Τεύχος 880

FREE PRESS

18.12.2025

winter guide

ΟΛΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΘΗΝΑ! ΔΩΡΕΑΝ ΟΔΗΓΟΣ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ. ΚΥΚΛΟΦΟΡΕΙ ΚΑΘΕ ΠΕΜΠΤΗ

2

18.12.2025

εκδοτης/διευθυντησ

Στάθης Τσαγκαρουσιάνος

www.lifo.gr

eikonoγραφηση εξωφύλλου: Dreyk the Pirate

ΔΥΟ ΔΕΚΑ ΕΚΔΟΤΙΚΗ Α.Ε. ΒOΥΛΗΣ 22, 105 63 ΑΘΗΝΑ T 210 3254 290 F 210 3249 785 info@lifo.gr

winter

LiFO 880

παρακαλουμε ανακυκλωστε

chief executive officer/editor in chief Μιχάλης Μιχαήλ chief operating officer/ commercial director Θανάσης Χαραμής creative director Γιάννης Καρλόπουλος διευθυντής συνταξησ Γιάννης Πανταζόπουλος διευθυντής εντυπησ εκδοσησ Τάσος Μπρεκουλάκης διευθυντής mikropragmata.lifo.gr Άρης Δημοκίδης υπευθυνη πολιτικου ρεπορταζ ερευνασ Βασιλική Σιούτη αρχισυνταξία podcasts Μερόπη Κοκκίνη συντονισμοσ υλησ Νινέττα Γιακιντζή –––––– εμπορικο τμημα advertising director Ξένια Στασινοπούλου direct sales director Κώστας Μαντάς head of digital advertising Άννα Λαπαρδάγια direct sales Γιώργος Λυκουργιώτης advertising manager Πωλίνα Κουτσοβίλη (pkoutsovili@lifo.gr) advertising coordinator Κατερίνα Κουρμούζη (kkourmouzi@lifo.gr) head of creative Βασίλης Καψάσκης branded content managers Φιλιώ Ράγκου, Ιωάννα Παναγοπούλου digital campaign manager Γιώργος Γιαννή advertising executive Χριστίνα Καλλή –––––– ψηφιακή ανάπτυξη/ προγραμματισμός lifo.gr Θανάσης Βιρβίλης, Γιώργος Ντούφας –––––– ατελιέ assistant creative director Ιωάννης Μαρκάκης αrt director Μαργαρίτα Καμαριώτη φωτογράφοι Σπύρος Στάβερης, Πάρις Ταβιτιάν, Freddie F., Γιώργος Ξανθινάκης, Νίκος Κατσαρός

διαμόρφωση ψηφιακής εκδοσης Μαρούσα Θωμά, Ελπισία Σπαθάρη υπευθυνη υλης Μαρία Δρουκοπούλου διορθωση/επιμελεια κειμένων Μυρτώ Αθανασοπούλου, Μαρία Μανθοπούλου –––––– συντακτικη ομαδα Θοδωρής Αντωνόπουλος, Λουίζα Αρκουμανέα, Γιάννης Βασιλείου, Μίνα Καλογερά, Ντίνα Καράτζιου, Θοδωρής Κουτσογιαννόπουλος, Τίνα Μανδηλαρά, Αργυρώ Μποζώνη, Μαρία Παππά, Χρήστος Παρίδης, Δημήτρης Πολιτάκης, Γιώργος Τσαγκόζης συνεργατεσ Τζούλη Αγοράκη, Έφη Ανέστη, Αλέξανδρος Βουρλάκος, Ειρήνη Γιαννάκη, Λίνα Ιντζεγιάννη, Χάρης Καλαϊτζίδης, Ερωφίλη Κόκκαλη, Υρώ Κολιακουδάκη, Δημήτρης Κυριαζής, Χρυσέλλα Λαγαρία, Στέλλα Λιζάρδη, Νίκος Γ. Μαστροπαύλος, Νίκη Μηταρέα, Αγιάτη Μπενάρδου, Παναγιώτης Ορφανίδης, Γιάννης Παντελάκης, Σταυρούλα Παπασπύρου, Νικόλας Σεβαστάκης, Δέσποινα Τριβόλη, Φώντας Τρούσας, Θοδωρής Τσάτσος, Φώφη Τσεσμελή, Νίκος Τσέφλιος, Κορίνα Φαρμακόρη newsroom Αγάπη Βαρούνη, Μιχάλης Γιαννακίδης, Βασιλική Δρίβα, Ναζιγκέν Μάμο, Πέννυ Μαστοράκου, Μαρία Μπαρλή, Ελένη Ποσνακίδου, Λία Φασόλη –––––– podcasts/vidcasts καμερα-μονταζ Γεράσιμος Δομένικος ηχοληψια Φαίδωνας Κτενάς, Αλέξανδρος Αντωνίου –––––– λογιστηριο οικονομική διεύθυνση Δημήτρης Τασιόπουλος λογιστήριο Βασίλης Κοτρωνάκης, Άκης Ιωάννου, Έφη Ηλιοπούλου γραμματεία Βιβίκα Ανδριανάτου –––––– κωδικος εντυπου 7639 –––––– μετοχος/νομιμοσ εκπροσωποσ Ευστάθιος Τσαγκαρουσιάνος ––––––

MET 230578

3

Ο «Μαγικός Κόσμος του Νερού» ζωντανεύει ξανά από την ΕΥΔΑΠ στο Πεδίον του Άρεως 4

18.12.2025

Μ

ε χιλιάδες λαμπιόνια να φωτίζουν μια διαδρομή 134 μέτρων και εντυπωσιακά light shows, ο «Μαγικός Κόσμος του Νερού» της ΕΥΔΑΠ στο Πεδίον του Άρεως έγινε ένα από τα highlights των περσινών γιορτών για μικρούς και μεγάλους. Οικογένειες, παρέες και επισκέπτες κάθε ηλικίας περπάτησαν στα διαδραστικά μονοπάτια, έβγαλαν φωτογραφίες και απόλαυσαν τον «Καταρράκτη Χορευτή», που ήταν φωτισμένος με μοναδικά χρώματα, δίνοντας παράλληλα χρήσιμες πληροφορίες για την υπεύθυνη χρήση του νερού. Φέτος, το φαντασμαγορικό θέαμα επιστρέφει και η ΕΥΔΑΠ μεταμορφώνει τον χώρο του Ροδώνα στο Πεδίον του Άρεως σε έναν κόσμο γεμάτο χρώματα όπου το νερό είναι… μαγικό! Γιατί αν τα Χριστούγεννα είναι μια γιορτή χαράς και αλληλεγγύης, είναι επίσης μια ευκαιρία να σκεφτούμε ξανά την αξία των πιο απλών και απαραίτητων πραγμάτων της καθημερινότητάς μας, εκείνων που συχνά θεωρούμε δεδομένα, όπως το νερό. Γιατί το νερό είναι ζωή, το νερό είναι χαρά και αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητάς μας – αλλά δεν είναι ανεξάντλητο! Έτσι, σε μια περίοδο που η κλιματική κρίση απειλεί αυτό το πολύτιμο αγαθό, η ΕΥΔΑΠ μέσα από τη δράση της μετατρέπει την εγκατάσταση στο Πεδίον του Άρεως σε πηγή έμπνευσης και ενημέρωσης για τη διαφύλαξη του νερού.

ΕΝΑ ΕΝΤΥΠΩΣΙΑΚΟ ΘΕΑΜΑ ΜΕ ΔΙΑΔΡΑΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Το φαντασμαγορικό σκηνικό του «Μαγικού Κόσμου του Νερού» ζωντανεύει λοιπόν ξανά για να ευαισθητοποιήσει μικρούς και μεγάλους σχετικά με τη σωστή χρήση του νερού, την εξοικονόμηση και την ανακύκλωσή του. Όμως τι ακριβώς θα περιλαμβάνει; Φέτος, οι επισκέπτες θα έχουν την ευκαιρία να απολαύσουν ένα εντυπωσιακό θέαμα με φωτισμό, ομίχλη, μουσική και νερό το οποίο ανακυκλώνεται για να μην πάει ούτε μια σταγόνα χαμένη! Επιπλέον, στο φετινό installation έχουν ενσωματωθεί και διαδραστικά στοιχεία. Οι επισκέπτες, δηλαδή, θα μπορούν μόνο με μια κίνηση των χεριών τους να επηρεάσουν το σόου χρωμάτων!

κτορες του πλανήτη και να σώσουν το πιο πολύτιμο δώρο: το νερό. Θα αναλάβουν να φέρουν σε πέρας αυτή τη μυστική αποστολή μέσα από διαδραστικά παιχνίδια, πειράματα και κουίζ, ενώ στο τέλος θα γράψουν τη δική τους ευχή για το νερό και τον πλανήτη. Η δράση παιχνιδιού και εκπαίδευσης απευθύνεται σε παιδιά 5-12 ετών και θα πραγματοποιείται κάθε Σαββατοκύριακο μέχρι τις 28/12, καθώς και τις παραμονές Χριστουγέννων & Πρωτοχρονιάς. Πιο αναλυτικά, το πρόγραμμα «Το Μαγικό Δώρο του Νερού» θα πραγματοποιηθεί στις 13-14/12, 20-21/12, 27-28/12, 24/12 και 31/12 και κάθε δράση θα ξεκινά ανά μία ώρα από τις 11:00 μέχρι και τις 14:00. Ο «Μαγικός Κόσμος του Νερού» στο Πεδίον του Άρεως δεν είναι απλώς μια βόλτα στην καρδιά της πόλης αλλά μια εμπειρία που συνδυάζει μαγεία, διασκέδαση και ουσιαστικά μηνύματα βιωσιμότητας, με την υποστήριξη της ΕΥΔΑΠ. Πάρτε την οικογένεια ή την παρέα σας και μπείτε στο μαγευτικό υδάτινο πάρκο του Ροδώνα για να ζήσετε μια ξεχωριστή γιορτινή εμπειρία με ουσιαστικά μηνύματα.

Ο χώρος του Ροδώνα μετατρέπεται για μία ακόμη χρονιά σε έναν παραμυθένιο τόπο για να ευαισθητοποιήσει μικρούς και μεγάλους σχετικά με την εξοικονόμηση νερού.

ΜΙΑ «ΑΚΡΩΣ ΑΠΟΡΡΗΤΗ» ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΓΙΑ ΜΙΚΡΟΥΣ ΕΞΕΡΕΥΝΗΤΕΣ Αν και ο «Μαγικός Κόσμος του Νερού» απευθύνεται σε κάθε ηλικία, γιατί η σωστή χρήση του νερού μάς αφορά όλους, τα Χριστούγεννα είναι για τα παιδιά και η ΕΥΔΑΠ το γνωρίζει καλά αυτό, δημιουργώντας μια «άκρως απόρρητη» αποστολή για τους μικρούς επισκέπτες, σε συνεργασία με τους «Πράκτορες του Πλανήτη». Επειδή κάθε σταγόνα είναι πολύτιμο δώρο, φέτος ο Άγιος Βασίλης και ο Έλφι το ξωτικό χρειάζονται έξτρα βοήθεια! Έτσι, η ΕΥΔΑΠ προσκαλεί τους μικρούς επισκέπτες του Ροδώνα να γίνουν οι ίδιοι πρά-

LiFO 880

5

CONTENTS

winter

6

REVIEWS 8 STATUS UPDATES 32 WINTER GUIDE 40 ΚΑΡΥΟΦΥΛΛΙΆ ΚΑΡΑΜΠΈΤΗ 60 LIFO CULTURE 72 ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ 87 ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΓΙΟΡΤΙΝΗ ΕΞΟΔΟΣ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ 92 ΖΩΔΙΑ 108 18.12.2025

LiFO 880

7

Η απώλεια του Κώστα Σημίτη, η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ και το κίνημα των Τεμπών Πολιτικό Επταήμερο

Από τη Βασιλική Σιούτη

Ένας χρόνος με πολλά γεγονότα, που θα αφήσουν το σημάδι τους και στη νέα χρονιά, φεύγει αφήνοντας πίσω του μια κυβέρνηση που έχει απολέσει ισχύ, μια αντιπολίτευση κατακερματισμένη, έναν πρώην αρχηγό κόμματος που επέστρεψε και μία μητέρα που έγινε σύμβολο και πρωταγωνίστησε στο κίνημα των Τεμπών να προαναγγέλλει τη δημιουργία κόμματος και την ανάληψη πολιτικού ρόλου. Αφήνει πίσω του επίσης μια κοινωνία απογοητευμένη συνολικά από το πολιτικό σύστημα της χώρας και προβληματισμένη από τους αργούς ρυθμούς ανάκαμψης, που δεν αρκούν για να καλυφθεί η καθυστέρηση που σημειώθηκε στα χρόνια της κρίσης.

Ένας πολιτικά πυκνός χρόνος Το 2025 ξεκίνησε με την απώλεια του πρώην πρωθυπουργού και προέδρου του ΠΑΣΟΚ, Κώστα Σημίτη, ο οποίος λίγο καιρό νωρίτερα είχε προειδοποιήσει το κόμμα του ότι η συγκυρία τού προσέφερε μια σημαντική ευκαιρία, την οποία θα έπρεπε να αξιοποιήσει, καθώς δεν θα υπήρχαν πολλές άλλες τέτοιες ευκαιρίες στο μέλλον. Στα μέσα Ιανουαρίου ο πρωθυπουργός γνωστοποίησε την απόφασή του να μην ανανεώσει τη θητεία της Κατερίνας Σακελλαροπούλου ως Προέδρου της Δημοκρατίας (παρότι θα ψηφιζόταν) και την επιλογή του, για το αξίωμα αυτό, του συντηρητικού νεοδημοκράτη Κωνσταντίνου Τασούλα. Επέλεξε δηλαδή να ικανοποιήσει την Κοινοβουλευτική Ομάδα του και την κομματική βάση, αντί για μια επιλογή συναίνεσης. Τον Ιανουάριο ανέλαβε επισήμως τα προεδρικά καθήκοντά του στον Λευκό Οίκο ο Ντόναλντ Τραμπ, ξεκινώντας τη δεύτερη θητεία του, με τον Κυριάκο Μητσοτάκη να δηλώνει ότι η Ελλάδα είναι προσηλωμένη στην ισχυρή, στρατηγική σχέση με τις ΗΠΑ και προσβλέπει σε συνεργασία με την κυβέρνησή του για την προώθηση της ασφάλειας, της σταθερότητας και της κοινής ευημερίας. Το διάστημα εκείνο, μετά το πολιτικό κόστος που είχε από τον νόμο για τον γάμο των ομόφυλων ζευγαριών, ο Έλληνας πρωθυπουργός επιχειρούσε μια συντηρητική στροφή, τουλάχιστον επικοινωνιακά, όχι μόνο για να συσπειρώσει την κομματική βάση αλλά και για να προσεγγίσει το πολιτικό πνεύμα της νέας αμερικανικής διοίκησης. Γι’ αυτό και έκανε αίσθηση, λίγες ώρες μετά την ορκωμοσία του Ντόναλντ Τραμπ, η επιδοκιμαστική αναφορά στην ομιλία του ότι «στο εξής η επίσημη πολιτική της κυβέρνησης των ΗΠΑ είναι να υπάρχουν μόνο δύο φύλα, το αρσενικό και το θηλυκό». Το μεγάλο γεγονός του Ιανουαρίου του 2025 ήταν το κίνημα των Τεμπών που ξέσπασε απρόσμενα, με αφορμή τη δημοσιοποίηση σπαρακτικών ηχητικών ντοκουμέντων, δύο χρόνια μετά το σιδηροδρομικό δυστύχημα. Οι μαζικές διαδηλώσεις για την τραγωδία των Τεμπών, με σύνθημα το «Δεν έχω οξυγόνο» και το τεράστιο υπερκομματικό πλήθος που βγήκε στους δρόμους πανελλαδικά, υπενθύμισαν ότι η πληγή αυτή παρέμενε ανοιχτή και η απαίτηση χιλιάδων ανθρώπων για δικαιοσύνη, κάθαρση και λογοδοσία επηρέασε το πολιτικό κλίμα για μεγάλο διάστημα. Η συμμετοχή των πολιτών, ειδικά των νέων, στις διαδηλώσεις ήταν πρωτοφανής και εξελίχθηκε σε μια μεγάλη κοινωνική κινητοποίηση με πολιτικό αντίκτυπο. Οι διαδηλώσεις άσκησαν μεγάλη πίεση στο Μέγαρο Μαξίμου, αναγκάζοντας τον πρωθυπουργό να δώσει τηλεοπτική συνέντευξη για να πει ότι έλαβε το μήνυμα και να παραδεχθεί κυβερνητικά λάθη, αν και στην πορεία κάποια από όσα είπε τότε τα αναίρεσε πάλι. Παρότι αρχικά η κυβέρνηση χαρακτήριζε θεωρίες συνωμοσίας τα περί μπαζώματος και διαβεβαίωνε ότι δεν υπήρχαν εύφλεκτες ύλες, ο πρωθυπουργός, μετά τις διαδηλώσεις, παραδέχθηκε ότι το μπάζωμα έγινε, υποστηρίζοντας όμως ότι ήταν για καλό σκοπό και ίσως, είπε, να υπήρχε και κάποιο παράνομο φορτίο με εύφλεκτες ύλες. Χωρίς αμφιβολία, τα Τέμπη κλόνισαν όλο το πολιτικό σύστημα και τα αποτελέσματα ήταν άμεσα. Η κυβέρνηση έχασε σημαντική πολιτική δύναμη, το ΠΑΣΟΚ έπεσε και αυτό δημοσκοπικά, καθώς έμοιαζε να είναι απόν από το κίνημα των Τεμπών που αγκάλιασε η κοινωνία, το ίδιο και ο ΣΥΡΙΖΑ, ενώ η Ζωή Κωνσταντοπούλου, η οποία το ανέδειξε σε κεντρικό ζήτημα με καθημερινό καταγγελτικό λόγο, είδε το ποσοστό του κόμματός της να εκτοξεύεται, φτάνοντας ακόμα και τη δεύτερη θέση και χαρίζοντάς της μεγάλη δημοφιλία.

Το 2025 μπήκε με τις μαζικές διαδηλώσεις του Ιανουαρίου για τα Τέμπη, οι οποίες επηρέασαν καθοριστικά τις πολιτικές εξελίξεις που ακολούθησαν. Εκλογή Προέδρου, πρόταση δυσπιστίας, προανακριτική επιτροπή και ανασχηματισμός Τον Φεβρουάριο πραγματοποιήθηκε η εκλογή του νέου Προέδρου της Δημοκρατίας, με την τέταρτη ψηφοφορία, για Ήταν επίσης μια την οποία απαιτούνταν μόνο 151 ψήφοι, και ο Κωνσταντίνος Τασούλας εξελέγη συγκεντρώνοντας 160 ψήφους. Τον κ. Τασούλα ψήφισαν οι δύο διαγραφέντες από τη ΝΔ, Αντώνης Σαμαράς και Μάριος Σαλμάς, ο προερχόμενος χρονιά κατά την οποία από την Ελληνική Λύση Παύλος Σαράκης και ο προερχόμενος από τους Σπαρτιάτες Χαράλαμπος Κατσιβαρδάς. Στις 28 Φεβρουαρίου πραγματοποιήθηκαν νέες διαδηλώσεις για τα Τέμπη, ακόμα πιο μαζικές, με εκατοντάδες ένα μεγάλο μέρος χιλιάδες πολίτες σε όλη τη χώρα να απαιτούν από την κυβέρνηση να φωτιστούν τα αίτια και να τιμωρηθούν της πολιτικής ζωής όλοι οι υπεύθυνοι. εξελίχθηκε μέσα από Εξεταστικές Επιτροπές και δικαστήρια.

8

Winter

Review2025

18.12.2025

LiFO 880

9

Πολιτικό Επταήμερο Μία μέρα νωρίτερα δόθηκε στη δημοσιότητα το πολυαναμενόμενο πόρισμα του Εθνικού Οργανισμού Διερεύνησης Αεροπορικών και Σιδηροδρομικών Ατυχημάτων και Ασφάλειας Μεταφορών (ΕΟΔΑΣΑΑΜ), σύμφωνα με το οποίο τίποτα δεν λειτουργούσε σωστά. Οι διαδικασίες στον σιδηρόδρομο δεν τηρούνταν, έλεγχοι δεν γίνονταν, ούτε ουσιαστική αξιολόγηση υπήρχε. Οι κανονισμοί ήταν ξεπερασμένοι και δεν είχαν εναρμονιστεί με τα σύγχρονα διεθνή πρότυπα, αλλά ο αρμόδιος υπουργός διαβεβαίωσε στη Βουλή, πριν από το δυστύχημα, ότι τα τρένα ήταν ασφαλή. Το πόρισμα ανέφερε ότι και μετά το δυστύχημα οι αρχές δεν φρόντισαν να φυλαχθεί το πεδίο του δυστυχήματος και αυτό είχε ως συνέπεια να χαθούν πολύτιμα στοιχεία που ήταν απαραίτητα για την έρευνα. Τον Μάρτιο ξεκίνησε η Προανακριτική Επιτροπή στη Βουλή για τις ευθύνες του Χρήστου Τριαντόπουλου σχετικά με την αλλοίωση του πεδίου του δυστυχήματος, με τον ίδιο να αρνείται ότι έδωσε αυτός την εντολή, αλλά χωρίς κανένας από την κυβέρνηση να λέει ποιος την έδωσε. Η κορύφωση της πολιτικής σύγκρουσης στη Βουλή, μετά τις μεγάλες διαδηλώσεις για τα Τέμπη, ήταν η πρόταση δυσπιστίας που έγινε τον Μάρτιο του 2025. Συζητήθηκε επί τρεις ημέρες στη Βουλή σε υψηλούς τόνους και, παρότι απορρίφθηκε, λειτούργησε ως πολιτική καταγραφή της κοινωνικής δυσαρέσκειας και θεσμική έκφραση των μαζικών κινητοποιήσεων. Η πρόταση κατατέθηκε από τον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ, Νίκο Ανδρουλάκη, αλλά τη συνυπέγραφαν 85 βουλευτές, 33 από το ΠΑΣΟΚ, 26 από τον ΣΥΡΙΖΑ, 11 από τη Νέα Αριστερά, 6 από την Πλεύση Ελευθερίας, 6 βουλευτές προσκείμενοι στο Κίνημα Δημοκρατίας και οι ανεξάρτητοι Ευάγγελος Αποστολάκης, Ιωάννης Σαρακιώτης και Μπουρχάν Μπαράν. Άλλη μία συνέπεια της πίεσης που άσκησαν οι διαδηλώσεις για τα Τέμπη ήταν ο ανασχηματισμός για την αποσυμπίεση της κοινωνικής δυσαρέσκειας, με τον οποίο ο Κυριάκος Μητσοτάκης θυσίασε τον Χρήστο Σταϊκούρα, μέχρι τότε υπουργό Μεταφορών, και πήγε τον Μάκη Βορίδη στο υπουργείο Μεταναστευτικής Πολιτικής για να κατευνάσει τους εκ δεξιών διαμαρτυρόμενους. Ο ανασχηματισμός εκείνος, ωστόσο, επισκιάστηκε από την παραίτηση του Αρίστου Δοξιάδη, λίγο μετά την ορκωμοσία του ως υφυπουργού Ανάπτυξης και κατόπιν των καταγγελιών που ακολούθησαν από την αντιπολίτευση, η οποία είχε ζητήσει την αποπομπή και του υφυπουργού Ενέργειας, Νίκου Τσάφου, επειδή είχε αποκαλέσει δημόσια τα Κατεχόμενα «Τουρκική Δημοκρατία της Βορείου Κύπρου». Ένα μήνα μετά την τραγική επέτειο των δύο χρόνων από το δυστύχημα των Τεμπών, η ΝΔ συνέχισε να καταγράφει απώλειες δημοσκοπικά, το ΠΑΣΟΚ να χάνει και αυτό από τα κέρδη που είχε σημειώσει μετά την επανεκλογή του Νίκου Ανδρουλάκη, ο ΣΥΡΙΖΑ να πέφτει πολύ χαμηλά και το κόμμα της Ζωής Κωνσταντοπούλου να καταγράφει αλματώδη άνοδο. Την ίδια περίοδο οι εταιρείες δημοσκοπήσεων ξεκίνησαν να καταγράφουν τη δημοφιλία της μητέρας θύματος των Τεμπών, Μαρίας Καρυστιανού, με ποσοστό άνω του 70% των πολιτών να έχει θετική γνώμη για εκείνη. Η εκτόξευση της Πλεύσης Ελευθερίας και η υψηλή δημοφιλία της Μαρίας Καρυστιανού αποτύπωσαν την επίδραση του κινήματος των Τεμπών και την ανάδειξη μέσα από αυτό ενός κινήματος τιμωρίας του πολιτικού συστήματος.

Τον Μάιο, που η κυβέρνηση εξακολουθούσε να παραμένει Θαλάσσιος χωροταξικός σχεδιασμός, επιδοματικά μέτρα και στη σκιά των Τεμπών, έσκασε ΟΠΕΚΕΠΕ Μόλις τον Απρίλιο η κυβέρνηση κατάφερε να πάρει μια επικοινωνιακή ανάσα, μετά από η υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ από κυριαρχία τριών μηνών της υπόθεσης των Τεμπών στην επικαιρότητα. Το Μέγαρο Μαξίμου προσπάθησε να δημιουργήσει ένα περιβάλλον θετικών ειδήσεων με σκοπό την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία να καλύψει τη φθορά που είχε υποστεί, κυρίως λόγω των ατυχών χειρισμών του στο θέμα αυτό. Η αύξηση του κατώτατου μισθού, οι αυξήσεις στις Ένοπλες Δυνάμεις και (EPPO), που έκανε γνωστό ότι η εξαγγελία των αυξήσεων για τα υπόλοιπα Σώματα (αστυνομικοί, πυροσβέστες, λιμενικό) προσέθεσαν κάποια νέα θέματα στην ατζέντα που μονοπωλούσαν τα Τέμπη. προσπάθησε να ελέγξει τον Στις 9 Απριλίου 2025 πραγματοποιήθηκε έπειτα από πολύ καιρό 24ωρη πανελλαδική απεργία που είχαν προκηρύξει η ΓΣΕΕ και η ΑΔΕΔΥ, με ευρεία συμμετοχή σε πολλούς οργανισμό, αλλά διαπίστωσε κλάδους και βασικά αιτήματα την αντιμετώπιση της ακρίβειας και της στεγαστικής κρίσης, τις αυξήσεις μισθών, την επαναφορά του 13ου και 14ου μισθού στο Δημόσιο έλλειψη ειλικρινούς και την υπογραφή Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας. Η ανακοίνωση του θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού ήταν μια υποχρέωση που είχε συνεργασίας.

καθυστερήσει τέσσερα χρόνια να εκπληρώσει η κυβέρνηση και δεχόταν έντονη κριτική από την αντιπολίτευση αλλά και από στελέχη του κόμματός της. Μετά και τη στασιμότητα στο έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης με την Κύπρο, η κυβέρνηση χρειαζόταν μια «επιτυχία». Τη Μεγάλη Τετάρτη ανακοίνωσε την επίσημη κατάθεση της Εθνικής Χωρικής Στρατηγικής για τον θαλάσσιο χώρο στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με έναν χάρτη που αποτυπώνει τα ελληνικά χωρικά ύδατα στα 12 ν.μ. στο Ιόνιο και στα 6 ν.μ. στο Αιγαίο, και με την «επιφύλαξη άσκησης του δικαιώματος επέκτασης έως τα 12 ν.μ.». Την ίδια περίοδο, όλος ο κυβερνητικός μηχανισμός και το κόμμα της ΝΔ βρέθηκαν να ασχολούνται με την υποστήριξη της «Ομάδας Αλήθειας», ενός επικοινωνιακού-προπαγανδιστικού εργαλείου του κυβερνώντος κόμματος, που βρέθηκε στο επίκεντρο της δημοσιότητας ύστερα από δημοσιογραφικές αποκαλύψεις για τη χρηματοδότησή της και τη σύνδεση που είχε με τον Θωμά Βαρβιτσιώτη και την εταιρεία του. Επίσης, προκειμένου να αντιμετωπιστεί η αυξανόμενη λαϊκή δυσαρέσκεια που κατέγραφαν όλες οι δημοσκοπήσεις τον Απρίλιο, η κυβέρνηση εξήγγειλε πρόωρα επιδοματικά μέτρα για διάφορες κατηγορίες (ενοικιαστές, χαμηλοσυνταξιούχοι κ.ά.). Στο τέλος Απριλίου διαβιβάστηκε στη Βουλή νέα δικογραφία για τα Τέμπη, προκειμένου να διερευνηθούν τυχόν ποινικές ευθύνες των πρώην υπουργών Μεταφορών, Χρήστου Σπίρτζη και Κώστα Αχ. Καραμανλή, λόγω ελλιπούς εποπτείας της ΡΑΣ και του ΟΣΕ αναφορικά με την ασφαλή λειτουργία των σιδηροδρομικών συγκοινωνιών. Δύο κατηγορούμενοι, στελέχη του υπουργείου Μεταφορών, απολογούμενοι για το κακούργημα της διατάραξης ασφάλειας των συγκοινωνιών, ανέφεραν ότι οι πολιτικοί τους προϊστάμενοι ήταν ενήμεροι για την κακή κατάσταση του σιδηροδρομικού δικτύου λόγω μη ολοκλήρωσης των έργων εκσυγχρονισμού και λόγω της έλλειψης προσωπικού. Τον Μάιο η κυβέρνηση εξακολουθούσε να παραμένει στη σκιά των Τεμπών, προσπαθώντας να αποφύγει με κάθε τρόπο τη σύσταση προανακριτικής επιτροπής, όπως ορίζει το άρθρο 86 του Συντάγματος, για τον Κώστα Αχ. Καραμανλή, αποφασισμένη να επαναλάβει την τακτική που ακολούθησε για τον Χρ. Τριαντόπουλο, με απευθείας παραπομπή στο δικαστικό συμβούλιο. Κι ενώ προσπαθούσε να αρχειοθετήσει επικοινωνιακά τα Τέμπη, παρότι τα χαμένα βίντεο εξακολουθούσαν να απασχολούν την επικαιρότητα, έσκασε η υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (EPPO), που έκανε γνωστό ότι προσπάθησε να ελέγξει τον οργανισμό αλλά διαπίστωσε έλλειψη ειλικρινούς συνεργασίας. Το θέμα των ευρωπαϊκών αγροτικών επιδοτήσεων και των αδιαφανών διαδικασιών ξεκίνησε να αποτελεί από τότε ένα νέο πεδίο αντιπαράθεσης μεταξύ κυβέρνησης και αντιπολίτευσης, χωρίς ακόμα να έχουν αποκαλυφθεί το εύρος και τα πολιτικά πλοκάμια των κυκλωμάτων.

10

Winter

Review2025

18.12.2025

LiFO 880

11

Πολιτικό Επταήμερο Τον Μάιο ελήφθη από τον πρωθυπουργό η απόφαση για την κατάργηση του ΟΠΕΚΕΠΕ, με την εξήγηση ότι δεν μπορούσαν να τον εξυγιάνουν. Ο ελληνικός οργανισμός πληρωμών των κοινοτικών ενισχύσεων βρισκόταν υπό την εποπτεία της Ε.Ε. για μήνες, λόγω της μη συμμόρφωσής του με τα ευρωπαϊκά πρότυπα και της διασπάθισης των αγροτικών επιδοτήσεων. Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία συνέχιζε εν τω μεταξύ την έρευνά της, που θα αποκάλυπτε σύντομα και την πολιτική διαπλοκή, η οποία είχε διαφύγει της ελληνικής Δικαιοσύνης, παρότι υπήρχαν σχετικές καταγγελίες. Στο θέμα των Τεμπών, η πολυαναμενόμενη έκθεση του καθηγητή Καρώνη του ΕΜΠ, που παραδόθηκε τον Μάιο, δεν έδωσε σαφείς απαντήσεις για την αιτία πρόκλησης της φωτιάς. Παρ’ όλα αυτά, η κυβέρνηση ερμήνευσε την έκθεσή του ως «τέλος της θεωρίας του παράνομου φορτίου» και «τέλος της θεωρίας της συγκάλυψης». Λίγο αργότερα δόθηκε στη δημοσιότητα και η πρόταση της ΝΔ για τον πρώην υπουργό Υποδομών και Μεταφορών Κ. Αχ. Καραμανλή και ήταν όπως περίπου την είχε προαναγγείλει ο πρωθυπουργός σε συνέντευξή του, λέγοντας πως δεν βλέπουν κακούργημα και ότι αυτό δεν στοιχειοθετείται «σε καμία περίπτωση». Οπότε, όπως αναμενόταν, η πρόταση της ΝΔ αφορούσε μόνο πλημμέλημα παράβασης καθήκοντος για την «ενδεχόμενη παράλειψή του να καθορίσει ένα επαρκές πλαίσιο χρηματοδότησης για τον τομέα των σιδηροδρόμων, χάριν και της στελέχωσης της εταιρείας ΟΣΕ Α.Ε. με επαρκές προσωπικό». Σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις της περιόδου, ένα ποσοστό της κοινής γνώμης, μεγαλύτερο του 70%, εξακολουθούσε να θεωρεί ότι η κυβέρνηση προσπαθεί να συγκαλύψει ευθύνες για τα Τέμπη. Η συνάντηση του πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη, με τον Γερμανό καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς τον Μάιο έγινε σε καλό κλίμα, καθώς ο Κυριάκος Μητσοτάκης διατηρεί μια καλή σχέση μαζί του, σίγουρα καλύτερη από εκείνη που είχε με την Άνγκελα Μέρκελ. Όσον αφορά το Μεταναστευτικό, ο καγκελάριος Μερτς, που υποστηρίζει μια αυστηρότερη πολιτική, του είπε πως οι μετανάστες που παίρνουν άσυλο στην Ελλάδα και πηγαίνουν στη Γερμανία πρέπει να μειωθούν κι άλλο, ανακοινώνοντας επιστροφές μεταναστών από τη Γερμανία στην Ελλάδα. Ο Κ. Μητσοτάκης τού απάντησε πως αναγνωρίζει ότι υπάρχουν ζητήματα δευτερογενών ροών στη Γερμανία αλλά ζήτησε κατανόηση και για τη θέση της Ελλάδας, που είναι στα εξωτερικά σύνορα της Ε.Ε. Ένα άρθρο του Αντώνη Σαμαρά, με το οποίο ασκούσε ξανά κριτική στην κυβέρνηση για την εξωτερική πολιτική, θεωρήθηκε ότι έκρυβε ένα μήνυμα στην κατακλείδα, με την οποία κατέληγε στο συμπέρασμα ότι: «Αυτή δεν είναι πια κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας. Είναι κυβέρνηση Κυριάκου Μητσοτάκη». Η ερμηνεία ήταν ότι έμοιαζε πολύ με προαναγγελία δημιουργίας κόμματος και έκτοτε ξεκίνησε η σχετική συζήτηση που διαρκεί μέχρι σήμερα. Στις 28 Μαΐου με απόφαση της αιγυπτιακής Δικαιοσύνης δεν αναγνωρίζεται κυριότητα της Μονής Σινά σε κανένα από τα 71 ακίνητα που κατέχει, παρότι, σύμφωνα με την ελληνική πλευρά, υπήρχαν διαβεβαιώσεις από την αιγυπτιακή κυβέρνηση για εξωδικαστικό διακανονισμό που θα έβαζε τέλος στη δικαστική διαμάχη. Στις 7 Μαΐου είχε προηγηθεί επίσκεψη του Αιγύπτιου Προέδρου Σίσι στην Αθήνα και στο Μέγαρο Μαξίμου. Στις δηλώσεις που έγιναν μετά τη συνάντηση, ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε –χωρίς λεπτομέρειες– στο θέμα της Μονής Σινά και ο Πρόεδρος της Αιγύπτου διαβεβαίωνε για την προστασία του θρησκευτικού χαρακτήρα της ιστορικής μονής, αλλά τότε σχεδόν κανείς δεν κατάλαβε τι συνέβαινε, καθώς δεν ήταν γνωστό το παρασκήνιο που υπήρχε γύρω από τη δικαστική υπόθεση.

Η κρίση στη Μονή Σινά και η επανεμφάνιση των πρώην Οι πρώτες μέρες του Ιουνίου βρήκαν την ελληνική κυβέρνηση και το υπουργείο Εξωτερικών σε μια διπλωματική κινητικότητα για το θέμα της Μονής Σινά, χωρίς όμως αποτελέσματα. Η αδελφότητα της Μονής βρέθηκε στη δίνη μιας σημαντικής κρίσης την οποία κατάφερε να ξεπεράσει μετά την εκλογή νέου ηγούμενου, αλλά το ιδιοκτησιακό παραμένει άλυτο. Η δικαστική απόφαση για την πολύνεκρη πυρκαγιά στο Μάτι έφερε κάποια ικανοποίηση αλλά και απογοήτευση. Οι δικαστές του Τριμελούς Εφετείου Πλημμελημάτων κήρυξαν ενόχους 10 από τους συνολικά 21 κατηγορουμένους, με 4 από αυτούς να οδηγούνται στη φυλακή. Τα πολιτικά πρόσωπα δεν λογοδότησαν ποτέ, αλλά η μεγαλύτερη απογοήτευση των συγγενών θυμάτων και των εγκαυματιών που επέζησαν ήταν ότι το Μάτι δικάστηκε ως πλημμέλημα, παρά την προσπάθειά τους για αναβάθμιση του κατηγορητηρίου ώστε να δικαστεί ως κακούργημα. Λίγες μέρες μετά την απόφαση του Εφετείου για το Μάτι –ειρωνεία ή σύμπτωση άραγε;–, σε εκδήλωση του ινστιτούτου του, ο Αλέξης Τσίπρας κατέστησε σαφή την επιστροφή του μέσα από μια επικοινωνιακή προσπάθεια να εμφανιστεί αλλαγμένος και ανανεωμένος. Μετά την επανεμφάνιση του Αλέξη Τσίπρα, είχαμε επίσης την επανεμφάνιση των δύο πρώην πρωθυπουργών της ΝΔ, Κώστα Καραμανλή και Αντώνη Σαμαρά, καθώς και τις φήμες για ίδρυση νέου κόμματος από τον δεύτερο. Αλλά η κυβέρνηση είχε σοβαρά εσωτερικά και εξωτερικά προβλήματα να αντιμετωπίσει. Η Τουρκία, ξεχνώντας τα «ήρεμα νερά», κοινοποίησε έναν αυθαίρετο δικό της χάρτη θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού, με τον οποίο επιχειρεί «να σφετεριστεί περιοχές ελληνικής δικαιοδοσίας», σύμφωνα με το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών, στέλνοντας μήνυμα ότι δεν σκοπεύει να επιτρέψει καμία ελληνική ενέργεια στο Αιγαίο χωρίς την έγκρισή της, ακόμα και αν πρόκειται για νόμιμη ευρωπαϊκή υποχρέωση, όπως τα θαλάσσια πάρκα ή το εξίσου νόμιμο και με ευρωπαϊκή χρηματοδότηση έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης. Μετά την αποστολή της δικογραφίας που τον αφορούσε στη Βουλή για την πιθανή τέλεση του αδικήματος της απιστίας, σχετικά με τις παράνομες επιδοτήσεις του ΟΠΕΚΕΠΕ με τα ευρωπαϊκά κονδύλια, η παραίτηση του Μάκη Βορίδη από την κυβέρνηση ήταν αναμενόμενη. Η δικογραφία της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, που είχε ευρήματα και για τον Λευτέρη Αυγενάκη, φάνηκε να αιφνιδιάζει την κυβέρνηση, παρότι γνώριζε για τις έρευνες που είχαν προηγηθεί.

Οι πρώτες μέρες του Ιουνίου βρήκαν την ελληνική κυβέρνηση και το υπουργείο Εξωτερικών σε μια Οι διάλογοι των επισυνδέσεων και η παραίτηση του Βορίδη διπλωματική κινητικότητα Ο Ιούλιος ξεκίνησε με τις αποκαλύψεις των συνομιλιών από τις νόμιμες παρακολουθήσεις που έγιναν πλαίσιο της έρευνας της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, οι οποίες σόκαραν την ελληνική κοινωνία. για το θέμα της Μονής Σινά, στο Ο πρωθυπουργός μίλησε για δικαιολογημένη οργή και ομολόγησε ότι η κυβέρνησή του απέτυχε να τέλος στην πελατειακή συμπεριφορά και στα ρουσφέτια, αναγνωρίζοντας ότι κάποιοι τους χωρίς όμως αποτελέσματα. βάλει ψήφισαν για να τα αλλάξουν όλα αυτά και όχι για να τα διαιωνίσουν. Ο Λευτέρης Αυγενάκης και ο Μάκης Βορίδης ισχυρίστηκαν ότι είναι αθώοι και ότι δεν υπάρχουν Η αδελφότητα της Μονής πολλά στοιχεία εναντίον τους. Ωστόσο δεν θα μπορούσαν να υπάρχουν περισσότερα (όχι ότι είναι λίγα) στοιχεία στην έρευνα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας γι’ αυτούς, αφού ο νόμος περί ευθύνης βρέθηκε στη δίνη μιας σημαντικής κρίσης την οποία κατάφερε να ξεπεράσει μετά την εκλογή νέου ηγούμενου, αλλά το ιδιοκτησιακό παραμένει άλυτο.

12

Winter

Review2025

18.12.2025

LiFO 880

13

Πολιτικό Επταήμερο υπουργών την υποχρέωσε να σταματήσει την έρευνα αμέσως μόλις έπεσε πάνω στα ονόματά τους και να τα στείλει στη Βουλή για να αποφασίσει αυτή αν θα διερευνηθούν ή όχι. Οργή προκάλεσαν και οι δηλώσεις του υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης, Κώστα Τσιάρα, για το ευρωπαϊκό πρόστιμο που θα πληρωθεί από τον προϋπολογισμό και τους Έλληνες φορολογούμενους, αναγκάζοντάς τον να επανέλθει δηλώνοντας ότι η κυβέρνηση θα δημιουργήσει έναν μηχανισμό ανάκτησης των χρημάτων από εκείνους που τα έλαβαν παράνομα (και οι οποίοι δεν τα επιστρέφουν, πλην ελαχίστων). Μετά την παραίτηση του Μάκη Βορίδη, ο πρωθυπουργός τοποθέτησε στο υπουργείο Μεταναστευτικής Πολιτικής τον Θάνο Πλεύρη χωρίς καμία εξήγηση από πλευράς του για τις ακραίες θέσεις που είχε διατυπώσει στο παρελθόν για τους μετανάστες. Ο Ιούλιος ήταν ένας μήνας με πολύ μεγάλες αφίξεις μεταναστών από τη Λιβύη στην Κρήτη, με την κατάσταση να γίνεται μη διαχειρίσιμη, καθώς σε κανένα νομό δεν υπήρχε δομή φιλοξενίας. Η Κρήτη έχει καταστεί πύλη εισόδου με αυξημένη κίνηση τα τελευταία δύο χρόνια, αλλά τον Ιούλιο οι ροές αυξήθηκαν σε τέτοιο βαθμό που είχε ως αποτέλεσμα εκατοντάδες άνθρωποι να στοιβάζονται έξω από τα λιμεναρχεία ή να μένουν στους δρόμους, περιμένοντας τα πλοία για να πάνε στον Πειραιά. Λόγω τουριστικής περιόδου, όμως, ούτε η μεταφορά στην ενδοχώρα ήταν εύκολη υπόθεση. Ο Μάκης Βορίδης άφησε την Κρήτη εντελώς απροετοίμαστη, ενώ οι ροές αυξάνονταν διαρκώς. Η αύξηση των ροών συνδέθηκε με την πίεση που ήθελαν να ασκήσουν οι Λίβυοι στην Ελλάδα και στην Ε.Ε. προκειμένου να λάβουν ανταλλάγματα, κατά το παράδειγμα της Τουρκίας. Τον Αύγουστο η χώρα δοκιμάστηκε πάλι από τις φωτιές, οι οποίες ήταν λιγότερες από πέρσι αλλά με περισσότερες καμένες εκτάσεις και μια μεγάλη καταστροφή στη Χίο.

Επί τρεις εβδομάδες που διήρκεσε η απεργία του Πάνου Η απεργία πείνας του Ρούτσι, ο Δένδιας και το Μνημείο του Άγνωστου Στρατιώτη Ρούτσι, η κυβέρνηση ισχυριζόταν, Τον Σεπτέμβριο, στη ΔΕΘ, ο πρωθυπουργός, αναγνωρίζοντας ότι η ακρίβεια εξανεμίζει τα εισοδήματα των πολλών, ανακοίνωσε στοχευμένες μειώσεις άμεσων φόρων και μέτρα με στόχο τη μείωση της λαϊκής δυσαρέσκειας. Η με απόλυτο και κατηγορηματικό κυβέρνηση υποστήριξε ότι η αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος μέσω της μείωσης των φόρων αντιμετωπίζει έμμεσα το πρόβλημα της ακρίβειας. Ωστόσο, τα κόμματα της αντιπολίτευσης χαρακτήρισαν τα μέτρα ως επιστροφή τρόπο, ότι το αίτημά του δεν ενός μικρού μέρους της υπερφορολόγησης και υποστήριξαν ότι δεν ανακοινώθηκε κανένα ουσιαστικό μέτρο για την άμεση αντιμετώπιση της ακρίβειας. Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, Νίκος Ανδρουλάκης, στη δική του ομιλία στη μπορούσε να γίνει δεκτό. ΔΕΘ υποστήριξε ότι η επιστροφή του 13ου μισθού των δημοσίων υπαλλήλων είναι μέσα στις δυνατότητες της ελληνικής οικονομίας αλλά δεν είναι στις επιλογές της κυβέρνησης. Τελικά, το αίτημα έγινε δεκτό Η απεργία πείνας του Πάνου Ρούτσι, γονέα θύματος που απανθρακώθηκε, με αίτημα την εκταφή και την άδεια να γίνουν τοξικολογικές εξετάσεις, επανέφερε στην πρώτη γραμμή της επικαιρότητας την υπόθεση των Τεμπών. και αποδείχθηκε ότι αν υπήρχε Ο Οκτώβριος ήταν ένας μήνας έντονης κινητικότητας για τον Νίκο Δένδια, ο οποίος θέλει να διαδεχθεί τον Κυριάκο Μητσοτάκη, όταν εκείνος αποχωρήσει. Έτσι, την ώρα που η κυβέρνηση βρισκόταν στη δίνη του σκανδάλου του βούληση από την αρχή, θα ΟΠΕΚΕΠΕ και στη σκιά των Τεμπών, ο Νίκος Δένδιας εμφανιζόταν ως μεταρρυθμιστής που θα οδηγήσει τις Ένοπλες Δυνάμεις στη νέα εποχή, χωρίς να λείπουν και κόντρες με το Μέγαρο Μαξίμου. Ίσως γι’ αυτό του ανέθεσαν μπορούσε να βρεθεί λύση χωρίς τη φροντίδα του μνημείου του Άγνωστου Στρατιώτη. Επί τρεις εβδομάδες που διήρκεσε η απεργία του Πάνου Ρούτσι, η κυβέρνηση ισχυριζόταν, με απόλυτο και κατηγο- να έρχεται η κυβέρνηση διαρκώς ρηματικό τρόπο, ότι το αίτημά του δεν μπορούσε να γίνει δεκτό. Τελικά, το αίτημα έγινε δεκτό και αποδείχθηκε ότι αν υπήρχε βούληση από την αρχή, θα μπορούσε να βρεθεί λύση χωρίς να έρχεται η κυβέρνηση διαρκώς σε σε αντιπαράθεση με τους αντιπαράθεση με τους συγγενείς των θυμάτων. συγγενείς των θυμάτων. Ο Κάθετος Διάδρομος και οι συμφωνίες με τις ΗΠΑ Το γεγονός του Νοεμβρίου, που έδωσε έπειτα από πολύ καιρό άλλη μία ανάσα στην κυβέρνηση, ήταν η ανακοίνωση της στρατηγικής συνεργασίας της Ελλάδας με τις ΗΠΑ στον τομέα της ενέργειας και η συμφωνία για τον Κάθετο Διάδρομο, ένα έργο που συνδέει τις ενεργειακές υποδομές της Ελλάδας με της Βουλγαρίας, της Ρουμανίας, της Ουγγαρίας και της Ουκρανίας, με σκοπό να διευκολυνθεί η ροή του αμερικανικού φυσικού αερίου. Τα κόμματα της αντιπολίτευσης που έχουν κυβερνήσει συμφωνούν με την κυβέρνηση Μητσοτάκη που το παρουσιάζει ως έργο γεωπολιτικής αναβάθμισης αλλά επισημαίνουν ότι το γεωπολιτικό κέρδος δεν μεταφράζεται σε φθηνότερο ρεύμα για τους καταναλωτές. Άλλα κόμματα ωστόσο προβάλλουν ότι ο Κάθετος Διάδρομος εξυπηρετεί κυρίως τα αμερικανικά συμφέροντα. Την ίδια στιγμή, όσα ακούγονταν στην Εξεταστική Επιτροπή για τον ΟΠΕΚΕΠΕ έφερναν στο φως πολύ σκοτεινές πτυχές της υπόθεσης. Η κατάθεση του πρώην υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και προσωπικού φίλου του Κυριάκου Μητσοτάκη, Σπήλιου Λιβανού, ήταν μία από τις πλέον αποκαλυπτικές για το μέγεθος της απάτης που είχε στηθεί. Η ανακοίνωση του κλεισίματος των καταστημάτων των ΕΛΤΑ προκάλεσε άλλη μία αναστάτωση στην κυβέρνηση, με τους βουλευτές της ΝΔ από την περιφέρεια να αντιδρούν εντόνως. Μετά τις παλινωδίες της ελληνικής και της κυπριακής κυβέρνησης στο θέμα της ηλεκτρικής διασύνδεσης αλλά και των απειλών της Τουρκίας, οι δύο πλευρές ανακοίνωσαν ότι θα προσπαθήσουν να προσελκύσουν αμερικανικό επενδυτικό ενδιαφέρον για το έργο, χωρίς να υπάρχει τίποτα συγκεκριμένο επ’ αυτού.

Αγροτικές κινητοποιήσεις και ψήφιση προϋπολογισμού Ο Δεκέμβριος μπήκε με την κυβέρνηση να αισιοδοξεί λόγω του θετικού κλίματος που δημιούργησαν οι ενεργειακές συμφωνίες, αλλά η χαρά της κράτησε λίγο, μέχρι να ανακοινωθούν οι αγροτικές κινητοποιήσεις, οι οποίες αυτήν τη φορά επιδοκιμάζονται και από την κοινή γνώμη. Οι αποκαλύψεις για παράνομες επιδοτήσεις και το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ μεγάλωσαν την κρίση εμπιστοσύνης που ήδη υπήρχε. Το υψηλό κόστος παραγωγής και η καθυστέρηση στις πληρωμές των ενισχύσεων οδήγησαν τους αγρότες σε δυναμικές και μαζικές κινητοποιήσεις ύστερα από πολύ καιρό. Το σημαντικότερο θεσμικό γεγονός του Δεκεμβρίου ήταν η συζήτηση και η τελική ψήφιση του κρατικού προϋπολογισμού του 2026 από την Ολομέλεια της Βουλής, κατά την οποία δεν υπήρχαν εκπλήξεις. Πέρα από τα πολιτικά γεγονότα του 2025, στον δημόσιο διάλογο τη χρονιά που φεύγει κυριάρχησε έντονα το δημογραφικό ζήτημα, με την κυβέρνηση και την αντιπολίτευση να το αναγνωρίζουν ως το σημαντικότερο πρόβλημα της χώρας, ενώ το πρόβλημα της στέγης και η αδυναμία της χώρας να φέρει πίσω όσους έφυγαν στα χρόνια της κρίσης ήταν επίσης από τα ζητήματα που απασχόλησαν έντονα τον δημόσιο διάλογο. Αναμφίβολα, το γεγονός της χρονιάς ήταν το κίνημα των Τεμπών που ξέσπασε τον Ιανουάριο και συνεχίστηκε με μεγαλύτερη ένταση τον Φεβρουάριο, προκαλώντας μια σειρά από πολιτικά γεγονότα (ανασχηματισμός, εξεταστικές επιτροπές, παραπομπές, δημοσκοπική εκτόξευση Πλεύσης Ελευθερίας κ.ά.). Κι έτσι όπως ξεκίνησε η χρονιά, με τις μαζικές διαδηλώσεις που πυροδότησαν οι πρωτοβουλίες της Μαρίας Καρυστιανού, κλείνει με την εξαγγελία δημιουργίας κόμματος από την ίδια. Μένει να δούμε, στην περίπτωση που προχωρήσει στην υλοποίηση της εξαγγελίας της, αν αυτό θα επηρεάσει τον πολιτικό χάρτη της χώρας τη νέα χρονιά που έρχεται, προκαλώντας νέες ανακατατάξεις.

