concept «ψώνια» και γενικά τo fast fashion και τις πολυεθνικές. Τα περισσότερα από τα ρούχα που έχω τα έχω πάρει random από vintage stores σε ταξίδια ή μου τα έχει δώσει η μητέρα μου. Τα αγαπημένα μου κομμάτια στην ντουλάπα μου, όμως, τα έχει ράψει η φίλη μου η Στέλλα (Estiel Studios). Τι φοράς και πόσο κοστίζει; Φοράω καπέλο και παντελόνι Estiel Studios (€155) που τα έχει φτιάξει η φίλη μου η Στέλλα, η μπλούζα είναι Brazil, δώρο από τη Βραζιλία. Φοράω επίσης χειροποίητα δαχτυλίδια που τα φτιάχνουν οι φίλες μου Tete Coco και Kree Jewelry και στο παντελόνι μια αλυσίδα που την έχει φτιάξει η Sema Jems. Τα παπούτσια είναι Nike Shox (€130). Πού πας τώρα; Να βρω τη φίλη μου τη Βίκυ για να κάνουμε πρόβα, γιατί το βράδυ έχουμε πάρτι και live στο Wave. @indrahomie

ΑΠΟ ΤΗ ΜΙΝΑ ΚΑΛΟΓΕΡΑ ΦΩΤΟ: ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΛΑΣΚΑΡΙΔΟΥ

Διαβάστε ολόκληρη τη συνέντευξη στο lifo.gr.

44

LiFO

02.04.26

ΤΟ ΠΆΣΧΑ ΤΩΝ ΤΡΙΏΝ ΓΕΝΕΏΝ

THE

good LiFO

Τρεις γενιές, τρία καλάθια και ένα πασχαλινό τραπέζι που «δένει» μόνο του.

Υ

πάρχει μια στιγμή κάθε χρόνο, λίγο πριν από το Πάσχα, που το καλάθι αρχίζει να γεμίζει. Όχι απαραίτητα με τα ίδια πράγματα, αλλά με επιλογές που, με έναν περίεργο τρόπο, λένε κάτι για το πώς ζει ο καθένας μας αυτήν τη γιορτή. Στο σπίτι της κυρίας Άννας, το καλάθι δεν είναι ποτέ ένα, αλλά τρία. Το πρώτο το κρατά η ίδια. Κινείται στα Lidl με εκείνη τη γνώριμη ηρεμία τής εμπειρίας. Ξέρει ακριβώς τι θα πάρει, πού θα το βρει, αλλά και πόσο θα κοστίσει. Στο μυαλό της, το Πάσχα έχει συγκεκριμένο σχήμα, αριθμό και ρυθμό. Έχει μια συνέχεια που δεν εξηγείται, απλώς επαναλαμβάνεται κάθε χρόνο με μικρές, σχεδόν αόρατες αλλαγές. Δίπλα της, η κόρη της, η Μαρία, το προσεγγίζει εντελώς διαφορετικά. Στο κινητό της, μια πρόχειρη λίστα κατευθύνει τη διαδρομή, ενώ η ίδια σβήνει και ξαναγράφει πράγματα καθώς προχωρά. Σκέφτεται πρακτικά. Τι θα φαγωθεί, τι θα περισσέψει, τι αξίζει να υπάρχει στο τραπέζι και τι όχι. Το δικό της καλάθι δεν είναι θέμα παράδοσης αλλά ισορροπίας. Και πιο πίσω ακολουθεί η Νεφέλη, 22 χρονών, με ακουστικά στο ένα αυτί και το κινητό στο χέρι, που στέκεται μπροστά στα ράφια λίγο περισσότερο απ’ όσο χρειάζεται. Αυτή διαλέγει αλλιώς και συνήθως είναι πράγματα που βγάζουν νόημα για εκείνη και όχι απαραίτητα για το Πάσχα όπως το ξέρουν οι άλλοι. Το καλάθι της δεν ακολουθεί κανόνες αλλά «vibes». Διαθέσεις, δηλαδή, της στιγμής. Τα τρία καλάθια γεμίζουν διαφορετικά. Το ένα είναι μετρημένο, το άλλο ισορροπημένο και το τρίτο… αυθόρμητο. Κι όμως, κανένα από αυτά δεν είναι λάθος. Στο ταμείο στέκονται όλες μαζί ικανοποιημένες. Και εκεί τα πράγματα περνούν από το ένα καλάθι στο άλλο, μπαίνουν σε σακούλες, μπλέκονται χωρίς να ξεχωρίζουν πια. Αρχίζουν, δηλαδή, να γίνονται ένα. Στο σπίτι, ο πάγκος της κουζίνας γεμίζει αυτομάτως με καλούδια. Οι σακούλες ανοίγουν, τα πράγματα βγαίνουν ένα ένα και αρχίζουν να βρίσκουν τη θέση τους. Η κυρία Άννα πιάνει πρώτη δουλειά, με τη δική της φυσική σιγουριά που δεν χωρά εξηγή-

