Τεύχος 887

ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΟ

ΟΠΥ ΖΟΥΝΗ

SBARI • ΠΑ Ν ΑΔ

Σ ΤΟΙ Χ Ν • ΕΙ

CU

ΛΛ

FO

Ε

ΣΙ

Η ΜΌΤ ΤΕΣ Ε

Ν

Τ

FREE PRESS

Ω

887

26.02.2026

ΑΓ

Ω ΎΠ

2026

ΙΚΑ • ΑΝ

Νο

Ν

Α

Μέσα στο σπίτι και το ατελιέ της

ΟΛΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΘΗΝΑ! ΔΩΡΕΑΝ ΟΔΗΓΟΣ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ. ΚΥΚΛΟΦΟΡΕΙ ΚΑΘΕ ΠΕΜΠΤΗ

2

LiFO

26.02.26

6 ΣΤΗΛΕΣ

index887

βασιλική σιουτη

πολιτικο επταημερο γιάννησ πανταζόπουλοσ

talking points δεσποινα τριβολη

footnotes

χάρησ καλαϊτζίδησ

ιλεκτρισιτυ

κώστασ αναγνωστόπουλοσ

νεοσ αγνωστοσ κοσμοσ

Όπυ Ζούνη: Μέσα στο σπίτι και το ατελιέ της

16

στο εξωφύλλο: Φωτογραφία του Πάρι Ταβιτιάν.

22

26

H KANGELA TROMOKRATISCH ΕΙΝΑΙ H ΑΘΗΝΑΙA ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ

14

90 ΛΕΠΤΑ ΜΕ ΤΗ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΤΗΣ «ΒΛΆΒΗΣ»

29

www.lifo.gr ΔΥΟ ΔΕΚΑ ΕΚΔΟΤΙΚΗ Α.Ε. ΒOΥΛΗΣ 22, 105 63 ΑΘΗΝΑ T 210 3254 290 F 210 3249 785 info@lifo.gr

εκδοτης/διευθυντησ

Στάθης Τσαγκαρουσιάνος chief executive officer/editor in chief Μιχάλης Μιχαήλ chief operating officer/commercial director Θανάσης Χαραμής creative director Γιάννης Καρλόπουλος διευθυντής συνταξησ Γιάννης Πανταζόπουλος διευθυντής εντυπησ εκδοσησ Τάσος Μπρεκουλάκης διευθυντής mikropragmata.lifo.gr Άρης Δημοκίδης υπευθυνη πολιτικου ρεπορταζ - ερευνασ Βασιλική Σιούτη αρχισυνταξία podcasts Μερόπη Κοκκίνη –––––– εμπορικο τμημα advertising director Ξένια Στασινοπούλου direct sales director Κώστας Μαντάς head of digital advertising Άννα Λαπαρδάγια direct sales Γιώργος Λυκουργιώτης advertising manager Πωλίνα Κουτσοβίλη (pkoutsovili@lifo.gr) advertising coordinator Κατερίνα Κουρμούζη (kkourmouzi@lifo.gr) head of creative Βασίλης Καψάσκης branded content managers Φιλιώ Ράγκου, Ιωάννα Παναγοπούλου digital campaign manager Γιώργος Γιαννή advertising executive Χριστίνα Καλλή –––––– ψηφιακή ανάπτυξη/προγραμματισμός lifo.gr Θανάσης Βιρβίλης, Γιώργος Ντούφας –––––– ατελιέ assistant creative director Ιωάννης Μαρκάκης αrt director Μαργαρίτα Καμαριώτη φωτογράφοι Σπύρος Στάβερης, Πάρις Ταβιτιάν, Freddie F. διαμόρφωση ψηφιακής εκδοσης Μαρούσα Θωμά, Ελπισία Σπαθάρη υπευθυνη υλης Μαρία Δρουκοπούλου διορθωση/επιμελεια κειμένων Μυρτώ Αθανασοπούλου, Μαρία Μανθοπούλου –––––– συντακτικη ομαδα Θοδωρής Αντωνόπουλος, Λουίζα Αρκουμανέα, Γιάννης Βασιλείου, Μίνα Καλογερά, Ντίνα Καράτζιου, Θοδωρής Κουτσογιαννόπουλος, Τίνα Μανδηλαρά, Αργυρώ Μποζώνη, Μαρία Παππά, Χρήστος Παρίδης, Δημήτρης Πολιτάκης, Γιώργος Τσαγκόζης συνεργατεσ Τζούλη Αγοράκη, Έφη Ανέστη, Αλέξανδρος Βουρλάκος, Ειρήνη Γιαννάκη, Λίνα Ιντζεγιάννη, Χάρης Καλαϊτζίδης, Ερωφίλη Κόκκαλη, Υρώ Κολιακουδάκη, Δημήτρης Κυριαζής, Χρυσέλλα Λαγαρία, Στέλλα Λιζάρδη, Νίκος Γ. Μαστροπαύλος, Νίκη Μηταρέα, Αγιάτη Μπενάρδου, Παναγιώτης Ορφανίδης, Σταυρούλα Παπασπύρου, Νικόλας Σεβαστάκης, Δέσποινα Τριβόλη, Φώντας Τρούσας, Θοδωρής Τσάτσος, Φώφη Τσεσμελή, Νίκος Τσέφλιος, Κορίνα Φαρμακόρη αρχισυνταξία ειδησεων Λία Φασόλη newsroom Αγάπη Βαρούνη, Μιχάλης Γιαννακίδης, Βασιλική Δρίβα, Ναζιγκέν Μάμο, Πέννυ Μαστοράκου, Μαρία Μπαρλή, Ελένη Ποσνακίδου, Λία Φασόλη –––––– podcasts/vidcasts καμερα-μονταζ Γεράσιμος Δομένικος ηχοληψια Φαίδωνας Κτενάς, Αλέξανδρος Αντωνίου social media Άκης Κατσούδας, Πέννυ Μαστοράκου –––––– λογιστηριο οικονομική διεύθυνση Δημήτρης Τασιόπουλος λογιστήριο Βασίλης Κοτρωνάκης, Άκης Ιωάννου, Έφη Ηλιοπούλου γραμματεία Βιβίκα Ανδριανάτου –––––– κωδικος εντυπου 7639 –––––– μετοχος/νομιμοσ εκπροσωποσ Ευστάθιος Τσαγκαρουσιάνος ––––––

MET 230578

παρακαλουμε

ανακυκλωστε

LiFO 26.02.26

3

Feedback

Γιατί οι περιορισμοί στο Αirbnb δεν έλυσαν το στεγαστικό στην Αθήνα; Αν η βραχυχρόνια μίσθωση συνέβαλε στην πίεση της στεγαστικής αγοράς, μπορεί μέρος των φορολογικών εσόδων που προκύπτουν από αυτή να αποκαταστήσει τις ισορροπίες;

ΒΙΒΛΙΟ

Ζιζέλ Πελικό: «Οι βιαστές μου να σκύψουν το κεφάλι· όχι εγώ»

4

LiFO

podcasts που αξίζει να ακούσετε

pageviews

ΤΗΣ ΝΤΙΝΑΣ ΚΑΡΑΤΖΙΟΥ

ti δ ι α β α σ α με αυ τη την εβ δομ α δ α σ το

LiFO.gr

ΤΗΣ ΕΙΡΗΝΗΣ ΓΙΑΝΝΑΚΗ

Ήταν 2 Νοεμβρίου του 2020 όταν η 67χρονη τότε Ζιζέλ Πελικό ανέβαινε τα σκαλιά του αστυνομικού τμήματος του Καρπαντρά, στη Νότια Γαλλία, συνοδεύοντας τον σύζυγό της, Ντομινίκ Πελικό, ο οποίος είχε κληθεί με αφορμή την υπόθεση της σύλληψής του σε ένα σούπερ μάρκετ λίγους μήνες νωρίτερα. Εκείνη τη μέρα, η ζωή της άλλαξε για πάντα. Οι φωτογραφίες που θα της έδειχναν οι αστυνομικοί θα έκαναν στάχτη την τακτοποιημένη καθημερινότητά της και πενήντα χρόνια έγγαμου βίου. Όλος ο κόσμος της θα κατέρρεε. Τα γεγονότα της υπόθεσης που εκτυλίχθηκαν στο μικρό χωριό Μαζάν της Προβηγκίας και συντάραξαν όχι μόνο τη ζωή της Ζιζέλ Πελικό, αλλά και τη διεθνή κοινή γνώμη, είναι γνωστά. Ο επί πενήντα χρόνια σύζυγός της τον Σεπτέμβριο του 2020 συνελήφθη σε σούπερ μάρκετ της περιοχής να βιντεοσκοπεί γυναίκες κάτω από τις φούστες τους. Η έρευνα των αστυνομικών στον υπολογιστή και στο κινητό του έφερε στο φως σοκαριστικά ευρήματα: για περίπου μία δεκαετία, από το 2011, νάρκωνε κρυφά τη γυναίκα του με υπνωτικά χάπια που έριχνε στο φαγητό της, κι ενώ εκείνη βρισκόταν σε κατάσταση αναισθησίας, τη βίαζε και έφερνε άλλους άντρες, που εντόπιζε μέσω διαδικτύου, να τη βιάζουν. Θα κατηγορηθούν ακόμα άλλοι πενήντα άντρες, για βιασμό ή απόπειρα βιασμού και σεξουαλική κακοποίηση, όσοι ήταν δυνατό να αναγνωριστούν. Το 2024, με την έναρξη της δίκης στη Γαλλία, η υπόθεση πήρε μεγάλη δημοσιότητα. Η Πελικό, επιδεικνύοντας πρωτοφανές θάρρος, παραιτήθηκε από το δικαίωμά της για δίκη κεκλεισμένων των θυρών, δηλώνοντας πως «η ντροπή πρέπει να αλλάξει πλευρά».

5

ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ

Το πάγωμα νέων εγγραφών βραχυχρόνιας μίσθωσης στο 1ο, 2ο και 3ο δημοτικό διαμέρισμα του δήμου Αθηναίων παρουσιάστηκε ως στοχευμένη παρέμβαση για να περιοριστεί η πίεση στην αγορά κατοικίας και στα ενοίκια στο κέντρο της πόλης. Η λογική ήταν απλή: λιγότερες νέες καταχωρίσεις σε πλατφόρμες, περισσότερα διαθέσιμα διαμερίσματα για μακροχρόνια μίσθωση. Ωστόσο, η εξέλιξη των αριθμών δείχνει ότι το πρόβλημα της στεγαστικής πίεσης είναι πιο σύνθετο. Στην πραγματικότητα, η παρέμβαση αυτή αποδυνάμωσε τον βασικό στόχο που είχε, δηλαδή την αύξηση της προσφοράς κατοικιών για μακροχρόνια μίσθωση, όπως μας εξηγεί ο Θεμιστοκλής Μπάκας, πρόεδρος του Πανελλαδικού Δικτύου E-Real Estate, ο οποίος τεκμηριώνει την άποψή του παραθέτοντας στη LiFO τους αριθμούς που αποδεικνύουν ότι η ρύθμιση, αντί να φρενάρει την αγορά, λειτούργησε ως επιταχυντής: τον Νοέμβριο του 2025, έναν χρόνο σχεδόν μετά τις σχετικές εξαγγελίες για το φρένο στη βραχυχρόνια μίσθωση, τα ακίνητα στον δήμο Αθηναίων που νοικιάζονταν μ’ αυτό το καθεστώς ανήλθαν σε 13.293, έναντι 12.328 τον Σεπτέμβριο του 2024, σημειώνοντας αύξηση 7,82%, παρά τους εξαγγελθέντες περιορισμούς.

Ακολουθήστε τα podcasts της LiFO στην Apple, στο Spotify ή στο LiFO.gr

1

«Αν δεν αλλάξει ο νόμος περί ευθύνης υπουργών, θα έχουμε μεγάλο πρόβλημα» «LIFO POLITICS» ΜΕ ΤΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΣΙΟΥΤΗ

2

«Φυσικά και υπάρχει γευσιγνωσία στο νερό» «Η ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΩΝ» ΜΕ ΤΗΝ ΝΤΙΝΑ ΚΑΡΑΤΖΙΟΥ

Παράλληλα, σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, στον δήμο καταγράφονται 117.137 κενές κατοικίες, ποσοστό 26,7% του αποθέματος, κυρίως μικρού μεγέθους: «Τα δεδομένα αυτά δείχνουν ότι οι περιορισμοί, χωρίς συνολική στεγαστική στρατηγική, δεν επαρκούν για την αντιμετώπιση του στεγαστικού, ενός διαρθρωτικού προβλήματος με βαθιές ρίζες», σχολιάζει. Το συμπέρασμα που προκύπτει είναι ότι η ρύθμιση της βραχυχρόνιας μίσθωσης, όσο αυστηρή κι αν είναι, δεν αρκεί για να αποκαταστήσει τις ισορροπίες. Η ουσία μεταφέρεται στην πλευρά της παραγωγής νέας κατοικίας και της ενεργοποίησης του ανενεργού αποθέματος. Ο Θ. Μπάκας ισχυρίζεται ότι οι άλλες ευρωπαϊκές χώρες έχουν αντιληφθεί τους νέους συσχετισμούς που διαμορφώνονται στην αγορά από το μοντέλο των απαγορεύσεων· μία από αυτές είναι η Πορτογαλία: «Η Λισαβόνα προχωρά στην άρση και την ουσιαστική χαλάρωση των περιορισμών που είχαν επιβληθεί από το 2019 στη βραχυχρόνια μίσθωση, αναθεωρώντας μια πολιτική που εφαρμόστηκε για χρόνια με στόχο την αποκλιμάκωση των τιμών κατοικίας, αλλά χωρίς τα αναμενόμενα αποτελέσματα», αναφέρει. Και προσθέτει: «Το προηγούμενο καθεστώς περιλάμβανε πάγωμα νέων αδειών σε πολλές περιοχές και αυστηρό έλεγχο της δραστηριότητας, ωστόσο οι τιμές πώλησης και ενοικίασης συνέχισαν να αυξάνονται, ενώ δεν καταγράφηκε ουσιαστική βελτίωση στην προσιτότητα της στέγασης. Η αλλαγή πολιτικής στηρίζεται πλέον στην εκτίμηση ότι η απαγόρευση νέων βραχυχρόνιων μισθώσεων δεν αντιμετώπισε τις βασικές αιτίες της στεγαστικής κρίσης και ότι ο καθοριστικός παράγοντας πίεσης στις τιμές είναι η συνολική ανεπάρκεια προσφοράς κατοικίας και όχι η ίδια η δραστηριότητα των βραχυχρόνιων μισθώσεων».

3

«Δεν θέλω να με λυπάσαι, θέλω να με ακούς» «ΖΟΥΜΕ, ΡΕ» ΜΕ ΤΟΥΣ ΘΟΔΩΡΗ ΤΣΑΤΣΟ ΚΑΙ ΤΗ ΧΡΥΣΕΛΛΑ ΛΑΓΑΡΙΑ

4

ΓΕΥΣΗ Πρωί, μεσημέρι, βράδυ στο September 18 Δημιουργική κουζίνα με το βλέμμα στραμμένο στην ευεξία, στην υγιεινή διατροφή, στην απλότητα και στο zero waste, σε ένα μαγαζί του κέντρου που θα γίνει το νέο στέκι μας. ΤΗΣ ΜΙΝΑΣ ΚΑΛΟΓΕΡΑ

Τις τέσσερις τελευταίες μέρες, ένα γλυκό εμφανίζεται ξανά και ξανά στο feed μου: ένα σκληρό μπισκότο μελιού με λευκή κρέμα και ένα λεπτό πλέγμα από πάνω που μοιάζει φτιαγμένο από σιρόπι. Ίσως αυτή ήταν η αφορμή για να επισκεφτώ το September 18, το νέο στέκι στου Ψυρρή. Με το που μπαίνεις, ο απαλός φωτισμός και η Σελήνη, το μεγάλο φωτιστικό που κρέμεται από το ταβάνι, δημιουργούν μαζί με την ανοιχτή κουζίνα στο βάθος μια αίσθηση ανεπιτήδευτης οικειότητας. Πίσω από το μπαρ μια ραφιέρα είναι γεμάτη προσεκτικά διαλεγμένα αντικείμενα, ενώ οι καρέκλες από αλουμίνιο και δέρμα δίνουν αίσθηση κομψής απλότητας. Δεν είναι ένας χώρος που επιδιώκει να εντυπωσιάσει αλλά να σε κάνει να νιώσεις άνετα. Εδώ μπορείς να καθίσεις για καφέ, για να φας ή απλώς για να πιεις ένα ποτό. Συναντώ τον Γιάννη Τσαχλή και τη Νεφέλη Οφέλια Σαχβερντιάν. Ο Γιάννης, που έχει εμπειρία δέκα χρόνων στην εστίαση, μου λέει: «Τελείωσα ηλεκτρολόγος μηχανικός, αλλά η δουλειά δεν με γέμιζε, στην επαφή με τον κόσμο βρήκα αυτό που μου αρέσει. Είμαι πολύ κοινωνικός, οπότε η εστίαση ήταν αυτή που με κέρδισε, γιατί όταν δουλεύεις με κόσμο, κάθε μέρα είναι διαφορετική».

Αλεξάνδρας, Βύρωνας, Πειραιάς: Τα προσφυγικά της Αθήνας 100 χρόνια μετά «ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΙΑΣ ΠΟΛΗΣ» ΜΕ ΤΗΝ ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ

5

Η σκληρή αλήθεια για την «εθνική χαστουκίστρια» Αναστασία ΑθήνηΤσούνη (updated) «ΣΚΛΗΡΕΣ ΑΛΗΘΕΙΕΣ» ΜΕ ΤΟΝ ΑΡΗ ΔΗΜΟΚΙΔΗ

26.02.26

LiFO 26.02.26

5

talkofthetown 26 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ — 4 ΜΑΡΤΙΟΥ 2026 Νο 887 «Ουκρανία, τέσσερα χρόνια μετά: Ο πόλεμος που άλλαξε την Ευρώπη» p Ο θάνατος του εμποράκου p Αυτοί κι εμείς p Ουκρανία: Σοφές προειδοποιήσεις που αγνοήθηκαν p

6

LiFO

ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΕΠΤΑΗΜΕΡΟ

Περιζήτητο, χωρίς να γοητεύει Παρότι δεν απογειώνεται δημοσκοπικά, το ΠΑΣΟΚ παραμένει κρίσιμος παίκτης στο πολιτικό σκηνικό: όλοι το παρακολουθούν, όλοι το πιέζουν και όλοι το υπολογίζουν για την επόμενη μέρα.

απ ό τh βασιλ ικη σιουτη

Πολλά βλέμματα είναι στραμμένα στο ΠΑΣΟΚ αυτό το διάστημα –των ενοίκων του Μεγάρου Μαξίμου συμπεριλαμβανομένων– και θα παραμείνουν πάνω του, όχι μόνο μέχρι το συνέδριο που θα γίνει τον επόμενο μήνα, αλλά οπωσδήποτε μέχρι και τις εκλογές. Παρότι το ΠΑΣΟΚ δεν έχει καταφέρει να ανακτήσει τη δυναμική που είχε πριν από την οικονομική κρίση και η ηγεσία του φαίνεται να έχασε το momentum που υπήρξε μετά την επανεκλογή Ανδρουλάκη (στις 13 Οκτωβρίου 2024) και την προειδοποίηση του Κώστα Σημίτη («είναι μια ευκαιρία και οι ευκαιρίες δεν είναι άπειρες»), λόγω των ιδιαιτεροτήτων του πολιτικού τοπίου αυτή την περίοδο κρατά έναν κρίσιμο ρυθμιστικό ρόλο.

ΡΥΘΜΙΣΤΗΣ ΧΩΡΙΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗ Τα ποσοστά του κόμματος στις δημοσκοπήσεις δεν μπορούν να ξεφύγουν από το ποσοστό που κατέγραψε στις εθνικές εκλογές και κινούνται γύρω στο 13% (παρότι είχε αγγίξει το 20% πριν από ενάμιση χρόνο), κάτι που καθιστά ανέφικτο τον στόχο για νίκη στις εκλογές, «έστω και με μία ψήφο πάνω από τη ΝΔ». Στην κεντροαριστερά παίζει εδώ και καιρό σχεδόν χωρίς αντίπαλο, αν εξαιρέσει κανείς το «φάντασμα» του κόμματος Τσίπρα, αλλά αδυνατεί να εδραιωθεί ως ο κύριος πόλος της. Παρομοίως αδυνατεί να φέρει πίσω όσους ψηφοφόρους το είχαν εγκαταλείψει στις εκλογές του 2012 και του 2015 για τον ΣΥΡΙΖΑ , όπως και όσους ψήφισαν στις εκλογές του 2019 τη ΝΔ. Το όχι πολύ σαφές ιδεολογικοπολιτικό στίγμα που εκπέμπει έχει μάλλον το αντίθετο αποτέλεσμα από το προσδοκώμενο, όπως αποδεικνύεται από την έως τώρα αποτυχία να πειστούν ευρύτερα στρώματα από τον πολιτικό του λόγο. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η ηγεσία του προσπαθεί να διατηρήσει την αυτόνομη πορεία, που κατά κάποιον τρόπο ήταν και η εντολή της πλειονότητας των ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ, αποφεύγοντας σαφή δέσμευση για κυβερνητικές συνεργασίες, που εντείνει όμως την καχυποψία που υπάρχει, μεταξύ όσων θέλουν και όσων δεν θέλουν συνεργασία με τη ΝΔ, καθώς και όσων θέλουν και όσων δεν θέλουν συνεργασία με τον ΣΥΡΙΖΑ και τα κομμάτια του. Ενώ όμως το ΠΑΣΟΚ δεν έχει καταφέρει να γίνει ξανά ένας πολιτικός παίκτης που διεκδικεί την εξουσία με αξιώσεις, εκ των πραγμάτων αποκτά ρόλο ρυθμιστή και αυτός είναι ο λόγος για το αυξημένο ενδιαφέρον που υπάρχει σχετικά με τις μετεκλογικές του συνεργασίες.

ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ Ή ΛΕΗΛΑΣΙΑ Είναι γνωστό ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης, που φιλοδοξεί να κυβερνήσει για τρίτη θητεία, με την αυτοδυναμία να μη μοιάζει εφικτή, θα προτιμούσε το ΠΑΣΟΚ για κυβερνητικό εταίρο, γι’ αυτό και έχει αυξήσει την πίεση τελευταία. Η στρατηγική που ακολουθεί απέναντί του θα μπορούσε να ονομαστεί «συνεργασία ή λεηλασία». Αν το ΠΑΣΟΚ δεν «ενδώσει», τότε ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα προσπαθήσει να του πάρει τους ψηφοφόρους που δεν θέλουν συνεργασία με την αριστερά. Αυτό είναι το σχέδιο, παρότι υπάρχει κάτι ακόμα που το λένε και δημόσια αρκετά στελέχη, όπως ο Κώστας Σκανδαλίδης, ότι η ΝΔ θέλει να ρευστοποιήσει το ΠΑΣΟΚ γιατί από αυτό ελπίζει να κάνει μετεκλογικά κυβέρνηση. Όλοι στο ΠΑΣΟΚ θεωρούν ότι το «σκάνδαλο Παναγόπουλου» της ΓΣΕΕ όπως και αυτό με τα επιδόματα στο οποίο εμπλεκόταν στέλεχος του ΠΑΣΟΚ δεν βγήκαν τυχαία στη δημοσιότητα αυτήν την περίοδο. Δεν αμφισβητούν ακριβώς την ανάμειξη των στελεχών του ΠΑΣΟΚ σε αυτά,

26.02.26

Η LiFO πρώτη μεταξύ όλων των εβδομαδιαίων εντύπων

More*

Η LiFO κατέχει περίοπτη θέση μεταξύ των κορυφαίων media της χώρας

No.3 ΣΤΑ SITES ΕΦΗΜΕΡΊΔΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΆ

Protothema.gr Kathimerini.gr LiFO.gr tovima.gr tanea.gr

1906,3 1420,7 1323,4 1123,0 1017,1

Νο.2 ΣΕ ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΉ

ΑΝΑΓΝΩΣΙΜΌΤΗΤΑ (PRINT/ DIGITAL) ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΆ ΣΤΙΣ ΗΛΙΚΊΕΣ 13-44 ΠΡΩΤΟ ΘΕΜΑ LiFO ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ

Νο

1221,5 937,2 829,3 729,1

484,9 ΕΦΣΥΝ ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ (Σάββατο)

415,7

ATHENS VOICE (Πέμπτη)

343,8

ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ (Σάββατο)

327,2

ΤΑ ΝΕΑ ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ (Σάββατο)

325,4

* Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της νέας FocusBari, η LiFO κατέγραψε περαιτέρω αύξηση της διαφοράς από το σύνολο του ανταγωνισμού και διατηρεί την απόλυτη κυριαρχία στα νεανικά κοινά - ανδρικά και γυναικεία.

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΑ

Έρευνα FocusBari Iούνιος - Δεκέμβριος 2025

LiFO 26.02.26

7

ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΕΠΤΑΗΜΕΡΟ

TALKING POINTS

αλλά θεωρούν επιλεκτική την ανάδειξή τους και υποκινούμενη από την κυβέρνηση, με σκοπό να ασκήσουν πίεση στο ΠΑΣΟΚ και την ηγεσία του.

Η ΔΙΠΛΗ ΠΙΕΣΗ ΣΤΟΝ ΝΙΚΟ ΑΝΔΡΟΥΛΑΚΗ

α πό τh βα σι λι κη σ ιου τη

Ο Νίκος Ανδρουλάκης θα έχει μια τελευταία ευκαιρία στις επόμενες εθνικές εκλογές, καθώς είναι βέβαιο πως αν το ΠΑΣΟΚ δεν τα πάει καλά, θα αμφισβητηθεί την επόμενη μέρα και δύσκολα θα μπορέσει να διατηρήσει τη θέση του. Μέχρι τότε όμως, έχει μερικές ζαριές ακόμα να ρίξει. Για την ώρα, δέχεται διπλή πίεση, τόσο από τον Κυριάκο Μητσοτάκη και τη ΝΔ όσο και από τους εσωκομματικούς του αντιπάλους. Τον μεγαλύτερο πόλεμο εντός του κόμματός του τον δέχεται από τον Χάρη Δούκα, ενώ και ο Παύλος Γερουλάνος κινείται δυναμικά. Παρά την προσωρινή φαινομενική υποχώρησή του, ο Χάρης Δούκας στην πραγματικότητα έχει εντείνει την πίεση προς τον Νίκο Ανδρουλάκη και το ερώτημα των περισσότερων για το συνέδριο του Μαρτίου είναι αν θα επιμείνει στην πρότασή του να υπάρξει απόφαση των συνέδρων για τη μη συνεργασία με τη ΝΔ. Αν επιμείνει, έμπειρα κομματικά στελέχη αναφέρουν ότι δεν αποκλείεται να δούμε ακόμα και εντάσεις στα όρια του «πολιτικού ξύλου». Αρκετοί, όπως ο καθηγητής και πρώην υπουργός Οικονομικών Νίκος Χριστοδουλάκης, έχουν επιχειρηματολογήσει δημόσια υποστηρίζοντας πως κάτι τέτοιο θα ωφελήσει μόνο τη ΝΔ και το σχέδιο της «λεηλασίας», ενώ το ΠΑΣΟΚ δεν θα κερδίσει τίποτα. Ο Χάρης Δούκας, αν και δεν έχει καταφέρει να διευρύνει την πολιτική επιρροή του μέσα στο ΠΑΣΟΚ, παρά την εξουσία που διαθέτει ως δήμαρχος Αθηναίων, θεωρεί ότι απευθύνεται σε ένα ευρύτερο κοινό από το πασοκικό και φιλοδοξεί να είναι εκείνος ο πολιτικός ηγέτης που θα ενώσει την κεντροαριστερά με την αριστερά στην Ελλάδα. Γιατί το πιστεύει; Γιατί του βγήκε μια φορά στον δήμο πετυχαίνοντας κάτι που δεν πέτυχε κανένας άλλος, ούτε από το ΠΑΣΟΚ ούτε από τον ΣΥΡΙΖΑ, λένε υποστηρικτές του.

talkofthetown

ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ ΚΑΙ ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΣΕ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΡΟΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΟΜΕΝΗ ΜΕΡΑ

8

LiFO

Ο Ευάγγελος Βενιζέλος έχει επαναπροσεγγίσει εδώ και αρκετό καιρό τον Νίκο Ανδρουλάκη και το ΠΑΣΟΚ, παρά την αποστασιοποίησή του παλιότερα και την καλή σχέση που διατηρούσε με τον Κυριάκο Μητσοτάκη το πρώτο διάστημα της διακυβέρνησής του. Οι κακές γλώσσες λένε –και αυτό δεν είναι καινούργιο– ότι όταν ο Μητσοτάκης δεν τον πρότεινε για Πρόεδρο της Δημοκρατίας και διεκόπη η επικοινωνία τους, ο Βενιζέλος αποφάσισε να περάσει στο αντιμητσοτακικό στρατόπεδο. Σύμφωνα με κάποια πολιτικά στελέχη, σήμερα φιλοδοξεί ακόμα και να ηγηθεί του αντιμητσοτακικού μπλοκ που είναι «σκόρπιο και ακέφαλο», παρότι απλώνεται από τη λεγόμενη λαϊκή ή πατριωτική δεξιά μέχρι την αριστερά. Αν όλοι αυτοί ή κάποιοι από αυτούς έχουν τις δυνάμεις αριθμητικά μετά τις εκλογές και τη διάθεση να συνεργαστούν «για να φύγει ο Μητσοτάκης», θα χρειαστούν πρωθυπουργό που να μπορεί να ενώσει διαφορετικούς χώρους. Γι’ αυτό, δεν θεωρήθηκε τυχαία η προσπάθεια να τα βρει με τον ΣΥΡΙΖΑ πριν από κάποιο διάστημα (η οποία όμως, παρά την εκκίνηση που έγινε, δεν εξελίχθηκε πολύ καλά), ούτε και η εμφάνισή του σε εκδήλωση μαζί με τον Κώστα Καραμανλή και τον Αντώνη Σαμαρά – με τον οποίο επιχείρησε να αναθερμάνει τη σχέση του. Θα είχε πιθανότητες ένα τέτοιο σενάριο με τον Βενιζέλο για την επόμενη μέρα; Πολύ δύσκολα, για πολλούς λόγους. Αν το πολιτικό τοπίο παραμένει κατακερματισμένο όμως και μετά τις εκλογές, όπως φαίνεται στις δημοσκοπήσεις, δεν αποκλείεται γενικά να δούμε και απίθανα σενάρια να προωθούνται. Η Άννα Διαμαντοπούλου θεωρεί κι εκείνη ότι μπορεί να έχει άλλη μια ευκαιρία. Εκτιμά ότι αφού τα πήγε αρκετά καλά στις εκλογές για την ηγεσία του ΠΑΣΟΚ, παρά την απουσία της για μεγάλο διάστημα, αν τώρα ενισχύσει την παρουσία της καλλιεργώντας μια εικόνα πιο προσιτή στο «λαϊκό ΠΑΣΟΚ», μπορεί να διαδραματίσει κάποιον σημαντικότερο ρόλο μετά τις εκλογές.

Η ΜΑΧΗ ΤΩΝ ΣΥΝΕΔΡΩΝ Η πολιτική μάχη που δίνεται αυτές τις μέρες στο ΠΑΣΟΚ είναι για το ποιος θα εκλέξει τους περισσότερους συνέδρους στις 15 Μαρτίου. Γι' αυτό και όλα τα ηγετικά στελέχη οργώνουν την Ελλάδα, όπου υπάρχουν κομματικές οργανώσεις, και κόβουν (ακόμα) τη μία πίτα πίσω από την άλλη. Ο συσχετισμός των συνέδρων, που θα τον γνωρίζουν την επόμενη μέρα, θα κρίνει και την πορεία του συνεδρίου, αν και θεωρείται σχεδόν απίθανο να μην ελέγχει την πλειοψηφία ο Νίκος Ανδρουλάκης. Η δυναμική των εσωκομματικών του αντιπάλων καθώς και το πώς θα αποφασίσουν να εμφανιστούν στο συνέδριο, όμως, έχει σημασία. Αν στις εκλογές επιβεβαιωθούν οι δημοσκοπήσεις για το ανέφικτο της αυτοδυναμίας, το ΠΑΣΟΚ θα το χρειάζονται όλοι. Και αυτοί που θέλουν να παραμείνει η κυβέρνηση και εκείνοι που θέλουν να αλλάξει. Το γεγονός ότι είναι περιζήτητο χωρίς να γοητεύει ίσως να είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους η ηγεσία του δεν αισθάνεται την ανάγκη να βελτιώσει τις αδυναμίες της. Στο κατακερματισμένο πολιτικό τοπίο, το ΠΑΣΟΚ μοιάζει ταυτόχρονα αδύναμο και απαραίτητο, και αυτή η αντίφαση το τοποθετεί στο επίκεντρο ενός σκληρού πολιτικού παιχνιδιού που θα παιχτεί το επόμενο διάστημα, όχι απαραίτητα χωρίς θύματα.

