Τεύχος 873

ΑΔ

FREE PRESS

ΑΓ

30.10.2025

ΟΛΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΘΗΝΑ! ΔΩΡΕΑΝ ΟΔΗΓΟΣ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ. ΚΥΚΛΟΦΟΡΕΙ ΚΑΘΕ ΠΕΜΠΤΗ

ΙΚΑ • ΑΝ

2025 Ν Ω

ΣΙ

Νο

Η ΜΌΤ ΤΕΣ Ε Ν

Σ ΤΟΙ Χ Ν • ΕΙ

ΛΛ

Ω ΎΠ

Ε

873 Ν

SBARI • ΠΑ

CU Α

FO

ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΟ BREAK, Ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΛΑΝΘΙΜΟΣ ΤΑ ΛΕΕΙ ΟΛΑ Τ

Κ ΑΘΕ Σ Α Β ΒΑΤΟ ΣΤΟ Li FO.g r

K HPH A HOEIA ΑΠΟ ΤΟΝ

Α ΡΗ ΔΗ ΜΟΚ ΙΔΗ 2

LiFO

30.10.25

8 ΣΤΗΛΕΣ

στο εξωφύλλο: Ο Γιώργος Λάνθιμος. Φωτογραφία: Πάρις Ταβιτιάν. Ευχαριστούμε θερμά το ξενοδοχείο Μεγάλη Βρεταννία (Βασ. Γεωργίου 1, Σύνταγμα) για τη φιλοξενία της φωτογράφισης.

index873

βασιλική σιουτη

πολιτικο επταημερο γιάννησ πανταζόπουλοσ

talking points

γιάννησ παντελάκησ

akροβατωντασ

χάρησ καλαϊτζίδησ

ιλεκτρισιτυ

ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΟ BREAK, Ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΛΑΝΘΙΜΟΣ ΤΑ ΛΕΕΙ ΟΛΑ

24

32

Η ΑΓΓΕΛΙΚΉ ΣΤΕΛΛΆΤΟΥ ΕΙΝΑΙ Η ΑΘΗΝΑΙΑ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ

20

102 ΛΕΠΤΑ ΜΕ ΤΗΝ ΤΆΜΤΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΊΤΑ ΡΑΤΣΒΕΛΙΣΒΊΛΙ

35

www.lifo.gr ΔΥΟ ΔΕΚΑ ΕΚΔΟΤΙΚΗ Α.Ε. ΒOΥΛΗΣ 22, 105 63 ΑΘΗΝΑ T 210 3254 290 F 210 3249 785 info@lifo.gr

εκδοτης/διευθυντησ

Στάθης Τσαγκαρουσιάνος chief executive officer/editor in chief Μιχάλης Μιχαήλ chief operating officer/commercial director Θανάσης Χαραμής σύμβουλος σχεδιασμού Γιάννης Καρλόπουλος διευθυντής συνταξησ Γιάννης Πανταζόπουλος διευθυντής εντυπησ εκδοσησ Τάσος Μπρεκουλάκης διευθυντής mikropragmata.lifo.gr Άρης Δημοκίδης υπευθυνη πολιτικου ρεπορταζ - ερευνασ Βασιλική Σιούτη αρχισυνταξία podcasts Μερόπη Κοκκίνη συντονισμοσ υλησ Νινέττα Γιακιντζή –––––– εμπορικο τμημα advertising director Ξένια Στασινοπούλου direct sales director Κώστας Μαντάς head of digital advertising Άννα Λαπαρδάγια direct sales Γιώργος Λυκουργιώτης advertising manager Πωλίνα Κουτσοβίλη (pkoutsovili@lifo.gr) advertising coordinator Κατερίνα Κουρμούζη (kkourmouzi@lifo.gr) head of creative Βασίλης Καψάσκης branded content managers Φιλιώ Ράγκου, Ιωάννα Παναγοπούλου digital campaign manager Γιώργος Γιαννή advertising executive Χριστίνα Καλλή –––––– συντακτικη ομαδα Θοδωρής Αντωνόπουλος, Λουίζα Αρκουμανέα, Γιάννης Βασιλείου, Ντίνα Καράτζιου, Θοδωρής Κουτσογιαννόπουλος, Λασκαρίνα Λιακάκου, Τίνα Μανδηλαρά, Αργυρώ Μποζώνη, Μαρία Παππά, Χρήστος Παρίδης, Δημήτρης Πολιτάκης, Γιώργος Τσαγκόζης συνεργατεσ Τζούλη Αγοράκη, Έφη Ανέστη, Αλέξανδρος Βουρλάκος, Ειρήνη Γιαννάκη, Λίνα Ιντζεγιάννη, Χάρης Καλαϊτζίδης, Μίνα Καλογερά, Ερωφίλη Κόκκαλη, Υρώ Κολιακουδάκη, Δημήτρης Κυριαζής, Χρυσέλλα Λαγαρία, Στέλλα Λιζάρδη, Νίκος Γ. Μαστροπαύλος, Νίκη Μηταρέα, Αγιάτη Μπενάρδου, Παναγιώτης Ορφανίδης, Γιάννης Παντελάκης, Σταυρούλα Παπασπύρου, Νικόλας Σεβαστάκης, Δέσποινα Τριβόλη, Φώντας Τρούσας, Θοδωρής Τσάτσος, Φώφη Τσεσμελή, Νίκος Τσέφλιος, Κορίνα Φαρμακόρη αρχισυνταξία ειδησεων Σωτήρης Βαλάρης newsroom Αγάπη Βαρούνη, Μιχάλης Γιαννακίδης, Πέννυ Μαστοράκου, Μαρία Μπαρλή, Ελένη Ποσνακίδου, Λία Φασόλη –––––– podcasts/vidcasts καμερα-μονταζ LiFO Videos ηχοληψια Φαίδωνας Κτενάς, Αλέξανδρος Αντωνίου –––––– ατελιέ αrt director Μαργαρίτα Καμαριώτη φωτογράφοι Σπύρος Στάβερης, Πάρις Ταβιτιάν, Freddie F., Γιώργος Ξανθινάκης, Νίκος Κατσαρός διαμόρφωση ψηφιακής εκδοσης Μαρούσα Θωμά, Ελπισία Σπαθάρη επιμελεια κειμένων Μαρία Δρουκοπούλου, Μυρτώ Αθανασοπούλου, Μαρία Μανθοπούλου –––––– λογιστηριο οικονομική διεύθυνση Δημήτρης Τασιόπουλος λογιστήριο Βασίλης Κοτρωνάκης, Άκης Ιωάννου, Έφη Ηλιοπούλου γραμματεία Βιβίκα Ανδριανάτου –––––– κωδικος εντυπου 7639 –––––– μετοχος/νομιμοσ εκπροσωποσ Ευστάθιος Τσαγκαρουσιάνος ––––––