σεις. Η κόρη της οργανώνει τον χώρο, φέρνει πιάτα, βάζει μια σειρά. Η Νεφέλη δοκιμάζει, σχολιάζει, γελά. Το τραπέζι στρώνεται χωρίς ανακοίνωση. Δεν υπάρχει «πρώτο πιάτο», «κυρίως» και τα συναφή. Υπάρχει απλώς φαγητό. Και άνθρωποι που μαζεύονται σιγά σιγά γύρω του. Στη μέση, το τσουρέκι που παίρνει πάντα η κυρία Άννα, κομμένο πρόχειρα και πάντα μαλακό. Δίπλα του, μια ανοιχτή πραλίνα με γεύση τσουρέκι, που κάποιος δοκίμασε για να δει προς τι ο «ντόρος» και τελικά έμεινε εκεί, ανοιχτή και… μισοτελειωμένη. Η μαμά έχει φροντίσει για τα πιο σίγουρα. Μια πιατέλα με Deluxe τυριά και αλλαντικά σε λεπτές φέτες που εξαφανίζονται χωρίς να το καταλάβει κανείς και μια μεγάλη σαλάτα με φρέσκα λαχανικά που μυρίζουν άνοιξη. Η Νεφέλη έχει κάνει πάλι τα δικά της. Μικρά σοκολατένια αυγά και λαγουδάκια Favorina, που δεν προορίζονταν ακριβώς για το τραπέζι, αλλά βρίσκονται ήδη ανοιχτά σε ένα μπολ. «Για μετά», είχε πει. Κανείς δεν περίμενε. Τα πασχαλινά γλυκά άλλωστε δεν μπορούν να μείνουν για πολύ ανέγγιχτα. Δεν έχουν χρόνο κατανάλωσης που ορίζεται από κάποιο πρωτόκολλο και δεν ακολουθούν προγράμματα. Κάτι σαν τη Νεφέλη δηλαδή! Λίγο πιο δίπλα, αυγά βαμμένα στο χέρι – όχι όλα τέλεια, αλλά όλα τους σημαντικά και έτοιμα για τον καθιερωμένο διαγωνισμό. Η Νεφέλη τραβάει μια φωτογραφία. «Για story», λέει. Η μητέρα της γελά. Η γιαγιά δεν δίνει σημασία. Κάποιος κόβει λίγο ακόμα τσουρέκι. Κάποιος άλλος σπάει ένα αυγό και γελά με το αποτέλεσμα και τη δήθεν χασούρα. Η λέξη «Πάσχα» δεν ακούγεται σχεδόν καθόλου. Κι όμως, είναι παντού. Γιατί το Πάσχα δεν είναι αυτό που πρέπει ντε και καλά να μπει στο καλάθι. Είναι όλα εκείνα που χωρούν τελικά μέσα του. Διαφορετικές επιλογές, ρυθμοί, αλλά και άνθρωποι. Και η σιγουριά ότι όταν όλα αυτά βρεθούν μαζί, κάπως στο τέλος θα βγάλουν νόημα. Και ίσως γι’ αυτό το πασχαλινό καλάθι δεν είναι ποτέ ίδιο για κανέναν, αλλά καταφέρνει πάντα να είναι ακριβώς όπως πρέπει. Γεμάτο, ισορροπημένο και αληθινά απολαυστικό.

LiFO 02.04.26

45

starfax

ΖΥΓΟΣ [23.9/22.10] Η εβδομάδα έχει έντονη επίδραση πάνω σας, φέρνοντας στην επιφάνεια προσωπικά θέματα και ανάγκη για ισορροπία ανάμεσα στον εαυτό σας και τους άλλους. Είναι η στιγμή να δείτε πού χρειάζεται να σταθείτε με σταθερότητα και αυτοπεποίθηση. Στα αισθηματικά, μπορεί να προκύψουν ξεκαθαρίσματα και ανάγκη για ειλικρινή διάλογο. Στα επαγγελματικά και οικονομικά, είναι καλό να αναγνωρίσετε ποιες συνεργασίες σάς ενισχύουν και ποιες αξίζουν λιγότερη ενέργεια. ΣΚΟΡΠΙΟΣ [23.10/22.11] Δείχνετε περισσότερη προσοχή στη λεπτομέρεια και στα μικρά, σταθερά βήματα που μπορούν να φέρουν μακροπρόθεσμες αλλαγές. Μη βιάζεστε, καθώς η συνέπεια και η υπομονή θα σας ανταμείψουν. Στα αισθηματικά, η σταθερότητα και η ειλικρίνεια είναι χαρακτηριστικά που μπορούν να δώσουν βάθος στις σχέσεις σας. Στα επαγγελματικά και οικονομικά, η καλή οργάνωση και η συνέπεια σάς βοηθούν να αποφύγετε παρορμητικές κινήσεις.