ΜΑΡIΑ ΓΑΒΟΥΝEΛΗ «Ουκρανία, τέσσερα χρόνια μετά: Ο πόλεμος που άλλαξε την Ευρώπη» α π ό τ ο ν γ ι ά ν ν η π α ν τα ζ ό π ουλο

Γιατί αυτός ο πόλεμος θέτει σε δοκιμασία τα όρια του διεθνούς δικαίου; Η καθηγήτρια της Νομικής Σχολής του ΕΚΠΑ, Μαρία Γαβουνέλη, απαντά.

Αν στις εκλογές επιβεβαιωθούν οι δημοσκοπήσεις για το ανέφικτο της αυτοδυναμίας, το ΠΑΣΟΚ θα το χρειάζονται όλοι. Και αυτοί που θέλουν να παραμείνει η κυβέρνηση και εκείνοι που θέλουν να αλλάξει.

Τέσσερα χρόνια πολέμου στην Ουκρανία: Ο «πιο αιματηρός» στην Ευρώπη μετά τον Β' Παγκόσμιο. Ποιες σκέψεις σας δημιουργεί; Λύπη που καταφέραμε να έχουμε ξανά πόλεμο στην Ευρώπη έπειτα από τρεις γενεές. Ελπίδα που παρά το σοκ του πολέμου με τη Ρωσία και κυρίως το τραύμα της εγκατάλειψης από τις ΗΠΑ, η Ευρώπη αποδεικνύει ότι μπορεί να αλλάξει, να εξελιχθεί, να σταθεί στα πόδια της και να ακολουθήσει τη μοίρα της. Ανυπομονησία που όλα αυτά δεν τα κάνουμε εμείς οι Ευρωπαίοι πιο γρήγορα: η ιστορία κυλάει πιο αργά απ’ όσο θα θέλαμε. Τι θα λέγατε ότι έχει αλλάξει στον πόλεμο, τέσσερα χρόνια μετά την επίθεση της Ρωσίας; Τα πάντα. Η αντίληψη περί πολέμου που είχαμε στηριζόταν στην ανάπτυξη χερσαίων δυνάμεων στον κάμπο, την προέλαση ταγμάτων, την αεροπορική κάλυψη του πεδίου της μάχης. Τίποτα από όλα αυτά δεν ίσχυσε στην Ουκρανία. Τα τανκς εξαφανίστηκαν γιατί στις ατέλειωτες επίπεδες πεδιάδες απλώς ακινητοποιήθηκαν σε χρόνο μηδέν, οι μεγάλες στρατιωτικές μονάδες αντικαταστάθηκαν από ευέλικτα, σχεδόν αντάρτικα σχήματα, και φυσικά τα βαρέα, πανάκριβα όπλα υποκαταστάθηκαν από ευέλικτα και απείρως φτηνότερα drones. Ο πόλεμος της Ουκρανίας συνδυάζει τις πιο παλιές μορφές του πολέμου των χαρακωμάτων με τις πλέον προηγμένες εφαρμογές της τεχνολογίας – μας έδειξε πώς δημιουργεί κανείς πολεμική βιομηχανία ενώ ο πόλεμος μαίνεται γύρω του. Πώς αξιολογείτε, υπό το πρίσμα του διεθνούς δικαίου, τη νομιμότητα των ενεργειών της Ρωσίας στην Ουκρανία, τέσσερα χρόνια μετά την έναρξη της σύγκρουσης; Τέσσερα, δεκατέσσερα ή είκοσι τέσσερα χρόνια μετά, η επίθεση σε μια άλλη κυρίαρχη χώρα εξακολουθεί να αντιβαίνει στους κανόνες που όλοι μαζί έχουμε αποφασίσει και που λένε πολύ απλά ότι απαγορεύεται η χρήση βίας στις διεθνείς σχέσεις, γιατί απλούστατα θα καταλήξουμε σε έναν ακόμη παγκόσμιο πόλεμο, που αυτήν τη φορά θα είναι πυρηνικός και από τον οποίο απλώς δεν θα επιβιώσουμε. Η αναταραχή που βιώνουμε τον τελευταίο χρόνο, κυρίως εξαιτίας των κινήσεων τού Προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών, έχω την αίσθηση ότι τελικώς δεν θα επηρεάσει δραστικά την αρχιτεκτονική του συστήματος – παρά τα περί του αντιθέτου θρυλούμενα. Αντιθέτως, ίσως μακροπρόθεσμα και με τις αναγκαίες προσαρμογές να ενισχύσει την εσωτερική συνοχή και ασφάλεια της διεθνούς κοινότητας. Βλέπετε να διαμορφώνεται ένα νέο προηγούμενο στο διεθνές δίκαιο σχετικά με την ευθύνη των κρατών και την αποκατάσταση των ζημιών από επιθετικό πόλεμο; Όχι υποχρεωτικά – το πλαίσιο ήδη υπάρχει. Επιλέξαμε μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο να μη χρησιμοποιήσουμε τα υφιστάμενα εργαλεία των πολεμικών αποζημιώσεων, κυρίως γιατί η βάναυση και άγαρμπη χρήση τους μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο επιτάχυνε την έλευση της δεύτερης μαζικής αιματοχυσίας σε μια γενιά. Νομίζω ότι ούτε και τώρα θα μπούμε στη λογική μιας μεταφοράς κεφαλαίων από τον νικημένο στον νικητή. Η αποκατάσταση σήμερα γίνεται με πολύ πιο ευέλικτες και προηγμένες μεθόδους, που εδράζονται κυρίως στη χρήση χρηματοπιστωτικών εργαλείων και στην πρόσβαση στην αγορά της ανοικοδόμησης των κατεστραμμένων χωρών.

Διαβάστε ολόκληρη τη συνέντευξη στο lifo.gr.

26.02.26

LiFO 26.02.26

9

FOOTNOTES

ΙΛΕΚΤΡΙΣΙΤΥ

Ο θάνατος του εμποράκου

Αυτοί κι εμείς

Έλληνες στρατιώτες στη Γάζα, σκοτωμένοι κομμουνιστές στο eBay, κυνηγοί-νικητές της Ιστορίας και άλλα τέρατα.

Οι μικρές αθηναϊκές επιχειρήσεις μάς αποχαιρετούν.

α πό τη δ εσ ποι να τ ρι β ολη

talkofthetown

Η εικόνα της πόλης αλλάζει άρδην επειδή πρώτα ήρθε η κρίση, μετά η πανδημία, τώρα ο τουρισμός, αλλά κυρίως επειδή η λιανική αγορά πιέζεται παγκοσμίως λόγω του online shopping και του πληθωρισμού.

10

LiFO

Π

ροχτές χάλασε το ασανσέρ. Αναγκάστηκα να ανέβω στον 5ο με τα πόδια. Όπως ανέβαινα τους ορόφους γρήγορα έναν έναν, στον πρώτο όροφο ένας φοιτητής είχε κάνει ένα μικρό tag με μπογιά κάτω δεξιά κοντά στο σοβατεπί, στον δεύτερο όροφο κάποιος μαγείρευε με ντομάτα και μαϊντανό, στον τρίτο στοιβαγμένοι λογαριασμοί και μενού ντελίβερι κάτω από το χαλάκι της πόρτας, στον τέταρτο ακουγόταν η τηλεόραση από το διαμέρισμα της διαχειρίστριας. Μπαίνοντας σπίτι, στο γνώριμο χάος γεμάτο lego, playmobil και παζλ, και ασθμαίνοντας ακόμα, θυμήθηκα πόσο πολύ με γοήτευε κάποτε αυτή η σχεδόν υποχρεωτική οικειότητα της Αθήνας, μιας πόλης όπου όλοι ζουν μαζί, ο ένας πάνω στον άλλον, κατασκοπεύουν τον γείτονα πίσω από τις γρίλιες, μυρίζουν ψάρι τηγανητό από τον φωταγωγό και περνούν τα καλοκαίρια στα μπαλκόνια με τα σώβρακα. Πολυκατοικίες ολόκληρες με ιατρεία, συλλόγους με χαραγμένη σε χρυσή πλακέτα στην πόρτα την ονομασία τους (Σύλλογος Στερεοελλαδιτών, Φωτογραφικός Όμιλος Leica, Σύλλογος Λευκαδίων Αττικής «H Αγία Μαύρα»), άδεια θυρωρεία με στοίβες ολόκληρες από λογαριασμούς. Το κλείσιμο του Λεξικοπωλείου στο Παγκράτι, αυτού του βασιλείου γατιών και βιβλίων, ξεσήκωσε θύελλα απογοήτευσης και στενοχώριας. Είναι το δεύτερο βιβλιοπωλείο που κλείνει στο κέντρο μέσα σε έναν χρόνο, μετά το Επί Λέξει. Είναι μόνο δύο από τα άπειρα λουκέτα του κέντρου: η πόλη αλλάζει μέρα με τη μέρα, πρέπει να ’σαι τυφλός για να μην το βλέπεις ή να μην το αναγνωρίζεις.

H Αθήνα είναι έτσι κι αλλιώς μια ιδιόμορφη περίπτωση ευρωπαϊκής πρωτεύουσας. Δεν απλώνεται στα προάστια. Εδώ όλα είναι συγκεντρωμένα σε ένα και μοναδικό ιστορικό κέντρο – δημόσιες υπηρεσίες, ιατρεία, καταστήματα, σπίτια, γραφεία συνωστίζονται στις ίδιες γειτονιές. Όλα αυτά χτισμένα χωρίς ιδιαίτερο σχέδιο, σε στενά, συχνά χωρίς καν αποχέτευση (ω, ναι, το ιστορικό τρίγωνο της Αθήνας δεν είχε καν δίκτυο αποχέτευσης πριν από λίγα χρόνια), μια πόλη σε στρώματα: θραύσματα από αρχαία τείχη, βυζαντινούς δρόμους, εκκλησίες φτιαγμένες με υλικά αρχαίων ναών. Αν σε αυτήν την τρέλα προσθέσει κανείς την ανομία και τον κατακερματισμό των αρμοδιοτήτων –ο δρόμος ανήκει στην Περιφέρεια, το πεζοδρόμιο στον δήμο– έχουμε μια πόλη γεμάτη ρομαντικό χάος, στην οποία όμως το να ανοίξεις και κυρίως να διατηρήσεις μια επιχείρηση είναι κάτι σαν ένα άλμα στο κενό. Μιλάμε εξάλλου για μια χώρα στην οποία αγαπάμε ιδιαίτερα το επιχειρείν: ο συμβασιούχος στην τοπική αυτοδιοίκηση και ο ντελιβεράς αντιμετωπίζονται από το κράτος ως μικροεπιχειρηματίες με μπλοκάκι. Είναι πολύ εύκολο να βλέπεις ρομαντικά τα αθηναϊκά καταστήματα –μέχρι πριν από μερικά χρόνια το ιστορικό της κέντρο θύμιζε χρονοκάψουλα–, γειτονιές ολόκληρες που πωλούν υφάσματα, κορδέλες, κουμπιά, στοές με οπλοπωλεία, χρυσοχόους, κυτιοποιεία και παραδοσιακούς καφετζήδες με δίσκο. Η Αθήνα ήταν πάντα μια πόλη μικρών καταστημάτων. Είναι πολύ εύκολο να θρηνούμε όλο αυτό το οικοδόμημα που καταρρέει αφήνοντας πίσω άδειες βιτρίνες και άπειρα φασόν καφέ, κατηγορώντας αφηρημένα τον «τουρισμό». Στην πραγματικότητα, όμως, το κλείσιμο των μικρών επιχειρήσεων και η «οικονομία του καφέ» δεν έχει σχέση μόνο με τον τουρισμό ή με τα υπέρογκα ενοίκια. Η εικόνα της πόλης αλλάζει άρδην επειδή πρώτα ήρθε η κρίση, μετά η πανδημία, τώρα ο τουρισμός, αλλά κυρίως επειδή η λιανική αγορά πιέζεται παγκοσμίως λόγω του online shopping και του πληθωρισμού. Μια μικρή επιχείρηση στην Ελλάδα (και δεν περιλαμβάνω εδώ τα καφέ τρίτης γενιάς, ούτε τις γαστροταβέρνες με το πάτωμα μωσαϊκό και την ψαγμένη γραμματοσειρά) δεν μπορεί εύκολα να αντέξει τον online ανταγωνισμό.

H Αθήνα μάς φαίνεται πιο ανυπόφορη από ποτέ, όχι μόνο γιατί είναι ακριβή ή γιατί μας διώχνει, αλλά γιατί μοιάζει πια με όλες τις άλλες πόλεις της Ευρώπης – απλώς με λιγότερες υποδομές και πολύ περισσότερο χάος.

απ ό τ ο ν χ άρη καλ αϊ τ ζ ί δη

Στις φωτογραφίες των 200 της Καισαριανής, στις ιστορικές ταινίες του Αγγελόπουλου, στο σχέδιο της αποστολής στη Γάζα βλέπουμε την ίδια δυνατότητα να σκίσουμε το παραπέτασμα της ομίχλης και να ανακαλύψουμε το πραγματικό τοπίο στο οποίο κατοικούμε.

Σ

τις 15/02, μάθαμε ότι το ελληνικό κράτος έχει αποφασίσει, και πλέον προετοιμάζει, την αποστολή 100-150 ανδρών, μηχανημάτων και τεθωρακισμένων στη Γάζα, με σκοπό την «παροχή ασφάλειας» στο πλαίσιο των σχεδίων ανοικοδόμησης του International Stabilization Force. Πρόκειται για το επόμενο βήμα μετά την οπλική, εμπορική και ιδεολογική στήριξη του Ισραήλ απ’ το ελληνικό κράτος και κεφάλαιο, όλα υπό τον μανδύα της άμυνας και της ειρήνης. Πριν από τριάντα χρόνια, Έλληνες ακροδεξιοί προκαλούσαν διεθνές σκάνδαλο, πηγαίνοντας στη Βοσνία εθελοντικά για να σκοτώσουν μουσουλμάνους. Σε αντίθεση με τον δικό τους παρανοειδή φανατισμό και το παθιασμένο μίσος (ένα «ριζικό» Κακό), οι Έλληνες στρατιώτες που ετοιμάζονται για τη Γάζα –όπως και οι προκάτοχοί τους στο Αφγανιστάν– εκπροσωπούν μια «κοινοτοπία του κακού», τη φρίκη αυτού που απλώς «κάνει τη δουλειά του», που συμμετέχει σε κτηνωδίες χωρίς πάθος, στο όνομα του εθνικού συμφέροντος και των τακτοποιημένων deals. Μια μέρα πριν απ’ τη δημοσιοποίηση των προετοιμασιών για την ελληνική αποστολή στη Γάζα, κυκλοφόρησαν στο διαδίκτυο οι πρώτες φωτογραφίες των 200 κομμουνιστών της Καισαριανής, οι οποίες κυριάρχησαν στον δημόσιο διάλογο. Η σχετική σιωπή για την πρώτη είδηση και η μαζική ενασχόληση με τη δεύτερη φανερώνει αφενός τον κανονικοποιημένο ρατσισμό της ελληνικής κοινωνίας, και αφετέρου την κατάρρευση της πολιτικής μας φαντασίας, την αδυναμία μας να υπάρξουμε στο παρόν με ενεργό τρόπο και, συνεπώς, την υπερεπένδυση στο παρελθόν, στην καθησυχαστική επικράτεια των περασμένων αγώνων, τους οποίους μπορούμε ν’ αγκαλιάσουμε απλόχερα, εφόσον έχουν ηττηθεί. Παράλληλα, η συνύπαρξη των δύο εξελίξεων φωτίζει μια πικρή ιστορική ειρωνεία: την ώρα που πενθούμε ή γιορτάζουμε τους ανθρώπους που σκότωσε ένας γενοκτονικός στρατός κατοχής, στέλνουμε στρατεύματα για να βοηθήσουμε έναν γενοκτονικό στρατό κατοχής, γινόμενοι αντάξιοι επίγονοι, όχι της ιστορίας των ηρώων, αλλά εκείνης των δωσίλογων και των ταγματασφαλιτών. Γράφτηκαν πολλά σημαντικά πράγματα για τις φωτογραφίες, τόσο για τη λειτουργία τους μέσα σε μιντιακά και εμπορευματικά περιβάλλοντα, όσο και για τη δύναμη που μας ασκούν τα σώματα και τα βλέμματα των σκοτωμένων. Προσωπικά, θέλω να εστιάσω στο ζήτημα της λήθης. Η κυκλοφορία των φωτογραφιών μάς κινητοποιεί ν’ ασχοληθούμε ξανά με την ιστορία μας, να ανακαλύψουμε πτυχές του τόπου που ως τώρα αγνοούσαμε – κάτι που ισχύει ακόμα περισσότερο για τις νέες γενιές. Αλήθεια, πόσοι, και πόσα μέλη της Gen Z, ξέραμε ότι η πλειονότητα των 200 δεν ήταν αντιστασιακοί, αλλά ακροναυπλιώτες, οι οποίοι είχαν συλληφθεί ως κομμουνιστές απ’ τη δικτατορία του Μεταξά; Ότι οι επίσημες ελληνικές αρχές πήραν μέτρα για να εγγυηθούν την παράδοσή τους στους ναζί, μαζί με άλλους 1.800 κομμουνιστές πολιτικούς κρατούμενους που πέρασαν, ως λάφυρα, στους κατακτητές; Και ότι, συνεπώς, η εκτέλεσή τους δεν είναι μόνο κομμάτι της ιστορίας της Κατοχής και της Αντίστασης, αλλά και κομμάτι της ιστορίας του βίαιου αντικομμουνισμού στον οποίο βασίστηκε το σύγχρονο ελληνικό κράτος, από τον Βενιζέλο μέχρι τη Χούντα; Και πώς θα μπορούσε η Gen Z να τα γνωρίζει αυτά, δεδομένης της θεσμικής λήθης που το κράτος έχει επιβάλει, προσπαθώντας να κρύψει τον 20ό αιώνα και πείθοντάς μας ότι «καλύτερα να μη σκαλίζουμε» τα τραύματα που διχάζουν – μια λήθη η οποία επιβάλλεται όχι μόνο εκπαιδευτικά (με την Ιστορία στα σχολεία να πάει απ’ την αρχαιότητα στο Βυζάντιο, απ’ το 1821 στο 1922 κι ύστερα να επαναλαμβάνει το ίδιο υλικό), αλλά και πολιτισμικά, με την Ελλάδα να είναι η μόνη πρωτεύουσα στην Ευρώπη χωρίς μουσείο με αναφορά στον Β’ Παγκόσμιο και με το κράτος να εμποδίζει το έργο των ιστορικών (μεταξύ άλλων, με το να κρατά κλειστά τα αρχεία των υπηρεσιών ασφαλείας). Έτσι, η Gen Z μπορεί να βασιστεί μόνο στη «μυθοπλασία», με την ευρύτερη έννοια, ακούγοντας ιστορίες που έχουν περάσει από γενιά σε γενιά, διαβάζοντας αναρτήσεις στα social κι ανακαλύπτοντας, σήμερα, τον ελληνικό 20ό αιώνα μέσα απ’ το αφιέρωμα του Cinobo στο σινεμά του Αγγελόπουλου. Βλέπει την ομίχλη της 4ης Αυγούστου να εγκαθιδρύεται στις Μέρες του ’36, κομμουνιστές αντάρτες να συγκρούονται με ναζί, δωσίλογους, Άγγλους και εθνικιστές στον Θίασο, τους Κυνηγούς της Ιστορίας –πολιτικούς, στρατιωτικούς και αστούς στον ρόλο του «νικημένου ως ιστορική προοπτική νικητή»– να βασανίζονται απ’ το αίμα που έχυσαν, κυνηγοί οι οποίοι ζουν ακόμα και στέλνουν δυνάμεις στη Γάζα ή βυθίζουν σκάφη στα ανοιχτά του Αιγαίου. Μαθαίνει ότι οι δρόμοι κι οι πλατείες όπου δουλεύει και διασκεδάζει, οι ακτές κι οι πλαγιές όπου παραθερίζει κι ερωτεύεται είναι στοιχειωμένες. «Σε τούτον τον τόπο, υπάρχει πάντα ένα θαμμένο μέσα στα χιόνια πτώμα αντάρτη», πάντα μια μετανάστρια στον βυθό ή σ’ ένα Α.Τ., ένας αναρχικός σε κάποια οδό του κέντρου, «που τρομοκρατεί από κει σταθερά αυτούς που δεν είναι βέβαιοι για την αξία και τη σημασία της ιστορίας που δημιούργησαν με τη βοήθεια του Σχεδίου Μάρσαλ, του Δόγματος Τρούμαν, του στρατηγού Βαν Φλιτ», της CIA, του Μπάιντεν, του Τραμπ, του Νετανιάχου «και, γενικά, όλων των συμμάχων, παλιότερων και νεότερων».1 Ένα έργο, ένα αρχείο, μια πράξη που αντιστρέφει τη λήθη παρελθόντος και παρόντος είναι μια άσκηση στοιχειολογίας (Ζακ Ντεριντά, Mαρκ Φίσερ), μια κίνηση που μας συνδέει μ’ εξεγερσιακά οράματα που η εξουσία κρύβει επιμελώς, και τα οποία μας στοιχειώνουν, «όχι λόγω κάποιας συμπαιγνίας παραγόντων που δεν μπορεί ούτε να ανακτηθεί ούτε να επαναληφθεί» αλλά, απεναντίας, επειδή οι δυνατότητες κι οι προϋποθέσεις τους –συμπυκνωμένες στο «φάντασμα ενός κόσμου που θα μπορούσε να είναι ελεύθερος»–, «ενυπάρχουν ακόμη, έτοιμες ν’ αφυπνιστούν ξανά».2 Είναι μια χειρονομία η οποία μας επιτρέπει να χαρτογραφήσουμε έναν κόσμο που μοιάζει όλο και περισσότερο άνευ νοήματος, άνευ σημασίας. Στις φωτογραφίες των 200 της Καισαριανής, στις ιστορικές ταινίες του Αγγελόπουλου, στις αντιστάσεις, όσο περιορισμένες κι αν φαίνονται προς στιγμή, στο σχέδιο της αποστολής στη Γάζα –αρνήσεις φαντάρων, συμμετοχή λιμενεργατών στις διεθνείς απεργίες αλληλεγγύης, πορείες–, βλέπουμε την ίδια δυνατότητα, τη δύναμη που δημιουργούν οι κρατικοί μηχανισμοί, οι κρατικοί δημοσιογράφοι, καλλιτέχνες και ακαδημαϊκοί για ν’ ανακαλύψουμε το πραγματικό τοπίο στο οποίο κατοικούμε.

1 Βασίλης Ραφαηλίδης. (2003). Ταξίδι στο μύθο. Αιγόκερως, σ. 59.

2 Μαρκ Φίσερ. (2024). Η ακύρωση του μέλλοντος (μτφρ. Αλέξανδρος Παπαγεωργίου). αντίποδες, σ. 293-295.

26.02.26

LiFO 26.02.26

11

ΝΕΟΣ ΑΓΝΩΣΤΟΣ ΚΟΣΜΟΣ

Ουκρανία: Σοφές προειδοποιήσεις που αγνοήθηκαν από τον κώστα αναγνωστόπουλο

Η Ουκρανία βρέθηκε στη μέση μεγάλης γεωπολιτικής αντιπαλότητας και τώρα που διαφαίνεται το τέλος του πολέμου, είναι μικρή η πιθανότητα ένταξής της στο ΝΑΤΟ και νεφελώδεις οι εγγυήσεις ασφαλείας.

Η

talkofthetown

Η ψυχρή πραγματικότητα είναι ότι αυτή η τραγωδία πιθανόν θα είχε αποφευχθεί, αν είχαν εισακουστεί οι προειδοποιήσεις σοφών ανθρώπων μια γενιά νωρίτερα.

12

LiFO

Καθηγητής (αφ.), Πολυτεχνείο Ξάνθης ΔΠΘ

ρωσική εισβολή στην Ουκρανία είναι καταδικαστέα – η εισβολή ήταν και είναι παράνομη. Τελεία. Ωστόσο, ο ισχυρισμός της Δύσης ότι η εισβολή ήταν «απρόκλητη» πάσχει: οι πολιτικές της απέναντι στη Μόσχα συνέβαλαν επίσης στην κρίση. Δύο μήνες πριν από την κρίσιμη σύνοδο του ΝΑΤΟ τον Απρίλιο του 2008, ο τότε πρέσβης των ΗΠΑ στη Ρωσία, Γουίλιαμ Μπερνς, έστειλε ένα μέιλ στην υπουργό Εξωτερικών, Κοντολίζα Ράις, στο οποίο, μεταξύ άλλων, έγραφε: «Η ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ είναι η πιο σημαντική κόκκινη γραμμή για τη ρωσική ελίτ (όχι μόνο για τον Πούτιν) […] Η σημερινή Ρωσία θα απαντήσει. Οι ρωσοουκρανικές σχέσεις θα παγώσουν [...] Αυτό θα δημιουργήσει γόνιμο έδαφος για ρωσική παρέμβαση στην Κριμαία και την ανατολική Ουκρανία». Άριστος γνώστης της ρωσικής πραγματικότητας, ο Μπερνς επιβεβαίωνε ότι ο Πούτιν εννοούσε όσα είχε πει έναν χρόνο νωρίτερα στη Διάσκεψη του Μονάχου και προέβλεπε ζοφερό μέλλον για την περιοχή. Δεν ήταν ο μόνος. Πολλοί διακεκριμένοι διανοητές, διεθνολόγοι και υψηλόβαθμα στελέχη της διοίκησης, περιλαμβανομένου του σπουδαίου Τζορτζ Κέναν, όλη την προηγούμενη δεκαετία είχαν διατυπώσει έντονες επιφυλάξεις για την προς ανατολάς διεύρυνση του ΝΑΤΟ. Ο συνιδρυτής του συντηρητικού περιοδικού «The National Interest» και ψυχροπολεμικός ιέραξ, Όουεν Χάρις, υποστήριξε έγκαιρα: «Η επέκταση του ΝΑΤΟ παραβιάζει τη σοφή αρχή που διατυπώθηκε από τον Ουίνστον Τσόρτσιλ: “Στη νίκη, μεγαλοψυχία”. Ο Τσόρτσιλ δεν ήταν μαλθακός, αλλά αναγνώρισε τη βλακεία τού να τρίβεις το πρόσωπο ενός ηττημένου εχθρού στο χώμα». Η ένταξη καταρχάς αποφεύχθηκε, αλλά το δεσπόζον zeitgeist δεν ευνοούσε συνετές απόψεις. Οι ΗΠΑ βρίσκονταν στο απόγειο της μονοπολικής αλαζονείας τους, που αποτελούσε γόνιμο έδαφος για να γιγαντωθεί ο διεθνοπολιτικός εξτρεμισμός των νεοσυντηρητικών στην Ουάσιγκτον. Η «παροχή προστασίας» μέσω του ΝΑΤΟ σημαίνει ότι η Ρωσία αξιολογείται ως μόνιμη απειλή. Αν το ΝΑΤΟ έβλεπε τη Ρωσία ως απειλή, η Ρωσία παρομοίως έβλεπε την επέκτασή του στα δυτικά της επίσης ως απειλή. Ποιος αποφασίζει για το ποιος έχει δίκιο στην αξιολόγηση των απειλών; Ασφαλώς ουδείς εμπλεκόμενος, και πάντως όχι βυζαντινισμοί περί εκατέρωθεν ιμπεριαλιστικού εθνικού DNA αραδιασμένοι σε σεντόνια με τα ιστορικοπολιτιστικά πεπραγμένα της τελευταίας χιλιετίας. Η αναγνώριση ότι οι δύο αυτές αμοιβαίες «απειλές» βρίσκονται στη ρίζα της σύγκρουσης στην Ουκρανία αποτελεί ελάχιστη προϋπόθεση για τη σφυρηλάτηση μιας στέρεας αρχιτεκτονικής ασφαλείας στην Ευρώπη. Όλα αυτά επισκιάστηκαν από τον πόλεμο, πολεμοχαρείς κραυγές, κατηγορίες για ύποπτα κίνητρα και ξέχειλη οργή που ακύρωναν τη δυνατότητα παραγωγικού διαλόγου. Ο πρώην αρχηγός των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων, Μαρκ Μίλεϊ, είπε σε ανύποπτο χρόνο ότι είναι ανέφικτη η ανάκτηση των χαμένων εδαφών, αλλά η γνώμη του καταχωνιάστηκε ταχύτατα στα αζήτητα. Κανένας δεν ήθελε να ακούσει κακές ειδήσεις και απόψεις. Το αυτονόητο «εξηγώ δεν σημαίνει δικαιολογώ» έπαψε να είναι αυτονόητο. Ωστόσο, μετά την παταγώδη αποτυχία της θερινής αντεπίθεσης των Ουκρανών το 2023, οι ορθολογικές φωνές άρχισαν να παίρνουν τα πάνω τους, καθώς γινόταν ολοφάνερο μέρα με τη μέρα ότι η πιθανότητα ανάκτησης των χαμένων εδαφών ήταν μηδαμινή και η απώλεια νέων μη αμελητέα. Η αλλαγή της στάσης των ΗΠΑ μετά την εκλογή του Ντόναλντ Τραμπ επιτάχυνε αυτή την απτή τάση, δεν την προκάλεσε. Φυσικά, δεν λείπουν παραδείγματα διανοητικής αδράνειας, λόγου χάριν η Αν Άπλμπαουμ που, παρά την πάγια θέση των Ουκρανών για ειρήνη, έως πολύ πρόσφατα υποστήριζε ως ρεαλιστικό στόχο τη συντριπτική ήττα των Ρώσων. Η ψυχρή πραγματικότητα και μεγάλη τραγωδία είναι ότι η Ουκρανία βρέθηκε στη μέση μεγάλης γεωπολιτικής αντιπαλότητας. Ουκρανοί πέθαναν και ακρωτηριάστηκαν, Ουκρανοί ξεριζώθηκαν και υπέφεραν. Η ρημαγμένη και καθημαγμένη χώρα τους έχασε πρόσθετα εδάφη. Τώρα, που διαφαίνεται το τέλος του πολέμου, είναι τραγική ειρωνεία ότι έχει εξαχνωθεί η προοπτική ένταξης της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ, οι δε περιβόητες εγγυήσεις ασφαλείας παραμένουν νεφελώδεις· και πικρή η εκτίμηση ότι αυτή η ανθρώπινη τραγωδία πιθανόν θα είχε αποφευχθεί, αν είχαν εισακουστεί οι προειδοποιήσεις σοφών ανθρώπων μια γενιά νωρίτερα.

26.02.26

LiFO 26.02.26

13

90'

TAL K OF THE TOWN

με τη συντακτικη ομαδα της

«βλάβης»

Μια ομάδα τολμηρών millennials έφτιαξε πριν από τρία χρόνια ένα καλοσχεδιασμένο περιοδικό με εξαιρετικά κείμενα για τον πολιτισμό και τη σύγχρονη ζωή, με τη συνεργασία των εκδόσεων Αντίποδες, και ανανέωσε την έννοια του πολιτιστικού περιοδικού στην Ελλάδα. σ υ ν εν τ ευξη: m. hu lot | φωτο γ ραφ ιε σ: π α ρ ισ τα β ιτ ια ν

14

LiFO

26.02.26

Τα έντυπα φτιάχνουν το κοινό τους, όχι το ανάποδο. Δεν υπάρχει το έτοιμο κοινό που το κυνηγάμε, και αυτό το υπό διαμόρφωση κοινό αναδιαμορφώνει κι εσένα.

Η «βλάβη» κυκλοφορεί στα βιβλιοπωλεία. Το επόμενο, ένατο τεύχος, θα κυκλοφορήσει στο τέλος Μαρτίου. www.instagram.com/vlavi_mag Eυχαριστούμε το Dark Side of Chocolate Chocolate για τη φιλοξενία.