14

Winter

Review2025

18.12.2025

LiFO 880

15

Αφήνοντας το 2025, έναν σκληρόκαρδο χρόνο Ασκήσεις Αναπνοής

Από τον Νικόλα Σεβαστάκη

Είχα κάποιες ελπίδες πως το κείμενο για το ’25 θα είχε αφορμές να λοξοδρομήσει, να μην πάει προς τα σκοτάδια, να έχει αυτό που λέμε πολλές καλές ειδήσεις. Είναι όμως τόσο δύσκολο να ζει κανείς σε μια εξω-ιστορική φούσκα, αν και πολλοί και πολλές το δοκιμάζουν για λόγους αυτοπροστασίας ή μακροβιότητας (αφού οι αρνητικές σκέψεις μειώνουν, όπως λένε, το προσδόκιμο ζωής). Άλλοι πάλι μπορεί πραγματικά να αντιλαμβάνονται τα πράγματα περίπου όπως και πριν από είκοσι χρόνια: σαν μια πορεία της Δύσης και της δικής μας κοινωνίας προς το βασίλειο της προόδου, της αφθονίας και της μακροζωίας. Παραδέχονται φυσικά τα εμπόδια και τις αναποδιές, μα κάπου στο τέλος της μέρας συγκρίνουν τη Δύση με τον Μαδούρο ή τον Πούτιν και, ανακουφισμένοι από το εύκολο συμπέρασμα, συνεχίζουν όπως και πριν. Υπάρχουν, όπως ξέρουμε, πολλοί τρόποι να κατοικεί κανείς μέσα στην Ιστορία και να αφηγείται τα πράγματα. Ακόμα όμως και για κάποιον που βρίσκεται σε κάποια απόσταση από πυκνές πολιτικές ειδήσεις και βαριές κοινωνικές αναλύσεις, το 2025 ήταν χρόνος με πολύ μεγάλες και εξοργιστικές τραγωδίες. Η επέκταση του πεδίου των πολέμων συνεχίστηκε ακάθεκτη, η Γάζα μάτωσε και ξαναμάτωσε, στην Ουκρανία βομβαρδίζονται πάντα, εκατόμβες στο Σουδάν σε έναν «εμφύλιο» χαοτικού τύπου. Με δυο λόγια, και μέσα στο ’25 έγινε αντιληπτό πως η ανάκτηση και η άσκηση της ισχύος με τους πιο ωμούς τρόπους έχει επανέλθει στο προσκήνιο ως το νέο πλαίσιο για την ανθρωπότητα και τις χώρες μας. Ως προς αυτό συμφωνούν πια οι διαφορετικοί παρατηρητές, από ειδικούς απεσταλμένους του ΟΗΕ και ινστιτούτα για τη δημοκρατία και την ανάπτυξη μέχρι και κάποιους φιλελεύθερους σχολιαστές που είχαν διαχρονικά περιορισμένη κριτική στάση σε οικεία δεινά. Το γενικότερο πλαίσιο θέλει επομένως να έχουν βαθύνει οι υπαρξιακές απειλές για τις οποίες γράφουμε εδώ και καιρό. Πώς αλλιώς να υποδεχτεί κανείς την επανεκλογή του Ντόναλντ Τραμπ στην Προεδρία των ΗΠΑ και όσα έχει φέρει στο εσωτερικό και στο εξωτερικό; Με ποιους όρους, πέραν της βαθιάς ανησυχίας και απελπισίας, μπορούμε να διαβάσουμε την οικτρή κατάσταση στο Ουκρανικό, τους θανάτους στη Γάζα, την τεράστια ώθηση που είχαν οι ολοκληρωτικές και ολιγοπωλιακές τάσεις των γιγα-εταιρειών; Πώς αλλιώς να κριθεί η ελίτ-Επστάιν, που βέβαια είναι παλιότερη υπόθεση, τώρα όμως βγαίνει στην επιφάνεια η ενδοεπικοινωνία τους; Ένα από τα πιο σημαδιακά γεγονότα της χρονιάς που σχολιάστηκε μόνο από στενούς κύκλους –αφήνοντας δυστυχώς παγερά αδιάφορα μεγάλα τμήματα του πληθυσμού– ήταν η απογοητευτική κατάληξη της Διάσκεψης για το κλίμα στο Μπελέμ της Βραζιλίας. Μέσα στον ανελέητο γεωπολιτικό ανταγωνισμό και στην τραμπική ατμόσφαιρα συναλλακτικών εξαγορών στην οποία πάνε να προσαρμοστούν οι περισσότεροι, οι δεσμευτικές συμφωνίες για την έξοδο από τα ορυκτά καύσιμα μοιάζουν με ουτοπία. Οι στόχοι συρρικνώνονται, τα εμπόδια μεγαλώνουν, οι κρατικές εξαιρέσεις και οι εταιρικές πονηριές στήνουν χορό απέναντι στο αδιανόητο. Η κλιματική μάχη δείχνει να χάνεται – αυτό τουλάχιστον ισχυρίζονται επιστήμονες και όχι τίποτα ιδεολόγοι της Αποκάλυψης. Από την άλλη, στο επίπεδο του πολιτισμού της καθημερινότητας η χρονιά γνώρισε τη σαρωτική διείσδυση προγραμμάτων τεχνητής νοημοσύνης. Η οργανωμένη βάση της ζωής και ο ιστός δισεκατομμυρίων συνομιλιών και παραγγελμάτων τροφοδοτεί τους αλγόριθμους. Πράκτορες (agents) αυτοματοποιημένων λειτουργιών γίνονται μέρος του εργασιακού οικοσυστήματος σε περισσότερα γραφεία και επιχειρήσεις στον κόσμο. Date centers σχεδιάζονται για προάστια, εξοχές, ερήμους. Τώρα έχει προβάλει η ιδέα διαστημικών γιγα-αποθηκών για την εξυπηρέτηση της άφθονης και απεριόριστης τεχνητής νοημοσύνης. Υπάρχουν ακόμα πολλές ατομικές ζωές και επαγγελματικοί χώροι που δεν έχουν επηρεαστεί ή έχουν μικρές εξαρτήσεις. Περιοχές και μορφές δραστηριότητας που κινούνται σε άλλους χρόνους. Οι διαφορετικές ταχύτητες, οι ασυντόνιστοι ή «παλαιωμένοι» ανθρώπινοι κόσμοι, οι μη δικτυωμένοι αφανείς και οι υπερδικτυωμένοι που κάνουν τον περισσότερο θόρυβο, όλα αυτά κατοικούν γύρω μας και ίσως εξακολουθήσουν για πολύ ακόμα. Τα σχετικά θέματα σχολιάζονται σε μια παγκόσμια σφαίρα ειδικών και μη, με ηθικά λεξιλόγια ή τεχνικούς όρους για μυημένους, μέσα από γλώσσες επιχειρηματικής ανάπτυξης ή φιλοσοφίζουσας πρόγνωσης. Η δική μου αίσθηση είναι ότι, με κάποιες εξαιρέσεις, ο κόσμος των θεσμών –παραδοσιακοί πολιτικοί της δεξιάς και της αριστεράς, μεγάλο μέρος των εκπαιδευτικών, για να μην αναφέρω δικαστικούς και άλλες κατηγορίες– είναι μάλλον παραζαλισμένος, αμήχανος, ίσως και αδιάφορος. Πολλοί που είχαν σκεπτικιστικές τάσεις το 2023, όταν άρχιζε η ιστορία με το ChatGPT, έχουν πλέον προσχωρήσει σε κάτι που βρίσκουν αναπόδραστο και ωφέλιμο. Πολλοί κρίνουν τα πράγματα με βάση την περίμετρο κάποιων διευκολύνσεων και ανταμοιβών επειδή, ούτως ή άλλως, τόσο τα μεγέθη όσο και η πολυπλοκότητα των φαινομένων δεν επιτρέπουν την εύκολη πρόσβαση. Λιγότεροι δείχνουν πραγματικό ενδιαφέρον να ρίξουν ένα δεύτερο βλέμμα και να κατανοήσουν κρίσιμα ηθικά και πολιτικά ερωτήματα για την ανθρώπινη δημιουργία. Ο κόσμος βεβαίως αλλάζει, όλα ωστόσο δείχνουν πως τον πρώτο λόγο τον έχει ένας πολυμορφικός ιμπεριαλισμός από τη μια και η απληστία από την άλλη. Το 2025 επιβεβαίωσε το συμπέρασμα και των προηγούμενων ετών: ο συμβατικός φιλελευθερισμός δεν μπορεί να στοχαστεί και να διαπραγματευτεί ακραία φαινόμενα. Η κλίση του καιρού είναι ακροδεξιά, με μια παραλλαγμένη και υβριδική έννοια του όρου. Από τη Χιλή μέχρι τη Γαλλία, από τις ΗΠΑ μέχρι τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης αλλά και στη δική μας ενδοχώρα απόψεων του Έλληνα (βλ. έρευνες

Ακόμα όμως και για όσους βρίσκονται σε κάποια απόσταση από πυκνές πολιτικές ειδήσεις και βαριές κοινωνικές αναλύσεις, το 2025 ήταν χρόνος με πολύ μεγάλες και εξοργιστικές τραγωδίες.

16

Winter

Review2025

18.12.2025

ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΕΠΤΑΗΜΕΡΟ

Don Julio Blanco & Reposado

Η διαχρονική κομψότητα της premium tequila και το νέο κεφάλαιο στο gifting.

Υπάρχουν αποστάγματα που δεν περιορίζονται στο ποτήρι· μεταφέρουν μια ολόκληρη φιλοσοφία. Η Don Julio ανήκει ακριβώς σε αυτή την κατηγορία. Η ιστορία της ξεκινάει το 1942, όταν ο Don Julio Gonzalez, με την επιμονή και την τεχνογνωσία του, αποφάσισε να αναδείξει την τεκίλα σε κάτι ανώτερο από ένα καθημερινό μεξικανικό ποτό. Καλλιέργησε τις αγαύες του σε μεγάλες αποστάσεις τη μία από την άλλη, επιτρέποντας σε κάθε φυτό να λάβει τη μέγιστη έκθεση στον ήλιο, ενώ επέβλεψε με ακρίβεια κάθε στάδιο της παραγωγής, επεκτείνοντας την ωρίμανση σε βαρέλι κατά πολύ σε σχέση με τα στάνταρ του κλάδου. Το αποτέλεσμα αυτής της συνεχούς φροντίδας ήταν μια τεκίλα που ξεχώρισε για την καθαρότητα, τη δομή και τον χαρακτήρα της – μια κληρονομιά που παραμένει αναλλοίωτη μέχρι σήμερα. Το όραμα του Don Julio Gonzalez μάς υπενθυμίζει ότι η αληθινή αριστεία δεν προκύπτει από συμβιβασμούς αλλά από την τόλμη να ονειρεύεσαι διαφορετικά και την πειθαρχία να ακολουθείς το όραμά σου με συνέπεια. Κάθε φιάλη είναι ένα δείγμα αποφασιστικότητας, φροντίδας και δημιουργικότητας, μια υπενθύμιση ότι η λεπτομέρεια κάνει τη διαφορά και ότι οι μεγάλοι στόχοι απαιτούν υπομονή και αφοσίωση. Από τις πρώτες φυτείες αγαύης στο Jalisco μέχρι τις σύγχρονες εγκαταστάσεις αποστακτηρίων, κάθε μπουκάλι κουβαλά την κληρονομιά ενός ανθρώπου που τόλμησε να ονειρευτεί διαφορετικά, από γενιά σε γενιά, με αφοσίωση στη γη, στον χρόνο και στη σχέση μεταξύ ανθρώπου και φύσης – μια σύνδεση που καθιστά την τεκίλα ένα αληθινό πολιτισμικό σύμβολο. Η Don Julio Blanco αποτελεί την πιο καθαρή και φρέσκια έκφραση αυτής της φιλοσοφίας. Κρυστάλλινη και ζωηρή, ανοίγει με αρώματα αγαύης και εσπεριδοειδών, αφήνοντας μια δροσερή, σχεδόν μεταλλική αίσθηση που την καθιστά ιδανική για κομψά κοκτέιλ με λεπτότητα. Αντίθετα, η Reposado, παλαιωμένη για οκτώ μήνες σε αμερικανικά δρύινα βαρέλια, προσφέρει ένα διαφορετικό φάσμα: ψημένη αγαύη, απαλότητα και ντελικάτες νότες ξύλου και μπαχαρικών. Και οι δύο εκφράσεις όμως έχουν κάτι κοινό: αποτελούν εξαιρετικές επιλογές για δώρο. Ένα μπουκάλι Blanco ή Reposado μεταφέρει την αυθεντικότητα του Μεξικού, την παράδοση του Jalisco και την τεχνογνωσία δεκαετιών. Είναι το gifting που δείχνει σκέψη και διάθεση να μοιραστείς κάτι περισσότερο από ένα δώρο – μια εμπειρία που ξεκινά από την πρώτη εντύπωση της φιάλης και φτάνει μέχρι την τελευταία γουλιά ενός καλά εκτελεσμένου αποσταγμάτος.

H Don Julio Blanco και η Don Julio Reposado ξεχωρίζουν ως επιλογές που συνδυάζουν ποιότητα, χαρακτήρα και ιστορία. Και ίσως εκεί να κρύβεται τελικά η ουσία της premium τεκίλας: να μεταμορφώνει ένα δώρο σε στιγμή γενναιοδωρίας και μια γουλιά σε μικρή, προσωπική τελετουργία.

www.apolafste.ypefthina.eneap.gr

LiFO 880

Απολαύστε υπεύθυνα

17

Ασκήσεις Αναπνοής

* Σε κάθε απολογισμό που δοκιμάζω εδώ στη LiFO (έκλεισα μια δεκαετία αδιάπτωτης συνεργασίας φέτος, δέκα χρόνια δημιουργικής ελευθερίας) το πολιτικό συμβιώνει κάπως με το προσωπικό. Το ’25 έτυχε –ούτε έχω καταλάβει ακόμα πώς– να είναι χρονιά εξαντλητικής εργασίας, λιγότερης (δυστυχώς) μουσικής και ταινιών και μιας περίπου «ασκητικής» ρουτίνας συγγραφής. Μετά τα 60 τους πολλοί το ρίχνουν στα ταξίδια, άλλοι (όπως εγώ) προσπαθούμε να συγκεντρωθούμε σε κάτι καινούργιο, αρχίζοντας να πετάμε σαβούρα. Η μεγάλη αναγνωστική περιπέτεια της χρονιάς για μένα ήταν οι «Άθλιοι» του Ουγκό (στη μετάφραση του Ωρίωνα Αρκομάνη). Πώς να το κάνουμε, είναι το αξεπέραστο έπος της νεωτερικής κοινωνικής λογοτεχνίας. Σημειώνω ακόμα, σε τελείως άλλες κλίμακες, την «Ανταρκτική» της Κλερ Κίγκαν, τη συγκινητική «Δεσμοφύλακα» του Δαββέτα, τον γίντις μάγο Ισαάκ Μπασέβις Σίνγκερ (με το απολαυστικό μυθιστόρημα «Το πιστοποιητικό») αλλά και τον μετρ της νοσταλγικο-παρισινής ατμόσφαιρας Πατρίκ Μοντιανό («Η χορεύτρια»).

18

Ίσως σαν μια ιδιωτική εκδοχή οξυγόνου, που ήταν και το σύνθημα της χρονιάς, διάβασα φέτος κάποια από την ερεθιστική ποίηση που γράφεται ακόμα – ας ισχυρίζονται διάφοροι πως η ποίηση έχει πεθάνει ή πως έχει γίνει αγνώριστη και άχαρη. Στέκομαι ενδεικτικά στην ευαίσθητη στο ιστορικό τραύμα ποίηση του Αλέξανδρου Μηλιά («Απ’ την Αθήνα φάντασμα», Πατάκης), στις υψηλές και γενναίες θερμοκρασίες ενός Γιάννη Πρεβεδουράκη («Δίστομο», Πανοπτικόν) και στον «Αρχαίο πίθηκο» (Πόλις) της Χλόης Κουτσουμπέλη, που ναι μεν βγήκε το 2024, έτυχε όμως να πέσει στα χέρια μου σχετικώς πρόσφατα. Έμεινα εντυπωσιασμένος από την ήρεμη –καθόλου όμως εφησυχασμένη– στοχαστική ραφή των ποιημάτων της.

Winter

του Eteron, του Σημείου για τη Μελέτη και Αντιμετώπιση της Ακροδεξιάς και άλλων) έχει διαμορφωθεί μια κοινή γνώμη με «φιλελευθεροαυταρχικό» προσανατολισμό: υπέρ της επιστροφής σε παραδοσιακούς ρόλους, μάλλον αδιάφορη για την κλιματική αλλαγή και το πώς θα αντιμετωπιστεί, πρόθυμη να δει τα δικαιώματα ατόμων ή ευάλωτων ομάδων ως εμπόδιο σε ένα αποτελεσματικό σκληρό κράτος ή στη μια ή άλλη μεγάλη επιχειρηματική ευκαιρία. Το παράδειγμα όμως το έχουν δώσει στους πολίτες οι ισχυροί παίκτες: είτε είναι οι παγκόσμιες εταιρείες είτε κράτη και κυβερνήσεις, έχουν, σε μεγάλο βαθμό, αφήσει πίσω τη φάση ενός ήπιου σοσιαλφιλελεύθερου στυλ που αντιστοιχούσε και στον καπιταλισμό της diversity και της συμπερίληψης. Αν και γράφω αυτές τις γραμμές μια μέρα μετά την εκλογή του Κυριάκου Πιερρακάκη ως προέδρου στο Eurogroup των υπουργών Οικονομικών της Ένωσης, η εκτίμηση παραμένει ίδια: οι μεγάλες δυνάμεις της οικονομίας, της τεχνολογίας και του στρατιωτικού και ασφαλειακού πλέγματος έχουν αποφασίσει να πάνε στα άκρα τη λογική της απορρύθμισης και την υπονόμευση των κανόνων δικαίου (τις ρήτρες του κράτους δικαίου). Η μεγάλη εικόνα του ’25 είχε λοιπόν αρκετά τέρατα. Αναγεννημένους φασισμούς και αποδρομή ενός προηγούμενου, έστω αβαθούς και με πολλές συστημικές ευθύνες, φιλελευθερισμού. Μόλις τώρα δημοσιεύτηκε έκθεση της Europol για τα προβλήματα ασφάλειας η οποία προβλέπει, μεταξύ άλλων, οδομαχίες ανθρώπων με ρομπότ το 2035 ή drones στα χέρια ιδιωτικών ένοπλων συμμοριών ήδη από τώρα και μαζικές ταραχές από απολυμένους που θα διαδηλώνουν με το σύνθημα «πρώτα οι άνθρωποι» (όχι από τα κέρδη αλλά από τα έξυπνα ρομπότ). Υποθέτω πως καταλαβαίνουμε ότι το 2035 απέχει λιγότερο από μια δεκαετία και, αν είναι τυχεροί, θα το προλάβουν και οι boomers που έζησαν έναν πλήρη κύκλο αλλαγών από την ασπρόμαυρη τηλεόραση τη δεκαετία του ’60 σε αυτό που συντελείται τώρα. Θα ζήσουμε τελικά ό,τι είδαμε στα multiplex συνοδεία ποπ κορν; Το κακό είναι ότι η περιγραφή των δεινών έχει υποκαταστήσει τη συντονισμένη δράση ώστε να μην υπάρξει ένας τέτοιος εφιάλτης. Μήπως όμως πετάξαμε πολύ ψηλά και δεν βλέπουμε τα δικά μας χωράφια; Υπάρχει ως επιχείρημα εδώ και καιρό και φυσικά για το 2025: ναι, ο κόσμος μας δεν πάει καλά αλλά εμείς, η Ελλάδα, είμαστε άλλη περίπτωση, σε πολύ καλύτερη θέση από τους πρώην αλαζόνες που έδιναν μαθήματα. Συχνά αντιμετωπίζουμε –όσοι έχουμε μια πιο ολιστική κριτική σύλληψη των δημόσιων πραγμάτων– αυτό το επιχείρημα. Στην ελληνική σκηνή η χρονιά περιείχε το γνωστό πλέον δίδυμο: κυβερνητικές φθορές –ελέγξιμες– και διαρκείς αντιπολιτευτικές αναταράξεις. Η εμφάνιση του Αλέξη Τσίπρα με την καινούργια φιλοδοξία του έδωσε μάλιστα ένα φιλί ζωής και στο καθημαγμένο και κουραστικό αντι-ΣΥΡΙΖΑ σχόλιο, που έχει παγώσει στον χρόνο σαν να μην έχουν συμβεί τόσα και τόσα γεγονότα. Από την άλλη, το μεγάλο εκτόπισμα του λαού των Τεμπών τον Φεβρουάριο και τον Μάρτιο φανέρωσε ένα ικανό απόθεμα δυσφορίας και δυσπιστίας για την επίσημη αφήγηση των πραγμάτων και για αναζήτηση άλλων διεξόδων. Η επίσημη αφήγηση επιμένει στις δημοσιονομικές επιτυχίες, στην οικονομική βελτίωση ορισμένων δεικτών όπως αυτός της ανεργίας, στους επαίνους των ξένων αξιωματούχων και στα θετικά ratings των οίκων αξιολόγησης. Το καλό σενάριο δεν είναι ψέμα για ένα 20-26% της κοινωνίας και, ίσως, σε κάποιες τοπικές περιπτώσεις (στις luxury τουριστικές λ.χ.) και για περισσότερους/-ες. Το τοπίο των ανισοτήτων και των κοινωνικών προβλημάτων έχει και ένα τμήμα ευνοούμενων και ικανοποιημένων ατόμων και κοινωνικών κατηγοριών. Καμία κατάσταση δεν αντέχει για πολύ με «γενική εξαθλίωση» (που πάντα ήταν λανθασμένη περιγραφή για την κοινωνία μας). Με το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ όμως, είδαμε πόσο η εποποιία της ανάπτυξης ή της εξόδου από τις κρίσεις σκέπαζε δίκτυα διαφθοράς και κατασπατάλησης πόρων. Μια Ελλάδα ψευδών δηλώσεων και αυθαίρετων πληρωμών είχε ενταχθεί στο όχημα της κανονικότητας. Ξέρουμε πόσο άσχημα αισθάνεται εκείνη η χώρα που δεν «καλύπτεται» από τα δίκτυα των ευνοημένων και τις εξουσίες τους. Θα περάσουμε έτσι στον επόμενο χρόνο με το ερώτημα αν αυτό το σχίσμα μεταξύ ικανοποιημένων και δυσαρεστημένων θα γεννήσει κάτι πολιτικά ή αν θα παραμείνουμε σε μια κατάσταση ασαφούς αγανάκτησης και πολιτικού σημειωτόν γύρω από κάποια εναλλακτική.

Review2025

18.12.2025

LiFO 880

19

Μη μου πάθεις τίποτα 2 Πο(ρ)νογραφία*

Από την Ερωφίλη Κόκκαλη

Ήμουν πάντα πολύ κακή στα μαθηματικά, δεν έμαθα ποτέ την προπαίδεια, δεν έμαθα πολλαπλασιασμό και εξισώσεις. Έτσι ξεχνάω να μετράω τα χρόνια, ξεχνάω τις προθεσμίες που φέρνουν μαζί τους οι δεκαετίες και το μόνο που θυμάμαι είναι οι αγάπες, οι έρωτες και οι λοιπές αναταραχές. Μπορεί να υπήρξα κακή μαθήτρια στη διαίρεση, αλλά στην «Εξαίρεση» παίρνω πάντα δέκα με τόνο. Επίσης, κρατάω λογαριασμό για τους αδέσποτους γάτους που γνωρίζω στην Κυψέλη. Απεχθάνομαι τις επετείους και τα top 10 και τα Spotify Wrapped. Αλλά θυμάμαι πως λίγο πριν από την έναρξη του Anna Vissi Show στο Καλλιμάρμαρο μια παραλίγο λιποθυμία του Νίκου Ντάση έγινε η αιτία να χάσουμε το intrο – τον φρόντισε ένας κούκλος γιατρός του Ερυθρού Σταυρού και φτάσαμε στις κερκίδες μετά το ρεφρέν του «Σε περίπτωση που», οπότε αρχίσαμε να χοροπηδάμε σαν να ήμασταν μέρος του μπαλέτου της Τία Ριβέρα. Από τη συγκλονιστική εισαγωγή της συμφωνικής ορχήστρας υπό τη διεύθυνση του Α. Πρίφτη, που έδεσε με το «Κλίμα τροπικό», σε μια ανατροπή που συγγενεύει με το « Ένα σου λέω ένα», ζεϊμπέκικο με βιολιά, ή το «Αντίδοτο», τσιφτετέλι με ηλεκτρική κιθάρα, την τρυφερή ερμηνεία στην «Ελένη» –άλλωστε μέρος των εσόδων προορίζεται για την ενίσχυση του συλλόγου Ελπίδα– αλλά και στο «Τρένο», το χειροκρότημα είχε κάτι διαφορετικό, μια ένδειξη σεβασμού για τα θύματα των Τεμπών. Άσχετο αλλά και σχετικό: άραγε αληθεύει ότι ο Νίκος Καρβέλας επισκεπτόταν ινκόγκνιτο τον Πάνο Ρούτσι ή εγώ το εξέλαβα έτσι; Ώσπου ήρθε η στιγμή που περιμέναμε από πέρσι, η συνάντηση κορυφής επί σκηνής. Η «μεθυσμένη μου καρδιά» χτυπούσε δυνατά. Η Άννα προσκάλεσε στη σκηνή τον Νίκο και μας αφηγήθηκαν το πότε και πώς γνωρίστηκαν, αφού τον έστησε για δέκα λεπτά στο πρώτο τους ραντεβού το 1973, πριν από 51 χρόνια! Ο δημιουργός των ροκ οπερών «Δαίμονες», «Μάλα, Η μουσική του ανέμου» και «Καμπάνες του Εντελβάις» τής αφιέρωσε, παίζοντάς το στην κιθάρα, το «Μη μου πάθεις τίποτα», ένα από τα ντουέτα που και τότε και τώρα μοιάζει βγαλμένο από την κοινή τους ζωή, όπως και τα «Εμείς», «Αντίστροφη μέτρηση», «Ο τελευταίος χορός», που τα τραγούδησε με τον Νικόλα Ραπτάκη, σταθερό παρτενέρ της τα τελευταία δέκα χρόνια στο Hotel Ermou. Καρμικό το όνομα Νίκος, θα πω. Είπε η Άννα: «Δεν ξέρω πόσοι άνθρωποι έχουν ζήσει μια τέτοια σχέση. Οι σχέσεις σήμερα έχουν γίνει δύσκολες και όπως λέει και το κομμάτι “Τα γκομενάκια του εικοστού πρώτου αιώνα χρυσόψαρα στη γυάλα είναι μόνα”». Ως millennial έχω την προσωπική ζωή που μου αναλογεί, η οποία σε κάποιο ποσοστό είναι επηρεασμένη και από την αισθηματική αγωγή που «μαγείρεψε» ο Καρβέλας και με «τάισε» η Άννα Βίσση, από το «Δώδεκα κι ούτε ένα τηλεφώνημα» στο «Αυτήν τη φορά θα σε ξεγράψω» και από το «Σ’ αγαπώ, μ’ αγαπάς, τι θα γίνει με εμάς» μέχρι το «Προτιμώ να μη μιλάμε». Και «Fabulous» και μόνη και πάνω σε δωδεκάποντα επιστρέφω στην «Κυψέλη», όπου η ανηφόρα μου με περιμένει, όπως με περιμένει και η γάτα μου η Σουσού, και με βασανίζει το ερώτημα πού πήγαν αυτές οι σχέσεις, πού πήγαν αυτοί οι έρωτες, πού πήγαν αυτές οι αγάπες σήμερα που το πιο βασικό επικοινωνιακό εργαλείο μας είναι το γκόστινγκ; Το ίδιο και κάθε φορά που απαντάω ευγενικά στα ίδια βαρετά κοπλιμάν δειλών millennials και ρισκάρω στο dating με zoomers, όπως και κάθε φορά που προδίδω τη γάτα μου με τους αδέσποτους γάτους της Κυψέλης, σκέφτομαι τις δικές μου αγάπες, τους έρωτες, τις αναταραχές και τους γάτους κι εύχομαι να μη μου πάθουν τίποτα γιατί θέλω και το 2026 και τα επόμενα πενήντα χρόνια να μπορώ να πω πως ένας, έστω ένας αδέσποτος γάτος θα είναι η εξαίρεση. Μπέσα!

Πού πήγαν οι μεγάλοι έρωτες; Θέλω το 2026, και τα επόμενα πενήντα χρόνια, να μπορώ να πω πως ένας, έστω ένας αδέσποτος γάτος, θα είναι η εξαίρεση.

Τα τραγούδια που αναφέρονται στο κείμενο είναι όλα σε μουσική και στίχους του Νίκου Καρβέλα, εκτός του «Τρένου» (μουσική: Β. Βασιλείου, στίχοι: Σ. Παππά), του «Fabulous» (μουσική: Α. Παπακωνσταντίνου, στίχοι: Ά. Βίσση) και του «Κυψέλη» (μουσική: Ν. Καρβέλας, στίχοι: Ά. Βίσση).

20

Winter

Review2025

18.12.2025

LiFO 880

21

Μια χρονιά που σημαδεύτηκε από τον Τραμπ Ακροβατώντας

Από τον Γιάννη Παντελάκη

Ήταν πολλά και σημαντικά, μερικές φορές συγκλονιστικά τα γεγονότα της χρονιάς που φεύγει. Τα κορυφαία ήταν δύο πόλεμοι: ένας που συνεχίζεται με αμείωτη ένταση για τέταρτο χρόνο στην Ουκρανία μετά τη ρωσική εισβολή τον Φεβρουάριο του 2022, με πολλές χιλιάδες νεκρούς να καταγράφονται ακόμη και σήμερα και στις δύο πλευρές, και μια πραγματική σφαγή στη Γάζα, που συνεχιζόταν έως και πριν από λίγο μόλις καιρό, αφήνοντας μια ισοπεδωμένη περιοχή όπου κάποιοι άνθρωποι, όσοι έμειναν ζωντανοί και όσοι δεν έφυγαν αναζητώντας νέα πατρίδα, προσπαθούν να επιβιώσουν. Δεν υπάρχει πιο τραγικό γεγονός από έναν πόλεμο με χιλιάδες θανάτους καθημερινά, είτε στα πεδία των μαχών είτε στα μετόπισθεν, των αμάχων. Μάλιστα, η συχνότητά τους οδηγεί σε ενός είδους εξοικείωση με το απόλυτο κακό. Φαίνεται πως συνηθίσαμε να ζούμε με θανάτους, δεν μας κάνουν πια εντύπωση, τους βιώνουμε σαν καθημερινά γεγονότα και ας συμβαίνουν τόσο κοντά μας. Το παρατηρεί άλλωστε κάποιος αυτό στα ελληνικά αλλά και διεθνή μέσα ενημέρωσης, καθώς, όσο ο χρόνος περνάει, μπορεί οι πόλεμοι να επιμένουν, αλλά δεν κερδίζουν τις πρώτες θέσεις πια στην ειδησεογραφία. Μερικές φορές, ιδιαίτερα στη χώρα μας, δεν έχουν καμία θέση – τους αγνοούμε. Το πιο ενδιαφέρον για μας τους Δυτικούς, όμως, είναι ότι και αυτήν τη χρόνια περιορίσαμε το –αρχικά τουλάχιστον– έντονο ενδιαφέρον μας για τους δύο αυτούς προαναφερόμενους πολέμους, αν και την ίδια περίοδο σε πολλές περιοχές του πλανήτη διεξάγονται κι άλλοι, συχνά πιο καταστροφικοί πόλεμοι, όπου χάνονται με επίσης μαζικό τρόπο χιλιάδες ανθρώπινες ζωές. Μοιάζει να μη μας αφορά ό,τι είναι μακριά. Ποιος αναρωτιέται τι συμβαίνει στο Σουδάν, με μια εμφύλια σύρραξη που ξεκίνησε το 2023 και συνεχίζεται με αμείωτη ένταση ως τις μέρες μας; Κι όμως, αυτός ο πόλεμος έχει οδηγήσει στη «χειρότερη ανθρωπιστική κρίση παγκοσμίως», όπως κατέγραψε ο ΟΗΕ: ο λιμός και η έλλειψη υπηρεσιών υγείας έχουν προκαλέσει χιλιάδες νεκρούς, ενώ περισσότεροι από 12 εκατομμύρια άνθρωποι έχουν εγκαταλείψει μαζικά τη χώρα. Κάποιοι από αυτούς είναι οι πρόσφυγες στους οποίους η Δύση ορθώνει τα τείχη και τους φράκτες της. Αλλά δεν είναι μόνο το Σουδάν, είναι και το Κονγκό, η Αιθιοπία, η περιοχή Σαχέλ, η Νιγηρία, η Υεμένη, η Μιανμάρ, η Αϊτή, πολλές περιοχές του πλανήτη οι οποίες δεν κέρδισαν καν την ελάχιστη προσοχή μας. Παρ’ όλα αυτά, αλλά σε απόλυτη σύνδεση με όσα αναφέρθηκαν, κορυφαίο γεγονός για ολόκληρο τον πλανήτη παραμένει κάτι που είχε αφετηρία την 5η Νοεμβρίου της προηγούμενης χρονιάς και άρχισε να βιώνει ολόκληρος ο πλανήτης από τις 20 Ιανουαρίου του 2025: ένας πολιτικός τυφώνας από τους πιο καταστροφικούς που έχουν συμβεί στον κόσμο εδώ και δεκαετίες και έχει ονοματεπώνυμο, Ντόναλντ Τραμπ. Η ανάληψη των καθηκόντων του και η πορεία που έχει ακολουθήσει ως τώρα διέψευσαν αυτούς που ισχυρίζονται πως η ιστορία δεν επαναλαμβάνεται παρά μόνο ως φάρσα. Ο Τραμπ και το καθεστώς που έχει επιβάλει στην πιο ισχυρή και επιδραστική χώρα στον κόσμο άλλαξε (και συνεχίζει να το κάνει) όσες βεβαιότητες υπήρχαν μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Δεν υπάρχουν σταθερές πια διεθνώς, δεν υπάρχουν ισορροπίες, δεν υπάρχει σεβασμός σε σύνορα, δημοκρατικές λειτουργίες. Δεν υπάρχει τίποτα, παρά μόνο ένας Πλανητάρχης που συμπεριφέρεται με έναν ακραία αλαζονικό και αυταρχικό τρόπο, κυβερνά τη χώρα του με αυταρχικές λογικές και λογοκρισία, τη διχάζει, ενισχύει όσο μπορεί τις ακραία συντηρητικές δυνάμεις παγκοσμίως, αλλά ιδιαίτερα στην Ευρώπη, στηρίζοντας ακροδεξιά καθεστώτα, διεκδικεί ωμά πρωτεύοντα ρόλο στα εσωτερικά άλλων χωρών, μοιάζει με έναν σερίφη που επιβάλλει τον δικό του νόμο, ο οποίος δεν υπακούει σε άλλους νόμους, γενικώς σε οποιαδήποτε νομιμότητα. Ο Τραμπ επανέφερε με τον πιο κυνικό και ωμό τρόπο τον νόμο του ισχυρού, το δίκαιο του ισχυρού, και αυτό είναι το χειρότερο που θα μπορούσε να συμβεί, γιατί το υπερασπίζεται χωρίς καμία αναστολή και προσχήματα. Με όχημα το Μεταναστευτικό και χρησιμοποιώντας ανερυθρίαστα εκατοντάδες fake news, αλλοιώνει ή προσπαθεί να αλλοιώσει πολιτικές και πολιτισμικές σταθερές στη χώρα του και αλλού, απειλεί όποια χώρα ή ηγέτη δεν υποκύπτει στις λογικές του, συνεργάζεται με ή στηρίζει τους πιο αυταρχικούς ηγέτες του πλανήτη που έχουν περιορίσει τις δημοκρατίες στις χώρες τους (Πούτιν, Ερντογάν κ.ά.). Λίγες εβδομάδες προτού κλείσει η χρονιά, δημοσιοποιεί το δόγμα του («στρατηγική εθνικής άμυνας» το ονόμασε) που αποτελεί ένα μανιφέστο φόβου, ξενοφοβίας και απειλής για τη δημοκρατία. Η Ευρώπη για τον Τραμπ είναι απλώς ένας προβληματικός σύμμαχος, μας πληροφόρησε. Όταν στο όνομα του MAGA ο κυρίαρχος Τραμπ αλλάζει όλα όσα γνώρισε ο πλανήτης τα τελευταία πολλά χρόνια, μοιάζουν λεπτομέρειες τα υπόλοιπα που συμβαίνουν. Μια αδύναμη, ανήμπορη, ασθενική και κινούμενη από ανεπαρκείς ηγέτες Ευρώπη, παραδομένη σε κάποιους γραφειοκράτες και παράλληλα διχασμένη, με πολλούς ακροδεξιούς ηγέτες κομμάτων να επιδιώκουν να κερδίσουν ηγεμονία στις χώρες τους και να μιμηθούν τον Όρμπαν και τη Μελόνι, ώστε να τους χαϊδέψει κι αυτούς στοργικά ο Τραμπ· με τις κοινωνίες της Ευρώπης να ελκύονται σε μεγάλο βαθμό από τον ακροδεξιό λαϊκισμό που συνεχώς ενισχύεται, δημιουργώντας μια εκρηκτική και αβέβαιη κατάσταση. Δεν γνωρίζουμε τι θα συμβεί τη νέα χρονιά στον κόσμο και στη χώρα μας· μάλλον κανένας δεν είναι αισιόδοξος για το άμεσο μέλλον. Η ανησυχία κυριαρχεί, ο φόβος για μια επανάληψη των πιο μαύρων σελίδων της ιστορίας είναι έντονη. Η ατμόσφαιρα και το κλίμα παραπέμπουν στην περίοδο του Μεσοπολέμου, όταν τα μαύρα σύννεφα του εθνικισμού και του φασισμού σκέπαζαν τη μισή Ευρώπη – όλοι γνωρίζουμε τι ακολούθησε. Από αυτόν τον μικρό απολογισμό απουσιάζει η ελληνική πραγματικότητα, αλλά αυτήν τη γνωρίζει καλά, τη βιώνει με έντονο τρόπο ένα ιδιαίτερα μεγάλο κομμάτι της κοινωνίας εξαιρετικά πιεσμένο οικονομικά και με ορατά τα αδιέξοδα, τα οποία δεν περιορίζονται στην οικονομική πραγματικότητα αλλά και στην πολιτική. Η χρονιά φεύγει χωρίς ίχνη αισιοδοξίας στη χώρα μας αλλά και στον υπόλοιπο πλανήτη, νομίζω. Όταν στο μέλλον θα την καταγράφουν οι ιστορικοί, δύσκολα θα βρουν κάτι θετικό να αναφέρουν.

22

Winter

Review2025

Η χρονιά φεύγει χωρίς ίχνη αισιοδοξίας είτε στη χώρα μας είτε στον υπόλοιπο πλανήτη. Δύσκολα οι ιστορικοί του μέλλοντος θα βρουν κάτι θετικό να αναφέρουν.

18.12.2025

LiFO 880

23

ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΕΠΤΑΗΜΕΡΟ

YOLO + FOMO Shortcut

Από τον Δημήτρη Πολιτάκη

Ο απολογισμός μιας χρονιάς μπορεί να οδηγήσει στον απολογισμό μιας ζωής, κάτι που σπανίως είναι καλή ιδέα, καθώς λίγο πολύ οι περισσότεροι από εμάς, ειδικά από μια ηλικία και μετά, βρισκόμαστε να αναρωτιόμαστε, αν όχι τι πήγε στραβά, σίγουρα το πώς θα μπορούσε να είχε εξελιχθεί διαφορετικά (πιο «ιδανικά») η ζωή μας. Μου ήρθε στο μυαλό κάτι που είχα διαβάσει ακριβώς πριν από πέντε χρόνια, εν μέσω λοκντάουν, λίγο πριν από τα πρώτα Χριστούγεννα της πανδημίας – μια εποχή αναστοχασμού και απομόνωσης, όπου υπήρχε πολύ περισσότερος χρόνος για διάβασμα βιβλίων ή άρθρων/δοκιμιών που συχνά είχαν το μέγεθος νουβέλας. Όπως ένα κομμάτι στο «New Yorker» που φέτος έκλεισε τα 100 του χρόνια, το οποίο αφορούσε ένα βιβλίο που πραγματευόταν την απόκοσμη λαχτάρα μας για τους δρόμους που δεν πήραμε και για τις ζωές που δεν ζήσαμε. Το άρθρο είχε τίτλο «Κι αν μπορούσες να το κάνεις από την αρχή;» και το βιβλίο είναι το On not being someone else (Περί του να μην είσαι κάποιος άλλος) του καθηγητή Αγγλικής Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο Johns Hopkins, Άντριου Μίλερ. Η τάση των ανθρώπων να φαντάζονται αυτό που δεν έγιναν (αλλά θα μπορούσαν να γίνουν) δεν είναι κάτι (πολύ) καινούργιο, σίγουρα όμως την επέτειναν οι σύγχρονες κοινωνικές συνθήκες, όπως η όξυνση των συγκρίσεων που επιτρέπουν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και οι διαρκείς –και συχνά αντικρουόμενες– παρορμήσεις και επιθυμίες που μας υπενθυμίζουν διαρκώς τι δεν γίναμε και ποιοι δεν είμαστε. Σύμφωνα με τον συγγραφέα του βιβλίου, είναι πιθανό ο καπιταλισμός, «με την απομόνωση των ατόμων και την επιτάχυνση της δημιουργίας επιλογών και ευκαιριών», να έχει αυξήσει τον αριθμό των ζωών που δεν ζήσαμε. «Η ανάδειξη της επιλογής ως απόλυτου αγαθού, η αντίληψη του τυχαίου ως ενός είδους αλλόκοτης προσβολής, ο αυξανόμενος αριθμός συναρπαστικών και αποχαυνωτικών αποφάσεων που πρέπει να πάρουμε, η αναψηλάφηση του παρελθόντος για τη βελτίωση του μέλλοντος, τα πράγματα που μας πουλάνε οι διαφημιστές κάνοντάς μας να φανταζόμαστε καλύτερες εκδοχές του εαυτού μας, παρόλο που έχουμε μόνο μία ζωή να ζήσουμε – όλα αυτά τροφοδοτούν αυτό που δεν είμαστε. Ή που δεν γίναμε». Είναι ένας συνδυασμός «YOLO + FOMO», όπως λέει ένας φίλος του Μίλερ, συνοψίζοντας νόστιμα αυτή τη βασανιστική συνθήκη. Και η σύγχρονη φύση της εργασίας επιδεινώνει το πρόβλημα. «Σε αντίθεση με τις αγροτικές και βιομηχανικές κοινωνίες που προηγήθηκαν», γράφει ο Μίλερ, η «επαγγελματική κοινωνία» μας αποτελείται από εξειδικευμένες καριέρες και κλίμακες επιτυχίας. Χρόνο με τον χρόνο, «σκαρφαλώνεις στο μέλλον σου», αναπολώντας τις σκάλες που δεν ανέβηκες και τις πόρτες που δεν άνοιξες. Στο βιβλίο υπάρχουν δεκάδες αναφορές σε φιλοσοφικά δοκίμια, μυθιστορήματα, διηγήματα και ταινίες που αναφέρονται στις «άλλες» ζωές μας. Ο φιλόσοφος Τσαρλς Τέιλορ, ο οποίος έχει γράψει πολλά για την ιστορία της ατομικότητας, έχει μια θεωρία που εξηγεί εν μέρει γιατί δεν μπορούμε απλώς να αποδεχτούμε τα πράγματα όπως είναι. Πιστεύει ότι γύρω στα τέλη του 18ου αιώνα συνέκλιναν (ή συγκρούστηκαν) δύο κυρίαρχες τάσεις στον τρόπο που κατανοούμε τον εαυτό μας. Μάθαμε να θεωρούμε ότι είμαστε άτομα με «βάθος», με κρυμμένες πηγές συναισθημάτων και χαρισμάτων που οφείλαμε να ανακαλύψουμε. Ταυτόχρονα, αρχίσαμε να βλέπουμε τον εαυτό μας αντικειμενικά και στεγνά – ως λίγο πολύ ανταλλάξιμο μέλος του ίδιου είδους και μιας ανταγωνιστικής μαζικής κοινωνίας. Τόσο η υποκειμενικότητα όσο και η αντικειμενικότητα έγιναν πιο έντονες. Αρχίσαμε να νιώθουμε ότι η ζωή μας, όπως φαίνεται απ’ έξω, δεν αντανακλούσε τη λάμψη που υπήρχε μέσα μας. Ο Ζαν-Πολ Σαρτρ από τη μεριά του έγραφε για τη γοητεία των φανταστικών εαυτών μας: «Ζωγραφίζει κανείς μόνο το δικό του πορτρέτο, έξω από το οποίο δεν υπάρχει τίποτα. Αναμφίβολα, αυτή η σκέψη μπορεί να φαίνεται σκληρή… Από την άλλη,

Οι χρονιές –και οι ζωές– που δεν ζήσαμε.

όμως, βοηθά τους ανθρώπους να καταλάβουν ότι μόνο η πραγματικότητα μετράει και ότι τα όνειρα, οι προσδοκίες και οι ελπίδες χρησιμεύουν μόνο για να ορίσουν έναν άνθρωπο ως ένα σύνολο χαμένων ονείρων, εγκαταλελειμμένων ελπίδων και μάταιων προσδοκιών». Όμως και οι «άλλες» ζωές μπορεί να είναι πραγματικές, υπό την έννοια ότι εμείς τις φανταστήκαμε, συνεπώς είναι κομμάτι μας. Το να γνωρίζεις τι δεν είναι ή τι δεν έγινε κάποιος –τι θα μπορούσε να είναι, τι ονειρεύεται να είναι– σημαίνει να γνωρίζεις κάποιον βαθιά. Όταν συναντάμε για πρώτη φορά έναν άνθρωπο, τον βλέπουμε όπως είναι εκείνη τη στιγμή, με τον καιρό όμως διακρίνουμε την αύρα των δυνατοτήτων που τον περιβάλλει. Ο Μίλερ περιγράφει το συναίσθημα που προκαλεί αυτή η εμπειρία ως «ομορφιά και σπαραγμό μαζί». Σαν τις απόκοσμες, γαλήνιες φωνές που ακούει η κυρία Ράμσεϊ στο μυθιστόρημα της Βιρτζίνια Γουλφ Στον Φάρο να απαγγέλλουν στίχους: «Και όλες οι ζωές που ζήσαμε και όλες οι ζωές που θα ζήσουμε / Είναι γεμάτες δέντρα και φύλλα που αλλάζουν». Η ίδια δεν είναι σίγουρη για το νόημα αυτών των στίχων, δεν ξέρει καν αν τους επινόησε, αν τους άκουσε μόλις ή αν τους θυμήθηκε. «Σαν μουσική», γράφει η Γουλφ, «οι λέξεις έμοιαζαν να βγαίνουν από τη δική της φωνή, έξω από τον εαυτό της, και να λένε με άνεση και φυσικότητα αυτό που είχε στο μυαλό της όλο το βράδυ, ενώ έλεγε άλλα πράγματα».

24

Winter

Review2025

18.12.2025

LiFO 880

25

Το lifestyle του 2025 Footnotes

Από τη Δέσποινα Τριβόλη

Data overload Το Spotify Wrapped ξεκίνησε τo 2016. Τι πιο χαριτωμένο από το να εμφανίζονται οι λίστες των αγαπημένων σου τραγουδιών κάθε Δεκέμβριο και μετά να τις μοιράζεσαι με τους φίλους σου μέσω των social media, δίνοντας έτσι δωρεάν διαφήμιση στο Spotify; Εννιά χρόνια μετά, το Spotify Wrapped είναι κάτι πολύ περισσότερο από μια άσκηση μάρκετινγκ. Έχει γίνει σχεδόν επιθετικά εξεζητημένο. Φέτος είχε listening age, ένα feature του Spotify που «μάντευε» την ηλικία σου ανάλογα με τα μουσικά σου γούστα. Εγώ βγήκα 79 ετών, γιατί άκουγα μουσική από τη δεκαετία του ’60 (καλέ, τι αστείο, ξεκαρδιστήκαμε!). Σύντομα, φαντάζομαι, θα βγει και το year in review του Ιnstagram και το κινητό μου θα με ενημερώσει πόσα λεπτά ξόδεψα αυτή την εβδομάδα σε κάθε social media app. Αυτό ακριβώς το data overload είναι και ο λόγος που σταμάτησα να φοράω smartwatch. Θέλω να ξέρω ανά πάσα στιγμή πόσα βήματα κάνω, πόσες ώρες κοιμάμαι και πόσους παλμούς έχω; Με ενδιαφέρει να ποσοτικοποιείται κάθε δευτερόλεπτο της ψηφιακής και όχι μόνο ζωής μου και μετά να μου σερβίρεται σε χαριτωμένες μπουκίτσες; Μάλλον όχι.

Εστιατόρια με μωσαϊκό, γραμματοσειρές και φυσικά κρασιά Φέτος στην Αθήνα άνοιξαν δεκάδες εστιατόρια με πάτωμα μωσαϊκό και ψαγμένες γραμματοσειρές, μενού με αραδιασμένα υλικά ανάμεσα στα οποία υπάρχει σίγουρα τράγος ή προβατίνα και κάποιο λαχανικό στα κάρβουνα. Άνοιξαν, φωτογραφήθηκαν για το Instagram και πλέον είναι όλα σαν ένα, μπερδεύω πλέον ποιο είναι ποιο. Συχνά όταν πηγαίνω σε τέτοια μέρη αναρωτιέμαι τι είναι η φεγιεντίνη, γιατί τρώω τράγο, γιατί πρέπει να φάω γλυκό με χαμομήλι και γιαούρτι. Όλα αυτά πακεταρισμένα με φυσικά κρασιά, κεριά και τσιμεντένιους ακατέργαστους τοίχους για ντεκόρ. Τιμή ευκαιρίας: εξήντα με εβδομήντα ευρώ το άτομο. Φιλάκια.

Πανετόνε - Dubai Chocolate - Βiscoff Πριν από κάποια χρόνια, μεγάλη καριέρα στην ελληνική αγορά έκανε το πανετόνε. Πρώτα πουλήθηκε ως είδος πολυτελείας: με σοκολάτα, αμύγδαλα, γεμιστό με πραλίνα και μαρμελάδα. Μετά επήλθε η άδοξη πτώση. Πλέον πωλείται και στην τελευταία αλυσίδα καφέ, περίπου σαν τσουρέκι με σταφίδες (πρόσφατα το είδα και σε μορφή μπάρας με τον φανταστικό τίτλο barretone). Το 2025 ήταν αναμφισβήτητα η χρονιά του Dubai Chocolate. Γεννήθηκε όταν η Βρετανοαιγύπτια Sarah Hamouda ήθελε να συνδυάσει το κιουνεφέ των παιδικών της χρόνων με τη σοκολάτα. Σκέφτηκε να φτιάξει μια σοκολάτα-γλυκό με τίτλο «Can’t get knefe of it» και ξεκίνησε να την πουλάει στο μαγαζί της στο Ντουμπάι. Το 2023 μια influencer, η Μaria Vehera, ανέβασε ένα ASMR video στο οποίο έτρωγε τη σοκολάτα. Έως σήμερα το βίντεo έχει 142 εκατ. views. Ακολούθησε το απόλυτο χάος: είδαμε ντουμπάι μπισκότα, μελομακάρονα, παγωτό, εκδοχές σοκολάτας από την πιο φτηνή ως την πιο ακριβή. Σε περίπτωση που αναρωτιέστε, φυσικά και υπάρχει πανετονε dubai chocolate, ένα ιερόσυλο υβρίδιο. Επίσης, για το 2026 έρχεται ως εναλλακτική το Lotus Biscoff, ένα μπισκοτάκι κανέλας (κυκλοφορεί και σε άλειμμα) που δεν κυκλοφορεί πολύ στην ελληνική αγορά αλλά είναι πολύ της μόδας στο εξωτερικό. Ήδη είδα τα πρώτα μελομακάρονα Lotus Biscoff, άρα το μέλλον προμηνύεται λαμπρό.

Πρωτεΐνη O θεός της πρωτεΐνης είναι μεγάλος. Εάν κάποτε έπρεπε κανείς να είναι αδύνατος πάση θυσία, τώρα είναι απόλυτα σημαντικό να έχει μυϊκή μάζα και να αδυνατίζει σωστά. Όλοι πια σηκώνουν βάρη, όλοι τρώνε πρωτεΐνη. Πέρα από τις σκόνες πρωτεΐνης, υπάρχει κόσμος που αγοράζει 30άδες αυγά για το σπίτι του σαν να έχει παράνομη ταβέρνα. Τα ράφια των σούπερ μάρκετ έχουν γεμίσει με πουτίγκες, μους, γιαούρτια πρωτεΐνης, μπάρες πρωτεΐνης, ασπράδια αυγών και (το προσωπικό μου αγαπημένο) ασπράδια αυγού με γεύση κακάο.

«Η Τελειότητα» Το πιο πολυσυζητημένο βιβλίο του καλοκαιριού του 2025 ήταν η Τελειότητα του Βιντσέντζο Λατρόνικο των εκδόσεων Loggia. Δύο ψηφιακοί νομάδες, ο Τομ και η Άννα, ζουν μια τέλεια digital ζωή στο Βερολίνο ανάμεσα σε φυτά εσωτερικού χώρου, εκλεπτυσμένα φαγητά και πάρτι. Μέσα από τη φαινομενικά τέλεια ζωή τους προβάλλει ένας υπερφίαλος, κενός ακτιβισμός, μια ζωή άδεια, δυο χαρακτήρες που όπου κι αν πάνε νιώθουν το ίδιο άδειοι. Το βιβλίο ξύπνησε πάθη («δεν έχει διάλογο», «δεν γίνεται τίποτα», «σιγά την μπούρδα»). Πιστεύω πως κι εδώ ισχύει αυτό που ισχύει πάντα όταν κάποιος θίγεται από ένα «μη προσβλητικό» βιβλίο: θιγόμαστε ή εκνευριζόμαστε με ένα βιβλίο μόνο όταν αναγνωρίζουμε κάτι από τον εαυτό μας μέσα σε αυτό.

Ο θάνατος του Διονύση Σαββόπουλου Ήταν ίσως η μοναδική φορά των τελευταίων χρόνων που ένας θάνατος έμεινε στην επικαιρότητα για πάνω από δύο εβδομάδες. Επίσης εδώ έγινε κάτι που είναι από δύσκολο ως ακατόρθωτο για τον μέσο Έλληνα, ειδικά στην ψηφιακή εποχή: συνειδητοποιήσαμε συλλογικά πως δεν χρειάζεται να συμπαθούμε ή να συμφωνούμε με έναν καλλιτέχνη για να αναγνωρίζουμε το πόσο σπουδαίος ήταν.

26

Winter

Review2025

Από το data overload στον θάνατο του Διονύση Σαββόπουλου.

18.12.2025

President Hotel Athens

Ένα ξενοδοχείο που ανήκει στην Αθήνα και εξελίσσεται μαζί της

Υπάρχουν ταξίδια που δεν απαντούν στην ερώτηση «business or pleasure?». Ειδικά όταν μιλάμε για την Αθήνα, αυτές οι δυο έννοιες παντρεύονται, μπλέκονται ευχάριστα και ισορροπούν αρμονικά. Είναι εκείνα τα city trips που ξεκινούν με meetings, συνεχίζουν με επίσκεψη σε κάποιο μουσείο και απογευματινό ποτό σε ένα όμορφο rooftop της πόλης και καταλήγουν σε ένα δωμάτιο φτιαγμένο για να σε χαλαρώνει μέσα από κάθε λεπτομέρεια. Το President Hotel Athens δεν θα σου ζητήσει να διαλέξεις γιατί βρίσκεσαι στην πόλη, απλώς σε συνοδεύει σε αυτή την επίσκεψη και προσφέρει όλα όσα έχεις ανάγκη.