ΤΟΞΟΤΗΣ [23.11/21.12] Αυτή η εβδομάδα αναζωπυρώνει δημιουργικότητα και ενέργεια σε κοινωνικό επίπεδο, δίνοντάς σας την ώθηση να συμμετέχετε σε δραστηριότητες και ομαδικά σχέδια με χαρά. Είναι καλή περίοδος για να βρείτε ποιοι είναι πραγματικά οι σύμμαχοί σας. Στα αισθηματικά, μπορείτε να εξερευνήσετε νέες πτυχές της σχέσης σας ή να συναντήσετε ενδιαφέροντα άτομα μέσα από κοινωνικές δραστηριότητες. Στα επαγγελματικά και οικονομικά, οι ομαδικές προσπάθειες μπορεί να αποδώσουν καρπούς, αν δώσετε τις σωστές προτεραιότητες.

6- 12 απρ ιλιου 2 0 26

ΑΙΓΟΚΕΡΩΣ [22.12/19.1] Εστιάζετε στην ΚΡΙΟΣ [21.3/20.4] Η εβδομάδα σάς βρίσκει σε φάση ξεκαθαρίσματος και προσωπικής ενδυνάμωσης, με έμφαση στο ποιοι θέλετε να γίνετε και τι θέλετε να επιδιώξετε. Είναι καλή στιγμή να θέσετε ξεκάθαρους στόχους και να δείτε τι πραγματικά στηρίζει την ανάπτυξη και την αυτοπεποίθησή σας. Στα αισθηματικά, η ενέργειά σας φέρνει δυναμισμό και πάθος, αλλά χρειάζεται ισορροπία ώστε να αποφύγετε παρορμητικές αντιδράσεις. Στα επαγγελματικά και οικονομικά προχωράτε με αυτοπεποίθηση σε νέες πρωτοβουλίες.

ΤΑΥΡΟΣ [21.4/20.5] Αυτή η εβδομάδα σάς καλεί να εμπιστευτείτε τα συναισθήματά σας και να κινηθείτε με περισσότερη ευελιξία απέναντι στις αλλαγές και τις προκλήσεις. Ό,τι δεν ήταν ξεκάθαρο μέχρι τώρα μπορεί να αρχίσει να ξεδιπλώνεται και να σας δώσει κατεύθυνση. Στα αισθηματικά, μπορείτε να εμβαθύνετε στις σχέσεις σας με ασφάλεια και σταθερότητα. Στα επαγγελματικά και οικονομικά, η επιμονή σας θα έχει θετικό αντίκτυπο, ειδικά αν εκμεταλλευτείτε ευκαιρίες που συνδέονται με δουλειά και δημιουργία.

ΔΙΔΥΜΟΣ [21.5/21.6] Η εβδομάδα φέρ-

α πό τη μ αρ ιβ ίκυ κα λλέ ρ γ η (st ar f ax@ li f o. g r ) εικονογραφηση: bianka

46

LiFO

νει έμπνευση μέσα από την κοινωνική σας ζωή και τις συνεργασίες, με προοπτικές που ανοίγονται όταν εργάζεστε ομαδικά. Υπάρχει δύναμη στις ιδέες σας και στα μηνύματα που μοιράζεστε με τους άλλους. Στα αισθηματικά, η επικοινωνία παίζει πρωταγωνιστικό ρόλο και μπορεί να αναζωπυρώσει σχέσεις ή να φέρει ενδιαφέρουσες νέες γνωριμίες. Στα επαγγελματικά και οικονομικά, η συνεργασία με άλλους μπορεί να αποδώσει καρπούς, αρκεί να διατηρήσετε ξεκάθαρη σκέψη και στόχους.

καριέρα και στο πώς παρουσιάζεστε στον κόσμο, σε μια περίοδο που σας προσφέρει την ευκαιρία να δείξετε την αξία σας. Είναι σημαντικό να αποφύγετε επιβλητικές συμπεριφορές και να συνεργαστείτε με ψυχραιμία και σταθερότητα. Στα αισθηματικά, η ανάγκη για ισορροπία μεταξύ προσωπικής ζωής και φιλοδοξιών είναι σημαντική. Στα επαγγελματικά και οικονομικά, η σταθερότητα και η προσεκτική διαχείριση θα σας βοηθήσουν να επιτύχετε τα θέματα που σας απασχολούν.