στα «γραφεία» της «βλάβης», ένα δωμάτιο όλο κι όλο που βλέπει στην οδό Μαντζάρου, η συντακτική της ομάδα (Εύα Πλιάκου, Μαρτίνα Ασκητοπούλου, Χρήστος Κρυστάλλης, Γιώργος Πάλλης, Δημήτρης Μπεκιάρης) ετοιμάζει το νέο, ένατο τεύχος του περιοδικού που κυκλοφορεί σε έναν μήνα περίπου με ένα μεγάλο θέμα για τα ζώα. Δεν τους αρέσουν οι φωτογραφίες και η προβολή, δεν τους αρέσει να δίνουν συνεντεύξεις, είναι ωστόσο μια παρέα εξαιρετικών millennials γραφιάδων που γράφουν κείμενα τα οποία δεν θα βρεις πουθενά αλλού – κι αυτό είναι το μεγάλο πλεονέκτημα του εντύπου που δημιουργούν με συνέπεια και αγάπη. Η «βλάβη», που ξεκίνησε πριν από περίπου τρία χρόνια ως ένα ξεχωριστό, εξαιρετικά καλοσχεδιασμένο περιοδικό για το βιβλίο, εξελίχθηκε σε ένα πολιτιστικό έντυπο που κυκλοφορεί τρεις φορές τον χρόνο με κείμενα ριζοσπαστικά και πρωτοποριακά, δείχνοντας ότι η νέα γενιά έχει τη δυναμική να αλλάξει κάπως τα πράγματα στον χώρο του πολιτισμού, και όχι μόνο. Στην κουβέντα συμμετέχουν η Εύα και ο Χρήστος. «Το καλοκαίρι του ’22 ο Χρήστος Κρυστάλλης, μετέπειτα μέλος της συντακτικής ομάδας της “βλάβης”, μου έστελνε τα προσχέδια κάποιων κειμένων του που δημοσιεύονταν εκείνη την εποχή στο “Πρίσμα” της “Αυγής”, κείμενα λίγο υβριδικά με αφορμή κάποια βιβλία, εν μέρει πολιτικά, εν μέρει κριτικές βιβλίων», λέει η Εύα Πλιάκου. «Σκεφτόμουν ότι μου έλειπαν τέτοια κείμενα, δεν υπήρχαν πουθενά συγκεντρωμένα· κείμενα που να μην είναι μια ξερή κριτική ενός βιβλίου ή φιλολογική ανάλυση, που να δίνουν σε κάποιον ένα ερέθισμα ακόμα και αν δεν αφορούν απαραίτητα την εκδοτική επικαιρότητα –μπορεί να πρόκειται για ένα βιβλίο που έχει τυπωθεί πριν από δέκα και δεκαπέντε χρόνια–, και να πηγαίνουν λίγο πιο πέρα, να πηγαίνουν πιο πέρα από το ίδιο το περιεχόμενο του βιβλίου. Οπότε σκέφτηκα ότι θα μπορούσε να υπάρχει ένα έντυπο που να φιλοξενεί τέτοια κείμενα και είπα την ιδέα στον πρώτο άνθρωπο που λέω κάθε ιδέα που έχω, τον Κώστα Σπαθαράκη. Εκείνος ενθουσιάστηκε με την ιδέα περισσότερο από μένα κι έτσι άρχισα να σχεδιάζω τη “βλάβη”. Η αλήθεια είναι ότι αν δεν είχαν αναλάβει οι Αντίποδες από την αρχή την έκδοση του περιοδικού, μπορεί να μην ήμασταν σε θέση να το κάνουμε, ούτε από οικονομικής άποψης ούτε από την άποψη του δικτύου και της διάδοσης. Ο Κώστας ήταν τρομερή βοήθεια σε όλη τη διαδρομή, έστω και συμβουλευτικά. Μάζεψα λοιπόν τότε κάποια άτομα και καταλήξαμε να είμαστε τέσσερις στην αρχή, εγώ, ο Χρήστος Κρυστάλλης, η Μαρτίνα Ασκητοπούλου και ο Πάρης Τσούτσης, άνθρωποι που δεν γνωρίζονταν μεταξύ τους – τους δύο από τους τρεις τούς ήξερα ελάχιστα, απλώς είχα διαβάσει κάπου κείμενά τους. Είπα ότι μπορεί και να ταιριάξουν μεταξύ τους και ξεκινήσαμε κάποιες συναντήσεις, στις οποίες συζητούσαμε ό,τι μπορεί να φανταστεί κανείς, και αυτό περίπου αποτυπώθηκε στο πρώτο τεύχος, την άνοιξη του 2023. Σήμερα η ομάδα έχει αλλάξει λίγο: είμαστε πέντε, συνεχίζουμε χωρίς τον Πάρη, αλλά προστέθηκαν ο Γιώργος Πάλλης και ο Δημήτρης Μπεκιάρης. Είμαστε όλοι πολύ κοντά κι αυτό βοηθάει πάρα πολύ και την ενότητα του περιοδικού». Τους ρωτάω πώς πήραν το ρίσκο να βγάλουν ένα νέο έντυπο σε μια εποχή που όλοι πάνε ψηφιακά. «Για μας το στοίχημα αυτό ήταν, οι άνθρωποι να πιάσουν το έντυπο και να το ξεφυλλίσουν, γι’ αυτό και δεν έχουμε καμία ιντερνετική παρουσία, ανεβάζουμε μόνο το editorial και το εξώφυλλο και καμιά φωτογραφία από σελίδα που δεν πολυδιαβάζεται το κείμενο», λέει η Εύα. «Είχαμε πει από την αρχή ότι δεν θα έχουμε κανένα κείμενο online, γιατί υπάρχει έτσι κι αλλιώς υπερπληροφόρηση στο ίντερνετ, και θέλαμε να δούμε αν μια τέτοια ιδέα μπορεί να δουλέψει. Εφόσον εμείς διαβάζουμε περιοδικά, ασχολούμαστε όλοι με το χαρτί, με το βιβλίο, και το αγαπάμε, θέλαμε να φτιάξουμε κάτι που θα προσεγγίσει και το νεότερο κοινό, γιατί κι εμείς είμαστε όλοι κάτω των 35, τότε ήμασταν τριαντάρηδες – αυτό ήταν και το κοινό που υποψιαζόμασταν ότι έχουν και οι Αντίποδες. Το περιοδικό μάς φάνηκε πιο εύκολος τρόπος να προσεγγίσουμε άμεσα αυτό το κοινό και νομίζω ότι πέτυχε. Φτιάξαμε κάτι που και εμφανισιακά και ως περιεχόμενο είναι θελκτικό και όμορφο, δεν έχει την κλασική εμφάνιση που θα περίμενε κανείς από ένα έντυπο για το βιβλίο και γι’ αυτό ευθύνονται οι γραφίστες μας, οι thinking, που δουλεύουν κάθε τεύχος με μεγάλη αγάπη. Θέλαμε οι αναγνώστες, που ξέραμε ότι υπάρχουν, να επιστρέψουν στο χαρτί και να το στηρίξουν, και να θέλουν να έχουν κάθε τεύχος σαν αντικείμενο στο σπίτι τους. Γιατί μπορεί να το διαβάσουν σε έξι μήνες, να το ξεφυλλίσουν, να χαζέψουν τις εικόνες... δεν έχει σημασία. Εκ του αποτελέσματος φαίνεται ότι αυτό μέχρι στιγμής έχει πετύχει. Δεν κάνουμε και κανένα τεράστιο τιράζ, αλλά είναι μεγάλο για περιοδικό που δεν έχει διανομή σε περίπτερα, βρίσκεται μόνο στα βιβλιοπωλεία και σε ένα ψιλικατζίδικο σε όλη την Αθήνα. Το πρώτο τεύχος βγήκε σε 3.000 αντίτυπα, τα επόμενα σε λίγο λιγότερα, εξαρτάται από το τεύχος. Τα πρώτα τεύχη κιόλας έχουν εξαντληθεί. Και το στοίχημα είναι, ενώ βγαίνει απ’ τους Αντίποδες, να αποκτήσει το κοινό του που θα το στηρίζει. Είναι ένα

αυτοχρηματοδοτούμενο περιοδικό, κι αυτό το έχουμε καταφέρει, παρότι είναι ακριβή η παραγωγή του λόγω χαρτιού και λοιπών επεξεργασιών. Είναι και μια σχέση εμπιστοσύνης αυτή με τους αναγνώστες, ότι θα το πάρουν για να βγει το επόμενο. Από την αρχή είχαμε αποφασίσει ότι δεν θα υπάρχει διαφήμιση στο περιοδικό, πράγμα πολύ βασικό, γιατί εξαρτιόμαστε από την εμπιστοσύνη που μας δείχνουν οι αναγνώστες». «Δεν θέλαμε διαφήμιση», προσθέτει ο Χρήστος Κρυστάλλης. «Το πρόβλημα με τα έντυπα που έχουν διαφήμιση είναι ότι το λογιστήριο μπορεί να γίνει πιο ισχυρό από τη συντακτική ομάδα, κι αυτό χωρίς να λέγεται κανονικά αλλά ως μια άρρητη συμφωνία ότι “αυτά δεν μπορούμε να τα πούμε”. Δηλαδή υπάρχει ένα διαφημιστικό πακέτο, ένα πλαίσιο που μας υποστηρίζει, ορίζει τη βιωσιμότητά μας, οπότε κάποια πράγματα δεν μπορούν να ειπωθούν. Όχι απαραίτητα με τη μορφή της λογοκρισίας, του index, της Ιεράς Εξέτασης, παρ’ όλα αυτά υπάρχει μια μορφή συναίνεσης. Αυτή η συνθήκη ήρθε με την κρίση του Τύπου, εδραιώθηκε και πλέον τον αφορά συνολικά. Συνεπώς, η έλλειψη διαφήμισης είναι ένα μήνυμα στο αναγνωστικό κοινό ότι εδώ συνάπτουμε μια σχέση εμπιστοσύνης η οποία αφορά την αισθητική μας, τον τρόπο που μεταφέρονται οι απόψεις, οι θέσεις, οι αναφορές μας, η κληρονομιά που αποποιούμαστε ή μοιραζόμαστε. Κι αυτή η εμπιστοσύνη φτιάχνει το αναγνωστικό κοινό του εντύπου – γιατί τα έντυπα φτιάχνουν το κοινό τους, όχι το ανάποδο. Δεν υπάρχει το έτοιμο κοινό που το κυνηγάμε, και αυτό το υπό διαμόρφωση κοινό αναδιαμορφώνει κι εσένα. Όσο φτιάχνουμε το αναγνωστικό μας κοινό, αντιλαμβανόμαστε ότι αυτό είναι δυνητικά άπειρο, γιατί ένα άτομο μπορεί να πάρει δυο τρία τεύχη για να τα κάνει δώρο, μπορεί να το πάρει και κάποιος που δεν ξέρει καν τη γλώσσα – έχει συμβεί. Ήμουν σε ένα βιβλιοπωλείο στον Πειραιά κι ένας άνθρωπος από το τμήμα Ελληνικής Φιλολογίας πανεπιστημίου της Σαγκάης ενθουσιάστηκε με το περιοδικό και πήρε ένα τεύχος για τη βιβλιοθήκη του πανεπιστημίου. Και τώρα το περιοδικό είναι σε κάποιο ράφι στην Κίνα, γιατί κάποιος φοιτητής το βρήκε όμορφο». «Όταν ξεκινήσαμε, αποφασίσαμε ότι στο εξώφυλλο θα γράφει “περιοδικό για το βιβλίο”», συνεχίζει η Εύα, «ασχέτως του αν τα κείμενα δεν είναι αυτό που θα περίμενε κανείς διαβάζοντας αυτήν την “ταμπέλα”: άλλα έχουν έναν αναστοχασμό, μια σύνδεση με την εποχή. Σε άλλα το βιβλίο μπορεί να λειτουργεί μόνο ως αφορμή και να φιλοξενούν απόψεις που σίγουρα κάπου τις έχεις διαβάσει, ακόμα κι αν δεν παρατίθεται όλη η βιβλιογραφία, να γράφουν κάποια πράγματα τα οποία αργότερα μπορεί να βρεις σε κάποιο βιβλίο. Υπάρχει αυτή η διαλεκτική πάντα με το βιβλίο ή με τον κινηματογράφο, το θέατρο... Εμείς έχουμε το προνόμιο του χρόνου. Όλοι κάνουμε άλλες δουλειές, ακόμη κι αν είμαστε μέσα στον χώρο του βιβλίου. Δεν είναι full-time δουλειά η “βλάβη”, δεν είναι καν δουλειά, αλλά όταν βγάζεις ένα τεύχος το τετράμηνο έχεις τον χρόνο να το δεις, να το ξαναδείς, να απορρίψεις κάποια κείμενα ενδεχομένως, να τους κάνεις μια σοβαρή επιμέλεια. Σε ένα καθημερινό έντυπο ή σε ένα site είναι πιο δύσκολος ο έλεγχος, είναι πιο μεγάλη η πιθανότητα να σου φύγουν πράγματα και είναι πιο εκτεθειμένα όλα στην εν θερμώ κριτική. Πρώτα ήρθε η ιδέα του περιοδικού και μετά ήρθε ο τίτλος. Κάναμε διάφορες προτάσεις και θυμηθήκαμε το διήγημα του Ντίρενματ Η βλάβη, που ξεκινάει με την ερώτηση αν υπάρχουν ακόμη ιστορίες να γραφτούν. Οπότε ο τίτλος είναι πράγματι αυτοσαρκαστικός. Η δική μας διερώτηση ήταν “ποιοι είμαστε εμείς που δεν μας ξέρει κανένας και πάμε να βγάλουμε ένα περιοδικό και τι καινούργιο θα έχουμε να πούμε;”, αυτό ακριβώς που αναρωτιέται και ο Ντίρενματ στις πρώτες σελίδες. Δηλαδή μας απασχολούσε το αν εμείς έχουμε να προσφέρουμε κάτι ή το περιοδικό θα είναι απλώς μια ενόχληση, μια βλάβη χωρίς λόγο. Βέβαια, από την άλλη, αναγνωρίζαμε ότι υπήρχε ένα κενό: υπήρχαν κάποια λογοτεχνικά περιοδικά που ήταν τελείως αντίθετα με τις δικές μας αξίες και τις δικές μας πολιτικές απόψεις, με κείμενα που προσπαθούν να περάσουν μια σχεδόν ακροδεξιά πολιτική αλλά έχουν ως επίφαση το βιβλίο, και άλλα περιοδικά με πολύ ωραία κείμενα που όμως δεν θεωρούσαμε ότι μπορούν να προσεγγίσουν τα παιδιά της γενιάς μας, γιατί τα κείμενά τους είναι πιο ακαδημαϊκά. Αυτό το κενό θα θέλαμε να καλύψει η “βλάβη”, να γίνει μια διαταραχή σε αυτό το παγιωμένο σύστημα, στον τρόπο με τον οποίο έχουμε μάθει να αντιμετωπίζουμε το βιβλίο ως κάτι μη δυναμικό, που η μόνη πιθανή κριτική του αφορά την αισθητική ή την “ποιότητα”, σαν να ήταν ένα οποιοδήποτε άλλο προϊόν. Εμείς αντιμετωπίζουμε τα βιβλία σαν ζωντανούς οργανισμούς με τους οποίους μπορούμε να επικοινωνήσουμε, και μέσω αυτών μπορούμε να επικοινωνήσουμε κι εμείς μεταξύ μας. Η λέξη “βλάβη” έφτασε να σημαίνει για εμάς κάτι περισσότερο, να ειναι ένα υπονοούμενο για το ότι ένας κόσμος με βλάβες, ελαττώματα, παρεκκλίσεις κ.λπ. είναι περισσότερο ενδιαφέρων από έναν κόσμο στον οποίο όλα λειτουργούν ρολόι, οι κανόνες τηρούνται και οι άνθρωποι κοιτάζουν απλώς τη δουλειά τους».

Διαβάστε ολόκληρη τη συνέντευξη στο lifo.gr.

LiFO 26.02.26

15

ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ

O

Όπυ Ζούνη: Μέσα στο σπίτι και το ατελιέ της ΕΚΕΙ ΌΠΟΥ ΈΖΗΣΕ ΚΑΙ ΔΗΜΙΟΎΡΓΗΣΕ ΜΙΑ ΑΠΌ ΤΙΣ ΣΗΜΑΝΤΙΚΌΤΕΡΕΣ ΕΙΚΑΣΤΙΚΟΎΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΆΔΑ. ΑΠΌ ΤΟΝ ΓΙΆΝΝΗ ΠΑΝΤΑΖΌΠΟΥΛΟ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: ΠΑΡΙΣ ΤΑΒΙΤΙΑΝ

Π

Y 16

LiFO

26.02.26

Z O Y N H

LiFO 26.02.26

17

ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ Στο ατελιέ τα ίχνη της δουλειάς της κυριαρχούν ακόμη και στο πάτωμα. Πολυάριθμα πινέλα, σωληνάρια με χρώματα διάσπαρτα σε διαφορετικά σημεία, χειρόγραφες σημειώσεις, μελέτες, μακέτες, προσωπικά αντικείμενα.

H

Όπυ Ζούνη υπήρξε μία από τις σπουδαιότερες μορφές της αφαιρετικής τέχνης στη μεταπολεμική Ελλάδα. Πρωτοπόρος και ακούραστα δημιουργική, με ανήσυχο πνεύμα και τόλμη που ξεχώριζε, διαμόρφωσε ένα απολύτως προσωπικό εικαστικό σύμπαν. «Βλέπω την τέχνη σαν μια άσκηση πειθαρχίας, μάθημα ελευθερίας και, το κυριότερο, απελευθέρωση της φαντασίας», έλεγε, και αυτή η φράση συμπυκνώνει τη βαθιά της πίστη στη δύναμη της δημιουργίας. Για την ίδια, η τέχνη δεν ήταν απλώς έκφραση. Αποτελούσε στάση ζωής και αυστηρή δέσμευση. «Η τέχνη είναι ένα επάγγελμα που δεν σηκώνει μετριότητα. Αν ασχοληθείς με την τέχνη, πρέπει να ασχοληθείς σοβαρά και να δώσεις τον καλύτερό σου εαυτό», υποστήριζε. Στη σκέψη της γεννιόταν πάντοτε μια ιδέα που ζητούσε μορφή. Δημιουργούσε φανταστικούς, σχεδόν μεταφυσικούς χώρους, βασισμένους στη δύναμη του ενστίκτου και στη μαθηματική ακρίβεια της γεωμετρίας. Καλλιέργησε ένα ιδιότυπο λεξιλόγιο γεωμετρικής αφαίρεσης, το οποίο ανέπτυξε με συνέπεια στη ζωγραφική, στη γλυπτική και στις τρισδιάστατες κατασκευές της. Το έργο της διερευνούσε τη σχέση κενού και απείρου, φωτός και σκιάς. Οι συνθέσεις της μοιάζουν να πάλλονται ρυθμικά, δημιουργώντας μια αίσθηση ισορροπίας, τάξης και εσωτερικής αρμονίας. Μέσα από γεωμετρικά περιβάλλοντα και πολύχρωμα αρχιτεκτονικά τοπία, άφησε ανεξίτηλο το αποτύπωμά της στη σύγχρονη ελληνική τέχνη. Ήταν μια γυναίκα που καθοδηγούνταν από το πάθος του βλέμματος, μια δημιουργός που μετέτρεψε τη γεωμετρία σε ποίηση και την πειθαρχία σε ελευθερία. Το πρωινό είναι ηλιόλουστο καθώς φτάνω στα ορεινά της Πεντέλης. Με αφορμή την έκθεση που πραγματοποιήθηκε στο Ίδρυμα Β. & Μ. Θεοχαράκη, αφιερωμένη σε έξι πρωτοποριακές γυναικείες φωνές τής γεωμετρικής αφαίρεσης, βρέθηκα στο σπίτι της. Εκεί με υποδέχτηκαν ο σύζυγός της, Αλέκος, και ο γιος της, Πέτρος. Η συζήτηση δεν έμεινε στα βιογραφικά στοιχεία. Γρήγορα μετατράπηκε σε μια αφήγηση ζωής. Μπαίνοντας στον χώρο, καταλαβαίνω αμέσως πως δεν πρόκειται απλώς για μια κατοικία που φιλοξενεί έργα τέχνης. Είναι ένα σύμπαν όπου η γεωμετρία αναπνέει, οι γραμμές επιμένουν και το φως λειτουργεί ως δομικό υλικό. Εδώ, τίποτα δεν είναι τυχαίο. Κάθε επιφάνεια, κάθε γωνία, κάθε σκιά μοιάζει να έχει μελετηθεί ως μέρος μιας ευρύτερης εικαστικής σκέψης. Στους τοίχους, στα ράφια, ακόμη και στις πιο απόμερες γωνιές, τα έργα συνθέτουν έναν διαρκή διάλογο ανάμεσα στο αυστηρό και το ποιητικό, στο μαθηματικό και το βαθιά ανθρώπινο. Αμέσως αντιλαμβάνεσαι ότι ο χώρος αυτός είναι της Όπυς Ζούνη, μιας καλλιτέχνιδας που μετέτρεψε τη γεωμετρία σε προσωπική κοσμοθεωρία. Στην αρχή της συνομιλίας, μου επισημαίνουν και οι δύο με πόση εμμονή δούλευε πάνω στη δομή, ότι αντιμετώπιζε τη γεωμετρία όχι ως σχήμα αλλά ως φιλοσοφία. Περιγράφουν μια καθημερινότητα αυστηρά οργανωμένη: ώρες αφοσίωσης στο εργαστήριο, επανεξέταση σχεδίων, αδιάκοπες διορθώσεις, μελέτη του φωτός σε διαφορετικές στιγμές της ημέρας. Είναι ξεκάθαρο ότι σε αυτήν την κατοικία το φως δεν ήταν απλώς στοιχείο της σύνθεσης. «Σ’ αυτό το σαλόνι η μητέρα μου και ο πατέρας μου υποδέχονταν φίλους, γνωστούς και πολλούς ανθρώπους που ίσως κανείς δεν φαντάζεται ότι έχουν περάσει από αυτό το σπίτι», θυμάται ο γιος της, Πέτρος Ζούνης. Το σαλόνι, ακόμη και σήμερα, δεν έχει τη στατικότητα ενός χώρου μνήμης. Στους τοίχους και στις γωνιές του σπιτιού συναντά κανείς έργα φίλων και καλλιτεχνών, ανθρώπων που πέρασαν, συζήτησαν, διαφώνησαν, αντάλλαξαν ιδέες. Το σπίτι πάντοτε λειτουργούσε ως

18

LiFO

26.02.26

O Π

Y

ένας ζωντανός κόμβος δημιουργικών συναντήσεων. Ήταν ένας χώρος κοινωνικοποίησης, διαλόγου και πνευματικής ζύμωσης. Ο σύζυγός της, Αλέκος Ζούνης, το διατυπώνει με απλότητα: « Ήταν ένας άνθρωπος που σήκωνε το τηλέφωνο για να βοηθήσει χωρίς να περιμένει τίποτα». Και συμπληρώνει: «Δεν ήταν μονόπλευρος άνθρωπος». Όπως μου εξηγούν, η καλλιτεχνική της ταυτότητα δεν λειτουργούσε αποκομμένα από την καθημερινότητα. Ούτε την περιόριζε ούτε την επισκίαζε. Η αυστηρότητα που εφάρμοζε στη σύνθεση συνυπήρχε με μια γενναιοδωρία απέναντι στους άλλους. Η Όπυ Ζούνη υπήρξε από τις πιο συνεπείς και διεθνώς αναγνωρισμένες εκπροσώπους της γεωμετρικής αφαίρεσης στην Ελλάδα. Ωστόσο, μέσα σ’ αυτό το σπίτι, η πορεία της δεν αποτυπώνεται ως μοναδικό κεφάλαιο ενός καλλιτεχνικού ρεύματος. Αφιέρωσε τη ζωή της στη μορφή, στο φως, στη σιωπή. Γεννήθηκε στις 4 Φεβρουαρίου του 1941 στο Κάιρο της Αιγύπτου. Γονείς της ήταν ο Γιάννης Σαρπάκης και η Ελένη Μπατίστα, με ρίζες στη Σαντορίνη και την Κρήτη. Πήρε το όνομα της γιαγιάς της, Καλλιόπης. Όμως ο αγαπημένος της θείος Πέτρος τη φώναζε «Όπυ», ένα όνομα που τελικά έγινε η ταυτότητά της σε όλη της τη ζωή. Οι πρώτες της εικόνες ήταν ποτισμένες από το φως και τα χρώματα της Αιγύπτου. Στο κίτρινο, που χρησιμοποιούσε συχνά στα έργα της, έβλεπε την αντανάκλαση της ερήμου. Όταν αργότερα εγκαταστάθηκε στην Ελλάδα, το αττικό φως την επηρέασε βαθιά. Σταδιακά, η παλέτα της πέρασε στο γκρίζο και ύστερα μετατοπίστηκε προς το λευκό. Η ζωή της σημαδεύτηκε από νωρίς από την εμπειρία της απώλειας, καθώς έχασε γρήγορα τους γονείς της. Συχνά έλεγε πως το καλύτερό της έργο ήταν η οικογένειά της, καθώς και ό,τι ζωντανό υπάρχει γύρω μας. Η σχέση της με τη ζωγραφική ήταν σχεδόν υπαρξιακή. «Συνήθως ζωγραφίζω από το πρωί μέχρι το βράδυ. Είναι το πρώτο πράγμα που κάνω το πρωί και το τελευταίο πριν κοιμηθώ. Ζωγραφίζω μέχρι που με πονάνε τα χέρια μου. Όμως έτσι γαληνεύω», είχε εξομολογηθεί σε συνέντευξή της. Για εκείνη, η τέχνη δεν ήταν απλώς επάγγελμα ή δημιουργική έκφραση. Ήταν τρόπος να ισορροπεί τον κόσμο και να ισορροπεί η ίδια μέσα σε αυτόν. Λίγο αργότερα ανεβαίνουμε στο ατελιέ της. Σχέδια, προσχέδια, σημειώσεις. Σε ορισμένα σημεία οι τοίχοι καλύπτονται από έργα της: γεωμετρικές συνθέσεις, αυστηρές γραμμές, διαβαθμίσεις του φωτός. Είναι εντυπωσιακό ότι ο χώρος παραμένει σχεδόν όπως τον άφησε πριν από τον θάνατό της, το 2008, σαν να έχει μόλις ακουμπήσει τα πινέλα της πάνω στο τραπέζι και να πρόκειται να επιστρέψει από στιγμή σε στιγμή. Εδώ αποκαλύπτεται η διαδικασία στην οποία οφείλεται η καθαρότητα των τελικών έργων. Τίποτα δεν ήταν αυθόρμητο με την πρόχειρη έννοια του όρου. Είναι οφθαλμοφανές ότι κάθε γραμμή είχε προηγουμένως μετρηθεί, κάθε επιφάνεια είχε δοκιμαστεί, κάθε χρωματική απόφαση είχε περάσει από διαδοχικά στάδια σκέψης. Το ατελιέ αυτό υπήρξε για δεκαετίες ο πυρήνας της δημιουργίας της, ο τόπος όπου η ιδέα μετατρεπόταν σε μορφή και το φως αποκτούσε δομή. Σήμερα εξακολουθεί να αντανακλά τη φιλοσοφία της και να φιλοξενεί ορισμένους από τους εμβληματικούς πίνακές της, διατηρώντας ζωντανή την αίσθηση ότι η παρουσία της δεν έχει πραγματικά αποχωρήσει από τον χώρο.

Z O Προσωπογραφία της Όπυς Ζούνη

Οι τοίχοι καλύπτονται από έργα της. Είναι εντυπωσιακό ότι ο χώρος παραμένει σχεδόν όπως τον άφησε πριν από τον θάνατό της, το 2008, σαν να έχει μόλις ακουμπήσει τα πινέλα της πάνω στο τραπέζι και να πρόκειται να επιστρέψει από στιγμή σε στιγμή.

Y N H

LiFO 26.02.26

19

ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ

O Π

Y

20

LiFO

Δεν πετούσε τίποτα. Κάθε αντικείμενο μπορούσε να αποτελέσει αφορμή για δημιουργία, από ένα πέταλο μέχρι ένα μικρό σουβενίρ που έφερνε από τα ταξίδια της. Όλα εντάσσονταν σε μια διαρκή διαδικασία μεταμόρφωσης, σε μια σκέψη που δεν σταματούσε ποτέ να επεξεργάζεται τον κόσμο γύρω της.

O

Πέτρος Ζούνης μιλά για τη μητέρα του με συγκρατημένη υπερηφάνεια αλλά και βαθιά επίγνωση της διεθνούς της διαδρομής: «Είναι σημαντικό ότι το έργο της μητέρας μου έχει παρουσία αυτή την περίοδο στη διεθνή εικαστική σκηνή. Συμμετείχε στις πρόσφατες εκθέσεις, “Γεωμετρική Αφαίρεση” στο Ίδρυμα Εικαστικών Τεχνών και Μουσικής Βασίλη και Μαρίνας Θεοχαράκη στην Αθήνα και στην “Graphics in Europe” στο Vasarely Múzeum στη Βουδαπέστη. Πρόκειται για δύο διοργανώσεις με έντονη ευρωπαϊκή διάσταση, όπου η παρουσία της αποτελεί μια ουσιαστική ελληνική συμμετοχή στον διεθνή διάλογο της γεωμετρικής αφαίρεσης. Η διεθνής της παρουσία δεν ήταν ποτέ κάτι συγκυριακό. Υπήρξε συνεχής σε όλη τη διάρκεια της πορείας της, κάτι που αποτυπώνεται ξεκάθαρα στην αναλυτική βιογραφία και βιβλιογραφία της. Εκπροσώπησε πολλές φορές την Ελλάδα σε διεθνείς εκθέσεις και διοργανώσεις. Προερχόταν από μια σημαντική οικογένεια Ελλήνων της Αιγύπτου. Ο παππούς της και ο πατέρας της υπήρξαν εθνικοί ευεργέτες· το 1938 δώρισαν δύο πολεμικά αεροσκάφη για την εθνική άμυνα της Ελλάδας και τιμήθηκαν με τον Μεγαλόσταυρο του Τάγματος του Σωτήρος». Η δημιουργία ήταν το προσωπικό της καταφύγιο, ένας τρόπος ύπαρξης και αυτοπροσδιορισμού. Η στάση της απέναντι στη ζωή συνδεόταν άρρηκτα με την ταυτότητά της. «Παρ’ όλα αυτά, η μητέρα μου δεν έμεινε ποτέ σε αυτό το κεφάλαιο της οικογενειακής ιστορίας. Με το όνομα Ζούνη ξεκίνησε ουσιαστικά από την αρχή τη δική της, δύσκολη καλλιτεχνική πορεία, χωρίς να επαναπαυτεί σε τίτλους ή καταγωγή. Στη ζωή της και στην τέχνη της έδειξε απίστευτη γενναιότητα, απαράμιλλο θάρρος και μεγάλη γενναιοδωρία, κυριολεκτικά μέχρι το τέλος». Η θέα από το εργαστήριο είναι εντυπωσιακή. Το βλέμμα ανοίγει προς τον ορίζοντα και το φως εισχωρεί γενναιόδωρα στον χώρο, κάτι που η ίδια επιθυμούσε να συμβαίνει κατά τη διάρκεια της δημιουργικής διαδικασίας. Περιεργάζομαι τους χώρους: πολυάριθμα πινέλα, σωληνάρια με χρώματα διάσπαρτα σε διαφορετικά σημεία, χειρόγραφες σημειώσεις, μελέτες, μακέτες, προσωπικά αντικείμενα. Γύρω τους, τα απαραίτητα σύνεργα της δουλειάς της και διάφορα τραπέζια, όπου άπλωνε τις συνθέσεις της για να τις επανεξετάσει από απόσταση. Τα ίχνη της δουλειάς της κυριαρχούν ακόμη και στο πάτωμα. Μικρές κατασκευές, δοκιμές, ανάγλυφα σκορπισμένα σαν τεκμήρια μιας αδιάκοπης αναζήτησης. Άλλωστε, της άρεσε να χαράζει και να σκάβει επίπεδες πλάκες με άγρια επιφάνεια, να μετατρέπει το επίπεδο σε πεδίο βάθους, να δίνει στο φως τη δυνατότητα να εισχωρεί και να δημιουργεί νέες διαστάσεις. Επίσης, δεν πετούσε τίποτα. Κάθε αντικείμενο μπορούσε να αποτελέσει αφορμή για δημιουργία, από ένα πέταλο μέχρι ένα μικρό σουβενίρ που έφερνε από τα ταξίδια της. Όλα εντάσσονταν σε μια διαρκή διαδικασία μεταμόρφωσης, σε μια σκέψη που δεν σταματούσε ποτέ να επεξεργάζεται τον κόσμο γύρω της. Ακόμη και μια παλιά τηλεόραση που στέκει σε μια γωνία του εργαστηρίου δεν βρίσκεται εκεί τυχαία. Δεν είναι απομεινάρι μιας άλλης εποχής, αφού όλα μπορούσαν να μετασχηματιστούν σε φως, γραμμή, χώρο. Όπως τόνιζε: «Παρατηρώ επίμονα την πραγματικότητα και τις διεργασίες της φύσης, ωστόσο ερεθίζομαι και από τις εικόνες και τα χρώματα της τηλεόρασης ή του ηλεκτρονικού υπολογιστή». «Άρχιζε να δουλεύει στις δέκα το πρωί και τελείωνε βράδυ», λέει ο Αλέκος Ζούνης, επισημαίνοντας ότι έχει κρατήσει σχεδόν τα πάντα ανέγγιχτα, ως έναν ύστατο φόρο τιμής. Μάλιστα, επιμένει ιδιαίτερα στη διανοητική της πειθαρχία: «Μελετούσε μέχρι το τέλος της ζωής της». Αυτή η αφοσίωση ίσως εξηγεί και τη στάση της στα δύσκολα χρόνια της ασθένειας. «Στη διάρκεια της ασθένειας έκανε ίσως περισσότερα έργα από όσα είχε κάνει μέχρι τότε», αναφέρει ο σύζυγός της, προσθέτοντας πως «επειδή ασχολούνταν με τη δουλειά της, γι’ αυτό άντεξε τόσα χρόνια με τον καρκίνο». Το σπίτι δεν θυμίζει σε καμία περίπτωση μνημείο. Δεν έχει τη σιωπή ενός χώρου που έχει «παγώσει» στον χρόνο. Όλα είναι τοποθετημένα σαν να συνεχίζεται ακόμη η καθημερινότητα. «Αυτό για μένα είναι μια θεραπεία μετά την απώλεια», εξομολογείται ο Αλέκος Ζούνης. Και προσθέτει: «Όταν βλέπεις πράγματα που τα έζησες την ώρα που τα έφτιαχνε…». Η φράση μένει μετέωρη, όπως συχνά συμβαίνει με τα συναισθήματα που δεν περιγράφονται με λέξεις. Το 1996, η υγεία της κλονίζεται από μια επιθετική μορφή καρκίνου, κι όμως συνεχίζει. «Μεταστάσεις, χημειοθεραπείες, νοσοκομεία, σωληνώσεις, εγχειρήσεις. Δεν παύω όμως να δουλεύω όσο μπορώ, αντιστάθμισμα για να επιζήσω», θα πει. Για δώδεκα χρόνια η ζωή της μετριέται σε κύκλους θεραπείας και σε κύκλους εργασίας. Το σπίτι αυτό στην Παλαιά Πεντέλη, όπως και το εργαστήριό της, μετατρέπεται σε κυψέλη δημιουργίας. Έναν χρόνο προτού πεθάνει πραγματοποιεί μια μεγάλη έκθεση στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης. Οι αίθουσες γεμίζουν. Στις 5 Δεκεμβρίου 2008, η Όπυ Ζούνη αφήνει την τελευταία της πνοή στο νοσοκομείο Metropolitan. Ήταν 67 ετών και είχε ήδη διανύσει μια πλούσια και συνεπή πορεία στον ελληνικό και διεθνή εικαστικό χώρο, όπου καθιερώθηκε για τις φωτεινές συνθέσεις γεωμετρικών σχημάτων. Έλεγε συχνά: «Πολλές φορές αναρωτιέμαι και αναζητώ πού έχω δει αυτούς τους χώρους. Μήπως αναδύονται από τα όνειρα που είχα;». Η απορία αυτή φανέρωνε ουσιαστικά τη βαθύτερη πηγή της έμπνευσής της. Πίστευε ότι «ο καλλιτέχνης είναι δημιουργός εικόνας». «Τα έργα μου είναι αυτόνομα, αλλά τα βλέπω και ως μονάδες που συνθέτουν μια σκηνογραφία. Είναι για μένα μια διαμόρφωση χώρου», συνήθιζε να λέει. Έτσι εξηγείται και η αίσθηση που