MET 230578

παρακαλουμε

ανακυκλωστε

LiFO 30.10.25

3

Feedback

Στέλιος Νέστωρ: «Δεν ήμουν από αυτούς που κάθονται σπίτι τους, βγάζουν λεφτά, τρώνε και πίνουνε»

ΟΠΤΙΚΗ ΓΩΝΙΑ

Μεγαλώνοντας με τους «Κωλοέλληνες»

ΤΟΥ ΠΑΝΟΥ ΜΙΧΑΗΛ

Υπάρχει ένα λεπτό, σχεδόν αόρατο χρονόμετρο που χτυπάει μέσα σε κάθε καλλιτέχνη. Δεν μετράει τα χρόνια, μετράει τη διάρκεια του μύθου του. Τον χρόνο που έχει προτού αρχίσει να τον ξεπερνά η ίδια του η εποχή. Στην τέχνη, ο θάνατος δεν είναι ποτέ απλώς βιολογικός. Είναι η στιγμή που ολοκληρώνεται το αφήγημα. Ορισμένοι προλαβαίνουν να πεθάνουν στην ώρα τους, εκεί που η μορφή τους παραμένει ζωντανή, προτού η πραγματικότητα προλάβει να τους αποδομήσει. Άλλοι μένουν περισσότερο, εγκλωβισμένοι μέσα στην ίδια τους τη σκιά. Το κοινό, βέβαια, δεν πενθεί μονάχα τον καλλιτέχνη ή μονάχα τον άνθρωπο. Πενθεί ΚΑΙ το timing. Την αίσθηση ότι ένας κύκλος έκλεισε ακριβώς στο σημείο που έπρεπε, ούτε νωρίτερα, ούτε αργότερα. Κι έτσι, κάθε θάνατος ενός μεγάλου καλλιτέχνη μοιάζει με μια μυστική επιμέλεια: μια τελική υπογραφή πάνω στο έργο που μας άφησε και πάνω σε εμάς που τον ζήσαμε.

4

LiFO

pageviews

LiFO.gr

ΟΑΣΗ

ΤΟΥ ΧΡΗΣΤΟΥ ΠΑΡΙΔΗ

ti δ ι α β α σ α με αυ τη την εβ δομ α δ α σ το

ΟΠΤΙΚΗ ΓΩΝΙΑ

podcasts που αξίζει να ακούσετε

Μια πολιτική φυσιογνωμία που έδινε πάντα ηχηρό «παρών» στα πολιτικά και πολιτιστικά πράγματα της Θεσσαλονίκης. Μιλώντας στη LiFO, ζωντανεύει ένα μεγάλο κομμάτι της ιστορίας της πόλης, από την Κατοχή και τη χούντα μέχρι την ίδρυση του Μεγάρου.