ΚΑΡΚΙΝΟΣ [22.6/22.7] Αυτή η εβδομάδα σάς ωθεί να ακολουθήσετε τις φιλοδοξίες σας με αποφασιστικότητα, ακόμα κι αν νιώθετε εσωτερική πίεση ή έχετε διλήμματα. Είναι σημαντικό να βρείτε ισορροπία ανάμεσα στις φιλοδοξίες και τις προσωπικές σας ανάγκες, ώστε να μη θυσιάσετε σημαντικά κομμάτια της ζωής σας. Στα αισθηματικά, ενδεχομένως να φανεί μια ανάγκη για βαθύτερη σύνδεση και σταθερότητα. Στα επαγγελματικά και οικονομικά, μπορείτε να κάνετε βήματα μπροστά, αλλά φροντίστε να μη χάσετε την επαφή με τον ρεαλισμό.

ΥΔΡΟΧΟΟΣ [20.1/19.2] Η εβδομάδα σάς ευνοεί να διευρύνετε τους ορίζοντές σας μέσα από ιδέες, ταξίδια ή εκπαιδευτικές ευκαιρίες που μπορεί να φέρουν θετικές εξελίξεις. Παράλληλα, προσέξτε ώστε να διατηρήσετε ισορροπία στην καθημερινότητά σας για να αποφύγετε τον υπερβολικό φόρτο. Στα αισθηματικά, η ανανέωση και η διερεύνηση νέων εμπειριών με τον σύντροφο μπορούν να φέρουν χαρά. Στα επαγγελματικά και οικονομικά, η σωστή διαχείριση του χρόνου και των πόρων θα σας επιτρέψει να επωφεληθείτε από τις ευκαιρίες.

ΛΕΩΝ [23.7/23.8] Εστιάζετε στην πεποίθηση και τις αξίες που σας καθοδηγούν, με μια τάση να επανεξετάσετε τις μακροπρόθεσμες επιδιώξεις και το όραμά σας. Οι ιδέες σας μπορούν να βρουν καλή αποδοχή, αν δείξετε σταθερότητα και σαφή στόχευση. Στα αισθηματικά, σας δίνεται η ευκαιρία να εμβαθύνετε στη συναισθηματική σας ζωή με αυθεντικότητα. Στα επαγγελματικά και οικονομικά, η προσπάθειά σας μπορεί να αναγνωριστεί, αρκεί να διατηρήσετε τη σταθερότητά σας και να αποφύγετε υπερβολές.

Sudoku No 892 3 3 1 2 5

ΙΧΘΥΣ [20.2/20.3] Αυτή η εβδομάδα φέρ-

8 5 9 9

7 6

2

ΠΑΡΘΕΝΟΣ [24.8/22.9] Η εβδομάδα σάς ενθαρρύνει να δείξετε ευαισθησία και να εμπιστευτείτε τις δικές σας εσωτερικές ανάγκες, ακόμα κι αν δεν είναι όλα ξεκάθαρα. Στα αισθηματικά, μπορείτε να έχετε πιο ουσιαστική επικοινωνία με τον σύντροφο ή να εμβαθύνετε σε μια νέα γνωριμία. Στα επαγγελματικά και οικονομικά, φροντίστε να ισορροπήσετε πρακτικότητα και δημιουργικότητα, χωρίς να παρασύρεστε σε υπερβολές.

8

3

7 9

5 8 2 6

1 1 4 5 4

Η λύση του προηγούμενου 9 1 8 5 3 6 4 2 7

5 2 3 8 4 7 1 9 6

6 4 7 1 2 9 5 3 8

4 7 9 6 8 5 2 1 3

2 5 6 3 9 1 8 7 4

8 3 1 2 7 4 6 5 9

7 8 5 4 1 3 9 6 2

1 9 4 7 6 2 3 8 5

3 6 2 9 5 8 7 4 1

νει στην επιφάνεια συναισθήματα και θέματα που αφορούν οικονομικά ή βαθιές σχέσεις, δίνοντάς σας την ευκαιρία να αντιμετωπίσετε εκκρεμότητες με ψυχραιμία. Είναι σημαντικό να διατηρήσετε την εσωτερική σταθερότητα και να αποφύγετε παρορμητικές αποφάσεις. Στα αισθηματικά, μπορείτε να επενδύσετε σε ουσιαστική σύνδεση και ειλικρίνεια με τον σύντροφο ή να αναγνωρίσετε τι θέλετε από μια νέα γνωριμία. Στα επαγγελματικά και οικονομικά, προσοχή στις υπερβολικές δαπάνες και στις κινήσεις που μπορεί να φανούν ριψοκίνδυνες.

02.04.26

LiFO 02.04.26

47