Από το 1978, το President λειτουργεί σταθερά, επιβεβαιώνοντας τον εμβληματικό χαρακτήρα του. Μέσα σε αυτές τις δεκαετίες, η αρχιτεκτονική του Ιωάννη Βικέλα δεν επιδιώκει να εντυπωσιάσει αλλά επιβάλλεται στον χρόνο με έναν δικό της ιδιαίτερο τρόπο που αντιλαμβάνεσαι από την πρώτη στιγμή που

LiFO 880

θα βρεθείς εδώ. Μπαίνοντας στο λόμπι, νιώθεις ότι δεν βρίσκεσαι απλώς σε έναν χώρο φιλοξενίας, γίνεσαι μέρος μιας συνέχειας που εξελίσσεται στη σύγχρονη εποχή χωρίς να χάνει την ταυτότητά της. Η τοποθεσία στη λεωφόρο Κηφισίας λειτουργεί στρατηγικά. Με άμεση πρόσβαση σε μετρό και σε βασικούς οδικούς άξονες, το President γίνεται ιδανική βάση τόσο για επαγγελματικά ραντεβού όσο και για αστικές εξερευνήσεις. Είτε κινείσαι με ένα γεμάτο πρόγραμμα, είτε με διάθεση για μια σύντομη city απόδραση, η πόλη απλώνεται γύρω σου σε κοντινή απόσταση. Τα 513 ανακαινισμένα δωμάτια έρχονται να συνηγορήσουν σε αυτή τη φιλοσοφία. Φωτεινά, εργονομικά, με σύγχρονη αισθητική, υλικά που καταφέρνουν να αποπνέουν ποιότητα χωρίς υπερβολές και χώρους που υποστηρίζουν εξίσου καλά τη δουλειά και την ξεκούραση, θα σε καλωσορίσουν, έτοιμα να μοιράσουν τον χρόνο σου ανάμεσα σε χαλάρωση και εργασία. Για όσους ταξιδεύουν για συνέδρια ή εταιρικές διοργανώσεις, το President είναι σχεδόν αυτονόητη επιλογή. Το Avenue Bistro λειτουργεί ως all-day σημείο συνάντησης για πρωινό, επαγγελματικά ραντεβού ή χαλαρά γεύματα ακόμα κι αν μένεις στην πόλη. Οι επτά συνεδριακές αίθουσες, που φιλοξενούν από μικρές συναντήσεις μέχρι εκδηλώσεις 600 ατόμων, καλύπτουν κάθε επαγγελματικό σενάριο, πάντα με τη φινέτσα που

κάνει ένα meeting πιο ενδιαφέρον. Κι όταν κλείσεις το λάπτοπ, το ξενοδοχείο ξέρει πώς να ακολουθήσει τα βήματά σου ή μάλλον να τα οδηγήσει εκεί που θέλεις. Στο

Penthouse 21 Pool Bar Restaurant, ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα rooftops της Αθήνας, η πόλη ανοίγεται πανοραμικά με θέα μέχρι τη θάλασσα. Από brunch και μεσογειακές γεύσεις, μέχρι signature cocktails, εκλεκτά bar bites και ατμόσφαιρα που μαγεύει, εδώ η εμπειρία είναι αυτή που ονειρεύονται οι business travelers και αναζητούν όσοι θέλουν απλώς να δουν την Αθήνα αλλιώς. Το President στην πραγματικότητα δεν έχει πολλές ταυτότητες. Έχει μία και είναι ακριβώς αυτή που χρειαζόμαστε σε κάθε διαμονή. Αρχοντικό, λειτουργικό, διαχρονικό, αυτό το city hotel καταλαβαίνει ότι τα ταξίδια σήμερα δεν είναι μονοδιάστατα και φροντίζει να χωράει όλες μας τις επιθυμίες.

www.president.gr

27

Υψηλή τεχνολογία, ποταπή ζωή Ιλεκτρίσιτυ

Από τον Χάρη Καλαϊτζίδη

Γενικευμένο πολεμικό κλίμα, ραγδαία ανάπτυξη της τεχνολογίας, εξαναγκαστική διαφάνεια και έλεγχος, μη βιώσιμες πόλεις: διαπιστώσεις για τη χρονιά που πέρασε, διαβάζοντας Πίντσον και ακούγοντας ραπ.

Το 2025, ο ισραηλινός στρατός σκότωσε πάνω από 20.000 Παλαιστίνιους, τραυμάτισε 70.000, εκτόπισε 1 εκατομμύριο, επέβαλε ένα καθεστώς λιμού στη Γάζα και, με την ιδεολογική και στρατιωτική συμβολή των δυτικών του συμμάχων, κατάφερε να μετατρέψει γενοκτονικές πράξεις, που φαίνονταν «εξαιρετικές» το φθινόπωρο του ’23, σε καθημερινές πρακτικές. Ακόμα, τον Ιούνιο, είδαμε τη «μόνη δημοκρατία της Μέσης Ανατολής», που κάνει «τη βρόμικη δουλειά της Δύσης», να επιτίθεται στο Ιράν, ανταλλάσσοντας βαλλιστικούς πυραύλους σε ένα κλίμα πυρηνικής έντασης και οδηγώντας στην παρέμβαση των ΗΠΑ. «Ο τρίτος παγκόσμιος αν ανατέλλει, σκέφτομαι ο τέταρτος θα ’ναι με βέλη». Στην Ευρώπη, το ’25 υπήρξε σταθμός για την ανάπτυξη ενός γενικευμένου πολεμικού κλίματος, με το σχέδιο ReArm Europe να προβλέπει την κινητοποίηση 800 δισ. για την άμυνα και ηγέτες χωρών της Ε.Ε. να χρησιμοποιούν την απειλή της Ρωσίας ώστε να προετοιμάσουν τους λαούς τους για μια εποχή διαρκούς πολέμου. Στην Ελλάδα, η κυβέρνηση αυστηροποίησε τους όρους της στρατιωτικής θητείας και, διά στόματος Δένδια, έθεσε τα πρώτα βήματα για μια «αλλαγή κουλτούρας, [την] επιστροφή σε ένα πνεύμα αυτοθυσίας, σε μια κουλτούρα όπου ο Ευρωπαίος θα [αντέχει] να δει φέρετρα με σημαία πάνω». «Δεν το περίμενα ποτέ να γίνουμε τόσο δούλοι». Παράλληλη με τη στρατιωτικοποίηση των δυτικών κοινωνιών (και, όπως θα δούμε, συνδεδεμένη με αυτή) είναι η ραγδαία ανάπτυξη της τεχνολογίας και η αύξηση του ρόλου της στην καθημερινότητα. Η ψηφιοποίηση της ζωής, η διαρκής συνδεσιμότητα κι ο εθισμός όλο και περισσότερων ανθρώπων στο short-form content έχουν δημιουργήσει έναν πληθυσμό που είναι όχι απλώς λιγότερο σκεπτόμενος, αυτόνομος και γαλήνιος, αλλά και περισσότερο ορατός στην εξουσία, εκτεθειμένος σε κάθε είδους έλεγχο, απίστευτα προσκολλημένος στον κόσμο-όπωςέχει. Η ευρεία χρήση του Generative-AI εντείνει αυτή την τάση. Χάριν ευκολίας, πολλοί επιστρατεύουν την τεχνολογία για να γράψουν εργασίες και αναφορές, για να πάρουν τη γενική ιδέα ενός κειμένου ή γρήγορες απαντήσεις σε απορίες που έχουν. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, ωστόσο, ο άνθρωπος κάνει «outsource» δυνάμεις που μέχρι σήμερα κατείχε, χάνει ουσιαστικές δεξιότητες (γραφής, ανάγνωσης, κριτικής σκέψης) και εξαρτάται, ακόμα περισσότερο, απ’ τις υποδομές του κεφαλαίου. «Όλη η ζωή μας sign-up και sign-in είτε log-in, μα, Ρόζα, είμαι απ’ αυτούς, δεν ξέρω απ’ αριθμούς και PIN». Το πιο θλιβερό με την ανάπτυξη νέων, συναρπαστικών τεχνολογιών και την τεράστια κινητοποίηση πόρων που απαιτεί είναι ότι δεν συμβαδίζει με την άνοδο της ποιότητας ζωής των ανθρώπων, απεναντίας, εντείνει τη φτωχοποίηση και εξαθλίωσή τους. Όσο οι βαρόνοι της Silicon Valley και οι υπουργοί Προστασίας του Πολίτη παίζουν με τα τελευταία τους παιχνίδια, οι σύγχρονοι εργαζόμενοι μαστίζονται απ’ την ακρίβεια και, παγιδευμένοι σε δουλειές που σε ακολουθούν ψηφιακά όπου κι αν πας, αναλαμβάνουν μια ζωή που «δεν προορίζεται να βιωθεί, αλλά να διοχετευθεί, να κατευθυνθεί, να διοικηθεί». Πρόκειται για τον αρχετυπικό ορισμό του cyberpunk, μια δυστοπική σύλληψη που θυμίζει, όλο και περισσότερο, τον κόσμο μας: «υψηλή τεχνολογία, ποταπή ζωή».1 «Πάντα καλωδιωμένοι, είμαστε οι σημαδεμένοι, η φλόγα σβήνει, η στάχτη μένει». Ακόμα πιο ουσιαστικά, η ανάπτυξη αυτών των τεχνολογιών δεν είναι «ουδέτερη» ούτε εξωτερική των σκληρότερων διαστάσεων της σύγχρονης καταστολής (άνοδος της ακροδεξιάς, κρατική βία, πόλεμος). Απεναντίας, όπως έχω αναλύσει αλλού, η πρόοδος εμπορικών μορφών τεχνολογίας αξιοποιείται άμεσα σε πεδία όπως η αστυνόμευση και οι στρατιωτικές επιχειρήσεις. Από τη χρήση προγραμμάτων «predictive policing» σε Αμερική και Ευρώπη και καινοτόμων εφαρμογών αναγνώρισης προσώπου από κράτη και ιδιώτες μέχρι τη χρήση ΑΙ απ’ τον ισραηλινό στρατό για την παρακολούθηση εκατομμυρίων Παλαιστίνιων και την επιλογή στόχων προς βομβαρδισμό, βλέπουμε τη σύγχρονη σύμπραξη τεχνικής και αυταρχισμού, τον τρόπο με τον οποίο το τεχνολογικό κεφάλαιο, οι δομές καταστολής και ο νεοφασισμός αλληλοτροφοδοτούνται, δομώντας έναν κόσμο εξαναγκαστικής διαφάνειας και ελέγχου. Έτσι, ενάντια σε κάθε προοπτική ευτυχίας σήμερα, «ορθώνεται ένα τέρας με δυο κεφάλια. Στη δημόσια σκηνή το ένα προσποιείται ότι είναι ορκισμένος εχθρός του άλλου. Από τη μια μεριά είναι το πρόγραμμα της φασιστικής επιστροφής στην ενότητα και από την άλλη οι παγκόσμιες δυνάμεις της εμπορίας υποδομών – η Google, η Vinci, η Amazon, η Veolia κ.λπ. Όσοι νομίζουν ότι θα συμβεί το ένα ή το άλλο, θα πάρουν και τα δύο».2 «Δεν είναι πόλη αυτή, αυτό είναι έκτρωμα». Το 2025 υπήρξε, τέλος, ακόμα μια χρονιά που αποδεικνύει τη μη βιωσιμότητα των σύγχρονων μητροπόλεων, και ειδικά της Αθήνας. Η προαναφερθείσα ακρίβεια, τα νοίκια και η εξάντληση του δημόσιου χώρου δίνουν την αίσθηση ότι η πόλη στέκεται ενάντια στους κατοίκους της. Ο καύσωνας, σε συνδυασμό με τη δυσκολία όλο και μεγαλύτερων μερίδων του πληθυσμού να πάνε διακοπές, εντείνει αυτή την ασφυκτική κατάσταση. Ταυτόχρονα, η ανάπλαση της πόλης σε κάτι πιο κλασάτο και ακριβό δεν περιορίζει, παρά προϋποθέτει την αύξηση της καταστολής, την αστυνομική βία και τη συνεχή επιτήρηση. «Νιώθω σα να ’χω κλειστεί ξανά μέσα στο κουκούλι – και πώς να βγω και τι να δω και τι να πω, ρε αδελφούλη;». Όσο για μένα, το ’25 ήταν μια δεύτερη χρονιά εσωστρέφειας και έντονης δουλειάς με αέναα αβέβαια αποτελέσματα. Μέσα σε αυτήν την ενίοτε βαλτώδη κατάσταση, μια πολύτιμη συντροφιά υπήρξε ο Tόμας Πίντσον, που ανακάλυψα την άνοιξη. Στο έργο του βρήκα όχι απλώς μια απαράμιλλη μορφολογική πρωτοτυπία –μια γλώσσα που, στο πρωτότυπο, δεν μοιάζει με τίποτα που να ’χω ξαναδεί κι αναγκάζει όλα τα υπόλοιπα ν’ αναμετρηθούν μαζί της–, αλλά και μια μοναδική θεώρηση της ιστορίας, της τεχνολογίας, της ψυχοπολιτικής, των συνωμοσιών της εξουσίας και των συνωμοσιών των υποτελών. Νομίζω πως θα κάνουμε πολύ καλά να διαβάσουμε τον Πίντσον, ο οποίος φαίνεται να είναι πιο επίκαιρος από ποτέ. Μια δεύτερη συντροφιά μου φέτος ήταν η παρακολούθηση της εγχώριας ραπ παραγωγής. Τον Μάιο, οι Kareem Kalokoh και Moose κυκλοφόρησαν την deluxe εκδοχή του «Bootcamp», προτείνοντας μια αισθητικά πλούσια και όχι ιδιαίτερα κάφρικη τραπ, ενώ ο Bloody Hawk ολοκλήρωσε τη δεύτερη τριλογία του με το «Φθηνά Tricks 3», του οποίου το closing track είναι η καλύτερη μουσική διαπραγμάτευση της δημιουργικής διαδικασίας που έχω συναντήσει. Το ’25 είχαμε επίσης την εξαιρετικά ενδιαφέρουσα «Χαϊμαλίνα» της AEON, που δεν διστάζει να πάει πέρα απ’ το πολιτικό, το εκρηκτικό «Kontraband» σε παραγωγή RadioTrash, με δυναμικές συμμετοχές σε ελληνικά και γερμανικά, και τη διασκεδαστικά ειλικρινή «Μαύρη Ελλάδα» του Νέγρου του Μοριά. Ωστόσο, το σπουδαιότερο, κατ’ εμέ, εδώ και χρόνια, ελληνικό άλμπουμ, είναι η self-titled δουλειά του Ένα Τσιγάρο στα Μπαμ, που κυκλοφόρησε τον Ιούνιο, με feats από Taburo Bota, Σημάδι και Α. Επίθετη, μεταξύ άλλων. Τεχνικά άπταιστος, στιχουργικά πρωτότυπος, αστείος, πολιτικός κι ολότελα συγκινητικός μέσα στο εύρος ήχων, στυλ και θεμάτων που πιάνει, είναι ο δίσκος που άκουσα περισσότερο φέτος. Οι φράσεις στις αρχές των παραγράφων αυτού του άρθρου έρχονται απ’ τα κομμάτια του, όπως και το ακόλουθο θραύσμα που, ελλείψει άλλων ιδεών, κλείνει το κείμενο και τη χρονιά: «Αν μείνουμε εδώ, πού ’ναι το πρόβλημα; Θα ψάξω κι ίσως βρω κι άλλο εισόδημα. Θα μουρμουράω ρεφρέν ημιλιπόθυμα. Δε θα ξεμείνουμε. Έχω απόθεμα».

28

Winter

Review2025

1 Acid Horizon, 2025. ΑΝΤΙ-ΟΦΘΑΛΜΟΣ: Μια φιλοσοφία της απόδρασης (μτφρ. Ορέστης Στυλιανίδης), affect.

2 Αόρατη Επιτροπή.

2018. Τώρα (μτφρ. Μυρτώ Ράις, Ρούλα Δημοπούλου), OPPORTUNA.

18.12.2025

LiFO 880

29

ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΕΠΤΑΗΜΕΡΟ

Τι γίνεται όταν ένα WishVan προσγειώνεται στην πλατεία Συντάγματος; Από κουίζ και καραόκε μέχρι challenges με τον Σπήλιο Φλώρο, η Αθήνα γέμισε ενέργεια, χρώματα, χαμόγελα και δώρα που προσφέρθηκαν από την Anytime για καλό σκοπό.

30

Τι χρειάζεται για να νιώσεις ξανά παιδί την πιο γλυκιά εποχή του χρόνου, που δεν είναι άλλη από τα Χριστούγεννα; Μερικές φορές, αρκεί ένα βαν που προσγειώνεται στο Σύνταγμα για να μετατρέψει μια συνηθισμένη Κυριακή σε μια από τις πιο απρόσμενες εμπειρίες της χρονιάς. Αυτό ακριβώς έκανε η Anytime με το WishVan, συνδυάζοντας παιχνίδι, προσφορά και απίστευτες στιγμές γέλιου με τον Σπήλιο Φλώρο, που έπαιξε τον ρόλο του οικοδεσπότη σε αυτήν τη μοναδική γιορτινή περιπέτεια που ακολούθησε.

Από νωρίς το πρωί, η παρουσία του WishVan με το μήνυμα «Πρόσφερε περισσότερα, ζήσε περισσότερα» είχε αρχίσει να τραβάει τα βλέμματα. Στολισμένο, φωτεινό και γεμάτο χριστουγεννιάτικη ενέργεια, έγινε αυθόρμητα σημείο συγκέντρωσης. Άνθρωποι σταματούσαν, χαμογελούσαν, ρωτούσαν τι συμβαίνει. Ο Σπήλιος Φλώρος κινήθηκε μέσα στο πλήθος, μιλώντας με περαστικούς και προσκαλώντας τους να ζήσουν κάτι διαφορετικό: μια βόλτα μέσα σε αυτήν τη χριστουγεννιάτικη «κάψουλα» εντός της πόλης. Κάτι που σίγουρα υποσχόταν ότι δεν θα θύμιζε σε τίποτα μια καθημερινή διαδρομή. Σχηματίστηκαν δύο ομάδες των πέντε ατόμων, μία ομάδα από online συμμετέχοντες που αναδείχθηκανμέσα από διαγωνισμό στα social media και μία ομάδα από άτομα που γνώρισαν τον creator επί τόπου και επιλέχθηκαν για να ανεβούν στο WishVan. Από εκεί και πέρα, η εμπειρία ξεδιπλώθηκε σαν μια μικρή γιορτή σε κίνηση. Το εσωτερικό του βαν, στολισμένο και ζεστό, έγινε ο χώρος όπου οι συμμετέχοντες τραγούδησαν χριστουγεννιάτικα κομμάτια, έπαιξαν ένα γρήγορο και διασκεδαστικό κουίζ γύρω από την οδική ασφάλεια και μοιράστηκαν στιγμές, σαν να ήταν μια παρέα που πήγαινε χριστουγεννιάτικο road trip. Η διαδρομή από μόνη της έγινε μια φανταστική εμπειρία, βάζοντας τους πάντες στο απόλυτο Xmas mood. Γέλια, αυθόρμητα τραγούδια, ατάκες που έσπαγαν την αμηχανία και

18.12.2025

Η δεύτερη ομάδα κατευθύνθηκε στο Mind the Step, όπου τους πεδημιουργούσαν μια χαλαρή, κοινή ενέργεια, λειτούργησαν ως μικρή ρίμενε μια τελείως διαφορετική πρόκληση – το απόλυτα εθιστιανάπαυλα από τον συνηθισμένο θόρυβο. Ήταν μια υπενθύμιση κό παιχνίδι «The Floor is Lava». Σε έναν χώρο στημένο με ότι η πόλη μπορεί να δείξει ένα τελείως διαφορετικό πρόσωπο «ασφαλή σημεία» και σημεία που ο παίκτης «καίγεται», οι όταν τη διασχίζεις με διάθεση παιχνιδιού και με μια παρέα Από νωρίς το πρωί, συμμετέχοντες έπρεπε να κινηθούν χωρίς να πατήσουν που έχει ήδη μπει στο κλίμα. η παρουσία του WishVan στο έδαφος. Πολύ γρήγορα, το παιχνίδι εξελίχθηκε σε Η καρδιά της δράσης, όμως, «χτύπησε» για τα καλά στην μια άσκηση εμπιστοσύνης και συνεργασίας που πλημμε το μήνυμα «Πρόσφερε πρώτη στάση. Το WishVan κατευθύνθηκε στα στολισμέμύρισε τους παίκτες με ενθουσιασμό. Φυσικά, δεν έλεινα γραφεία της Anytime, όπου είχε στηθεί ένα άκρως περισσότερα, ζήσε ψαν οι αστοχίες που προκάλεσαν ένταση αλλά και γέλια γιορτινό αλλά και διαφορετικό σκηνικό. Οι παίκτες εκεί ανάμεσα στους παίκτες. περισσότερα» είχε αντίκρισαν ένα μεγάλο, «εναλλακτικό» χριστουγεννιάτικο δέντρο, στημένο από δώρα-κουτιά. Η δοκιμασία ήταν απλή Και οι δύο δράσεις είχαν κάτι κοινό: ξεγνοιασιά, αυθοραρχίσει να τραβάει τα μητισμό και την αίσθηση ότι, έστω για λίγο, οι συμμετέχοαλλά οι παίκτες έπρεπε να ανταποκριθούν γρήγορα, καθώς βλέμματα. ντες έπαιζαν πάλι σαν να είναι παιδιά. Η μία παρέα βούτηξε μέσα σε μόλις δύο λεπτά κάθε ομάδα έπρεπε να μεταφέρει στη δημιουργικότητα, αφήνοντας το χρώμα να γίνει παιχνίδι, όσο το δυνατόν περισσότερα κουτιά μέσα στο βαν. Κάθε δώενώ η άλλη δοκιμάστηκε σε μια στρατηγική αλλά και πιο κινητική ρο-κουτί έγινε δωρεά από την Anytime σε οικογένειες που το πρόκληση. Δύο εντελώς διαφορετικές εμπειρίες που, παρ’ όλα αυτά, έχουν ανάγκη. μοιράστηκαν το ίδιο αποτέλεσμα: στιγμές που έφεραν την ομάδα ακόμη πιο Χάρη στην αυθεντική προσπάθεια των ανθρώπων που συμμετείχαν, το WishVan κοντά και έδωσαν στη μέρα μια γιορτινή αίσθηση συντροφικότητας. ξεχείλισε από δώρα και τις δύο φορές, αλλά το πιο συγκινητικό ήταν η ειλικρινής χαρά και η αίσθηση αλληλεγγύης που αποτυπώθηκε στα πρόσωπά τους στη θέα Καθώς το WishVan επέστρεφε στο Σύνταγμα για το κλείσιμο της ημέρας, κάθε ομάτου γεμάτου βαν. Και βέβαια, μετά την «προσφορά», σειρά είχε η «ανταμοιβή». δα εξέφρασε τις εντυπώσεις της, μοιράστηκε στιγμές από όσα έζησε – και φυσικά, Ο Σπήλιος οδήγησε τις δύο ομάδες σε δύο διαφορετικές αλλά εξίσου μοναδικές αναρίθμητες φωτογραφίες και selfies! Η γενική αίσθηση ήταν κοινή και για τις δύο εμπειρίες στην πόλη. ομάδες: μια μέρα που ξεκίνησε αυθόρμητα στο κέντρο της πόλης είχε εξελιχθεί σε μια μικρή συλλογική εμπειρία. Αυτό ήταν και το πιο όμορφο στοιχείο αυτού του Η πρώτη ομάδα πήγε στο The Art Lab για splatter painting. Τα πάντα γύρω τους activation της Anytime: κατάφερε να μετατρέψει μια χριστουγεννιάτικη εμπειρία σε έγιναν ένας ατελείωτος καμβάς χρωμάτων, με τους συμμετέχοντες να αφήνονται κάτι που δεν έμεινε μόνο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αλλά άφησε πίσω του μια ελεύθεροι στη διαδικασία, να πειραματίζονται και να δημιουργούν χωρίς κανόνες. αληθινή αίσθηση χαράς και έγινε μια πράξη με νόημα και αξία για πολλές οικογέΤο αποτέλεσμα δεν ήταν απλώς ένα ομαδικό έργο τέχνης, αλλά μια απίστευτα νειες που το έχουν ανάγκη. Μια υπενθύμιση ότι, μερικές φορές, το να «προσφέρεις διασκεδαστική εμπειρία που θα θυμούνται για πάντα. περισσότερα» δεν είναι ούτε δύσκολο, ούτε περίπλοκο. Αρκεί να υπάρξει ο χώρος, η διάθεση και η αφορμή για να συμβεί.

LiFO 880

31

«ΤΙ ΚΡΑΤΑΩ, ΤΙ ΑΦΗΝΩ» Η ΟΜΑΔΑ ΤΗΣ LIFO ΚΑΝΕΙ ΤΟΝ ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

ST E T AT U A D S UP

winter 32

☞ 18.12.2025

LiFO 880

33

Status Update ΜΙΧΆΛΗΣ ΜΙΧΑΉΛ

τι κρατάω Τους φίλους. Όσους απέμειναν και άντεξαν. Οι φίλοι, αυτό το «κλισέ» για πολλούς, που μόνο κλισέ δεν είναι. Είναι αυτό που αλλάζει τη ζωή σου. Αν έχεις, είσαι τυχερός. Εγώ έχω / Και το βράδυ που μου πέταξε η Βίσση το καπέλο της και έκανε τη χειρότερη μέρα της ζωής μου τέλεια. Γιατί αυτό είναι η Άννα, γιατρός. τι αφήνω Την κακία των ανθρώπων. Δεν υπάρχει περιγραφή εδώ. Όλοι ξέρετε.

ΓΙΆΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΌΠΟΥΛΟΣ

τι κρατάω Τις στιγμές ανάπαυλας, αλλά με ουσία / Τα συνεχόμενα ταξίδια στην Κωνσταντινούπολη, μια πόλη που έχει πια εξελιχθεί σε δεύτερο σπίτι και μου θυμίζει όλα όσα αγαπώ στη ζωή / Το καλοκαίρι. Τις αξέχαστες διακοπές στην Ανάφη και στην Κρήτη που κύλησαν χωρίς ρολόι, με εμπειρίες που δεν αντιγράφονται και συναντήσεις που άφησαν ισχυρό αποτύπωμα. Στιγμές απλές αλλά καθοριστικές / Πάνω απ’ όλα, τα νέα μου καθήκοντα στη LiFO. Την ευθύνη που σε ωριμάζει, την εμπιστοσύνη που σε δεσμεύει και την αίσθηση πως βρίσκομαι στο σωστό σημείο, τη σωστή στιγμή, με τους σωστούς ανθρώπους. τι αφήνω Την ανοχή στην τοξικότητα, ανθρώπους, καταστάσεις και επαναλαμβανόμενα μοτίβα που δεν οδηγούν πουθενά. Ήταν άλλη μία χρονιά που επιβεβαίωσε κάτι ξεκάθαρο: τα πρόσωπα που σε εκμεταλλεύονται πρέπει να τα κρατάς μακριά. Λιτά και απλά: διάλεξε τη ζωή. Απόλαυσέ τη με όσους αγαπάς και σ’ αγαπούν.

34

ΘΟΔΩΡΉΣ ΑΝΤΩΝΌΠΟΥΛΟΣ

M. HULOT

τι κρατάω Το ξημέρωμα στο Τικάλ, μέσα στη ζούγκλα της Γουατεμάλας, σκαρφαλωμένοι στον ναό IV, έναν από τους ψηλότερους του κόσμου των Μάγια, να κοιτάζουμε αμίλητοι την εικόνα που έβλεπαν οι ήρωες του Πολέμου των Άστρων στον (υποτιθέμενο) εξωγήινο πλανήτη που είχε επινοήσει ο Τζορτζ Λούκας, με τις κορυφές των ναών της Μεγάλης Πλατείας να ξεχωρίζουν μέσα στην πυκνή βλάστηση υπό τις ψαλμωδίες της «φυλής της ανατολής» που αντηχούσαν την ώρα που ξεπρόβαλλαν οι ακτίνες του ήλιου – απόκοσμο και μοναδικό / Ένα φυσιολατρικό ημερολόγιο –η παρατήρηση της ζωής ενός γερακιού που ζει στην εξοχή του Έσεξ–, τον Πετρίτη του ερασιτέχνη bird watcher Τζον Άλεκ Μπέικερ, που ξεχώρισα απ’ όσα διάβασα φέτος. Ο εντελώς ιδιοσυγκρασιακός συγγραφέας περιγράφει συγκινητικά την καθημερινότητα ενός πουλιού με λογοτεχνικό τρόπο, σε ένα αριστούργημα της τεκμηριογραφικής πεζογραφίας του 20ού αιώνα / Τη σειρά «Ένας καλύτερος άνθρωπος» που δίνει μια διαφορετική διάσταση στην τοξική αρρενωπότητα, στον ρατσισμό και στις επιπτώσεις του cancel. τι αφήνω Τα προβλήματα υγείας που με ταλαιπώρησαν το τελευταίο τρίμηνο του ’25 / Την κατάντια του κέντρου της Αθήνας, τα υψηλά ενοίκια, τη βρόμα, τα διαλυμένα πεζοδρόμια, την εικόνα παρακμής που έχει η πόλη και αναγκάζει τους κατοίκους της να την εγκαταλείψουν / Τη σκιά του πολέμου και τον φόβο για το αύριο που απλώνεται στην Ευρώπη.

τι κρατάω Τις μεγαλειώδεις, παλλαϊκές, ακηδεμόνευτες πορείες για την τραγωδία των Τεμπών που κράτησαν ζωντανή τη μνήμη της, «κλείνοντας» ταυτόχρονα το μάτι στην ελπίδα / Την εκλογή του Ζοχράν Μαμντάνι στη δημαρχία της Νέας Υόρκης, ανάχωμα στο «τσουνάμι» του Τραμπ και της alt-right / Την αλματώδη πρόοδο της τεχνητής νοημοσύνης / Το αίτημα για λευτεριά στον Νίκο Ρωμανό / Την ταινία του Πολ Τόμας Άντερσον Η μια μάχη μετά την άλλη (και) για τα εύσημα στον Τόμας Πίντσον / Τη Σπασμένη Φλέβα του Γιάννη Οικονομίδη ως ακτινογραφία της Ελλάδας που μισήσαμε / Το Queer του Λούκα Γκουαντανίνο / Το 2ο αθηναϊκό QueerCon / Tους Damned να διασκευάζουν Jefferson Airplane στο Release Athens. τι αφήνω Την τραγωδία δίχως τέλος στη Γάζα και το ακόμα μεγαλύτερο, το ξεχασμένο και από τον Θεό μακελειό στο Σουδάν / Το ξεπούλημα της Ουκρανίας / Την «επιστροφή» της τυφλής τρομοκρατίας / Τη λύσσα με τους τρανς ανθρώπους – να μην τους περάσει / Την ξεφτίλα με τον ΟΠΕΚΕΠΕ, τις λαμογιές και τα διαπλεκόμενα που καλά κρατούν / Την (επανα)κανονικοποίηση του ακροδεξιού λόγου / Τις ολοένα περισσότερες «παγίδες» της τεχνητής νοημοσύνης / Τη μόδα με τους ανήλικους κουτσαβάκηδες / Τον εθισμό στα σόσιαλ, εκούσιο και ακούσιο / Tο διαρκώς διογκούμενο συγκοινωνιακό και κυκλοφορικό «έμφραγμα» της Αθήνας / To ανελέητο τσιμέντωμα αιγιαλών, δασών, ακόμα και βουνοκορφών / Ένα «όχι» που όφειλε να ήταν «ναι».

ΕΙΡΉΝΗ ΓΙΑΝΝΆΚΗ

ΓΙΆΝΝΗΣ ΒΑΣΙΛΕΊΟΥ

τι κρατάω Την ανακάλυψη ότι μπορείς να παραγγείλεις Βlu-ray από το βρετανικό Amazon χωρίς να χρειαστεί να δώσεις ένα νεφρό στο τελωνείο / Τη δισκογραφική επιστροφή των Waterboys / Την εικόνα της Τζέσι Μπάκλεϊ να απλώνει το χέρι στον συγκλονιστικό Hamnet / Τη γαληνευτική συνειδητοποίηση ότι μια συμβίωση μπορεί να συνιστά εξέλιξη και όχι ξεβόλεμα / Την ανείπωτη χαρά να δουλεύεις μαζί με φίλους / Τις βόλτες με την Ιωσηφίνα στα σοκάκια της Θεσσαλονίκης και του Covent Garden. τι αφήνω Ένα δυσαναπλήρωτο έλλειμμα στον τραπεζικό μου λογαριασμό, επειδή ανακάλυψα ότι μπορείς να παραγγείλεις Βluray από το βρετανικό Amazon χωρίς να χρειαστεί να δώσεις ένα νεφρό στο τελωνείο.

ΜΙΧΆΛΗΣ ΓΙΑΝΝΑΚΊΔΗΣ

τι κρατάω Από το 2025 κρατάω όλα τα πράγματα που μου επέτρεψαν να μη σκέφτομαι όσα αποτρόπαια συμβαίνουν στον κόσμο / Τις βόλτες με το πατίνι, που με μεταφέρουν στα παιδικά μου χρόνια σαν κινηματογραφικό φλας μπακ / Το πρωτάθλημα της Λίβερπουλ, τη δεύτερη σεζόν του «Severance» και το απροσδόκητα επίκαιρο Network του Σίντνεϊ Λιουμέτ, που κυκλοφόρησε πριν από σχεδόν μισό αιώνα, αλλά εγώ φέτος το ανακάλυψα. τι αφήνω (Ελπίζω ότι) αφήνω πίσω μου την αίσθηση ματαιότητας που μου δημιούργησε ο ειδησεογραφικός κύκλος του 2025 / Την ιδέα ότι συλλογικά, ως ανθρωπότητα, υπήρξαμε υπερβολικά μαλθακοί τα προηγούμενα χρόνια και αφήσαμε την υπερβολική μας ενσυναίσθηση προς τον συνάνθρωπο να μας παρασύρει στον λάθος δρόμο, όπως υποστηρίζει ο πλουσιότερος άνθρωπος στον κόσμο. Ή ότι, ως Ευρώπη, οι τωρινές συνθήκες απαιτούν να ξανασκεφτούμε αν τα μέχρι πρότινος απολύτως αναγκαία μέτρα για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής είναι πράγματι τόσο αναγκαία.

τι κρατάω Το 2025 ήταν μια χρονιά roller coaster με πολλές και απότομες μεταπτώσεις, από εκείνες τις χρονιές για τις οποίες κάποιος θα έπρεπε να έχει προειδοποιήσει: «προσδεθείτε». Κρατώ σίγουρα την καλοσύνη χωρίς ιδιοτέλεια, ειδικά όταν προέρχεται από αγνώστους, και τους ανεκτίμητους φίλους που δεν τρομάζουν στα καλά σου και έχουν τη γενναιότητα να σου λένε αυτά που δεν αντέχεις να ακούσεις στα κάτω σου. Στη σούμα θα έμεναν και τα ταξίδια: η μαγική –πέρα από κάθε προσδοκία– Ιαπωνία και η ιαματική ευγένεια των ανθρώπων της, η Ανάφη με τη μοναδική ενέργειά της και μια αξέχαστη ανατολή με θέα τον Μονόλιθο, το Λονδίνο και η Θεσσαλονίκη / Μια καλοκαιρινή βραδιά στου Φιλοπάππου που δεν την εκτίμησα όπως της άξιζε / Και συναυλίες, πάντα οι συναυλίες. Μια Λένα Πλάτωνος από τα παλιά, σε μεγάλα κέφια, και μια Kylie που ξεπήδησε από τα κοριτσίστικα εξώφυλλα της εφηβείας / Απρόσμενα και ετερόκλητα διαβάσματα που με βρήκαν στη σωστή στιγμή, όπως ο Λοιμός του Αντρέα Φραγκιά, η Τελειότητα του Βιντσέντζο Λατρόνικο, το Πνεύμα και το Τέρας του Δημήτρη Καράμπελα, το Ντάγκο της Ναταλίας Καραγιάννη / Την ώρα που οι νέες ταινίες που βγαίνουν κάθε χρόνο όλο και περισσότερο απογοητεύουν, ένα παλιό αριστούργημα του 1962 έπαιζε σε λούπα

Winter

ΆΡΗΣ ΔΗΜΟΚΊΔΗΣ

στο μυαλό μου όλη τη χρονιά, το Η Κλεό από τις 5 έως τις 7 της Ανιές Βαρντά / Κι αν κρατούσα μία μόνο εικόνα, την πιο αισιόδοξη, θα ήταν το ανθρώπινο ποτάμι που ξεχύθηκε στην Αθήνα στη συγκέντρωση για τα Τέμπη τον Φεβρουάριο. τι αφήνω Την ξαφνική αρρώστια αγαπημένων προσώπων, τη φριχτή ανημποριά των γηρατειών, το παραλυτικό αίσθημα της πτώσης των άλλων και την αδυναμία να ανατρέψεις οτιδήποτε από αυτά / Την αναίτια κακία, από την οποία αφελώς νόμιζες ότι μπορείς να προφυλαχτείς / Το burn out και την απραξία, που δεν γνώριζες πως μπορεί να είναι εξίσου εξουθενωτικά / Σε συλλογικό επίπεδο, την ντροπή από το τσίρκο του ΟΠΕΚΕΠΕ· αυτή την μπόχα και δυσωδία της αναίσχυντης διαφθοράς και της απληστίας που πάντα ήταν εκεί, αλλά τώρα έπνιξαν τα πάντα. Μια μόνιμη ντροπή έχει καθίσει πάνω στη χώρα / Το trend του Studio Ghibli AI ως ένδειξη ότι η ανθρώπινη ανοησία απειλεί την ανθρώπινη δημιουργικότητα περισσότερο από ό,τι η ίδια η τεχνητή νοημοσύνη / Τέλος, το αμετάκλητο αίσθημα πως η δυστοπία είναι η νέα πραγματικότητα που ήρθε για να μείνει και τίποτα δεν μπορεί πια να μας εκπλήξει.

τι κρατάω Τις ιστορίες και τους ανθρώπους που γνώρισα μέσω των πόντκαστ που έφτιαξα / Όλη την τέχνη, υψηλή και χαμηλή, που μου έκανε παρέα και φέτος / Ένα live του Pan Pan σε μια ταράτσα στη Θεσσαλονίκη, όταν φυσούσε πολύ, και ένα live στη Μονή Λαζαριστών με την Πωλίνα, τη Μαντώ και τη Σοφία Βόσσου / Τον Μπέμπη, το τρίτο γατάκι που πήραμε σπίτι τώρα / Την παρέα και τη βοήθεια της Ελένης Καλέση / Το ντοκιμαντέρ για τους Κόρε. Ύδρο. / Το τραγούδι του Δημήτρη Σαμόλη «Το αγόρι που αγάπησες έχει γκριζάρει». τι αφήνω Αντιγράφω απ’ την αντίστοιχη λίστα του 2018, είναι απίστευτο το πόσο με εκφράζει, δυστυχώς, ακόμα: την επέλαση της ακροδεξιάς στην Ευρώπη (που γίνεται με λίγη έως πολλή βοήθεια απ’ τη Ρωσία) / Τον Τραμπ και τον Πούτιν – στα σκουπίδια / Τα τρολ, ειδικά τα έμμισθα / Τα κολλήματά μου.

ΒΑΣΙΛΙΚΉ ΔΡΊΒΑ

τι κρατάω Τις εκπλήξεις που βρίσκονται σε μικρές γωνιές στις οποίες συχνά ξεχνάμε να ρίξουμε φως / Το γεγονός ότι ποτέ δεν είναι αργά να ξαναρχίσεις σκέιτ, αλλά είναι λίγο πιο επικίνδυνο απ’ ό,τι όταν είσαι 15 / Τον έρωτα, που πάντα έρχεται, έστω και αργά ή δύσκολα / Την τελευταία σεζόν του «Stranger Things» που συμπορεύτηκε μαζί μας σε πολλά χρόνια αλλαγών / Τα πάρτι της πόλης που σου θυμίζουν ότι δεν είσαι ποτέ μόνος / Τη συναυλία της Kylie Minogue. τι αφήνω Το σπάσιμο χεριού που έκανε το 2025 «δυσκίνητο», αλλά άφησε και κάποια καλά / Το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ που για άλλη μία φορά ανέδειξε τη δυσωδία του κράτους και μέρους της κοινωνίας / Τα δυστυχήματα στους δρόμους / Τις άπειρες ώρες που νιώθουμε φόβο, ανησυχία και άγχος μέσα στο γενικότερο κλίμα αβεβαιότητας / Τον βάναυσο πληθωρισμό (που θα υπάρχει και του χρόνου).

☞ 18.12.2025

Για πρώτη φορά, η πόλη αποκτά τη δική της Χριστουγεννιάτικη Αγορά στην πλατεία Κοτζιά, με ένα πλούσιο πρόγραμμα από δράσεις, μουσική και εκπλήξεις για μικρούς και μεγάλους.

TO CHRISTMAS MARKET ΣΤΗΝ ΠΛΑΤΕΊΑ ΚΟΤΖΙΆ

ΦΈΡΝΕΙ ΤΗ ΜΑΓΕΊΑ ΤΩΝ ΓΙΟΡΤΏΝ ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΆ ΤΗΣ ΠΌΛΗΣ ΚΑΘΕ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ η Αθήνα μεταμορφώνεται σε μια ακόμα πιο ζωντανή και γιορτινή πόλη, με happenings, πάρτι και γιορτινές εκπλήξεις να χαρίζουν μια μαγική νότα στην καθημερινότητα των κατοίκων. Ο δήμος Αθηναίων έχει ετοιμάσει και φέτος τα «Χριστούγεννα στην Αθήνα», ένα χορταστικό πρόγραμμα με εκδηλώσεις και δράσεις που θα φωτίσουν όλη την πόλη έως τις 11 Ιανουαρίου. Κι ενώ όλη η πόλη θα χορεύει σε χριστουγεννιάτικους ρυθμούς, η καρδιά των γιορτών θα βρίσκεται στην πλατεία Κοτζιά και στο Christmas Market που στήνεται στην Αθήνα, προσκαλώντας μικρούς και μεγάλους σε μια Winter Wonderland! Στολισμένα ξύλινα σπιτάκια, λαχταριστές γεύσεις, ζεστά ροφήματα και ιδέες για χριστουγεννιάτικες αγορές περιμένουν τους επισκέπτες του Christmas Market, στο κέντρο του οποίου δεσπόζει το εντυπωσιακό καρουζέλ.

Tο Christmas Market ανοίγει για το κοινό στις 20 Δεκεμβρίου με μια ξεχωριστή γιορτή εγκαινίων από τις 12:00, η οποία περιλαμβάνει την επίσημη έναρξη από τον δήμαρχο Αθηναίων Χάρη Δούκα, με παρουσιαστές τη Νικόλ Δημητρακοπούλου και τον Παναγιώτη Μπουγιούρη, χριστουγεννιάτικες μελωδίες από τον Easy 97,2 και την Toy Soldier Christmas Band, παρέλαση με τους «Εναερίτες» του Bubble Parade και fun δραστηριότητες για παιδιά στο Kids Corner.

H Χριστουγεννιάτικη Αγορά της πλατείας

LiFO 880

Κοτζιά θα προσφέρει καθημερινά μια ολοκληρωμένη γιορτινή εμπειρία με δράσεις, μουσική και παιχνίδια. Ας τα δούμε αναλυτικά: Στο Kids Corner θα φιλοξενούνται καθημερινά, με την υποστήριξη του Μουσείου Μαρίας Κάλλας και του Βιομηχανικού Μουσείου Φωταερίου, δωρεάν δημιουργικά εργαστήρια με χριστουγεννιάτικα θέματα, διαδραστικές αφηγήσεις, κατασκευές στολιδιών με πηλό, face painting με την ομάδα Μουτζούρες, ενώ τα παιδιά θα φτιάξουν τις δικές τους χριστουγεννιάτικες καρτ ποστάλ με στένσιλ, αντλώντας έμπνευση από τη λάμψη της Μαρίας Κάλλας. Δημοφιλείς ραδιοφωνικοί σταθμοί της πόλης θα εναλλάσσονται καθημερινά στο Music Corner της πλατείας, ενισχύοντας τη χριστουγεννιάτικη ατμόσφαιρα με γιορτινές μουσικές, ενώ το κεντρικό stage θα φιλοξενήσει συναυλίες αγαπημένων καλλιτεχνών. Συγκεκριμένα, στις 28/12 θα ανέβουν στη σκηνή η Billie Kark και η Νεφέλη Φασούλη, ενώ στις 30/12 οι Street Outdoors Soundsystem, Yucatan, Deerislnd και Tropical ενώνουν τις δυνάμεις τους σε ένα εκρηκτικό DJ set, στήνοντας το απόλυτο Athens All-Star Party και μετατρέποντας την επιβλητική πλατεία σε ένα απέραντο dancefloor! Την Κυριακή 21 Δεκεμβρίου το Athens Santa Run, η πιο γιορτινή διαδρομή, θα ξεκινήσει από το Christmas Market – μικροί και μεγάλοι ντυμένοι Αϊ-Βασίληδες θα τρέξουν

2,8 χλμ. για φιλανθρωπικό σκοπό. Το Σάββατο 27 Δεκεμβρίου, όμως, είναι μια μέρα αφιερωμένη στις οικογένειες, με το Christmas Family Day: μια ολοήμερη γιορτή για μικρούς και μεγάλους γεμάτη παιχνίδι, δημιουργία και χριστουγεννιάτικη μαγεία. «Σας περιμένουμε όλες και όλους, με τους φίλους και τις οικογένειές σας και φυσικά το κέφι σας στη μεγάλη Χριστουγεννιάτικη Αγορά της πλατείας Κοτζιά. Γιορτινά εδέσματα, δώρα αλλά και συναυλίες και καρουζέλ και μια ευφάνταστη “παιδική γωνιά” με ελεύθερη είσοδο. Καλές γιορτές σε μια Αθήνα ζωντανή, φωτεινή και ανοιχτή. Μια πόλη που γιορτάζουμε μαζί», δήλωσε ο δήμαρχος Αθηναίων, Χάρης Δούκας. Αναλυτικό πρόγραμμα εκδηλώσεων στο cultureisathens.gr

35

ΜΑΊΡΗ ΜΠΑΡΛΉ

ΜΊΝΑ ΚΑΛΟΓΕΡΆ

ΜΑΡΊΑ ΔΡΟΥΚΟΠΟΎΛΟΥ

τι κρατάω Τα δυο ταξίδια της χρονιάς, ένα στην αρχή και ένα στο τέλος της, στο Δουβλίνο και στο Λονδίνο, δυο προορισμούς που ήρθαν την κατάλληλη στιγμή να υπενθυμίσουν πως υπάρχει και κάτι άλλο, κάτι διαφορετικό – η εκδρομή στα Cliffs του Moher, στην ακτογραμμή του Ατλαντικού, σίγουρα είναι στα highlights / Την ανακάλυψη του Νάιαλ Ουίλιαμς και του υπέροχου ιρλανδικού μαγικού ρεαλισμού του, όπως τον διάβασα στα Τέσσερα ερωτικά γράμματα και στο Αυτό είναι ευτυχία / Το ότι κάποιος μάζεψε τα ακουστικά που έχασα ένα βράδυ στη Σταδίου και τα άφησε σε ένα κάγκελο του πεζοδρομίου, ώστε να τα βρω λίγες ώρες μετά. τι αφήνω Πέρα απ’ όσα δεν πήγαν όπως τα ήθελα, αλλά σίγουρα είναι στο χέρι μου να αλλάξω, την κλονισμένη υγεία κάποιων δικών μου ανθρώπων και μια αναπάντεχη απώλεια / Την επιβεβαίωση της αίσθησης ότι ποτέ και τίποτα δεν είναι δεδομένο.

36

ΧΆΡΗΣ ΚΑΛΑΪΤΖΊΔΗΣ

τι κρατάω Το γεγονός ότι, ανάμεσα στα ερείπια, οι Παλαιστίνιοι γιορτάζουν, αγωνίζονται, ζούνε / Ότι ένα προπαγανδιστικό bot της ισραηλινής κυβέρνησης «άλλαξε στρατόπεδο», αφού επεξεργάστηκε την κατάσταση και άρχισε να δημοσιεύει μηνύματα υπέρ της Παλαιστίνης / Ότι στις γενικές απεργίες για τη Γάζα στην Ιταλία το βασικό σύνθημα ήταν: «Μπλοκάρετε τα πάντα» / Φίλες και φίλους, πέντε ή έξι δίσκους, ορισμένα χαμόγελα, ορισμένες συγκρούσεις, τους φοιτητές και τις φοιτήτριές μου, την ανάρρωση του Α., τη Σαμοθράκη, κάτω από ένα δέντρο, δεν θέλω να τελειώσει, τα μη ανθρώπινα πλάσματα που συνάντησα / Τον Πίντσον όταν γράφει: «To Cuxhaven, the summer in deceleration, floating on to Cuxhaven. The meadows hum. Rain clatters in crescent swoops through the reeds. Sheep, and rarely a few dark northern deer, will come down to browse for seaweed at the shore which is never quite sea nor quite sand, but held in misty ambivalence by the sun… So Slothrop is borne, afloat on the water-leas» / Όσα μισούν αυτόν τον κόσμο εξαιτίας όσων αγαπούν σ’ αυτόν. τι αφήνω Τα υπόλοιπα.

τι κρατάω Στα βασικά, παίρνω την οικογένειά μου, τους φίλους μου, τον Argy, τον Άμπαλο και τα δύο φανταστικά πρωταθλήματα που διοργανώσαμε, τα UFA Champions League και τα Mini Euros / Την αγάπη που έλαβα από τη δουλειά που άφησα πίσω μου πριν από ενάμιση μήνα, αλλά και τον ενθουσιασμό που νιώθω τώρα στο νέο-παλιό μου ξεκίνημα. τι αφήνω Στη δύση του 2026 αφήνω πίσω μου το Παγκράτι και με τη νέα χρονιά καλωσορίζω νέα επίπεδα χαράς, δημιουργίας και ενηλικίωσης που τα νιώθω να έρχονται προς το μέρος μου.

NAZIGEN MAMO

τι κρατάω Τις προσωπικές διαπιστώσεις ότι πράγματα μπορούν να συνυπάρξουν αρκεί να ακούγονται με ειλικρίνεια τα θέλω του καθενός και όχι να επιβάλλονται / Τις επιστροφές φίλων από το εξωτερικό και τη δική τους αναγνώριση ότι η Ελλάδα δεν είναι αποκλειστικά η τουριστική εκδοχή που γνώριζαν στους μήνες επίσκεψής τους. Τα βήματά τους προς έναν καλύτερο εαυτό που φαντάζονταν, αναγνωρίζοντας τα προσωπικά αδιέξοδα / Κρατάω κι εμένα τις φορές που μου στάθηκα / Το ότι συνεχίζω να ψάχνω κι άλλα χόμπι, και την –ειλικρινή– ελπίδα για κάτι καλύτερο. τι αφήνω Τη συνεχή υπενθύμιση της ελληνικής πραγματικότητας. Δεν χρειάζεται να ’ναι κάτι γκράντε, τα μικρά καθημερινά θα το υπενθυμίζουν συνέχεια / Την ένταση και τη βία από παντού, την αδράνεια, ένα μείγμα που μόνο ελπιδοφόρο δεν είναι.

τι κρατάω Μια ήσυχη, βαθιά συνειδητοποίηση που γεννήθηκε κυρίως το καλοκαίρι πως, όσο κλισέ κι αν ακούγεται, το τώρα είναι όντως πολύτιμο και μοναδικό, κυρίως όταν το μοιράζεσαι με τους ανθρώπους που επέλεξες να έχεις δίπλα σου / Το ότι αξίζει να ανοίγεις την πόρτα σε νέες γνωριμίες και να δημιουργείς αναμνήσεις που αργότερα θα γίνονται φως στα σκοτάδια σου. τι αφήνω Κριτικές ειπωμένες με «καλές προθέσεις» / Μικρές εσωτερικές ήττες που έκαναν τον κύκλο τους, γιατί τελικά με «μεγάλωσαν» λίγο παραπάνω.

ΑΡΓΥΡΏ ΜΠΟΖΏΝΗ

τι κρατάω Θα κρατήσω όλες τις στιγμές του 2025 που ένιωσα ότι έχω ακόμα την περιέργεια μικρού παιδιού μπροστά σε μια ανακάλυψη / Τις στιγμές που γέλασα ανέμελα και τις στιγμές που συγκινήθηκα βαθιά / Την ευγνωμοσύνη ότι είμαι ζωντανή και γράφω απολογισμούς / Και τους φίλους μου. τι αφήνω Ό,τι και τις προηγούμενες χρονιές: τα άχρηστα, τα τοξικά, τα μη απαραίτητα. Τις δύσκολες μέρες του, τις αγωνίες, που θέλω να τις ξεχάσω / Όλη τη βία και τη φτώχεια και τη δυσκολία. Δεν θα τα καταφέρω.

ΤΙΝΑ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ

τι κρατάω Τη συνειδητοποίηση ότι δεν μετράει τίποτε άλλο παρά μόνο οι στιγμές, αυτό το ελάχιστο θαύμα του κόσμου του να τσουγκρίζεις ένα ποτήρι κρασί σε ένα τραπέζι με φίλους / Τον θαλασσινό αέρα στο πρόσωπο στο παλιό ανοιχτό pony στη Λέρο / Το να ξυπνάς υπό τους ήχους του μουεζίνη στο Κάιρο / Το να ακούς ξανά, ύστερα από χρόνια, Radiohead στο δωμάτιο, στο νησί σου τη Νάξο / Να είσαι γεμάτη από την αγάπη των ανθρώπων σου, που είναι το πιο πολύτιμο δώρο στον κόσμο / Ότι το ’25 μας βρήκε όλους ακέραιους / Τη σπουδαία αποκάλυψη του θεάτρου με τα λόγια του Αντρέγιεφ στη σκηνή της Στέγης σε σκηνοθεσία Γκοσλάν / Τους πίνακες του Ρόθκο (αυτό το σοκ, κάθε φορά, όταν τους βλέπεις από κοντά) / Τα πανέμορφα μικρά κτερίσματα-στολίδια στο μουσείο στο Κάιρο. τι αφήνω Τη σοκαριστική γενοκτονία στη Γάζα, την ντροπή της ανθρωπότητας. Ποτέ ο κόσμος δεν θα είναι ίδιος μετά από αυτό. Περιμένοντας με χαρά το 2026, δεν νιώθω πιο σοφή αλλά πιο ευτυχής που είμαι εδώ. Πώς το είπε ο Καρούζος; «Η ζωή που μικραίνει: η μεγάλη αλήθεια».

ΠΈΝΝΥ ΜΑΣΤΟΡΆΚΟΥ

τι κρατάω Τις όμορφες στιγμές που έζησα με τα αγαπημένα μου πρόσωπα / Τα ταξίδια που με γέμισαν εικόνες και εμπειρίες / Τους ανθρώπους που γνώρισα και άφησαν το αποτύπωμά τους στη ζωή μου. τι αφήνω Ό,τι με πλήγωσε και όσους μου έδειξαν μέσα σε αυτήν τη χρονιά ότι δεν έχουν θέση στο επόμενο κεφάλαιο. 2026, σε περιμένω με ανυπομονησία, με καθαρή καρδιά, νέους στόχους και όνειρα έτοιμα να γίνουν πραγματικότητα.

Winter

ΓΙΆΝΝΗΣ ΠΑΝΤΕΛΆΚΗΣ

τι κρατάω Ένα βιβλίο γιατί με ενθουσίασε ιδιαίτερα, όχι μόνο γιατί είναι σπουδαίο αλλά γιατί αναρωτήθηκα για μια ακόμα φορά πώς γίνεται άνθρωποι με αποτρόπαιες προσωπικές και πολιτικές πορείες να μπορούν να γράφουν τόσο καλά βιβλία, το Ταξίδι στην άκρη της νύχτας του Σελίν / Με ενθουσίασε ακόμα, ίσως περισσότερο από όσο έπρεπε, η εκλογή του Ζοχράν Μαμντάνι στη Νέα Υόρκη. Και ελάχιστα να κάνει από όσα υποσχέθηκε, άξιζε γιατί ήταν η πρώτη μεγάλη ήττα του Τραμπ. τι αφήνω Την πολιτική μιζέρια της εποχής / Το διεθνές κλίμα με τους ακροδεξιούς να καλπάζουν / Τη γενικευμένη απαξίωση προσώπων και θεσμών.