ΤΗΣ ΔΕΣΠΟΙΝΑΣ ΤΡΙΒΟΛΗ

Θυμάμαι ακόμη την πρώτη φορά που άκουσα το «Κούρεμα» του Σαββόπουλου. Μας το έφερε η φίλη του πατέρα μου η Ρούλα σε κασέτα, να το ακούσουμε όλοι μαζί σε ένα ταξίδι για το Πήλιο. Ενώ εγώ και ο αδελφός μου πίναμε Αμίτα και παίζαμε ξύλο στο πίσω κάθισμα, ξεκίνησε η ανάλυση. «Άκου, άκου τι λέει», έλεγε η Ρούλα στον πατέρα μου συνεπαρμένη. «Εμείς, του ’60 οι εκδρομείς, απόμακροι εξ αρχής / εκτός παραδομένου κόσμου εμείς, ανήλικοι διαρκώς, μα κι απ’ το καθεστώς, αμόλυντοι ευτυχώς, εμείς». Περνούσαμε έξω από τον Άγιο Κωνσταντίνο. «Σχεδόν 45 ετών, με μπλοκ επιταγών, χωρίς κανένα αντίκρισμα εξόν / τη γη του θησαυρού, τους τίτλους τ’ ουρανού, το αίμα του Θεού». Νομίζω πως θυμάμαι τον πατέρα μου να κουνάει το κεφάλι του.

5

ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ

Ο Στέλιος Νέστωρ αποτελεί κομμάτι της νεότερης ιστορίας της Θεσσαλονίκης. Όχι μόνο γιατί γεννήθηκε πριν από 94 χρόνια και υπήρξε μάρτυρας ιστορικών στιγμών της πόλης του, αλλά και γιατί οι επιλογές και οι αποφάσεις του τον κράτησαν ενεργό ως πολίτη, με στόχους συχνά παράτολμους και αδιαμφισβήτητα πρωτοποριακούς. Στη συνείδηση όσων Θεσσαλονικιών μεγαλώσαμε στη Μεταπολίτευση, το όνομά του συνδέεται άρρηκτα με την πολιτική αλλά και με τον αστικό πολιτισμό του τόπου. Ήταν ο άνθρωπος που μαζί με μια μικρή ομάδα επιτυχημένων επαγγελματιών, όχι επαναστατών νεολαίων αλλά ευκατάστατων οικογενειαρχών του κέντρου, ίδρυσε μία από τις πρώτες οργανώσεις εναντίον της χούντας.

— Στο βιβλίο σας τοποθετείτε τα παιδικά σας χρόνια σε μια πόλη μαγική, πολύ διαφορετική από αυτή που έγινε στην εξέλιξή της. Ήταν πράγματι τόσο όμορφη η Θεσσαλονίκη; Κοιτάξτε, εγώ δεν συμφωνώ όταν λέμε ότι μια πόλη είναι όμορφη ή άσχημη. Έχει σημασία η περιοχή που ζεις, γιατί δεν ξέρω τι γινόταν στις Συκιές και στη Νεάπολη. Ξέρω τι γινόταν εκεί που έμενα εγώ. Γεννήθηκα σε ένα σπίτι που είχε νοικιάσει ο πατέρας μου σε έναν όροφο του μεγάρου του Αριγκόνι, ένα αρχοντικό της παραλίας στην περιοχή της Αγίας Τριάδας. Αργότερα, μείναμε μια εποχή στην περιοχή της Ανάληψης, όπου δεν ήταν όμορφα. Όταν επέστρεψα στην παραλία, ήταν όμορφα. Από εκεί και πέρα, το αν ήταν η Θεσσαλονίκη όμορφη ή άσχημη δεν μου λέει κάτι.

— Πάντως, προλάβατε να κολυμπήσετε ως παιδί στον Θερμαϊκό, μια εποχή που ζούσαμε ζωή χαρισάμενη, με όλα όσα είχε κληροδοτήσει ο 19ος αιώνας. Ναι, ναι! Οι δρόμοι εκείνο τον καιρό, η Βασιλέως Γεωργίου και η Βασιλίσσης Όλγας, ήταν 19ος αιώνας. Τότε δεν υπήρχε η παραλία όπως είναι σήμερα. Υπήρχε ο κινηματογράφος Πατέ και τα σπίτια.

— Πάνω απ’ όλα όμως ήταν εβραιούπολη. Εγώ έζησα στην οδό Μπιζανίου που ήταν εβραϊκή γειτονιά και παίζαμε όλα τα παιδιά μαζί. Υπήρχε μια συνήθεια, όταν περνούσε ο χαχάμης, ο Εβραίος κληρικός, να λέμε ότι τον πουλάμε, «σ’ τον πουλώ», για να διώξουμε υποτίθεται τη γρουσουζιά. Το έμαθαν τα Εβραιάκια και το έλεγαν για τους δικούς μας παπάδες. Όταν περνούσε ένας παπάς, έλεγαν κι αυτά «σ’ τον πουλώ». Αλλά παίζαμε μαζί, δεν είχαμε τίποτα μεταξύ μας.