26.02.26

Z O Y αφήνουν οι συνθέσεις της, σαν τόποι που καλούν τον θεατή να τους διασχίσει με το βλέμμα, να σταθεί μέσα τους, να αναμετρηθεί με το φως και την προοπτική. Το βλέμμα μου πέφτει σε ένα από τα τελευταία της κείμενα, γραμμένο για μια διάλεξη στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. «Μια ιδέα τη σκέπτεσαι, ωριμάζει μέσα σου και κάποια στιγμή, σαν όνειρο, βγαίνει ολοκληρωμένη. Η συγκεκριμένη ιδέα είναι μέσα στο πνεύμα της δουλειάς μου, όπου η λάμψη της φωτιάς μεταλλάσσεται εγκεφαλικά σε φωτεινό πράσινο της άνοιξης, της ανανέωσης. Δυστυχώς έπρεπε να ζήσω πολλές φωτιές στην Πεντέλη για να έχω αυτές τις εμπειρίες. Μετά από λίγες μέρες, μέσα στη μαυρίλα του καμένου δάσους, η φύση είχε ξεφυτρώσει τα χλωρά της πράσινα φύλλα. Αυτό μας μαθαίνει η φύση: μέσα από μια καταστροφή θα βγει πάλι η ζωή. Αυτός ο διάλογος με τις ιδέες που τρέφω μέσα μου προχωρεί την οπτική μου εικόνα, εμπλουτίζεται δε συνέχεια από το φανταχτερό σύγχρονο περιβάλλον που κρύβει μια ατέλειωτη μοναξιά». Φεύγοντας από το σπίτι της Όπυς Ζούνη, η αίσθηση δεν είναι αυτή μιας επίσκεψης σε έναν μουσειακό χώρο, αλλά σε ένα εργαστήριο που εξακολουθεί, κατά κάποιον τρόπο, να λειτουργεί. «Το φως μπαίνει από τα παράθυρα με την ίδια ακρίβεια που θα το παρατηρούσε κι εκείνη», αναφέρει ο σύζυγός της. Όλα όσα συγκροτούν το εικαστικό της σύμπαν, όπως τα τραπέζια, οι επιφάνειες και οι σημειώσεις, δεν μοιάζουν εγκαταλειμμένα. Τελικά, όσο παραμένεις σε αυτόν τον χώρο, γίνεται σαφές ότι η πραγματική της κληρονομιά δεν περιορίζεται στους πίνακες που κρέμονται στους τοίχους ούτε στις εκθέσεις που γέμισαν αίθουσες. Βρίσκεται στη μέθοδο, στη συστηματικότητα, στην πειθαρχία της αδιάκοπης αναζήτησης. Ίσως ακριβώς μέσα από αυτήν τη συνέπεια να καθιερώθηκε ως μία από τις σημαντικότερες μορφές της νεοελληνικής τέχνης: όχι μόνο για όσα δημιούργησε, αλλά για τον τρόπο με τον οποίο επέλεξε να δημιουργεί. Καθώς στέκομαι μπροστά στο έργο με τις κολόνες που βρίσκεται στην αυλή, οι επιφάνειες αλλάζουν όψη με το φως της ημέρας και οι σκιές μετακινούνται αργά πάνω τους, τα λόγια της ηχούν, για άλλη μια φορά, σαν σημείωμα αποχαιρετισμού: «Υπάρχει πάντα ένα φυσικό ερέθισμα, αλλά μετά πλάθω την εικόνα στο μυαλό μου και την καταγράφω. Οι συνθέσεις μου ανήκουν στη γεωμετρική τέχνη, όμως ο τρόπος δουλειάς μου βασίζεται στο ένστικτο. Ζωγραφίζω από τη στιγμή που θα με ερεθίσει κάτι, που θα μου δώσει ένα λόγο δημιουργίας […] Δεν υπάρχει προγραμματισμός της επόμενης μέρας στην τέχνη, είναι αυτό το απίθανο απρόβλεπτο που υπάρχει στη φύση. Δεν ξέρω πότε, πώς, θα είναι το επόμενο έργο μου. Δεν μπορείς να πορεύεσαι ανεξάρτητα από όσα συμβαίνουν γύρω σου. Τελικά τον αγώνα τον κάνεις με τον ίδιο σου τον εαυτό για μια καθημερινή βελτίωση. Παλεύεις για ένα γόνιμο, ερευνητικό, γνήσιο και ζωντανό έργο. Η τέχνη είναι η ίδια η ζωή».

N H Ο σύζυγός Αλέκος Ζούνης (αριστερά) και ο γιος Πέτρος Ζούνης

LiFO 26.02.26

21

URBAN

10+1 δημιουργικά ΙΔΕΕΣ ΓΙΑ ΝΑ ΔΕΙΣ ΤΙ ΑΛΛΟ ΜΠΟΡΕΙΣ ΝΑ ΚΑΝΕΙΣ ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΟ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΙΣ ΚΑΤΙ ΜΕ ΠΗΛΟ. ΑΣΕ ΤΟ ΚΙΝΗΤΟ ΚΑΙ ΓΕΜΙΣΕ ΤΟΝ ΧΡΟΝΟ ΣΟΥ.

22

LiFO

26.02.26

χόμπι

(ΕΚΤΌΣ ΑΠΌ ΤΗΝ ΚΕΡΑΜΙΚΉ)

ΑΠΟ ΤH MΙΝΑ ΚΑΛΟΓΕΡΑ ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ: DREYK THE PIRATE

LiFO 26.02.26

23

URBAN

ý Κάνε μαθήματα μαρμαρογλυπτικής.

Η γλυπτική φαντάζει απελπιστικά δύσκολη, ωστόσο, αν υπάρχει όρεξη, όλα μπορείς να τα καταφέρεις. Ακόμα κι αν πρόκειται για δύσκολα υλικά, αν μάθεις πώς να χρησιμοποιείς τα εργαλεία, μπορείς να δημιουργήσεις κάτι που να είναι φτιαγμένο από τα δικά σου χέρια. Εμείς εντοπίσαμε δύο εργαστήρια μαρμαρογλυπτικής. Το ένα είναι το Εργαστήριο Μαρμαρογλυπτικής Γεωργίου (Αρματολών & Κλεφτών 11, Αμπελόκηποι), στο οποίο ουσιαστικά αγοράζεις ένα πακέτο με ώρες μαθημάτων και ο δάσκαλος, Μπάμπης Γεωργίου, σου μαθαίνει πώς να ανακαλύπτεις την πλαστικότητα μιας μαρμάρινης επιφάνειας. Υπάρχει και το MarbleArt (Στασινού 8 & Τελεσίλης, Παγκράτι), το οποίο κάνει τρίμηνους κύκλους εκπαιδευτικών σεμιναρίων για να μάθεις να δουλεύεις με το μάρμαρο, τις τεχνικές, τον χρωματισμό του και γενικά την ιστορία της τέχνης αυτής. Στόχος των μαθημάτων είναι να καταφέρει ο μαθητής να δημιουργήσει αντικείμενα που έχουν σημασία για τον ίδιο και να βάλει την προσωπική του σφραγίδα.

ü Κάνε μαθήματα ξυλουργικής.

Στα Εξάρχεια, στο Athenswoodschool μαθαίνουμε την υπό εξαφάνιση παραδοσιακή ξυλουργική. Το πρόγραμμα προσφέρει μια ολοκληρωμένη εισαγωγή στην ξυλουργική τέχνη και τεχνολογία, από τη σχεδίαση και το σημάδεμα έως τη χρήση βασικών εργαλείων, όπως πριόνι, σκαρπέλο, πλάνη και σκεπάρνι. Μέσα από πρακτικές εφαρμογές επεξεργασίας και συνδεσμολογίας, οι σπουδαστές αποκτούν στέρεες βάσεις. Επίσης, στον χώρο των Hokocrafts, στη Δημοτική Αγορά Κυψέλης, πραγματοποιείται σεμινάριο εισαγωγής στην ξυλουργική, ένα πρακτικό εργαστήριο για όσους θέλουν να αποκτήσουν βασικές δεξιότητες μέσα από την κατασκευή ενός ολοκληρωμένου έργου. Τα μαθήματα είναι οκτώ (16 ώρες) και οι σπουδαστές μοιράζονται σε τμήματα έως 10 ατόμων, ενώ υπάρχει προσωπική καθοδήγηση. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει ανάλυση του τεχνικού σχεδίου, κοπή, συναρμολόγηση, κόλληση, τρίψιμο και βαφή, δίνοντας έμφαση στη σωστή χρήση των εργαλείων χειρός και στην κατανόηση των βασικών διαφορών ανάμεσα στα είδη ξύλου και σε άλλα υλικά, όπως κόλλες και βερνίκια.

ý Φτιάξε το δικό σου κόμικ.

Η Μαρμελάδα Κυψέλη, το comics workshop του Pan Pan, έχει ήδη πραγματοποιηθεί επτά φορές και μετά το Πάσχα επιστρέφει με τον όγδοο κύκλο της στη Δημοτική Αγορά Κυψέλης. Όπως εξηγεί ο ίδιος ο Pan Pan: «Προσπαθώ να δείξω στους ανθρώπους πόσο απλό είναι να σχεδιάσει κανείς κάποια πράγματα, αρκεί να έχεις ιδέες στο κεφάλι σου. Θέλω αυτά τα σεμινάρια να χτυπήσουν το “έχεις ταλέντο”. Τα πάντα μαθαίνονται και είναι πάντα όμορφο να βλέπω ανθρώπους να ανακαλύπτουν πράγματα που είχαν μέσα τους». Κάθε κύκλος ολοκληρώνεται σε δέκα μαθήματα, διάρκειας δύο ωρών το καθένα. Πώς δηλώνεις συμμετοχή; Η Δημοτική Αγορά Κυψέλης ανακοινώνει την έναρξη του κάθε κύκλου και τα εισιτήρια διατίθενται μέσω της More. (dak.com.gr)

ü Κάνε μαθήματα αργαλειού.

Εντοπίσαμε τα μαθήματα υφαντικής στο Pilgrim Maker’s Hub (Θέτιδος 8). Το εργαστήριο προσφέρει τόσο μεμονωμένα εισαγωγικά μαθήματα υφαντικής όσο και ολοκληρωμένους τρίμηνους κύκλους. Στα μεμονωμένα μαθήματα οι συμμετέχοντες γνωρίζουν βασικές τεχνικές και δημιουργούν το πρώτο τους έργο, ενώ στους τρίμηνους κύκλους δουλεύουν πιο συστηματικά πάνω στον οριζόντιο αργαλειό, εμβαθύνοντας στην τεχνική, στον σχεδιασμό και στη δημιουργία πιο σύνθετων υφαντών. Επίσης γίνονται μεμονωμένα μαθήματα και σε events.

24

LiFO

ý Μάθε να ράβεις.

Η φίλη μου η Ναταλία πάει για ραπτική στην Κυψέλη, στο Conseederate (Σποράδων 24) και δεν μπορεί να πάψει να μιλάει γι’ αυτό. Εδώ θα βρεις φυτεύσιμη χαρτική ύλη και πολλά εργαστήρια: κάθε Σαββατοκύριακο μαθαίνουμε να ράβουμε τα δικά μας ρούχα, πίνουμε τσάι, τρώμε γλυκάκια, γνωριζόμαστε και ο χώρος γεμίζει χρώματα και ιδέες για κατασκευές, ραπτομηχανές που ράβουν ακατάπαυστα, υφάσματα και ψαλίδια – στο τέλος φεύγεις με ένα καινούργιο ρούχο ή αξεσουάρ υπό την καθοδήγηση της @ma.ma.deer. Η Ρία είναι δασκάλα ραπτικής τα τελευταία δέκα χρόνια και σχεδιάστρια μόδας, έχει το δικό της brand και δημιουργεί ρούχα ανακυκλώνοντας υλικά όπως κουβέρτες, σεντόνια, κεντήματα και ό,τι άλλο βρεθεί μπροστά της. Έχουν και μάθημα για αρχάριους, στο οποίο μπορεί κανείς να συμμετέχει χωρίς να έχει ιδέα από ραπτική: εκεί γίνεται η πρώτη γνωριμία με τις μηχανές, αποκτά ο μαθητής μια πρώτη αίσθηση αυτοπεποίθησης στις ραφές και φεύγει έχοντας φτιάξει είτε έναν γιακά είτε μια tote bag, ανάλογα με τα κέφια του μήνα.

ü Χόρεψε πάνω στα πατίνια.

Η νέα σχολή @patinia βρίσκεται στο Μοναστηράκι (Πολυκλείτου 1) και τα μαθήματα γίνονται καθημερινά. Υπάρχουν τμήματα για σούπερ αρχάριους, για αρχάριους και για προχωρημένους, τα οποία μπορούν να παρακολουθήσουν όσοι θέλουν να μάθουν αναλυτικά ό,τι χρειάζεται για την τεχνική που απαιτούν τα πατίνια, ο χορός και το skatepark. Μάλιστα, μία φορά τον μήνα κάνουν newbies meetup, όπου μπορούν νέα άτομα να έρθουν στη σχολή και να ρολάρουν ακόμη κι αν δεν έχουν εξοπλισμό – μπορείς να νοικιάσεις εξοπλισμό και να δοκιμάσεις προτού πάρεις τα δικά σου πατίνια. Για περισσότερες πληροφορίες ακολούθησε τα @patinia_ στο Instagram και στο ΤikΤok.

ý Διάβασε στη σιωπή.

Το Silent Readers Society είναι μια ανοιχτή σιωπηλή λέσχη ανάγνωσης που προσκαλεί τους συμμετέχοντες να μοιραστούν την εμπειρία της ανάγνωσης μέσα από τη σιωπή. Στις συναντήσεις ο καθένας διαβάζει το βιβλίο της επιλογής του, χωρίς η συζήτηση να είναι υποχρεωτική. Στόχος είναι να καλλιεργηθεί η παρουσία, η χαλάρωση και η σύνδεση μέσα από μια κοινή αλλά αθόρυβη εμπειρία. Οι συναντήσεις γίνονται κάθε Τετάρτη, 18:00-20:00, στον Πολυχώρο Κίγκο (Φερρών 15, Βικτώρια), με ελεύθερη συμμετοχή. Το Silent Readers Society εντάσσεται στις δράσεις του Λογοτεχνικού Φαρμακείου του Κίγκο, μιας πρωτοβουλίας που φέρνει τους ανθρώπους πιο κοντά στα βιβλία και δημιουργεί χώρους φροντίδας, ξεκούρασης και ουσιαστικής σύνδεσης μέσω της λογοτεχνίας.

26.02.26

ü Δώσε χρώμα στα υφάσματα.

Το Botanical Project είναι ένα στούντιο φυσικών βαφών στην Αθήνα καθοδηγούμενο από τη Θεοδώρα Ανδρώνη, που επαναφέρει στο προσκήνιο την τέχνη της φυσικής βαφής. Πέρα από τις δημιουργίες σε φυσικά υφάσματα, ο βασικός άξονας είναι τα δημιουργικά workshops. Εκεί, οι συμμετέχοντες γνωρίζουν παραδοσιακές τεχνικές από διαφορετικές περιοχές του κόσμου και πειραματίζονται με φυσικά υλικά, ανακαλύπτοντας μια πιο συνειδητοποιημένη και βιώσιμη προσέγγιση στο ύφασμα και την τέχνη. Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το στούντιο και τα διαθέσιμα σεμινάρια φυσικών βαφών μπορείτε να επισκεφτείτε την ιστοσελίδα www.thebotanicalproject.gr.

ý Φτιάξε το δικό σου χαλί.

Στο Loop Around (Πεστών 28) μαθαίνουμε να φτιάχνουμε χαλί σε όποιο σχήμα και σχέδιο θέλουμε, μαζί με τη Μυρτώ Κονδυλοπούλου. Το tufting είναι τεχνική κεντήματος και έχει δύο τεχνοτροπίες που γίνονται με punch needle και με tufting gun. Στα τρίωρα σεμινάρια punch needle φτιάχνουμε μικρά αντικείμενα, όπως σουβέρ, μπρελόκ και wall hangings. Το tufting gun αφορά τη δημιουργία χαλιού 60x60 εκ. σε δύο μαθήματα: σχέδιο, κέντημα, κόλλες και φυσικά το θρυλικό ξύρισμα. Στο τέλος φεύγεις με ένα 100% δικό σου χαλί.

ü Παίξε με το πράσινο.

10+1 δημιουργικά χόμπι

Στο Kokedama Workshop του Neraw (Φρεαριών 18,) οι συμμετέχοντες γνωρίζουν την παραδοσιακή ιαπωνική τεχνική kokedama, δημιουργώντας φυτά χωρίς γλάστρα, τυλιγμένα σε μια σφαίρα από χώμα και βρύα. Αν θες να μάθεις να κάνεις terrariums, δηλαδή μικρούς και αυτοσυντηρούμενους κήπους σε γυάλινα δοχεία που διατηρούνται για καιρό, και miniature landscapes, μπορείς να τσεκάρεις τα workshops της Λήδας Διαμαντοπούλου στο Mount Moss στην Αγία Παρασκευή (Αιγαίου Πελάγους 34).

ý Φτιάξε τη δική σου σφραγίδα.

Το linocut ή blockprinting είναι μια τεχνική χαρακτικής που σου δίνει τη δυνατότητα να μετατρέψεις μια ιδέα ή ένα σχέδιο σε τυπωμένο έργο. Χαράζεις το σχέδιό σου πάνω σε λινόλεουμ, αφαιρείς τα κομμάτια που θέλεις να παραμείνουν λευκά, στη συνέχεια περνάς με χρώμα την υπόλοιπη επιφάνεια και τυπώνεις σε χαρτί ή ύφασμα. Στο Iko Art Lab (Στρατάρχου Αλεξάνδρου Παπάγου 14, Χαλάνδρι) μαθαίνεις βήμα-βήμα τη βασική τεχνική του linocut: από τον αρχικό σχεδιασμό και τη χάραξη μέχρι το τελικό τύπωμα. Δεν απαιτείται προηγούμενη εμπειρία, μόνο διάθεση για πειραματισμό, slow making και ουσιαστική επαφή με τα υλικά. Παρέα με την Ειρήνη Κορομηλά, αρχιτέκτονα με έντονη εικαστική δράση, θα εξερευνήσεις τη διαδικασία και θα δημιουργήσεις τα δικά σου μοναδικά τυπώματα. Η Ειρήνη έμεινε για πέντε χρόνια στη Σαγκάη και οι επιρροές της είναι κυρίως από την Ασία. Στα μαθήματα μαθαίνεις τη βασική τεχνική, αλλά υπάρχουν μηνιαία τμήματα για πειραματισμό και εξερεύνηση των εφαρμογών της χαρακτικής και πιο σύνθετων τεχνικών.

LiFO 26.02.26

25

q Γεννήθηκα στην Κυψέλη, στην Αγίας Ζώνης νοικιάζαμε τότε. Η γιαγιά μου ήταν μια φτωχιά γυναίκα που ήρθε με ένα μωρό στην αγκαλιά από την Καρδίτσα για μια καλύτερη ζωή, δούλεψε σκληρά και κατάφερε με τις οικονομίες της στη δεκαετία του ’80 να αγοράσει αυτό το ισόγειο διαμέρισμα, πάλι στην Κυψέλη – ήταν τυχερή σε αυτό, γιατί σήμερα είναι εντελώς απίθανο ένας βιοπαλαιστής να καταφέρει να αποκτήσει δική του στέγη. Βιοπαλαίστρια ήταν και η μάνα μου, αυτή και η γιαγιά μου με μεγάλωσαν. Έζησα μερικά χρόνια με τη μητέρα μου στη Ρόδο και στα 18 μου χρόνια επέστρεψα στην Αθήνα, όπου επιχείρησα να κάνω καριέρα στη μόδα, ανεπιτυχώς δυστυχώς, γιατί ούτε χρήματα υπήρχαν ούτε υποστηρικτικό περιβάλλον. Δούλεψα σε διάφορα περιοδικά, δεν έβλεπα όμως μέλλον, δεν με χώραγε κι ο τόπος και το 2000 έφυγα για Λονδίνο. Έμεινα κάπου δεκαπέντε χρόνια, έκανα ό,τι μπορείς να φανταστείς, προσπάθησα κι εκεί να δικτυωθώ στον χώρο της μόδας, αλλά πάλι χωρίς επιτυχία, επειδή μου έλειπε όχι το ταλέντο αλλά κυρίως οι δεξιότητες. Η βιομηχανία της μόδας είναι πολύ σκληρή, χρειάζεται να κατέχεις άριστα κάποια πράγματα, να διαθέτεις τις κατάλληλες επαφές αλλά και να μπορείς να «πουλάς» καλά αυτό που κάνεις. Εν τέλει αποφάσισα να κλείσω κι αυτό το κεφάλαιο και το 2016 επέστρεψα στην Αθήνα και στο σπίτι της γιαγιάς. Το οποίο φυσικά δεν διέθετε τη διακόσμηση που έχει τώρα. Όλα αυτά τα έργα τέχνης, δικά μου ή καλλιτεχνών που με έχουν ζωγραφίσει, τα έβαλα εγώ.

Ο Άγγελος Τορτικώλης είναι η φοβερή και τρομερή Kangela Tromokratisch. Γεννήθηκε και ζει στην Κυψέλη.

queens ότι θα καταφέρω να γίνω σαν αυτές. Εκκεντρικό κουιράκι ήμουν μεν από μικρός, δεν ήμουν ωστόσο θηλυπρεπής. Έπειτα το drag είναι κάτι άλλο. Ώσπου μια μέρα –ήταν, θυμάμαι, Νοέμβρης του ’17– η «κόρη» μου η Βερονίκ, που είναι ζωγράφος και ουσιαστικά αυτή που με «δημιούργησε», έπιασε να με βάφει. Όταν κοιτάχτηκα στον καθρέφτη, έπαθα σοκ, με κατέλαβε μια εμμονή, είπα «αυτό είναι»! Πλέον με έβαφε καθημερινά –συγκατοικούσαμε τότε– και ύστερα σκαρώναμε αστεία βιντεάκια που τα ανεβάζαμε στο κανάλι που είχα φτιάξει στο YouTube. Η ανταπόκριση ήταν μεγάλη και σύντομα άρχισαν να με καλούν σε διάφορα μέρη για σόου. Η πρώτη επίσημη, πάντως, ήταν σε ένα event των ΦΥΤΩΝ στην Atopos, όπου έκανα lip sync performance ένα κομμάτι όχι της Madonna, της Kάιλι Μινόγκ ή της Άννας Βίσση, ας πούμε, αλλά των Einstürzende Neubauten παρακαλώ, γιατί είμαι τρελή! Ε, μετά άρχισαν να μπαίνουν όλα σε μια σειρά κι εγώ να νιώθω για πρώτη φορά στη ζωή μου ότι μπορώ να πετύχω κάπου, ότι έχω κάτι πολύ δυνατό στα χέρια μου.

q Άρχισα έκτοτε λοιπόν να χτίζω το brandname «Kangela», το οποίο, ως καλλιτεχνική φύση, εξέλαβα ως art project. Δεν σκόπευα δηλαδή απλώς να διασκεδάσω τον κόσμο αλλά να τον ταρακουνήσω, να τον ιντριγκάρω. Στο πλαίσιο αυτό διατήρησα το μουστάκι που ήδη είχα, καθότι άνθρωπος αντισυμβατικός που του αρέσει να προκαλεί και να φέρνει τα πάνω κάτω, με συνέπεια να γίνω η πρώτη Ελληνίδα drag queen με τριχωτή μούρη. Το αστείο είναι ότι πολλοί μου λένε πως σαν με κοιτούν δεν «βλέπουν» το μουστάκι, γιατί απλώς δεν ξεχωρίζει από το όλο κόνσεπτ. Μέσα από αυτό το brandname συνειδητοποίησα ότι μπορούσα να λέω ό,τι θέλω, έβαλα επομένως και ένα έντονο πολιτικό στοιχείο, εξού και το επώνυμο Tromokratisch. Φορώντας αυτή την «πανοπλία» νιώθω σούπερ ηρωίδα, άτρωτη, θεά! Το drag βοηθάει, έπειτα, να εκφράσεις και ορισμένες εξτρίμ απόψεις που έτσι γίνονται πιο αποδεκτές, επομένως ναι, για μένα είναι τέχνη και πολιτική ταυτόχρονα, είναι queer politics που αφορούν τις επιθυμίες, την καταπίεση και τους αγώνες μας.

q Προσπαθώ γενικώς μέσα από ό,τι κάνω, από το «Άι μωρή» που είχα τραγουδήσει στη σκηνή του Athens Pride το 2018 μέχρι τη συμμετοχή μου σε ταινίες όπως το Avant-Drag! το 2024 αλλά και τη φοβερή εκείνη φωτογράφιση με φόντο την Ακρόπολη στα 200 χρόνια από την Επανάσταση του ’21 ως ένα υβρίδιο Μπουμπουλίνας και Κολοκοτρώνη, που πάτησα μια ελληνική σημαία –είχαν λυσσάξει τότε ακροδεξιές φυλλάδες όπως ο «Στόχος»!–, να βοηθώ στην ορατότητα και την ενδυνάμωση της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας. Είναι, καθώς ξέρεις, μεγάλη η καταπίεση που τρώμε σε μια χώρα βαθιά συντηρητική και πατριαρχική όπως η Ελλάδα – ναι, σίγουρα υπήρξαν χειρότερες εποχές, όμως ούτε αυτές που ζούμε τώρα είναι πολύ καλύτερες, παρότι θα μπορούσαν. Πιστεύω ότι αυτό συμβαίνει επειδή αλλάζει ριζικά πλέον και διεθνώς ο τρόπος που οι άνθρωποι βλέπουν τη σεξουαλικότητα, την ταυτότητα, την έκφραση φύλου, τον τρόπο ζωής τους συνολικά, με συνέπεια όσοι δεν μπορούν να παρακολουθήσουν αυτές τις αλλαγές να συντηρητικοποιούνται ακόμα περισσότερο εξαιτίας του φόβου τους για το καινούργιο και το άγνωστο, το οποίο, μην μπορώντας να το κατανοήσουν, το δαιμονοποιούν. Γι’ αυτό και αναζητάνε έναν Τραμπ, μπας και τους λυτρώσει από όλα αυτά τα «τέρατα».

KANGELA TROMOKRATISCH

q Πώς ξεκίνησα με το drag; Εντελώς τυχαία, δεν το είχα σκοπό και δεν φανταζόμουν καν βλέποντας άλλες drag

ΟΙAΘΗΝΑΊΟΙ

q Ισχύει ότι η πρώτη «έκρηξη» του drag στην Ελλάδα έγινε τις δεκαετίες ’80-’90, ακόμα θυμάμαι τον θρυλικό

26

LiFO

Λεν στο City! Στη συνέχεια –αν εξαιρέσουμε τον Τάκη Ζαχαράτο που το έκανε πιο mainstream και τα σόου στις Κούκλες– παρουσίασε μια ύφεση, για να επανέλθει δριμύτερο μετά το 2010. Ίσως να συνέβαλε και η κρίση, πάντως όταν γύρισα στην Αθήνα το drag είχε ήδη «επιστρέψει» και αρκετά νέα παιδιά δοκιμάζονταν στο είδος. Ανάμεσά τους ο μακαρίτης ο Ζακ, η Zackie-Oh, που η άγρια δολοφονία του σόκαρε τη ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα, έκανε ωστόσο ευρύτερα γνωστό το drag, έστω με αυτόν τον τραγικό τρόπο. Είχαμε συνυπάρξει ως drag queens σε διάφορα events, αλλά δεν προλάβαμε δυστυχώς να γνωριστούμε καλύτερα. Όμως ναι, είναι γεγονός ότι από την προηγούμενη δεκαετία υπήρξε μια «αναγέννηση» του drag που δεν περιορίζεται στα γκέι κλαμπ αλλά έχει παρουσία σε θεατρικά, ταινίες, εκπομπές και αλλού.

q Ο περισσότερος κόσμος εκεί έξω δυσκολεύεται ακόμα να ξεχωρίσει έναν τρανς άνθρωπο από μια drag queen –ή έναν drag king–, αλλά φυσικά δεν είναι καθόλου το ίδιο. Εμένα, ας πούμε, όταν με βλέπουν στον δρόμο μπλοκάρουν, δεν ξέρουν πού να με κατατάξουν. Τις προάλλες πήρα in drag ένα ταξί να πάω σε ένα σόου και ο οδηγός ήταν όλο απορίες. Καταλαβαίνω βέβαια πως για τον μέσο άνθρωπο όλο αυτό το παιχνίδι με τις διαφορετικές σεξουαλικότητες, τις ταυτότητες και τις εκφράσεις φύλου, με το τι είναι βίωμα και τι περφόρμανς, είναι πολύ «μπέρδεμα», δεν υπάρχει και η σχετική παιδεία. Ωστόσο, όχι, δεν συνέβη ποτέ μέχρι τώρα να μου την πέσουν, γιατί όντας κουίρ από τότε που με θυμάμαι, οπλίστηκα με θράσος και αποφάσισα ότι θα περπατώ στον δρόμο στητός, με ύφος που δεν αφήνει περιθώρια. Τους κοιτώ όλους κατάματα κι όταν ο άλλος αντιμετωπίζει έναν άνθρωπο που δεν φοβάται –κι αυτό το βγάζει στην αύρα του– κωλώνει. Ακόμα κι αν κάποιος μου πει κάτι, γελάω στα μούτρα του, τον παίρνω στο ψιλό και τον αφοπλίζω.

q Ναι, συνεχίζω να δίνω περφόρμανς όπου με καλούν, είτε σε κλαμπ είτε όπου αλλού, αλλά δεν έχω κάτι μόνιμο, με εξαίρεση το «Καμπαρέ της Καγκέλας» το οποίο παρουσιάζω κάθε μήνα και είναι αφιερωμένο στη μνήμη του Ζακ. Στο σόου αυτό, που πλέον φιλοξενείται στο λατρεμένο Sammy’s bar στη Φυλής, καλώ άτομα που θέλουν να κάνουν οποιουδήποτε είδους κουίρ περφόρμανς – έχουν περάσει από εκκολαπτόμενα ταλέντα μέχρι γνωστοί καλλιτέχνες. Έκανα ένα «πέρασμα» και από τη Uchronia, τη νέα ταινία των ΦΥΤΩΝ, η οποία συμμετέχει και στη φετινή Berlinale, υποδυόμενος τον σπουδαίο περφόρμερ, σχεδιαστή μόδας και κλάμπερ Λι Μπάουερι, που είναι από τις μεγάλες μου επιρροές. Θα παίξω επίσης στην ταινία Ποιος σκότωσε τη Zackie-Oh που ξεκίνησε να ετοιμάζει η Σοφία

απο τον θοδωρη αντωνοπουλο φωτογραφιeσ: παρισ ταβιτιαν

26.02.26

το drag ωσ «πανοπλία» Φορώντας αυτή την «πανοπλία» νιώθω σούπερ ηρωίδα, άτρωτη, θεά! Το drag βοηθάει, έπειτα, να εκφράσεις και ορισμένες εξτρίμ απόψεις που έτσι γίνονται πιο αποδεκτές, επομένως ναι, για μένα είναι τέχνη και πολιτική ταυτόχρονα, είναι queer politics που αφορούν τις επιθυμίες, την καταπίεση και τους αγώνες μας.