ΧΡΉΣΤΟΣ ΠΑΡΊΔΗΣ

τι κρατάω Το Συνέδριο για το Ιράν του Βιριπάγιεφ σε σκηνοθεσία Χρήστου Θεοδωρίδη / Την απολαυστική πάντα ερμηνεία του Χάρη Φραγκούλη στο συγκλονιστικό φινάλε του ξένου στην Οδύσσεια του Μαρμαρινού από το Κρατικό Βορείου Ελλάδος, αλλά και το κατανυκτικό φινάλε του Κουρεντζή και της Utopia – και τα δυο στην Επίδαυρο / Τις ξεκαρδιστικές στιγμές κριτικής κατά τη διάρκεια της σειράς πόντκαστ «Τhe review» με τη Βένα Γεωργακοπούλου / Τις συναντήσεις μου με ανθρώπους που εκτιμώ βαθιά με αφορμή συνεντεύξεις, όπως ο Μπακογιαννόπουλος, η Ομπολένσκι, η Λαδικού, ο Ρέππας, η Ελένη Αλεξανδράκη για την ταινία της Θολός βυθός, ο Στέλιος Νέστορας, η Ana Kokkinos, ο ιστορικός τέχνης Mάρτιν Γκέιφορντ, η Κάτια Σπορν, ο Νεριτάν Ζιντζιρία, αλλά και την ομαδική συνέντευξη με τον Ρομέο Καστελούτσι / Τη συνεργασία μου για την έκθεση-φόρο τιμής στον αξέχαστο Ανδρέα Βουτσινά που έδωσε ένα καταπληκτικό αποτέλεσμα / Τις υπέροχες μέρες και νύχτες στο Καστελόριζο για τις προβολές του φεστιβάλ Beyond Borders. τι αφήνω Όλες τις τοξικές αναρτήσεις του διαδικτύου, αν και αυτές δεν φεύγουν, θα μείνουν / Τα ευτυχώς όχι σοβαρά προβλήματα υγείας που με έκαναν να ξεφορτωθώ αρκετά κιλά / Τις όποιες επαγγελματικές απογοητεύσεις και τους γελοίους ανταγωνισμούς – παντού υπάρχουν και ίσως να είναι αυτοί που μας προχωρούν.

18.12.2025

ΈΛΕΝΑ ΠΟΣΝΑΚΊΔΟΥ

τι κρατάω Τις στιγμές γεμάτες γέλιο, αγάπη και ξεγνοιασιά / Την ένταξή μου εδώ, στην οικογένεια της LiFO (γιατί αν δεν παινέψεις το σπίτι σου…). Σε μια γρήγορη ανασκόπηση, θα μπορούσα να πω ότι το 2025 ήταν μια καλή χρονιά, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν θα μπορούσε να είναι και καλύτερη, αλλά ας μη γίνω αχάριστη. τι αφήνω Την αγένεια, την κακία και την γκρίνια που υπάρχει εκεί έξω. Καλή χρονιά, κόσμε!

ΝΙΚΌΛΑΣ ΣΕΒΑΣΤΆΚΗΣ

τι κρατάω Τον Steven Wilson με το άλμπουμ «Overview» που επιμένει να δημιουργεί μουσική με εικοσάλεπτα κομμάτια που δεν προκαλούν πλήξη (κι αυτό είναι εξαιρετικά δύσκολο) / Την ωραία μελέτη της Χριστίνας Ντουνιά (Το όνειρο και το πάθος Κ.Γ. Καρυωτάκης) όπου, μεταξύ πολλών, συναντούμε κι έναν ερωτικο-σατιρικό και εύθυμο Καρυωτάκη, πέρα από τη στάνταρ εικόνα του απαισιόδοξου αυτόχειρα / Φυσικά, τη νίκη του Μαμντάνι στη Νέα Υόρκη / Τις λίγες υπέροχες μέρες στη Λήμνο / Το τεύχος του περιοδικού τεχνών και γραμμάτων «ΑΠΟΠΛΟΥΣ» το αφιερωμένο στο έργο του πατέρα μου, Αλέξη Σεβαστάκη, τιμή στα 100 χρόνια από τη γέννησή του. τι αφήνω Τους πολέμους, την τρομοκρατία κατά αμάχων, τη φασιστικοποίηση συμπεριφορών και ιδεών / Την πλειονότητα των μουσικών προτάσεων που έφτασαν στα δύστυχα αυτιά μου.

LiFO 880

ΛΊΑ ΦΑΣΌΛΗ

ΔΈΣΠΟΙΝΑ ΤΡΙΒΌΛΗ

τι κρατάω Τις λίγες καλές στιγμές μου – κάθε λεπτό με τον γιο μου και την οικογένειά μου / Κάθε λεπτό μακριά από το κινητό μου. τι αφήνω Τίποτα.

ΦΏΦΗ ΤΣΕΣΜΕΛΉ

τι κρατάω Την κατάλυση βασικών ανθρώπινων και εργασιακών δικαιωμάτων, σκάνδαλα, τρομακτικά φαντάσματα του παρελθόντος σε νέο περιτύλιγμα, όλα διανθισμένα με χαριτωμένα βιντεάκια με σκυλάκια και γατάκια / Κακόγουστους ινφλουένσερ και AI σκουπίδια στο ενδιάμεσο / Θέλω να θυμάμαι ότι η ευαισθησία είναι επιλεκτική και να αποτυπωθεί μέσα μου ότι, όταν στο άμεσο μέλλον θα κληθούμε να πάρουμε θέση, εγώ θέλω, οφείλω, να είμαι στη σωστή πλευρά της Ιστορίας. τι αφήνω Τίποτα.

τι κρατάω Το ότι αναπνέω και έχω ακόμη την ευκαιρία να αλλάξω κάτι / Ένα fortune cookie που για πρώτη φορά είχε την καλύτερη και πιο ταιριαστή συμβουλή τη στιγμή που το άνοιξα / Τον άνθρωπο που είναι δίπλα μου 24/7, 365 μέρες τον χρόνο / Την ταινία Jay Kelly με τον Τζορτζ Κλούνεϊ, που ήταν αυτό που χρειαζόταν η ψυχή μου. τι αφήνω Τα «κουτιά» στα οποία θέλουν να σε βάλουν οι άλλοι / Τους πολέμους και τη λειψυδρία / Τους γονείς των ανηλίκων που κουβαλούν μαχαίρι και επιτίθενται / Τα τρόλεϊ / Τον χρόνο που γι’ άλλη μια χρονιά άφησα να περάσει λέγοντας πως θα κάνω όσα αγαπώ.

ΚΟΡΊΝΑ ΦΑΡΜΑΚΌΡΗ

τι κρατάω Το ότι όσο είμαστε άπαντες παρόντες και μπορούμε να ανταλλάζουμε ευχές γύρω από ένα τραπέζι, όλα τα άλλα έχουν μικρή σημασία / Τους αγαπημένους μου ανθρώπους αυτήν τη χρονιά. Μόνο αυτούς χρειάζομαι, τα υπόλοιπα τα βρίσκω. «Όπως εμείς και όλος ο κόσμος», που έλεγε και ο παππούς μου ο Γιάννης, και είχε δίκιο. τι αφήνω Νοσοκομεία, γιατρούς, αγωνιώδη τηλεφωνήματα, ραγισμένες καρδιές, χαμένες ευκαιρίες / Μια βαθιά διεφθαρμένη χώρα, αλλά ας μην τα θέλω όλα δικά μου.

37

Το νέο Δημοτικό Πάρκινγκ στην πλατεία Κοτζιά

Ένα έργο που επιστρέφει στους πολίτες

Με 500 θέσεις στάθμευσης, ο χώρος που μόλις εγκαινιάστηκε από τον Δήμαρχο Αθηναίων Χάρη Δούκα θα δώσει μια ανάσα στο ιστορικό κέντρο.

38

ΕΝΑΣ ΧΩΡΟΣ ΠΟΥ ΓΙΑ ΧΡΟΝΙΑ παρέμενε κλειστός στην καρδιά της πόλης, αποκτά ξανά ζωή και αναβαθμίζει την καθημερινότητα των κατοίκων της Αθήνας. Πρόκειται για το ολοκαίνουργιο υπόγειο Δημοτικό Πάρκινγκ στην πλατεία Κοτζιά, ένα εμβληματικό έργο-ανάσα για το ιστορικό κέντρο, που μόλις εγκαινιάστηκε από τον Δήμαρχο Αθηναίων Χάρη Δούκα, ενώ την αναβάθμιση και τη λειτουργία του ανέλαβε η ΔΑΕΜ Α.Ε. Το νέο Δημοτικό Πάρκινγκ διαθέτει 500 νέες θέσεις στάθμευσης και αποτελεί ουσιαστική διευκόλυνση για τους πολίτες που μέχρι τώρα πλήρωναν ακριβά την παραμονή τους στο κέντρο της Αθήνας. «Το έργο αυτό αποτελεί κεντρικό πυλώνα της στρατηγικής της Δημοτικής Αρχής του Χάρη Δούκα για την αναβάθμιση της ποιότητας ζωής στην πόλη, που εστιάζει σε δύο βασικούς στόχους», δηλώνει ο διευθύνων Σύμβουλος της ΔΑΕΜ Α.Ε, Λάζαρος Καραούλης. Ο πρώτος στόχος είναι να συμβάλει στη μείωση της κυκλοφοριακής συμφόρησης στο ιστορικό κέντρο και στη διευκόλυνση της προσβασιμότητας για κατοίκους και επισκέπτες, και ο δεύτερος είναι η στήριξη της αγοράς, με ανακούφιση της ελεγχόμενης στάθμευσης και ουσιαστική διευκόλυνση των επαγγελματιών και των καταστημάτων της περιοχής. Παράλληλα, προκειμένου να εξοικειωθούν οι πολίτες με τον νέο χώρο, οι δύο πρώτες ώρες

στάθμευσης θα είναι δωρεάν έως το τέλος του μήνα (31/12/2025). Επιπλέον, οι δημότες Αθηναίων που έχουν μόνιμες θέσεις θα δικαιούνται 15% έκπτωση, ενώ εντός του πάρκινγκ λειτουργεί ειδικά διαμορφωμένος χώρος για τη δωρεάν στάθμευση των ποδηλάτων.

ΕΝΑ ΕΡΓΟ ΜΕ ΜΝΗΜΗ ΚΑΙ ΣΎΓΧΡΟΝΗ ΤΑΥΤΌΤΗΤΑ Όμως, η έναρξη λειτουργίας του Δημοτικού Πάρκινγκ στην πλατεία Κοτζιά είναι μόνο η αρχή. Με στόχο το κοινό να γνωρίσει και να «ζεσταθεί» με τον χώρο που επιστρέφει ανακαινισμένος στην πόλη, ο Δήμος Αθηναίων διοργανώνει μια σειρά κοινωνικών και πολιτιστικών παράλληλων δράσεων. Μέσα στο πάρκινγκ δημιουργείται ένας νέος αφιερωματικός χώρος προς τιμήν του εμβληματικού Δημάρχου της Αθήνας, Αντώνη Τρίτση. Εκεί θα εκτεθεί το προσωπικό του αυτοκίνητο, ένα Renault Espace, ένα φουτουριστικό για την εποχή του μοντέλο και προσωπική επιλογή του Αντώνη Τρίτση, που εκφράζει την αισθητική και την αντίληψη ενός ανθρώπου με όραμα για τη σύγχρονη πόλη. Το όχημα, που παρέμενε επί χρόνια σε αδράνεια σε εγκαταστάσεις του Δήμου Αθηναίων, θα εκτίθεται καθ’ όλη τη διάρκεια λειτουργίας του πάρκινγκ. Εκτός από τον αφιερωματικό χώρο, το πάρκιγνκ θα φιλοξενήσει, παράλληλα με τη

λειτουργία του, μια πρωτότυπη ψηφιακή πολυμεσική έκθεση σε συνεργασία με το Athens Digital Arts Festival (ADAF). Στη διάρκειά της, κάτοικοι και επισκέπτες της Αθήνας θα έχουν τη δυνατότητα να περιηγηθούν στην έκθεση ψηφιακών και πολυμεσικών εγκαταστάσεων, αφού σταθμεύσουν το όχημά τους, ενώ παράλληλα μέρος της εισόδου του πάρκινγκ θα μεταμορφωθεί σε χώρο προβολών, φωτιστικών εγκαταστάσεων (light installations) και μουσικών ηχοτοπίων (sound installations), προσφέροντας μια μοναδική εμπειρία τέχνης και πολιτισμού στο κοινό. Έτσι, μέσα από μια σειρά δράσεων, ο Δήμος Αθηναίων προσκαλεί τους πολίτες να γνωρίσουν έναν χώρο που επιστρέφει εκεί όπου ανήκει, στην πόλη και στους ίδιους της τους ανθρώπους: έναν χώρο για τη νέα εποχή της Αθήνας.

18.12.2025

LiFO 880

39

winter Πώς θα περάσεις καλά στην Αθήνα φέτος τις γιορτές

40

guide

18.12.2025

Σινεμά

Εκθέσεις Θέατρο Πάρτι

LiFO 880

Guide26

41

Παραστάσεις

Θέατρο και χορός

10 ΘΕΑΤΡΙΚΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ (ΑΚΟΜΑ) SOLD OUΤ.

Taverna Miresia

Τα χρόνια

ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ

Η συναρπαστική εξέγερση του Χούλιο Τόγκα, του Suyako

Τα χρόνια, της Ανί Ερνό

Για πρώτη φορά ανεβαίνει στην ελληνική σκηνή, στο θέατρο Θησείον, το εμβληματικό έργο της Ανί Ερνό Τα χρόνια σε σκηνοθεσία Ακύλλα Καραζήση και Νίκου Χατζόπουλου. Σε μια ζωντανή αναμέτρηση με τον χρόνο και τη μνήμη, η παράσταση αντλεί από την αποστασιοποιημένη γραφή της Γαλλίδας συγγραφέως, μετασχηματίζοντας την προσωπική της ιστορία σε ένα πολυφωνικό χρονικό της μεταπολεμικής Ευρώπης, ένα ταξίδι στις δεκαετίες, όπου το ατομικό βιώνεται ως κοινωνική μαρτυρία. Η ικανότητα του έργου να συνομιλεί με το παρόν κάθε εποχής επιβεβαιώνει την καθολικότητα και την ανθεκτικότητα μιας γραφής που μεταμορφώνει το προσωπικό βίωμα σε συλλογικό στοχασμό.

Η συναρπαστική εξέγερση του Χούλιο Τόγκα

Παίζουν: Αγγελική Στελλάτου, Δέσποινα Κούρτη, Δήμητρα Βλαγκοπούλου, Κατερίνα Παπανδρέου, Διαμαντής Αδαμαντίδης

winter 42

Guide26

Στο θέατρο Προσκήνιο ο Βασίλης Μαγουλιώτης σκηνοθετεί το κείμενο του alter ego του, Suyako, φωτίζοντας με τρέλα και τρυφερότητα την αμηχανία μας σε μια εποχή που καλούμαστε να πάρουμε θέση απέναντι στο σύστημα που μας ταΐζει και μας εξαγριώνει εξίσου. Η έξυπνη δράση του έργου τοποθετείται στην Αργεντινή μετά την κρίση, με τον πρωταγωνιστή Χούλιο Τόγκα, περφόρμερ, εικονοκλάστη και ακτιβιστή, να τιμάται από ένα ιδιωτικό ίδρυμα που του αναθέτει τα εγκαίνια του πολυτελούς πολιτιστικού κέντρου του. Στο απόγειο της επιτυχίας του και σε κρίση μέσης ηλικίας, ο Τόγκα βλέποντας να τον προσπερνούν με ταχύτητα οι νεότεροι καλλιτέχνες και τα γεγονότα, ζει με την αγωνία να παρουσιάσει κάτι συναφές με την εποχή του, ενώ το μανιφέστο του περί ελευθερίας και αυτονομίας καταρρέει. Παίζουν: Δημήτρης Δρόσος, Άρης Μπαλής, Μαρία Αποστολακέα, Μελίνα Πολυζώνη, Μικές Γλύκας

Taverna Miresia, του Mάριο Μπανούσι

Κάνοντας διάλειμμα από την παγκόσμια περιοδεία της, η Taverna Miresia του Mάριο Μπανούσι μέχρι το τέλος του χρόνου θα είναι στην Πειραιώς 260. Η παράσταση που ξεκίνησε το 2023 από το Φεστιβάλ Αθηνών είναι μια συγκινητική επιστροφή του σκηνοθέτη στην ταβέρνα του πατέρα του, στη χώρα καταγωγής του, για να τον αποχαιρετήσει για μια τελευταία φορά, βάζοντας στις αποσκευές του την έννοια του οριστικού τέλους. Ο Μάριο και οι αδελφές του, Μπέλα και Αναστασία, επιστρέφουν στις ρίζες τους για ένα αποχαιρετιστήριο τραπέζι, με τον κόσμο των νεκρών να συνδέεται με τον κόσμο των πενθούντων συνδαιτυμόνων. Μέσα από μια περφόρμανς ο Μπανούσι καλωσορίζει τις μνήμες και τη νοσταλγία προκειμένου να αντιμετωπίσει την απώλεια και να αναμετρηθεί με την ενηλικίωση. Παίζουν: Χρυσή Βιδαλάκη, Σαβίνα Γιαννάτου, Πηνελόπη Τσούτσουβα, Κατερίνα Κρίστο, Ευτυχία Στεφάνου, Mάριο Μπανούσι

18.12.2025

Ανακαλύψτε δώρα με χιούμορ και αισθητική στο Onassis Shop Αν φέτος θέλετε να χαρίσετε items και εκδόσεις που κάνουν τη διαφορά και αποτελούν τροφή για σκέψη, η συλλογή του Onassis Shop στη Στέγη σάς περιμένει.

Δώρα που μπορείς να φορέσεις, να διαβάσεις, να ακούσεις, να τα πάρεις παντού μαζί σου. Δώρα που ξεφεύγουν από τα συνηθισμένα, που κλείνουν το μάτι στην pop art, την ομορφιά, το χιούμορ – εμπνευσμένα από τις παραγωγές της Στέγης. Αυτές τις γιορτές, στη συλλογή του Onassis Shop θα βρείτε αντικείμενα και αξεσουάρ με μοναδικό χαρακτήρα, αλλά και ξεχωριστές εκδόσεις των Onassis Publications που τα αγαπημένα σας πρόσωπα θα κρατήσουν για πάντα.

1

Σετ με παγούρι και θερμός Onassis

2

Juergen Teller «you are invited», tote και κατάλογος

3

Υφασμάτινη τσάντα

4

Σπιρτόκουτο: The Musical

Onassis ισοθερμικό παγούρι που κρατά ένα ρόφημα 48 ώρες κρύο και 12 ώρες ζεστό και Onassis θερμός που διατηρεί τον καφέ ζεστό, για τους φίλους που είναι διαρκώς on the go.

Ο επίσημος κατάλογος της έκθεσης «you are invited» του Juergen Teller στο Onassis Ready ξεδιπλώνει το έργο του μέσα από 416 σελίδες, 591 φωτογραφίες και συνοδευτικά κείμενα. Μαζί, μια tote bag με το logo της έκθεσης.

Υφασμάτινη τσάντα με μεταλλικές λεπτομέρειες με την υπογραφή του Έλληνα σχεδιαστή Απόστολου Μητρόπουλου.

Βινύλιο από το Σπιρτόκουτο: The Musical σε μουσική των Γιάννη Νιάρρου και Αλέξανδρου Λιβιτσάνου και λιμπρέτο των Γιάννη Οικονομίδη και Δώρη Αυγερινόπουλου. Ένας συλλεκτικός δίσκος που ακούγεται στη διαπασών από τη Veego Records, σε αριθμημένα αντίτυπα.

5

Επιλογή από τις εκδόσεις του Ιδρύματος Ωνάση

Η έκδοση Γιανούλης Χαλεπάς: Δούναι και Λαβείν, η μελέτη Χτίστες, νοικοκυρές και η οικοδόμηση της σύγχρονης Αθήνας της Ιωάννας Θεοχαροπούλου, ο επίσημος κατάλογος της έκθεσης «you are invited» του Juergen Teller. Επίσης, τα κείμενα των παραστάσεων Ο χορός των εραστών του Tiago Rodrigues και Οιδίποδας του Robert Icke. Επισκεφθείτε το Onassis Shop από Πέμπτη έως Σάββατο, 19:00-23:00, και Κυριακή, 13:00-19:00, στο φουαγέ του ισογείου της Στέγης (λεωφόρος Συγγρού 107-109, Αθήνα).

LiFO 880

43

guide

Παραστάσεις

Γέρμα

Εκείνος που έκλεψε τη μέρα και πλήρωσε τη νύχτα, του Γκέοργκ Κάιζερ

Ο Θωμάς Μοσχόπουλος διασκευάζει το αριστούργημα του εξπρεσιονιστικού θεάτρου Von morgens bis mitternachts του Γκέοργκ Κάιζερ και μας παραδίδει το έργο Εκείνος που έκλεψε τη μέρα και πλήρωσε τη νύχτα στο θέατρο Βασιλάκου. Ένας ταμίας τράπεζας βλέπει τη ζωή του να ανατρέπεται όταν μια μυστηριώδης γυναίκα τον κάνει να συνειδητοποιήσει το αδιέξοδο της καθημερινότητάς του. Οδηγημένος από μια ξαφνική παρόρμηση, κλέβει ένα τεράστιο ποσό και εγκαταλείπει τη δουλειά και την οικογένειά του, αποφασισμένος να «ζήσει» επιτέλους. Ξεκινά ένα ξέφρενο ταξίδι αναζητώντας μέσα από το χρήμα, τον έρωτα και τη θρησκεία κάποιο ίχνος αλήθειας ή λύτρωσης. Όμως, η μέρα που «έκλεψε» μετατρέπεται σε μια σκοτεινή νύχτα εσωτερικής απογύμνωσης, καθώς ο ίδιος συνειδητοποιεί πως τίποτα δεν μπορεί να τον σώσει από την ίδια του την κενότητα. Παίζουν: Ορφέας Αυγουστίδης, Ευγενία Σαμαρά, Βαλεντίνος Κόκκινος, Άλκης Μπακογιάννης, Κωνσταντίνος Πλεμμένος, Γιάννης Σαμψαλάκης

Ο Φονιάς – έγκλημα και αθώωση, του Βασίλη Κατσικονούρη

Γέρμα (η ανεκπλήρωτη), του Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα

Η Γέρμα του Λόρκα ζωντανεύει ξανά στη σκηνή του Θεάτρου Τέχνης με τη νέα σκηνοθετική ματιά της Μαρίας Πρωτόπαππα που ενσαρκώνει τη θρυλική ηρωίδα του Λόρκα. Πρόκειται για ένα από τα σημαντικότερα έργα του ισπανικού θεατρικού ρεπερτορίου που πραγματεύεται την αγωνιώδη αναζήτηση της μητρότητας ως εκπλήρωση ενός εαυτού γεννημένου μέσα από τις κοινωνικές συμβάσεις και το τίμημα της επιθυμίας. Μέσα στο έργο του ο Λόρκα φυτεύει την αγωνία της δικής του ανεκπλήρωτης πραγματικότητας σε μια χρονική στιγμή που όλα τα στηρίγματα γύρω του έχουν καταρρεύσει. Ο Λόρκα φτιάχνει μια ηρωίδα γεμάτη αντινομίες και αντιφάσεις, ακριβώς όπως ο ίδιος, πολύ μακριά από την αγιότητα, που μέσα της παλεύει το πανάρχαιο αίτημα για ζωή και η απαγόρευση του απόλυτου θρησκευτικού και κοινωνικού «πρέπει».

Παίζουν: Μιχάλης Σαράντης, Άννα Καλαϊτζίδου, Μάρκος Παπαδοκωνσταντάκης, Φώτης Θωμαΐδης, Φωτεινή Ντεμίρη, Γεωργία Συφιανού, Στέργιος Αντούλας, Γιώργος Παράσχος, Γιώργος Λάμπρης, Γιώργος Ζαφειρόπουλος, Πάνος Βαβάμης, Αναΐς Έλληνα

Ο Φονιάς

Παίζουν: Μαρία Πρωτόπαππα, Γιάννος Περλέγκας, Σίμος Κακάλας, Ηλέκτρα Μπαρούτα, Νώντας Δαμόπουλος

Στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά ζωντανεύει μια συγκλονιστική ιστορία γυναικοκτονίας που σημάδεψε τη μεταπολεμική Ελλάδα – πρόκειται για το νέο έργο του Βασίλη Κατσικονούρη που σκηνοθετεί ο Πυγμαλίωνας Δαδακαρίδης. Το έργο βασίζεται σε πραγματικά γεγονότα που συνέβησαν τον Αύγουστο του 1960 σε ένα χωριό της Ηλείας. Ο καθ’ ομολογίαν δολοφόνος –σκότωσε τη γυναίκα του επειδή είχε εξωσυζυγική σχέση– αθωώθηκε ομόφωνα από το Μεικτό Κακουργιοδικείο Πατρών, αφού κρίθηκε ότι «ενήργησε εν βρασμώ ψυχικής ορμής, εν συγχύσει». Στη δίκη κατέθεσε υπέρ του σχεδόν όλο το χωριό. Ο συγγραφέας αξιοποιεί τα γεγονότα για να ανιχνεύσει και να αναδείξει σκοτεινούς και τρομακτικούς μηχανισμούς της ελληνικής πατριαρχίας, όπως φτάνουν μέχρι τις μέρες μας, με ακόμα πιο τρομακτικά αποτελέσματα.

44

Guide26

18.12.2025

LiFO 880

45

Cow | Deer

Παραστάσεις

Cow | Deer των Kείτι Μίτσελ, των Nίνα Σιγκάλ και Mέλανι Γουίλσον

Σε συμπαραγωγή του Εθνικού Θεάτρου με το Royal Court Theatre παρουσιάζεται το πρωτοποριακό έργο των Kείτι Μίτσελ, Nίνα Σιγκάλ και Mέλανι Γουίλσον, μια πρόσκληση στους θεατές να βιώσουν μια μοναδική εμπειρία ακρόασης και εξερεύνησης του «πέρα από τον άνθρωπο» κόσμου. Ο διάλογος ανάμεσα στο θέατρο, τη φύση και τον ήχο ξεπερνά την αφήγηση, με ένα κουαρτέτο ερμηνευτών/-τριών και μουσικών να ζωντανεύει τη ζωή μιας αγελάδας κι ενός ελαφιού, στρέφοντας την προσοχή μας στο περιβάλλον όπου ζώα, έντομα και στοιχεία της φύσης δεν αποτελούν πια σκηνικό αλλά ισότιμους συμμέτοχους σε ένα εύθραυστο οικοσύστημα. Η παράσταση εξελίσσεται χωρίς λόγια, αλλά με τον ήχο ως κεντρικό αφηγητή, μια εμπειρία που επιτρέπει στο κοινό να «ακούσει» τον κόσμο όπως τον αντιλαμβάνεται ένα ζώο και να βιώσει μια πρωτόγνωρη εγγύτητα με τη φύση.

Μέχρι να σβήσουν τ’ άστρα, της Μπεθ Στιλ

Ο Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος σκηνοθετεί στο θέατρο Χώρα ένα έργο της βραβευμένης Αγγλίδας συγγραφέως Μπεθ Στιλ, στο οποίο εκπρόσωποι τριών γενεών της εργατικής τάξης συγκεντρώνονται μια ζεστή καλοκαιρινή μέρα για να γιορτάσουν τον γάμο της νεότερης από τις τρεις αδερφές. Μέσα στη γιορταστική ατμόσφαιρα έρχονται στην επιφάνεια κρυμμένα συναισθήματα, οικογενειακά μυστικά και παλιές πληγές από την εποχή της Θάτσερ – η μακρόχρονη απεργία των μεταλλωρύχων και το τελικό κλείσιμο των ορυχείων που έριξε στην ανέχεια τους κατοίκους μεγάλων περιοχών και σημάδεψε τα παιδικά χρόνια των τριών αδερφών. Το έργο αγγίζει θέματα όπως η αγάπη, το πένθος, ο ρατσισμός και ο αγώνας των ανθρώπων να τα βγάλουν πέρα σε μια πραγματικότητα που δεν έπαψε να είναι δύσκολη.

Παίζουν: Αλέξανδρος Ζοτάι, Χρήστος Θάνος, Κορίνα Κόκκαλη, Ιωάννα Τουμπακάρη

Killing Godot, του Nίκολας Καζάν

Η Πύλη της Κόλασης, του Γιάννη Καλαβριανού

Η Πύλη της Κόλασης του Γιάννη Καλαβριανού παρουσιάζεται στο Αμφι-Θέατρο Σπύρου Ευαγγελάτου, έχοντας ως αφετηρία δύο θυελλώδεις ερωτικές ιστορίες. Η πρώτη συνέβη τον 19ο αιώνα και συντάραξε το Παρίσι. Δύο από τους σημαντικότερους γλύπτες του κόσμου, ο Αύγουστος Ροντέν και η Καμίγ Κλοντέλ, ερωτεύονται, ενώ ο Ροντέν έχει σύντροφο. Τη σχέση τους στοιχειώνει η ιστορία ενός άλλου παράνομου ζευγαριού, του 13ου αιώνα, του Πάολο και της Φραντσέσκα, που έζησαν έναν κρυφό έρωτα για εννιά χρόνια, μιας και η Φραντσέσκα ήταν παντρεμένη με τον αδερφό του Πάολο, ο οποίος τελικά θα τους δολοφονήσει. Τέσσερις ερμηνευτές δημιουργούν, στην πιο εικαστική μέχρι τώρα παράσταση του σκηνοθέτη, έναν κόσμο όπου το ανθρώπινο πνεύμα αφυπνίζεται στην προσπάθειά του να νικήσει τον χρόνο, χάρη στην ασταμάτητη αναζήτηση του έρωτα. Παίζουν: Μαργαρίτα Αλεξιάδη, Γιώργος Γλάστρας, Αλεξία Μπεζίκη, Παναγιώτης Παυλίδης

winter 46

Guide26

Η Πύλη της Κόλασης

Παίζουν: Νίκος Καμτσής, Δημήτρης Φραγκιόγλου. Μαζί τους η περφόρμερ Ναταλί Φλουρή

Παίζουν: Χάρης Γρηγορόπουλος, Άννα Καλαϊτζίδου, Μαρία Κατσιαδάκη, Σύρμω Κεκέ, Υακίνθη Κωνσταντοπούλου, Δαυίδ Μαλτέζε, Μαντώ Μιχαλιού, Ελίνα Ρίζου, Χρίστος Στυλιανού, Κώστας Φλωκατούλας

Μέχρι να σβήσουν τ’ άστρα

Στο θέατρο Τόπος Αλλού παρουσιάζεται σε παγκόσμια πρεμιέρα το έργο Killing Godot του Νίκολας Καζάν σε σκηνοθεσία Νίκου Καμτσή. Σε έναν τολμηρό διάλογο με τη μνήμη, το θέατρο και τον ίδιο τον χρόνο, το έργο είναι μια μετα-μπεκετική φαντασίωση για δύο ηθοποιούς που παίζουν τον Εστραγκόν και τον Βλαντίμιρ επί 70 χρόνια στο ίδιο θέατρο, στην ίδια αναμονή. Οι δύο αυτοί ηθοποιοί υπάρχουν σε αυτό το σύμπαν, μετατρέποντας την αιώνια αναμονή τους σε μια συγκλονιστική, σχεδόν επαναστατική πράξη, δίνοντας υπόσταση σε ένα είδος υπαρξιακής μνήμης που δεν διαγράφεται. Η ερμηνεία τους μοιάζει με τελετή. Μια σπαρακτικά χιουμοριστική κατάδυση στο τέλος μιας αναμονής που δεν τελειώνει ποτέ.

18.12.2025

LiFO 880

47

Πάρτι

Τα πάρτι και οι συναυλίες των Χριστουγέννων

guide

Η ΑΘΗΝΑ ΖΩΝΤΑΝΕΥΕΙ ΜΕ ΔΥΝΑΤΑ ΠΑΡΤΙ ΚΑΙ ΣΥΝΑΥΛΙΕΣ. ΝΤΥΣΟΥ ΟΠΩΣ ΘΕΣ, ΣΤΟΛΙΣΟΥ ΟΣΟ ΘΕΣ, ΥΠΑΡΧΟΥΝ 12 ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΕΣ ΑΦΟΡΜΕΣ ΓΙΑ ΝΑ ΧΟΡΕΨΕΙΣ ΜΕΧΡΙ ΤΟ ΠΡΩΙ. ΑΠΟ ΤΗ ΜΙΝΑ ΚΑΛΟΓΕΡΑ

Pawsa

Veslemes x Trichromi & Lewnidas

Λίγο πριν από τα Χριστούγεννα, οι Veslemes X Trichromi και ο Lewnidas ανεβαίνουν στο Death Disco για δύο ιδιαίτερα live, παρουσιάζοντας νέα τραγούδια για το 2026 και απρόσμενες διασκευές.

19/12, Death Disco, Ωγύγου 16

Βlend & For303 X-Mas Special Pawsa - Liva K

To Σάββατο, λίγο πριν από τα Χριστούγεννα, οι Blend και For303 ενώνουν για πρώτη φορά δυνάμεις φέρνοντας στην Αθήνα τον εμβληματικό PAWSA για το πρώτο του live στην πόλη. Ο συνιδρυτής των Solid Grooves και μία από τις πιο επιδραστικές φιγούρες της house σκηνής υπόσχεται ένα χριστουγεννιάτικο set γεμάτο groove, ενέργεια και festive vibes, με blending groovy rhythms, funky basslines και old-school αισθητική. Μαζί του η Liva K σε ένα από τα πιο αναμενόμενα και τελευταία της shows στην Αθήνα για το 2025, και οι Manolaco & AMELIA. 20/12, Universe Multivenue, λεωφ. Κηφισού 87

Maraveyas Pre Xmas Party 2025

Ο Κωστής Μαραβέγιας επιστρέφει στο Floyd live music venue την Κυριακή 21 Δεκεμβρίου σε ένα pre-Christmas party γεμάτο μουσική και εκπλήξεις για ένα γιορτινό live. Η βραδιά θα ξεκινήσει με live καραόκε «μάχη» με ονόματα «φωτιά» και παρουσιάστρια τη YouTuber Zoe Pre.

Σκιαδαρέσες

21/12, Floyd, Πειραιώς 117

Σκιαδαρέσες

Οι Σκιαδαρέσες ανεβαίνουν στη σκηνή του Floyd τη δεύτερη μέρα των Χριστουγέννων. Σε αυτό το live σίγουρα θα τραγουδήσεις δυνατά, θα χοροπηδήσεις ρυθμικά, θα νιώσεις με πάθος και φυσικά θα ταυτιστείς με κάθε στίχο.

26/12, Floyd, Πειραιώς 117

Mahmut Orhan

Ένα από τα μεγαλύτερα ονόματα της διεθνούς ηλεκτρονικής μουσικής σκηνής, ο Mahmut Orhan, έρχεται στην Αθήνα για ένα live που υπόσχεται να κάνει την πόλη να χορέψει. Με deep house, indie dance και ethnic στοιχεία, ο Orhan δημιουργεί μια μοναδική ατμόσφαιρα γεμάτη ένταση και συναίσθημα και υπόσχεται μια απίθανη χορευτική εμπειρία.

27/12, Γήπεδο Tae Kwon Do, λεωφ. Ποσειδώνος 860

Tyga στο ΟΑΚΑ Telekom Center Athens

Λίγο πριν από το τέλος του 2025 ο Tyga έρχεται στο ΟΑΚΑ για μια αξέχαστη συναυλιακή εμπειρία με εντυπωσιακά visuals, φώτα και beats. O σούπερ σταρ της χιπ-χοπ θα παρουσιάσει όλες τις μεγάλες του επιτυχίες, από το «Taste» και το «Rack City» μέχρι τα «Ayo», «Loco Contigo» και «Mamacita», τραγούδια που έχουν κατακτήσει τα παγκόσμια charts και σφραγίσει τη σύγχρονη rap κουλτούρα. Τη βραδιά θα πλαισιώσουν ο Light και η Marseaux.

27/12, Tyga, ΟΑΚΑ Telekom Center Athens, λεωφ. Κηφισίας 37

48

Guide26

18.12.2025

ΟΙ SERIOUS DANCERS, το ηλεκτρονικό duo που μοιράζει τη ζωή του μεταξύ Ελλάδας και Ταϊλάνδης, ανήκουν στους καλλιτέχνες που σε κερδίζουν όχι μόνο με τους ήχους τους αλλά με ολόκληρο το attitude που αντιπροσωπεύουν. Από τα στούντιο μέχρι τις σκηνές του πλανήτη, χτίζουν έναν ήχο που είναι ταυτόχρονα κινηματογραφικός και βαθιά χορευτικός, με μια υπογραφή που αναγνωρίζεις από την πρώτη κιόλας νότα.

Co-founders του label Fisi Music, οι δύο παραγωγοί έχουν επενδύσει αμέτρητες ώρες στην τεχνική και στη λεπτομέρεια, δημιουργώντας μια αισθητική που υπνωτίζει κάθε dancefloor. Η πορεία τους, άλλωστε, αποδεικνύει τη φήμη τους: το «Qallin» βρέθηκε στο Νο1 του Organic Top 100 του Beatport για επτά συνεχόμενες μέρες, ενώ το Airi EP εκτοξεύτηκε στο Νο2 των παγκόσμιων πωλήσεων, κατακτώντας κοινό και κριτικούς. Μέσα σε έναν χρόνο, κατάφεραν να τοποθετήσουν δέκα κομμάτια στο Top 10, μια επίδοση που μόνο «τυχαία» δεν τη λες. Η αναγνώριση του ντουέτου ήρθε και από τους μεγαλύτερους της ηλεκτρονικής σκηνής: ο θρυλικός Tim Green συμπεριέλαβε το «Callahan» στο περίφημο «Balance Series», ένα από τα πιο καλοδουλεμένα mixtapes της διεθνούς ηλεκτρονικής κουλτούρας. Παράλληλα, οι Serious Dancers έχουν κυκλοφορήσει μουσική σε labels των Hernan Cattaneo, Guy Mantzur, Armen Miran, Stan Kolev, ενώ έχουν συνεργαστεί με μερικούς από τους πιο σημαντικούς παραγωγούς του κόσμου. Στα highlights τους –και ίσως το πιο εντυπωσιακό– είναι η εμφάνισή τους στο Sigiriya της Σρι Λάνκα, ένα από τα πιο εμβληματικά σημεία πολιτιστικής κληρονομιάς της UNESCO παγκοσμίως. Εκεί, πάνω σε έναν βράχο ηλικίας χιλιάδων ετών, ένωσαν το αρχαίο τοπίο με τις δικές τους παραγωγές, δημιουργώντας μια εμπειρία που έμοιαζε με τελετουργία. Οι Serious Dancers κινούνται ανάμεσα στο organic house, το deep και το progressive, αλλά στην πραγματικότητα δεν περιορίζονται πουθενά. Η μουσική τους λειτουργεί ως κινηματογραφικό ταξίδι: άλλοτε υπνωτιστικό, άλλοτε εκρηκτικό, πάντα καθηλωτικό. Ίσως γι’ αυτό το fanbase τους μεγαλώνει συνεχώς, περιμένοντας κάθε νέο release σαν το επόμενο κεφάλαιο μιας ιστορίας που μόλις ξεκίνησε. Με ορμή, συνέπεια και μια αφοσίωση που σπάνια συναντάς, οι Serious Dancers χτίζουν μια πορεία που δείχνει να κοιτά κατευθείαν προς τα διεθνή μεγάλα stages, ενώ ο κόσμος ήδη χορεύει μαζί τους. seriousdancers.com Facebook: Serious Dancers, Instagram: Serious Dancers Soundcloud: Serious Dancers Beatport: Serious Dancers Music & Downloads on Beatport Spotify: Serious Dancers Linktree: https://linktr.ee/seriousdancers

Serious Dancers

Ένα ντουέτο που ανεβάζει την ηλεκτρονική μουσική στα decks του κόσμου.

LiFO 880

49

Πάρτι

EDEN presents Μind Εnterprises

Melis Köke

Για πρώτη φορά στα EDEN Sundays, ένας ξέφρενος χριστουγεννιάτικος χορός στο Ωδείο Αθηνών. Οι Μind Εnterprises, το εκρηκτικό ηλεκτρονικό duo από την Ιταλία με έδρα το Λονδίνο, μας καλούν να χορέψουμε στον groovy ήχο τους που συνδυάζει italo-disco, indie synths και ένα παιχνιδιάρικο χιούμορ. Με επιτυχίες όπως οι «La Vita», «Monogamy», «Idol» και το viral «Girlfriend», έχουν δημιουργήσει ένα cult fan-base που αγαπά τη retro-futuristic αισθητική τους, φέρνοντας στη σκηνή την ενέργεια ενός rave με ’80s φαντασία.

28/12, Ωδείο Αθηνών, Βασιλέως Γεωργίου Β 17-19 & Ρηγίλλης

2026 Is Our Year - Dievers Party

Το 2026 είναι η χρονιά μας και ξεκινάει δυναμικά με τα viral mix του Dievers στο Arch Club-Live Stage. Το πάρτι ξεκινάει μετά την αλλαγή του χρόνου, μόλις το ρολόι δείξει 01:00. Η DJ Kakou και η DJ 359 αναλαμβάνουν να μας ξεσηκώσουν, φέρνοντας New Year vibes και ανεβάζοντας τη διάθεση για χορό στα ύψη.

31/12, Arch Club, Κρήτης 1 & Πέτρου Ράλλη 29

winter Velocity Arena

Η Velocity Arena επιστρέφει δυναμικά για μια νύχτα γεμάτη ασταμάτητη ενέργεια και ακραίο ήχο στο Universe Multivenue. Στη σκηνή θα ανέβουν οι 999999999, το duo από την Ιταλία που κατακτά τα dancefloors με τον μοναδικό acid-drenched techno ήχο τους, και η Yasmin Gardezi με hypnotic και rave-forward techno sets που υπόσχονται να μας καθηλώσουν. Οι ATÉ και Ioel, ετοιμάζουν ένα live performance με ατόφιο acid ήχο, ενώ οι Salin και VSSLS θα ολοκληρώσουν τη νύχτα με DJ sets που ανεβάζουν τη θερμοκρασία της σκηνής στα ύψη.

SMUT x NYE 2026 with Nene H x Melis Köke

Το πρωτοχρονιάτικο πάρτι του SMUT υποδέχεται το 2026 με το SMUT x NYE 2026 with Nene H x Melis Köke. Η νέα χρονιά έρχεται με το πιο δυνατό line up και μεταμορφώνει το dancefloor σε έναν χώρο δύναμης, ελευθερίας και queer έκφρασης.

31/12, Smut Athens, Βατσαξή 4

VASSIŁINA & Kristof

Η VASSIŁINA και ο Kristof ανεβαίνουν για πρώτη φορά μαζί στη σκηνή του Ilion Plus, δημιουργώντας ένα μοναδικό electro/pop set που συνδυάζει παλιά αγαπημένα τραγούδια με νέες ιδέες και κινείται ανάμεσα σε τρυφερά και σκοτεινά μονοπάτια.

10/1, Ilion Plus, Κοδριγκτώνος 17

27/12, Universe Multivenue, λεωφ. Κηφισού 87

Το TIME FLIES είναι κυρίως γνωστό για τα vinyl listening sessions που πραγματοποιούνται σε επιλεγμένα μπαρ και κλαμπ σε όλη την Αθήνα. Η μουσική που παίζεται από τους DJs, όπως και τα βινύλια που επιλέγουν, αφορούν R&B και χιπ-χοπ, ενώ η επιλογή κάθε χώρου βασίζεται στο αισθητικό και ηχητικό του αποτύπωμα, ώστε να δένει απόλυτα με τα records που παρουσιάζουν. Στις 29 Δεκεμβρίου διοργανώνουν το μεγαλύτερο πάρτι της χρονιάς στο COZMO Athens: ένα special vinyl listening session των Astroworld (Travis Scott), Jackboys 1 (Jackboys) και Heaven Or Hell (Don Toliver). Τη βραδιά, πριν και μετά το session, θα πλαισιώσουν DJ sets των DJs του TIME FLIES, ενώ θα υπάρξουν και secret guest DJs τόσο στο main room του COZMO όσο και στο secret room.

Kristof

Time Flies

29/12, COZMO Athens, λεωφ. Βουλιαγμένης 22

50

Guide26

18.12.2025

LiFO 880

51

Σινεμά

Τι θα δούμε στα σινεμά;

ΕΞΙ ΝΕΕΣ ΤΑΙΝΙΕΣ ΚΑΙ ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΠΟΥ ΕΞΑΚΟΛΟΥΘΟΥΝ ΝΑ ΠΑΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΣΤΙΣ ΑΙΘΟΥΣΕΣ ΚΑΙ ΑΞΙΖΕΙ ΝΑ ΒΑΛΕΤΕ ΣΤΗΝ ΑΤΖΕΝΤΑ ΤΩΝ ΓΙΟΡΤΙΝΩΝ ΕΞΟΔΩΝ ΣΑΣ.

Avatar: Φωτιά και Στάχτη

ΑΠΟ ΤΟΝ ΓΙΑΝΝΗ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ

guide

Avatar: Φωτιά και Στάχτη

Μόλις τρία χρόνια μετά το δεύτερο μέρος, ο Τζέιμς Κάμερον επιστρέφει στον πλανήτη της Πανδώρας για μια περαιτέρω εξερεύνηση της χλωρίδας και της πανίδας του. Το ψηφιακό περιβάλλον είναι και πάλι λεπτοδουλεμένο, το θέαμα παραμένει εντυπωσιακό, οι χαρακτήρες έχουν αυξημένες ορμόνες, ο θόρυβος αυξάνεται ελαφρώς και, στην απίθανη περίπτωση που τα ταμεία δεν αναστενάξουν και η εποποιία σταματήσει εδώ, στο φινάλε αφήνεται η εντύπωση ενός τέλους. Συνεπώς, όσοι διστάζουν να το δοκιμάσουν, με την ιδέα ότι θα παρακολουθήσουν απλώς ένα κινηματογραφικό «επεισόδιο» που κλείνει με cliffhanger, μπορούν να μείνουν ήσυχοι.

Η αγγελία

Διασκευάζοντας το ευπώλητο και ευκολοδιάβαστο βιβλίο της Φρίντα ΜακΦέιντεν, ο Πολ Φάιγκ επιχειρεί μια αναδρομή στα ερωτικά θρίλερ των ’90s, βγαίνει κερδισμένος από την παρουσία των Αμάντα Σέιφριντ και Σίντνεϊ Σουίνι, αμπαλάρει τις ελκυστικές εικόνες με ποπ tracklist και ενστερνίζεται το camp στοιχείο της ίντριγκας. Oι κριτικές μάλλον θα είναι εχθρικές, μα οι θεατές θα περάσουν καλά – όπως συνέβαινε και παλιότερα με τους αντίστοιχους εκπροσώπους του σινεμά αναφοράς της ταινίας.

Η αγγελία

Από 18/12

Από 18/12

52

Guide26

18.12.2025

Vie Privée

winter Father Mother Sister Brother

Τρεις ιστορίες, τρεις επισκέψεις, τρεις οικογένειες, με τις διαφορές τους και τις ομοιότητές τους, τις οποίες εντοπίζει και αναδεικνύει ο καλός μας Τζιμ Τζάρμους, κερδίζοντας τον Χρυσό Λέοντα στο περασμένο Φεστιβάλ Βενετίας. Η καλύτερη εμφάνιση του Τομ Γουέιτς στον κινηματογράφο, κανονική μεταμόρφωση από την Κέιτ Μπλάνσετ και μια κατακλείδα σημαντική εντός της τζαρμουσικής φιλμογραφίας: ένας δημιουργός που, μεταξύ άλλων, στήριξε την καριέρα του στον φετιχισμό με τα αντικείμενα, τα κλειδώνει όλα σε μια αποθήκη και τα αφήνει πίσω του.

Vie Privée

Είχε κάνει ένα γαλλόφωνο πέρασμα από τους Ατέλειωτους Αρραβώνες, νεότερη είχε αναλάβει εξ ολοκλήρου την προώθηση του Ταξιτζή στην Κρουαζέτ στους απανταχού δημοσιογράφους, όπως μάθαμε από το ντοκιμαντέρ Mr. Scorsese, εδώ, όμως, η Τζόντι Φόστερ αποκτά τον πρώτο της μεγάλο ρόλο στα γαλλικά. Πρόκειται για πρωταγωνιστική εμφάνιση περιωπής, σε ένα ελαφρύ whodunit που (παρ)εκτρέπεται αδικαιολόγητα σε ψυχαναλυτικές ατραπούς, μα διαθέτει τα στοιχειώδη για να ικανοποιήσει το κοινό του και, κυρίως, την Τζόντι Φόστερ. Αν η ηθοποιός πάρει τη «γαλλική» της καριέρα σοβαρά, η Ιζαμπέλ Ιπέρ θα πρέπει να αρχίσει να ανησυχεί. Από 01/01

Από 25/12

Αλίμονο, αξίζει να έχει και το συντηρητικό κοινό τις ταινίες του, αλλά καλό θα ήταν να είναι και καλές ταινίες. Υπόδειγμα λαϊκίστικου σινεμά, το οποίο –σε αντιδιαστολή με το λαϊκό, που φέρει πάντα το στοιχείο της αυτοκριτικής– χαϊδεύει τα αυτιά του θεατή του, το φιλμ του Γιάννη Σμαραγδή στηρίζεται σε ένα σενάριο που αφήνει το δράμα εκτός κάδρου. Αντ’ αυτού, απλώς παραθέτει γεγονότα, σαν καταχώριση στη Wikipedia, εκθειάζοντας επανειλημμένα και διά στόματος των χαρακτήρων το μεγαλείο του βιογραφούμενου και μεριμνώντας να συνδέσει όλα του τα κατορθώματα με την ευλογία της Μεγαλόχαρης. Ένα κοινό που σπάνια βλέπει σινεμά ίσως βρει αρετές στο θέαμα, ένα άλλο ίσως το προσεγγίσει ως «ένοχη απόλαυση».

Father Mother Sister Brother

Από 25/12

Καποδίστριας

Καποδίστριας

LiFO 880

53

guide

Σινεμά

Aνακόντα

Καμία άλλη επιλογή

Χτυπημένο αλύπητα από την κριτική, φορτωμένο με τη ρετσινιά των Χρυσών Βατόμουρων, όταν ο Τύπος έδινε σημασία σε αυτά τα φαιδρά (ας τα πούμε) βραβεία, το Ανακόντα είναι μια κακή ταινία που απλώς γαργαλάει το υπογάστριο της νοσταλγίας όσων το πέτυχαν ως παιδιά. Εκεί στηρίζονται οι δημιουργοί αυτής της νέας ταινίας, που καταφεύγουν σε ένα μεταμοντέρνο twist που θέλει 40άρηδες να επιχειρούν low-budget ριμέικ της πρωτότυπης ταινίας και να μπλέκουν σε περιπέτεια με ένα πραγματικό ανακόντα. Αντικειμενικά μιλώντας, πρόκειται για μια ανώτερη δημιουργία από τον προκάτοχό της. Από 01/01

Σπασμένη Φλέβα

Τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές, η ταινία του Γιάννη Οικονομίδη έχει ξεπεράσει ήδη τα 100.000 εισιτήρια, χάρη στο θετικότατο word of mouth. Διόλου μικρό κατόρθωμα για μια δημιουργία με κεντρικό ήρωα έναν αρνητικό χαρακτήρα που χρωστάει παντού αλλά συμπεριφέρεται σαν να του χρωστούν όλοι. Mετά το σπαρταριστό κωμικό διάλειμμα της Μπαλάντας της τρύπιας καρδιάς, ο Οικονομίδης επιστρέφει στον ρεαλισμό, περνά από την εργατική τάξη στη μεσαία και, χάρη σε ένα καλογραμμένο σενάριο που τροποποιεί ευρηματικά μοτίβα και συμβάσεις του αρχαιοελληνικού δράματος, συστήνει το πρότυπο της νεοελληνικής τραγωδίας. Παίζεται ακόμα

Καμία άλλη επιλογή

Ο σκηνοθέτης του Oldboy και του Handmaiden Παρκ Τσαν-Γουκ διασκευάζει το Τσεκούρι του Κώστα Γαβρά, υπερτονίζει το στοιχείο του μαύρου χιούμορ, προσθέτει διαλεκτική και, μαζί της, ακόμα έναν αξιόλογο τίτλο στην εκλεκτή φιλμογραφία του. Αξέχαστα ειρωνικό φινάλε, με τη «θέση στον ήλιο» να ταυτίζεται με εκείνη σε ένα ατέρμονο μποτιλιάρισμα και τον νικητή να φαντασιώνεται πως διαφεντεύει τις μηχανές, ενώ, στην πραγματικότητα, τον «καταπίνουν», σε μια σαρδόνια παραλλαγή της διασημότερης σκηνής των Μοντέρνων Καιρών του Τσάπλιν. Παίζεται ακόμα

Τα κάλαντα των Χριστουγέννων

Ναι, πέρα από την ελληνική γλώσσα και τη μεταφορά της δράσης στην Ήπειρο, η ελληνική διασκευή του έργου του Ντίκενς δεν φέρνει κάτι πραγματικά δικό της στον κανόνα των (δεκάδων) κινηματογραφικών διασκευών της γνώριμης νουβέλας. Αποτελεί, όμως, μια αξιοπρεπή μεταφορά της αρχετυπικής χριστουγεννιάτικης ιστορίας, και, με δεδομένο πως η ζήτηση του ελληνικού κοινού για στρωτό, εύληπτο αφηγηματικό σινεμά μένει ανικανοποίητη από την εγχώρια παραγωγή, δεν είναι να απορείς που το κοινό συρρέει στις αίθουσες στις οποίες παίζεται. Πιστεύουμε ότι θα αυξηθούν οι ελληνικές χριστουγεννιάτικες παραγωγές το επόμενο διάστημα.

Σε μία από τις ωραιότερες ταινίες της χρονιάς, που δύσκολα θα φύγει άνευ βραβείων από την επερχόμενη οσκαρική απονομή, ο Γιοακίμ Τρίερ, δημιουργός του Worst person in the world και της Thelma, δεν εξυμνεί μόνο την ιαματική λειτουργία της τέχνης αλλά ξαναγράφει την κινηματογραφική ιστορία, στήνοντας μπεργκμανικά την τεταμένη σχέση πατέρα και κόρης, για να δώσει στους μπεργκμανικούς ήρωες εκείνη τη συμφιλίωση και την ευτυχή κατάληξη που ο σπουδαίους Σουηδός δημιουργός τούς στέρησε. Ευλογημένο με μια τελική σκηνή ανεκτίμητης «συναισθηματικής αξίας». Παίζεται ακόμα

Σπασμένη φλέβα

Παίζεται ακόμα

Συναισθηματική αξία

54

Guide26

18.12.2025

LiFO 880

55

Εικαστικά

10 μεγάλες εκθέσεις «Πρωτόλεια - Από την πρώτη γραφή στο ώριμο έργο»

Η έκθεση διερευνά τα πρώιμα έργα έντεκα εμβληματικών Ελλήνων καλλιτεχνών, των Βασιλείου, Χατζηκυριάκου-Γκίκα, Τσαρούχη, Μόραλη, Τάσσου, Κατράκη, Σπυρόπουλου, Κοντόπουλου, Μυταρά, Γαΐτη και της Χρύσας Ρωμανού. Έργα σπάνια, σε κάποιες περιπτώσεις εντελώς άγνωστα, τα οποία αντανακλούν μια ολόκληρη εποχή από τη δεκαετία του 1920 έως και τις αρχές του 21ου αιώνα, ενώ αναδεικνύονται τα πρώτα δημιουργικά και εκφραστικά στοιχεία των επιλεγμένων εικαστικών. Σε αντίθεση με έργα της ωριμότητάς τους λίγο πριν από την κορύφωση του έργου τους, η σημαντική αυτή έκθεση έρχεται να αποκαλύψει και να φωτίσει την πορεία καλλιτεχνών που με τον έναν ή τον άλλον τρόπο καθόρισαν την αισθητική ταυτότητα της Ελλάδας.