— Το νιώσατε το φευγιό τους; Όχι μόνο το ένιωσα, το έζησα στο πετσί μου. Ήταν φοβερό. Θυμάμαι ακόμα που περνάγανε με τη σειρά για να φτάσουν περπατώντας μέχρι τον σταθμό, δήθεν για να μείνουν εκεί. Ο πατέρας μου είχε έναν φίλο, τον Αλβέρτο Γκατένιο, και ήρθε μια μέρα και μας άφησε τη μάνα του για να μείνει μαζί μας και να παριστάνει την υπηρέτρια. Έβαλε ένα τουρμπάνι και βγήκε στη σκάλα. Εγώ ήμουν τότε 10 χρονών και κάποια στιγμή έμαθα ότι θα φύγει γιατί έπρεπε να πάει στον σταθμό, γιατί θα τους πήγαιναν σε ένα ωραίο μέρος. Είχαν πειστεί και οι ίδιοι οι Εβραίοι ότι θα πάνε κάπου καλύτερα. Και μετά μπήκαν στα βαγόνια. Αυτή είναι η ιστορία. Τα θυμάμαι αυτά τα πράγματα έντονα.

ΓΕΥΣΗ «Τριλέτσε, κουλάτς, μπομπόνες»: Η Αναστασία έκανε τα αλβανικά γλυκά viral Τα βίντεό της κάνουν εκατοντάδες χιλιάδες προβολές στο TikTok και μας δείχνουν τι χάναμε τόσο καιρό που αγνοούσαμε κλασικά γλυκά της γειτονικής μας χώρας. Η ίδια, βέβαια, πιστεύει ότι τα φτιάχνει καλύτερα. ΤΟΥ ΑΚΗ ΚΑΤΣΟΥΔΑ

Αν έχεις TikTok, κατά πάσα πιθανότητα θα έχεις πέσει πάνω στην Αναστασία. Στέκεται σχεδόν πάντα όρθια, φοράει την ποδιά της και στον πάγκο μπροστά της έχει ένα αλβανικό γλυκό. Δεν της αρέσει να χρησιμοποιεί έτοιμα μείγματα, θέλει όλα τα υλικά να είναι φρέσκα και αγνά, ακόμη κι αν αυτό σημαίνει ότι ξημεροβραδιάζεται στο μαγαζί για να βγάλει όλες τις παραγγελίες. Τη συναντήσαμε στη βάση της, στο αρτοποιείο Ήπειρος, στο Κερατσίνι. Φτάνουμε σε ώρα αιχμής. Ο πάγκος της είναι γεμάτος με γλυκά κάθε λογής: τριλέτσε, κουλάτς, ραβανί, μπομπόνες και τούρτες, πολλές τούρτες. Τις λένε ταμπός, που στα αλβανικά σημαίνει «ψηλός». Πίσω της υπάρχει μια μεγάλη φωτογραφία, με εκείνη και τον αδελφό της, μωρά ακόμη, στον φούρνο. «Γεννήθηκα και μεγάλωσα εδώ μέσα. Όταν είχαμε πολλές παραγγελίες σηκωνόμουν το πρωί, δούλευα, πήγαινα στο σχολείο και γυρνούσα πάλι για να πιάσω την απογευματινή μου βάρδια. Εδώ έκανα τα μαθήματά μου», θυμάται η Αναστασία.

Ακολουθήστε τα podcasts της LiFO στην Apple, στο Spotify ή στο LiFO.gr

1

Η σκληρή αλήθεια για την Αρλέτα: Η τελευταία ζωή «ΜΙΚΡΟΠΡΑΓΜΑΤΑ» ΜΕ ΤΟΝ ΑΡΗ ΔΗΜΟΚΙΔΗ

2

«H κοινωνία δεν λέει «γύρνα Τσίπρα, γύρνα Σαμαρά» «LIFO POLITICS» ΜΕ ΤΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΣΙΟΥΤΗ

3

«Ο φραπές, ο χασάπης και η Πόπη με τη Φεράρι»: Γιατί κανείς δεν θέλει να γίνει αγρότης «Η ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΩΝ» ΜΕ ΤΗΝ ΝΤΙΝΑ ΚΑΡΑΤΖΙΟΥ

4

Μπορώ να παίρνω όση πρωτεΐνη χρειάζομαι χωρίς να τρώω κρέας; «ΨΥΧΗ ΚΑΙ ΣΩΜΑ» ΜΕ ΤΗ ΜΕΡΟΠΗ ΚΟΚΚΙΝΗ

5

Ποια ήταν η «Τίγρης του Κορωπίου» «ΑΛΗΘΙΝΑ ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ» ΜΕ ΤΟΝ ΝΙΚΟ ΤΣΕΦΛΙΟ

30.10.25

LiFO 30.10.25

5

REBUILDING TOMORROW Βάζοντας τις βάσεις για ένα ασφαλές και πιο ανθεκτικό μέλλον

Με την πρωτοβουλία για τη στρατηγική αντιμετώπιση των φυσικών καταστροφών, ο Όμιλος Interamerican γίνεται σύμμαχος κάθε πολίτη. ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΥ

6

LiFO

30.10.25

Έ

να είναι σίγουρο: δεν μπορούμε να προβλέψουμε το μέλλον. Όμως μπορούμε να προετοιμαστούμε γι’ αυτό, με βάση το παρόν και τα στατιστικά στοιχεία που διαμορφώνουν μια σχετικά αξιόπιστη εικόνα για το πώς θα μοιάζει. Για παράδειγμα, η κλιματική κρίση και τα ακραία καιρικά φαινόμενα που παρατηρούνται όλο και συχνότερα προδιαθέτουν για μελλοντικές προκλήσεις στον τομέα του περιβάλλοντος. Όπως επιβεβαιώνουν τα πρόσφατα στατιστικά, οι φυσικές καταστροφές μπορεί να επηρεάσουν άμεσα ακόμα και τους κατοίκους των μεγάλων πόλεων – γι’ αυτό η προετοιμασία είναι μόνο ένα από τα βήματα που χρειάζονται ώστε να ενισχυθεί η ανθεκτικότητα της χώρας. Πιστεύοντας ότι η ανθεκτικότητα για το μέλλον δεν χτίζεται όταν χτυπήσει η κρίση αλλά πολύ νωρίτερα, ο Όμιλος Interamerican κάνει ένα βήμα μπροστά με την πρωτοβουλία Rebuilding Tomorrow. Έτσι, μαζί με φορείς, κοινότητες και κάθε άνθρωπο που θέλει να κάνει τη διαφορά, εντείνει τις δράσεις του για την αντιμετώπιση των φυσικών καταστροφών, σε 3 στρατηγικούς πυλώνες: εκπαίδευση και ετοιμότητα, άμεση προστασία και ανάκαμψη, έρευνα και καινοτομία. Ας δούμε κάποια παραδείγματα.

• Το οικονομικό κόστος των φυσικών καταστροφών που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή στην Ευρώπη ξεπέρασε τα 77 δισ. ευρώ μόνο το 2023 (World Bank & European Commission, 2024).

• Η Ελλάδα βρίσκεται στην 7η θέση μεταξύ των χωρών που έχουν πληγεί περισσότερο από ακραία καιρικά φαινόμενα (Climate Risk Index, 1993-2022, Germanwatch).

• Σύμφωνα με στοιχεία της Ένωσης Ασφαλιστικών Εταιριών Ελλάδος, την πενταετία 2019-2023 καταγράφηκαν ετησίως πάνω από 2.000 ζημιές σε ασφαλισμένες κατοικίες και 1.500 σε ασφαλισμένες επιχειρήσεις, με συνολικό ποσό απαίτησης που ξεπερνά τα 117 εκατ. ευρώ κάθε χρόνο.

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΕΤΟΙΜΟΤΗΤΑ Για να αντιμετωπίσουμε κάτι, χρειάζεται να το γνωρίζουμε – έτσι, η σωστή προετοιμασία ξεκινά από τη γνώση, την πρώτη γραμμή άμυνας. Ο Όμιλος Interamerican, μέσα από δράσεις ενημέρωσης, συνεργασίες και ψηφιακά εργαλεία, βοηθά κάθε πολίτη να γνωρίζει πώς να προστατευτεί και να αντιδρά σωστά σε περίπτωση φυσικής καταστροφής. Με την περσινή καμπάνια Rebuilding Hope, εστίασε στις συνέπειες της κακοκαιρίας Daniel, προβάλλοντας ανθρώπινες ιστορίες και τη σημασία της συλλογικής συνείδησης. Παράλληλα, συνεργάζεται με την Ελληνική Ομάδα Διάσωσης (ΕΟΔ), για τη δημιουργία βίντεο με απλές, κατανοητές οδηγίες για καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, ενώ με τη σειρά short stories «Όπως τα έζησαν», που σκηνοθέτησε ο Άρης Κατσίγιαννης, αναδεικνύει αληθινές ιστορίες ανθρώπων από τη Σαντορίνη, τη Μύκονο και τη Χίο που βίωσαν τις συνέπειες των φυσικών καταστροφών, φωτίζοντας τον τρόπο με τον οποίο διαχειρίστηκαν αυτές τις δύσκολες στιγμές και τη σημασία της ανθεκτικότητας.

ΑΜΕΣΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ & ΑΝΑΚΑΜΨΗ Ο Όμιλος Interamerican βρίσκεται δίπλα στις κοινότητες από την πρώτη στιγμή μιας κρίσης, αλλά και την επόμενη μέρα, έχοντας αποδείξει τα αντανακλαστικά του στις δύσκολες στιγμές, όπως όταν το φαινόμενο Daniel χτύπησε τη Θεσσαλία (Σεπτέμβριος 2023). Τότε έδρασε άμεσα, προχωρώντας σε fast track αποζημιώσεις από τη δεύτερη κιόλας εργάσιμη μέρα μετά τις καταστροφές, το συνολικό ύψος των οποίων ξεπέρασε τα 70 εκατ. ευρώ. Τις ώρες εκείνες ο υφιστάμενος στόλος στην περιοχή ενισχύθηκε με πάνω από 30 οχήματα Οδικής Βοήθειας και 3 ασθενοφόρα, ενώ προσφέρθηκαν υπηρεσίες σε πάνω από 1.500 οχήματα, εκ των οποίων περίπου τα μισά δεν ανήκαν σε ασφαλισμένους του Ομίλου. Η διαχείριση όμως μιας κρίσης δεν τελειώνει με το πέρας του φαινομένου. Γι’ αυτό ο Όμιλος Interamerican παραμένει κοντά στις κοινότητες που επλήγησαν. Ενδεικτικά, στήριξε την αποκατάσταση και αναβάθμιση της αίθουσας χειρουργείου στο Γενικό Νοσοκομείο Καρδίτσας, την ανάπλαση του εξωτερικού χώρου του δημοτικού σχολείου στο Μεγάλο Μοναστήρι Λάρισας, που ανέλαβε η Anytime σε συνεργασία με το Humanity Greece, και κάλυψε το κόστος επισκευής διασωστικού σκάφους της Ελληνικής Ομάδας Διάσωσης (ΕΟΔ). Επιπλέον, υποστηρίζει το έργο του Συλλόγου Εθελοντών Αφιδνών Δασοπροστασίας (ΣΕΑΔ), μεταξύ άλλων, μέσω της υιοθεσίας

του φυτωρίου «Βελανιδιά», συμβάλλοντας στη δημιουργία και λειτουργία του για την υποστήριξη μετέπειτα ενεργειών αναδάσωσης.

ΕΡΕΥΝΑ & ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ Ο τρίτος πυλώνας της πρωτοβουλίας Rebuilding Tomorrow αφορά την επένδυση του Ομίλου Interamerican στην έρευνα και την καινοτομία μέσα από τη συνεργασία με επιστημονικούς φορείς, με στόχο την ετοιμότητα απέναντι στα ακραία φαινόμενα. Η συνεργασία με το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών με το έργο ΥΑΝΤΑΣ αλλά και την εφαρμογή Meteo ROADS της Anytime είναι δύο αντιπροσωπευτικά δείγματα της μέχρι τώρα δράσης στην κατεύθυνση αυτή. Πιο συγκεκριμένα, μέσα από το ερευνητικό πρόγραμμα ΥΑΝΤΑΣ, το οποίο αναπτύχθηκε σε συνεργασία με το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών και την Geospatial Enabling Technologies (GET), αναλύονται και αξιοποιούνται χωρικά δεδομένα για την ενδελεχή διαχείριση κινδύνων, με στόχο την πρόβλεψη και αντιμετώπιση των επιπτώσεων που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή. Επιπλέον, η εφαρμογή ROADS, σε συνεργασία με το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών/meteo.gr και την Anytime, δίνει τη δυνατότητα στους ασφαλισμένους να ενημερώνονται για τις προβλεπόμενες καιρικές συνθήκες σε όλο το ελληνικό οδικό δίκτυο, για τις επόμενες 72 ώρες, με αναλυτικά δεδομένα που ανανεώνονται κάθε τρεις ώρες. Επίσης, σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Πειραιώς, ο Όμιλος Interamerican χρηματοδοτεί μία υποτροφία για το μεταπτυχιακό πρόγραμμα «Βιοοικονομία, Κυκλική Οικονομία & Βιώσιμη Ανάπτυξη», στηρίζοντας έτσι τις σπουδές ενός νέου ανθρώπου προερχόμενου από περιοχές που έχουν πληγεί από φυσικές καταστροφές. Συνδυάζοντας εκπαίδευση, άμεση δράση και επιστημονική έρευνα, ο Όμιλος Interamerican βάζει σε πρώτο πλάνο την ανθεκτικότητα, στηρίζοντας τους ανθρώπους και τις κοινότητες με ολιστικό τρόπο. Πρωτοβουλίες όπως το Rebuilding Tomorrow δεν κάνουν απλώς τη διαφορά σε πρακτικό επίπεδο, αλλά θέτουν στο παρόν τις βάσεις μιας πιο ανθεκτικής και ενημερωμένης κοινωνίας απέναντι στις φυσικές καταστροφές, θωρακίζοντάς την για τις προκλήσεις του μέλλοντος. Περισσότερες πληροφορίες στο interamerican.gr/rebuildingtomorrow

«Η ανθεκτικότητα δεν χτίζεται τη στιγμή της κρίσης, αλλά πολύ νωρίτερα – μέσα από τη γνώση, την προετοιμασία και τη συνεργασία. Στον Όμιλο Interamerican, όλα αυτά τα χρόνια, έχουμε αποδείξει ότι δεν φοβόμαστε να ξεπεράσουμε τα όρια για να βοηθήσουμε. Είμαστε εκεί πριν, κατά τη διάρκεια και έπειτα από κάθε φυσική καταστροφή. Σήμερα κάνουμε ένα αποφασιστικό βήμα. Με την πρωτοβουλία Rebuilding Tomorrow θέλουμε να συμβάλουμε ουσιαστικά στη δημιουργία μιας κοινωνίας πιο έτοιμης απέναντι στις προκλήσεις της κλιματικής κρίσης. Επενδύουμε στη γνώση και την ενημέρωση, στηρίζουμε τις κοινότητες που δοκιμάζονται και αξιοποιούμε την έρευνα και την καινοτομία για να ενισχύσουμε την προετοιμασία και την ετοιμότητα. Η αποστολή μας είναι πιο επίκαιρη από ποτέ – και η ανθεκτικότητα είναι στο επίκεντρο της στρατηγικής μας». Γιάννης Καντώρος Διευθύνων Σύμβουλος του Ομίλου Interamerican