LiFO 26.02.26

27

q Δεν γίνεται βέβαια κοντά σε αυτά να μην αναφέρω το Communitism, ένα πολύπλευρο κοινωνικό πρότζεκτ που δημιουργήθηκε το 2018 και του οποίου είμαι εκλεγμένος πρόεδρος την τελευταία τριετία. Το πρωτοποριακό αυτό πρότζεκτ φιλοδοξεί να διασώσει όσο περισσότερα νεοκλασικά αθηναϊκά κτίρια μπορεί. Η βασική ιδέα είναι να μπαίνουμε σε εγκαταλειμμένα νεοκλασικά και να τα ξαναζωντανεύουμε μέσα από διάφορες πολιτιστικές δραστηριότητες ανοιχτές στο κοινό – δημιουργούνται έτσι κοινότητες ανθρώπων που αλληλεπιδρούν και συμβάλλουν ταυτόχρονα στη σωτηρία τους. Το πρώτο μας εγχείρημα σε εκείνο το φανταστικό κτίριο στην Κεραμεικού 28 είχε μεγάλη επιτυχία, έγινε talk of the town. Δυστυχώς πλέον το χάσαμε, αλλά σύντομα μετακομίζουμε σε ένα όμορφο σπιτάκι στη Λεωνίδου στο Μεταξουργείο, ώσπου να βρεθεί κάτι μεγαλύτερο που να μπορεί να φιλοξενήσει και μεγάλα πάρτι. Έχουμε ωστόσο και μια πικρία, διότι αφότου ο Βασίλης Χαραλαμπίδης, που έχει και το Ρομάντσο, αγόρασε το αρχικό κτίριο της Κεραμεικού, οικειοποιήθηκε όλη τη γλώσσα και τη φρασεολογία μας και την πάσαρε ως δική του, μπερδεύοντας έτσι αρκετό κόσμο. Όμως το Plex, που στεγάζεται τώρα εκεί, δεν έχει καμία σχέση με το Communitism και τη φιλοσοφία του, είναι μια ακόμα εμπορική επιχείρηση.

q Η Κυψέλη ήταν και παραμένει η αγαπημένη μου γειτονιά, παρά τις τεράστιες αλλαγές που συνέβησαν όλα αυτά τα χρόνια, άλλες προς το καλύτερο κι άλλες προς το χειρότερο. Με ενοχλεί που έχουν φτάσει τα νοίκια στον Θεό, με ενοχλούν οι κακές υποδομές, τα λογιών χιπστερομάγαζα που ξεφυτρώνουν διαρκώς, το gentrification που επιχειρείται κι εδώ. Από την άλλη, μου αρέσει όλη αυτή η πολυσυλλεκτικότητα και πολυπολιτισμικότητα που έχει αποκτήσει, με τόσους διαφορετικής προέλευσης και καταγωγής ανθρώπους να συμβιώνουν αρμονικά. Μου αρέσουν επίσης οι λαϊκές αγορές της, όπου έχω επίσης εμφανιστεί in drag χωρίς να αντιμετωπίσω κάποιο πρόβλημα. Λατρεύω γενικώς τις λαϊκές, όπως και τα παζάρια, πηγαίνω μάλιστα τακτικά στον Ελαιώνα όπου βρίσκεις απίθανες προσφορές. Η πλατεία Μοναστηρακίου είναι ένα άλλο αγαπημένο σημείο, και ως spot αλλά και επειδή μπορείς επίσης να δεις να κάθονται δίπλα δίπλα εκεί στις σχάρες νέα παιδιά, ηλικιωμένοι, τουρίστες, μετανάστες κι από δίπλα καλλιτέχνες δρόμου, μικροπωλητές, συλλογικές κουζίνες κάθε τόσο, είναι απόλαυση.

ΟΙ ΑΘΗΝΑΙΟΙ Kangela Tromokratisch

Φαραντάτου. Πρόκειται να υποδυθώ την πρόεδρο δικαστηρίου στο οποίο δικάζονται οι δύο δολοφόνοι του, γιατί αν θέλω μπορώ να γίνω πολύ απαίσια κι αυτό ακριβώς είναι εδώ το ζητούμενο. Ταιριάζει και με μια ιδέα που είχα παλιότερα, να κάνω μια σατιρική εκπομπή ονόματι «Πρωϊνό με την Kangela», όπου θα καλώ ως οικοδέσποινα διάφορα κουίρια και θα τους φέρομαι πραγματικά ελεεινά. Υπάρχει μάλιστα στο κανάλι μου στο YouTube ένα σχετικό βιντεάκι. Θεωρώ ότι το χιούμορ είναι ένα τρομερό όπλο αν ξέρεις πώς να το χρησιμοποιήσεις – μπορείς να περάσεις πολλά μηνύματα κάνοντας τον άλλον να γελάσει, μηνύματα στα οποία ενδεχομένως να μην ήταν αλλιώς δεκτικός. Με αυτά και με εκείνα, πολλά άτομα μέσα στη ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα με αποκαλούν «μητέρα».

q Ως Kangela μέχρι τώρα έχω «μεταλλαχθεί» αρκετές φορές, έχω αλλάξει διάφορες ταυτότητες, εμφανίσεις και ασχολίες. Τώρα, μαζί με τον δάσκαλο μουσικής μου, ξεκίνησα μια καινούργια σειρά βιντεοκλίπ με αγγλικό στίχο και φουλ electroclash μουσικά vibes. Από πέρσι είμαι μέλος της φεμινιστικής καλλιτεχνικής κολεκτίβας Chicks on Speed και τέλος του μήνα θα πάω μαζί τους για ένα μεγάλο σόου στο Μόναχο, στο κλείσιμο μιας έκθεσης τέχνης. Θα συμμετάσχει, μάλιστα, παρά την προχωρημένη της ηλικία, και η περίφημη Γαλλίδα περφόρμερ Orlan, η οποία αποτελεί για μένα άλλη μια μεγάλη πηγή έμπνευσης. Μου αρέσουν πολύ τα ακραία, τα εξτρίμ πράγματα – από πιτσιρικάς, ας πούμε, είχα κόλλημα με την Divine, έχω δει τόσες φορές όλες τις ταινίες της. Λατρεύω επίσης τη φωτογράφο Σίντι Σέρμαν, τη Siouxsie, τον Ντέιβιντ Μπερν, τον Μπόι Τζορτζ, ανθρώπους γενικότερα ρηξικέλευθους και εμβληματικούς σε αυτό που κάνουν.

q Τι θα συμβούλευα μια νεόκοπη drag queen; Εξαρτάται από

ΙNFO

27/2, Μόναχο, Museum Villa Stuck: Η Kangela Tromokratisch θα συμμετάσχει στο σόου των Chicks on Speed και της Orlan. Το επόμενο «Καμπαρέ της Καγκέλας» θα πραγματοποιηθεί –εκτός απροόπτου– στις 15/3 στο Sammy’s bar, Φυλής 34.

28

LiFO

Πάντα Kangela και πάντα Tromokratisch, γιατί ναι, μου αρέσει να τρομοκρατώ τα μυαλά των ανθρώπων μήπως καταφέρω έτσι να τους τα ανοίξω. Πιστεύω στο «δόγμα του σοκ»!

το άτομο, πάντως θα το παρακινούσα να δουλέψει σκληρά, γιατί το drag δεν είναι απλώς να βάλεις ένα φουστάνι και μια περούκα σαν να ντύνεσαι για τις Απόκριες. Να αποκτήσει γνώσεις και αναφορές, να δει και να διαβάσει πράγματα, να διατηρεί επαφή με τη διεθνή drag σκηνή. Αυτό βέβαια αφορά το καλλιτεχνικό κομμάτι, δεν κατακρίνω κανέναν που βγαίνει in drag απλώς και μόνο για το κέφι του. Άσε που και η πιο ατάλαντη drag queen θα βρει κοινό. Προσωπικά προσπαθώ να είμαι διαρκώς ενήμερος, στα σόσιαλ ας πούμε ακολουθώ όλα τα νέα παιδιά που κάνουν drag, βλέπω τι γίνεται και στο εξωτερικό, ανανεώνω διαρκώς την αισθητική και την οπτική μου. Αυτόν τον καιρό «ντύνω» την Kangela σαν μια καθημερινή γυναίκα και κάνω διάφορες εμφανίσεις, π.χ. σε εγκαίνια εκθέσεων φίλων καλλιτεχνών – έχει πολλή πλάκα. Ναι, έχω κι εγώ συμμετάσχει με έργα μου σε ομαδικές εκθέσεις. Η ίδια άλλωστε η Kangela είναι ένα καλλιτεχνικό πρότζεκτ του Άγγελου Τορτικώλη, ο οποίος κάνει και άλλα πράγματα – στην καραντίνα, για παράδειγμα, έμαθα να κεντάω όχι μόνο ρούχα αλλά και πορτρέτα, μετά πέρασα σε γλυπτές και σε τρισδιάστατες δημιουργίες. Με ενδιαφέρει επίσης η visual art, αν κάτι όμως με συνεπαίρνει πραγματικά είναι –τι άλλο;– η Kangela, με την οποία φιλοδοξώ να γεράσουμε μαζί. Πάντα Kangela και πάντα Tromokratisch, γιατί ναι, μου αρέσει να τρομοκρατώ τα μυαλά των ανθρώπων μήπως καταφέρω έτσι να τους τα ανοίξω. Πιστεύω στο «δόγμα του σοκ»!

26.02.26

887

CLUBBING

Exilium pres. Marika Rossa Με καταγωγή από την Ουκρανία, η Marika Rossa είναι μία από τις πιο αναγνωρισμένες DJ-producers της τέκνο, πρωτοπόρος της ανατολικοευρωπαϊκής ηλεκτρονικής κουλτούρας και ακούραστη παρουσία στην παγκόσμια σκηνή. Με μια πορεία που εκτείνεται από φεστιβάλ και κλαμπ έως τα charts, φέρνει έναν ξεχωριστό συνδυασμό acid, δυναμικής τέκνο και βαθιάς, καθηλωτικής dancefloor ενέργειας.

27/2, 23:30, Oddity Club, Ηρακλειδών 61, Πετράλωνα, είσοδος: από 10 ευρώ

30

THE WEEK Όσα ξεκινάνε αυτή την εβδομάδα

32

ΣΙΝΕΜΑ Οι νέες ταινίες της εβδομάδας

36

BIBΛΙΟ Τέσσερα βιβλία για να καταλάβει κανείς τον κόσμο σήμερα

38

ΘΕΑΤΡΟ Τα τρένα που φύγαν, αγάπες μού πήρανε

40

ΜΟΥΣΙΚΗ Ο Kid Young έφτιαξε το άλμπουμ που ονειρευόταν πάντα

LiFO 26.02.26

29

the week

της ξεβράζει μνήμες και στιγμές μιας ολόκληρης ζωής, εκείνος ξετυλίγει το κουβάρι που τον οδήγησε μέχρι εκεί, δίνει υποσχέσεις, συναντά όσους αγάπησε και όσους τον αγάπησαν και βιώνει ξανά έρωτες, απορρίψεις, θυμό και σφάλματα, αναζητώντας τη δύναμη να κάνει το επόμενο βήμα.

1/3-10/5, θέατρο Άβατον, Ευπατριδών 3, Γκάζι, Κυρ. 18:00, είσοδος: 10-16 ευρώ

5 ΚΛΑΣΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ Αλεξία Μουζά

Η Αλεξία Μουζά παρουσιάζει στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών ένα υψηλών απαιτήσεων ρεσιτάλ με κέντρο τη ρωσική πιανιστική παράδοση και τον Σεργκέι Ραχμάνινοφ. Το σπάνιο και εκρηκτικό ταλέντο της Ελληνοβενεζουελανής πιανίστριας έχει αναγνωριστεί διεθνώς, όπως μαρτυρούν τα πολυάριθμα βραβεία της σε μεγάλους διεθνείς διαγωνισμούς και οι επιτυχημένες εμφανίσεις της σε σημαντικές αίθουσες συναυλιών ανά τον κόσμο.

26/2, 20:00, Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, Βασ. Σοφίας & Κόκκαλη

STOEP TH PR ES S 26 φεβρου αρ ιου 4 μ αρ τιου 20 26

ΘΕΑΤΡΟ Λουκής Λάρας

1 ΜΟΥΣΙΚΗ Leon of Athens

3 ΘΕΑΤΡΟ Ο Βυσσινόκηπος

Έπειτα από ένα μεγάλο διάστημα στο στούντιο, αφιερωμένο στη δημιουργία του πρώτου του ελληνόφωνου δίσκου, ο Leon of Athens επιστρέφει σε μια βραδιά με νέα τραγούδια, νέα μπάντα και ένα show που συνδυάζει φώτα, visuals και αγαπημένους guests. Ένα live-μουσικό ταξίδι από το σκοτάδι στο φως. Νοσταλγία, παρόν και μέλλον συνυπάρχουν σε έναν ήχο που κινείται μεταξύ σύγχρονης εναλλακτικής ποπ και διαχρονικής τραγουδοποιίας, με τα συναισθήματα να εναλλάσσονται με απόλυτη φυσικότητα, όπως ακριβώς και στις ιστορίες των τραγουδιών του. Opening act: Yama

Τα μέλη μιας «ευρύτερης οικογένειας» ξαναβρίσκονται έπειτα από χρόνια στο γερασμένο πια –και υποθηκευμένο– σπίτι τους. Όλες και όλοι γνωρίζουν μέσα τους πως είναι η τελευταία ευκαιρία να ξαναζήσουν παρέα την αίσθηση της οικειότητας που τους ενώνει, αλλά και να αποχαιρετήσουν όλα αυτά που, ακόμα και την ώρα που τα βιώνουν, αισθάνονται πως είναι ήδη παρελθόν. Το τελευταίο έργο του Τσέχοφ μιλά με οδυνηρή ελαφρότητα για ένα ανέμελο παρόν που συμπιέζεται ασφυκτικά ανάμεσα σε ένα νοσταλγικά εξωραϊσμένο παρελθόν και σε ένα τραγικά αβέβαιο μέλλον.

4/3, 21:00, Gazarte-Ground Stage, Βουτάδων 32-34, είσοδος: 15 ευρώ

2 ΠΡΟΒΟΛΕΣ Η Αθήνα από το 1821 έως το 1940 Tα τρία πρώτα ιστορικά ντοκιμαντέρ της Μαρίας Ηλιού αφηγούνται τη συναρπαστική πορεία της Αθήνας από την Επανάσταση του 1821 έως τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Πρόκειται για την πρώτη ενότητα μιας σειράς έξι ντοκιμαντέρ, η οποία θα ολοκληρωθεί τα επόμενα χρόνια με τρία έργα που καλύπτουν την περίοδο 1940–2021. Μέσα από σπάνιο και άγνωστο αρχειακό υλικό, η σκηνοθέτρια Μαρία Ηλιού και ο ιστορικός σύμβουλος Αλέξανδρος Κιτροέφ, μαζί με τους συνεργάτες τους, ξεδιπλώνουν την πολυκύμαντη ιστορία της πόλης.

απο τη μαρια παππα

30

LiFO

6 ΜΟΥΣΙΚΗ ADÉD J -AFROFUNK EXPLOSION

27/2-1/3, 20:00, Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, Βασ. Σοφίας & Κόκκαλη, είσοδος: 10 ευρώ

Η συναρπαστική ιστορία του Λουκή Λάρα και της Σφαγής της Χίου το 1822 θα παρουσιαστεί μέσα από το νέο πρωτότυπο μουσικό έργο του Λευτέρη Βενιάδη, γραμμένο για αντρική φωνή, βιολοντσέλο και ηθοποιό. Το εμβληματικό διήγημα του Δημητρίου Βικέλα, γραμμένο το 1879, μας γυρίζει σχεδόν 200 χρόνια πίσω, στη χρονιά της καταστροφής της Χίου.

27/2, 20:30, ΟλύμπιαΔημοτικό Θέατρο «Μαρία Καλλάς», Ακαδημίας 59-61, είσοδος: 8-30 ευρώ

Ο ADÉD J είναι ένας μουσικός με πρωτοποριακό όραμα που συνδυάζει τους ιερούς ρυθμούς της παράδοσης των Yoruba με την ψυχή της τζαζ και του φανκ, δημιουργώντας έναν ήχο ταυτόχρονα διαχρονικό και εκρηκτικό. Γεννημένος και μεγαλωμένος στο Λάγος της Νιγηρίας, τραγουδιστής, κιθαρίστας και συνθέτης, έχει αναδειχθεί σε μία από τις σημαντικότερες φωνές της Δυτικής Αφρικής, μαγνητίζοντας το κοινό σε Ευρώπη και Αφρική.

1/3, 21:30, Half Note Jazz Club, Τριβωνιανού 17, Μετς, είσοδος: από 12 ευρώ

7 ΠΡΟΒΟΛΕΣ H xan

26/2-5/4, Εθνικό Θέατρο-Κεντρική Σκηνή, Αγ. Κωνσταντίνου 22-24, Ομόνοια, Τετ., Κυρ. 17:00, Πέμ.-Σάβ. 20:00, είσοδος: 10-25 ευρώ

4 ΘΕΑΤΡΟ Η φώκια Ένας πατέρας και ο τριών μηνών γιος του σε μια παραλία, κάποιο φθινοπωρινό δειλινό. Μπροστά στη θάλασσα που μένει πάντα ίδια και που με κάθε κύμα

Η Σεμέλη-Σοφία Κωστούρου και ο Mαξ Ρόιμπελ ντύνουν με μια ζωντανή ηχητική περφόρμανς την ταινία Häxan (90’) του Μπέντζαμιν Κρίστενσεν. Η βωβή δανοσουηδική ταινία (Η Μάγισσα) κυκλοφόρησε το 1922 και είναι ένα κινηματογραφικό δοκίμιο για τη μαγεία από την αρχαιότητα μέχρι τις αρχές του 20ού αιώνα. Από τις πιο πρωτόγονες καταβολές της έως την κλασική της απεικόνιση στον μεσαιωνικό κόσμο, η μαγεία παρουσιάζεται με λεπτομέρεια μέσα από ένα σύνολο εικονογραφήσεων από μεσαιωνικά βιβλία αλλά και μέσα από κινηματογραφικές αναπαραστάσεις.

3/3, 21:00, Κέντρο Ελέγχου Τηλεοράσεων, Κύπρου 91Α, είσοδος: 10 ευρώ

26.02.26

8 CLUBBING ATH DNB UNITY w/ Tr Tactics

ΘΕΑΤΡΟ

Γεννημένος στην Αυστρία, ο TR TACTICS αποτελεί κινητήρια δύναμη στην πιο σκοτεινή και πιο heavy πλευρά του ευρωπαϊκού drum & bass. Έχει συνεργαστεί με μερικές από τις πιο αναγνωρισμένες δισκογραφικές εταιρείες της σκηνής εδραιώνοντας τη φήμη του περί ασυμβίβαστου, εντυπωσιακoύ σχεδιασμού ήχου. Μαζί του οι residents του Ath Dnb Unity Insom και Breacz, οι Abstract Math & Pygmy από το Zero Stress και ο πρωτοεμφανιζόμενος Jakko στο άνοιγμα της βραδιάς.

the week

EKΔΗΛΩΣΕΙΣ

Νέκυια Η Φένια Παπαδόδημα ερμηνεύει επί σκηνής μια θεατρική, μελωδική και ρυθμική αφήγηση της «Νέκυιας». Η φωνή κινείται από τον ψίθυρο και την έμμετρη άρθρωση έως την κραυγή, τον αυτοσχεδιασμό και την ενσάρκωση των προσώπων του Ελπήνορα και της Αντίκλειας, ενώ η αφήγηση αποκτά χορωδιακή και τελετουργική υπόσταση. Μαζί της, ο συνθέτης και περφόρμερ Μανώλης Αφολάνιο (MC Yinca) ενσαρκώνει τον Οδυσσέα και η ηθοποιός Ευαγγελή Φίλη τον μάντη Τειρεσία.

27/2-6/3, 20:30, Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, Βασ. Σοφίας & Κόκκαλη, είσοδος: 14-16 ευρώ

28/2, 23:30, Arch Club, Κρήτης 1 & Πέτρου Ράλλη 29, Ταύρος, είσοδος: 13 ευρώ

9 ΘΕΑΤΡΟ Ο Κος Ζυλ Μια νέα, σύγχρονη σκηνική ανάγνωση, μεταγραφή της εμβληματικής Δεσποινίδας Τζούλιας του Αύγουστου Στρίντμπεργκ, σε κείμενο και σκηνοθεσία Θωμά Μοσχόπουλου, ανεβαίνει στη σκηνή με τον Γιάννη Καράμπαμπα, τον Νίκο Κοσώνα και τη Θεόβη Στύλλου. Στο επίκεντρο της παράστασης βρίσκεται η εκρηκτική σχέση μεταξύ του Ζυλ, ενός νεαρού αριστοκράτη, και του Ζαν, του υπηρέτη του – μια σχέση στην οποία η έλξη, η επιθυμία και ο ανταγωνισμός μπλέκονται σε ένα επικίνδυνο παιχνίδι εξουσίας.

27/2-5/4, θέατρο Πόρτα, Μεσογείων 59, Παρ.Σάβ. 21:00, Κυρ. 20:00, είσοδος: από 12 ευρώ

10 ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ The End - Μια σπουδή στο άπειρο Με αφορμή τη συμπλήρωση δεκαπέντε χρόνων από τον θάνατο του Νίκου Αλεξίου, η γκαλερί Ζουμπουλάκη επαναφέρει μια ενότητα του εμβληματικού έργου «The End», που εκπροσώπησε την Ελλάδα στην Μπιενάλε της Βενετίας το 2007, αναδεικνύοντας τη διαχρονική του αξία. Η κεντρική εγκατάσταση και προβολή πλαισιώνονται από μια επιλεγμένη σειρά έργων του Αλεξίου.

26/2-28/3, γκαλερί Ζουμπουλάκη, πλατ. Κολωνακίου 20

LiFO 26.02.26

31

ΠΡΩΤΗ ΠΡΟΒΟΛΗ

Σινεμά

απο toν θοδωρη κουτσογιαννοπουλο

Το μεγαλείο Ο κορυφαίος Ιταλός σκηνοθέτης Πάολο Σορεντίνο επιστρέφει με ένα πολιτικό δράμα για τον αποστειρωμένο βίο του Ντε Σάντις. ΣΥΝΟΨΗ: Ο Πρόεδρος της Ιταλίας και πρώην ανώτα-

τος δικαστής αντιμετωπίζει ηθικά διλήμματα σχετικά με τη νομοθεσία για την ευθανασία και την απονομή χάριτος σε δολοφόνους, ενώ παράλληλα παλεύει με την απιστία της εκλιπούσας συζύγου του κατά τους τελευταίους μήνες της θητείας του.

Ω Αριστούργημα Πολύ Καλό Καλό Ικανοποιητικό Μέτριο Κακό

32

LiFO

ς Πρόεδρος της Ιταλικής Δημοκρατίας, ο Μαριάνο ντε Σάντις κυριαρχεί απόλυτα στο Μεγαλείο του Πάολο Σορεντίνο. Αν και συντηρητικός χριστιανοδημοκράτης, χαίρει εκτίμησης στον διαδικαστικό του ρόλο από όλους τους χώρους, εκτελεί τα καθήκοντά του με τελετουργική ευλάβεια, προσέχει τους τρόπους και τη διατροφή του, διατηρεί την αυστηρότητα και τη σοβαρότητα που τον διέκρινε στη σταδιοδρομία του. Μοναδική του παρασπονδία τα τσιγάρα που κλέβει και καπνίζει στην αυλή, αν και δεν ξεφεύγει από το βλέμμα και τις παρατηρήσεις της αγαπημένης του κόρης που είναι η εξ απορρήτων σύμβουλός του και πιέζει τον αναβλητικό πατέρα της να υπογράψει ένα νομοσχέδιο για τη νομιμοποίηση της ευθα-

νασίας και την αίτηση χάριτος δύο ανθρώπων σε απόγνωση που καταδικάστηκαν για φόνο. Το τέλος της θητείας και η δύση μιας πλούσιας ζωής βρίσκουν έναν πιστό καθολικό και πρώην ανώτατο δικαστή σε υψηλή ηθική αμηχανία. Άτεγκτος και αλύγιστος, κανονικό μπετόν αρμέ, όπως ήταν το παρατσούκλι του στα χρόνια της ενασχόλησής του με το Ποινικό Δίκαιο, αμφιβάλλει για την ορθότητα μιας προοδευτικής απόφασης. Νοιάζεται για την υστεροφημία του, αλλά κυρίως τον βαραίνει η απώλεια της αγαπημένης του συζύγου. Σαράντα χρόνια μαζί κι ευτυχισμένοι, με έναν σημαντικό αστερίσκο: γνωρίζει πως τον απάτησε. Οργίζεται και θλίβεται στην ιδέα της προδοσίας, υποψιάζεται έναν συγκεκριμένο άνδρα, πολύ γνώριμο και κοντινό σε αυτόν, και συνδυάζει τον στοχασμό για το καλό της κοινωνίας με τα υπαρξιακά ερωτήματα που τον ζώνουν σαν φίδια και ενοχλούν τη μακάρια εικόνα τού τέλειου αρχηγού που έχει πλάσει μεθοδικά για τον εαυτό του. Ζητά τη γνώμη του Πάπα, που είναι και φίλος του, για το οριστικό τέλος και αμέσως μετά κάνει

INFO LA GRAZIA ΣΚΗΝΟΘΕΣIΑ:

Πάολο Σορεντίνο ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΟYΝ:

Τόνι Σερβίλο, Άνα Φερζέτι, Μάσιμο Βεντουριέλο

ανάκριση ως έμπειρος νομικός για να βρει τον ένοχο της συζυγικής προδοσίας, που θα αποκαλυφθεί σε άκυρη στιγμή από έναν άνθρωπο που δεν είχε ποτέ φανταστεί πως θα του έδειχνε τον δρόμο σε μια συμφιλιωτική συγκατοίκηση. Μακριά (ευτυχώς) από τον flash ερωτισμό που έσπειρε απλόχερα στην Παρθενόπη μόλις πέρυσι, ο Πάολο Σορεντίνο πειράζει συνεχώς τον αποστειρωμένο βίο του Ντε Σάντις με ανατρεπτικές, απρόσμενες λεπτομέρειες. Είναι ανακουφιστικό για τον Τόνι Σερβίλο, ο οποίος βραβεύτηκε για την ερμηνεία του στο Φεστιβάλ Βενετίας, να ακούει ιταλική ραπ στα ακουστικά και να παρακολουθεί εμμονικά αστροναύτες να πλέουν χωρίς βαρύτητα, σαν να προπονείται για να απαλλαγεί από το δικό του άχθος. Μετά την ημίωρη εισαγωγή στον σπαρτιάτικο μικρόκοσμο του βλοσυρού Προέδρου, η κλεψύδρα του λιγοστού χρόνου που απομένει αναποδογυρίζει, για να έλθει η –ασυνήθιστα εγκρατής για τα δεδομένα του Ιταλού σκηνοθέτη– κινηματογραφική ανταμοιβή της εκ βαθέων γνωριμίας με έναν χαρακτήρα που κρύβει αγάπη και συμπόνια, σε ένα μεστό πορτρέτο, αν και με κάποιες επαναλήψεις στη στυλιζαρισμένη διατύπωσή του.

VILLAGE MALL 1 - VILLAGE PAGRATI 3 - ΚΗΦΙΣΙΑ CINEMAX 3 - ΝΙΡΒΑΝΑ CINEMAX 2 - ΝΑΝΑ CINEMAX 1 - ΑΕΛΛΩ CINEMAX 2 - OPTIONS ILION 6 - OPTIONS GLYFADA 4 ΑΘΗΝΑΙΟΝ 2 - ΑΙΓΛΗ 2 - ΑΣΤΥ - ΒΑΡΚΙΖΑ 2 - ΔΑΝΑΟΣ 1,2 ΔΙΑΝΑ - ΤΑΙΝΙΟΘΗΚΗ ΛΑΪΣ 1

26.02.26

Ο ΤΙΤΛΟΣ «ΠΑΡΑΚΜΙΑΚΟΙ ΠΑΡΑΔΕΙΣΟΙ» ακούγεται οξύμωρο σχήμα, αλλά στην ατομική έκθεση του Νάσου Χαλκίδη περιγράφει καθαρά τι σημαίνει άνθρωπος, κοινότητα, εξουσία, βία, πόλεμος. Ο Θεσσαλονικιός καλλιτέχνης, με χρόνια πορείας που τον διαμόρφωσαν, ανάμεσα σε διδασκαλία και εικαστική παραγωγή, επιστρέφει στην πρωτεύουσα για να ξανασυστηθεί, προτείνοντας μια ζωγραφική που επιμένει να κοιτάει κατάματα την αλήθεια. Πάνω από είκοσι έργα, σε μεικτή τεχνική, στήνουν την έκθεση: έντεκα μεγάλα τελάρα και μια σειρά μικρότερων – κυρίως πορτρέτων. Είναι μια δουλειά που κατακλύζεται από την ανθρώπινη παρουσία, άλλοτε ως μορφή, άλλοτε ως ίχνος. Εκεί όπου υπάρχει πρόσωπο, υπάρχει και βλέμμα, ένα βλέμμα που, όπως σημειώνει η ιστορικός τέχνης Μυρτώ Πετάση, «είναι γνώριμο σε όλο τον πλανήτη επειδή ανήκει σε όσους πάλεψαν και ζουν ακόμα στην Παλαιστίνη». Κι όπου η μορφή απουσιάζει, κυριαρχεί η πράξη – χαρακτηριστικό παράδειγμα ο «Δεύτερος πολιτισμός», με τα δύο συμβολικά τραπέζια που αντιπαραβάλλονται στο φόντο ενός πολεμικού νέφους. Το χρώμα είναι ζωηρό όχι για να ωραιοποιήσει τις καταστάσεις, αλλά για να φορτίσει τον θεατή. Οι συμβολισμοί του Χαλκίδη στην πρώτη ανάγνωση μπορεί να φαίνονται άμεσοι, όσο όμως ξεδιπλώνονται, γίνονται πιο έντονοι. Οι «Παρακμιακοί Παράδεισοι» δεν κάνουν αναπαράσταση κοινωνικών προβλημάτων με τη δημοσιογραφική έννοια. Επεξεργάζονται τις εκφράσεις τους, φωτίζουν τις πτυχώσεις τους, δείχνουν αιτίες, κάνουν την πραγματικότητα να αντιδρά. Αυτό είναι και το στοίχημα: να μην αφορμάται απλώς από τον κόσμο, αλλά να εφορμά μέσα του. Και εδώ βρίσκεται η ουσία της πρότασης αυτής της έκθεσης. Μια ζωγραφική που δεν αποστρέφεται την αλήθεια, ούτε κλείνεται σε ελιτίστικο αυτισμό. Ο Χαλκίδης δουλεύει σχέδιο, φόρμα, σύνθεση, παιδεύει την εικόνα μέχρι να αποκτήσει φωνή για να μιλήσει καθαρά. Η έκθεση στην Πινακοθήκη Δήμου Αθηναίων μοιάζει με υπενθύμιση ότι η ζωγραφική μπορεί ακόμη να είναι δημόσια υπόθεση. Όπως καταλήγει η Μυρτώ Πετάση, «η έκθεση “Παρακμιακοί Παράδεισοι” είναι αναζωογονητική γιατί είναι αληθινή. Ο Νάσος Χαλκίδης με αυτήν την απόπειρα μάς επιβεβαιώνει πως πρόκειται για καλλιτέχνη που κατέχει, πλέον, την ολότελα δική του δημιουργική φυσιογνωμία».