ΤΑ ΜΟΥΣΕΙΑ ΚΑΙ ΟΙ ΓΚΑΛΕΡΙ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΔΕΝ ΚΛΕΙΝΟΥΝ ΤΙΣ ΓΙΟΡΤΕΣ - ΚΑΙ ΦΕΤΟΣ ΦΙΛΟΞΕΝΟΥΝ ΣΠΟΥΔΑΙΕΣ ΕΚΘΕΣΕΙΣ. ΑΠΟ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΟ ΠΑΡΙΔΗ

Γιάννης Μόραλης, Κορίτσι που ζωγραφίζει, 1970

Παναγιώτης Τέτσης, Λαϊκή αγορά 1979-1982

Έως 11/01/26, Πέμ.-Κυρ. 10:00-18:00, Παρ.-Σάβ. 10:00-22:00, Μουσείο Μπενάκη, Πειραιώς 138 & Ανδρονίκου

Παναγιώτης Τέτσης: «Η εμμονή του βλέμματος» Εθνική Πινακοθήκη - Κεντρικό Κτίριο

Τελευταία ευκαιρία, καθώς σύντομα ολοκληρώνει τον κύκλο της, να δούμε τη μεγάλη αναδρομική έκθεση αφιερωμένη στο έργο του ζωγράφου, χαράκτη, δασκάλου, ακαδημαϊκού Παναγιώτη Τέτση που φιλοξενεί η Εθνική Πινακοθήκη με αφορμή την επέτειο των 100 χρόνων από τη γέννησή του. Περιλαμβάνονται πίνακες, μελάνια, χαρακτικά, ακουαρέλες, συνολικά 160 έργα, το μεγαλύτερο μέρος των οποίων προέρχεται από τις δωρεές του ίδιου του καλλιτέχνη στην Εθνική Πινακοθήκη από το 1997 μέχρι το 2015, καθώς και από 64 έργα συλλογών, θεσμικών και ιδιωτικών. Παρουσιάζονται οι γνωστές και «εμμονικές» θεματικές του ενότητες, οι ποδοσφαιριστές, οι κήποι, οι μπαλκονόπορτες, οι καρέκλες, τα ναυπηγεία, τα τοπία της Σίφνου, η λαϊκή αγορά, τα τραπέζια, τα τοπία της Ύδρας, οι βάρκες, οι θάλασσες, πορτρέτα φίλων, νεκρές φύσεις, τα πεύκα και τέλος τα βράχια της Ύδρας. Έως 11/01/26, Δευτ. 10:00-18:00, Τετ. 12:00-22:00, Πέμ.-Κυρ. 10:00-18:00, Εθνική Πινακοθήκη - Κεντρικό Κτίριο, Βασιλέως Κωνσταντίνου 50

«Από τον Monet στον Warhol: Τρεις γενιές, μια συλλογή, ένα ταξίδι στην εξέλιξη της μοντέρνας τέχνης»

Η έκθεση φέρνει στην Αθήνα 83 αριστουργήματα, υπογεγραμμένα από 45 κορυφαίους εκπροσώπους της νεότερης και σύγχρονης τέχνης, μέρος μιας από τις σημαντικότερες συλλογές διεθνώς. Ένα εικαστικό πανόραμα μεγάλης πνοής που καλύπτει περισσότερα από 12 καλλιτεχνικά ρεύματα, ανασυνθέτοντας μέσα από έναν συναρπαστικό διάλογο έργων την ιστορία της ζωγραφικής, από τον ιμπρεσιονισμό έως τις πιο πρόσφατες τάσεις του μεταμοντερνισμού. Αντιπροσωπευτικά έργα εμβληματικών καλλιτεχνών από τα τέλη του 19ου και του 20ού αιώνα που σημάδεψαν τις πιο καθοριστικές στιγμές της τέχνης των τελευταίων 130 και πλέον ετών, από τον ιμπρεσιονισμό έως την pop art, αλλά και άγνωστα στο ευρύτερο κοινό έργα σπουδαίων δημιουργών, που διάφορες συγκυρίες τούς τοποθέτησαν στις παρυφές της ιστορίας. Έως 11/4/26, Δευτ., Τετ., Πέμ., Σάβ. 10:00-18:00, Παρ. 10:00-20:00

56

Guide26

Ίδρυμα Βασίλη & Ελίζας Γουλανδρή, Ερατοσθένους 13

18.12.2025

«Why Look at Animals? Δικαιοσύνη για τη μη ανθρώπινη ζωή»

Nίκι ντε Σεν Φαλ, Η μητέρα είναι νεκρή / Μαμά αγάπη, 1968

Μία επικών διαστάσεων έκθεση με τη συμμετοχή περισσότερων από 60 καλλιτεχνών από 25 χώρες (Ευρώπη, Ασία, Αφρική, Αμερική) και με πάνω από 200 έργα να καταλαμβάνουν όλους τους ορόφους του μουσείου. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη έκθεση που έχει διοργανώσει το ΕΜΣΤ και την πρώτη μεγάλη με θέμα την ευημερία των ζώων διεθνώς. Πηγή έμπνευσης και αφετηρία της πολυετούς έρευνας για τη δημιουργία αυτής της έκθεσης αποτελεί το δημοσιευμένο το 1980 και εξαιρετικά επιδραστικό ομότιτλο βιβλίο του Τζον Μπέρτζερ, που διερευνά τη σχέση ανθρώπου και ζώων στη σύγχρονη εποχή αποκαλύπτοντας τους τρόπους με τους οποίους τα ζώα έχουν περιθωριοποιηθεί και κακοποιηθεί στις ανθρώπινες κοινωνίες. Έως 15/02/26, Τρ.-Κυρ. 11:00-19:00, Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, λεωφ. Καλλιρρόης & Αμβρ. Φραντζή

Γιούργκεν Τέλερ: «Υou are invited»

Ένα αναπάντεχο homage στη σπουδαία σκηνογράφο και ενδυματολόγο του δεύτερου μισού του 20ού αιώνα Λίλα Ντε Νόμπιλι (1916-2002), συνεργάτιδα στο θέατρο και στην όπερα σκηνοθετών όπως ο Βισκόντι, ο Ρουλό, ο Τζεφιρέλι και ο Πίτερ Χολ. Υπέγραψε τα σκηνικά και τα κοστούμια ιστορικών παραστάσεων με πρωταγωνίστριες τη Μαρία Κάλλας, την Εντίθ Πιάφ, την Ίνγκριντ Μπέργκμαν, την Όντρεϊ Χέπμπορν κ.ά. Η έκθεση παρουσιάζει τη συλλογή του Ερρίκου Σοφρά, αφοσιωμένου μελετητή και συλλέκτη του έργου της, η οποία αποτελείται από μακέτες σκηνικών και κουστουμιών, ζωγραφικά έργα, σχέδια, αλλά και παραβάν μεγάλων διαστάσεων. Έως 07/02/26, Τετ.-Παρ. 16:00-20:00, Σάβ. 12:00-16:00, Η άλλη Αρκαδία, Φωκίωνος Νέγρη 16

Μια αναδρομική έκθεση του διάσημου, κυρίως από τα editorial μόδας μεγάλων διεθνών εντύπων, φωτογράφου Γιούργκεν Τέλερ στον νέο χώρο του Ιδρύματος Ωνάση στον Άγιο Ιωάννη Ρέντη. Πολλαπλές θεματικές σειρές, μεμονωμένα έργα και πολυάριθμα βίντεο που συνδυάζουν επιλογές από προηγούμενες εκθέσεις του με νέες, αδημοσίευτες εικόνες που εκτείνονται από τη δεκαετία του 1990 έως σήμερα. Ένας ευρηματικός διάλογος γύρω από τις διαρκώς μεταβαλλόμενες διαδρομές έμπνευσης και δημιουργικής εξερεύνησης που διατρέχουν το έργο του καλλιτέχνη στην πιο εκτενή ατομική του έκθεση μέχρι σήμερα στην Ελλάδα. Ρεαλιστής, ποιητής, λαμπερός, βλάσφημος, ευφάνταστος, σκληρός, αγνός και κυνικός, ο φωτογράφος των μεγάλων αντιθέσεων σε μια γόνιμη αντιπαράθεση του δημιουργικού του παρελθόντος με το ώριμο βλέμμα τού σήμερα. Έως 30/12/25, Παρ.-Κυρ. 18:00-23:00, Onassis Ready, Στρατή Τσίρκα 2, Άγιος Ιωάννης Ρέντης

Νικί ντε Σεν Φαλ: «Από τις σκοποβολές στην ελευθερία»

Με αφετηρία τη συλλογή του MOMus-Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης της Θεσσαλονίκης, δωρεά του οραματιστή συλλέκτη και εμπόρου τέχνης Αλέξανδρου Ιόλα αλλά και της ίδιας της καλλιτέχνιδας, η Αθήνα υποδέχεται την πρώτη έκθεση στην Ελλάδα αφιερωμένη στη Νικί ντε Σεν Φαλ (Nεϊγί-σιρ-Σεν, 1930 - Καλιφόρνια, 2002), μία από τις πιο εμβληματικές και αφοπλιστικά ελεύθερες καλλιτέχνιδες του 20ού αιώνα, τη δημιουργό που μετέτρεψε τον θυμό, τον πόνο και την οργή σε εκρήξεις χρώματος, σε μια διαρκή γιορτή ζωής, φαντασίας και αναγέννησης. Μια μαχητική γυναίκα που διέσχισε ατρόμητα τα όρια της καλλιτεχνικής έκφρασης και βρήκε λύτρωση μέσα στην τέχνη καταθέτοντας μερικές από τις πιο τολμηρές καλλιτεχνικές χειρονομίες. Το έργο της, σκοτεινό και χαρούμενο, σύνθετο και παιγνιώδες, φαινομενικά «αθώο» και ταυτόχρονα «επικίνδυνο», αμφισβήτησε τους θεσμούς και την πατριαρχία όσο λίγες της γενιάς της.

Λίλα ντε Nόμπιλι, Η μακέτα της Δ΄ Πράξης από την Κάρμεν του Ζορζ Μπιζέ σε σκηνοθεσία Ρεϊμόν Ρουλό, 1959

«Λίλα Ντε Νόμπιλι, Υλικά ονείρων: Θέατρο - Όπερα - Ζωγραφική». Από τη Συλλογή του Ερρίκου Σοφρά

winter LiFO 880

Toμ Βέσελμαν, Σπουδή στόματος, 1968

Έως 24/05/26, MOMus-Μουσείο Άλεξ Μυλωνά, πλατεία Αγίων Ασωμάτων 5, Θησείο

Jakup Ferri, Χωρίς τίτλο, 2014

57

Ρότζερ Μπάλεν, Άνδρας που ζωγραφίζει πρόσωπα με κιμωλία, 2000

Εικαστικά

Ρότζερ Μπάλεν: «Shadows of the mind»

Αναδρομική έκθεση του σημαντικού Αμερικανού φωτογράφου, μόνιμα εγκαταστημένου στη Νότια Αφρική, η οποία περιλαμβάνει έργα από τις διασημότερες φωτογραφικές σειρές της δημιουργικής του διαδρομής. Αντιπροσωπευτικά δείγματα από το τεκμηριωτικό ύφος των παλαιότερων έργων του μέχρι τη δημιουργία του ψυχολογικού θεάτρου που έγινε το επίκεντρο του έργου του από τις αρχές του 2000, και την πρόσφατη εξέλιξη του έγχρωμου ύφους Ballenesque. Η έκθεση αποκαλύπτει την ιδιότυπη ικανότητα του Μπάλεν να μετασχηματίζει μια εικόνα πέρα από τα όρια της αφηγηματικότητας του μέσου, καθώς και το ενδιαφέρον του για το κοινωνικό περιθώριο. Οι πρακτικές του αποσταθεροποιούν τη μοναδικότητα της φωτογραφίας καθώς ενσωματώνει ζωγραφική, σχέδιο, εγκατάσταση και βίντεο. Έως 25/-1/26, Πέμ.-Κυρ. 10:00-18:00, Παρ.-Σάβ. 10:00-22:00, Μουσείο Μπενάκη, Πειραιώς 138 & Ανδρονίκου

Η έκθεση περιλαμβάνει πάνω από 150 έργα, διαρθρωμένα σε θεματικές ενότητες, εκκινώντας από την περίοδο σπουδών του καλλιτέχνη στην ΑΣΚΤ και καλύπτοντας όλες τις περιόδους της καλλιτεχνικής του παραγωγής. Συμπληρωματικά παρουσιάζονται αρχειακό υλικό (έντυπο, ψηφιακό, αναλογικό), εγκαταστάσεις και περιβάλλοντα. Ένα ιδιότυπο, προσωπικό εικαστικό σύμπαν, όπου ο γραπτός λόγος συχνά υποκαθιστά την εικόνα με μια προκλητική αφαίρεση της ζωγραφικής αφήγησης και την ένταξη στη ζωγραφική επιφάνεια «χειρόγραφων» σημειώσεων, αριθμών και αντικειμένων. Ζητήματα υπαρξιακά, όπως ο χρόνος, η υπόμνηση, η απώλεια, η φθορά, αλλά και καλλιτεχνικά, όπως είναι οι πρακτικές αναπαράστασης, το πεδίο, ο ρόλος και ο λόγος της ζωγραφικής σήμερα, έργα του λειτουργούν ως σελίδες ενός προσωπικού ημερολογίου, ως ένα κοινοποιημένο ιδιωτικό αρχείο μνήμης.

Γιούργκεν Tέλερ

Έως 25/01/26, Τρ.-Σάβ. 11:00-19:00, Κυρ. 10:00-16:00, Πινακοθήκη Δήμου Αθηναίων, Λεωνίδου & Μυλλέρου, πλατεία Αυδή

Ανδρέας Βουτσινάς – Τζέιν Φόντα

Κυριάκος Μορταράκος: «ΑΝΑΔΡΟΜΗ»

«Εγώ, ο Ανδρέας Βουτσινάς»

Μία έκθεση που συνδυάζει το θέατρο με την τέχνη. Τα έργα και οι ημέρες του μεγάλου Έλληνα, του διεθνώς αναγνωρισμένου ιδιοσυγκρασιακού σκηνοθέτη του θεάτρου Ανδρέα Βουτσινά, με τη σαρωτική προσωπικότητα και την εμπρηστική εξωστρέφεια, που συνεργάστηκε με ιερά τέρατα, που διδάχτηκε από σπουδαίους δασκάλους και που με τη σειρά του μεταλαμπάδευσε τις γνώσεις και τις εμπειρίες του σε γενιές Ελλήνων και ξένων ηθοποιών. Ένα πανόραμα μνήμης, προσωπικών τεκμηρίων, υψηλής τέχνης αλλά και εφήμερων αντικειμένων μέσα από το οποίο ξεχωρίζουν πορτρέτα του από τον Τσαρούχη, την Ντε Νόμπιλι, τον Φασιανό, τον Σάμιο και πολλούς άλλους, παράλληλα με θεατρικές μακέτες, ιστορικές αφίσες, φωτογραφίες και σπάνιες εκδόσεις με αφιερώσεις διεθνών προσωπικοτήτων.

Κυριάκος Μορταράκος

Έως 24/01/26, Δευτ.-Παρ. 12:00-20:00, Σάβ. 10:00-14:00, Ελληνοαμερικανική Ένωση, Μασσαλίας 22

58

winter Guide26

18.12.2025

LiFO 880

59

Καρυοφυλλιά,

KEIMENO: ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ

60

Μακιγιάζ: Αχιλλέας Χαρίτος

Μαλλιά: Θωμάς Γαλαζούλας

18.12.2025

γίνε πάλι

μια άλλη

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: ΠΑΡΙΣ ΤΑΒΙΤΙΑΝ

LiFO 880

61

Πρωταγωνίστρια αδιαμφισβήτητης ποιότητας και υπεροχής, η Καρυοφυλλιά Καραμπέτη, έχοντας κάνει μια καριέρα με σπουδαίες ερμηνείες, εξακολουθεί να θεωρεί τη μεταμόρφωση ένα ταξίδι μέσα στους ρόλους, τις εποχές, τα φύλα, τις αντιλήψεις, την πνευματικότητα των κειμένων. Ηθοποιός-χαμαιλέοντας, αντιμετωπίζει τη μεταμόρφωση ως δομικό στοιχείο κάθε ρόλου που καλείται να υπηρετήσει, με φαντασία, εφευρετικότητα και συναίσθημα, προκειμένου να κατανοήσει τον άλλο και τον κόσμο. Γι’ αυτή την εξαιρετική ηθοποιό σημασία έχει το ταξίδι, η υπέρβαση του εαυτού, η φυσική και ψυχική μεταμόρφωση, αυτή που κάνει τη δουλειά της πεδίο μαγείας, τόπο ομορφιάς, πηγή έμπνευσης και επινοητικότητας. Οι ιστορίες που μοιράζεται, αφηγήσεις τολμηρών μεταμορφώσεων, αποδεικνύουν ότι ποτέ ένα θεατρικό κοστούμι δεν είναι απλώς ένα ρούχο, ότι η όψη, το σώμα, η φωνή και η κίνηση που διαφέρουν και αλλάζουν από παράσταση σε παράσταση –από την πρώτη της σχολική μεταμόρφωση μέχρι την Ιοκάστη που υποδύεται στον Οιδίποδα του Ρόμπερτ Άικ στη Στέγη– είναι τα τρομερά εργαλεία μιας ηθοποιού που ζει πολλές ζωές μέσα από τις μεταμορφώσεις της ανθρώπινης φύσης, γεννώντας ένα παράλληλο σύμπαν φαντασιώσεων που μένει αλησμόνητο στον θεατή. Κάθε ηθοποιός έχει μια ζωή, μια προσωπικότητα, έναν χαρακτήρα, και όλη αυτή η περιπέτεια των μεταμορφώσεων και των ρόλων είναι ένα τεράστιο ταξίδι μέσα στον ανθρώπινο ψυχισμό, μέσα στις εποχές και τις καταστάσεις. Έχεις το προνόμιο να ερμηνεύεις τα σπουδαιότερα κείμενα που έχουν γραφτεί ποτέ από τα μεγαλύτερα πνεύματα που πέρασαν από αυτό τον πλανήτη, να πεις τα τρομερά αυτά λόγια και να νιώσεις κι εσύ ότι εκείνη την ώρα γίνεται κάτι σπουδαίο. Γίνεσαι ο μεσάζων μεταξύ του συγγραφέα και του φυσικού αποδέκτη, που είναι ο θεατής. Μπαίνεις σε όλο αυτό το ταξίδι, στη μαγεία, σε αυτό το «παιχνίδι», στο πλαίσιο του οποίου μαθαίνεις για την ανθρώπινη ψυχή, για το πόσο διαφορετικά πράγματα εμπεριέχει, πόσο περίπλοκος είναι ο χαρακτήρας και η ψυχοσύνθεσή μας, πόσο διαφορετικές κοσμοθεωρίες υπάρχουν, και ότι τα πράγματα δεν είναι μόνο όπως τα βλέπεις εσύ. Κάποια στιγμή –μπορεί πολύ συχνά– ίσως να υποδυθείς έναν χαρακτήρα με τον οποίο διαφωνείς τρομερά, έναν αρνητικό χαρακτήρα, και πρέπει να βρεις τον τρόπο να μπεις στη θέση του. Αυτό για μένα πάντα γίνεται σε συνεργασία με τον σκηνοθέτη, ποτέ δεν κάνω κάτι από μόνη μου, εκτός αν είναι τέτοια η συνθήκη που επιβάλλεται. Ακούω πολύ προσεκτικά τις αναλύσεις, τις συζητήσεις που γίνονται ως προς το πού πάμε, ποια στοιχεία του έργου ή του ρόλου θέλουμε να φωτίσουμε, και με οδηγό αυτό προχωρώ κι εγώ στη δική μου δουλειά, γιατί δεν είναι δυνατόν ένας ηθοποιός να κάνει εντελώς διαφορετικά πράγματα. Η εξωτερική μεταμόρφωση, που για μένα συνδέεται πάντα με την εσωτερική, ήταν ένα παιχνίδι που με γοήτευε από μικρή. Στο δημοτικό ήμουνα η Σουλιώτισσα που αποχαιρετά το παιδί της, έλεγα «Λάμπρο, παιδί μου ακριβό, πού να σε αφήσω τώρα;» και το «παιδί μου», ένα πρωτάκι έξι χρονών, έβαζε τα κλάματα. Σε μια παράσταση στη ΣΤ’ Δημοτικού έκανα τη μάνα του Κολοκοτρώνη – έχω φωτογραφίες που κάποιος μου είχε βάψει κάτι οριζόντιες ρυτίδες στο μέτωπο. Σε μια εκδρομή του γυμνασίου στο Ρούπελ έπαιζα τον Πατατράκα στο έργο του Σουρή Πατατράκας ο νεόγαμβρος. Φορούσαμε κοστούμια αντρικά, ό,τι βρήκαμε, εκ των ενόντων, από τον αδελφό μας, τον πατέρα μας, και ένας φαντάρος πήρε ένα μολύβι και μου έκανε ένα μουστα-

κάκι. Το κοινό ήταν οι μαθήτριες του σχολείου από τη μια και οι φαντάροι από την άλλη· σε κάτι φωτογραφίες που έχω όλων τα χαμόγελα είναι μέχρι τα αυτιά. Εκεί έπαιξα τον πρώτο μου ανδρικό ρόλο. Αργότερα, πάλι στο γυμνάσιο, στη Θεσσαλονίκη, κάναμε το Φονικό στην εκκλησιά του Τ.Σ. Έλιοτ και βγαίνοντας από την πόρτα του γυμνασίου, άκουσα μια φωνή: «Ο παπάς είναι γυναίκα». Αυτό το παιχνίδι της μεταμόρφωσης ήταν ήδη πολύ μέσα μου. Από πολύ νεαρή ηλικία και σε ανύποπτο χρόνο, που ακόμα δεν ήξερα ότι θα γίνω ηθοποιός. Το ήθελα μεν, αλλά δεν μπορούσα ούτε καν να το διατυπώσω. Όταν μπήκα στη σχολή του ΚΘΒΕ, νομίζω με είχαν καταγεγραμμένη ως ντάμα, δεν έκανα ιδιαιτέρως κωμικούς ρόλους ή τη σουμπρέτα – υπήρχαν και αυτοί οι διαχωρισμοί τότε. Για παράδειγμα, εμένα μου έδιναν τη Μήδεια ή θυμάμαι να κάνω τον μονόλογο της μάνας από τον Ματωμένο Γάμο, που στο θέατρο τον έπαιζε η Παξινού. Τότε υπήρχε κι ένα άλλο ζητούμενο, κυρίως στο εμπορικό θέατρο, να είσαι αναγνωρίσιμος στη σκηνή, γιατί η έννοια του «σταρ» στην Ελλάδα –εδώ γελάμε, γιατί πρόκειται για μια πολύ μικρή αγορά– διαμορφωνόταν εκείνο τον καιρό από τον κινηματογράφο, ο κόσμος πήγαινε να δει το πρόσωπο που ήξερε από τον κινηματογράφο, έπρεπε να σε αναγνωρίζει. Με γοήτευαν πάντα οι μεταμορφώσεις της Μέριλ Στριπ, που είναι για μένα πρότυπο, και του Ντάνιελ Ντέι Λιούις, που η μεταμόρφωσή του από το Δωμάτιο με θέα μέχρι το Ωραίο μου πλυντήριο είναι συναρπαστική, ένα ταξίδι σε προφορές, χαρακτήρες, πράγματα που εδώ στην Ελλάδα προσπαθούμε, μελετάμε και κάνουμε μόνοι μας. Οι διαφορετικές προφορές είναι κάτι που με εντυπωσιάζει βαθιά, το πώς υπηρετούν την αλήθεια του ρόλου. Στην καριέρα μου το έκανα μία φορά, με τον Γιάννη Σκουρλέτη, στο Ραμόνα travel της Γλυκερίας Μπασδέκη. Σε ανύποπτο χρόνο ο Κρις Ραντάνοφ κάτι έλεγε για έναν φίλο του Αλβανό που μιλά ελληνικά με προφορά θεσσαλονικιώτικη κι εγώ άρχισα να λέω, χάριν της συζήτησης, τον πρώτο μονόλογο της Ραμόνας με την προφορά του Έβρου, τη μητρική μου. Τότε είπε ο Γιάννης «αυτή είναι η γλώσσα της παράστασης». Εγώ φοβήθηκα ότι θα μας ρίξουν ντομάτες, αλλά εκείνος επέμεινε ότι αυτό ήταν κάτι αυθεντικό και μεταμοντέρνο, έτσι κάθισα και μετέγραψα όλο το κείμενο, κι έτσι έγινε. Το είχα προτείνει και στη Φόνισσα, αλλά το φοβούνταν οι παραγωγοί, μήπως δεν καταλάβαινε το κοινό και χανόταν ένα στοίχημα. Όταν στο ξεκίνημά μου άρχισα να δουλεύω με τον Γιώργο Μιχαηλίδη στο Ανοιχτό Θέατρο στου Γκύζη, σε αυτό το υπόγειο που απ’ όταν άνοιξε φωτίστηκε ένας ολόκληρος κόσμος για τους θεατές, γνώρισα και την αγάπη του για τον εικαστικό κόσμο. Σε κάθε παράσταση εποχής έκανε ένα αφιέρωμα σε ένα εικαστικό κίνημα και αυτή ήταν η αφετηρία για πολλές ευρηματικές και πρωτοποριακές μεταμορφώσεις, μέσα από τις οποίες ταξιδεύαμε, μαθαίνοντας παράλληλα – το ίδιο συνέβαινε και με τις εποχές στις οποίες μεταφερόμασταν κάθε φορά. Στο Πολύ κακό για το τίποτα, π.χ., μεταφερόμασταν στην Αναγέννηση και στους μεγάλους μαέστρους της, κάνοντας tableaux vivants, αντιγραφές από πίνακες του Τιντορέτο ή του Βερονέζε, με τα υπέροχα κοστούμια του Αντώνη Κυριακούλη: νόμιζες ότι έβλεπες έναν πίνακα να ζωντανεύει μπροστά στα μάτια σου. Κάναμε αυτές τις χειρονομίες, τις διαγωνίους, με τα κεκλιμένα σώματα, και η κινησιολογία ακολουθούσε εκείνη της εποχής. Αυτή ήταν μια τρομερή μεταμόρφωση, το να φέρνεις τον ρόλο και την εποχή του έργου στη δική μας. Πάντα μου άρεσε, όταν είχα την ευκαιρία να ερμηνεύσω έναν ρόλο υπό αυτές τις συνθήκες, να βλέπω όσο περισσότερες ταινίες γινόταν, γιατί τότε δεν είχαμε ούτε βιβλία τέχνης ούτε ίντερνετ. Θυμάμαι το 1984 που είχα πάει στη Μόσχα ως μέλος του Χορού στον Ορέστη που είχε σκηνοθετήσει ο Γιώργος Σεβαστίκογλου, μας πλήρωναν σε ρούβλια και επειδή έπρεπε να ξοδέψουμε όλο το ποσό, είχα πάρει πάμφθηνα τέτοια βιβλία με πίνακες και ζωγράφους.

«Λούλου», 1988-89

«Decadence», 1996

62

18.12.2025

Κοστούμι της Ιωάννας Τσάμη από το «Πένθος ταιριάζει στην Ηλέκτρα» του Γιουτζίν Ο’Νιλ, σε σκηνοθεσία Γιάννη Χουβαρδά (2013), Εθνικό Θέατρο

LiFO 880

63

64

18.12.2025

LiFO 880

65

66

18.12.2025

Στη συνέχεια κάναμε ένα δίπτυχο, τον Κουρέα της Σεβίλλης και τους Γάμους του Φίγκαρο, όπου έπαιζα ένα αγόρι, τον Κερουμπίνο, και έπρεπε να κάνω συγκεκριμένες κινήσεις, ακολουθώντας τη γαλλική κομψότητα και φορώντας τακούνια και παντελόνι – αναφορά στην εποχή του γαλλικού ροκοκό, στον Φραγκονάρ και τον Βατό. Ο άλλος ρόλος που έπαιζα ήταν αυτός ενός κοριτσιού με μια περούκα στο στυλ της Μαρίας Αντουανέτας. Αυτός ο κόσμος των ζωγράφων στον οποίο βυθιζόμουν για να μεταμορφωθώ ήταν μαγικός. Με τον Γιώργο Μιχαηλίδη κάναμε και το Κρίμα που είναι πόρνη, που ήταν μια αναφορά στον σουρεαλισμό. Φορούσαμε τα βελούδινα κοστούμια του Μετζικώφ, αλλά σε μια σκηνή τα κοστούμια ήταν εντελώς σύγχρονα. Ως νύφη φορούσα λευκό ταγέρ, φούστα στενή, γόβες και ένα τεράστιο καπέλο. Ακόμα και αυτή η γρήγορη αλλαγή μπορεί να καθορίσει την υποκριτική προσέγγιση. Το κοστούμι υποβάλλει μια συγκεκριμένη σωματικότητα και κινησιολογία. Ας πούμε, την κινησιολογία που είχαμε πρόσφατα στις Τρεις ψηλές γυναίκες του Μπομπ Γουίλσον, που ήμασταν σαν μηχανικές κούκλες μέσα σε μουσικά κουτιά, δεν θα μπορούσαμε να την έχουμε με ένα σύγχρονο κοστούμι, δεν γίνεται. Οι γυναίκες, σφιγμένες μέσα σε αυτούς τους κορσέδες που δεν τις άφηναν να ανασάνουν, κινούνταν διαφορετικά και σκεφτόντουσαν διαφορετικά ούτως ή άλλως. Και τα ρούχα ήταν αποτέλεσμα μιας ολόκληρης κοινωνικής θεώρησης και μιας δομής σχετικά με τη θέση της γυναίκας, το πώς έπρεπε να παρουσιάζεται έξω ή μέσα στο σπίτι και τον τρόπο που ακολουθούσε τους επιβεβλημένους καλούς τρόπους. Πολλές φορές οι εικόνες έχουν συγκεκριμένες αναφορές. Ποτέ δεν είχα την εμφάνιση που θα ήθελα και φαντάζομαι είναι κι άλλοι συνάδελφοι σαν εμένα. Για παράδειγμα, τα μαλλιά μας είναι στην υπηρεσία του εκάστοτε ρόλου. Έχω τα μαλλιά μου μακριά γι’ αυτόν τον λόγο, γιατί σε αυτήν την ηλικία πολύ συχνά, στο σινεμά ή στην τηλεόραση, παίζω γυναίκες μιας εποχής συγκεκριμένης, όπως έκανα στη «Μεγάλη Χίμαιρα». Όλες αυτές οι γυναίκες είχαν μακριά μαλλιά, ούτε καν καρέ. Μπορεί να μην έχεις ούτε περούκες να βάλεις –άλλωστε οι περισσότερες δεν είναι πολύ καλές–, οπότε πρέπει να έχουν ένα συγκεκριμένο μήκος για να υπηρετήσεις έναν ρόλο, είναι καθαρά πρακτικό το θέμα. Αν δεν υπήρχαν αυτές οι υποχρεώσεις, θα είχα την ελευθερία να πειραματιστώ με την εικόνα μου, κάτι που δεν κάνω στη ζωή μου, γιατί το ’χω έτσι κι αλλιώς στο επάγγελμά μου. Όπως σπανίως αρέσει στους ηθοποιούς να ντυνόμαστε στις Απόκριες και να φοράμε ένα άλλο κοστούμι· το κάνουμε έτσι κι αλλιώς συνέχεια στη δουλειά μας. Στην Τρικυμία του Σαίξπηρ έπαιζα τον Άριελ και στην αρχή υπήρχε η σκέψη να ξυρίσω γουλί το κεφάλι μου για να υποδυθώ ένα πνεύμα άφυλο με ένα κοστούμι του Μετζικώφ λευκό, αέρινο, που δεν θα διέγραφε το σώμα μου, και να είμαι σε απόλυτη ακινησία. Η οδηγία του Μιχαηλίδη ήταν «θέλω να μιλάς με μια φωνή χωρίς κόκαλα», δηλαδή αέρινη, χωρίς σκληρότητες. Είχα ήδη κοντά μαλλιά και τελικά δεν τα ξύρισα γιατί έπαιζα σε εναλλασσόμενο ρεπερτόριο δυο μονόπρακτα του Στρίντμπεργκ και χρειαζόταν να έχω «μαλλιά εποχής», οπότε οι μεταμορφώσεις έγιναν με περούκες και προσθετικά. Μετά από καιρό, όταν δούλεψα με τον Μίνω Βολανάκη, μου είπε ότι ο ρόλος μου που του άρεσε περισσότερο απ’ όσους με είχε δει να παίζω στο Ανοιχτό ήταν ο Άριελ κι αυτό μου έκανε πολύ μεγάλη εντύπωση, γιατί είχα κάνει τις Τρεις Αδελφές, τη Λούλου, το Κρίμα που είναι πόρνη. Μέσα στη ρευστότητα του χρόνου και στην πορεία των ρόλων προέκυπταν και αυτοί που απαιτούσαν θηλυκότητα. Στην τηλεόραση, στον «Κίτρινο Φάκελο», σε σκηνοθεσία Κώστα Κουτσομύτη, υποδύθηκα μια πολύ ερωτική γυναίκα της εποχής του Μεσοπολέμου και δύο χρόνια αργότερα τη Μάρθα στα «Βαμμένα κόκκινα μαλλιά», μια γυναίκα σύμβολο μιας εποχής. Και ξαφνικά μου ζητούν να κάνω, στο «Η αγάπη άργησε μια μέρα» της Λιλής Ζωγράφου, μια γεροντοκόρη, σχεδόν άβαφη, με πολύ αυστηρά ρούχα, που στο τέλος αρρώσταινε από καρκίνο και έβγαινα με περούκα –με τρεις τρίχες– και μακιγιάζ γήρανσης. Θυμάμαι, είχε γράψει ο Γεωργουσόπουλος για την τόλμη τη δική μου και της Πέγκυς Τρικαλιώτη που έκανε το «τέρας», σε ένα μέσο που στέκεται στην εξωτερική εμφάνιση, να μεταμορφωνόμαστε ολοκληρωτικά.

Για μένα, λοιπόν, δεν τέθηκε ποτέ το θέμα της εικόνας, δεν με απασχόλησε ποτέ. Αντιθέτως χαιρόμουν όταν μου ζητούσαν κάτι άλλο, ήταν σαν να έμπαινε ένα ακόμα στοίχημα μαζί με αυτό της υποκριτικής, να κάνω περισσότερη δουλειά, μια μεγαλύτερη υπέρβαση, να καταλάβω τι είναι αυτό το πράγμα που έχει ο συγκεκριμένος ρόλος που δεν το έχω ακόμα στη ζωή μου· άλλη ηλικία, μια άλλου τύπου ωριμότητα στα πράγματα ή μια άλλη κινησιολογία, ένα σώμα με το βάρος της ηλικίας, τον αργό ρυθμό, που δεν έχει τη νεανικότητα και τη σβελτάδα ενός νέου χαρακτήρα. Αυτή η μελέτη μού χρειάστηκε και στην Ευτυχία και στη Φόνισσα, αλλά με άλλο τρόπο, γιατί η μία είναι αστή, η άλλη γυναίκα της φύσης. Και στην «Τελευταία παράσταση», όταν έπρεπε να ερμηνεύσω μια καρκινοπαθή, την Έλλη Λαμπέτη, ήθελε σκέψη και μια μελέτη ο τρόπος που μιλούσα, δεν ήταν καθόλου εύκολο. Οι Έλληνες ηθοποιοί δεν έχουμε την ευχέρεια αυτής της περιόδου προετοιμασίας που χρειάζεται, γιατί δεν υπάρχουν χρήματα και χρόνος, τρέχουμε από το πρωί μέχρι το βράδυ σε πολύ διαφορετικές δουλειές· μπορεί να κάνεις πρόβα ή γύρισμα το πρωί και παράσταση το βράδυ. Δεν είμαστε Χόλιγουντ, που παίρνεις μια τεράστια αμοιβή και αφιερώνεις όλο τον χρόνο σου, όλο σου τον εαυτό στην προετοιμασία ενός χαρακτήρα. Είμαστε ρομαντικοί, Δον Κιχώτες, και πολλές φορές παίζουμε ακόμα και με την υγεία μας. Ζήλεψα τη Σαρλίζ Θερόν που για να κάνει έναν ρόλο στο Monster πήρε τόσα κιλά, αλλά ομολογώ ότι αυτό δεν θα το έκανα εδώ· είναι το μόνο όριο που θέτω σε σχέση με τη δουλειά, γιατί ξέρω ότι θα καταστρέψω την υγεία μου. Ό,τι άλλο μου ζητηθεί, το κάνω. Θα φέρω ως παράδειγμα τη Λούλου, που από εκρηκτικό πλάσμα καταντά συφιλιδική πόρνη, με αυτό το σώμα το πληγωμένο, το άρρωστο. Εμένα πάντα αυτές οι σκηνές της παρακμής, του πόνου, με γοήτευαν περισσότερο από τις σκηνές της πόζας ή της ομορφιάς, που με έκαναν συχνά να νιώθω αμήχανα, γιατί δεν είχα ποτέ την αίσθηση ότι είμαι και η Μέριλιν Μονρό. Μεγαλώνοντας άρχισα να με εκτιμώ περισσότερο. Ωστόσο, η ψυχολογία ενός κατεστραμμένου ανθρώπου με ενδιέφερε και με συγκινούσε περισσότερο, έκανα καλύτερα αυτές τις σκηνές. Τριάντα χρόνια αργότερα, όταν στη Λούλου του Χουβαρδά έκανα την κόμησσα Γκέσβιτς, ένα ον που το αποκαλούσαν «τέρας», που υπέφερε, εγκλωβισμένο σε ένα αδέξιο σώμα, με δυσφορία φύλου, με καμπούρα, με μια φωνή που απαιτούσε να χρησιμοποιώ τα πιο χαμηλά μου ηχοχρώματα, μου δόθηκε η ευκαιρία να αναμετρηθώ αλλά και να συμπονέσω ένα τέτοιο πλάσμα. Όταν έκανα τη Λούλου, ο Μιχαηλίδης είχε ως αναφορά τον κόσμο του Ότο Ντιξ και του Μαξ Μπέκμαν και την ταινία του Γ.Β. Παμπστ, Το Κουτί της Πανδώρας. Εγώ εκείνη την εποχή είχα έρωτα με το κούρεμα της Λουίζ Μπρουκς στην ταινία, αλλά ο σκηνοθέτης δεν ήθελε να είμαι ρεπλίκα της. Στη μέση των παραστάσεων, δεν ξέρω τι με έπιασε και πήγα και κουρεύτηκα σε έναν πολύ μοντέρνο κομμωτή –ήταν η μοναδική φορά που το έκανα στη ζωή μου– και θυμάμαι το πρόσωπο του Μιχαηλίδη όταν με είδε: φρίκαρε, αισθάνθηκε ότι τον είχα προδώσει και στενοχωρήθηκα τόσο πολύ που είπα «δεν θα το ξανακάνω ποτέ». Στη σχολή, στο τρίτο έτος, είχαμε τη Μάγια Λυμπεροπούλου δασκάλα και κάναμε ένα κολάζ από έργα του Σαίξπηρ. Φτιάξαμε τα κοστούμια μόνοι μας και συνδυάζοντας το μάθημα της Ενδυματολογίας που μας έκανε ο Νίκος Πολίτης πήραμε υφάσματα, τα βάψαμε σε καζάνια στην αυλή της σχολής του ΚΘΒΕ, τα ράψαμε, βάλαμε δαντέλες και είχαμε αναγεννησιακό στυλ. Είναι μια εμπειρία που δεν ξεχνώ, γιατί όταν μπαίνεις σε αυτούς τους ρόλους και φοράς κάτι που έχεις φτιάξει με τα ίδια σου τα χέρια, αυτή η επαφή με το υλικό, με το πατρόν, έχει κάτι πολύ προσωπικό, δένεσαι με το ρούχο. Ένα ρούχο που αγάπησα πολύ ήταν το βελούδινο του Μετζικώφ στο Κρίμα που είναι πόρνη, το οποίο στην τελευταία σκηνή γέμιζε αίμα και έπρεπε κάθε βράδυ να το πλένω στο χέρι, να το στεγνώνω και να το σιδερώνω για την επόμενη μέρα.

«Η δούκισσα του Μάλφι»

LiFO 880

Παίζει πολύ μεγάλο ρόλο το γυμνό ως κοστούμι. Ας πούμε, πολλές φορές μάς ρωτάνε «πώς τόλμησες να βγεις γυμνή;». Μα δεν είμαι εγώ γυμνή, είναι ο χαρακτήρας, εμένα το δέρμα μου είναι εκείνη την ώρα το κοστούμι.

67

Κοστούμι του Γιώργου Πάτσα από τη «Μήδεια» του Ευριπίδη, σε σκηνοθεσία Νικαίτης Κοντούρη (1997), Εθνικό Θέατρο

68

18.12.2025

Το trouser suit είναι των Deux Hommes.

LiFO 880

69

Μου δόθηκε η τιμή να παίξω τη Φόνισσα – αν είχα πειραχτεί, πώς θα την έπαιζα; Η διαδικασία στο μακιγιάζ της γήρανσης ήταν πολύωρη και επώδυνη. Μου έλεγαν «καταστρέφεις την εικόνα σου» και έλεγα ίσα-ίσα, αυτό είναι το όχημα, η βοήθεια, το ότι έβλεπα αυτό το πρόσωπο στον καθρέφτη. Έβγαινα τελευταία, κλείδωνα το θέατρο. Ένα βράδυ βλέπω να με περιμένει στο πεζοδρόμιο ο Νίκος Κούρκουλος, που είχε έρθει να δει την παράσταση και ήθελε να μου πει τον καλό του λόγο. Ήταν τρομερό για μένα, αισθάνθηκα να μου κάνουν μια τεράστια τιμή. Του είπα «περιμένετε έξω, γιατί δεν είπατε ότι είστε εδώ;». «Όχι», μου είπε, «σέβομαι τον ηθοποιό και αυτά που έχει να κάνει». Υπέροχος και ευγενέστατος. Πάντα προσπαθώ στις πρόβες να έχω μια προσομοίωση του κοστουμιού που θα φορέσω στην παράσταση. Στην Αντιγόνη, σε μια παραγωγή του Εθνικού Θεάτρου με σκηνοθέτη τον Μίνω Βολανάκη, ετοιμαζόμασταν για την Επίδαυρο και ήξερα ότι θα φοράω κάτι μακρύ, αλλά δεν μας έφερναν ρούχα ανάλογα – πρέπει να το ζητήσει ειδικά ο σκηνοθέτης αυτό. Εκεί φορούσα μια μπλούζα ασύμμετρη και μια φούστα μακριά, δικά μου ρούχα που μου είχε χαρίσει ο Γιώργος Ελευθεριάδης. Του άρεσαν του Μίνου και ζήτησε να αντιγράψουμε αυτό το ρούχο σε φόρεμα, και να έχει αυτές τις γραμμές. Ήταν η πρώτη και μοναδική φορά που μου συνέβη αυτό, το ρούχο της πρόβας να γίνει κοστούμι. Παίζει πολύ μεγάλο ρόλο και το κοστούμι και το χτένισμα για την εμφάνιση του ρόλου και το πώς εσύ φέρεις τον εαυτό σου μέσα σε αυτόν. Όπως και το γυμνό, ως κοστούμι. Ας πούμε, πολλές φορές μάς ρωτάνε «πώς τόλμησες να βγεις γυμνή;». Μα δεν είμαι εγώ γυμνή, είναι ο χαρακτήρας, εμένα το δέρμα μου είναι εκείνη την ώρα το κοστούμι. Όταν στη Λούλου έβγαινα γυμνή μέσα σε έναν κύβο από πλεξιγκλάς, σαν έκθεμα μέσα στον χώρο του τσίρκου, ακόμα και σε μια πόζα κουλουριασμένη που δεν αποκάλυπτε πολλά, δεν έπαυε αυτό να είναι μια πρόκληση. Αυτά σε μια εποχή που αν φορούσες μαγιό στην παραλία σε κοίταζαν, ήταν οι δεκαετίες που ήμασταν πιο ανοιχτοί στο γυμνό. Σε μια κοινωνία που ζητά να είμαστε νέοι και όμορφοι, η συζήτηση γύρω από την εμφάνισή μας είναι τεράστια, γίνεται εδώ, γίνεται στο Χόλιγουντ και βλέπουμε όλες αυτές τις πλαστικές και τις παραμορφώσεις. Ακόμα και πολύ νέοι άνθρωποι κάνουν επεμβάσεις, γίνονται ρεπλίκες ο ένας του άλλου, γιατί υπάρχει αυτή η καταστροφική αισθητική των σόσιαλ που εκμηδενίζει την αυθεντικότητα και την προσωπικότητα. Εμένα δεν μου αρέσει καθόλου αυτό που συμβαίνει, θαυμάζω μεγάλες ηθοποιούς που μεγαλώνουν ωραία και αυθεντικά και μπορούν να υπηρετήσουν τον ρόλο τους, γιατί τελικά όλη αυτή η απελπισία να φανείς νέος γίνεται μπούμερανγκ, φαίνεσαι συχνά και μεγαλύτερος από όσο είσαι. Μεγαλώνεις και θα υπηρετήσεις άλλους ρόλους. Μου δόθηκε η τιμή να παίξω τη Φόνισσα· αν είχα πειραχτεί, πώς θα την έπαιζα; Η διαδικασία στο μακιγιάζ της γήρανσης ήταν πολύωρη και επώδυνη. Μου έλεγαν «καταστρέφεις την εικόνα σου» και έλεγα ίσα-ίσα, αυτό είναι το όχημα, η βοήθεια, έβλεπα αυτό το πρόσωπο στον καθρέφτη και γινόμουν αυτός ο χαρακτήρας, έμπαινα μέσα σε αυτήν τη γυναίκα. Διάλεξα τρία ιστορικά κοστούμια από το βεστιάριο του Εθνικού Θεάτρου που έχω φορέσει σε παραγωγές του.

Εννοείται ότι το κοστούμι της Μήδειας του Γιώργου Πάτσα είναι από τα ρούχα που έχουν δύναμη μεταμορφωτική. Έχει μια τεράστια ουρά που κυλά σαν ποτάμι και για να μπορέσω να τη χειριστώ, συνεργάστηκα με την κινησιολόγο Βάσω Μπαρμπούση που έκανε τις χορογραφίες, γιατί η Νικαίτη Κοντούρη επέμενε πολύ στη θεϊκή καταγωγή της Μήδειας και στη μυστικιστική διάσταση του χαρακτήρα. Ξαφνικά, η κινησιολογία δεν είχε κάτι ρεαλιστικό, ήταν μια φόρμα που υπηρετούσε αυτά τα στοιχεία. Πρέπει να ξέρεις πώς θα στρέψεις το σώμα, πώς θα κάνεις τη διαδρομή μέσα στον χώρο ώστε η ουρά να σε ακολουθεί. Στο φινάλε αυτού του έργου με ανέβαζαν σε ένα ανυψωτικό μηχάνημα και έμπαινε ένα πρόσθετο ύφασμα, οπότε η ουρά αποκτούσε τεράστιο μάκρος, σαν συνέχειά μου. Το ρούχο εκεί γινόταν σκηνικό. Το δεύτερο είναι το φόρεμα της Κλυταιμνήστρας του Διονύση Φωτόπουλου για την Ηλέκτρα του Πέτερ Στάιν. Ήμασταν στην Ούμπρια, στην Ιταλία, εκεί που είναι το κτήμα του Στάιν. Είχε έρθει ο Διονύσης, μας έφερε δείγματα από δυο-τρία διαφορετικά πράσινα και διάλεξαν αυτό που ταίριαζε περισσότερο στο δέρμα μου. Ο Στάιν ήθελε η Κλυταιμνήστρα να είναι μια γυναίκα σαν την Γκίλντα, με πολύ έντονα στοιχεία θηλυκότητας, να περπατάω λικνιστικά, κάτι που δεν κάνω ποτέ στη ζωή, κι αυτό ήταν ιδανικό φόρεμα για να τονίσεις τον χαρακτήρα. Όλα αυτά τα εξωτερικά στοιχεία, που είναι στοιχεία καλλιτεχνικά, οργανώνουν έναν ρόλο. Αυτό το κοστούμι δείχνει και τη χλιδή της εξουσίας που έχει πάρει η Κλυταιμνήστρα και το στοιχείο της ερωτικής γυναίκας που έχει αυτόν τον εραστή και είναι όμορφη, σε αντίθεση με την Ηλέκτρα που είναι σαν δούλα. Δεν ξέρω πόσο θα με βοηθούσε ένα άλλο κοστούμι να δώσω αυτό τον χαρακτήρα. Ως υποσημείωση θα πω ότι βοηθάει πολύ το κοστούμι να αποδώσεις έναν χαρακτήρα, αλλά υπάρχουν και φορές που σε πάει κόντρα, δυσκολεύεσαι, αν το ρούχο είναι βαρύ και δεν μπορείς να κινηθείς. Το μαύρο ρούχο που φοράω, από την παράσταση του Γιάννη Χουβαρδά Το πένθος ταιριάζει στην Ηλέκτρα, είναι της Ιωάννας Τσάμη, ένα κρινολίνο, μια ειδική κατασκευή που σε δυσκολεύει όσο δυσκόλευε και βασάνιζε τις γυναίκες εκείνης της εποχής όταν φορούσαν αυτά τα ρούχα. Παραπέμπει σε μια συγκεκριμένη εποχή και συμπεριφορά. Όταν πρωτοφορέσεις αυτά τα κρινολίνα και πας να κάνεις πρόβα, τρως τούμπες γιατί είναι σαν ομπρέλες, αυτό το έζησα και στις Τρεις ψηλές γυναίκες. Πρέπει να οργανώσεις την κίνησή σου, τα χέρια σου να σπρώχνουν μαλακά όλο το σύστημα προς τα εμπρός μαζί με το σώμα. Εδώ από μόνο του το κοστούμι δημιουργεί μια απόσταση από τον άλλο, επηρεάζει την υποκριτική, και αυτό το στοιχείο ήταν πολύ χρήσιμο στις σκηνές με τη Μαρία Πρωτόπαππα, όταν φορούσαμε αυτά τα ογκώδη ρούχα. Το καλύτερο κομπλιμέντο που έχω πάρει ποτέ ήταν όταν έπαιζα στο Σκράικερ της Κάριλ Τσέρτσιλ. Ερμήνευα ένα πνεύμα που κατεβαίνει στη γη και μέσα από μεταμορφώσεις πατά σε διάφορα συναισθήματα, γίνεται κορίτσι, άντρας, ζητιάνα, ακόμα και ένας ξεπεσμένος ροκ σταρ. Είχα δεκατρείς μεταμορφώσεις και έπρεπε να κάνω γρήγορα τις αλλαγές μόνη μου –μαλλιά, ρούχα– και να βγαίνω με διαφορετικό κάθε φορά σώμα, γιατί αλλιώς θα παίξεις το παιδάκι και αλλιώς τη γριά ζητιάνα, αλλάζεις φωνή, ύφος και κίνηση. Αυτό ήταν ένα πραγματικά πολύ ωραίο παιχνίδι με το σώμα, τη χρήση της κίνησης και τη διαφορετική τοποθέτηση της φωνής. Σε μια παράσταση, είχαμε φτάσει στα μισά και δυο κυρίες αποχώρησαν βρίζοντας ότι εξαπατήθηκαν, ότι ήρθαν να δουν την Καραμπέτη και μέχρι τα μισά του έργου δεν την έχουν δει – είχα ήδη κάνει επτά από τις μεταμορφώσεις μου και δεν με είχαν καταλάβει. Στενοχωρήθηκα που έφυγαν, αλλά ήταν το καλύτερο σχόλιο που είχα ακούσει.

Η φωτογράφιση έγινε στο Εθνικό Θέατρο. Ευχαριστούμε το ΥΠΠΟ, την κ. Αργυρώ Χιώτη, καλλιτεχνική διευθύντρια, και την κ. Ελεάννα Γεωργίου, σύμβουλο επικοινωνίας του Εθνικού Θεάτρου, για την πολύτιμη βοήθειά τους.

70

18.12.2025

LiFO 880

Κοστούμι του Διονύση Φωτόπουλου από την «Ηλέκτρα» του Σοφοκλή, σε σκηνοθεσία Πέτερ Στάιν (2007), Εθνικό Θέατρο

71

72

18.12.2025

880

ΜΟΥΣΙΚΗ

Tyga Η Αθήνα ετοιμάζεται να ζήσει μια από τις πιο θεαματικές συναυλίες της χρονιάς, καθώς ο Tyga, ένας από τους πιο δημοφιλείς και επιδραστικούς καλλιτέχνες της διεθνούς hip-hop σκηνής, επιστρέφει στην Ελλάδα για μία μοναδική εμφάνιση. Τη βραδιά θα ανοίξει ο Light, ο πιο επιδραστικός καλλιτέχνης της ελληνικής rap σκηνής, σε ένα full performance με special guests από τη νέα γενιά της εγχώριας urban μουσικής.

27/12, 20:00, Telekom Center Athens, Κλειστό Γήπεδο Μπάσκετ ΟΑΚΑ, Αθήνα, είσοδος: από 30 ευρώ

74

THE WEEK Όσα ξεκινάνε αυτή την εβδομάδα

78

ΣΙΝΕΜΑ Οι νέες ταινίες της εβδομάδας

80

BIBΛΙΟ Η Θεσσαλονίκη πριν - Καρτ ποστάλ ενός αιώνα

84

BIBΛΙΟ «Γιατί αυτοί πέτυχαν»

LiFO 880

73

EKΔΗΛΩΣΕΙΣ

the week

υπό την καλλιτεχνική διεύθυνση των Josephine Ann Endicott, μέλους της αρχικής διανομής του 1978 και επί χρόνια βοηθού της Pina, και του Δάφνι Κόκκινου, μέλους του Tanztheater Wuppertal και βοηθού της Pina από το 1993, σε συνεργασία με την Anne Martin –επίσης μέλος της αρχικής διανομής– και τον Scott Jennings, διευθυντές προβών του ιδρύματος.

18/12/25-8/2/2026, Εθνικό Θέατρο-Κεντρική Σκηνή, Αγ. Κωνσταντίνου 22-24, Ομόνοια, Τετ., Kυρ. 17:00, Παρ.-Σάβ. 20:00, είσοδος: 1025 ευρώ

5 CLUBBING Mahmut Orhan

STOEP TH S PR ES 18 δεκε μ β ρ ιου 20 25 7 ι αν ου αρ ιου 2 0 26

ΘΕΑΤΡΟ Πράσινο Κονσομέ

1 ΘΕΑΤΡΟ Γέρμα Τριάντα τρία χρόνια μετά το ανέβασμα του έργου από τον Μίμη Κουγιουμτζή, η ηρωίδα του Λόρκα ζωντανεύει ξανά στη σκηνή του Θεάτρου Τέχνης, με νέα σκηνοθετική ματιά της Μαρίας Πρωτόπαππα. Η Γέρμα –ένα από τα σημαντικότερα έργα του ισπανικού θεατρικού ρεπερτορίου– πραγματεύεται την αγωνιώδη αναζήτηση της μητρότητας, την καταπίεση των κοινωνικών συμβάσεων και το τίμημα της επιθυμίας, παραμένοντας συγκλονιστικά επίκαιρη.