LiFO 30.10.25

7

talkofthetown

ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΕΠΤΑΗΜΕΡΟ

Σε ασφυκτική πίεση η κυβέρνηση ανάμεσα σε Κομισιόν και αγρότες Οι ευρωπαϊκές απαιτήσεις, οι κυβερνητικές καθυστερήσεις και η οργή των αγροτών που ετοιμάζονται για πανελλαδικό συλλαλητήριο στο Σύνταγμα.

30 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ— 5 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2025 Νο 873

Chatbots, σεξ και Gen Z: Μπορεί η τεχνητή νοημοσύνη να γίνει «σύμβουλος σχέσεων»; p Το επίμονο πολιτικό αδιέξοδο p Πώς στήνεις μια κρίση p

8

LiFO

απ ό τh βασιλ ικη σιουτη

Κεντρικό θέμα του υπουργικού συμβουλίου που συνεδρίασε την Τετάρτη ήταν οι κυβερνητικές ενέργειες για τη δημιουργία του νέου μοντέλου πληρωμών των αγροτικών επιδοτήσεων, καθώς σε λίγες μέρες –στις 4 Νοεμβρίου– λήγει η σχετική προθεσμία που έχει δώσει η Ε.Ε. και η κατάσταση δεν είναι καθόλου αισιόδοξη. Πέρα από τα πρόστιμα που έχουν επιβληθεί και αυτά που αναμένεται να επιβληθούν, καθώς και τα χαμένα ποσά που δεν θα επιστρέψουν ποτέ οι περισσότεροι από αυτούς που τα εισέπραξαν παράνομα, είναι υπαρκτός ο κίνδυνος να παγώσουν και οι επιδοτήσεις που δικαιούται η χώρα, επειδή καθυστερεί να φτιάξει έναν αξιόπιστο μηχανισμό. Η κυβέρνηση, όπως είναι γνωστό, έχει επιλέξει την ενσωμάτωση του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ, στην οποία επίσης ασκείται κριτική για την απουσία ελέγχων, καθώς ως φορέας με αρμοδιότητα για τον έλεγχο φορολογικών στοιχείων είχε υποχρέωση να εντοπίσει εγκαίρως τις παρατυπίες που εντόπισε εκ των υστέρων. Σύμφωνα με όσα ανέφερε πρόσφατα στην Εξεταστική Επιτροπή της Βουλής ο διοικητής της ΑΑΔΕ, Γιώργος Πιτσιλής, από τα 466 Κέντρα Υποδοχής Δηλώσεων (ΚΥΔ) που λειτουργούν, έχουν ελέγξει τα 225 και σε 48 από αυτά εντοπίστηκαν φορολογικές παραβάσεις. Ο κ. Πιτσιλής δεν φάνηκε πολύ χαρούμενος για την ενσωμάτωση του ΟΠΕΚΕΠΕ όταν ρωτήθηκε στη Βουλή. Πάντως, ούτε η Κομισιόν είδε με καλό μάτι τον τρόπο που επέλεξε η κυβέρνηση να αντιμετωπίσει το πρόβλημα και γι’ αυτό επιμένει να τηρηθούν όλες οι εγγυήσεις. Ο πρωθυπουργός κατά την εισήγησή του στο υπουργικό συμβούλιο είπε ότι θα εξυγιάνουν τον ΟΠΕΚΕΠΕ «διά της απορροφήσεως», χαρακτηρίζοντας το εγχείρημα ως μια δύσκολη άσκηση και, κάνοντας την ανάγκη φιλοτιμία, υποστήριξε ότι είχαν μιλήσει για την ανάγκη να κοπεί ο γόρδιος δεσμός προτού ανακοινωθούν τα αποτελέσματα της έρευνας της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας (που γνώριζαν ότι διεξάγεται). Το βέβαιο είναι ότι προτού αποκαλυφθεί η έκταση του προβλήματος με λεπτομέρειες που έγιναν γνωστές από την έρευνα της ευρωπαϊκής εισαγγελίας, η κυβέρνηση