Παρακμιακοί Παράδεισοι

Πινακοθήκη Δήμου Αθηναίων Κτίριο Α, Γερμανικού & Μυλλέρου, Μεταξουργείο 10 Μαρτίου-26 Απριλίου Ημέρες & ώρες: Τρ.-Σάβ. 11:00-19:00, Κυρ. 10:00-16:00

ΤΟΥ ΝΆΣΟΥ ΧΑΛΚΊΔΗ

Μια έκθεση που κοιτάει τον κόσμο κατάματα (10 Μαρτίου-26 Απριλίου) LiFO 26.02.26

33

ΠΡΩΤΗ ΠΡΟΒΟΛΗ

Σινεμά

απο toν θοδωρη κουτσογιαννοπουλο

Αριστούργημα Πολύ Καλό Καλό Ικανοποιητικό Μέτριο Κακό

34

LiFO

Παίζει ακόμη; IS THIS THING ON?

ΣΚΗΝΟΘΕΣIΑ: Μπράντλεϊ Κούπερ Π Ρ Ω ΤΑ Γ Ω Ν Ι Σ Τ ΟΥ Ν : Γουίλ Αρνέτ, Λόρα Ντερν,

Άντρα Ντέι, Μπράντλεϊ Κούπερ ΣΥΝΟΨΗ: Καθώς ο γάμος του διαλύεται, ο Άλεξ

αντιμετωπίζει τη μέση ηλικία και το διαζύγιο, αναζητώντας νέο σκοπό στη stand-up comedy σκηνή της Νέας Υόρκης. Το Παίζει Ακόμη; είναι η ιστορία του διαζυγίου του Άλεξ και της Τες Νόβακ. Κυρίως του Άλεξ, και βασικά της παρατεταμένης, μεταβατικής φάσης του χωρισμού, που ενώ είναι προφανής στους φίλους, στους γονείς και στα δυο αγοράκια τους, γίνεται όλο και πιο δύσκολος για τους ίδιους, όσο συνειδητοποιούν πως έπειτα από είκοσι χρόνια γάμου, τρία αρραβώνα, δύο συγκατοίκησης και ενός γνωριμίας, θα πρέπει να απατήσουν ο ένας τον άλλον, όχι αναγκαστικά με έναν καινούργιο σύντροφο, αλλά με το κρυφό χόμπι της αρεσκείας τους. Η Τες, πρώην βολεϊμπολίστρια, εξετάζει την προοπτική να επανέλθει στη δράση ως προπονήτρια εν όψει των Ολυμπιακών του Λος Άντζελες σε δύο χρόνια. Το σκέφτεται, αλλά κάτι δεν την αφήνει να δεσμευτεί, παρά την ενθουσιώδη παραίνεση όσων γνωρίζουν και εμπιστεύονται τις δυνατότητες και το ταλέντο της. Και ο Άλεξ, γενικά και αόριστα απασχολούμενος στον χώρο των οικονομικών, μπαίνει δειλά στον μαγικό κόσμο του stand up comedy, φοβισμένος και εντελώς ανέτοιμος στην αρχή, αλλά σταδιακά παίρνοντας κουράγιο από το υλικό που αντλεί από τα βιώματα, τις αγωνίες και την αδυναμία του να εκφράσει τον πραγματικό του εαυτό στους οικείους του. Μάλιστα, σε μια από τις ολοένα πιο επιτυχημένες εμφανίσεις του σε ένα κλαμπ, η Τες είναι παρούσα χωρίς εκείνος να το γνωρίζει και ακούει πράγματα που την εκπλήσσουν, όχι απαραίτητα αρνητικά. Βλέπει έναν μεταμορφωμένο Άλεξ, ή μάλλον τα χαρίσματα που κάποτε τη γοήτευσαν και πασχίζει να διακρίνει στη σπασμένη καθημερινότητα που ακόμη μοιράζονται με έναν ιδιαίτερο τρόπο. Ο Άλεξ έχει βρει αυτό το ανορθόδοξο και ιδανικό μέσον ψυχοθεραπείας, έναν καλό αγωγό ανάδυσης των θαμμένων αισθημάτων του στην επιφάνεια, εκεί που οι καλοί του φίλοι αποτυγχάνουν να επαναφέρουν τον ασθενή παλμό του. Όταν ο εκκεντρικός, γενειοφόρος, μονίμως χαρωπός ηθοποιός Μπολς, που υποδύεται ο σκηνοθέτης της ταινίας, Μπράντλεϊ Κούπερ, τον συγχαίρει για την απαστράπτουσα μεταστροφή του και του υπενθυμίζει πως ανέκαθεν ήταν ο πιο αστείος της παρέας, ο μονίμως αμήχανος Άλεξ σταματάει να κρατάει κρυφή την επαγγελματική του ερωμένη, αλλά ξεκαθαρίζει πως αγαπάει την Τες και παραδέχεται πως καλύτερα δυστυχισμένοι μαζί παρά χώρια και με μόνιμο άγχος για το ασαφές κυνήγι της επόμενης ευτυχίας. Αντίθετα από την Ιστορία Γάμου του Νόα Μπάουμπακ, συμπτωματικά και πάλι με τη Λόρα Ντερν, όπου εκεί έπαιζε τον ρόλο της δικηγόρου, το concept του διαζυγίου στο Παίζει ακόμη; ξεδιπλώνεται φυσικά και αβίαστα, όπως περίπου τα αληθινά περιστατικά εν είδει πικρών ανεκδότων που δεν έχει συ-

ναρμολογήσει εντελώς στο μυαλό του ο Άλεξ, προτού τα εκστομίσει στο άγνωστο κοινό που τον παρακολουθεί. Ο ακανόνιστος απολογισμός μιας ζωής που έχει περάσει αλλά δεν έχει τελειώσει ακόμη παίρνει μορφή και ουσία, αν και συχνά μοιάζει με νατουραλιστική ραψωδία της εμμηνόπαυσης με ταλαντούχο καστ σε μια συνεχή πρόβα, σαν ένα θεατρικό που δεν μας αφορά ιδιαίτερα. Εμπνευσμένη από τη ζωή τού σχετικά άγνωστου Βρετανού πρώην ποδοσφαιριστή και περφόρμερ, Τζον Μπίσοπ, η ιστορία του Άλεξ θίγει την τάξη της πολυτελούς αεργίας, το μικρό σύμπαν των first world problems προβλημάτων, που ο Κούπερ στην τρίτη του ταινία αντιμετωπίζει με κοντινά πλάνα, έξυπνες λεπτομέρειες στο σενάριο, αν και σπουδαιοφανή ρεαλισμό με θερμοκρασία ευρωπαϊκού σινεμά, εκεί που μια αμερικανική screwball κωμωδία θα τον ανέτρεπε ταιριαστά με αναρχικό παραλογισμό.

VILLAGE RENTI 14 - VILLAGE MALL 6,12 - VILLAGE PAGRATI 3 - ΑΕΛΛΩ CINEMAX 2 - ΝΑΝΑ CINEMAX 4 - OPTIONS ILION 7 - OPTIONS GLYFADA 3 - ΓΑΛΑΞΙΑΣ 1 - ΔΑΝΑΟΣ 2 - ΕΛΛΗ ΤΡΙΑ ΑΣΤΕΡΙΑ 1

Εpic: O Elvis Presley σε μια μοναδική συναυλία ΣΚΗΝΟΘΕΣIΑ: Μπαζ Λούρμαν

ΣΥΝΟΨΗ: Πρωτότυπο υλικό και ηχογραφήσεις του

Έλβις Πρίσλεϊ που δεν έχουν ξαναδημοσιευτεί. Δεν είναι ακριβώς ντοκιμαντέρ, ούτε και καθαρόαιμη συναυλιακή ταινία, αλλά μια ιδιότυπη συνέχεια του Elvis, ένα συμπλήρωμα του μαξιμαλιστικού πορτρέτου του μεγαλύτερου ποπ σταρ του 20ού αιώνα από έναν άνθρωπο που προφανώς τον λατρεύει και δεν χορταίνει να μας το υπενθυμίζει. Ο Μπαζ Λούρμαν έψαξε στα αρχεία της Warner, στα αλατωρυχεία του Κάνσας, αναζητώντας ό,τι υλικό περίσσεψε από τα δύο ντοκιμαντέρ που είχαν γυριστεί στις αρχές της δεκαετίας του ’70, το That’s the way it is και το Elvis on tour – μάλιστα στο δεύτερο είχε συνεργαστεί ο νεαρός Μάρτιν Σκορσέζε στο μοντάζ, ειδικά στις σκηνές με τα split screen της μόδας. Όπως ήταν φυσικό, εντόπισε λήψεις που δεν είχαν προβληθεί σε αίθουσα, και μαζί με όλα αυτά μια 45λεπτη συνέντευξη του «Βασιλιά», καθώς και την ερμηνεία του με το χρυσό σακάκι από τη Χαβάη το 1957, σε ένα κλιπ χωρίς ήχο που του πήρε μήνες να συγχρονίσει και να αναβαθμίσει. Η δουλειά πάνω στον ήχο και στην εικόνα είναι όντως πρώτης διαλογής και οι δυνατές στιγμές του Epic δεν θα μπορούσαν να είναι άλλες από τα δυναμικά live και τις πρόβες με τους μουσικούς του, σε πιο χαλαρό και αυτοσχεδιαστικό ύφος. Αλλά αυτά υπάρχουν ήδη στα παλιά ντοκιμαντέρ και οι ενδιάμεσες γέφυρες δεν προσθέτουν κάτι που δεν γνωρίζουμε για τον Έλβις Πρίσλεϊ, δηλαδή την πάγια διάθεσή του να μη μας επιτρέψει να τον γνωρίσουμε βαθύτερα και πιο προσωπικά, όπως όταν αρνείται να πάρει πολιτική θέση για τον πόλεμο του Βιετνάμ ή όταν προτιμά να βγάλει όλο του το συναίσθημα για την αγαπημένη μητέρα του στο «I miss you» παρά να εξομολογηθεί κάτι πιο πολύπλοκο σε κουβέντα με δημοσιογράφους ή με τη συμμορία των κολλητών βοηθών του. Ο Λούρμαν

μάς υποσχέθηκε πως εδώ θα δούμε τον Έλβις άνθρωπο και όχι τον Έλβις μύθο.

VILLAGE RENTI 2,13 - VILLAGE MALL 12 - VILLAGE PAGRATI 7 - VILLAGE AG.DIMITRIOS 3 - ΚΗΦΙΣΙΑ CINEMAX 2 - ΝΙΡΒΑΝΑ CINEMAX 2 - ΝΑΝΑ CINEMAX 2 - ΑΕΛΛΩ CINEMAX 4 - OPTIONS ILION 6 - ΑΘΗΝΑΙΟΝ 1,2 - ΔΑΝΑΟΣ 1,2 - ΔΙΑΝΑ

Πολύ κοριτσίστικο όνομα το Πάττυ ΣΚΗΝΟΘΕΣIΑ: Γιώργος Γεωργόπουλος ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΟΥΝ: Μορτ Κλωναράκη, Βαγγέλης

Μουρίκης, Φιλίππα Κουτούπα, Γιούλα Μπούνταλη, Τάσος Νούσιας ΣΥΝΟΨΗ: Μια 18χρονη αθλήτρια τζούντο από ένα

ακριτικό ελληνικό νησί μετακομίζει στην Αθήνα κυνηγώντας το όνειρο των Ολυμπιακών Αγώνων και αντιμετωπίζει τον έρωτα, την προδοσία και τις οδυνηρές αλήθειες που θα μπορούσαν να την καταστρέψουν ή να την κάνουν πιο δυνατή. Λάτρης των sports movies, διεισδυτικός στους χαρακτήρες και απαιτητικός στη φόρμα, όπως μας έδειξε στο Δεν θέλω να γίνω δυσάρεστος, αλλά πρέπει να μιλήσουμε για κάτι πολύ σοβαρό, ο Γιώργος Γεωργόπουλος αποφεύγει τη σκηνοθετική τυποποίηση και επιστρέφει με μια σύγχρονη, υβριδική παραλλαγή του Karate Kid και του Rocky στην εποχή του ΜeΤoo. Το Πολύ κοριτσίστικο όνομα το Πάττυ είναι η ιστορία μιας αθλήτριας (ο Μορτ Κλωναράκη, χαρισματικός στον φακό) του τζούντο που φεύγει από την Ικαρία και έρχεται στην πρωτεύουσα για να προπονηθεί για τους Ολυμπιακούς. Την πραγματοποίηση του ονείρου της αναλαμβάνει ο Γιούρι (ο στιβαρός Βαγγέλης Μουρίκης), ένας λιγομίλητος μέντορας με βαριά σκιά κι ένα μυστικό στο παρελθόν του, που σχετίζεται με την ολυμπιονίκη που εκείνος οδήγησε στο χρυσό μετάλλιο, την Εύα, και η οποία συνάπτει ερωτική σχέση με την Πάττυ. Ο «Μιγιάγκι από τη Γεωργία» και η βοηθός του, η Ιουλία (δραματικά δυνατή στις σιωπές και το βλέμμα της η Γιούλα Μπούνταλη), παρεμβαίνουν διορθωτικά, αν και ως έναν βαθμό: η Πάττυ, που όλες οι συναθλήτριες επισημαίνουν το πολύ κοριτσίστικο παρατσούκλι της σε έναν χώρο με κυριολεκτική και μεταφορική σκληρότητα, πρέπει να μάθει τον κόσμο από το μηδέν και να καταλάβει σταδιακά ποια είναι και τι θέλει, εκτός από τις ειδικές απαιτήσεις του αθλήματος. Ο Γεωργόπουλος ισορροπεί το τεχνικό και το ψυχολογικό κομμάτι μιας ασυνήθιστης ταινίας για τις ελληνικές κινηματογραφικές προσλαμβάνουσες και δεν ξεχνά ότι το πορτρέτο της νεαρής ηρωίδας κατευθύνεται δραματουργικά στον μεγάλο τελικό, στο final countdown που θα ξεκαθαρίσει τους δεσμούς και τους λογαριασμούς, τους χαρακτήρες από τα περιττά τους μπαγκάζια, τα τραύματα από τα ψέματα και τα ηθικά διλήμματα που πυκνώνουν όσο τα αντικρουόμενα αφηγήματα διασταυρώνονται.

VILLAGE RENTI 15 - VILLAGE MALL 3 - VILLAGE PAGRATI 2 VILLAGE AG.DIMITRIOS 4 - ΚΗΦΙΣΙΑ CINEMAX 1 - ΝΙΡΒΑΝΑ CINEMAX 1 - ΝΑΝΑ CINEMAX 1,2 - ΑΕΛΛΩ CINEMAX 1 - OPTIONS ILION 4 - OPTIONS GLYFADA 2 - ΑΘΗΝΑΙΟΝ 2,4 - ΑΙΓΛΗ 1 - CINOBO OPERA 1 - ΚΙΝΗΜΑΤΟΘΕΑΤΡΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΡΑΣ-ΒΛΑΧΟΠΟΥΛΟΥ 1,2 - ΤΑΙΝΙΟΘΗΚΗ ΛΑΪΣ 1 - ΤΡΙΑΝΟΝ ΘΕΡΙΝΟ - ΣΙΝΕΑΚ

26.02.26

Ε

ίναι κάποιες πολιτιστικές εκδηλώσεις που διαφέρουν από τις υπόλοιπες. Σε αυτές, η τέχνη δεν είναι απλώς μια ψυχαγωγική διαδικασία αλλά μια πράξη αντίστασης απέναντι στη λήθη, μια στιγμή στοχασμού και μια προσπάθεια ενθύμησης όλων όσα δεν πρέπει να ξεχνάμε ποτέ. Το Σάββατο 14 Μαρτίου, στην Αίθουσα Χρήστος Λαμπράκης του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών, η Καμεράτα Ορχήστρα των Φίλων της Μουσικής, υπό τη διεύθυνση του Μάρκελλου Χρυσικόπουλου, παρουσιάζει ένα πρόγραμμα βαθιά επίκαιρο: μια μουσική ελεγεία για τη φθορά, τον πόνο, αλλά και τη δύναμη της τέχνης να μετασχηματίζει. Μαζί τους η υψίφωνος Μυρτώ Παπαθανασίου και ο βαθύφωνος Σρέτεν Μανόιλοβιτς. Το «Τραύμα του πολέμου και το θαύμα της αναγέννησης» αποτελείται από δύο ύστερα αριστουργήματα του 20ού αιώνα, που συνομιλούν με τις πιο σκοτεινές σελίδες της ευρωπαϊκής ιστορίας, τις «Μεταμορφώσεις» του Ρίχαρντ Στράους και τη Συμφωνία αρ. 14 του Σοστακόβιτς. Την άνοιξη του 1945, ο Ρίχαρντ Στράους, 81 ετών, βλέπει τις όπερες του Μονάχου και της Δρέσδης να έχουν γίνει ερείπια. Οι «Μεταμορφώσεις» γράφονται τις τελευταίες εβδομάδες του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Παρά τον υπότιτλο «σπουδή για 23 έγχορδα», το έργο είναι ουσιαστικά ένα ρέκβιεμ για τον ευρωπαϊκό πολιτισμό. Στην τελευταία σελίδα του χειρογράφου, πάνω από την καθαρή αναφορά στο πένθιμο εμβατήριο της 3ης Συμφωνίας του Μπετόβεν, ο συνθέτης σημειώνει «In Memoriam», εκφράζοντας έναν ύστατο θρήνο για το τέλος μιας εποχής.

Ο Ρίχαρντ Στράους ολοκλήρωσε τις «Μεταμορφώσεις» την άνοιξη του 1945, βλέποντας την πολιτιστική καρδιά της Γερμανίας να αφανίζεται στον πόλεμο. Το έργο απλώνεται σαν ένα αδιάκοπο ποτάμι ήχου για 23 σόλο έγχορδα, με την κάθε φωνή να συμμετέχει σε μια συλλογική ελεγεία. Η επίδραση της ιδέας της «μεταμόρφωσης» του Γκαίτε είναι καθοριστική: η θλίψη δεν παγιώνεται, αλλά κυλά, μετασχηματίζεται, διεκδικεί, έστω και αμυδρά, την ελπίδα. Στο τέλος ακούγεται το πένθιμο εμβατήριο της «Ηρωικής» του Μπετόβεν. Ακριβώς 24 χρόνια αργότερα, το 1969, ο Ντμίτρι Σοστακόβιτς συνθέτει τη Συμφωνία αρ. 14, ένα σκοτεινό μουσικό χρονικό για τον θάνατο, βασισμένο σε 11 ποιήματα των Λόρκα, Απολινέρ, Κιχελμπέκερ και Ρίλκε. Ο Σοστακόβιτς απορρίπτει κάθε ψευδαίσθηση λύτρωσης και εδώ ο θάνατος δεν εξιδανικεύεται, δεν ωραιοποιείται. Στο φινάλε, με τους στίχους του Ρίλκε «ενώ εμείς γελάμε, ο θάνατος τολμάει να κλαίει ανάμεσά μας», η μουσική παγώνει τον χρόνο. Η Συμφωνία αρ. 14 για σοπράνο, μπάσο, έγχορδα και κρουστά, ένα από τα πιο προσωπικά έργα του Ντμίτρι Σοστακόβιτς, προσεγγίζει τον θάνατο χωρίς εξωραϊσμούς. Ο συνθέτης την αφιέρωσε στον φίλο του, Μπέντζαμιν Μπρίτεν, αναγνωρίζοντας την κοινή τους ευαισθησία για την ανθρώπινη αξιοπρέπεια απέναντι στη βία και την αυθαίρετη εξουσία. Η Συμφωνία μιλά για την ευάλωτη φύση του ανθρώπου και τη λεπτή γραμμή ανάμεσα στην απελπισία και την εξέγερση της ψυχής. Η ακρόαση των δύο έργων μαζί είναι πραγ-

Μάρκελλος Χρυσικόπουλος

Το τραύμα του πολέμου και το θαύμα της αναγέννησης στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών Μια μουσική ελεγεία για τη μνήμη, τη φθορά και την ελπίδα.

Σρέτεν Μανόιλοβιτς

Μουσική

ΣΥΝΑΥΛΙΑ

Μυρτώ Παπαθανασίου

ματική εμπειρία. Όπως σημειώνει ο μαέστρος Μάρκελλος Χρυσικόπουλος: «Με βάση τα τετράδια σημειώσεων του ίδιου του συνθέτη, ο τίτλος “Μεταμορφώσεις” αναφέρεται σε δύο ποιήματα του Γκαίτε που με τη σειρά τους γράφτηκαν ως απάντηση στο “Περί της φύσεως των πραγμάτων” του Λουκρήτιου. Στον Στράους όμως η ιδέα του τέλειου αρχέτυπου παρουσιάζεται υπό την προϋπόθεση μιας ανεστραμμένης λογικής: ο άνθρωπος εδώ δεν αναγνωρίζει το εγγενές θεϊκό στοιχείο μέσα του ώστε να εξυψωθεί και να εξελιχθεί στο ανώτερο ον που υπόσχεται η φύση του, αλλά αντίθετα απελευθερώνει το κτηνώδες, για να επιστρέψει νομοτελειακά σε μια πρωτόγονη ζωώδη κατάσταση. Κατάσταση που ο ηλικιωμένος Στράους γνώρισε, εκ του ασφαλούς ίσως, αλλά σίγουρα από πρώτο χέρι. Μια τέτοια φθίνουσα πορεία είναι ξένη προς την ηθική και τον διδακτισμό των κλασικών έργων όπως τα έχουμε γνωρίσει μέσω της δυτικής μουσικής που, για πάρα πολλά χρόνια, αγαπούσε το lieto fine. Εδώ δεν υπάρχει ελπίδα αλλά ούτε και παραίτηση για να λυτρωθούμε. Δεν υπάρχει το λευκό φώς των ουρανών να σε αναχαιτίσει αλλά ούτε και το λουστραριστό μαύρο της ναζιστικής μυθολογίας για να σε αναθαρρέψει. Δεν υπάρχει Θεός να σκοτώσεις και ούτε Υπεράνθρωπος να λατρέψεις. Δεν υπάρχει κανένα θαύμα και σίγουρα δεν υπάρχει καμία αναγέννηση. Οι “Μεταμορφώσεις” είναι μια ελεγεία για τα χαμένα ιδανικά της ενωμένης Ευρώπης· ένας επιτάφιος για την Κοινωνία των Εθνών – με ή χωρίς κεφαλαία. Είναι ένας θρήνος για τον άνθρωπο και τον ανθρωπισμό, από την πρώτη έως και την τελευταία σελίδα».

INFO Μουσική διεύθυνση: Μάρκελλος Χρυσικόπουλος Υψίφωνος: Μυρτώ Παπαθανασίου Βαθύφωνος: Σρέτεν Μανόιλοβιτς Έργα: Ρίχαρντ Στράους, «Μεταμορφώσεις», σπουδή για 23 σόλο έγχορδα, Ντμίτρι Σοστακόβιτς, Συμφωνία αρ. 14 σε σολ ελάσσονα Σάββατο 14 Μαρτίου, 20:30, Αίθουσα Χρήστος Λαμπράκης 19:30, εισαγωγική ομιλία του Μάρκελλου Χρυσικόπουλου για τους κατόχους εισιτηρίων (Αίθουσα Συνεδριακού Κέντρου 1)

LiFO 26.02.26

35

Ίαν Νταντ & Ντόριαν Λίνσκι

Τζόρνταν Μπ. Πίτερσον Έντουαρντ Σαΐντ

Γουίλιαμ Μακάσκιλ

Βιβλίο

Τέσσερα βιβλία για να καταλάβει κανείς τον κόσμο σήμερα απο την τινα μανδηλαρα

Μια επιλογή από non fiction βιβλία αναγνωρισμένων θεωρητικών που απαντούν στα μεγάλα ερωτήματα των καιρών και μας βοηθούν να κατανοήσουμε και να απαντήσουμε στις σύγχρονες προκλήσεις. έντουαρντ σαΐντ Οριενταλισμός

Μτφρ.: Φώτης Τερζάκης, εκδόσεις Σάλτο

γουίλιαμ μακάσκιλ

Τι χρωστάμε στο μέλλον Μτφρ.: Πέτρος Γεωργίου, εκδόσεις Πατάκη

Συμβαίνει, σε εποχές ραγδαίων αλλαγών, οι φιλόσοφοι να έχουν το πάνω χέρι: όχι επειδή αρχαιόθεν κατέχουν το θεωρητικό πλαίσιο που καθορίζει τις πράξεις μας αλλά γιατί προτάσσουν την αναγκαιότητα του στοχασμού έναντι του αυτοματισμού της δράσης. Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα για την αναγκαιότητα της φιλοσοφικής σκέψης είναι η περίπτωση της τεχνητής νοημοσύνης, καθώς κανείς ακόμα δεν ξέρει τι επιπτώσεις θα έχει για τον άνθρωπο και τι θα συμβεί στο μέλλον. Πρόκειται για την άκρη ενός τεράστιου νήματος, αρκετά περιπλεγμένου, που αφορά μια σειρά από ζητήματα τα οποία οι φιλόσοφοι καλούνται να επανεκτιμήσουν, διαμορφώνοντας το δικό τους modus operandi. Είτε μι-

36

LiFO

λάμε για ιατρικά είτε για περιβαλλοντικά ζητήματα, με χαρακτηριστικότερο το πρόσφατο παράδειγμα της πανδημίας, άμεσα συνυφασμένο με θέματα βιοηθικής, είναι μεγάλο το εύρος των ερωτημάτων που προκύπτουν σε εποχές μεγάλης κρίσης. Σε όλα αυτά εστιάζει με οξυδέρκεια ο στοχαστής και μέχρι πρότινος αναπληρωτής καθηγητής Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης Γουίλιαμ Μακάσκιλ, προασπιζόμενος ως φιλόσοφος την Ηθική –δηλαδή τον φιλοσοφικό τομέα που απαντάει στα ερωτήματα του δέον πράξαι–, κάνοντας λόγο για έναν «μακροχρόνιο αλτρουισμό» και για την προετοιμασία που πρέπει να κάνουμε απέναντι στις ψηφιακές μορφές νοημοσύνης ώστε να αποφύγουμε τους τραγικούς κινδύνους και την κατάρρευση. Το χρέος, επομένως, που έχουμε στις επόμενες γενιές είναι πρωτίστως η προστασία του πολιτισμού, δηλαδή ο προσεκτικός έλεγχος της τεχνολογίας, η αντιστροφή της κλιματικής κρίσης και η πρόληψη μελλοντικών πανδημιών. Μεγάλη έμφαση δίνει τέλος ο φιλόσοφος στο αξιακό πλαίσιο, που θα αποτελέσει τη βάση για κάθε είδους πρόοδο, σε ένα βιβλίο που ο Στίβεν Φράι χαρακτήρισε «ρεαλιστικό και ταυτόχρονα αισιόδοξο».

Ήταν παραπάνω από επιτακτική η ανάγκη επανέκδοσης ενός έργου που έχει συμβάλει καθοριστικά στην επανεξέταση των ιστορικών και κοινωνικών επιστημών στα Δυτικά πανεπιστήμια αλλά και στην ανάδειξη των μετααποικιακών σπουδών, συνιστώντας σημείο αναφοράς στην εξέλιξη των ανθρωπιστικών σπουδών εν γένει. Ο κεντρικός λόγος για να επανασυστηθεί το έργο τού Αμερικανοπαλαιστίνιου καθηγητή τού Κολούμπια και συγγραφέα είναι γιατί την ώρα που η Μέση Ανατολή φλέγεται εκ νέου, η αποσαφήνιση των εσφαλμένων εκδοχών και προσλήψεων του όρου Ανατολή ως μιας «ημιμυθικής κατασκευής» ανατολικά της Ευρώπης είναι επιβεβλημένη όσο ποτέ. Πέρα από το ότι ξεγυμνώνει τα όποια μυθεύματα και προκαταλήψεις αναφορικά με την «Ανατολή», αποδεικνύει ότι, ακόμα και στις πιο θετικές προσλήψεις του όρου, ελλοχεύει μια ψευδής και εντελώς φαντασιακή εικόνα της Δύσης αναφορικά με τις τόσο διαφορετικές στη σύστασή τους χώρες. Είναι αυτή ακριβώς η ασάφεια των Δυτικών που επιτρέπει στο χωνευτήρι που αποκαλείται Ανατολή –υπό τη σκέπη της οποίας χωρούν εντελώς διαφορετικές χώρες, όπως ο Λίβανος, η Τουρκία και το

26.02.26

ΔΟΚΙΜΙΑ Ιράκ– να ορίζεται από ένα ετερόκλητο φάσμα λαών και πολιτισμών. Η Ανατολή είναι έτσι συνώνυμη ενός άκρως εξωτικού και εντελώς ετεροπροσδιορισμένου οριενταλισμού, όπως θα αποκαλούσαμε την εντελώς στρεβλή από τους Δυτικούς πρόσληψη των διαφορετικών χωρών, λαών και πολιτισμών που ανήκουν στην εν λόγω γεωγραφική περιφέρεια. Στην πραγματικότητα, πρόκειται για μια αυθαίρετη κατασκευή των Γάλλων και Βρετανών οριενταλιστών κατά τον 18ο αιώνα που έφτασε τελικά να υιοθετηθεί, τον 20ό αιώνα, κατά κόρον και στις δυο πλευρές του Ατλαντικού. Εν ολίγοις, ο Οριενταλισμός είναι ένα πολύτιμο έργο που διαβάζεται, ειδικά τώρα, ως πυξίδα για το τι πρέπει να αποφεύγουμε αν θέλουμε να εξετάσουμε με προσοχή τις κατευθυντήριες αρχές της Ιστορίας, της Ανθρωπολογίας αλλά και της σύγχρονης πολιτικής που δεν έμειναν άτρωτες από ψευδείς προσλήψεις και προκαταλήψεις, ειδικά όσον αφορά τη διάκριση των δύο κόσμων.

πλαισίου, επιστημονικής ή πανεπιστημιακής επισκόπησης – μια διαπίστωση άκρως ανησυχητική για τη θεμελίωση της γνώσης. Όταν κάθε άποψη και κάθε θεωρία θεωρείται ισοδύναμη με οποιαδήποτε άλλη, τι νόημα έχει η ψύχραιμη, υπομονετική και επιστημονική εξέταση της αλήθειας; Σε αυτό το ερώτημα πρέπει, κατά τους συγγραφείς, να σταθούμε, νιώθοντας την υποχρέωση να είμαστε πάντοτε σε εγρήγορση αναφορικά με τη σαρωτική επικράτηση της εύκολης πληροφορίας.