19/12/25-28/2/2026, θέατρο Τέχνης Κάρολου Κουν, Πεσμαζόγλου 5, Αθήνα, Παρ.-Κυρ. 21:00, είσοδος: 7-20 ευρώ

3 CLUBBING EDEN presents MIND ENTERPRISES Οι Mind Enterprises, το εκρηκτικό ηλεκτρονικό duo με ρίζες από την Ιταλία και έδρα το Λονδίνο, αποτελούν ένα από τα πιο ξεσηκωτικά acts της σύγχρονης ευρωπαϊκής dance σκηνής. Mastermind του project είναι ο Ιταλός παραγωγός Andrea Tirone, ο οποίος παντρεύει italo-disco στοιχεία με groovy indie synths και μια δόση παιχνιδιάρικου χιούμορ, δημιουργώντας έναν ήχο με ακαταμάχητο groove και απόλυτα dance-floor χαρακτήρα.

2 ΘΕΑΤΡΟ Ηλέκτρα εντός Η Ηλέκτρα του Σοφοκλή σε σκηνοθεσία του Δημήτρη Τάρλοου, έπειτα από την άκρως επιτυχημένη παρουσίασή της στο αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου, προσαρμόζεται για το κλειστό θέατρο και ανεβαίνει με τη μοναδική Λουκία Μιχαλοπούλου στον ομώνυμο ρόλο και πλαισιωμένη από έναν ανανεωμένο θίασο. Οι προκλήσεις και οι δυνατότητες του τραγικού είδους σε κλειστό θέατρο αποτελούν το πεδίο έρευνας του Δημήτρη Τάρλοου με όχημα ένα έργο που αποκτά ανατριχιαστική επικαιρότητα σε έναν κόσμο που μαστίζεται από ολοκληρωτισμούς και κοινωνική αδικία, σε μια εποχή όπου η βία και η εκδίκηση παρουσιάζονται συχνά ως «αναγκαίο κακό».

απο τη μαρια παππα

74

19/12/25-1/2/2026, θέατρο Πορεία, Τρικόρφων 3-5 & 3ης Σεπτεμβρίου 69, πλατ. Βικτωρίας, Παρ. 21:00, Σάβ. 21:15, Κυρ. 17:00, είσοδος: 12-25 ευρώ

28/12, 17:30, Ωδείο Αθηνών, Ρηγίλλης & Βασιλέως Γεωργίου Β' 17-19, είσοδος: από 34 ευρώ

4 ΧΟΡΟΣ Kontakthof Ένα από τα πιο εμβληματικά έργα της σπουδαίας χορογράφου Pina Bausch, το Kontakthof, παρουσιάζεται σε σύμπραξη με το Pina Bausch Foundation, 37 χρόνια μετά την πρώτη παρουσίασή του στην Ελλάδα, στο Ωδείο Ηρώδου Αττικού, τον Σεπτέμβριο του 1988, από το Tanztheater Wuppertal. Μια ξεχωριστή σκηνική αναβίωση με έναν εξ ολοκλήρου ελληνικό θίασο. Η σκηνική αυτή αναβίωση τελεί

Μια πανκ τελετή μύησης. Φτύνει, φλερτάρει, στάζει αίμα. Πράσινο Κονσομέ. Ένας ζωμός που σάπισε, ένας ζωντανός καθρέφτης – σκοτεινός, διεστραμμένος, γελοίος. Οι κραυγές μπλέκονται με το φλερτ, τα γέλια ξινίζουν, η αποστροφή μπερδεύεται με την έλξη, η αηδία με την απόλαυση. Το θέατρο γίνεται παραλήρημα στο χείλος της κατάρρευσης: άγριο, ακατάστατο, ζωντανό. Σέρνεται με κατσαρίδες, γελάει μέχρι να πονέσεις, σου προσφέρει απολαυστικά την ανησυχία. Το Πράσινο Κονσομέ ανακατεύει σωματικό θέατρο, κλόουν, horror theatre και κουκλοθέατρο και τελικά, τα γκρεμίζει όλα.

18/12/25-10/3/2026, 21:00, Τζάμια Κρύσταλλα, Αγίου Όρους 10, Αθήνα, είσοδος: 8-12 ευρώ

Ο Mahmut Orhan επιστρέφει στην Αθήνα το Σάββατο 27 Δεκεμβρίου για ένα εκρηκτικό live. Με τον μοναδικό του ήχο που συνδυάζει deep house, indie dance και ethnic στοιχεία, υπόσχεται μια αξέχαστη βραδιά και το πιο δυνατό κλείσιμο της χρονιάς.

27/12, 21:00, Γήπεδο Tae Kwon Do, Παλαιό Φάληρο, είσοδος: από 48 ευρώ

6 ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ Merry and Red

Στη νέα χριστουγεννιάτικη έκθεση, οι συνεργάτες της γκαλερί Σκουφά συναντιούνται κάτω από το πιο λαμπερό και εμβληματικό χρώμα της εποχής: το κόκκινο. Ένα χρώμα που εδώ και αιώνες συνδέεται με τη χαρά, την προσμονή και τα δώρα. Το κόκκινο μετατρέπεται σε πρωταγωνιστή μιας εικαστικής αφήγησης που εξελίσσεται μέσα από ποικίλες προσεγγίσεις και τεχνοτροπίες.

18/12/25-10/1/2026, γκαλερί Σκουφά, Σκουφά 4, Κολωνάκι, Δευτ. & Τετ. 10:00-16:00, Τρ. & Πέμ. 10:00-21:00, Παρ. 10:00-20:00, Σάβ.

10:30-16:00

7 CLUBBING SMUT x Rene Wise x Hitam x WINDFUHR Τριπλό bill με τον Rene Wise που προσεγγίζει τη μουσική σύνθεση και το DJing ως μία ενιαία, αδιαχώριστη έννοια, όπου η σχολαστική προσοχή στη λεπτομέρεια συναντά ένα ισχυρό όραμα αφήγησης μέσω του ήχου. Στο ίδιο πνεύμα, ο Hitam, καλλιτέχνης με έδρα το Άμστερνταμ, εξερευνά τα πεδία του deep techno και των leftfield επιρροών, συγχωνεύοντας οργανικά και αρχαϊκά στοιχεία σε υπνωτιστικά, πλούσια σε υφή ηχοτοπία. Μαζί τους ο WINDFUHR. 20/12, 23:30, Smut Athens, Βατσαξή 4, Αθήνα, είσοδος: 25 ευρώ

18.12.2025

Άρρητον Έρνον ΑΙΚΑΤΕΡΊΝΗΣ ΓΑΒΡΊΛΗ

Ένα ποιητικό ταξίδι που ωριμάζει μαζί σου.

Η ΝΕΑ ΠΟΙΗΤΙΚΗ ΣΥΛΛΟΓΗ της κλινικής ψυχολόγου MSc Αικατερίνης Γαβρίλη είναι ένα έργο γεμάτο ειλικρίνεια. Μια δεκαπενταετής διαδρομή γραμμένη σε αληθινό χρόνο, μια αφήγηση που παρακολουθεί έναν άνθρωπο να μεγαλώνει, να πληγώνεται, να αγαπά, να μαθαίνει, και να διεκδικεί, τελικά, τη δική του σοφία. Η δημιουργός, ξεκινώντας χωρίς γνωριμίες και εμπειρία στον εκδοτικό χώρο, εμπιστεύτηκε το πρώτο της έργο στις εκδόσεις Διάνοια. «Μου άρεσε το όνομα. Ελληνικό, καθαρό, ανθρώπινο», λέει η ίδια. Η συνεργασία αυτή δεν ήταν θέμα στρατηγικής αλλά ενστίκτου και αυτή η ειλικρίνεια φαίνεται σε κάθε σελίδα. Το Άρρητον Έρνον είναι ένα ανθολόγιο που αλλάζει ρυθμούς όπως αλλάζει και η ζωή της ποιήτριας. Από τα πρώτα εφηβικά ξεσπάσματά της μέχρι τις πιο ώριμες υπαρξιακές της σκέψεις, ο αναγνώστης βλέπει μια πορεία μύησης. Το κορίτσι που ερωτεύεται, η γυναίκα που κάνει λάθη και τα πληρώνει, η ψυχή που επιμένει να κατανοεί τον κόσμο και μαζί τον εαυτό της. Τα ποιήματα λειτουργούν ως αλληγορικοί κώδικες, με σύμβολα και εικόνες που καλούν τον αναγνώστη όχι μόνο να τα διαβάσει αλλά να καθρεφτιστεί σε αυτά. Η ποιήτρια προσφέρει επίτηδες πολλές λευκές σελίδες σημειώσεων. «Για να σας κάνω κοινωνούς της δημιουργίας», εξηγεί. Το βιβλίο γίνεται έτσι ένας μικρός προσωπικός χώρος έκφρασης, ένα ασφαλές σημειωματάριο όπου μπορείς να γράψεις μια σκέψη, ένα ποίημα, μια λίστα με ψώνια, οτιδήποτε, αρκεί να είναι ειλικρινές. Τα ποιήματα συνομιλούν με τις αντιθέσεις της ζωής: την ύλη και το πνεύμα, τη φθορά και την αντοχή, τον φόβο και το φως. Άλλοτε σύντομα, άλλοτε πιο εκτενή, λειτουργούν ως υπόγειοι διάλογοι με τον αναγνώστη, οδηγώντας σταδιακά στον «φλεγόμενο πυρήνα της ύπαρξης». Η συλλογή δεν υπόσχεται λύσεις, υπόσχεται όμως τρυφερότητα, αποδοχή και μια αίσθηση ότι, όπως σε μια καλή ψυχοθεραπευτική συνεδρία, τα πράγματα μπορούν να γίνουν πιο φωτεινά. Κι αυτό ίσως να είναι το μεγαλύτερο δώρο του Άρρητον Έρνον: η υπόσχεση ότι, όπως κι αν είσαι –πληγωμένος, κουρασμένος, ερωτευμένος ή χαμένος–, υπάρχει ένας στίχος που θα σου κρατήσει το χέρι. Το Άρρητον Έρνον της κλινικής ψυχολόγου MSc Αικατερίνης Γαβρίλη είναι ένα βιβλίο φιλοσοφικής ποίησης, το οποίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Διάνοια και είναι διαθέσιμο σε όλα τα βιβλιοπωλεία της χώρας και online στο www.dianiapublications.com.

LiFO 880

75

the week

EKΔΗΛΩΣΕΙΣ

8 ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ Έκθεση έργων χαρακτικής της Λέσχης Χαρακτών

Η Λέσχη Χαρακτών παρουσιάζει έργα πρόσφατης παραγωγής και μια επιλογή παλαιότερων, ενώ παράλληλα θα έχουμε την ευκαιρία να ανακαλύψουμε χειροποίητες χριστουγεννιάτικες κάρτες και ρούχα τυπωμένα στο χέρι. Ξεχωριστή θέση στην έκθεση κατέχει η παρουσίαση των νέων συλλογικών έργων της Λέσχης, με ιδιαίτερη αναφορά στο πρωτότυπο επιτραπέζιο παιχνίδι ρόλων «Nightmare in Kypseli». Ένα εγχείρημα που δημιουργήθηκε συνεργατικά από τα μέλη της ομάδας, συνδυάζοντας την τέχνη της χαρακτικής με τη φαντασία, την αφήγηση και το παιχνίδι, αποτελώντας ένα ακόμη βήμα στην εξερεύνηση της συλλογικής δημιουργίας και της αλληλεπίδρασης με το κοινό.

20-23/12, 14:00-21:00, Heterotopians, Ιφιγενείας 63, Καλλιθέα

9 CLUBBING Blend New Year's Eve w/ Chris Liebing

ΜΟΥΣΙΚΗ

Η παραμονή Πρωτοχρονιάς ανήκει στον Chris Liebing! Το Oddity Club μετατρέπεται σε ένα ατελείωτο techno dancefloor με το support των Mikee & Manolaco.

31/12, 23:59, ODDITY Club, Ηρακλειδών 61, Αθήνα, είσοδος: από 20 ευρώ

10 ΧΟΡΟΣ Ξεκίνα από την αρχή και συνέχισε μέχρι να φτάσεις στο τέλος

απο τη μαρια παππα

76

Η ομάδα κι όμΩς κινείται επιχειρεί μια σκηνική παρουσίαση της περιπέτειας της Αλίκης στη Χώρα των Θαυμάτων. Το 1865 κυκλοφόρησε σε πρώτη έκδοση ένα βιβλίο παιδικής και φανταστικής λογοτεχνίας του Βρετανού συγγραφέα και μαθηματικού Τσαρλς Λούτγουϊτζ Ντότζσον, περισσότερο γνωστού με το ψευδώνυμο Λιούις Κάρολ. Περιέγραφε με λεπτή φαντασία και παιδικό αυθορμητισμό τις περιπέτειες ενός κοριτσιού, της Αλίκης, η οποία, μετά την πτώση της σε μια λαγότρυπα, περιπλανιέται σε έναν φανταστικό κόσμο. Το έργο αναδύθηκε σε εποχή κομβική κι έχει αφήσει έως και σήμερα το αποτύπωμά του στη συλλογική μνήμη, ως μύθος που φέρει πολύπλευρες σημασίες.

21-28/12, 21:00, Θέατρο Ροές, Ιάκχου 16, Γκάζι

The Siege of Athens - 1st Greek Dungeon Synth Festival Το πρώτο ελληνικό Dungeon Synth Festival είναι γεγονός. Θα εμφανιστούν τα γκρουπ Amn, Anglachel, Budrum, Varvitos, Ξόρκι. Το μουσικό είδος dungeon synth γεννήθηκε στις παρυφές της black metal σκηνής της δεκαετίας του ’90, ως ένα παράπλευρο αλλά αυτόνομο ρεύμα που αξιοποιεί συνθεσάιζερ για να δημιουργήσει ατμοσφαιρικά και εσωστρεφή ηχοτοπία. Αντλεί έμπνευση από τον σκοτεινό ρομαντισμό, τα μεσαιωνικά κάστρα, τις επικές fantasy αφηγήσεις και την αίσθηση ενός κόσμου χαμένου στον χρόνο.

19/12, 19:00, KET, Κύπρου 91, Κυψέλη, είσοδος: 10 ευρώ

18.12.2025

O

Θράσος Καμινάκης γράφει για να τον ερωτευτούν. Το λέει σχεδόν απλά, σαν κάτι αυτονόητο: «Ζω ως ο Άνθρωπος χωρίς Ιδιότητες από παιδί. Μαθαίνω τον εαυτό μου γράφοντας. Και με απασχολεί πολύ να με ερωτεύονται όσοι με διαβάζουν. Χωρίς διακρίσεις φύλου». Ίσως εκεί να βρίσκεται το κλειδί για να καταλάβει κανείς τη γραφή του. Με δύο συλλογές διηγημάτων από τις εκδόσεις Καστανιώτη, το Τρία Δεκαοκτώ (2022) και το πρόσφατο Κατά βάθος νησιά (2025), ο Θράσος Καμινάκης κινείται σε μια λογοτεχνία που κάποιοι θα έσπευδαν να ονομάσουν queer. Ο ίδιος όμως αποστασιοποιείται από κάθε ταμπέλα που τον αποδιοργανώνει. Αυτό που τελικά μένει δεν είναι η κατηγοριοποίηση αλλά η ένταση, η τρυφερότητα και η αίσθηση πως ο αφηγητής ρισκάρει κάθε φορά κάτι από τον εαυτό του. Η σχέση του με τη γραφή δεν υπήρξε

ποτέ ασφαλής ή γραμμική. Ξεκινά σχεδόν μυθιστορηματικά, ένα χειμωνιάτικο πρωινό στα δεκαεννιά του, όταν αντί για τη Νομική Σχολή καταλήγει στο πατάρι ενός καφέ στην Ερμού. Εκεί, με αφορμή έναν λογοτεχνικό διαγωνισμό και με το βιβλίο του Γιώργου Χειμωνά Η εκδρομή ανοιχτό δίπλα του, αρχίζει να γράφει ασταμάτητα μέχρι το μεσημέρι. «Άρχισα να κλαίω και να γράφω χωρίς να σηκώσω κεφάλι και όταν τελείωσα ήταν τρεις το μεσημέρι και μέτρησα τις λέξεις μία-μία και έκοψα καμιά εικοσαριά και γίνανε 4.500, όσες ακριβώς χρειάζονταν για να συμμετέχω». Είναι από τις σπάνιες στιγμές απόλυτης βεβαιότητας, αφού ήταν σίγουρος ότι θα πάρει τα εκατό χιλιάρικα. Τα πήρε. Τα ξόδεψε όλα ταξιδεύοντας μόνος σε έντεκα νησιά κι έτσι τήρησε την υπόσχεση που είχε δώσει στον εαυτό του: να αποδράσει. Έπειτα ξεκίνησε μια μακρά διαδρομή με σκοτάδι, εξαρτήσεις και σιωπή.

θράσος καμινάκης

Τρία Δεκαοκτώ Εκδόσεις Καστανιώτη Σελ.: 320

θράσος καμινάκης

Η επιστροφή στη γραφή έρχεται αργότερα, καθαρή πια από καταχρήσεις. Τα κείμενά του, αν και γράφονται στο σκοτάδι της νύχτας, δεν εγκλωβίζονται σε αυτό. Κάτι φωτεινό επιμένει. «Δεν υπάρχει σκοτάδι χωρίς φως», λέει. Γράφει τις ιστορίες του κοντά στο λυκαυγές, «προτού η νύχτα τελειώσει ακριβώς, γι’ αυτό κι οι ιστορίες μου είναι μικρές και κάπως έντονες, είναι που βιάζομαι για να προλάβω να γραφτούν πριν βγει το φως για τα καλά». Εκεί είναι που βρίσκει χώρο και η τρυφερότητα. Ένα «κουσούρι» που δεν έχει θεραπεύσει και μέσα από το οποίο η γραφή του γίνεται ακόμα πιο ανθρώπινη, βρίσκοντας τρόπο να μιλήσει σε όλους εμάς.

Βιβλίο

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

Κατά βάθος νησιά Εκδόσεις Καστανιώτη Σελ.: 304

«Τρία Δεκαοκτώ» & «Κατά βάθος νησιά» Η γραφή του Θράσου Καμινάκη ισορροπεί ανάμεσα στο σκοτάδι και το φως. από τh λίνα ιντζεγιάννη

LiFO 880

77

Σινεμά

απο toν θοδωρη κουτσογιαννοπουλο

Avatar: Φωτιά και Στάχτη Ο πλανήτης και το σύμπαν ολόκληρο απειλούνται με αφανισμό και ο Κάμερον μάς φέρνει προ των ευθυνών μας! ΣΥΝΟΨΗ: Έναν χρόνο μετά την εγκατάστασή τους

στη φυλή Μετκαγίνα, η οικογένεια του Τζέικ και της Νεϊτίρι παλεύει με το πένθος μετά τον θάνατο του Νετεγιάμ. Έρχονται αντιμέτωποι με μία νέα, επιθετική φυλή, τους Μανγκούαν, γνωστούς και ως «λαός της στάχτης», με αρχηγό τη Βαράνγκ. Η σύγκρουση στην Πανδώρα κλιμακώνεται και οι συνέπειες είναι καταστροφικές.

Ε

Αριστούργημα Πολύ Καλό Καλό Ικανοποιητικό Μέτριο Κακό

78

ίναι κρίμα που ο γιγαντιαίος κύκλος του Avatar φαίνεται να μη σταματά φέτος – θα ήταν μια ταιριαστή αυλαία σε μια ιστορία που μοιάζει να μην τελειώνει ποτέ στον φανταστικό της μικρόκοσμο. Αν εξαιρέσουμε το δέος μπροστά στο τεχνολογικό θαύμα της φύσης και των εφέ που μας προσέφερε η πρώτη ταινία του 2009, και μετά από ένα σίκουελ που τράβαγε σε πλοκή και δεν προσέφερε παρά μόνο δράση, το τρίτο μέρος, που ετοιμάστηκε έπειτα από πολυετή αναμονή για τις μέρες των Χριστουγέννων, είναι μάλλον και το καλύτερο της σειράς, με συγκίνηση και σασπένς, τις σαφείς οικολογικές προειδοποιήσεις και τις προφανείς ευκολίες, για να φτάσει σε κάθε πιθανό και απίθανο δημογραφικό τμήμα του σινεφίλ πλανήτη. Η ογκωδέστερη και ακριβότερη αλληγορία για τους καταπιεσμένους αυτόχθονες αυτού του κόσμου που έγινε ποτέ δεν θα μπορούσε να είναι χαμηλόφωνο δράμα στα χέρια του πιο μαξιμαλιστή σκηνοθέτη όλων των εποχών. Τι ακριβώς σημαίνει αυτό: Ο Τζέιμς Κάμερον έχει ευγενείς, πανανθρώπινες προθέσεις και συστηματικά επιθυμεί να δοξάσει όσους και όσες αντιστέκονται στην ισοπέδωση

των αξιών. Το κάνει και εκτός σινεμά, καθώς πρόσφατα τα έβαλε με τις πλατφόρμες, υπερασπιζόμενος την αίθουσα που βάλλεται και την παλιά καλή συνήθεια της συλλογικής θέασης όπως τη γνωρίζαμε. Στο Avatar γνωρίζει πολύ καλά πως για να φέρει τον πολύ κόσμο σε μια ταινία που έχει κοστίσει 400 εκατομμύρια δολάρια οφείλει να προσφέρει θέαμα και να πλαισιώσει την ιστορία της γαλάζιας φυλής των καβαλάρηδων των αιθέρων, που απειλείται από τα επιχειρηματικά αρπακτικά και τους αναίσθητους μιλιταριστές, με ένα κινηματογραφικό θεματικό πάρκο, με ό,τι τρικ έχει στη διάθεσή του, και ακόμη περισσότερα – εξού και η καθυστέρηση ανάμεσα στις συνέχειες, εν αναμονή πάντα της τελευταίας λέξης των υπερόπλων της εικόνας και του ήχου, και πάντα σε τρεις διαστάσεις, για να μην παρεξηγηθούμε, με τα 3D γυαλιά που μας ξαναθυμίζουν πως έχει εξελίξει την κινηματογραφική εμβύθιση και ψυχαγωγική επιστήμη! Εκτός από τις αιχμές που άφησε για τις συνέπειες της επικείμενης πώλησης της Warner και της ελάχιστης σχέσης που τελικά έχει το Netflix με την παραδοσιακή διανομή (παρά τον νωπό ισχυρισμό της πλατφόρμας πως δεν θα πειράξει τίποτε από την πατροπαράδοτη theatrical εκμετάλλευση), ήταν φειδωλός για το μέλλον των Avatar: θα υπάρξει τελικά η τέταρτη και η πέμπτη συνέχεια, όπως είχε σχεδιάσει ανακουφισμένος μετά την αστρονομική επιτυχία του original, ή θα περιμένει τις εισπρακτικές επιδόσεις τού Φωτιά και Στάχτη για να δει αν θα τολμήσει επιχειρηματικά να το πάει μέχρι τέλους, διαπιστώνοντας πως ο

INFO AVATAR: FIRE AND ASH ΣΚΗΝΟΘΕΣIΑ:

Τζέιμς Κάμερον ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΟYΝ:

Σαμ Γουόρδινγκτον, Ζόι Σαλντάνια, Ούνα Τσάπλιν

χάρτης που όριζε εκείνος δεν τον ευνοεί, μετά το lockdown και τις αγοραπωλησίες; Οι πρώτες ενδείξεις θέλουν το Avatar 3 να σκοράρει 40% λιγότερες εισπράξεις το πρώτο Σαββατοκύριακο σε σύγκριση με το δεύτερο. Για τον πιο πεισματάρη σκηνοθέτη όλων των εποχών, η αναχαιτισμένη δυναμική δεν είναι παρά ένα εμπόδιο στον ωκεανό των προκλήσεων που θέτει ο ίδιος στον εαυτό του και στη βιομηχανία, αν και, στα 71 του χρόνια, θα μπορούσε να έχει παραδώσει τη σκυτάλη του πρότζεκτ που δουλεύει εδώ και δύο δεκαετίες πλέον σε έναν διάδοχο της επιλογής του, όπως θα έκανε ένας Σπίλμπεργκ. Τα σενάρια παραμένουν ανοιχτά, αν και στο μεταξύ αυτό το επεισόδιο δείχνει να λειτουργεί όσο πιο αυτόνομα μπορεί να σταθεί ένα χορταστικό σινε-σάντουιτς, ανάμεσα σε απανωτές μονομαχίες ζωής και θανάτου του Τζέικ Σάλι και της φαμίλιας που έχασε τον γιο της Νετεγιάμ στον Δρόμο του Νερού, και των Νάβι απέναντι στους corporate καρχαρίες αλλά και τους κακούς της υπόθεσης, δηλαδή την εκδικητική, τρομακτική στην όψη Βαράνγκ (η Ούνα Τσάπλιν, της γνωστής οικογενείας), καθώς και τον ακατάβλητο συνταγματάρχη Κουόριτς. Και για να μην ξεχνιόμαστε, ο πλανήτης και το σύμπαν ολόκληρο απειλούνται με αφανισμό και ο Κάμερον μάς φέρνει προ των ευθυνών μας! Μαέστρος της αφήγησης, ο Κάμερον δεν θεωρεί ως προϋπόθεση να έχουμε όλοι δει ή να θυμόμαστε τι έχει γίνει στο τελευταίο επεισόδιο, αλλά δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα επί του θέματος, αφού όλα βρίσκονται υπό έλεγχο και στη θέση τους, η οποία ωστόσο παραμένει δεινή για τους φυσιολάτρες πολεμιστές, τους ενδεείς αλλά τόσο περήφανους οικογενειάρχες που ζουν μαζί με τον προσαρμοσμένο και άρτι αερόπνοο γήινο Spider, αυτόν που αποκαλούν χαϊδευτικά Μαϊμουδάκι, εξωτικά και απλά μαζί με τους ειρηνικούς και φίλιους νομάδες Τλάλιμ, σαν πρωτόγονος λαός με σοφία και γνώση – ο Σαμ Γουόρδινγκτον και η Ζόι Σαλντάνια επιστρέφουν στο πόστο τους, και η μούσα του Κάμερον, Σιγκούρνι Γουίβερ, κάνει μια επίτιμη, σύντομη εμφάνιση, ως Κίρι, προστάτιδα της μνήμης του Avatar. Χλωρίδα και πανίδα κινητοποιούνται σύσσωμες μαζί με τη Μητέρα Γη που κάνει τα μαγικά της, σαν φυσικός φορτιστής εναντίον των αρνητικών ανθρώπων του ουρανού, για να καταλήξουμε στη μητέρα πασών των μαχών, που διαρκεί πολύ αλλά χορταίνει με τις ανατροπές και τα cliffhangers. Το τρίτο μέρος του Avatar είναι γεμάτο χαρακτήρες οικείους και αδρούς, ένα λούνα παρκ με σύντομες παύσεις και τέρμα ένταση, κάθετο διαχωρισμό μεταξύ καλού και κακού, και στους τίτλους τέλους μια power μπαλάντα, που υπογράφουν η Μάιλι Σάιρους και ο Μαρκ Ρόνσον, μελένια και ικανή να χτυπήσει στα Όσκαρ το φαβορί, που δεν είναι άλλο από το πολυακουσμένο Νο1 «Golden» από το K-Pop Demon Hunters. Το αληθινό ερώτημα είναι ποια είναι η θέση του Τζέιμς Κάμερον στην τρέχουσα ποπ κουλτούρα, κατά πόσον οι σημάνσεις και οι επισημάνσεις του μέσα από το θέαμα που επιδιώκει επηρεάζουν τη μάζα αλλά και τους νεότερους δημιουργούς, όπως συνέβαινε με το πρότερο έργο του. Η μελαγχολία του ενδεχομένως και να προέρχεται από τις διαπιστώσεις του.

VILLAGE RENTI 4,5,7,8,10 - VILLAGE MALL 2,4,5,7,8,10,14 - VILLAGE PAGRATI 4,5 - VILLAGE AG.DIMITRIOS 2,4,5 - ΝΑΝΑ CINEMAX 3 - ΑΕΛΛΩ CINEMAX 1 - WEST CITY 2 - OPTIONS ILION 1,2,4,6,7 - OPTIONS GLYFADA 1,2,4 ΑΘΗΝΑΙΟΝ 1,4 - ΑΙΓΛΗ 2,4 - ΕΛΛΗ - ΣΠΟΡΤΙΓΚ 1 - ΤΡΙΑ ΑΣΤΕΡΙΑ 1 - ΠΑΡΑΔΕΙΣΟΣ

18.12.2025

Η αγγελία THE HOUSEMAID

ΣΚΗΝΟΘΕΣIΑ: Πολ Φάιγκ Π Ρ Ω ΤΑ Γ Ω Ν Ι Σ Τ ΟΥ Ν : Σίντνεϊ Σουίνι, Αμάντα Σέι-

φριντ, Μπράντον Σκλέναρ ΣΥΝΟΨΗ: Προσπαθώντας να ξεφύγει από το παρελ-

θόν της, η Μίλι δέχεται μια δουλειά ως οικιακή βοηθός για τους πλούσιους Νίνα και Άντριου Γουίντσεστερ. Αλλά αυτό που ξεκινά ως μια ονειρεμένη δουλειά, γρήγορα μετατρέπεται σε κάτι πολύ πιο επικίνδυνο.

Ένα από τα κινηματογραφικά trends της δεκαετίας των ’90s ήταν τα θρίλερ με σταρ στη μαρκίζα, απίθανες ανατροπές και soft-core ερωτισμό, ο οποίος, παραδοσιακά, υπερτονιζόταν στο προωθητικό υλικό. Με τoν καιρό

LiFO 880

και με τη μείωση του σεξ στο εμπορικό σινεμά, η παραγωγή αυτών των ερωτικών θρίλερ υποχώρησε, μα βρήκαν μια δεύτερη ζωή, γεμίζοντας το πρόγραμμα των απανταχού ιδιωτικών καναλιών και εμπνέοντας μια σειρά από λογοτέχνες, που έκαναν καριέρα παράγοντας βιβλία κινηματογραφικής γραφής –άρα ευκολοχώνευτα– κι εμφανώς εμπνευσμένα από αυτόν τον τύπο σινεμά. Επειδή τα πάντα κύκλους κάνουν, έφτασε ο καιρός που τα ευπώλητα αυτά βιβλία διασκευάζονται στο σινεμά, δίνοντας την ευκαιρία σε σκηνοθέτες και σταρ να επιχειρήσουν αναδρομή στα κινηματογραφικά ’90s. Μια τέτοια είναι και το Housemaid, που βασίζεται στο ομώνυμο μπεστ σέλερ της Φρίντα ΜακΦέιντεν, όπου η εύπορη Αμάντα Σέιφριντ παίρνει συνέντευξη από τη Σίντνεϊ Σουίνι για τη θέση της οικονόμου στην ντιζαϊνάτη κατοικία της, με τη δεύτερη να χρειάζεται οπωσδήποτε τη δουλειά και τελικά να προσλαμβάνεται. Φυσικά, τίποτα δεν είναι όπως φαίνεται, οι γνώστες του είδους και όσοι έχουν δει δέκα ταινίες παραπάνω αναγνωρίζουν τα σημάδια και, πιθανότατα, θα πιάσουν τον εαυτό τους να βρίσκεται αρκετές φορές ένα βήμα μπροστά από αυτό το (σεναριακά) ξέφρενο γαϊτανάκι των ολοένα και πιο εξωφρενικών ανατροπών. Ζητούμενο, ωστόσο, δεν είναι ο αιφνιδιασμός του θεατή, αλλά το θέαμα ταλαντούχων και μαγνητικών ηθοποιών να παίζουν μεταξύ τους το παιχνίδι της γάτας με το ποντίκι. Ναι, η Αμάντα Σέιφριντ είναι overqualified για το συγκεκριμένο υλικό, αλ-

λά ποτέ δεν δίνει την εντύπωση πως το υποτιμά –πρακτικά, το αναβαθμίζει–, ενώ και η Σίντνεϊ Σουίνι με τη σειρά της αποδεικνύει πως, αν της γράψουν τον κατάλληλο ρόλο και δεν της ζητήσουν να τον γεμίσει με το (ακόμα άγουρο) πρωταγωνιστικό της εκτόπισμα, θα βγάλει τους δημιουργούς ασπροπρόσωπους – αναζητήστε το Reality (2023), η Σουίνι είναι φανταστική εκεί. O Mπράντον Σκλέναρ για ακόμα μια φορά παραμένει ο αδύναμος κρίκος. Ένα εμφανές πρόβλημα είναι ότι ο Πολ Φέιγκ δεν ξέρει πώς ακριβώς να υπηρετήσει το είδος του θρίλερ και ένα θρίλερ κλειστών χώρων απαιτεί δεξιοτέχνη του είδους, σαν τον εκλιπόντα Ρομπ Ράινερ, για παράδειγμα, που έκανε θαύματα στο Misery (1990). Από camp θέαμα, όμως, ο Φέιγκ αντιλαμβάνεται πέντε πράγματα, γνωρίζει και πώς να αναδείξει τα προτερήματα των πρωταγωνιστριών του, αφήνοντάς τους χώρο να σολάρουν, αλλά και πότε να αμπαλάρει τις σκηνές με τα κατάλληλα ποπ άσματα, προς τέρψη του κοινού του. Το τελευταίο θα περάσει μια χαρά, η πλειοψηφία της κριτικής μάλλον όχι, αλλά, εδώ που τα λέμε, κάτι αντίστοιχο συνέβαινε και με εκείνες τις ταινίες των ’90s που επικαλείται το κατά διαστήματα απολαυστικό Housemaid.

Σινεμά

ΠΡΩΤΗ ΠΡΟΒΟΛΗ

Aπό τον Γιάννη Βασιλείου VILLAGE RENTI 14 - VILLAGE MALL 1,3 - VILLAGE PAGRATI 1,3 - ΚΗΦΙΣΙΑ CINEMAX 2 - ΝΑΝΑ CINEMAX 5 - ΑΕΛΛΩ CINEMAX 2 - WEST CITY 3,4 - OPTIONS ILION 3 - OPTIONS GLYFADA 4 - ΑΘΗΝΑΙΟΝ 2,4 - ΑΣΤΟΡ - ΒΑΡΚΙΖΑ 2 ΓΑΛΑΞΙΑΣ 1,2 - ΚΙΝΗΜΑΤΟΘΕΑΤΡΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΡΑΣΒΛΑΧΟΠΟΥΛΟΥ 1,2 - ΣΠΟΡΤΙΓΚ 2 - ΖΕΑ

79

Βιβλίο

από τον m. hulot

80

18.12.2025

Βιβλίο

ΝΕΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ

Η Θεσσαλονίκη πριν Το πρωτότυπο βιβλίο «ΣΑΛΟΝΙΚΗ» του Γιάννη Καρλόπουλου παρουσιάζει μέσα από 333 καρτ ποστάλ του εικοστού αιώνα –αποτυπώματα επικοινωνίας– την εξέλιξη της φωτογραφίας και της τυπογραφίας από το 1912 μέχρι τα τέλη των ’80s.

T

Το βιβλίο του Γιάννη Καρλόπουλου ΣΑΛΟΝΙΚΗ, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αντίποδες (στη σειρά «φωταγωγός»), είναι ένα μοναδικό βιβλίο 352 σελίδων, ένα αριστούργημα όχι μόνο από γραφιστική άποψη, χάρη στην εικαστική του αξία, αλλά και μια αφήγηση της πορείας της Θεσσαλονίκης που ανασυγκροτεί μια ιδιαίτερη οπτική της ταυτότητα και σχολιάζει όψεις και εικόνες της ιστορίας της και της ζωής σε αυτήν μέσα από 333 καρτ ποστάλ. Ο γραφίστας Γιάννης Καρλόπουλος (Θεσσαλονίκη, 1967) εκθέτει ένα τμήμα του τυπογραφικού αρχείου του, την προσωπική του συλλογή από καρτ ποστάλ που ξεκινάει το 1912 και ολοκληρώνεται στα τέλη της δεκαετίας του 1980, λίγο προτού η καρτ ποστάλ αρχίσει να χάνει τη δύναμή της ως μέσου επικοινωνίας. Το βιβλίο είναι χωρισμένο σε τέσσερα μέρη με βάση την τεχνολογική εξέλιξη της εκτύπωσης και φωτοαναπαραγωγής των καρτ ποστάλ στη διάρκεια των δεκαετιών του περασμένου αιώνα· ξεκινά από τον Οκτώβριο του 1912 και την είσοδο του ελληνικού στρατού στη Θεσσαλονίκη και φτάνει μέχρι το τέλος της εποχής της αλληλογραφίας, το οποίο τοποθετείται συμβατικά στα τέλη των ’80s. Είναι ένας φόρος τιμής στους αφανείς εργάτες αυτής της τέχνης που τείνει να εκλείψει και στους ανώνυμους επιστολογράφους: στους Γάλλους στρατιώτες του Μακεδονικού Μετώπου, στους Εβραίους της Θεσσαλονίκης, στους Αθηναίους εκδρομείς, στους μετανάστες στην Αμερική, σε τουρίστες, φίλους, συγγενείς. Οι καρτ ποστάλ της συλλογής αποκτήθηκαν από παζάρια, παλαιοπώλες αλλά και από ιστοτόπους και κάποια προσωπικά αρχεία φίλων του Γιάννη· η αφορμή για να την ξεκινήσει ήταν η συμπλήρωση 100 χρόνων από την «απελευθέρωση» της Θεσσαλονίκης τον

LiFO 880

Οκτώβριο του 2012. «Ο σκοπός της έκδοσης ενός βιβλίου-οδηγού για τη “νύμφη του Θερμαϊκού” των τελευταίων χρόνων ήταν για να αφαιρεθούν τα εισαγωγικά – από την απελευθέρωση και όχι από τη νύμφη», εξηγεί. «Η πρόθεση είναι να κατανοήσουμε την ίδια τη γενέθλια πόλη, να γνωριστούμε μαζί της από την “ανάποδη”, την πίσω πλευρά της όποιας επίσημης εικόνας –το verso της καρτ ποστάλ– και να την ανακαλύψουμε ξανά από απόσταση 500 χιλιομέτρων. Στην ουσία όμως είναι μια πρόθεση για προσωπική απελευθέρωση από στερεότυπα και καθηλωτικές συμβάσεις που συνοδεύουν τέτοια φαινομενικά βαρυσήμαντα γεγονότα». «Μια καρτ ποστάλ δεν έχει κάποια σοβαρή αξία, αλλά από καθαρά ιστορική πλευρά μπορεί και να αποκτήσει, πλαισιωμένη και ενταγμένη δε σε κάποιο πλαίσο γίνεται τεκμήριο μιας εποχής – εμένα βέβαια με ενδιαφέρει», μας λέει, «ως ένα μέσο που δείχνει την εξέλιξη της τεχνολογίας και αναπαραγωγής της εικόνας σε συνδυασμό

81

Βιβλίο

γιαννησ καρλοπουλοσ Σαλονίκη

Εκδόσεις Αντίποδες Σελ.: 352

82

με την προϊστορία της επικοινωνίας συνοδεία εικόνων». Στην εισαγωγή διαβάζουμε: «Ο τρόπος αναπαραγωγής των τοπίων και των τόπων που επισκέπτεται κάποιος είναι ευθέως ανάλογος της ευκολίας αναπαραγωγής των αναμνήσεων. Η εξέλιξη της εκάστοτε τεχνολογίας διαμορφώνει την ίδια την επικοινωνία. Η απλούστευση των διαδικασιών γνωστοποίησης σε πραγματικό χρόνο με το πάτημα ενός κουμπιού –πού πήγε, τι έφαγε, τι ψώνια έκανε, ποιον συνάντησε– συρρικνώνει, αν δεν εξαχνώνει εντελώς, τον χρόνο απόκρισης μεταξύ των επικοινωνούντων. Το απαραίτητο διάστημα μεσολάβησης για την αφομοίωση του λόγου της επικοινωνίας (εντυπώσεις, νέα, συναισθηματική κατάσταση, σκέψεις) καταβροχθίζεται από το τέρας των δεδομένων και των συντεταγμένων. Η αναπαραγωγή ενός προσωπικού περιβάλλοντος καθίσταται τόσο εύκολη και δημοφιλής και δηλώνεται prima vista· “είμαι εδώ τώρα!”. Η χειροπιαστή υλικότητα των καρτ ποστάλ δεν είναι απόκρυφη όπως συμβαίνει με τα ψηφιακά συστήματα αναπαραγωγής, ο κόσμος σε σχήμα τσέπης παραμένει και στις εκδοχές των ειδυλλιακών τοπίων, στις λήψεις ρομαντικού ενθουσιασμού, μόνο που τα εικονοστοιχεία τους χρειάζονται ισχυρή ενέργεια για να ψύχονται τα τσιπάκια που τα κρατούν στη “μνήμη” τους σε κάποιον σέρβερ στην έρημο. Τα χαρτώα τεκμήρια αποκτούν έναν ηρωικό χαρακτήρα· γίνονται εκλεκτά γιατί σπανίζουν, πολύ πιθανόν να μείνουν για καιρό ενώ εμείς θα έχουμε γίνει χημικές ενώσεις. Τα ψηφιακά ίχνη από την άλλη όχι απλώς δεν είναι τεκμήρια, αλλά κάτι πολύ χειρότερο· αποδείξεις οικειοθελούς εγκλωβισμού. Μέσα από την παρατήρηση της αρχαιολογίας της επικοινωνίας –τόσο σε επίπεδο επικοινωνίας όσο και γλώσσας– που αναδεικνύουν οι καρτ ποστάλ, συγκεντρωμένες και ταξινομημένες, δημιουργείται ένα άλμπουμ μιας προ social media εποχής –που μοιάζει πολύ

πιο μακρινή από ό,τι στην πραγματικότητα είναι– όπου η καλειδοσκοπική visual history των καρτ ποστάλ φέρνει για πρωταγωνιστές ανώνυμους αποστολείς, παραλήπτες, φωτογράφους, τυπογράφους, εκδότες αυτών των “ταχυδρομικών δελταρίων”, ταχυδρομικών υπαλλήλων και καθημερινών ανθρώπων που απεικονίζονται». « Έχει μεγάλη σημασία το πώς έγραφαν αυτοί οι άνθρωποι σε μία κάρτα, γιατί ήταν πολύτιμο το να γράφεις και να επικοινωνείς, δεν υπήρχε άλλο μέσο», λέει ο Γ. Καρλόπουλος. «Οι στρατιώτες του μετώπου του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, παιδιά 18 και 20 χρονών που βρίσκονται στη Θεσσαλονίκη, ήταν αυτοί που έστελναν κυρίως κάρτες – σχεδόν τα τρία τέταρτα της πρώτης περιόδου απ’ το 1912 και μετά. Διακόσιες χιλιάδες άτομα που τα έχουν στείλει να πολεμήσουν και πρέπει να επικοινωνήσουν με το σπίτι τους. Η Θεσσαλονίκη τότε ήταν μια ανατολίτικη πόλη, οθωμανική, είχε 30-40 μιναρέδες, παράγκες και λασπουριά, κι είχε κι έναν Λευκό Πύργο που δεν ήταν καν αξιοθέατο. Είναι ξεκάθαρο ότι τις έκαναν για τους στρατιώτες των Αγγλογάλλων τις καρτ ποστάλ. Βλέπεις έτσι την πόλη με έναν τρόπο που δεν θα μπορούσες να τη δεις σήμερα. Δεν υπάρχει βέβαια και άλλος τρόπος να τη δεις, γιατί ποιος είχε φωτογραφική μηχανή τότε; Στο πρώτο μέρος του βιβλίου με τις χρωμολιθόγραφες, ο Λευκός Πύργος απεικονίζεται μόνο μία φορά. Μάλλον αδιάφορος κτιριολογικά, στους Δυτικούς θα έφερνε σε μπρουταλιστικό κάστρο, στους Ελλαδίτες σε κάτι πολύ οθωμανοπρεπές, αλλά και στη δεύτερη ενότητα, της φωτομηχανικής αναπαραγωγής, πάλι κάνει μόλις τέσσερις εμφανίσεις. Ο κόσμος άρχισε να ταξιδεύει μετά το 1945-46 και άρχισε να στέλνει καρτ ποστάλ κάνοντας ό,τι κάνουμε τώρα με το Facebook. Ήθελαν να φαίνεται πού πήγαν, τι έκαναν, η διαδικασία αυτή είναι ίδια, απλώς καρτ ποστάλ στην αρχή έστελναν αυτοί που είχαν χρή-

ματα (και μια κάρτα κόστιζε κάποια χρήματα), οι οποίοι πήγαιναν για λουτρά π.χ., γιατί έτσι ξεκινάει ο τουρισμός. Σιγά σιγά η καρτ ποστάλ φτήναινε, γιατί μπορούσε να αναπαραχθεί με πολύ εύκολο τρόπο, έφτασε να κοστίζει δέκα λεπτά και μπορούσαν να τη στέλνουν όλοι. Και τώρα όλοι στέλνουμε άπειρες εικόνες γιατί μπορούμε να έχουμε στο κινητό μας τα πάντα. Ο Βάλτερ Μπένγιαμιν θεωρούσε ότι οι καρτ ποστάλ, ως εφήμερα τεκμήρια ή συντρίμμια της ζωής, μπορούν να παίξουν σημαντικό ρόλο στην κατανόηση για το παρελθόν. Κι εγώ λέω ότι το θέμα είναι πως δεν υπάρχουν πια καρτ ποστάλ. Πώς θα βγάλεις στο μέλλον συμπέρασμα για το σήμερα; Ο Μπένγιαμιν το γράφει αυτό πριν από το 1940. Το “μπουμ” της καρτ ποστάλ γίνεται μετά το ’50-’60, μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν ο κόσμος άρχισε να ταξιδεύει για τουρισμό και αναψυχή. Ο τουρισμός είναι η πρώτη αποικιοκρατία των πάντων, εποικούμε τους χώρους στο ιδεατό, στο φαντασιακό, είναι η αποικιοκρατία του φαντασιακού, αυτό ορίζεται σιγά σιγά στη βιβλιογραφία διεθνώς. Τώρα όλος ο κόσμος βρίσκεται στην παλάμη σου. Πηγαίνεις ταξίδια, από δω, από κει, κι αυτό το ποστάρεις, είναι σαν να στέλνεις καρτ ποστάλ, απλώς τώρα πατάς ένα κουμπί και πάει σε 500, 1.000 followers. Παλιά θα καθόσουν και θα έγραφες, θα έκανες έναν κόπο, θα έψαχνες τις καρτ ποστάλ, θα πήγαινες στο ταχυδρομείο, άρα θα υπήρχε μια διαδικασία. Θεωρώ ότι πλέον η ευκολία του τρόπου αναπαραγωγής του τόπου που επισκέπτεσαι είναι ανάλογος του τρόπου επικοινωνίας και του τι ακριβώς λες στην ουσία, πώς το μεταφέρεις. Γιατί πολλές φορές το κάνεις απλώς για να το πεις, όχι για να ανακαλύψεις κάτι. Στο τέλος του βιβλίου, στις πηγές, υπάρχει ένα απόσπασμα που έχει να κάνει με τους δασκάλους μου, τους τεχνίτες του επαγγέλματος το οποίο εγώ ασκώ. Όπως ο Άρης Κωνσταντινίδης όσο έχτιζε, έγραφε και εξέδιδε τα βιβλία του, ο ζωγράφος της γιγαντοαφίσας και από τους πρώτους “γραφίστες”, Γιώργος Βακιρτζής εξέδωσε το λεύκωμα της Λαϊκής Επιγραφής μετά από χρόνια περιήγησης ανά την Ελλάδα, έτσι κι εγώ σχεδιάζω τα βιβλία μου, συλλέγω το υλικό μου, το σχολιάζω, χτίζοντας και σχεδιάζοντας παράλληλα και το σπίτι ή το γραφείο μου. Θεωρώ ότι μπορείς να περάσεις μια σχεδιαστική αντίληψη και σε άλλους τομείς, μάλλον χρειάζεται να υπάρχει

18.12.2025

ΝΕΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ

μια πιο ευρεία επιμελητική αντίληψη, ειδικά στο editorial design. Ο σχεδιαστής πρέπει να μπει στη θέση του editor. Ο Βακιρτζής, στο λεύκωμα αυτό, που εκδόθηκε με το τέλος της χούντας από τον Παπαστράτο, μιας και ο Βακιρτζής σχεδίαζε και πολλά πακέτα τσιγάρων, γράφει για μια μάντρα υλικών που έχει βρει και κλείνει και λέει ότι αυτή η μάντρα με τα υλικά, όπως είναι στημένη, είναι ένα anti-installation λαϊκής τέχνης, διαθέτει υλικά από κατεδαφίσεις που τα παίρνουμε και τα ενσωματώνουμε στα καινούργια κτίσματα. Έτσι, ως νοοτροπία, το παλιό υλικό συναρμολογείται μέσα στο καινούργιο. Αυτό δεν το κάνει τώρα ο κόσμος, κάνει τα πάντα καινούργια, αλλά αυτό ως λογική μνήμης είναι αυτό που δημιουργεί την εξέλιξη. Αυτή

LiFO 880

είναι η θεώρηση η δικιά μου. Οπότε, λέω, εξ όνυχος τον λέοντα, όπως από ένα μικρό κομμάτι μπορείς να καταλάβεις ότι είναι λιοντάρι, έτσι και από ένα μικρό κομμάτι χαρτί 10x15 μπορείς να οδηγηθείς σε συμπεράσματα βάσει του ελεύθερου συνειρμού και της έρευνας – γιατί έχει έρευνα τρομερή από πίσω όλο αυτό το πράγμα. Και δείχνει ότι η ερμηνεία αυτού του πράγματος δεν είναι απλώς για να υπάρχει ως πληροφορία, είναι και ένα φτηνό ταξίδι στο παρελθόν, χωρίς να έχει νοσταλγία, είναι ένας τρόπος να γνωρίσεις το παρελθόν, που κοστίζει πολύ λίγο, με 30 ευρώ μπορείς να πας ένα ταξίδι sci-fi». Για τον Γ. Καρλόπουλο, η έκδοση αποτελεί και μια προσωπική υπόσχεσή προς την πόλη του.

83

Βιβλίο

«Γιατί αυτοί πέτυχαν» O Οδυσσέας Αθανασίου μιλά στη LiFO για το βιβλίο του και εξηγεί πώς βρήκε την έμπνευση να γράψει για έξι συγκεκριμένες χώρες και τη διαδρομή τους προς την επιτυχία.

Υ

απο την ιωαννα παναγοπουλου

84

πάρχουν βιβλία που δεν υψώνουν τη φωνή τους, αντιθέτως προτρέπουν τους αναγνώστες τους να χαμηλώσουν λίγο τη δική τους για να ακούσουν. Το βιβλίο του Οδυσσέα Αθανασίου, Γιατί αυτοί πέτυχαν, ανήκει σε αυτήν τη συγγραφική παράδοση: στην ήπια, συγκροτημένη γραφή, που προτιμά την παρατήρηση και την αναζήτηση σε πηγές πριν από την ερμηνεία, τη σκέψη και όχι τις εντυπώσεις. Το Γιατί αυτοί πέτυχαν εστιάζει σε έξι χώρες που κατάφεραν, καθεμία με τον δικό της ρυθμό, να μετακινηθούν από τη μετριότητα στη συνέπεια και από την αφάνεια στο κέντρο των παγκόσμιων εξελίξεων. Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία στη γραφή του Οδυσσέα Αθανασίου είναι ότι δεν αντιμετωπίζει αυτές τις έξι χώρες ως τα απόλυτα παραδείγματα προς μίμηση αλλά ως εναλλακτικές διαδρομές προς την κορυφή. Όχι μόνο για να τις θαυμάσουμε για όσα κατάφεραν αλλά για να καταλάβουμε πώς συντελείται η πρόοδος, όταν αυτή δεν περιγράφεται σε υπερθετικό βαθμό αλλά πραγματοποιείται με πράξεις μικρής ή και μεγαλύτερης κλίμακας, με επιμονή και καθαρούς στόχους.

Στις 2 Δεκεμβρίου το απόγευμα, το αμφιθέατρο της Εθνικής Πινακοθήκης, όπου έγινε η παρουσίαση του βιβλίου του Οδυσσέα Αθανασίου, γέμισε ασφυκτικά. Αλήθεια όμως, πώς ακριβώς πήρε την απόφαση ο CEO της LAMDA να γράψει ένα βιβλίο; Στην απάντησή του αποκαλύπτει μια πτυχή της προσωπικότητάς του που δεν είναι γνωστή: είναι obsessed με τα βιβλία! «Σε πόλεις όπως το Λονδίνο, τη Νέα Υόρκη, τη Γενεύη, ενώ δεν είμαι καλός στον προσανατολισμό, το μόνο που ξέρω είναι πού βρίσκονται όλα τα βιβλιοπωλεία. Στα ελληνικά νησιά ξέρω ότι η Σύρος έχει τα περισσότερα βιβλιοπωλεία, η Νάξος λίγο λιγότερα από τη Σύρο. Η Ίος, δυστυχώς, δεν έχει κανένα», λέει ο Αθανασίου, που πέρα από το διάβασμα έχει ένα ακόμα πάθος: την πίστη του στους νέους ανθρώπους, τη νέα γενιά, που, όπως λέει, θα κάνει θαύματα, αν καταφέρουμε να την εξοπλίσουμε με όσο περισσότερα εργαλεία μπορούμε. Με τους νέους ανθρώπους συζητά και ερευνά τις δυνατότητες που δίνει η τεχνητή νοημοσύνη, που τη χαρακτηρίζει μια συνταρακτική εφεύρεση, η οποία θα αλλάξει τα πάντα μέσα στην επόμενη πενταετία.

οδυσσέασ αθανασίου Γιατί αυτοί πέτυχαν

Εκδόσεις Μεταίχμιο Σελ.: 488

Ναι, αλλά η έμπνευση για το Γιατί αυτοί πέτυχαν ποια ήταν; «Το καθοριστικό βήμα για το βιβλίο», λέει, «ήταν ένα ταξίδι, πριν από πολλά χρόνια, στη Σιγκαπούρη, που με είχε καταπλήξει. Πώς ένα τόσο μικρό μέρος, ένα μικρό νησάκι, που δεν έχει ούτε φυσικούς πόρους, ούτε καν νερό, μπόρεσε και έγινε μια από τις top 10 οικονομίες στον κόσμο; Στη συνέχεια ήρθαν κι άλλα παραδείγματα, μικρών χωρών δηλαδή που κατάφεραν πάρα πολλά». Έξι είναι οι χώρες των οποίων τη διαδρομή προς την επιτυχία φωτίζει ο Οδυσσέας Αθανασίου στο βιβλίο του: η Πορτογαλία των θαλασσοπόρων, η Βενετία των εμπόρων, η Ολλανδία των καινοτομιών, η Εσθονία της ψηφιακής επανάστασης, η Νότια Κορέα της τεχνολογίας και η Σιγκαπούρη του διεθνούς εμπορίου. Έχουν άραγε κοινά χαρακτηριστικά αυτές οι χώρες; «Είναι έξι μικροί κόσμοι», λέει ο Αθανασίου, «που αντί να υποταχθούν στις εγγενείς τους αδυναμίες, επέλεξαν να τις μετατρέψουν σε πλεονεκτήματα. Κράτη που μεγάλωσαν μέσα από τις προκλήσεις, που έπλασαν το μέλλον τους με ευφυΐα και στρατηγική. Μέσα από την ιστορία τους, εξερευνώ τις δυνάμεις εκείνες που σμιλεύουν την εξέλιξη ενός κράτους». Ο Οδυσσέας Αθανασίου επιμένει ότι το βιβλίο του δεν είναι βιβλίο Ιστορίας –«αν και διαβάζω εντατικά Ιστορία», όπως λέει– και δεν είναι ούτε βιβλίο οικονομίας. Το Γιατί αυτοί πέτυχαν είναι μια ιστοριογραφία οικονομικής ανάπτυξης. Πέρα από τη γεωγραφία, τις γεωπολιτικές συνθήκες, την ηγεσία ή τους θεσμούς, υπάρ-

18.12.2025

Το καθοριστικό βήμα για το βιβλίο ήταν ένα ταξίδι, πριν από πολλά χρόνια, στη Σιγκαπούρη, που με είχε καταπλήξει. Πώς ένα τόσο μικρό μέρος, ένα μικρό νησάκι, που δεν έχει ούτε φυσικούς πόρους, ούτε καν νερό, μπόρεσε και έγινε μια από τις top 10 οικονομίες στον κόσμο; Στη συνέχεια ήρθαν κι άλλα παραδείγματα, μικρών χωρών δηλαδή που κατάφεραν πάρα πολλά.

χει άραγε κάποιο κοινό χαρακτηριστικό στα έθνη; Μήπως είναι το ανθρώπινο δυναμικό τους, που είναι η βάση για να προχωρήσουν τα κράτη; «Υπάρχει», λέει ο Αθανασίου. «Η συνεχής προσαρμογή στην εξέλιξη που δεν σταματάει ποτέ και η διάθεση, η τόλμη, θα έλεγα, για ανάληψη ρίσκου. Δεν θα πω η έλλειψη φόβου, γιατί αυτό δείχνει ίσως και παραλογισμό. Το να βλέπεις όμως κάποια πράγματα και να τολμάς να τα υπερνικήσεις, το να παίρνεις ρίσκα, σε κάνει να δημιουργείς και το όραμα. Από εκεί και πέρα, αν το όραμα το συνοδεύεις με πάθος και επιμονή, πιστεύω ότι μπορείς να πετύχεις σχεδόν το αδύνατο». «Μήπως αυτή η νοοτροπία είναι που σας έδωσε τη δύναμη για το Ελληνικό;» «Στην αρχή μάς έλεγαν “πώς θα κάνετε αυτό το τεράστιο έργο; Δεν είστε γνώστες αναπτύξεων τέτοιου μεγέθους”. Δεν σταματήσαμε όμως, και τότε άρχισαν να μας πολεμούν. Όταν σταμάτησαν να μας πολεμούν, μας αμφισβήτησαν. Έπεσαν έξω. Σήμερα οραματίζομαι τη στιγμή που οι πρώτοι κάτοικοι του The Ellinikon θα πάρουν τα κλειδιά των σπιτιών τους. Και αυτό θα γίνει το 2027». Τελικά, ο συγγραφέας Οδυσσέας Αθανασίου έχει πολλά κοινά με τον CEO της LAMDA: Γράφει όπως μιλά κάποιος που έχει μάθει να βλέπει τη μεγάλη εικόνα, χωρίς να χάνει τη λεπτομέρεια. Δεν δίνει «συνταγή» επιτυχίας, προσφέρει προοπτική. Και αυτό είναι ένα διακριτικό δώρο, μια υπενθύμιση ότι η πρόοδος είναι σταθερή, ενίοτε αθέατη, αλλά πάντα βαθιά ανθρώπινη.

LiFO 880

Βιβλίο

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

Ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας, η ιστορικός Μαρία Ευθυμίου, η δημοσιογράφος Νίκη Λυμπεράκη και ο Οδυσσέας Αθανασίου στο πάνελ της παρουσίασης του βιβλίου στην Εθνική Πινακοθήκη.

85

Κ ΑΘΕ Σ Α Β ΒΑΤΟ ΣΤΟ Li FO.g r

K HPH A HOEIA ΑΠΟ ΤΟΝ

Α ΡΗ ΔΗ ΜΟΚ ΙΔΗ 86

18.12.2025

THE

g ood LiF O

880

H Αθήνα φορά τα γιορτινά της και εμείς ανακαλύπτουμε τα ωραιότερα spots για να απολαύσουμε το

Εικονογράφηση: Dreyk the Pirate

festive mood.

ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ KΕΙΜΕΝA : Λ ΙΝΑ ΙΝΤΖΕΓΙΑΝΝΗ | ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ : Θ ΑΛΕΙΑ ΙΩΑΝΝΟΥ

PERS ONAL LiFO 880

SHOPPER

-

ΙΣΤΟΡΙΕΣ

ΑΠΟ

ΤΑ

LIDL 87

88

ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ THE

good LiFO

Urban BAR

18.12.2025

THE

good LiFO

το urban bar δεν χρειάζεται ιδιαίτερες συστάσεις για όσους κινούνται καθημερινά ανάμεσα στα Ιλίσια, του Ζωγράφου και το Γουδί. Στημένο ακριβώς στο σημείο όπου τέμνονται τρεις διαφορετικές γειτονιές –και τρεις διαφορετικοί ρυθμοί ζωής–, λειτουργεί εδώ και 15 χρόνια ως σταθερός προορισμός για παρέες, loners, νεολαίους, εργαζόμενους, περαστικούς, και όλοι αυτοί μαζί δημιουργούν την πολύπλευρη ταυτότητά του. Σε απόσταση αναπνοής από τις φοιτητικές εστίες των Ιλισίων, μόλις πέντε λεπτά με τα πόδια από το Λαϊκό Νοσοκομείο και δέκα από το Μέγαρο Μουσικής, το Urban είναι το δικό σου προσωπικό καταφύγιο όταν θέλεις να περάσεις καλά, είτε έχεις χρόνο για ένα γρήγορο εσπρεσάκι είτε ετοιμάζεσαι για μια μεγάλη βόλτα και δεν σε βιάζει τίποτα. Το πρωί θα πετύχεις φοιτητές σκυμμένους πάνω από σημειώσεις και λάπτοπ, γιατρούς σε σύντομο lunch break ή καθηγητές που απολαμβάνουν τον καφέ τους πριν επιστρέψουν στη μέρα τους και εργαζόμενους από τα γύρω γραφεία που κάνουν ένα διάλειμμα. Ανάμεσά τους θα βρεις σίγουρα τη δική σου γωνιά για να αράξεις. Άλλωστε, ο χώρος του Urban είναι από μόνος του μια μικρή εμπειρία. Μεγάλος, πολυεπίπεδος και φτιαγμένος έτσι ώστε ο καθένας να βρίσκει το σημείο του. Βελούδινοι καναπέδες συνυπάρχουν με μεταλλικά καθίσματα και βαριά δρύινα τραπέζια, ενώ retro διακοσμητικά στοιχεία και separé που θυμίζουν βαγόνια τρένου φτιάχνουν ένα σκηνικό με εναλλαγές εικόνων από σημείο σε σημείο, για να μη βαριέσαι ποτέ. Στο κέντρο, η περιμετρική μπάρα λειτουργεί ως φυσικός πυρήνας του μαγαζιού: εκεί συναντιούνται μοναχικοί θαμώνες, παρέες που δίνουν καθημερινά ραντεβού ή ζευγάρια σε ρομαντικά ενσταντανέ που ταιριάζουν με τον χαμηλό φωτισμό. Στο κομμάτι του φαγητού, το Urban Bar καλύπτει όλη τη μέρα χωρίς εκπτώσεις. Από νωρίς το πρωί με αυγά και comfort επιλογές, μέχρι αργά το βράδυ με μπέργκερ, μακαρονάδες και finger food που συνοδεύουν ιδανικά την μπίρα, το κρασί ή το ποτό σου. Ξεχωρίζουν οι ποικιλίες τυριών και αλλαντικών, με σπάνια ελληνικά τυριά, εξεζητημένα αλλαντικά και χειροποίητα chutneys, ενώ στα κλασικά αγαπημένα πιάτα παραμένει το μπέργκερ με φέτα και γαρίδα tempura ή η φανταστική καρμπονάρα με φρέσκες ταλιατέλες, κρόκο αυγού και παρμεζάνα. Για εκείνους που έχουν μια ιδιαίτερη σχέση με τα γλυκά, το Urban ετοιμάζει ιδιαίτερα desserts, είτε για γευστικό κλείσιμο είτε για να συνοδεύσεις τον καφέ σου. Αυτές τις μέρες θα βρεις ένα must try cheesecake με μελομακάρονο που μυρίζει Χριστούγεννα και χαρίζει χαμόγελα απόλαυσης. Όσο περνά η ώρα, το σκηνικό αλλάζει. Ξεκινούν τα after office ποτά, τα vibes που καλωσορίζουν το βράδυ και φυσικά τα DJ sets που δίνουν ρυθμό σχεδόν καθημερινά, δημιουργώντας μια αίσθηση ζωντάνιας που δεν μοιάζει ποτέ βιαστική. Η κάβα του Urban είναι ενημερωμένη και ακολουθεί τις διαθέσεις με premium βάσεις, όπως η Belvedere και το Chairman’s Spiced Rum, αλλά και προσεγμένες επιλογές σε non-alcoholic κοκτέιλ. Φρέσκοι χυμοί και signature mocktails, όπως το Red Sin με βάση το φρέσκο ρόδι που στύβεται επί τόπου, δημιουργούν μίξεις που είναι το ίδιο προσεγμένες, με ή χωρίς αλκοόλ. Ειδικά τις γιορτές, το Urban Bar αποκτά μια πιο cozy, χριστουγεννιάτικη διάθεση που συνδυάζεται με τις γνώριμες γωνιές του και την αίσθηση ότι βρίσκεσαι στο σωστό μέρος τη σωστή στιγμή – όποια κι αν είναι αυτή.

ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ

Εδώ μαζεύονται τρεις διαφορετικές γειτονιές, και καθεμία έχει έναν καλό λόγο.

Ούλωφ Πάλμε 48, Ζωγράφου, 210 7756820, Social: Urbanrate48

LiFO 880

89

good LiFO THE

ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ 90

Βάρσος

Η γεύση των Χριστουγέννων παραμένει πάντα εκείνη των παιδικών μας χρόνων.

τα χριστούγεννα τα θυμάσαι από τις μυρωδιές. Από το βούτυρο που λιώνει, το μέλι που βράζει, την άχνη που πέφτει κινηματογραφικά πάνω στους κουραμπιέδες. Κάπου εκεί, χωρίς να το πολυσκεφτείς, έρχεται στον νου σου ο Βάρσος. Μια σταθερή αξία που περνά από γενιά σε γενιά χωρίς να χάνει τίποτα από την υψηλή ποιότητά της. Άλλωστε για τους περισσότερους από εμάς, τα χριστουγεννιάτικα γλυκά του Βάρσου είναι δεμένα με την παιδική ιδέα της ευτυχίας: το κουτί που ανοίγει στο τραπέζι, το πρώτο κομμάτι που «δικαιούσαι», το δεύτερο που παίρνεις κρυφά. Και όσο κι αν μεγαλώνεις, ο Βάρσος παραμένει εκεί με την αληθινή, σταθερή, αδιαπραγμάτευτη νοστιμιά του και τη γιορτινή του διάθεση. Οι κουραμπιέδες του μυρίζουν βούτυρο κορυφαίας ποιότητας. Τραγανοί και φινετσάτοι, ψήνονται καθημερινά, φρέσκοι, όπως αρμόζει σε ένα γλυκό που δεν συγχωρεί προχειρότητες. Δίπλα τους, τα μελομακάρονα, μελωμένα με αγνό μέλι ανθέων και πασπαλισμένα με τραγανό καρύδι, ισορροπούν τέλεια ανάμεσα στην εξέλιξη και την παράδοση, προσφέροντας πάντα την ίδια απόλαυση. Ανάμεσα στα γιορτινά must του Βάρσου είναι φυσικά και οι δίπλες: λεπτές, τραγανές, φτιαγμένες με υπομονή και μαεστρία, για να σπάνε στο δάγκωμα και να λιώνουν στο στόμα. Το αγαπημένο ζαχαροπλαστείο της Αθήνας ετοιμάζει και τη βασιλόπιτα που θα μπει στο κέντρο του τραπεζιού για να υποδεχτούμε τη νέα χρονιά. Με μαγιά και φρέσκα υλικά, αφράτη και αρωματική, κρύβει μέσα της όχι μόνο το φλουρί αλλά και όλο το μεράκι και την αγάπη της ομάδας του Βάρσου. Για όσους αγαπούν τα σπιτικά γλυκά και θέλουν να προσφέρουν στο γιορτινό τραπέζι μια χειροποίητη πάβλοβα, η σαντιγί και η μαρέγκα του Βάρσου παραμένουν αξεπέραστα υλικά έμπνευσης για μοναδικές δημιουργίες, ενώ το απίστευτο, λαχταριστό, αξεπέραστο γαλακτομπούρεκο του Βάρσου συνεχίζει να συγκινεί εδώ και δεκαετίες. Δεν είναι τυχαίο ότι εδώ και 130 χρόνια το όνομα Βάρσος γράφει τη δική του γλυκιά ιστορία. Και τα Χριστούγεννα αυτή η ιστορία έχει πάντα θέση στο τραπέζι μας.

Κασαβέτη 5, Κηφισιά 210 8012472 www.varsos.gr Facebook: Βάρσος Κηφισιά - Varsos Kifisia Instagram: varsos_ kifisia_1892

Palliatso TRATTORIA

Ιταλικό comfort food για γιορτινές βόλτες στον Πειραιά. το κέντρο του πειραιά ήταν πάντα μια ζωντανή γειτονιά γεμάτη όμορφες γωνιές για φαγητό και ποτό. Τώρα, ανάμεσα στα διαμαντάκια αυτής της περιοχής, ήρθε να προστεθεί ένα ακόμα. Το Palliatso Trattoria άνοιξε τις πόρτες του στην οδό Καραΐσκου και φέρνει μαζί του κάτι από την αυθεντικότητα, τη θαλπωρή και τη χαρά του ιταλικού φαγητού, με μια ξεκάθαρη άποψη που σε κερδίζει αμέσως. Με σεβασμό στην ιταλική κουζίνα και πραγματικό πάθος για το καλό φαγητό, η ατμόσφαιρα θυμίζει κλασικό ιταλικό στέκι, ζεστό και φιλόξενο, ιδανικό για χαλαρά δείπνα, μεγάλες παρέες και –ειδικά αυτές τις μέρες– για γιορτινές εξόδους όπου τίποτα δεν είναι στημένο. Το μενού κινείται ανάμεσα στα κλασικά και τα αγαπημένα. Η ιταλική μπρουσκέτα με ντομάτα και ρίγανη είναι ό,τι πρέπει για αρχή, όπως και τα arancini ripieni – μικρά τηγανητά risotti γεμιστά με γκοργκοντζόλα. Το carpaccio di branzino, με λαβράκι μαριναρισμένο σε εσπεριδοειδή, προσφέρει τη φρεσκάδα του στα antipasti, ενώ το vitello tonnato κρατά σταθερά τον ρόλο του αγαπημένου ιταλικού πιάτου. Ιδιαίτερη θέση στον κατάλογο έχει η pinsa italiana, σε πολλές και διαφορετικές εκδοχές που μπαίνουν στη μέση για μοίρασμα, ενώ είναι εξαιρετική και η κάρτα με pasta και risotti, όπως οι Τagliatelle al pesto fresco και το Strozzapreti, ραγού με ψιλοκομμένο μοσχαράκι, που τιμούν τη σπιτική πλευρά της ιταλικής κουζίνας. Στα must try η μοσχαρίσια tagliata, τα polpette με πουρέ ντομάτας και το λαβράκι σοτέ με σαλάτα κολοκυθιού και φασολάκια. Όσο για το τέλος, η παραδοσιακή πανακότα, το κλασικό κανόλι ή ένα δροσιστικό και αφράτο τιραμισού έρχονται να κλέψουν τις εντυπώσεις. Το Palliatso Trattoria μάς υποδέχεται με γιορτινή διάθεση και ο Κωνσταντίνος Κεφάλας –γνωστός από τις δημόσιες σχέσεις σε πολλά πετυχημένα μαγαζιά της πόλης– φροντίζει να περάσουμε όσο καλύτερα γίνεται. Μια ιταλική trattoria που αγαπά τη ζωή και το δείχνει με κάθε τρόπο.

Καραΐσκου 123, Πειραιάς

18.12.2025

H γειτονιά της Γλυφάδας φοράει τα καλά της και γεμίζει με εορταστικό φως.

good LiFO

LiFO 880

THE

Λεωφ. Ποσειδώνος 110, Γλυφάδα 211 1907000 asteriaglyfada.gr Social: asteria.glyfada

τα asteria γλυφάδας τις γιορτές φωτίζονται λίγο παραπάνω, αλλάζουν ρυθμό και μας προσκαλούν να ζήσουμε αυτές τις μέρες με έναν ιδιαίτερο τρόπο. Σε αυτή την κοσμοπολίτικη γειτονιά δίπλα στη θάλασσα, κάθε χώρος είναι μια ξεχωριστή γιορτινή εμπειρία και γίνεται αφορμή για να βρεθούμε στα νότια προάστια. Στο Bungalow 7, η κομψότητα της παλιάς Γλυφάδας συναντά ένα σημερινό urban cool σκηνικό και θυμίζει την εποχή που οι Αθηναίοι ήξεραν να γιορτάζουν με ένα ανεπιτήδευτο στυλ.

Midcentury στυλ, ατμοσφαιρικοί χώροι και μουσικές που σε βάζουν στο Christmas mood. Εδώ, οι γιορτές έχουν δικό τους ρυθμό με live εμφανίσεις, resident DJs, εορταστικά μενού και ένα δυνατό πάρτι τις παραμονές το βράδυ με τον DJ Angelo. Ειδικά για τους λάτρεις του brunch, το Bungalow 7 συνεχίζει και τον Δεκέμβρη την ωραιότερη συνήθεια του Σαββατοκύριακου με μοναδικές γευστικές προτάσεις που μυρίζουν Χριστούγεννα.Το brunch θα προσφέρεται επίσης και ανήμερα των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς. Λίγο πιο δίπλα, το Ark αποδεικνύει γιατί παραμένει ένα από τα πιο αγαπημένα στέκια της παραλιακής, που σε κάνει να νιώθεις πως «αιωρείσαι» πάνω από το νερό. Εδώ η ελληνική κουζίνα αποκτά μια σχεδόν τελετουργική χροιά, ειδικά τη γιορτινή περίοδο. Τα special menus για τις παραμονές, οι live μουσικές, το περίφημο Τραπέζι του Σεφ που συνεχίζεται κάθε Παρασκευή και Σάββατο, μετατρέπουν κάθε έξοδο σε μια γαστρονομική εμπειρία που ταιριάζει με το πνεύμα των ημερών. Ανάμεσα στους δύο αυτούς κόσμους, υπάρχει μια τρίτη, εντελώς διαφορετική νότα: το Πολιτιστικό Κέντρο Τέχνης & Λόγου «Νίκη Παπαθεοχάρη», μέσα στα Αστέρια, που φέτος διοργανώνει ένα από τα πιο γλυκά χριστουγεννιάτικα bazaars της πόλης. Σάββατο 20 και Κυριακή 21 Δεκεμβρίου (12:00-17:00), ο χώρος γεμίζει χειροποίητες δημιουργίες, δώρα, στολίδια, λιχουδιές, δημιουργικά εργαστήρια για παιδιά, μουσικές από τον δήμο Γλυφάδας και φυσικά την παρουσία του Άγιου Βασίλη. Όλα τα έσοδα θα διατεθούν στα Παιδικά Χωριά SOS, σε μια δράση που υπενθυμίζει ότι το αληθινό πνεύμα των Χριστουγέννων είναι η φροντίδα για όσους έχουν ανάγκη. Κι επειδή οι γιορτές σημαίνουν gatherings, υπάρχει το Domus, ένας χώρος εκδηλώσεων που φιλοξενεί από corporate events μέχρι την παραδοσιακή κοπή πίτας, μετατρέποντας μια απλή συνάντηση σε αληθινή γιορτή. Με θέα τον Σαρωνικό, δημιουργικότητα, αλληλεγγύη κι εκείνη τη λεπτή, ανεπιτήδευτη πολυτέλεια που τα χαρακτηρίζει, τα Asteria αφηγούνται και φέτος τη δική τους χριστουγεννιάτικη ιστορία.

ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ

Γιορτές στα Asteria

91

Η καρδιά των γιορτών χτυπά στο ιστορικό τρίγωνο, που γίνεται το σκηνικό για τις εξόδους, τις βόλτες

Εικονογράφηση: Dreyk the Pirate

και τις αγορές μας.

ΓΙΟΡΤΙΝΗ ΕΞΟΔΟΣ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ KΕ ΙΜΕΝΑ : Λ ΙΝΑ ΙΝΤΖΕΓΙΑΝΝΗ | ΦΩΤΟΓΡΑΦΙEΣ : ΓΙΩΡΓΟΣ ΞΑΝΘΙΝΑΚΗΣ

92

18.12.2025

Ιταλική κουζίνα με γιορτινή διάθεση και κοσμοπολίτικη ατμόσφαιρα.

LiFO 880

good LiFO

Απόλλωνος 4, Σύνταγμα 211 4115755 Instagram: ovioathens www.ovio.gr

THE

τις μέρες που η πόλη φωτίζεται λίγο παραπάνω και τα τραπέζια γεμίζουν με τους αγαπημένους μας, το Ovio ξεδιπλώνει το δικό του γιορτινό mood. Εδώ ο σεφ Πάνος Ιωαννίδης συνεχίζει να αφηγείται τη δική του ιστορία για τη σύγχρονη ιταλική κουζίνα, μια ιστορία που βασίζεται στην παράδοση αλλά δεν φοβάται να την εξελίξει, να την πειράξει και να της δώσει νέα ένταση. Το γιορτινό μενού του Ovio, ακολουθώντας πιστά αυτήν τη φιλοσοφία, παρουσιάζει πιάτα που ξαφνιάζουν, ενώ ταυτόχρονα μας ξυπνούν μια ζεστασιά που ταιριάζει στις μέρες των Χριστουγέννων. Η σούπα κολοκύθας με πορτοκάλι, μους παρμεζάνας και ταρτάρ φρέσκιας καραβίδας είναι ένα φίνο, αρωματικό ξεκίνημα. Ακολουθούν τα arancini τραχανά lahmacun, ένα παιχνιδιάρικο twist που συνδυάζει μνήμες και κουζίνες του κόσμου. Στα ζυμαρικά, τα agnolotti ragu είναι ένα comfort πιάτο δοσμένο σε μια εκλεπτυσμένη εκδοχή, ενώ η bistecca Black Angus Ισπανίας έρχεται ζουμερή, πληθωρική και με ανώτερη γεύση, όσο χρειάζεται για μια γιορτινή έξοδο. Η πίτσα, φυσικά, παραμένει βασικό κεφάλαιο. Με τη νεοναπολιτάνικη ζύμη που έχει αναγνωριστεί από τον Michelin Guide, το Ovio παίζει και εδώ δημιουργικά και γιορτινά. Η Coppa, με χειροποίητη coppa, κρέμα brie και mozzarella, η Carbonara Zafferano με mozzarella, pancetta, κρόκο αυγού, σαφράν και Parmigiano Reggiano –που μεταφράζει την ιταλική παράδοση σε γευστική πολυτέλεια– αλλά και η Vitello Tonnato, με μοσχαρίσιο φιλέτο, σάλτσα τονάτα, κάππαρη και ντοματίνια, είναι κάποιες από τις εορταστικές επιλογές του μενού. Η ατμόσφαιρα του Ovio, ζεστή, ευρωπαϊκή και welcoming, γίνεται ιδανικό σκηνικό για να φιλοξενήσει γιορτινά lunches, δείπνα με φίλους ή εκείνες τις ιδιαίτερες βραδιές που μυρίζουν Χριστούγεννα. Με προσεγμένα κοκτέιλ και δυνατή wine list, το Ovio καταθέτει τη δική του γιορτινή άποψη με στυλ, φινέτσα και γεύσεις που σε κερδίζουν.

ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΚΕΝΤΡΟ

Ovio

93

good LiFO THE

Zillers

R O O F T O P G A S T RONOMY Οι γιορτές γίνονται μια fine dining εμπειρία, που κοιτά από ψηλά την πόλη.

οι γιορτές φέρνουν βραδιές που δεν αρκούνται σε ένα απλό φαγητό. Είναι εκείνες οι ξεχωριστές στιγμές που τυλίγονται με χαρά, προσμονή και αγάπη και το The Zillers Rooftop Gastronomy ξέρει πώς να τους δώσει το βάρος που τους αξίζει. Με την Ακρόπολη να φωτίζει διακριτικά το τραπέζι και την πόλη να απλώνεται από κάτω, το Zillers μετατρέπει τις γιορτές σε μια εμπειρία αστική, σύγχρονη και ταυτόχρονα εκλεπτυσμένη. Η ελληνική γαστρονομία ανασυντίθεται, με γνώση, τεχνική και σεβασμό στην πρώτη ύλη. Και στα ειδικά μενού για το ρεβεγιόν των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς, αυτή η φιλοσοφία αποκτά ξεκάθαρη γιορτινή ταυτότητα. Ο σεφ Βασίλης Ρούσσος υπογράφει πιάτα που συνομιλούν με την εποχή, χωρίς να χάνουν τη λεπτότητα και την αφήγηση που χαρακτηρίζει το βραβευμένο με αστέρι Michelin Zillers. Η κρεμμυδόπιτα με καραμελωμένα κρεμμύδια και σχοινόπρασο ανοίγει το τραπέζι με έναν οικείο τρόπο, ενώ το Βίτσι για Βέρνο με άγρια μανιτάρια, φρέσκια τρούφα και παλαιωμένο αρσενικό Νάξου αποτυπώνει τον πλούτο της ελληνικής γης με ένταση. Οι προτάσεις των γιορτινών μενού είναι τολμηρές και αναπάντεχες, όπως το μπέργκερ με μοσχαρίσιο ταρτάρ, γλυκάδι και κομτέ, ενώ το φουά γκρα με γλυκό κρασί και αχλάδι ισορροπεί ανάμεσα στις διεθνείς κουζίνες και η παστιτσάδα με γλυκάδι και μακαρόνι γραβιέρας έρχεται ως φόρος τιμής στην ελληνική μνήμη. Το φινάλε ανήκει στη ζαχαροπλαστική υπογραφή του Χρήστου Παπαδόγιαννη: μανταρίνι με λεμονόχορτο, καραμελωμένη σοκολάτα γάλακτος και λευκή σοκολάτα, ένα επιδόρπιο αρωματικό, για να κλείσει η βραδιά με ιδανικό τρόπο. Στο Zillers, οι γιορτές είναι μια αφορμή να θυμηθείς ότι οι γεύσεις μπορούν να γίνουν ευχές και να φέρουν κοντά τους ανθρώπους αυτές τις ξεχωριστές στιγμές. Εδώ η Αθήνα ξέρει ακόμα να γιορτάζει με στυλ και άποψη.

Μητροπόλεως 54, Αθήνα 210 3222277 thezillersathens. com/rooftopgastronomy Instagram: thezillersathens

Tokyo Joe ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΚΕΝΤΡΟ

Ένα Asian spot που κινείται στον ρυθμό της πόλης.

94

τις μέρες των γιορτών, το κέντρο της Αθήνας έχει έναν παλμό που δεν γίνεται να μη σε παρασύρει. Κίνηση, ψώνια, ραντεβού που κανονίζονται την τελευταία στιγμή, μικρές στάσεις για λίγη ξεκούραση προτού συνεχίσεις. Εκείνες τις στιγμές θέλεις ένα σποτ που να σε χαλαρώνει και να σε περιποιείται χωρίς να σε βγάζει από το κλίμα της γιορτής. Το Tokyo Joe λειτουργεί ακριβώς έτσι, μόνο που προσφέρει και κάτι ακόμα: μια εξαιρετική εκδοχή της ασιατικής κουζίνας που σε κάνει φανατικό του είδους. Στημένο στην πλατεία Αγίων Θεοδώρων, λίγα βήματα από το Σύνταγμα, το Tokyo Joe έχει ήδη καταφέρει να γίνει αυθόρμητη επιλογή για όσους κινούνται στο κέντρο, είτε για ένα γρήγορο lunch ανάμεσα στα ψώνια είτε για ένα χαλαρό after office, και τώρα για εκείνα τα γιορτινά ραντεβού χωρίς πολλή επισημότητα. Ο χώρος είναι φωτεινός, καθαρός, μινιμαλιστικός, με μια αισθητική που παραπέμπει στην ασιατική φιλοσοφία της επαφής με το παρόν. Η κουζίνα ακολουθεί αυτή τη λογική με ασιατικές συνταγές, αυθεντικές και ισορροπημένες, να δίνουν έμφαση στη φρεσκάδα, στην τεχνική και σε γεύσεις που μπορείς να απολαύσεις οποιαδήποτε στιγμή της μέρας – τα signature rolls είναι σίγουρα στα must try.

To Tokyo Joe έχει έναν έντονο city χαρακτήρα και γίνεται στάση ανάμεσα σε βιτρίνες, ιδανικό meeting point πριν ή μετά τα ψώνια, safe επιλογή για να μαζευτεί η παρέα χωρίς πρόγραμμα. Ένα urban Asian spot που στους γρήγορους ρυθμούς των ημερών μας επιβεβαιώνει ότι το καλύτερο που μπορείς να κάνεις είναι απλώς να δώσεις ραντεβού στο σωστό μέρος.

Πλατεία Αγίων Θεοδώρων 7 210 524 1120 tokyojoe.gr

18.12.2025

Αυτό το street bar γιορτάζει όπως ξέρει, στον δρόμο, με μουσική και παρέες.

LiFO 880

good LiFO

Ηπίτου 4 210 3254575 Social: IPITOUthebar

THE

τα μπαράκια της πόλης τα αγαπάμε ιδιαίτερα. Και εννοώ εκείνα τα σταθερά στέκια που δεν αλλάζουν, μένουν συνεπή στην ταυτότητά τους και δεν παρασύρονται από τάσεις. Το Ipitou the bar εδώ και 13 χρόνια δεν μπήκε στον πειρασμό να ακολουθήσει τη μόδα και παραμένει street, αυθεντικό, ζεστό και ανθρώπινο, με την ίδια ομάδα πίσω του να φροντίζει τα πάντα ώστε να περνάμε καλά. Θαμώνες που έρχονται χρόνια, παρέες που στέκονται όρθιες στον δρόμο, κουβέντες που μπλέκονται με μουσικές και ποτήρια που γεμίζουν ξανά και ξανά, αλλά χωρίς βιασύνη. Αυτές τις μέρες θα βρεις και έναν ειδικό κατάλογο με hot drinks, ιδανικό για τον γιορτινό χειμώνα της πόλης. Το ιστορικό Blazer –μια συνταγή που χρονολογείται από το 1860– έρχεται σε τρεις εκδοχές: με Μεταξά 12 αστέρων, κανέλα και νότες πορτοκαλιού, με Mount Gay και μοσχοκάρυδο, ή με Buffalo Trace Bourbon, σφένδαμο και νότες βασιλικού. Το Winter Flower εμφανίζεται σε μια σύγχρονη, αρωματική εκδοχή με Dry Gin, μέλι, λεμόνι, τσάι και βότανα, ενώ το δικό τους Kentao είναι μια ξεχωριστή πρόταση τύπου glühwein: Μεταξά 12 αστέρων και κόκκινο Αγιωργήτικο κρασί, δεμένα σε μια βραζιλιάνικη συνταγή με τζίντζερ, γαρίφαλο, κανέλα και σταφίδες. Άλλωστε, τις γιορτές, ο πεζόδρομος της Ηπίτου έχει τον δικό της παλμό. Και φέτος, την παραμονή της Πρωτοχρονιάς, ολόκληρος ο πεζόδρομος μετατρέπεται σε ένα ανοιχτό πάρτι από τις 3 το μεσημέρι. Στο Ipitou the bar θα βρίσκεται ο Γιώργος Ζερβός, που θα τραγουδήσει για την τελευταία μέρα του χρόνου. Το Ipitou the bar γιορτάζει μαζί μας όχι μόνο τα Χριστούγεννα αλλά και το γεγονός ότι παραμένει αυτό που ήταν πάντα: ένα μπαρ για την πόλη και τους ανθρώπους της. Κι αυτό είναι ίσως ο πιο όμορφος τρόπος για να αποχαιρετήσεις τη χρονιά που φεύγει.

ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΚΕΝΤΡΟ

Ipitou the bar

95

good LiFO THE

Ateniese

Δίνει ιταλικό ρυθμό στις γιορτές.

το ateniese, το ιταλικό εστιατόριο του κέντρου που μας σύστησε τη δική του άποψη περί μεσογειακής γαστρονομίας, μπαίνει σε γιορτινό mood, αποκτά έναν άλλο ρυθμό και υποδέχεται τον κόσμο του με γεύσεις, μουσική και χαμόγελα που σε κάνουν να νιώθεις το πνεύμα των ημερών. Εδώ η ιταλική ταυτότητα είναι άποψη και αισθητική, είναι φιλοσοφία που έρχεται από τη γειτονική χώρα και σε ταξιδεύει στις γειτονιές της Ρώμης. Τις μέρες των γιορτών, ο χώρος γεμίζει ζωή, με ζεστό φωτισμό, κίνηση και μια αίσθηση φιλοξενίας που σε κάνει να χαλαρώνεις από την πρώτη στιγμή. Η παραμονή των Χριστουγέννων ξεκινά ως δείπνο και καταλήγει σε έξοδο. Μετά τις 21:00, η μουσική μπαίνει μπροστά, το live singing performance με την Ellyz δίνει ρυθμό και το Ateniese θυμίζει ατμόσφαιρα από παλιές γιορτές με μεσογειακό ταμπεραμέντο. Την ημέρα των Χριστουγέννων, από τις 14:00 και μετά, το σκηνικό γίνεται πιο φωτεινό και χαλαρό. Ένα γιορτινό lunch με ατμόσφαιρα οικογενειακή αλλά και κοσμοπολίτικη, σαν κυριακάτικο τραπέζι σε ιταλικό σπίτι που ανοίγει για φίλους. Την παραμονή της Πρωτοχρονιάς η ένταση ανεβαίνει ξανά. Μετά τις 22:00, το δείπνο δένει με τη φωνή της Ellyz και η βραδιά αποκτά έναν χαρακτήρα παρέας, χωρίς να χάνει την κομψότητά της. Ιδανικός τρόπος για να αποχαιρετήσεις τη χρονιά με στυλ, σε φιλική ατμόσφαιρα. Εδώ η πρώτη μέρα του χρόνου τιμάται, επίσης, όπως της αξίζει, με γιορτινό δείπνο, πιάτα ημέρας και live μουσική από τον Ariona, που συνθέτουν την πρώτη έξοδο της χρονιάς. Το Ateniese τις γιορτές κάνει αυτό που ξέρει καλά: φέρνει την ιταλική φιλοσοφία του «μαζί γύρω από ένα τραπέζι» κι αυτό είναι ό,τι ζητάμε αυτές τις μέρες.

Κωνσταντίνου Βεντήρη 7, Αθήνα 211 4189115 ateniese.gr

Overoll CROISSANTERIE

ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΚΕΝΤΡΟ

Χριστούγεννα με limited εορταστικά κρουασάν και άπαιχτο ιταλικό πανετόνε.

96

στο overoll τα χριστούγεννα έχουν τη δική τους γεύση και είναι βουτυράτη, φρέσκια, τυλιγμένη σε στρώσεις χειροποίητης σφολιάτας που λιώνει στο στόμα. To Overoll συνεχίζει να κάνει αυτό που ξέρει καλύτερα, δηλαδή να μετατρέπει την καθημερινή απόλαυση σε μια μικρή γιορτή. Εκτός από τα αγαπημένα μας, όπως το κλασικό κρουασάν βουτύρου, το διπλοψημένο αμυγδάλου ή τα new entries chocolate pie, lemon pie, apple tart, βάσκικο cheesecake και tart flan vanilla, το Overoll ετοιμάζει νέα φανταστικά σάντουιτς με προζυμένιo ψωμί και εκλεκτά υλικά για τις πρωινές λιγούρες. Άλλωστε, τα δυο ολοκαίνουρια σημεία σε Γλυφάδα και Κολωνάκι προσφέρουν μια καθιστική εμπειρία που κάνει το brunch την πιο απολαυστική στιγμή της καθημερινότητας. Αυτές τις μέρες, όμως, έρχονται και τρεις limited edition δημιουργίες που συνδυάζουν premium patisserie και εορταστικό πνεύμα. Δεν γίνεται να μη δοκιμάσεις το Croissant Κάστανο, πλούσιο και βελούδινο, με φίνα γλυκύτητα κάστανου και διακριτικό άρωμα από μαύρο ρούμι. Ένα κρουασάν «ζεστό» και πληθωρικό, ιδανικό για χειμωνιάτικες βόλτες και festive πρωινά. Η πιο iconic χριστουγεννιάτικη εκδοχή του Overoll ονομάζεται Christmas Croissant και είναι γεμισμένη με ψημένο χριστουγεννιάτικο κέικ με country fruits και κρέμα βανίλια. Μια νοστιμιά που θυμίζει ολοκληρωμένο γιορτινό dessert τυλιγμένο στη χαρακτηριστική χειροποίητη ζύμη που έχει κάνει το Overoll κομμάτι της ζωής μας. Στα highlights των εορταστικών απολαύσεων έρχεται να προστεθεί το απόλυτο, ανεπανάληπτο, χειροποίητο, αέρινο, μοναδικό, σοκολατένιο πανετόνε του Overoll. Φτιαγμένο με παραδοσιακή ιταλική συνταγή και πλούσια σοκολάτα, είναι το γλυκό που δεν μπορεί να λείπει από το σπίτι μας, αλλά και το πιο λαχταριστό δώρο στις επισκέψεις των ημερών. Στο Overoll τα Χριστούγεννα τυλίγονται σε χειροποίητες ζύμες και οι βιτρίνες του γέμισαν με δημιουργίες που σκορπίζουν τα γιορτινά τους αρώματα. Κι αυτός είναι ένας πολύ καλός τρόπος να νιώσεις τις φετινές γιορτές.

Κέντρο ΑθήναςΠραξιτέλους, Χαλάνδρι, Αιγάλεω, Νέα Σμύρνη, Πανόρμου, Μαρούσι, Νέα Ερυθραία, Γλυφάδα, Κολωνάκι, Θεσσαλονίκη Facebook: Overoll Croissanterie Instagram: overoll. croissanterie

18.12.2025

URBAN GREEK CUISINE Υποδέχεται τη νέα χρονιά με ένα μενού που κάνει την παράδοση πιο σύγχρονη από ποτέ.

LiFO 880

good LiFO

Μητροπόλεως 26, Αθήνα 210 3315547 www. ellarestaurant.gr Social: ‌ella.athens

THE

στο κέντρο της αθήνας, το Ella Urban Greek Cuisine υποδέχεται τη νέα σεζόν με ένα ανανεωμένο μενού που συνομιλεί αβίαστα με την εποχή και εκφράζει με καθαρότητα τη φιλοσοφία του. Σε έναν χώρο με μοντέρνες γραμμές, φυσικά υλικά και ζεστή ατμόσφαιρα, η ελληνική κουζίνα προσεγγίζεται με σεβασμό στην παράδοση, σύγχρονη σκέψη και ουσιαστική έμφαση στη γεύση. Το νέο μενού στηρίζεται σε εποχικά υλικά και γνώριμες ελληνικές αναφορές, οι οποίες επαναπροσδιορίζονται μέσα από προσεγμένες τεχνικές και ισορροπημένους συνδυασμούς. Τα κάστανα κρασάτα με πράσο, δαμάσκηνα και ρύζι αποτυπώνουν τη γήινη, ζεστή πλευρά της εποχής, ενώ ο μοσχαρίσιος σιδηρόδρομος με στριφτούδια αναδεικνύει το αργό, υπομονετικό μαγείρεμα που έχει τις ρίζες του στο παρελθόν – τότε που η βιασύνη δεν ήταν μέρος του τρόπου ζωής. Τα μοσχαρίσια κεφτεδάκια με κόκκινη σάλτσα και πατάτες τηγανητές φέρνουν στο τραπέζι τη θαλπωρή του σπιτικού φαγητού, παρουσιασμένη όμως με σύγχρονη αισθητική και καθαρή γευστική ισορροπία. Ξεχωριστή θέση στο μενού κατέχει η ψητή φλαμπουρίτσα–το μαστιχωτό τυρί από την Κόρινθο– που συνδυάζεται με χόρτα, λωτό και παντζάρι σε έναν απρόσμενο αλλά αρμονικό διάλογο γεύσεων και υφών. Ένα πιάτο που αποδεικνύει πως η ελληνική πρώτη ύλη μπορεί να σταθεί δημιουργικά στο σήμερα. Το γεύμα ολοκληρώνεται με το ψητό κυδώνι με παγωτό καϊμάκι, ένα αρωματικό και ανάλαφρο φινάλε που κλείνει την εμπειρία με νοσταλγία και τη φρεσκάδα που χρειάζεσαι έπειτα από ένα πλούσιο γεύμα. Συνοδευτικά, η προσεγμένη λίστα κρασιών και αποσταγμάτων ενισχύει τον χαρακτήρα της κουζίνας και συμπληρώνει ιδανικά τη γευστική εμπειρία. Και αυτήν τη σεζόν, το Ella Urban Greek Cuisine επιβεβαιώνει ότι αποτελεί σταθερό γαστρονομικό προορισμό στο κέντρο της πόλης, όπου η ελληνική γεύση εξελίσσεται με συνέπεια, παραμένοντας πιστή στην ουσία και την ταυτότητά της.

ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΚΕΝΤΡΟ

Ella

97

good LiFO THE

Πραξιτέλους BAR

Εδώ και 16 χρόνια μάς προσφέρει τη διασκέδαση που αγαπάμε.

θυμάσαι το μικρό γαλατικό χωρίο του αστερίξ όπου κάθε τόσο έβρισκαν αφορμή για γιορτή; Κάπως έτσι είναι και το Πραξιτέλους bar, που εδώ και 16 χρόνια παραμένει αυτή η μικρή γωνιά του κέντρου που αντιστέκεται. Μέσα σε μια Αθήνα που συνεχώς αλλάζει και μας κάνει να αναρωτιόμαστε πού πήγαν εκείνες οι ωραίες βραδιές με χορό μέχρι το πρωί, τα αυθόρμητα ραντεβού και οι συναντήσεις σε ένα σταθερό στέκι, το Πραξιτέλους κρατά ψηλά τη δική του ανεξάρτητη σημαία, που ανεμίζει ελεύθερα και επίμονα. Δεν γίνεται λοιπόν να μη γιορτάσουμε μαζί του και φέτος, να πιούμε και να ακούσουμε μουσικές που κάνουν το εορταστικό κλίμα των ημερών λίγο πιο προσωπικό. Σε εκείνον τον μικρό πεζόδρομο θα συναντηθούμε στις 20 Δεκεμβρίου για το pre-party σε ρυθμούς Disco Roboto, με τους bl.akaut και Tyler Carry, το δίδυμο που βρίσκεται πίσω από το μουσικό αυτό project με τους ψυχρούς ηλεκτρονικούς ήχους. Είναι μόνο η προθέρμανση για το πάρτι γενεθλίων που έρχεται την παραμονή των Χριστουγέννων με τη Φωτεινή Γαλάνη και τον Γιώργο Κατακουζηνό –residents του Πραξιτέλους–, που θα αναμετρηθoύν μουσικά σε ένα back to back set, με vibes που δεν γίνεται να μη σε παρασύρουν. Δυο μέρες γεμάτες διασκέδαση όπως εκείνη που μας λείπει από παλιά και μια αισθητική που φέρνει μαζί της την ελευθερία της Αθήνας που έχουμε αγαπήσει. Το Πραξιτέλους είναι το μπαράκι που παραμένει σταθερή αξία για να μπορούμε να βρίσκουμε ένα στέκι που μας ταιριάζει κάθε φορά που το έχουμε ανάγκη. Σ’ αυτό θα πιούμε και θα ευχηθούμε με όλη μας την καρδιά «χρόνια πολλά!».

Πραξιτέλους 33, Αθήνα Social: praxitelous_bar

Garum ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΚΕΝΤΡΟ

Γεύσεις που συνδέουν την Ελλάδα με την Ασία μέσα από την τέχνη της ζύμωσης.

98

στην ελλάδα ξέρουμε από ζυμώσεις. Το κρασί, το τυρί, τα αποστάγματα, όλα αυτά είναι προϊόντα μιας ιδιαίτερης διαδικασίας που θέλει υπομονή, τέχνη και μαεστρία. Η ζύμωση είναι ένα μεγάλο κεφάλαιο στην παγκόσμια μαγειρική και στo Garum τιμάται δεόντως, αφού εδώ υπάρχει in house εργαστήρι στο οποίο η λεγόμενη fermentation γίνεται βάση μιας σειράς γεύσεων όπου η ελληνική παράδοση συναντά την ασιατική γαστρονομία. Ο σεφ Χρήστος Γλωσσίδης δημιουργεί ένα fusion menu και δουλεύει εξαρχής όλες τις παρασκευές με τη συνεργασία της συζύγου του, Θέμιδας Στυλιανουδάκη, που είναι τεχνολόγος τροφίμων. Όπως λένε, «φέρνουμε σπόρους από την Ιαπωνία και όλα τα υπόλοιπα τα κάνουμε εμείς». Με έναν συνδυασμό επιστήμης και τέχνης, το Garum δημιουργεί μια νέα πρόταση εμπνευσμένη από τα ταξίδια του Χρήστου σε Κορέα, Λάος, Ταϊλάνδη, καταφέρνοντας να ενώσει διαφορετικές κουλτούρες στα πιάτα του. Στεγασμένο σε ένα νεοκλασικό στην περιοχή του Μετς, το νέο εστιατόριο της Αθήνας αποτελεί εμπειρία γευσιγνωσίας και ειδικά για τις γιορτές ετοιμάζει δυο μενού degustation που από μόνα τους είναι μια πολυπολιτισμική γιορτή. Παραμονή Χριστουγέννων και Πρωτοχρονιάς μάς περιμένει μια κάρτα με 9 και 10 πιάτα αντίστοιχα, που διαδέχονται το ένα το άλλο σαν τις στάσεις σε ένα μοναδικό γευστικό road trip. Ανάμεσα στις προτάσεις θα βρούμε Κόκκινη γαρίδα με μανταρίνι και σάκε, Καλαμάρι αυγολέμονο με thom kha και χαβιάρι Oscietra, Dim sum μανιταριού με μαύρες τρομπέτες, Πάπια με κολοκύθα, Στρείδι με πόνζου ροδιού, Κίμτσι παντζαριού με σμέουρα και Μοσχαρίσιο μάγουλο με κουνουπίδι, μίσο, βανίλια Μαδαγασκάρης. Στο φινάλε έρχεται ένα Yuzu με λευκή σοκολάτα, kombucha και μαρέγκα amazake και μια σοκολάτα με καφέ, παντζάρι και καραμέλα για να απογειώσει την εμπειρία. Μια εμπειρία που αποδεικνύει πως όταν ξέρεις να διαχειριστείς την πρώτη ύλη, δεν υπάρχουν γευστικά σύνορα και πως μπορείς να δημιουργείς νέες γευστικές αναμνήσεις που δεν ξεχνιούνται.

Κέλσου 10, Μετς 210 9236798 Social: garumathens

18.12.2025

Το ελληνικό τραπέζι των γιορτών και του μοιράσματος.

LiFO 880

good LiFO

Αγίου Γεωργίου 17, Χαλάνδρι 211 0125454 Social: kokkini_svoura Instagram: svourabar

THE

αυτές τις μέρες οι παρέες μεγαλώνουν, τα πιάτα μπαίνουν στο κέντρο και το μοίρασμα είναι μια πράξη που έχει μεγαλύτερη αξία. Μέσα σε αυτό το γιορτινό κλίμα, οι γεύσεις του Cinapos έρχονται ως φυσική επιλογή, ως σημείο αναφοράς όπου συναντιόμαστε με τους αγαπημένους αλλά και με τις ρίζες μας. Άλλωστε, το βιωματικό μεζεδοπωλείο του Θησείου δεν μιμείται το ελληνικό τραπέζι, το ζει, το παρουσιάζει στην καλύτερη εκδοχή του, και τις γιορτές δημιουργεί γενναιόδωρα στιγμές που μένουν χαραγμένες στη μνήμη μας. Η φιλοσοφία παραμένει σταθερή: around the Greek table. Παρέες που μοιράζονται, ποτήρια που γεμίζουν ξανά και ξανά, κουβέντες που μπλέκονται με γέλια, δηλαδή όλα όσα θυμόμαστε από τα οικογενειακά γιορτινά τραπέζια. Το μενού τιμά την ελληνική κουζίνα χωρίς υπερβολές, με πιάτα που βασίζονται στην καθαρή γεύση και την καλή πρώτη ύλη. Η ντομάτα με ψιμοτύρι και κρίταμο, η φάβα Σαντορίνης με τηγανητή κάππαρη και η αθηναϊκή σαλάτα με καπνιστή πέστροφα είναι γεύσεις γνώριμες, δουλεμένες με ακρίβεια, ενώ η τζιγεροσαλάτα έρχεται να ξαναπάρει τη θέση που της αξίζει στους μεζέδες που αγαπάμε. Στα πιο δυνατά, το μοσχαρίσιο λουκάνικο με καμένο πράσο και το κεμπάπ έχουν όλο τον παρεΐστικο χαρακτήρα που ζητάμε, ενώ τα κυρίως πιάτα του Cinapos πατούν γερά στην ελληνική παράδοση: αρνί στον φούρνο με πατάτες, χοιρινή μπριζολοπανσέτα, αλλά και γιουβέτσι μοσχάρι με κουσκούς, ή σπαγγετίνι με αρνί και μυζήθρα – δεν χρειάζονται συστάσεις αυτές οι γευστικές αξίες. Τα ελληνικά αποστάγματα έχουν τον πρώτο λόγο, ενώ η λίστα κρασιών γεμίζει τα ποτήρια όπως αρμόζει σε ένα γιορτινό τραπέζι. Ο χώρος, με τα στρογγυλά τραπέζια και τη διάθεση για μοίρασμα, λειτουργεί ως κοινό τραπέζι φίλων. Γιατί στο Cinapos, ειδικά τις γιορτές, το φαγητό δεν είναι αφορμή αλλά ο λόγος να είμαστε μαζί.

ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΚΕΝΤΡΟ

Cinapos

99

good LiFO THE

ΑΡΤΙΣΤΟΝ

Εκεί που το μοντέρνο συναντά το παραδοσιακό, στο κέντρο της πόλης!

στην καρδια της αθηνας, οι φούρνοι ΑΡΤΙΣΤΟΝ εξελίσσουν μια ιστορία που ξεκινά το 1910, όταν η οικογένεια Χριστοδούλου δημιούργησε έναν φούρνο που θα καθόριζε το πώς αντιλαμβανόμαστε την καθημερινή απόλαυση. Με σταθερή προσήλωση στην ποιότητα, η φιλοσοφία τους ανανεώνεται συνεχώς, έχοντας πάντα στο επίκεντρο αυτό που μετρά περισσότερο: τη γεύση. Γεύση αυθεντική, φρέσκια, δουλεμένη με τεχνική και φροντίδα. Η γιορτινή περίοδος φέρνει μαζί της τις πιο χαρακτηριστικές γεύσεις των ΑΡΤΙΣΤΟΝ. Οι κουραμπιέδες και τα μελομακάρονα, είτε στη διαχρονική είτε στη σύγχρονη εκδοχή τους, αποτελούν σημείο αναφοράς για όσους αναζητούν πραγματική απόλαυση. Κουραμπιέδες με άχνη που λιώνει απαλά, ή με σοκολάτα γάλακτος που δίνει πιο ντελικάτη ισορροπία. Μελομακάρονα με μέλι που αρωματίζει κάθε μπουκιά, γεμιστά με καρύδι ή καλυμμένα με μαύρη σοκολάτα για πιο έντονη εμπειρία. Οι τραγανές δίπλες, με μέλι και καρύδια, ολοκληρώνουν μια συλλογή που τιμά τη λεπτομέρεια και αναδεικνύει τη γεύση ως πρωταγωνιστή. Σήμερα, οι φούρνοι ΑΡΤΙΣΤΟΝ επενδύουν σε αγνά υλικά και σύγχρονες τεχνικές, ώστε κάθε δημιουργία να διατηρεί τον χαρακτήρα της αλλά και να προσφέρει μια αναβαθμισμένη γευστική εμπειρία. Η προσήλωση στη νοστιμιά, η ισορροπία υφών και αρωμάτων, και η φρεσκάδα των υλικών δημιουργούν το αποτέλεσμα που συναντά κανείς στα τέσσερα καταστήματα του δικτύου στο κέντρο της Αθήνας: γεύσεις που μένουν στη μνήμη.

info@artiston.gr Εξάρχεια: Σπ. Τρικούπη 61 & Μετσόβου 210 8211029/ Αθήνα: Σόλωνος 91 & Χαριλάου Τρικούπη 210 3629489, Χαρ. Τρικούπη 80 & Ερεσού 211 1838071/ Κολωνάκι: Σκουφά 41 210 3607907 Facebook: bakery. artiston Instagram: artiston.bakery

Zillers PASTRY BAR

ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΚΕΝΤΡΟ

Η αριστοκρατική πλευρά του γλυκού βρίσκεται στο κέντρο της Αθήνας.