τζόρνταν μπ. πίτερσον

Το μανιφέστο ενός συντηρητικού Μτφρ.: Χρήστος Καψάλης, εκδόσεις Key Books

ίαν νταντ & ντόριαν λίνσκι Θεωρίες Συνωμοσίας

Μτφρ.: Κωστής Πανσέληνος, εκδόσεις Μεταίχμιο

Σε περιόδους χαοτικής ασάφειας και αθρόας επικράτησης μιας άσκοπης κενοδοξίας, είναι καίριο το αίτημα του σαφούς προσδιορισμού του ορθού και του λάθους, του πραγματικού και του ψευδούς, της διαμόρφωσης, δηλαδή, μιας βάσης δεδομένων που θα διαχωρίζουν τι ισχύει στην πραγματικότητα και τι είναι ψευδής κατασκευή. Η ολοένα μεγαλύτερη σύγχυση, ειδικά την εποχή του διαδικτύου, προτάσσει την ανάγκη κατάθεσης μιας σειράς βιβλίων, όπως αυτά που έχει αναλάβει να γράψει το δημοσιογραφικό δίδυμο Νταντ και Λίνσκι για τις θεωρίες συνωμοσίας, τον φασισμό και πάσης φύσεως πολιτική ακρότητα. Το κεντρικό τους ζήτημα είναι η σωστή αξιοποίηση των ιστορικών διαπιστώσεων, οι οποίες αποδεικνύουν ότι οι συνωμοσιολόγοι δεν είναι τόσο ένα πρόσφατο αντιδραστικό πυροτέχνημα πάνω από τα αδιέξοδα των σύγχρονων καιρών όσο ένα διαχρονικό κατασκεύασμα που παρατηρείται από τα μεσαιωνικά χρόνια και φτάνει έως τις μέρες μας. Για παράδειγμα, τι είναι αυτό που οδήγησε στο κυνήγι των μαγισσών και στη θεωρία των ιλουμινάτι και γιατί βιβλία για τους κώδικες και οι αντίστοιχες θεωρίες χρονολογούνται ήδη από τότε; Οι θεωρίες συνωμοσίας φάνηκε να είναι ευρέως διαδεδομένες, ειδικά τους καιρούς της άνθησης των επαναστατικών κινημάτων, και παραμένουν σταθερά δημοφιλείς μέχρι τις μέρες μας. Μόνο που με τη βοήθεια του διαδικτύου μαίνονται ανεξέλεγκτες και αποκτούν μια νομιμοποιημένη ισχύ πολύ πέρα από τα αίτια που τις γεννούν. Αυτή ακριβώς η σταδιακή επικράτηση κάθε συνωμοσιολογικής θεωρίας, ειδικά με τη βοήθεια του διαδικτύου, είναι που οδηγεί στη σταδιακή απονομιμοποίηση κάθε θεσμικού

Πριν από κάποιες δεκαετίες θεωρούνταν σχεδόν αναγκαία η επανεξέταση των παραδεδομένων αξιών και η καταπολέμηση του συντηρητισμού που οδήγησε σε χρόνιες άτεγκτες θέσεις και στην επιβολή μιας συγκεκριμένης τάξης πραγμάτων, τόσο σε κοινωνικό όσο και σε πολιτικό επίπεδο. Ο συντηρητισμός, δηλαδή η πίστη σε ένα συγκεκριμένο, σταθερό θεσμικό και πολιτικό πλαίσιο, αναλλοίωτο στο πέρασμα των χρόνων, φαινόταν να αντιτάσσεται στη δημιουργική ορμή του νέου και του διαφορετικού που θα άλλαζαν τον κόσμο. Σήμερα όμως, με την καταιγιστική μετάλλαξη κάθε αξίας και την επιβολή μιας εξουσίας που δεν γνωρίζει ούτε θεσμούς ούτε πλαίσια, ο συντηρητισμός επαναξετάζεται ως τεκμήριο του πολίτη, του κράτους δικαίου και μιας σταθερότητας της προσωπικής και κοινωνικής τάξης πραγμάτων. Ακόμα και μια ελεγχόμενη οικονομία της αγοράς φαίνεται πια απαραίτητη στη βάση ενός καλά δομημένου συστήματος. Εν ολίγοις, απέναντι σε ένα εντελώς χομπσιανό σχήμα που υποστηρίζει την αυθαίρετη επιβολή του ισχυρού, θεωρητικοί όπως ο διεθνώς αναγνωρισμένος κλινικός ψυχολόγος και συγγραφέας Τζόρνταν Πίτερσον προτάσσουν παραδοσιακές αξίες, όπως η αλήθεια ως προϋπόθεση διαλόγου, οι θεσμοί και η επιβολή ορίων έναντι μιας ανεξέλεγκτης ελευθερίας. Τουλάχιστον η κοσμοθεωρία τους είναι αυτή της σταθερότητας σε έναν κόσμο γενικότερης ανασφάλειας και κυνισμού. Επιπλέον, όταν οι απόψεις διατυπώνονται από έναν ανοιχτό σε αντιλήψεις Καναδό που έχει μεγαλώσει στις δύσκολες συνθήκες των παγωμένων ερημότοπων στη Βόρεια Αλμπέρτα, έχει εξερευνήσει τις ερήμους και τους μετεωρίτες στην Αριζόνα και έχει τολμήσει να χτίσει έναν τελετουργικό ινδιάνικο ναό στον πάνω όροφο του σπιτιού του στο Τορόντο, καθώς είχε την τιμή να τον κάνει δεκτό στους κόλπους της η φυλή Kwagu’l, οφείλουμε να τις λαμβάνουμε ακόμα περισσότερο υπόψη. Δεν είναι να απορείς που ο Πίτερσον θεωρεί τη μελέτη της μυθολογίας ως προϋπόθεση για τη βαθιά γνώση και τη φαντασία ως απαραίτητη προϋπόθεση του πολιτισμού.

LiFO 26.02.26

37

Θέατρο

INFO «ΕΥΡΥΔΊΚΗ» του Ζαν Ανούιγ Δραματουργική προσαρμογή: Ηρώ Μπέζου, Χρήστος Θάνος Μετάφραση: Μάριος Πλωρίτης Σκηνοθεσία: Χρήστος Θάνος Παίζουν: Ηρώ Μπέζου, Μαρία Χάνου, Φώτης Στρατηγός, Χρήστος Θάνος Rabbithole, Γερμανικού 20, Αθήνα

Τα τρένα που φύγαν, αγάπες μού πήρανε «Ευρυδίκη» του Ζαν Ανούιγ σε διασκευή Ηρώς Μπέζου και Χρήστου Θάνου στο Rabbithole, σε σκηνοθεσία Χ. Θάνου.

Ο

απο τη λουιζα αρκουμανεα

38

LiFO

Ορφέας και η Ευρυδίκη δεν θα συναντηθούν ποτέ ξανά στα δάση της Θράκης. Ο μυθικός μουσικός δεν θα παίξει ποτέ ξανά τη λύρα του και η ξακουστή νύμφη δεν θα αναπηδήσει ξανά, μαγεμένη από το τραγούδι του. Όχι, τώρα βρισκόμαστε στον εικοστό (πρώτο) αιώνα και κανένας δεν γνωρίζει πλέον την τέχνη της λύρας. Οι νύμφες έχουν εξαφανιστεί. Υπάρχουν μόνο λυγερόκορμες νεαρές γυναίκες που εργάζονται ως ηθοποιοί σε φτηνούς, περιοδεύοντες θιάσους και περιφερόμενοι μουσικοί, που αλωνίζουν την επαρχία ξοδεύοντας το ταλέντο τους στα πανηγύρια. Κι όμως, ποιος θα το φανταζόταν; Δεν έχει χαθεί εντελώς η προοπτική ανάστασης των μύθων. Κάτι αληθινά υψηλό και θαυμαστό μπορεί να γεννηθεί, ακόμη και στις πιο πεζές συνθήκες, σε φθαρμένα πανδοχεία ή σε ανήλιαγα καφέ. Μια μέρα, ένα βροχερό απόγευμα, κι ενώ η κυρία στο ταμείο χασμουριέται επώδυνα, οι αποκλεισμένες μυθικές δυνάμεις

που λαθροβιούν εντός μας μπορούν ξάφνου να αφυπνιστούν. Χρειάζεται μόνον ένα τραγούδι, ένα ρυθμικό μουρμουρητό, κάτι, τέλος πάντων, που θα εκτοξευθεί από την άλλη όχθη των πραγμάτων και θα θέσει τη διαδικασία σε κίνηση. Διαρκώς αντιπαραθέτει ο Ανούιγ το κοινότοπο στο ευγενές, το αναλώσιμο στο διαχρονικό, το λιγδωμένο στο καθάριο. Από τη μία, η αδιάκοπη φλυαρία του πατέρα του Ορφέα για το κόστος των εστιατορίων, ποιο σερβίρει τον πιο νόστιμο λαγό, τι αγοράζεις με δώδεκα κι εβδομήντα πέντε, όνειρα πλουτισμού, κορεσμού, επιτυχίας, η ζωή συρρικνωμένη, γεμάτη δραστηριότητα αλλά πεζή, συμβατική, ανερμάτιστη. Από την άλλη, ο κόσμος των ερωτευμένων: ο Ορφέας και η Ευρυδίκη αγκαλιασμένοι παράφορα, «ωραίοι, αθώοι και τρομεροί», περιφρονούν τις πεζές απολαύσεις του στομάχου, αναζητούν ένα άνοιγμα στην αιωνιότητα, έναν τρόπο να αιχμαλωτίσουν την ομορφιά της

πρώτης βραδιάς, να τη βιώνουν στο διηνεκές, ανεμπόδιστοι από περισπάσεις, αιτήματα και οικονομικές συναλλαγές, να τιτιβίζουν εσαεί στο μικροσύμπαν της αγάπης τους. Γρήγορα συνειδητοποιούν ότι κάτι τέτοιο στέκεται αδύνατο. Δεν είναι μόνον οι ερωτικές ανασφάλειες, η αγωνία της αποδοχής, η ασθένεια της κτητικότητας, τα φαντάσματα του παρελθόντος που εγείρουν το άσχημο κεφάλι τους πίσω από το κεφαλάρι του ξεχαρβαλωμένου κρεβατιού. Είναι η ζωή η ίδια αυτή που αγωνίζεται εναντίον τους, που αρνείται να υπακούσει στα σχέδιά τους, που γεμίζει το δωμάτιο με χυδαίους ανταγωνιστές, που φανερώνει τα καλά κρυμμένα, ντροπιαστικά μυστικά τους, που γκρεμίζει τη γαλήνη τους στα Τάρταρα.

Η

ζωή είναι ύπουλη, δεν υπάρχει σωτηρία, μαραίνει ό,τι αγνό ανθίσει στις παρυφές της. « Έχεις δίκιο. Είναι πολύ δύσκολο», λέει ο Ορφέας στην Ευρυδίκη, όταν εκείνη προσπαθεί να υπερασπιστεί τον εαυτό της απέναντι στις αποκαλύψεις του προηγούμενου εραστή της. «Όλοι οι άνθρωποι που σε γνώρισαν είναι μαζεμένοι γύρω σου. Όλα τα χέρια που σ’ άγγιξαν βρίσκονται εκεί, απάνω σου. Και όλα τα λόγια που έχεις πει είναι ακόμα στα χείλια σου». Ανήμποροι να διαχειριστούν την πολυπλοκότητα των ζωντανών σχέσεων, οι δύο εραστές θα βρουν καταφύγιο στους πεθαμένους. Στο βασίλειο

26.02.26

ΚΡΙΤΙΚΉ του Άδη, ο χρόνος έχει παγώσει και οι αγωνίες έχουν ακυρωθεί. Εκεί θα μπορέσουν να υπάρξουν άφθαρτοι, λαμπεροί, ασυμβίβαστοι. Χωρίς έγνοιες, χωρίς πράξεις προδοτικές, χωρίς μπανάλ προστριβές γύρω από τις απαιτήσεις της καθημερινότητας. Ο κύριος Ανρί, ο μοντέρνος Ερμής τού Ανούιγ, επιμένει ότι ο έρωτας ξεφτίζει και οι όρκοι παραβιάζονται, ωθώντας τον απελπισμένο Ορφέα σε ακραίες, δραστικές επιλογές. Όταν ο ήρωας διστάζει να ακολουθήσει την αγαπημένη του στο επέκεινα, ο Ανρί τον προκαλεί: «Είσαι άδικος. Γιατί μισείς τον θάνατο; Είναι ωραίος... Μόνον αυτός μπορεί να δημιουργήσει την κατάλληλη ατμόσφαιρα για τον έρωτα... Εγώ σου προσφέρω μιαν Ευρυδίκη ανέγγιχτη, μιαν ιδανική Ευρυδίκη, που η ζωή δεν θα σ’ την πρόσφερε ποτέ. Τη θέλεις;». «Στον ελληνικό μύθο, ο θάνατος της Ευρυδίκης είναι καταστροφή, στο γαλλικό δράμα λύτρωση», σημειώνει εύστοχα στον πρόλογο της μετάφρασής του ο Μάριος Πλωρίτης (το έργο ανέβηκε στην Ελλάδα το 1960, από το Θέατρο Τέχνης, σε σκηνοθεσία Καρόλου Κουν και μουσική Μάνου Χατζιδάκι). Η Ευρυδίκη κουβαλάει πολλά βαρίδια, προσκαλώντας επί σκηνής μια σειρά άχαρων, φορτικών ηρώων που υποβαθμίζουν τις συγγραφικές φιλοδοξίες: ο κοιλιόδουλος πατέρας του Ορφέα, η ματαιόδοξη μητέρα της Ευρυδίκης, ο επίμονος πρώην εραστής νούμερο ένα, ο σιχαμένος πρώην εραστής νούμερο δύο, το κλοτσοσκούφι του θιάσου, ο οδηγός του μοιραίου λεωφορείου – μα πόσοι να χωρέσουν εδώ μέσα, με τις άνευρες διεκδικήσεις και τη μικροαστική γκρίνια τους, προτού εξοντωθεί κάθε ατμόσφαιρα πεισιθάνατου ρομαντισμού; Προσπαθώντας ν’ αποδείξει τη μικρότητα της ζωής, ο Ανούιγ θυσιάζει την ποιητικότητα της τέχνης.

την ώρα ακριβώς που το τρένο γλιστρούσε στις ράγες του σταθμού, την ώρα ακριβώς που ανασήκωναν το κεφάλι τους για να βεβαιωθούν, «τι χρώμα έχουν τα μάτια σου;/Δεν ξέρω, λένε πως παίρνουν αυτό το χρώμα όταν είμαι ευτυχισμένη!». Ανάσες, ψίθυροι, πόδια κολλημένα στη γη, γέλια αμήχανα, φράσεις ασύνδετες: οι δύο νέοι κοιτάζονται σαν υπνωτισμένοι, ενώ οι ανακοινώσεις των αφίξεων ακούγονται στα μεγάφωνα πάνω απ’ τα κεφάλια τους, σηματοδοτώντας την κανονική ζωή, τη γεμάτη δρομολόγια και προθεσμίες, αυτή που σε λίγο θα θελήσουν διά παντός να απαρνηθούν. Ο στρόβιλος της έλξης τούς έχει ήδη ρουφήξει... «Πώς τελειώνει;/Δεν ξέρω, δεν το ’χω ολοκληρώσει./Τι θαυμάσια που είναι η ζωή!».

Δεν αρκεί να λύνονται τα ζητήματα σε δραματουργικό επίπεδο, πρέπει να μεταφράζονται και σε εξίσου δυνατές εικόνες, πολύσημες εγγραφές, διακλαδώσεις, μετατοπίσεις και διανύσματα, που ταρακουνούν τον θεατή – δεν τον χαϊδεύουν μόνον.

Ε

υτυχώς, το ντουέτο των διασκευαστών Ηρώ Μπέζου - Χρήστος Θάνος, εισβάλλουν δυναμικά: αναλαμβάνουν γενναίες πρωτοβουλίες, πετούν τα βαρίδια κι επιτρέπουν στο κείμενο να ανασάνει. Στη δική τους εκδοχή, η ποιητικότητα γεννιέται μέσα από την ερωτοτροπία επανάληψης και αφαίρεσης. Χωρίς περισπασμούς. Η στιγμή της «πρώτης συνάντησης» των εραστών παρουσιάζεται συναρπαστικά εν είδει χορικού από τα τέσσερα μέλη του θιάσου, που σκορπίζουν και μαζεύονται, υπό την επίμονη, αναπτερωτική καίτοι θλιμμένη συνοδεία του πιάνου, εγείροντας μια ολοένα αυξανόμενη προσδοκία πως κάτι καλό θα συμβεί, λες και όλα αυτά τα σημαντικά και τα ασήμαντα που διαδραματίζονται στην πλατφόρμα του τρένου εκείνο το βροχερό απόγευμα, σ’ έναν επαρχιακό σταθμό, δεν θα μπορούσαν να έχουν ακολουθήσει άλλη διαδρομή, άλλη διαδοχή· ο ρυθμός το επιβάλλει, ο νεαρός άνδρας δεν θα μπορούσε να μην έχει λαχανιάσει τρέχοντας ως εκεί και η αργοπορημένη γυναίκα δεν θα μπορούσε να μην έχει σκύψει για να μαζέψει τα περιεχόμενα της πεσμένης τσάντας της,

Σ

τον αντίποδα των δύο νέων, η δραματουργία τοποθετεί ένα μεσήλικο ζευγάρι: όχι ακριβώς η μητέρα της Ευρυδίκης με τον εραστή της, αλλά κάτι παραπάνω, κάτι πιο αινιγματικό, μια προβολή του ζεύγους στο μέλλον, καθώς και δύο εκπρόσωποι της μοίρας που φροντίζουν για την ορθή σκηνοθεσία των τεκταινομένων, για τις μετακινήσεις των εραστών ή για την ενδυματολογική ετοιμότητά τους. Έχοντας κλαδέψει τις περικοκλάδες που πνίγουν την ορμή του πρωτότυπου, οι συντελεστές προτάσσουν ένα μινιμαλιστικό σχήμα που διερευνά τις έννοιες της επανάληψης και της διαφοράς, όπως αυτές ξεδιπλώνονται στο πλαίσιο των τριών συναντήσεων των εραστών: στην πρώτη είναι και οι δύο ζωντανοί, στη δεύτερη η Ευρυδίκη είναι νεκρή, στην τρίτη είναι και οι δύο πλέον νεκροί. Κι ενώ όλα μοιάζουν γλυκά παραδομένα στην ευφορία της μουσικής και της διαρκούς επιστροφής των μοτίβων, των λέξεων, των βλεμμάτων και των αγγιγμάτων, νιώθουμε ότι ακριβώς αυτές οι διαφορές θα μπορούσαν να διερευνηθούν περισσότερο, να αναδειχθούν και να οδηγηθούν σε μια αισθητική/συναισθηματική κορύφωση. Ως έχουν τα πράγματα, όλα μοιάζουν μ’ ένα τρυφερό παιχνίδι: καταπραϋντικό και εύρυθμο, νοσταλγικό κι ανάλαφρο, με πλήρη συναίσθηση των κανόνων και των επιδιώξεών του, αλλά χωρίς την αίσθηση του απρόβλεπτου, της έκπληξης και προπαντός της έντασης. Δεν αρκεί να λύνονται τα ζητήματα σε δραματουργικό επίπεδο, πρέπει να μεταφράζονται και σε εξίσου δυνατές εικόνες, πολύσημες εγγραφές, διακλαδώσεις, μετατοπίσεις και διανύσματα, που ταρακουνούν τον θεατή – δεν τον χαϊδεύουν μόνον. Απόλυτα και απολαυστικά κυρίαρχη των μέσων της, η Ηρώ Μπέζου ως «ώριμη» Ευρυδίκη/ξωτικό/ξενοδόχα εκτελεί την κάθε δράση –λεκτική ή σωματική– με θαυμαστή κωμική ευστροφία και ακρίβεια. Γόνιμη η μεφιστοφελική παρουσία τού σκηνοθέτη στον ρόλο του μεσήλικα Ορφέα/καμαριέρη/πατέρα/Ανρί. Συμπαθής ο Ορφέας του Φώτη Στρατηγού, ενώ κάπως νευρική και απότομη η Ευρυδίκη της Μαρίας Χάνου.

Ο Ημιυπαίθριος ΤΟΥ ΓΙΏΡΓΟΥ ΑΛΚΑΊΟΥ

Μια σουρεαλιστική κωμωδία για όλα τα σοβαρά της ζωής Ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΚΑΙΟΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΕΙ για πρώτη φορά ένα θεατρικό έργο που ανεβαίνει

στη σκηνή του Coronet από τη Utopia+. Ο Ημιυπαίθριος είναι μια σύγχρονη νεοελληνική πρωτότυπη κωμωδία που αγγίζει τα όρια της φάρσας. Σουρεαλισμός, ανατροπές και αναφορές στη σημερινή πραγματικότητα συνθέτουν μια παράσταση που προκαλεί γέλιο και προβληματισμό ταυτόχρονα. Ξεκαρδιστικές καταστάσεις, όπου κανείς δεν είναι αθώος, τίποτα δεν είναι αυτό που φαίνεται και τίποτα δεν λειτουργεί όπως θα έπρεπε. Ένας μεγάλος σεισμός, μια σακούλα πειραματικά χρωματιστά χαπάκια ΑΙ, μια κόκκινη ατζέντα με απόρρητα τηλέφωνα, ο Τίμιος Σταυρός, ένα φέρετρο, ένας θησαυρός 5.000 λιρών, ένας στρίφτης ινδικής κάνναβης, μια βόμβα, ένας εγκλωβισμένος στα συντρίμμια, κάπου στο Παγκράτι. Όλα αυτά χωράνε στον Ημιυπαίθριο, γιατί εδώ ακόμα και το παράλογο έχει τον λόγο του, όπως ακριβώς συμβαίνει και στη ζωή μας. Ο Γιώργος Αλκαίος συνυπογράφει το κείμενο και τους διαλόγους μαζί με τον Στράτο Αγιοστρατίτη, και αυτή δεν είναι η πρώτη του επαφή με το θέατρο, αφού ξεκίνησε την καλλιτεχνική του πορεία ως ηθοποιός, το 1989 με τη συμμετοχή του στη σειρά «Έλα στο φως» της ΕΡΤ2. Την επόμενη χρονιά συμμετείχε ως μέλος του Χορού στην παράσταση Αντιγόνη πλάι στην Αλίκη Βουγιουκλάκη και τώρα επιστρέφει στη μεγάλη του αγάπη με αυτή την ξέφρενη κωμωδία. Έντεκα ταλαντούχοι ηθοποιοί ανεβαίνουν στη σκηνή και μετατρέπουν το χάος σε γέλιο και την καθημερινότητα σε φάρσα. Σκηνοθεσία : Γιώργος Αλκαίος Κείμενα: Γιώργος Αλκαίος, Στράτος Αγιοστρατίτης Παίζουν (αλφαβητικά): Αγιοστρατίτης Στράτος, Δεληκάρης Άγγελος, Κοτζαμάνης Θωμάς, Κρητικός Γιώργος, Κρυεμάδι Παναγιώτης, Λύκου Μαιρινίκη, Τατάνη Βίρνα, Τριχάς Βασίλης, Τσουρουνάκης Γιάννης, Τσώρου

Εμμανουέλα, Φασόλη Μιράντα. Διεύθυνση / Οργάνωση παραγωγής: Χρήστος Ξηρογιάννης Ενδυματολόγος: Καλλιόπη Λαλιώτη Σκηνογράφος: Λαμπρινή Καρδαρά Σχεδιασμός φωτισμού: Θοδωρής Κόκκινος Μουσική επιμέλεια: Γιώργος Αλκαίος Παραγωγή: Utopia+

Coronet, Φρύνης 11 & Υμηττού, Παγκράτι, Δευτ. 20:00, Τρ. 21:00

LiFO 26.02.26

39

NEEΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΕΣ φωτο: παρισ ταβιτιαν

Μουσική

Ο Kid Young έφτιαξε το άλμπουμ που ονειρευόταν πάντα Ο Kid Young επιστρέφει με ένα ώριμο, sample-driven χιπ-χοπ άλμπουμ, γεφυρώνοντας τα ’90s με το σήμερα και χτίζοντας τη δική του ξεκάθαρη μουσική ταυτότητα με εντυπωσιακές συμμετοχές.

Μ INFO Το «The K.I.D. (The Kid Ilias Dreaming)» κυκλοφορεί από την Panik Records/Kidroom Enterprises.

απο τη μαρια παππα

40

LiFO

ετά το ντεμπούτο άλμπουμ του «The K.I.D. (The king is dead)» του 2022, ο Kid Young επέστρεψε στις αρχές της χρονιάς με το δεύτερο προσωπικό του πρότζεκτ, διευρύνοντας μεθοδικά τα όριά του. Αν το πρώτο άλμπουμ σηματοδότησε τη στροφή του προς τη μουσική παραγωγή ως βασικό πεδίο έκφρασης, η νέα του δουλειά έρχεται να εδραιώσει αυτή την κατεύθυνση με μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση, σαφήνεια και ωριμότητα. Το «The K.I.D. (The Kid Ilias Dreaming)» δεν είναι ένα καθαρά χορευτικό ραπ άλμπουμ ούτε ένα πρότζεκτ φτιαγμένο με αποκλειστικό στόχο τα hits, αν και αρκετά κομμάτια του διαθέτουν την αμεσότητα και τη δυναμική για να γίνουν επιτυχίες και ήδη το άλμπουμ έχει θερμή ανταπόκριση. Πρόκειται, όμως, κυρίως για μια συνεκτική δουλειά με έμφαση στο digging, συχνά από ελληνικές πηγές, με ξεκάθαρο σκοπό την ανάπτυξη ενός προσωπικού ηχητικού στίγματος. Ο βασικός πυρήνας του δίσκου είναι το sampling, αποτέλεσμα μιας πολυετούς διαδικασίας αναζήτησης. Για τέσσερα με πέντε χρόνια ο Kid Young «έσκαβε» καθημερινά σε μουσικές, συγκέντρωνε υλικό και δοκίμαζε ιδέες μέχρι να εντοπίσει τα samples που, όπως αναφέρει, «θα του έκαναν κάτι». Η δημιουργία του άλμπουμ διήρκεσε περίπου δύο χρόνια, με αμέτρητες ώρες στο στούντιο, κάτι που αποτυπώνεται στη λεπτομέρεια και τη φροντίδα της παραγωγής. Η φιλοσοφία του δίσκου πατά γερά στο χιπ-χοπ των ’90s και των ’00s, εποχές που τον διαμόρφωσαν μουσικά. Η ωμή αισθητική εκείνης της περιόδου παραμένει εμφανής,

χωρίς όμως να αναπαράγεται νοσταλγικά. Αντιθέτως, μεταφράζεται μέσα από σύγχρονη παραγωγή και προσωπικό φίλτρο. Το αποτέλεσμα δεν ακούγεται ακριβώς σαν αναβίωση, αλλά περισσότερο σαν δημιουργικός διάλογος ανάμεσα στο τότε και στο τώρα, με στόχο –όπως έχει δηλώσει– τη διαμόρφωση ενός καθαρά δικού του ήχου. Στα 14 κομμάτια του άλμπουμ συναντάμε μια ευρεία γκάμα καλλιτεχνών από το φάσμα της ελληνικής μουσικής σκηνής, όπως οι Sicario, Εισβολέας, Kareem Kalokoh, Rack, Oge, Vlospa, Hatemost, Megan, Κάνων, Νεφέλη κ.ά. Οι συμμετοχές δεν λειτουργούν διακοσμητικά, αλλά εντάσσονται οργανικά στη συνολική αφήγηση του δίσκου. Καθοριστική υπήρξε η συμβολή του Oge, ο οποίος εκτελεί και χρέη executive producer. Πέρα από στενός του φίλος, υπήρξε και ένας από τους ανθρώπους που τον παρότρυναν να πιστέψει στο πρότζεκτ, να το οργανώσει σωστά και να το υλοποιήσει με συνέπεια. Η χημεία με τους συμμετέχοντες αποτυπώνεται σε κομμάτια όπως το «Περιπολικά» με τον Vlospa, που γεννήθηκε μέσα από συλλογική δουλειά και γόνιμο πειραματισμό. Παράλληλα, στο άλμπουμ υπάρχουν στιγμές όπου η έμπνευση συναντά την απόλυτη αμεσότητα. Το «Μαζί» με τον Musah γράφτηκε κυριολεκτικά μέσα σε δύο ώρες. Το beat δημιουργήθηκε επιτόπου, οι στίχοι γράφτηκαν εκείνη τη στιγμή και η ηχογράφηση ολοκληρώθηκε σχεδόν με τη μία. Αυτή η αυθόρμητη ενέργεια περνά αυτούσια στο τελικό αποτέλεσμα, χαρίζοντας στο κομμάτι μια ζωντάνια που δύσκολα αναπαράγεται με

τεχνητό τρόπο. Δεν λείπει ούτε ο Vale Rivera, ο σκηνοθέτης των ATH Kids, που ακούγεται στο «Dope Money», τον οποίο ο Kid Young παραδοσιακά βάζει να ραπάρει στα ισπανικά στα πρότζεκτ του.

Μ

ια από τις κορυφαίες στιγμές του άλμπουμ είναι ο «Εκατομμυριούχος», με τη συμμετοχή του Εισβολέα, που ήταν κάτι σαν όνειρο για τον Kid Young. Αναφέρεται με ενθουσιασμό στη συνεργασία τους. «Τον Ηλία (Εισβολέα) τον γνώρισα πέρσι μέσω του Big Nik, που έχει κάνει τα μαγικά του σε αρκετά τραγούδια του άλμπουμ, και ήταν σαν να γνωριζόμασταν ήδη χρόνια. Ήταν η πιο σημαντική συμμετοχή για μένα, επειδή κυριολεκτικά μεγάλωσα με τη μουσική του». Με τον ίδιο ενθουσιασμό μιλάει και για τη γνωριμία του με τον Κώστα Μπίγαλη, από τον οποίο πήρε επίσημη άδεια για τη χρήση του βασικού sample από το «Εγώ έχω εσένα», κομμάτι του άλμπουμ «Μουσικό Ταξίδι» του 1994. Το άλμπουμ κλείνει με μια υπέροχη μπαλάντα που τραγουδά η Νεφέλη. Οι συμμετοχές δεν επιλέχθηκαν τυχαία. Πρόκειται για καλλιτέχνες που ο Kid Young εκτιμά τόσο μουσικά όσο και προσωπικά, κάτι που αντανακλάται και στα κομμάτια. Υπάρχει η αίσθηση μιας δημιουργικής παρέας που κινείται προς ένα κοινό όραμα. «Για μένα ήταν σημαντικό να υπάρχει πραγματική σύνδεση. Είχα από νωρίς μια ξεκάθαρη εικόνα για το στιχουργικό και θεματικό πλαίσιο του δίσκου, οπότε ήξερα περίπου προς ποια κατεύθυνση θα κινηθεί το κάθε κομμάτι και ποιος θα μπορούσε να το ερμηνεύσει. Το concept του άλμπουμ ήταν να κάνω αυτό που μου αρέσει με τους φίλους μου, έτσι όπως το ονειρευόμουν πάντα», λέει και το αποτέλεσμα τον δικαιώνει, μιας και το «The Kid Ilias Dreaming» είναι μια από τις πιο προσεγμένες και ολοκληρωμένες ραπ δουλειές που έχουν κυκλοφορήσει το τελευταίο διάστημα, φτιαγμένη με πολλή αγάπη και φαντασία.

26.02.26

g ood LiF O

887

ΦΟΥΡΝΟΣ

ΗΠΕΙΡΟΣ

THE

ΑΥΤΌ ΤΟ ΦΡΟΎΤΟ ΔΕΝ ΕΊΝΑΙ ΦΡΟΎΤΟ! Είναι πάστα, ίσως την έχεις πετύχει στα social media, αλλά ήξερες πως έχει τόση ιστορία;

ΑΠΟ

ΤΗ

ΜΙΝΑ

Ι Σ ΤΟ Ρ Ι Ε Σ

ΚΑΛΟΓΕΡΑ

ΑΠΟ

|

ΤΑ

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ:

L IDL

-

ΠΑΡΙΣ

ΤΑΒΙΤΙΑΝ

PERSONAL

SHOPPER

-

ΈΧΕΙΣ

ΓΟΎΣΤΟ

LiFO 26.02.26

41

ΑΠΟ

ΤΗ

ΜΙΝΑ

ΚΑΛΟΓΕΡΑ

42

LiFO

feeds εκατομμυρίων χρηστών. Ο λόγος για τον οποίο γίνεται χαμός με αυτά τα γλυκά τώρα δεν είναι μόνο η τεχνική τους αρτιότητα αλλά και το γεγονός ότι συμπυκνώνουν απόλυτα το πνεύμα της εποχής: τέχνη, εξαπάτηση, δεξιοτεχνία και εικόνα, όλα σε ένα αντικείμενο που μοιάζει απλό, καθημερινό, σχεδόν αθώο. Και ακριβώς γι’ αυτό δεν μπορείς να πάρεις τα μάτια σου από πάνω του. Παράλληλα, αυτές οι χειροποίητες δημιουργίες αναδεικνύουν τις πιο δροσερές και έντονες γεύσεις: φράουλα, λεμόνι, φιστίκι, μάνγκο, πορτοκάλι και πολλές ακόμη. Κάτω από την ψευδαίσθηση, υπάρχει μια βαθιά επιθυμία για καθαρή, αναγνωρίσιμη απόλαυση – μια επιστροφή στη χαρά του φρούτου, απλώς μεταφρασμένη σε άλλη γλώσσα. Στο ελληνικό έδαφος, από τους πρώτους που πειραματίστηκαν με τα γλυκά που απεικονίζουν ρεαλιστικά φρούτα και όχι μόνο είναι το ζαχαροπλαστείο Magoa του Γιώργου Αυγέρου στη Θεσσαλονίκη (Παλαιών Πατρών Γερμανού 29). Όπως μου λέει: «Ο κόσμος έρχεται σχεδόν υπνωτισμένος για να βρει αυτό που βλέπει στα social media». Τον ρωτάω για το virality και μου εξηγεί: «Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης παίζουν κυρίαρχο ρόλο στις τάσεις. Καμιά φορά απορείς με την εμμονή του κόσμου, έρχονται μόνο και μόνο για να φάνε κάτι που να κάνει απλώς “κρατς”, χωρίς να τους ενδιαφέρει τίποτα άλλο. Εμείς δουλεύουμε τόσο σκληρά για να πετύχουμε διαφορετικές υφές και ισορροπίες και βλέπεις ότι ο κόσμος κολλάει με αυτό που βλέπει στο ίντερνετ». Στις βιτρίνες του φιγουράρουν αυτήν τη στιγμή ο πλανήτης του Μικρού Πρίγκιπα –είναι γκρι και έχει κρατήρες–, πιο δίπλα ένα λαχταριστό βάζο που μοιάζει με αυτό της Nutella αλλά γράφει «Magotella» και είναι βρώσιμη ακόμα και η ετικέτα του, ένα ολόκληρο φιστίκι, ένας κόκκος καφέ με γεύση τιραμισού. Στην Αθήνα, το concept υιοθετήθηκε πρόσφατα από το ζαχαροπλαστείο Αφοί Ασημακόπουλοι στα Εξάρχεια (Χαρ. Τρικούπη 82). Αυτή την περίοδο βγάζουν πάστες που μοιάζουν με αληθινό μάνγκο –με γέμιση κρέμα μάνγκο, μικρά κομμάτια φρέσκου φρούτου και επικάλυψη σοκολάτας–, με ροδάκινο (με κρέμα και κομμάτια ροδάκινου σε λευκή σοκολάτα), καθώς και με φράουλα, με κρέμα φράουλας και κομμάτια φρέσκιας φράουλας. Το hype εξαπλώνεται και εκτός κέντρου. Στο Κερατσίνι, ο φούρνος Ήπειρος (λεωφ. Σαλαμίνος 213) γεμίζει τα ψυγεία του με πάστες που μοιάζουν με αληθινά μήλα, αχλάδια, μάνγκο, φράουλες, βατόμουρα, λεμόνια και πορτοκάλια – μια μικρή βιτρίνα trompe-l’œil που συνομιλεί απευθείας με το βλέμμα και το feed σου.

ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΙ

Η

ιδέα των γλυκών που μοιάζουν με απόλυτα ρεαλιστικά φρούτα –που σε κάνουν να αμφιβάλλεις αν πρόκειται για γλυκό ή για μανταρίνι όπως το βρίσκεις στον μανάβη– δεν γεννήθηκε στα χρόνια του ίντερνετ. Έρχεται από πολύ πιο παλιά, από τα λεγόμενα μεσαιωνικά «entremets», πιάτα στημένα θεατρικά για τα βασιλικά συμπόσια, φτιαγμένα για διακόσμηση και εντυπωσιασμό. Αποτελούσαν ψευδαίσθηση, ένα παιχνίδι εξουσίας, τεχνικής και φαντασίας. Το ζητούμενο δεν ήταν η γεύση με τη σημερινή έννοια, αλλά το δέος, να κοιτάς το πιάτο και να μην είσαι βέβαιος τι ακριβώς βλέπεις. Αιώνες αργότερα, αυτή η λογική επιστρέφει στο fine dining, όχι ως διακόσμηση αλλά ως concept. Καθοριστική στιγμή θεωρείται το «Meat Fruit» του Ίστον Μπλούμενταλ από το Dinner by Heston Blumenthal: ένα τέλειο μανταρίνι που δεν είναι μανταρίνι, αλλά παρφέ από συκώτι κοτόπουλου, ντυμένο με ζελέ εσπεριδοειδών. Εκεί, η ψευδαίσθηση δεν είναι gimmick αλλά εργαλείο μνήμης. Θυμάσαι το πιάτο όχι μόνο επειδή είναι νόστιμο αλλά και επειδή σε ξεγελά, σε αιφνιδιάζει: αναγκάζεσαι να αμφισβητήσεις αυτό που μόλις είδες. Αυτό που τελικά δοκίμασες δεν είχε τη γεύση που περίμενες. Από εκεί και μετά, η ιδέα περνά από το fine dining στη ζαχαροπλαστική, όπου βρίσκει πρόσφορο έδαφος: φόρμες, καλούπια, γυαλιστερές υφές, ακρίβεια, αρχιτεκτονική σκέψη. Και κάπου εδώ εμφανίζεται ο Σεντρίκ Γκρολέ που μετατρέπει το trompe-l’œil σε παγκόσμια υπόθεση. Τα φρούτα του είναι απόλυτα ρεαλιστικά εξωτερικά, σχεδόν υπερβολικά ρεαλιστικά, αλλά όταν κόβονται αποκαλύπτουν layers, υφές και χρώματα που μοιάζουν με μακέτες σύγχρονης αρχιτεκτονικής. Το σοκ της αποκάλυψης γίνεται περιεχόμενο, το περιεχόμενο viral και το viral trend. Το timing δεν είναι τυχαίο. Ζούμε σε μια εποχή που το φαγητό καταναλώνεται και με το στόμα και με την κάμερα. Το Netflix και γενικότερα το streaming έχουν συμβάλει καθοριστικά σε αυτήν τη μετατόπιση. Σειρές όπως το «Chef’s Table», το «School of Chocolate», το «Is it cake?» ή το «Bake Squad» εκπαιδεύουν το βλέμμα στο θαύμα, στο απίθανο, στο «δεν μπορεί να είναι αληθινό». Το φαγητό αντιμετωπίζεται ως περφόρμανς, ως αφήγηση, ως οπτικό γεγονός που προηγείται της γεύσης. Η τάση έχει περάσει και στον κινηματογράφο: στα Ανεμοδαρμένα Ύψη βλέπουμε την πρωταγωνίστρια, τη Μάργκο Ρόμπι, να τρώει μια γιγάντια φράουλα και ολόκληρο το ίντερνετ απορεί πού κολλάει αυτό το στοιχείο στην ταινία. Την ίδια στιγμή, το Instagram και το TikTok ευνοούν ό,τι μπορεί να συμπυκνωθεί σε μια δυνατή στιγμή αποκάλυψης: πριν και μετά, εξωτερικό και εσωτερικό, προσδοκία και ανατροπή. Τα ρεαλιστικά φρούτα είναι ιδανικά για το ίντερνετ. Μοιάζουν γνώριμα, σχεδόν βαρετά – μέχρι τη στιγμή που θα πάψουν να είναι. Όταν τα δαγκώνεις, κάνουν εκείνο το χαρακτηριστικό «κρακ» που τα μετατρέπει σε μια εμπειρία απολαυστική, γαργαλιστική, σχεδόν εθιστική. Δεν είναι απλώς γλυκά αλλά μικρά οπτικοακουστικά events. Έτσι, κάτι που ξεκίνησε ως βασιλικό θέαμα, πέρασε από την κουζίνα του fine dining και κατέληξε στις βιτρίνες των ζαχαροπλαστείων και στα

ΑΦΟΙ

ΦΟΥΡΝΟΣ

ΗΠΕΙΡΟΣ

ΑΦΟΙ

THE

ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΙ

good LiFO

ΓΛΥΚ Ο

Ευχαριστούμε θερμά τον Φούρνο Ήπειρος στο Κερατσίνι (λεωφ. Σαλαμίνος 213).

26.02.26

Ό,ΤΙ ΜΑΣ ΔΊΝΕΙ ΕΝΈΡΓΕΙΑ (ΚΑΙ Ό,ΤΙ ΜΑΣ ΤΗ ΓΛΙΤΏΝΕΙ)

THE

good LiFO

Μέχρι να αλλάξει ο καιρός, αλλάζουμε ρυθμό.

Ο

Φεβρουάριος δεν δίνει μεγάλες υποσχέσεις. Είναι ο μήνας που απλώς συνεχίζεται. Με κρύα πρωινά, μικρές μέρες και εκείνη τη γνώριμη αίσθηση ότι η ενέργεια πρέπει πια να μοιράζεται πιο προσεκτικά. Ο Δημήτρης και η Εύα δεν το δραματοποιούν. Δεν λένε ότι κουράστηκαν, ούτε ότι δεν αντέχουν. Απλώς κινούνται πιο… «οικονομικά». Λιγότερα άσκοπα έξοδα και περιττά ραντεβού. Λιγότερα ξενύχτια και delivery, περισσότερα «δεν πειράζει, θα το δούμε». Σαν να έχουν κάνει, χωρίς να το συζητήσουν, μια συμφωνία: να μην εξαντλούν τις μπαταρίες τους χωρίς ιδιαίτερο λόγο. Τα πρωινά τους ξεκινούν ήσυχα. Καφές, λίγη κουβέντα, κάτι πρόχειρο για να φάνε προτού φύγουν παρέα για τη δουλειά. Αυτή την εποχή χρειάζονται πράγματα που απλώς «δουλεύουν». Κάτι που να τους κρατά, χωρίς να τους βαραίνει. Κάπως έτσι, η πρωτεΐνη μπαίνει στη ζωή τους όχι ως τάση αλλά ως λύση. Ένα high-protein τιραμισού στο γραφείο, κάπου ανάμεσα σε δύο meetings, δεν είναι υπερβολή – είναι εκείνη η μικρή στάση που σε κρατά όρθιο χωρίς να σε ρίχνει αμέσως μετά. High-protein για low-energy mood. Όχι ως στόχος ευεξίας, αλλά ως πρακτική βοήθεια για να περάσει η μέρα χωρίς απότομες πτώσεις. Οι ώρες στη δουλειά κυλούν με τον γνώριμο ρυθμό του χειμώνα.

Meetings που θα μπορούσαν να ήταν emails, emails που θα μπορούσαν να περιμένουν. Κάπου ανάμεσα, ο Δημήτρης πιάνει τον εαυτό του να ψάχνει κάτι να τσιμπήσει. Δεν είναι πείνα ακριβώς. Είναι εκείνη η ανάγκη για μια μικρή επαναφόρτιση. Κάτι που να δίνει ενέργεια, χωρίς να ζητά πίσω χρόνο, σκέψη ή τύψεις. Η Εύα συμμερίζεται την ξαφνική ανάγκη και ακολουθεί. Το σχόλασμα έρχεται για σήμερα λίγο νωρίτερα. Μπαίνουν στο κατάστημα Lidl της γειτονιάς με εκείνη την αίσθηση οικειότητας που σημαίνει βόλτα και όχι υποχρέωση. Τα ράφια είναι τακτοποιημένα, οι επιλογές γνώριμες. Υπάρχει κάτι απελευθερωτικό στο να μη χρειάζεται να κάνεις συνεχώς υπολογισμούς στο κεφάλι σου. Στο καλάθι μπαίνουν τρόφιμα

που έχουν λόγο ύπαρξης: γιαούρτια και snacks με υψηλή περιεκτικότητα σε πρωτεΐνη για τις «δύσκολες» ώρες της ημέρας, υλικά για ένα απλό φαγητό που θα γίνει γρήγορα και θα φαγωθεί ευχάριστα, φρέσκα φρούτα και λαχανικά που θυμίζουν ότι η ποιότητα δεν χρειάζεται να είναι περίπλοκη. Λίγο προτού κατευθυνθούν προς το ταμείο, ρίχνουν στο καλάθι κάτι για το μοίρασμα. Δεν ετοιμάζουν κάτι συγκεκριμένο, απλώς θέλουν να είναι έτοιμοι για παν ενδεχόμενο. Γιατί ο Φεβρουάριος, τελικά, δεν είναι μόνο μήνας οικονομίας. Είναι κι εκείνος ο ενδιάμεσος χώρος όπου κρατάς λίγη ενέργεια στην άκρη για ό,τι προκύψει. Κάπου ανάμεσα στα ράφια, μια μείωση τιμής τραβά το βλέμμα. Δεν είναι στιγμή ενθουσιασμού. Είναι εκείνη η ήσυχη ικανοποίηση τού να νιώθεις ότι δεν ξοδεύεις και δεν «ξοδεύεσαι» άσκοπα. Γιατί η εξοικονόμηση, τελικά, δεν είναι στέρηση. Είναι ανάσα. Είναι ενέργεια που δεν χάνεται σε δεύτερες σκέψεις, ενοχές ή «μήπως το παράκανα». Στο ταμείο, η απόδειξη φαίνεται ok. Ο Δημήτρης τη διπλώνει και τη βάζει στην τσέπη χωρίς να τη διπλοτσεκάρει. Το βράδυ, το φαγητό ετοιμάζεται χωρίς πολλά-πολλά. Τρώνε στον πάγκο της κουζίνας, μιλώντας για πράγματα ασήμαντα. Είναι απλά μια καλή βραδιά. Από εκείνες που δεν σου αφαιρούν ενέργεια, αλλά σου επιστρέφουν λίγη. Και κάπου εκεί, χωρίς μεγάλες δηλώσεις, γίνεται ξεκάθαρο: δεν χρειάζεται να είσαι συνεχώς εξουθενωμένος για να τα καταφέρνεις. Μερικές φορές, αρκεί να επιλέγεις πράγματα που σου δίνουν πίσω ενέργεια, χρόνο και (γιατί όχι) καλή διάθεση.

High-protein για το σώμα. Ανάσα για το μυαλό. Ο Φεβρουάριος θα περάσει, όπως περνά πάντα. Άνοστος στην αρχή του και λίγο πιο φασαριόζος στο τέλος. Αυτό που μένει είναι εκείνη η αίσθηση ότι φρόντισες τον εαυτό σου λίγο καλύτερα. Καμιά φορά αυτό είναι απολύτως αρκετό, μέχρι να έρθει ορεξάτη η άνοιξη.

LiFO 26.02.26

43

î

Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης

î

Gucci Γυαλιά ηλίου με χρυσό μεταλλικό σκελετό.

Σκουλαρίκια Agda Long από επιχρυσωμένο ασήμι.

The Mall Athens

cycladic.gr

THE

good LiFO

PERS O N A L S H OP P E R

ô

New Balance Αθλητικά 1080 με infinion midsole foam. Στα καταστήματα New Balance, στο www.newbalance.gr και σε επιλεγμένα καταστήματα αθλητικών ειδών σε όλη την Ελλάδα

ï

Lego Σετ κατασκευής Happy Plants. plaisio.gr

î

î

Desigual

Uniqlo

Αμάνικο μίνι φόρεμα σε μπλε χρώμα.

Unisex τζάκετ σε κόκκινο χρώμα.

desigual.com

ò

Spitishop Μεταλλική θήκη για περιοδικά και εφημερίδες. public.gr

ò

Rains Unisex σακίδιο πλάτης με rolltop. atticadps.gr

ΑΠΟ

ΤΗ

LIFO

TEAM

uniqlo.com/eu-gr

44

LiFO

26.02.26

ΕΧΕΙΣ ΓΟΥΣΤΟ Παναγιώτης Παπαθανάσης F O UN D E R Τ Η Σ Ε Τ ΑΙ Ρ Ε Ί Α Σ Z E R O F I V E

Πες μας λίγα λόγια για σένα. Ονομάζομαι Παναγιώτης Παπαθανάσης και δραστηριοποιούμαι στον χώρο του Marketing, με εξειδίκευση στο Digital Marketing, το Content Strategy, το Branding & το e-Commerce. Πρόσφατα ίδρυσα τη δική μου επιχείρηση, τη ZEROFIVE. Πώς ξεκίνησε όλο αυτό με τα καπέλα; Τα καπέλα αποτελούν πλέον σήμα κατατεθέν για μένα. Ξεκίνησε από ανάγκη και εξελίχθηκε σε ταυτότητα. Έχοντας αρκετά πυκνά μαλλιά, η επιλογή του καπέλου ήταν αρχικά μια πρακτική λύση. Δεν γνωρίζω ακριβώς πόσα διαθέτω στη συλλογή μου. Τι έχεις πάντα μαζί σου; Προσπαθώ να κινούμαι όσο πιο ελαφριά γίνεται. Αποφεύγω τις τσάντες όταν δεν είναι απαραίτητες και περιορίζομαι στα απολύτως βασικά, τα οποία χωρούν στις τσέπες μου. Πώς διαλέγεις τα ρούχα σου; Το στυλ μου είναι άμεσα συνδεδεμένο με τη διάθεσή μου και το πώς θα ξυπνήσω το πρωί. Ίσως και με το τι έχω προλάβει να πλύνω. Θα έλεγα ότι έχει ως βάση το street style, χωρίς όμως να περιορίζεται εκεί. Μπορεί μια μέρα (βασικά τις περισσότερες) να επιλέξω oversized και baggy fits, και την επόμενη ένα κοστούμι – φυσικά σε έναν συνδυασμό κοστουμιού με καπέλο. Τι φοράς και πόσο κοστίζει; Το καπέλο είναι New Era X Two Jeys, η μπλούζα από Live Fast, LFDY (από το Ντίσελντορφ), το παντελόνι Zara (αγορασμένο στο Παρίσι), τα sneakers Off-White, το ασημένιο βραχιόλι KAKURU και το ρολόι Tag Heuer, δώρο του πατέρα μου. Τέλος, τα δαχτυλίδια-ρολόγια από flea market στο Λονδίνο. Πού πας τώρα; Πάω για γύρισμα και μετά για «καφέ», που σημαίνει «απανωτά meetings». @05pap

ΑΠΟ ΤΗ ΜΙΝΑ ΚΑΛΟΓΕΡΑ ΦΩΤΟ: ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΛΑΣΚΑΡΙΔΟΥ

Διαβάστε ολόκληρη τη συνέντευξη στο lifo.gr.

LiFO 26.02.26

45

starfax

ΙΧΘΥΣ [20.2/20.3] Από τις 2/3 έως τις 8/4, η εσωτερική σας δυναμική θα κάνει την εμφάνισή της καθώς ο Άρης θα διέρχεται από το ζώδιό σας. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου υψηλής ενέργειας, σκεφτείτε να κάνετε ένα βήμα προς την πραγματοποίηση ενός ονείρου επιστρατεύοντας το θάρρος σας. Μιλώντας για την καρδιά, η έκλειψη Σελήνης στην Παρθένο στις 3/3 πραγματοποιείται στον τομέα των σχέσεών σας και θα ενεργοποιήσει ή θα δοκιμάσει μια στενή σχέση που μπορεί να έχει σαθρά θεμέλια. Επίσης, αυτήν την εβδομάδα, η διέλευση της Αφροδίτης στον Κριό στις 6/3 θα μπορούσε να αυξήσει το εισόδημά σας μέσω της δημιουργικότητάς σας ή μιας επαφής έως τις 21/3. Ωστόσο, η έλλειψη σαφήνειας μπορεί να πυροδοτήσει ένα εμπόδιο που αφορά την αγάπη ή τα χρήματα αυτό το Σ/Κ, καθώς πραγματοποιείται η σύνοδος της Αφροδίτης με τον Κρόνο και τον κυβερνήτη σας Ποσειδώνα.

ΚΡΙΟΣ [21.3/20.4] Ο μήνας ξεκινάει με την

2- 8 μαρ τιου 20 26

είσοδο του κυβερνήτη σας, Άρη, στους Ιχθύς στις 2/3 κι επειδή είναι σε πτώση, μην περιμένετε τον συνηθισμένο σας ενθουσιασμό όταν επιδιώκετε έναν στόχο. Μια πιο ευαίσθητη προσέγγιση θα διευκολύνει την επιτυχία σας έως τις 8/4. Εν συνεχεία, η έκλειψη Σελήνης στην Παρθένο στις 3/3 θα μετατοπίσει το ενδιαφέρον στην καθημερινή σας ζωή και την ευημερία σας και ενδεχομένως να σηματοδοτεί το κλείσιμο ενός κύκλου που θα αφορά την εργασία ή την υγεία. Η γοητεία σας θα είναι στα ύψη, από τις 6/3 που εισέρχεται η Αφροδίτη στο ζώδιό σας και έως τις 21/3 θα είναι εξαιρετική εποχή για να βελτιώσετε την εμφάνισή σας και την ερωτική σας ζωή. Μέσα στο Σ/Κ, καθώς η Αφροδίτη συγχωνεύεται με τον Κρόνο και τον Ποσειδώνα, μπορεί να δοκιμαστείτε ερωτικά.

εικονογραφηση: bianka

46

LiFO

ιδανικά της σχέσης σας με την πραγματικότητα αυτό το Σ/Κ, καθώς πραγματοποιείται η σύνοδος της Αφροδίτης με τον Κρόνο και τον Ποσειδώνα.

ΣΚΟΡΠΙΟΣ [23.10/22.11] Η επιθυμία σας για απολαύσεις θα μπορούσε να εκτοξευθεί από τις 2/3 έως τις 8/4, καθώς ο Άρης θα διέρχεται από τους Ιχθύς στον τομέα της δημιουργικότητας και του έρωτα. Είτε πρόκειται για ένα ερωτικό ραντεβού είτε για ένα συναρπαστικό έργο, θα το ακολουθήσετε με πάθος. Αργότερα, η έκλειψη Σελήνης στην Παρθένο στις 3/3 θα ενεργοποιήσει την κοινωνική σας δραστηριότητα και την ανάγκη να ανήκετε κάπου, ενώ η Αφροδίτη που διέρχεται από τον Κριό στις 6/3 και έως τις 21/3 θα φέρει μια θετική αύρα στις σχέσεις σας. Μέσα στο Σ/Κ που πραγματοποιείται η σύνοδος της Αφροδίτης με τον Κρόνο και τον Ποσειδώνα θα είστε επιρρεπείς σε εξαπατήσεις και μπορεί να εξιδανικεύσετε ένα άτομο ή μία κατάσταση στα επαγγελματικά σας.

ΚΑΡΚΙΝΟΣ [22.6/22.7] Ο τομέας της πνευματικής σας ανάπτυξης τονίζεται με τη διέλευση του Άρη στους Ιχθύς στις 2/3 και έως τις 8/4 η έξοδος από τη ζώνη άνεσής σας θα ανοίξει ευκαιρίες. Είτε η εξερεύνηση συνεπάγεται σπουδές είτε ταξίδια, το παν είναι να διευρύνετε τους ορίζοντές σας. Στη συνέχεια, η συλλογή πληροφοριών, οι εμπορικές συμφωνίες ή θέματα εκπαίδευσης θα είναι στο επίκεντρό κατά την έκλειψη Σελήνης στην Παρθένο στις 3/3. Τέλος, από τις 6/3 έως τις 21/3, η διέλευση της Αφροδίτης από τον Κριό καθιστά αυτή την περίοδο εξαιρετική για να επικοινωνήσετε με τις επαφές σας και να προωθήσετε την καριέρα σας. Η διαφήμιση θα συμβάλει στην αύξηση της φήμης σας. Αυτό το Σ/Κ, ωστόσο, η εμπειρία ή η εξουσία σας μπορεί να δοκιμαστεί καθώς πραγματοποιείται η σύνοδος της Αφροδίτης με τον Κρόνο και τον Ποσειδώνα.

ΤΟΞΟΤΗΣ [23.11/21.12] Ο μήνας ξεκινά με την είσοδο του Άρη στους Ιχθύς και στον οικιακό σας τομέα στις 2/3 ενεργοποιώντας τη δραστηριότητα στο σπίτι, αλλά μπορεί επίσης να προκαλέσει εκνευρισμό με ένα μέλος της οικογένειας. Έως τις 8/4 θα είναι εξαιρετική εποχή για διευθέτηση θεμάτων ακίνητης περιουσίας καθώς και για διαπραγματεύσεις ακινήτων. Η έκλειψη Σελήνης στην Παρθένο θα ενεργοποιήσει την καριέρα σας, αλλά πρέπει να είστε ψύχραιμοι όταν έχετε να κάνετε με την εξουσία. Ένας κύκλος ολοκληρώνεται με επιτυχία και σας δίνεται η ευκαιρία για ένα νέο ξεκίνημα. Η διέλευση της Αφροδίτης από τον πέμπτο οίκο σας στις 6/3 είναι σίγουρο ότι θα πυροδοτήσει το πάθος μέχρι τις 21/3. Αν ψάχνετε για αγάπη, η Αφροδίτη μπορεί να στείλει έναν δελεαστικό θαυμαστή προς το μέρος σας.

ΛΕΩΝ [23.7/23.8] Από τις 2/3 έως τις 8/4, ο Άρης που διέρχεται από τους Ιχθύς θα ενεργοποιήσει τον οίκο που αφορά κοινούς οικονομικούς πόρους, οφειλές, κληρονομιές, διατροφές και ενδεχομένως να δημιουργηθούν εντάσεις. Ωστόσο, αν αντιμετωπίσετε τα γεγονότα με ψυχραιμία, θα μπορέσετε να βάλετε σε τάξη τον προϋπολογισμό σας. Ακολουθεί η έκλειψη Σελήνης στην Παρθένο στις 3/3, η οποία θα ενεργοποιήσει τα οικονομικά που προέρχονται από την εργασία ή τους προσωπικούς σας οικονομικούς πόρους. Ένας κύκλος ολοκληρώνεται και τα αποτελέσματα των προσπαθειών σας θα σας δικαιώσουν μέσω οικονομικής ενίσχυσης. Τέλος, η Αφροδίτη που εισέρχεται στον Κριό στις 6/3 θα φέρει έναν νέο έρωτα με άτομο από τον χώρο των σπουδών. Κάτι έκτακτο μπορεί να συμβεί μέσα στο Σ/Κ, όταν η Αφροδίτη συγχωνευθεί με τον ρεαλιστή Κρόνο και τον αιθέριο Ποσειδώνα και ενδεχομένως να αναβάλετε κάποια σχέδιά σας.

8/4, οι φίλοι ή η συμμετοχή σας σε μια ομάδα θα σας απασχολήσουν, καθώς ο Άρης θα διέρχεται από τους Ιχθύς στον κοινωνικό σας τομέα. Κυρίως, θα σας ελκύουν άτομα που είναι ιδιαίτερα συγκεντρωμένα στους στόχους τους και θα είναι μια καλή εποχή για να εμπλακείτε σε έναν σκοπό στον οποίο πιστεύετε. Στις 3/3, η έκλειψη Σελήνης στην Παρθένο θα ενεργοποιήσει τον ρομαντισμό σας, την ανάγκη σας για έναν σύντροφο ή ένα παιδί. Τέλος, από τις 6/3 έως τις 21/3, η Αφροδίτη, που κυβερνά το ζώδιό σας, θα διανύει τον Κριό, φέρνοντας διορατικότητα όσον αφορά μια προηγούμενη σχέση. Η συμφιλίωση με το παρελθόν μπορεί να έρθει αυτό το Σ/Κ, καθώς πραγματοποιείται η σύνοδος της Αφροδίτης με τον Κρόνο και τον Ποσειδώνα.

ΠΑΡΘΕΝΟΣ [24.8/22.9] Μια σχέση θα μπορούσε να αποκτήσει δυναμική με τη διέλευση του Άρη από τους Ιχθύς στις 2/3. Μέχρι τις 8/4, ο πλανήτης του πάθους θα κινείται στον τομέα της συντροφικότητας και μπορεί να πυροδοτήσει τη φωτιά ή την αμφισβήτηση σε μια σχέση. Επιπλέον, η έκλειψη Σελήνης στο ζώδιό σας στις 3/3 θα εντείνει ό,τι νιώθετε, γι’ αυτό προσπαθήστε να παραμείνετε συγκεντρωμένοι. Τέλος, από τις 6/3 έως τις 21/3, η διέλευση της Αφροδίτης από τον Κριό θα βοηθήσει να θεραπεύσετε την καρδιά σας. Τώρα είναι η ώρα να απελευθερώσετε οποιαδήποτε αρνητικότητα έχει απομείνει από προηγούμενες σχέσεις, ώστε να μπορέσετε να κάνετε ένα νέο ξεκίνημα. Το να αφήσετε πίσω σας τυχόν ψευδαισθήσεις που έχετε όσον αφορά την αγάπη μπορεί να είναι η πρόκλησή σας αυτό το Σ/Κ, καθώς πραγματοποιείται η σύνοδος της Αφροδίτης με τον Κρόνο και τον Ποσειδώνα.

ΔΙΔΥΜΟΣ [21.5/21.6] Ο τομέας της καριέ-

ΖΥΓΟΣ [23.9/22.10] Η διέλευση του Άρη

ρας τονίζεται από τις 2/3 που εισέρχεται ο Άρης στους Ιχθύς και καθώς προσδίδει θάρρος και δυναμισμό μπορείτε να πετύχετε πολλά έως τις 8/4. Τώρα είναι η εποχή να προωθήσετε τα ταλέντα σας, αλλά προσπαθήστε να αποφύγετε τις συγκρούσεις με την εξουσία. Επίσης, αυτή την εβδομάδα η έκλειψη Σελήνης στην Παρθένο στις 3/3 μπορεί να προκαλέσει μια σύγκρουση μεταξύ της εργασίας και της οικογένειάς σας. Η συγκεκριμένη έκλειψη σάς καλεί να επιτύχετε μια ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής. Τέλος, η κοινωνικοποίηση θα είναι γλυκιά με την είσοδο της Αφροδίτης στον Κριό από τις

από τους Ιχθύς στις 2/3 θα σας παρακινήσει να επικεντρωθείτε στην εργασία και την ευημερία σας. Έως τις 8/4 θα είναι ιδανική εποχή για κυνήγι νέων ευκαιριών και βελτίωση της υγείας σας. Στις 3/3, με την έκλειψη Σελήνης στην Παρθένο, η υγεία σας επανέρχεται στο προσκήνιο και καλείστε να τη βάλετε σε προτεραιότητα. Από τις 6/3 έως τις 21/3, η διέλευση της Αφροδίτης από τον Κριό στον τομέα της συντροφικότητας μπορεί να γλυκάνει τη σύνδεση σε μια στενή σχέση. Αν ψάχνετε για αγάπη, ένας θαυμαστής που σας ταιριάζει μπορεί να κατευθύνεται προς το μέρος σας. Ωστόσο, ίσως χρειαστεί να συμφιλιώσετε τα

ΤΑΥΡΟΣ [21.4/20.5] Από τις 2/3 έως και τις

α πό τη μ αρ ιβ ίκυ κα λλέ ρ γ η (st ar f ax@ li f o. g r )

6/3 έως τις 21/3 και μπορεί να βρείτε τον έρωτα μέσω φίλων. Ωστόσο, το να δείτε έναν φίλο ερωτικά θα είναι μια πρόκληση αυτό το Σ/Κ, καθώς πραγματοποιείται η σύνοδος της Αφροδίτης με τον Κρόνο και τον Ποσειδώνα.

ΑΙΓΟΚΕΡΩΣ [22.12/19.1] Η πνευματική σας δύναμη ή η περιέργειά σας είναι σίγουρο ότι θα κορυφωθούν μετά τη διέλευση του Άρη από τους Ιχθύς στις 2/3. Κυρίως, μέχρι τις 8/4, θα έχετε κίνητρο να εκφράσετε τις ιδέες και τις απόψεις σας και να αποκτήσετε πληροφορίες, να διαπραγματευτείτε ή να διδάξετε. Επιπλέον, η έκλειψη Σελήνης στην Παρθένο στις 3/3 θα ενεργοποιήσει τον τομέα της πνευματικής σας ανάπτυξης και θα σημάνει την ολοκλήρωση ενός κύκλου σπουδών, μιας νομικής υπόθεσης ή της διαμονής σας στο εξωτερικό. Τέλος, η διέλευση της Αφροδίτης στον Κριό στο οικιακό σας πεδίο στις 6/3 θα ενισχύσει την αρμονία στο σπίτι σας μέχρι τις 21/3 και θα δώσετε έμφαση στη βελτίωση του χώρου σας. Ωστόσο, η σύνοδος της Αφροδίτης με τον Κρόνο και τον Ποσειδώνα αυτό το Σ/Κ μπορεί να δοκιμάσει την υπομονή σας με ένα αγαπημένο σας πρόσωπο.

Sudoku No 887 9 2

4 8

8

6 6 5 3 7 9 7 1 4 3 2 8 4 1 5 5 7 8 3 1

Η λύση του προηγούμενου 1 4 6 9 8 7 2 3 5

5 2 8 4 1 3 6 9 7

7 3 9 2 6 5 1 4 8

3 8 1 5 7 6 4 2 9

2 9 7 3 4 1 5 8 6

4 6 5 8 9 2 3 7 1

6 7 4 1 3 9 8 5 2

8 1 2 7 5 4 9 6 3

9 5 3 6 2 8 7 1 4

ΥΔΡΟΧΟΟΣ [20.1/19.2] Με την είσοδο του Άρη στους Ιχθύς στις 2/3 ξεκινάει ο μήνας ενεργοποιώντας την κερδοφορία σας έως τις 8/4. Ιδανική εποχή για διαπραγματεύσεις, επενδύσεις ή αναζήτηση μιας νέας απασχόλησης με καλύτερες αποδοχές. Η έκλειψη Σελήνης στην Παρθένο στις 3/3 έχει να κάνει με κοινούς πόρους, δάνεια, κληρονομιές και σηματοδοτεί την εξόφληση μιας οφειλής ή την αύξηση του εισοδήματός σας μέσω ενός ακινήτου. Από τις 6/3 έως τις 21/3, η επικοινωνία σίγουρα θα ξυπνήσει την αγάπη μετά τη διέλευση της Αφροδίτης από τον Κριό. Τα λόγια και η στάση σας θα μπορούσαν να επηρεάσουν μια σχέση. Αυτή μπορεί επίσης να είναι μια ιδανική στιγμή για μια ρομαντική απόδραση με τον αγαπημένο σας. Προσέξτε τα ανάμεικτα μηνύματα που θα θολώσουν την κρίση σας αυτό το Σ/Κ κατά τη διάρκεια της συνόδου Αφροδίτης-Κρόνου-Ποσειδώνα.

26.02.26

LiFO 26.02.26

47