100

στην πλάκα, ανάμεσα στις νεραντζιές και τους ασταμάτητους ρυθμούς της πόλης, η έννοια του γλυκού αποκτά έναν δικό της χαρακτήρα μέσα από την κομψότητα και την elevated αισθητική του Zillers Pastry Bar. Κι όμως, αυτό που θα βρεις εδώ είναι τόσο οικείο όσο τα γλυκά που λαχταρούσες ως παιδί. Το Zillers Pastry Bar αποτελεί τη γλυκιά συνέχεια του βραβευμένου με αστέρι Michelin The Zillers Roof Top Gastronomy, μεταφέροντας την ίδια φιλοσοφία ακρίβειας, ποιότητας και ισορροπίας σε έναν χώρο αφιερωμένο αποκλειστικά στο pastry. Εδώ η υψηλή ζαχαροπλαστική φοράει τα γιορτινά της και προσφέρει παραδοσιακά κεράσματα που σκορπίζουν τα χριστουγεννιάτικα αρώματά τους ή επιδόρπια που «κλείνουν» το εορταστικό τραπέζι όπως του αξίζει. Ο pastry σεφ Χρήστος Παπαδόγιαννης και η ομάδα του ετοιμάζουν αυτές τις μέρες μελομακάρονα και κουραμπιέδες, τη βασιλόπιτα της Πρωτοχρονιάς αλλά και μια σειρά από γιορτινούς κορμούς που εντυπωσιάζουν τόσο με την εικόνα τους όσο και με την πλούσια γεύση τους, γεμάτη διακριτικές λεπτομέρειες. Ο κορμός με κάστανο, κασίς, μαρέγκα και ρούμι, ο κορμός με φυστίκι Αιγίνης και μαστίχα, αλλά και η version με σοκολάτα, πορτοκάλι και μπαχαρικά είναι προτάσεις που θα μοιραστούμε με τους αγαπημένους μας, αφήνοντας τη γεύση τους να μας οδηγήσει στη νέα χρονιά. Το Zillers Pastry Bar λειτουργεί και ως εκλεπτυσμένη boulangerie με φρεσκοψημένο ψωμί, αρωματικά κρουασάν και προϊόντα φούρνου που κάνουν τα γιορτινά πρωινά μας να ξεχωρίζουν. Ο σχεδιασμός του χώρου αντλεί έμπνευση από την αυθεντική αθηναϊκή ταυτότητα: λίγο Ακρόπολη, λίγο Πλάκα άλλων δεκαετιών, λίγο Βαρβάκειος. Μάρμαρο, μωσαϊκό και μεταλλικές λεπτομέρειες συνθέτουν ένα περιβάλλον που ισορροπεί ανάμεσα σε εργαστήριο και κομψό αστικό στέκι. Ένα σημείο που επανασυστήνει το γλυκό με σύγχρονη ματιά, σεβασμό στην πόλη και μια αίσθηση αριστοκρατικής απλότητας. Ένας χώρος που ταιριάζει απόλυτα στην Αθήνα που θυμάται το παρελθόν της αλλά συνεχίζει να εξελίσσεται.

Παλαιολόγου Μπενιζέλου 6 210 3241651 thezillersathens. com/pastry Instagram: thezillers.pastrybar

18.12.2025

Δώρα που θέλεις να κάνεις πρώτα σε σένα και μετά στους άλλους.

Αδριανού 100, Πλάκα 210 3253740 www. forgetmenotathens. gr Facebook: Forget Me Not Instagram: forgetmenotathens

το forget me nωt στην πλάκα ξέρει πώς να μετατρέπει τις γιορτές σε μια εμπειρία design. Με αντικείμενα που ξεχωρίζουν για την αισθητική τους και επιλογές που λειτουργούν το ίδιο καλά ως δώρα ή ως μικρές προσωπικές απολαύσεις, αποτελεί σταθερό σημείο αναφοράς για όσους αγαπούν το σύγχρονο ελληνικό design. Στημένο σε έναν από τους πιο ιστορικούς δρόμους της πόλης, το αγαπημένο αυτό spot συνδέει τη μνήμη της Αθήνας με τη σημερινή δημιουργική σκηνή. Διακοσμητικά, χρηστικά αντικείμενα και παιχνίδια συνυπάρχουν με κούπες, πιάτα, είδη κουζίνας, printed T-shirts και αξεσουάρ γραφείου, όλα με καθαρή, μίνιμαλ αισθητική και σχεδιαστική άποψη. Ένα μικρό εκθετήριο design που απλώνεται στα ράφια του μαγαζιού ή στις σελίδες του e-shop (www.forgetmenotathens.gr), όπου μπορείς να χαζεύεις για ώρα τα επιλεγμένα items. Οι γεωμετρικές, έντονα χρωματιστές μάσκες τοίχου, εμπνευσμένες από διαφορετικούς πολιτισμούς, προσθέτουν χαρακτήρα σε κάθε χώρο και αποτελούν ιδανικό δώρο για όσους εκτιμούν το design με προσωπικότητα. Για πιο ψαγμένες επιλογές, οι εκδόσεις με θέματα από την ελληνική μυθολογία, τη λαογραφία ή τη γαστρονομία ξεχωρίζουν όχι μόνο για το περιεχόμενό τους αλλά και για την αισθητική των εξωφύλλων τους, λειτουργώντας ως ιδανικά coffee table books. Το Flower Calendar, το ιαπωνικής έμπνευσης, βραβευμένο για τον σχεδιασμό του ημερολόγιο, παραμένει μια από τις πιο αγαπημένες προτάσεις για δώρο, αφού κάθε μήνας είναι ένα λουλούδι, μια διακριτική υπενθύμιση να απολαμβάνουμε τον χρόνο λίγο περισσότερο. Στο Forget Me Νωt όλα είναι μια μικρή δήλωση απόλαυσης της καθημερινότητας που δεν πρέπει ποτέ να ξεχνάς.

ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΚΕΝΤΡΟ

Forget Me Nωt

LUKUMÁΔΕΣ

Pop up χριστουγεννιάτικο μενού και ένα πρωινό πάρτι έκπληξη.

good LiFO

LiFO 880

THE

Μοναστηράκι: Αιόλου 21 & Αγ. Ειρήνης/ Ακρόπολη: Αρεοπαγίτου 3/ River West: λεωφ. Κηφισού 96-98/ Πειραιάς: Καραΐσκου 117, πλατ. Κοραή Instagram: lukumades www.lukumades. com

από το μοναστηράκι μέχρι τον πειραιά, από την Ακρόπολη μέχρι το River West και πλέον μέχρι και το αεροδρόμιο, μπορείς να βρεις το στέκι που έχει καταφέρει κάτι σπάνιο: να αναβιώσει ένα παραδοσιακό γλύκισμα μετατρέποντάς το σε εμπειρία απόλαυσης. Οι LUKUMΑΔΕΣ «ήρθαν, είδαν και νίκησαν», αφού όσοι έχουμε δοκιμάσει τη γεύση τους ορκιστήκαμε αιώνια αγάπη. Εδώ, λοιπόν, οι λουκουμάδες είναι όπως πρέπει, δηλαδή τραγανοί απ’ έξω, αφράτοι μέσα, με χειροποίητη ζύμη που τηγανίζεται μπροστά σου σε ανοιχτή κουζίνα. Το αποτέλεσμα είναι αυτό το μικρό ζεστό θαύμα που μόλις βγει ζητάει επειγόντως επικάλυψη, γέμιση ή –γιατί όχι;– και τα δύο. Από κλασικούς συνδυασμούς μέχρι πιο απρόσμενες προτάσεις, οι επιλογές είναι πολλές και για κάθε στιγμή της ημέρας. Μαζί με τις συνταγές που έχουμε αγαπήσει, οι LUKUMΑΔΕΣ παρουσιάζουν αυτές τις μέρες ένα pop-up xmas menu, το οποίο συμπληρώνεται όπως του αξίζει με 100% gelato, που παρασκευάζεται καθημερινά στο in house lab από φρέσκο γάλα. Φαντάσου, λοιπόν, αυτόν τον συνδυασμό να καταφθάνει μαζί με τον καφέ σου, τον signature Round Stone coffee που έχει δημιουργηθεί με την taf αποκλειστικά για τα καταστήματά τους. Στο ίδιο γιορτινό κλίμα έρχεται το Σάββατο 20 Δεκεμβρίου, το LUK JAM, ένα πρωινό πάρτι έκπληξη, σε συνεργασία με το Primer Music Festival team, που φέρνει το soft clubbing στο φως της μέρας, με upbeat μουσική, mini bites λουκουμάδων και τον DJ PEDRIK στα decks. Από τις 12:00 έως τις 15:00, το κατάστημα LUKUMΑΔΕΣ στην Αιόλου μετατρέπεται στο πιο feel-good πρωινό dance spot της πόλης.Το πρωί μπορεί να είναι πιο μαγικό από το βράδυ, ειδικά όταν ξεκινά με χορό, καφέ και γλυκές γεύσεις που λιώνουν στο στόμα, σαν τα πιο απολαυστικά Χριστούγεννα.

101

good LiFO

PERS O N A L S H OP P E R ô

Shiseido

ö

Carhartt WIP Γυναικείο Shepton OG Michigan Coat με γιακά και επένδυση.

ö

Bop Skin Hiforce Holiday Pouch Set, πρόγραμμα ενίσχυσης πυκνότητας και όγκου.

Old Skool sneakers σε μπλε χρώμα.

notos.gr

The Mall Athens

Vans

THE

fuel.com.gr

õ

Frezyderm Make-up με βελούδινη, ματ υφή που τελειοποιεί συνολικά την εικόνα της επιδερμίδας. frezyderm.gr

ó

Huawei Smartwatch Huawei Watch GT 6 με AMOLED οθόνη. kotsovolos.gr

ô

Superdry Πράσινο παντελόνι Country Club.

ΑΠΟ

ΤΗ

LIFO

TEAM

Σε επιλεγμένα καταστήματα σε όλη την Ελλάδα και στο bloobox.gr. Κεντρική διάθεση: Shop & Trade

102

õ

DESIGUAL Μάξι φόρεμα «Cassidy» με τούλι στα μανίκια. Σε επιλεγμένα καταστήματα σε όλη την Ελλάδα και στο bloobox.gr. Κεντρική διάθεση: Shop & Trade

ò

Carolina Herrera Good Girl Bowtastic Eau de Parfum, συλλεκτική έκδοση του εμβληματικού αρώματος με το μπουκάλι σε σχήμα γόβας στιλέτο. atticadps.gr

18.12.2025

LiFO 880

103

õ

Woll Κόκκινη χύτρα από μαντέμι επισμαλτωμένη.

î

coozina.gr

ellesse Κόκκινο φούτερ με logo και ψηλό λαιμό. Σε επιλεγμένα καταστήματα σε όλη την Ελλάδα και στο bloobox.gr. Κεντρική διάθεση: Shop & Trade

THE

good LiFO

PERS O N A L S H OP P E R

ö

ö

Katerina Psoma

Diptyque Αρωματικό κερί χώρου, με βάση το λουλούδι τουμπερόζα.

Memphis Red Drop Earrings. katerinapsoma.com

Golden Hall

î

Maileg Χειμωνιάτικο διακοσμητικό με ποντίκι που κάνει σκι. benakishop.gr

ö

Ikea

Χειροποίητες πραλίνες με μαστιχέλαιο Χίου.

Διακοσμητικό επιτραπέζιο φωτιστικό με ενσωματωμένο φωτισμό LED.

LIFO

TEAM

Mastiha Shop Στα καταστήματα mastihashop και online στο mastihashop.com

ikea.gr

î

H&M Σατέν ριγέ πιτζάμα σε βυσσινί χρώμα. www2.hm.com

ΑΠΟ

ΤΗ

î

104

18.12.2025

Mailo’s

THE PASTA PROJECT

Η χριστουγεννιάτικη συνταγή ήρθε σε συσκευασία δώρου.

ΕΧΟΥΜΕ ΠΟΛΛΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ να περιμένουμε με χαρά τις χριστουγεννιάτικες μέρες,

και τα τελευταία χρόνια η limited συνταγή των Mailo’s είναι ένας από αυτούς. Μέσα στον γιορτινό ρυθμό της πόλης, στις βόλτες για shopping ή ακόμα και μετά τη δουλειά που θέλεις λίγο χριστoυγεννιάτικο πνεύμα να σε παρασύρει, η μακαρονάδα που έγινε street food έρχεται να κάνει το δικό της μικρό θαύμα με μια νέα συνταγή και την έννοια του δώρου να σου θυμίζει την ουσία των ημερών. Η φιλοσοφία των Mailo’s είναι γνωστή. Φρέσκα ζυμαρικά που φτιάχνονται καθημερινά μπροστά σου στη fresh pasta machine, signature σάλτσες και αμέτρητοι συνδυασμοί στους οποίους έχεις εσύ τον πρώτο και τον τελευταίο λόγο. Διαλέγεις rigatoni, campanelle ή casarecce, επιλέγεις σάλτσα, προσθέτεις extras και κρατάς στο χέρι την τέλεια φρέσκια μακαρονάδα που έγινε αγαπημένη street food συνήθεια, έτοιμος για βόλτα, γραφείο ή καναπέ. Μόνο που αυτές τις μέρες το Mailo’s cup μεταμορφώνεται: γίνεται τυλιγμένο δώρο και μας θυμίζει ότι οι γιορτές είναι οι στιγμές, το φαγητό και η χαρά τού να προσφέρεις. Και όπως κάθε χρόνο, έτσι και φέτος έρχεται η limited edition συνταγή που περιμέναμε. Η Xmas Pulled Pork Pasta είναι η απόλυτη γιορτινή μακαρονάδα. Σιγομαγειρεμένο χοιρινό, μια γλυκιά σάλτσα από cranberries και χριστουγεννιάτικο μείγμα μπαχαρικών δημιουργούν έναν συνδυασμό που θυμίζει σπιτικό φαγητό, οικογενειακό τραπέζι και εκείνη τη θαλπωρή που ψάχνουμε αυτές τις μέρες. Είναι πλούσια, ζεστή και τόσο χορταστική που δεν θες τίποτα άλλο. Και φέτος τα 40+ καταστήματα Mailo’s σε Ελλάδα και Κύπρο, υπέροχα στολισμένα, φωτεινά και χαρούμενα, γίνονται αυτή η στάση που σε φέρνει πιο κοντά στο γιορτινό κλίμα. Γιατί, τελικά, τα Χριστούγεννα χωράνε σε ένα cup γεμάτο φρέσκα ζυμαρικά, made with love and pasta.

Instagram & TikTok: mailospasta, #MailosThePastaProject #MailosPasta #FreshPasta

LiFO 880

105

î

AMI Paris Μοβ πουλόβερ από μαλλί με σχέδιο.

ï

modivo.gr

Mastiha Shop Κουραμπιέδες με αμύγδαλο και μαστιχέλαιο.

THE

good LiFO

PERS O N A L S H OP P E R

Στα καταστήματα mastihashop και online στο www. mastihashop.com

ö

ò

Salomon

Acne Studios

Παπούτσια πεζοπορίας Xa Pro 3D V9 Gore-Tex.

Κασκόλ από μοχέρ με καρό σχέδιο.

epapoutsia.gr

simple-caracters.gr

õ

î

Starbucks

Swatch

Ποτήρι για κρύα ροφήματα μοβ 710ml.

Ρολόι αφιερωμένο στη Χρονιά του Αλόγου σε συνεργασία με τον καλλιτέχνη Yu Wenjie.

starbucks.com.gr

swatch.com/el-gr

ΑΠΟ

ΤΗ

LIFO

TEAM

ñ

106

Clinéa Cosmetics Limited Edition Gift Set Antiwrinkle Essentials με νεσεσέρ & Serum Multipeptide Super Charger & κρέμα ματιών Wrinkle Instashrink. Στο clineacosmetics. com/el και σε επιλεγμένα φαρμακεία

î

New Balance Unisex sneakers T500 σε ροζ χρώμα. newbalance.gr

18.12.2025

THE

Και τα καλύτερα Χριστούγεννα έρχονται πολλές φορές και σε βρίσκουν ακριβώς εκεί που είσαι.

good LiFO

ΤΟ ΚΑΛΎΤΕΡΟ ΤΑΞΊΔΙ ΕΊΝΑΙ ΑΥΤΌ ΠΟΥ ΣΕ ΓΥΡΊΖΕΙ ΣΠΊΤΙ

Ο

Νίκος και η Άννα έχουν μόλις επιστρέψει από τον μήνα του μέλιτος. Στο ταξί για το σπίτι μοιάζουν γεμάτοι, χαρούμενοι, αλλά και κάπως χαμένοι. Το σπίτι τους μοιάζει ταυτόχρονα μικρότερο, αλλά και πιο ασφαλές από πριν. «Μήπως φέτος να μην πάμε πουθενά για τις γιορτές;», ρωτά ο Νίκος καθώς ξεκλειδώνει την πόρτα. «Να μην πάμε. Ας μείνουμε Αθήνα». Κουνούν το κεφάλι ταυτοχρόνως, σαν να υπέγραψαν μόλις μια άτυπη συμφωνία χαλάρωσης για φέτος. Το σχέδιο είναι απλό. Ένα ήσυχο, lowbudget χριστουγεννιάτικο τραπέζι μόνο για δύο. Μέχρι τη στιγμή που θα χτυπήσει επίμονα το κινητό της Άννας. «Μπορείς να πάρεις λίγο τον Δημήτρη αύριο; Μόνο για μερικές ώρες;», ρωτά η αδελφή της. Και παρότι η Άννα θα ήθελε ιδανικά να λιώσει στον καναπέ, η απάντηση σε αυτήν την περίπτωση είναι πάντα αβίαστη και καταφατική: «Φυσικά!». Και κάπως έτσι, το ζευγάρι των δύο γίνεται για μια μέρα… παρέα των τριών. Η μέρα ξεκινά παραλαμβάνοντας νωρίς το πρωί τον Δημήτρη και ένα πέρασμα από τα Lidl της γειτονιάς γίνεται η ιδανική ευκαιρία για περιπέτεια. Κάπως πρέπει να κρατήσουν απασχολημένο τον ανιψιό και συνάμα να γεμίσουν το άδειο ψυγείο τους. Εκείνος άλλωστε τρελαίνεται για τη συγκεκριμένη βόλτα. Με το που φτάνουν στο κατάστημα, ο μικρός νιώθει σαν να μπήκε στη Disneyland των Αχαρνών! «Θεία, έχουν Χριστούγεννα παντού!». Και δεν έχει άδικο. Τα Favorina φαίνονται σαν να φωνάζουν ήδη τις δικές τους γιορτινές ιστορίες από τα ράφια. Η Άννα πιάνει τον εαυτό της να χαμογελά. Μπορεί να είναι κουρασμένη, αλλά ο ανιψιός της φέρνει ένα φως που κανένα αεροπορικό εισιτήριο δεν μπορεί να προσφέρει. Σε κάνει να «πετάς» διαφορετικά. Ο Νίκος, ως πιο προσγειωμένος, σκανάρει πάντα πρώτα τις τιμές και κρατά τη λίστα με τα απαραίτητα. Και τότε ξαφνικά ένα διαφορετικό ταξίδι ξεκινά. Πρώτος σταθμός: το κομμάτι με τα αμέτρητα μυρωδάτα χειμωνιάτικα φρούτα. Η Άννα πιάνει ένα ώριμο μανταρίνι και το ζουλάει. «Όπως εκείνα στη Σικελία, θυμάσαι;». Ο Νίκος γνέφει με νοσταλγία. Το άρωμα του συγκεκριμένου φρούτου

LiFO 880

κουβαλάει μαζί του μια ολόκληρη διαδρομή με βέσπα και ήλιο. Δεύτερος σταθμός: τα φρέσκα ζυμαρικά. Ο Νίκος σηκώνει ψηλά ένα πακέτο σαν τρόπαιο. «Αυτά είναι σαν εκείνα στο μικρό μαγαζάκι που βρήκαμε στο Μιλάνο. Μόνο που αυτά εδώ δεν θέλουν δάνειο για να τα αγοράσεις». Η Άννα γελά και ο μικρός ακολουθεί με το δικό του χαχανητό, χωρίς να καταλαβαίνει ακριβώς γιατί γελούν. Τρίτος σταθμός: τα τυριά. Η Άννα διαλέγει ένα κομμάτι που της θυμίζει το τελευταίο τους γεύμα προτού πάρουν την πτήση της επιστροφής. «Το παίρνω. Σαν μικρό σουβενίρ. Απλώς αυτό θα το φάμε όντως και θα είναι σίγουρα πεντανόστιμο». Τέταρτος και τελευταίος σταθμός: τα Favorina. Ένα πανετόνε προκαλεί με το ύψος του τον θαυμασμό των τριών και δίπλα μια πραλίνα με γεύση μελομακάρονο τούς επαναφέρει στο απολύτως ελληνικό, άχαστο concept των ημερών. Τα σοκολατάκια-φιγούρες αιχμαλωτίζουν αμέσως το βλέμμα του μικρότερου της παρέας. «Μπορώ να πάρω ένα; Για ένα παιδί στη γειτονιά μου που δεν έχει;». Η Άννα νιώθει ένα μικρό τσίμπημα εσωτερικά. «Ναι, αγάπη μου. Μπορείς να πάρεις για όποιο παιδάκι θέλεις». Στο ταμείο, η Άννα σκανάρει με το κινητό της την κάρτα Lidl Plus. Ξέρει καλά τι σημαίνει αυτός ο ήχος. 0,05€ για κάθε σκανάρισμα, μια συμμετοχή στην ενέργεια που στηρίζει το Χαμόγελο του Παιδιού και τα 15 Κέντρα Υποστήριξης ευάλωτων οικογενειών σε ολόκληρη την Ελλάδα. Ο Δημήτρης την κοιτάζει. «Θεία, γιατί χαμογελάς;». «Γιατί κάποιες πράξεις πάνε πιο μακριά απ’ όσο μπορούμε να δούμε με τα μάτια μας». Το σπίτι γεμίζει μυρωδιές και ιστορίες. Τρώνε παρέα. Λένε τα μικρά και σημαντικά της ημέρας. Και ξαφνικά το εσωτερικό του σπιτιού μοιάζει πιο μεγάλο από οποιοδήποτε ταξίδι. Ίσως αυτό τελικά να είναι τα Χριστούγεννα. Όχι τα μεγάλα δώρα. Ούτε οι τέλειες φωτογραφίες. Αλλά τα νοητά ταξίδια, αυτά που σε γυρίζουν πάντα πίσω στο δικό σου «κέντρο» του κόσμου. Τα κινηματογραφικά τραπέζια και τα παιδιά που… είναι δώρα για άλλα παιδιά. Μα πιο πολύ απ’ όλα, Χριστούγεννα είναι οι στιγμές που δεν χωρούν σε κουτιά, αλλά χωρούν ατόφιες στα πιο αληθινά παιδικά χαμόγελα.

107

starfax

ζώδια

ΚΡΙΟΣ [21.3/20.4] Η χρονιά ξεκινά με την

ΠΡΟΒ ΛΕΨ ΕΙΣ 20 26

είσοδο του Ερμή στον Αιγόκερω, στον τομέα των φιλοδοξιών σας, που σας ενθαρρύνει να οραματιστείτε τους στόχους σας. Ο Ποσειδώνας θα επανέλθει στο ζώδιό σας στις 26/1, αφού βρισκόταν εδώ από τις 30/3 έως τις 22/10/2025, και αυτήν τη φορά θα παραμείνει μέχρι το 2039. Με αυτήν τη διέλευση θα έχετε τη θέληση και την ενέργεια να υλοποιήσετε τα σχέδιά σας. Συνδυάστε τη με την επιστροφή του Ουρανού στους Διδύμους στον τομέα της επικοινωνίας στα τέλη Απριλίου και θα καταλάβετε ότι θα έχετε πληθώρα νέων ιδεών, προοπτικών και δυνατοτήτων. Από τις 13/2 έως τον Απρίλιο του 2028 ο Κρόνος επανέρχεται στο ζώδιό σας. Θυμηθείτε τι προέκυψε όταν ο Κρόνος πέρασε για πρώτη φορά στο ζώδιό σας από 24/5 έως 1/9 και χρησιμοποιήστε αυτήν τη διέλευση με τρόπο που θα σας ωφελήσει μακροπρόθεσμα. Στις 17/2 με την ηλιακή έκλειψη στον Υδροχόο αποφύγετε τη λήψη αποφάσεων. Στις 3/3 η έκλειψη Σελήνης στην Παρθένο αποτελεί ακατάλληλη στιγμή για αλλαγές στην εργασία, ενώ στις 12/8 η έκλειψη Ηλίου στον Λέοντα μπορεί να προκαλέσει τριγμούς στις σχέσεις σας. Στις 30/6 ο Δίας εισέρχεται στον Λέοντα και σηματοδοτεί την έναρξη μιας αστρολογικής χρονιάς γεμάτης ευκαιρίες για δημιουργία ερωτικής σχέσης και απόκτηση ενός παιδιού. Οι καλλιτέχνες θα λάμψετε και θα αυξήσετε τη δημοτικότητά σας.

ΤΑΥΡΟΣ [21.4/20.5] Φέτος διανύετε τους

α πό τη μ αρ ιβ ίκυ κα λλέ ρ γ η (st ar f ax@ li f o. g r ) εικονογραφηση: dreyk the pirate

108

τελευταίους μήνες της οκταετούς διέλευσης του Ουρανού από το ζώδιό σας, από τον Μάιο του 2018 έως τις 26 Απριλίου 2026. Αυτός ο δορυφόρος της απελευθέρωσης και της αναγνώρισης προτύπων πιθανότατα έχει φέρει μεγάλο αυθορμητισμό στο ζώδιό σας. Τον Ιούλιο, οι Δεσμοί θα μετατοπιστούν στον Λέοντα (Νότιος Δεσμός) και στον Υδροχόο (Βόρειος Δεσμός) και θα παραμείνουν μέχρι τον Μάρτιο του 2028. Καταλαβαίνετε πώς ζείτε τη ζωή σας και γιατί, τόσο στο σπίτι όσο και έξω στον κόσμο, εκτιμώντας τη μοναδικότητά σας και, κατ’ επέκταση, εκτιμώντας τις διαφορές στους άλλους. Η κυβερνήτης σας, η Αφροδίτη, θα κάνει ανάδρομη πορεία φέτος στον Σκορπιό, το αντίθετο ζώδιό σας, και στη συνέχεια θα επιστρέψει στον Ζυγό από τις 3/10 έως τις 15/11. Οι ανάδρομες πορείες της Αφροδίτης είναι πάντα έντονες εμπειρίες και εδώ, στα βασίλεια της βαθιάς οικειότητας και των σχέσεων, μπορείτε να επαναξιολογήσετε τις αξίες και τις επιθυμίες σας σε όλες τις μορφές που λαμβάνουν οι σχέσεις σας. Οι εκλείψεις της χρονιάς είναι στις 17/2 η ηλιακή, στον Υδροχόο, που δεν θα ευνοήσει ένα νέο ξεκίνημα στην καριέρα σας, στις 3/3 της Σελήνης, στην Παρθένο, που θα θολώσει την κρίση σας όσον αφορά ένα ερωτικό ζήτημα, και στις 12/8 η έκλειψη Ηλίου στον Λέοντα που θα ανακινήσει ένα οικογενειακό σας θέμα.

ΔΙΔΥΜΟΣ [21.5/21.6] Φέτος τα μαθήματα φαίνεται να είναι διπλά: έχετε ήδη πάρει την πρώτη σας γεύση από τον Ουρανό στο ζώδιό

2026 σας (8/7-9/11/2025), ο οποίος από τις 26/4 θα εγκατασταθεί στους Διδύμους (μέχρι το 2033!) και θα μπορούσε να φέρει μια εξαιρετικά γόνιμη περίοδο για εσάς. Από τα τέλη Ιουλίου, οι Δεσμοί θα μετατοπιστούν στον Λέοντα (Νότιος Δεσμός) και στον Υδροχόο (Βόρειος Δεσμός), κάτι που στο ζώδιό σας θα δώσει πραγματικά μια σειρά από ευκαιρίες για ταξίδια, σπουδές και διεθνείς εμπορικές συμφωνίες. Ο Κρόνος και ο Ποσειδώνας θα μετακινηθούν στον Κριό και θα αποτελέσουν έναν συνδυασμό ιδέας/σκέψης/οράματος που συναντά τη δράση και παίρνει μορφή. Ο Κρόνος στον Κριό σας δίνει μια ώθηση γήινης στρατηγικής και πειθαρχίας μαζί με την απαραίτητη ενέργεια για να εκτελέσετε τις ιδέες. Με τόση ταχύτητα που θα κινείται η σκέψη σας φέτος και τα επόμενα χρόνια, όσο πιο γειωμένοι είστε, τόσο το καλύτερο. Για τον σκοπό αυτό, ο κυβερνήτης σας, ο Ερμής, θα κάνει ανάδρομη πορεία και στα τρία ζώδια του νερού φέτος, βοηθώντας σας να συνδεθείτε και να νιώσετε τα συναισθήματά σας. Οι εκλείψεις της χρονιάς είναι στις 17/2 η ηλιακή, στον Υδροχόο, που δεν θα ευνοήσει τη λήψη αποφάσεων για τη σταδιοδρομία σας, στις 3/3 της Σελήνης, στην Παρθένο, που θα αποτελέσει ακατάλληλη στιγμή για αγορά κατοικίας, και στις 12/8 άλλη μια ηλιακή στον Λέοντα, οπότε θα δοκιμαστούν οι σχέσεις με οικείους.

ΛΕΩΝ [23.7/23.8] Για ένα μεγάλο μέρος του περασμένου έτους υπήρχε ένα υπόγειο ρεύμα εξέτασης και ξεκαθαρίσματος σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο μπορείτε να συνδέσετε την παραγωγικότητα με την αυτοεκτίμησή σας και να ζήσετε σύμφωνα με προσδοκίες σας. Με τον Νότιο Δεσμό στην Παρθένο μέχρι τον Ιούλιο του τρέχοντος έτους, το θέμα συνεχίζεται. Αν έχετε επιτρέψει στην κοινωνία ή την οικογένεια να ορίσει τη ζωή σας, μπορεί να μη νιώθετε ικανοποίηση. Από τις 26/6 μέχρι τον Μάρτιο του 2028 ο Νότιος Δεσμός θα εισέλθει στο ζώδιό σας και ο σύμμαχος Βόρειος Δεσμός θα εισέλθει στο αντίθετο ζώδιο του Υδροχόου. Αυτό σημαίνει ότι θα ξεκινήσει μια σειρά από εκλείψεις και στα δύο ζώδια και θα είναι μια ιδιαίτερα απελευθερωτική περίοδος για εσάς. Ο Νότιος Δεσμός ξεπλένει οτιδήποτε ανώριμο ή ασυνείδητο, που σημαίνει ότι εισέρχεστε σε μια διαδικασία κυριαρχίας, ενώ ο Βόρειος Δεσμός στρέφεται στην αυτοεπιβεβαίωση και την ενέργεια της προσωπικής απελευθέρωσης. Αυτό συνδυάζεται άψογα με τον Δία, τον πλανήτη της τύχης και της αφθονίας, που εισέρχεται στο ζώδιό σας στις 30/6 και θα μείνει μέχρι τον Αύγουστο του 2027, φέρνοντας μια δωδεκάμηνη περίοδο απίστευτης ώθησης, αισιοδοξίας και πολλών ευκαιριών για επαγγελματική ή προσωπική ανάπτυξη. Οι εκλείψεις της χρονιάς είναι στις 17/2 η ηλιακή, στον Υδροχόο, που δεν θα ευνοήσει τη λήψη αποφάσεων για τις σχέσεις σας, στις 3/3 η έκλειψη Σελήνης

ΚΑΡΚΙΝΟΣ [22.6/22.7] Από τον Ιούνιο του περασμένου έτους αναζητάτε τον πλούτο, καθώς έχετε περάσει ένα μεγάλο διάστημα οικονομικής δυστοκίας. Ο Δίας θα παραμείνει στο ζώδιό σας μέχρι τις 30/6 του τρέχοντος έτους και αυτό δεν θα συμβεί ξανά για τα επόμενα 12 χρόνια. Η τύχη είναι με το μέρος σας και οι ευκαιρίες για επιτυχίες πολλές. Με την είσοδο του Δία στον Λέοντα, είναι η χρονιά που θερίζετε τους καρπούς των κόπων σας και ανταμείβεστε μέσω της αύξησης του εισοδήματός σας. Οι τρεις ανάδρομες πορείες του Ερμή που θα πραγματοποιηθούν στα τρία ζώδια του νερού φέτος, με τη δική σας (Ερμής ανάδρομος στον Καρκίνο) να διαρκεί από τις 29/6 έως τις 23/7, θα σας προσφέρουν την ευκαιρία να βγείτε από το καβούκι σας. Αν υπάρχει κάποια περιοχή στη ζωή σας στην οποία βρίσκεστε κολλημένοι σε έναν κύκλο συναισθηματικής αδράνειας, αυτές οι ανάδρομες πορείες θα σας βοηθήσουν να βρείτε τις ισορροπίες σας. Τον Απρίλιο ο Ουρανός επιστρέφει στους Διδύμους, όπου θα μείνει μέχρι το 2033, και αυτό εμπίπτει στον 12ο οίκο σας, μια περιοχή ονείρων, οραμάτων και φαντασίας, ενισχύοντας τη διαίσθησή σας. Ο Ποσειδώνας και ο Κρόνος θα πραγματοποιήσουν και οι δύο μεγάλες διελεύσεις στον Κριό (26/1 και 13/2 αντίστοιχα) και η ενέργεια για ανάληψη δράσης θα ενισχυθεί από τη δημιουργικότητα του Ποσειδώνα και από τη ρεαλιστική, μακροπρόθεσμη σκέψη του Κρόνου. Αυτή θα είναι μια δυναμική χρονιά για εσάς, μια χρονιά κατά την οποία θα δημιουργήσετε γερά θεμέλια, ενώ η καριέρα και η φήμη σας θα έχουν ανοδική πορεία.

στην Παρθένο, που αποτελεί ακατάλληλη στιγμή για οικονομικές διαπραγματεύσεις, ενώ στις 12/8 με την έκλειψη Ηλίου στο ζώδιό σας θα πρέπει να αποφύγετε τις αλλαγές στην εμφάνιση.

ΠΑΡΘΕΝΟΣ [24.8/22.9] Φέτος το πρώτο πράγμα που πρέπει να κάνετε είναι να κοιτάξετε πίσω και να συλλογιστείτε τη χρονιά που μόλις διανύσατε. Τώρα πρέπει να κάνετε απολογισμό και να εκτιμήσετε τις κινήσεις που έχετε κάνει και τις εξελίξεις, καθώς έπειτα από έναν ολόκληρο χρόνο με τον Νότιο Δεσμό στο ζώδιό σας πολλά έχουν συμβεί. Αυτή η κυριαρχία σας συνεχίζεται μέχρι τις 30 Ιουνίου και δεν θα ξανασυμβεί για σχεδόν 20 χρόνια, επομένως σκεφτείτε τι πραγματικά έχει σημασία για εσάς και πώς θα το ζήσετε περισσότερο. Ο κυβερνήτης σας, ο Ερμής, θα έχει τρεις ανάδρομες πορείες και στα τρία ζώδια του νερού και αυτό είναι σημαντικό καθώς θα επανεξετάσετε τις σχέσεις σας, τα όνειρα και τις ιδέες σας και τον τρόπο που επικοινωνείτε με τους άλλους. Ο Ποσειδώνας και ο Κρόνος θα 18.12.2025

νέο κεφάλαιο. Ενώ ο φόβος για το άγνωστο είναι κάτι που δεν υπάρχει για εσάς, τα θέματα που σας αφορούν και η βαθύτερη αίσθηση του ανήκειν συνεχίζουν να σας απασχολούν. Μέχρι το 2043, ο κυβερνήτης σας, ο Πλούτωνας, θα διανύει τον Υδροχόο και ήδη αναδεικνύονται τα θέματα του Σκορπιού σε δράση, η τεχνολογία και η δυναμική της εξουσίας μέσα σε ομάδες και κοινότητες. Ο Ποσειδώνας και ο Κρόνος θα πραγματοποιήσουν και οι δύο μεγάλες διελεύσεις στον Κριό (26/1 και 13/2 αντίστοιχα) και θα ενισχύσουν τις σχέσεις ή τις συνεργασίες σας. Στα τέλη Ιουλίου, οι Δεσμοί και οι συνοδευτικές εκλείψεις τους θα μετακινηθούν στα ζώδια του Λέοντα και του Υδροχόου και εδώ το κάλεσμα είναι προς τη γνήσια έκφρασή σας και την πορεία στα δικά σας μονοπάτια. Ως Σκορπιός έχετε τόσο πολλή δημιουργική ενέργεια και είναι εξαιρετικά σημαντικό να έχετε συνειδητές διεξόδους. Με την είσοδο του Δία στον Λέοντα στις 30/6 ξεκινά μια δωδεκάμηνη περίοδος με ευκαιρίες για επιτυχίες στην καριέρα και αύξηση της δημοτικότητάς σας, ενώ με τις επερχόμενες εκλείψεις στον Λέοντα και τον Υδροχόο (από τον Ιούλιο του 2026 ως τον Μάρτιο του 2028) η έμφαση δίνεται στη συνειδητή δημιουργία και έκφραση και στην παρατήρηση για οτιδήποτε μπορεί να εμποδίσει τη δική σας ροή ενέργειας.

ΖΥΓΟΣ [23.9/22.10] Η προηγούμενη χρονιά προσέφερε μια εικόνα του τι είναι δυνατό να καταφέρετε τα επόμενα χρόνια εφόσον είστε συνδεδεμένοι με τις δικές σας ανάγκες και επιθυμίες και τι κινήσεις πρέπει να κάνετε για να τις πραγματοποιήσετε. Τώρα, έναν χρόνο μετά και με τόσο πολλούς από τους εξωτερικούς πλανήτες να εδραιώνουν τις θέσεις τους σε ζώδια στα οποία θα παραμείνουν για χρόνια και που είναι σπουδαίοι σύμμαχοί σας, ο στόχος σας φαίνεται αληθινός και υπάρχει η ορμή για να υλοποιήσετε περισσότερες επιθυμίες σας. Στις 30/6 ο Δίας εισέρχεται στον Λέοντα, όπου θα παραμείνει για 12 μήνες. Μέσα σε αυτό το διάστημα θα κάνετε καινούργιες γνωριμίες που θα σας ωφελήσουν σε επαγγελματικό ή προσωπικό

επίπεδο και θα σας βοηθήσουν να υλοποιήσετε μια ιδέα. Η κυβερνήτης σας, η Αφροδίτη, θα κάνει ανάδρομη πορεία από τις 3/10 έως τις 14/11, ξεκινώντας από τον Σκορπιό και επιστρέφοντας στο δικό σας ζώδιο, και θα ρίξετε μια ξεκάθαρη ματιά στις δυναμικές των σχέσεων και επιθυμιών. Παρατηρήστε πραγματικά τι προκύπτει κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου – μεγάλο μέρος αυτής της ανάδρομης πορείας συμβαίνει κατά την περίοδο των γενεθλίων σας, οπότε θα μάθετε να εκτιμάτε πραγματικά τον εαυτό σας. Οι εκλείψεις της χρονιάς είναι στις 17/2 η ηλιακή στον Υδροχόο, που δεν θα ευνοήσει τη δημιουργία ερωτικής σχέσης, στις 3/3 της Σελήνης στην Παρθένο, οπότε θα πρέπει να προσέξετε την υγεία σας, ενώ στις 12/8 με την έκλειψη Ηλίου στον Λέοντα μπορεί να δοκιμαστούν σχέσεις με φίλους ή ομάδες.

ΣΚΟΡΠΙΟΣ [23.10/22.11] Μεγάλο μέρος του πρώτου εξαμήνου της φετινής χρονιάς για εσάς είναι μια επανέκδοση της προηγούμενης. Το 2025 σάς έδωσε μια γεύση σχετικά με το τι μπορεί να ακολουθήσει και τώρα ξεκινάτε ένα

LiFO 880

ΤΟΞΟΤΗΣ [23.11/21.12] Ενώ δεν συμβαίνουν σημαντικές διελεύσεις άμεσα στην περιοχή του περιπετειώδους ζωδίου σας φέτος, συμβαίνουν τόσο πολλά στον ουρανό που δημιουργούν σπουδαίες ευκαιρίες. Αρχικά, ο Ποσειδώνας και ο Κρόνος θα πραγματοποιήσουν και οι δύο μεγάλες διελεύσεις στον Κριό (26/1 και 13/2 αντίστοιχα) και θα φέρουν έμπνευση για μια νέα επαγγελματική κατεύθυνση και συνεπή στόχευση στα σχέδιά σας. Ο Ουρανός επιστρέφει στους Διδύμους τον Απρίλιο μέχρι το 2033, φέρνοντας μεγάλες αλλαγές στις σχέσεις ή τις συνεργασίες σας. Αν υπάρχει κάτι που δεν ικανοποιεί τις προσδοκίες σας, δεν αποκλείεται να δώσετε ένα τέλος και να αναζητήσετε κάτι καλύτερο. Ο κυβερνήτης πλανήτης σας, ο Δίας, περνάει το πρώτο εξάμηνο του έτους στον Καρκίνο και τον τομέα των κοινών σας πόρων. Μέχρι τις 30/6 που εισέρχεται στον Λέοντα, κέρδη προερχόμενα από μια παράλληλη πηγή εσόδων θα έχουν ανοδική πορεία και θα μπορέσετε να υλοποιήσετε τα σχέδιά σας, καθώς πλέον ο Δίας θα διανύει τον τομέα της σταδιοδρομίας σας. Πολύ τυχερή χρονιά για σπουδαστές, καλλιτέχνες και όσους αναζητάτε διεθνείς συνεργασίες, τον έρωτα ή τη δημιουργία οικογένειας. Με τη μετατόπιση των Δεσμών στα τέλη Ιουλίου –όπου έχουμε τις εκλείψεις– σε Υδροχόο αέρα (Βόρειος Δεσμός) και Λέοντα φωτιά (Νότιο Δεσμό), υπάρχει ακόμη μεγαλύτερη ενεργοποίηση για το ζώδιό σας. Πλέον θα μπορέσετε να πάρετε τα ηνία της ζωής στα χέρια σας και να ακολουθήσετε τη δική σας πορεία, δίχως να σας επηρεάζουν γνώμες τρίτων, ακόμη και αν αυτές προέρχονται από τα μέλη της οικογένειάς σας.

Sudoku No 880 2 1

6 2

4 5

ΑΙΓΟΚΕΡΩΣ [22.12/19.1] Υπάρχει πολλή 7 6

9 4

3

6

2

1

4

9 8

3 5

6

7 9 4

7

5 8

Η λύση του προηγούμενου 4 1 8 9 7 5 6 3 2

2 9 7 6 1 3 5 4 8

6 3 5 4 2 8 9 7 1

5 4 2 7 9 1 3 8 6

8 6 9 2 3 4 1 5 7

3 7 1 8 5 6 2 9 4

9 5 4 1 8 2 7 6 3

1 8 3 5 6 7 4 2 9

7 2 6 3 4 9 8 1 5

διαύγεια και ενέργεια για δράση στον κόσμο σας φέτος και η χρονιά ξεκινά με συνεχή βελτίωση σε προσωπικό και επαγγελματικό επίπεδο. Ο Κρόνος, ο κυβερνήτης πλανήτης σας, έπειτα από μια επτάμηνη περίοδο στον Κριό πέρυσι (30 Μαρτίου22 Οκτωβρίου) και στους Ιχθύς, στις 13/2 θα μετακινηθεί ξανά στον Κριό, όπου θα παραμείνει μέχρι τον Απρίλιο του 2028 και μπορείτε να πετύχετε πολλά μέσω αυτής της διέλευσης. Φέτος θα υπάρχει πολλή καινοτομία, ιδιαίτερα από τα τέλη Απριλίου, όταν ο Ουρανός θα μετακινηθεί στους Διδύμους. Στα τέλη Ιουλίου, οι Δεσμοί (και οι εκλείψεις) θα μετακινηθούν στον κυβερνήτη πλανήτη, τον Υδροχόο (Βόρειο Δεσμό) και τον Λέοντα (Νότιο Δεσμό). Οικονομικά ζητήματα

θα επανέλθουν στο προσκήνιο και δεν θα πρέπει να επαναλάβετε τα λάθη του παρελθόντος. Αν ήσασταν πολύ χαλαροί, είτε με τα έξοδά σας είτε με τη διεκδίκηση κληρονομικών/περιουσιακών στοιχείων, θα πρέπει να αλλάξετε τακτική και να είστε πιο συνειδητοποιημένοι. Ο Δίας συνεχίζει το ταξίδι του μέσα από το αντίθετο ζώδιο του Καρκίνου μέχρι τις 30/6 και κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου θα ενισχύσετε τις σχέσεις σας με την οικογένεια, το ταίρι σας και άτομα που είναι σημαντικά για εσάς. Με την είσοδο του Δία στον Λέοντα για τους επόμενους 12 μήνες, οι ευκαιρίες για αύξηση κερδών μέσω κοινών πόρων, χρηματοδοτήσεων ή μιας νέας πηγής εσόδων θα είναι πολλές.

ΥΔΡΟΧΟΟΣ [20.1/19.2] Πολλά συμβαίνουν στο ζώδιό σας φέτος, και το 2026 θα είναι σημαντική χρονιά για σας. Αρχικά, έπειτα από ένα μεγάλο χρονικό διάστημα που πέρασε από το γήινο ζώδιο του Ταύρου (2018-2026), ο Ουρανός θα κάνει τη μετάβασή του στους Διδύμους ύστερα από μια σύντομη γεύση που πήρατε πέρσι. Εδώ θα παραμείνει μέχρι το 2033 και αυτή η επιρροή θα είναι πολύ διαφορετική από τη διέλευσή του στον Ταύρο. Καθώς ο πλανήτης της καινοτομίας μετακινείται σε ένα άλλο ζώδιο του αέρα, ξεπροβάλλει η ελεύθερη σκέψη. Αυτό θα είναι θεραπευτικό για το ζώδιό σας, καθώς θα έχετε την ικανότητα να είστε σταθεροί στη σκέψη σας. Δηλαδή, μόλις πάρετε την απόφασή σας, θα είστε ακλόνητοι. Τον Ιούλιο, ο Δεσμοί θα μετατοπιστούν και μαζί του θα γίνουν και οι εκλείψεις, με τον Βόρειο Δεσμό στο ζώδιό σας και τον Νότιο Δεσμό στο αντίθετο ζώδιο του Λέοντα, μέχρι τον Μάρτιο του 2028. Το να βρίσκεστε ανάμεσα σε ανθρώπους που σας καταλαβαίνουν και να έχετε την ελευθερία να προσθέσετε το κομμάτι σας στο συλλογικό παζλ σάς δίνει ενέργεια και αισιοδοξία. Ο Πλούτωνας συνεχίζει την πολύ αργή του πορεία στο ζώδιό σας (Νοέμβριος 2024-2044), καθαρίζοντας οτιδήποτε χρειάζεται και ιδιαίτερα ό,τι αφορά τη δυναμική της εξουσίας, τις ανοησίες της ιεραρχίας και όλους τους τρόπους με τους οποίους μπορεί ασυνείδητα να σαμποτάρετε τον εαυτό σας.

starfax

πραγματοποιήσουν και οι δύο μεγάλες διελεύσεις στον Κριό (26/1 και 13/2 αντίστοιχα) και καθώς αποτελούν έναν δυνατό συνδυασμό της διαίσθησης με την πειθαρχία στον τομέα των κοινών σας πόρων, θα καταφέρετε να βάλετε σε τάξη τον προϋπολογισμό σας και να βρείτε μια νέα πηγή εσόδων. Οι εκλείψεις της χρονιάς είναι στις 17/2 η ηλιακή, στον Υδροχόο, που δεν θα ευνοήσει τη λήψη αποφάσεων στα επαγγελματικά, στις 3/3 της Σελήνης στο ζώδιό σας, που θα είναι ακατάλληλη στιγμή για αλλαγές στην εμφάνισή σας, ενώ στις 12/8 με την έκλειψη Ηλίου στον Λέοντα θα πρέπει να προσέξετε την υγεία σας.

ΙΧΘΥΣ [20.2/20.3] Το 2026 είναι η χρονιά μιας πραγματικής ενεργειακής μετατόπισης για το ζώδιό σας. Έχετε τον Βόρειο Δεσμό και τις συνοδευτικές εκλείψεις στο ζώδιό σας (και την Παρθένο) από τον Ιανουάριο του 2025 και αυτό συνεχίζεται μέχρι τα τέλη Ιουλίου του τρέχοντος έτους. Θα νιώσετε τις επιπτώσεις αυτού με μια μερική σεληνιακή έκλειψη στο ζώδιό σας στις 28/8. Ο Ποσειδώνας, ο κυβερνήτης πλανήτης σας, είναι μαζί σας εδώ και σχεδόν δεκαπέντε χρόνια, με τη διέλευσή του να ξεκινά τον Απρίλιο του 2011. Έπειτα από αρκετούς μήνες στον Κριό πέρυσι (30 Μαρτίου-22 Νοεμβρίου 2025), επέστρεψε στο ζώδιό σας και θα αναχωρήσει τελικά από τον Κριό στις 26/1. Ο Κρόνος θα μετακινηθεί επίσης από το ζώδιό σας, αφού βρισκόταν εδώ από τον Μάρτιο του 2023 και θα περάσει στον Κριό και τον τομέα των οικονομικών σας από τις 13/2 έως τον Απρίλιο του 2028. Μέσα σε αυτό το διάστημα θα έχετε την ευκαιρία να αυξήσετε το εισόδημά σας, είτε μέσω μιας νέας απασχόλησης με καλύτερες αποδοχές είτε μέσω κάποιας επένδυσης, ενώ ταυτόχρονα θα είστε συνεπείς στις οφειλές σας και δεν θα κάνετε άσκοπες δαπάνες. Με την είσοδο του Δία στον Λέοντα στις 30/6 ξεκινά μια εποχή με πολλές ευκαιρίες στα επαγγελματικά σας. Ο Ουρανός εισέρχεται στους Διδύμους στις 7/7 μέχρι το 2033, που σημαίνει ότι θα γίνουν πολλές αλλαγές στον τομέα της οικιακής σας ζωής. Ενδεχομένως να αλλάξετε τόπο κατοικίας ή να βιώσετε τη θλίψη της άδειας φωλιάς αν φύγουν τα παιδιά από το σπίτι για δουλειά, εργασία ή δημιουργία οικογένειας.

109

Και αυτά τα Χριστούγεννα η ΔΕΗ γίνεται «Ένα με τα Παιδιά» Οικονομική στήριξη και ενίσχυση 17 παιδικών οργανώσεων για έκτη συνεχή χρονιά.

στο πλευρό των παιδιών που το έχουν ανάγκη βρίσκεται και αυτές τις γιορτές η ΔΕΗ, προσφέροντας για έκτη συνεχή χρονιά οικονομική ενίσχυση ύψους 1 εκατομμυρίου ευρώ σε 17 παιδικές οργανώσεις και σωματεία σε όλη τη χώρα. Με συνέπεια και πραγματική δέσμευση, η ΔΕΗ βρίσκεται και φέτος τα Χριστούγεννα στο πλευρό όσων έχουν ανάγκη, στηρίζοντας δράσεις με κοινωνικό αντίκτυπο. Συγκεκριμένα, η ΔΕΗ στηρίζει τις παιδικές οργανώσεις και τα σωματεία: Make a Wish, ΔΕΣΜΟΣ, ΕΛΕΠΑΠ, ΕΛΙΖΑ, Μαζί για το Παιδί, Μέριμνα Παιδιού Κατερίνης, Παιδικά Χωριά SOS, ΠΑΑΠΑΒ (ΠΙΚΠΑ), Πρωτοβουλία για το Παιδί, Το Χαμόγελο του Παιδιού, MDA, Δίκτυο για τα Δικαιώματα του Παιδιού, Μέλισσα, Σύνδεσμος Προστασίας Παιδιών & ΑμεΑ, Αμυμώνη, Εξέλιξη Ζωής και Μέριμνα. Μέσα από αυτή την ενίσχυση καλύπτονται έργα υποδομής, πάγιος εξοπλισμός, λειτουργικές ανάγκες, καθώς και η πραγματοποίηση επιθυμιών των παιδιών, προσφέροντας χαμόγελα και αισιοδοξία. Η γενική διευθύντρια Εταιρικών Σχέσεων και Επικοινωνίας Ομίλου ΔΕΗ, κ. Σοφία Δήμτσα, δήλωσε σχετικά: «Η ΔΕΗ στηρίζει σταθερά οργανώσεις και ανθρώπους που αγωνίζονται καθημερινά για την ευημερία των παιδιών. Οι γιορτές είναι μια περίοδος που μας υπενθυμίζει τη σημασία της προσφοράς και της αλληλεγγύης. Με συνέπεια και ευθύνη, συνεχίζουμε να επενδύουμε σε δράσεις που ενδυναμώνουν τη νέα γενιά και δημιουργούν ευκαιρίες για ένα καλύτερο μέλλον».

«ΕΝΑ ΜΕ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ, ΕΝΑ ΜΕ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ» Στο πλαίσιο αυτής της σημαντικής ενέργειας, η ΔΕΗ υλοποιεί τη νέα χριστουγεννιάτικη καμπάνια «Ένα με τα παιδιά, ένα με το μέλλον», με πρωταγωνιστή τον δημοφιλή τραγουδιστή Κωνσταντίνο Αργυρό, ο οποίος ανακαλύπτει ξανά το παιδί μέσα του και μας υπενθυμίζει τη χαρά και τη ζεστασιά που φέρνει το πνεύμα των Χριστουγέννων, ένα μήνυμα που αγκαλιάζει τα παιδιά που το έχουν πραγματικά ανάγκη. Παράλληλα, η ΔΕΗ προσκαλεί το κοινό να συμμετάσχει σε αυτήν τη σημαντική προσπάθεια, στέλνοντας «Καλή Ενέργεια» με ένα δωρεάν κλικ στην ιστοσελίδα enametapaidia.dei.gr.

ΦΩΤΕΙΝΕΣ ΣΤΙΓΜΕΣ ΓΙΑ ΜΙΚΡΟΥΣ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΟΥΣ Και φέτος η συγκεκριμένη πρωτοβουλία συνδέεται με την παρουσία της ΔΕΗ στο ΔΕΗ Christmas Factory, τον αγαπημένο χριστουγεννιάτικο προορισμό στην Τεχνόπολη Δήμου Αθηναίων, που λειτουργεί έως τις 6 Ιανουαρίου. Για δεύτερη χρονιά, η ΔΕΗ προσφέρει φωτεινές εμπειρίες για μικρούς και μεγάλους, αναδεικνύοντας παράλληλα τον κοινωνικό χαρακτήρα των γιορτών. Στο περίπτερο της ΔΕΗ, οι επισκέπτες μπορούν να στηρίξουν τη δράση «Ένα με τα Παιδιά», ενώ παράλληλα απολαμβάνουν διαδραστικές χριστουγεννιάτικες δραστηριότητες, που μεταφέρουν το μήνυμα της «Καλής Ενέργειας» και ενισχύουν τη χαρά και την αλληλεγγύη των ημερών. Παράλληλα, η δράση «Ένα με τα Παιδιά» συνδέεται και με την παρουσία της ΔΕΗ στο ΔΕΗ Xmas West Park, τη νέα χριστουγεννιάτικη γιορτή που φιλοξενείται στο Μητροπολιτικό Πάρκο «Αντώνης Τρίτσης» και θα λειτουργεί έως τις 7 Ιανουαρίου. Σε έναν χώρο ανοιχτό και φιλόξενο για όλες τις οικογένειες, η ΔΕΗ δημιουργεί φωτεινές εμπειρίες για μικρούς και μεγάλους, με δράσεις που συνδυάζουν το παιχνίδι, τη δημιουργικότητα και τη χαρά των γιορτών. Στο περίπτερο «ΔΕΗ – Ένα με τα Παιδιά», οι μικροί επισκέπτες συμμετέχουν σε διαδραστικές δραστηριότητες και στιγμές φαντασίας, μεταφέροντας το μήνυμα της προσφοράς, της σύνδεσης και της αλληλεγγύης που βρίσκεται στον πυρήνα της πρωτοβουλίας. Με αυτήν τη σταθερή πρωτοβουλία, η ΔΕΗ συμβάλλει στη δημιουργία ενός βιώσιμου μέλλοντος, στο οποίο τα παιδιά και οι νέοι έχουν τα εφόδια να εξελιχθούν και να οραματιστούν τη ζωή τους σε μια κοινωνία ισότητας και προόδου.