30.10.25

LiFO 30.10.25

9

ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΕΠΤΑΗΜΕΡΟ

TALKING POINTS

αρνούνταν να προχωρήσει στις αλλαγές που ζητούσε η Ε.Ε. προκειμένου να διασφαλιστεί ότι τα χρήματα των ευρωπαϊκών επιδοτήσεων θα πήγαιναν στους αγρότες που τα δικαιούνται, κάτι που παραμένει και σήμερα ζητούμενο. Να υπενθυμίσουμε ότι η Γενική Διεύθυνση Γεωργίας και Αγροτικής Ανάπτυξης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είχε δώσει προθεσμία στην ελληνική κυβέρνηση έως τις αρχές Οκτωβρίου για να καταθέσει ένα νέο σχέδιο για τον μηχανισμό καταβολής των αγροτικών επιδοτήσεων, καθώς εκείνο που έστειλε αρχικά δεν επαρκούσε για τη συμμόρφωση με τις ευρωπαϊκές διατάξεις. Με αίτημα της ελληνικής πλευράς η προθεσμία παρατάθηκε ξανά έως τις 4 Νοεμβρίου.

talkofthetown

α πό τh βα σι λι κη σ ιου τη

10

LiFO

ΑΝΤΙΓOΝΗ ΓΙΝΟΠΟYΛΟΥ «Chatbots, σεξ και Gen Z: Μπορεί η τεχνητή νοημοσύνη να γίνει “σύμβουλος σχέσεων”;»

Γ

ιατί μετά από όλα αυτά η κυβέρνηση δεν έστειλε εγκαίρως ένα σοβαρό σχέδιο που θα εξασφάλιζε ένα δίκαιο σύστημα πληρωμών; Κανένας κυβερνητικός παράγοντας δεν δίνει σαφείς απαντήσεις. Λένε μόνο πως «η κυβέρνηση είναι σε απόλυτη συνεννόηση με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή» και ότι τα προβλήματα είναι «μόνο διαδικαστικά». Στη σχετική επιστολή που είχε αποστείλει η αρμόδια διεύθυνση της Κομισιόν στην κυβέρνηση καθιστούσε σαφές ότι εάν δεν συμμορφωνόταν άμεσα, υπήρχε ο κίνδυνος αναστολής των αγροτικών επιδοτήσεων. Ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Κώστας Τσιάρας, ωστόσο, το προηγούμενο διάστημα αυτό άλλοτε το άφηνε ανοιχτό και άλλοτε διαβεβαίωνε ότι δεν υπάρχει κανένας τέτοιος κίνδυνος. Οι βαρύτερες συνέπειες των κυβερνητικών καθυστερήσεων αφορούν τους αγρότες που δικαιούνται τις επιδοτήσεις και έχουν μείνει απλήρωτοι εδώ και μήνες. Ο πρωθυπουργός, αναφερόμενος εμμέσως στις διαμαρτυρίες του αγροτικού κόσμου και στα προβλήματα που έχουν προκύψει με τις πληρωμές, είπε πως ήξεραν ότι θα προκαλούσε αστοχίες και καθυστερήσεις «μια τόσο μεγάλη μεταρρύθμιση, εν κινήσει, τη στιγμή που ταυτόχρονα με τις διαπραγματεύσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση έπρεπε να γίνονται πληρωμές». Ανέφερε κάποιες αποζημιώσεις 55,4 εκατομμυρίων ευρώ που καταβάλλονται (για τις ζημιές της κακοκαιρίας «Daniel» του Σεπτεμβρίου του 2023 και για ζωοτροφές σε κτηνοτρόφους λόγω ευλογιάς και πανώλης), αποφεύγοντας να αναφερθεί στα 537 εκατομμύρια ευρώ που αφορούν τις απλήρωτες επιδοτήσεις για το 2024, γεγονός που έχει προκαλέσει την οργή των αγροτών, οι οποίοι ετοιμάζονται για κινητοποιήσεις. Η κυβέρνηση αντιλαμβάνεται πως η αδυναμία να καταβάλει στους αγρότες τα χρήματα για το 2024 έχει προκαλέσει την εύλογη αντίδρασή τους, γι’ αυτό και ο πρωθυπουργός εξέφρασε την ευχή η κατάσταση να έχει εξομαλυνθεί έως τα τέλη του έτους. Ωστόσο, λόγω των ατυχών χειρισμών και των παραλείψεών της, η κυβέρνηση βρίσκεται μπροστά στο ακόμα χειρότερο ενδεχόμενο, που είναι να παγώσουν τα ευρωπαϊκά κονδύλια. Το νέο σχέδιο της κυβέρνησης, με το οποίο η ΑΑΔΕ καθίσταται μηχανισμός εποπτείας και ελέγχου των αγροτικών επιδοτήσεων, παρουσιάστηκε στο υπουργικό συμβούλιο από τον Κωστή Χατζηδάκη και τώρα πρέπει να σταλεί και στην Κομισιόν για να εγκριθεί. Στο μεταξύ, όσο διαρκεί η μεταβατική περίοδος, μέχρι την «απορρόφηση» του ΟΠΕΚΕΠΕ από την ΑΑΔΕ, οι υπηρεσίες του ΟΠΕΚΕΠΕ συνεχίζουν να λειτουργούν όπως πριν, με το παλιό σύστημα. Σύμφωνα με εκπροσώπους αγροτικών συλλόγων που μίλησαν στη LiFO, «ψευδώς δηλωμένα στρέμματα που δηλώνονταν τα προηγούμενα χρόνια δηλώνονται κανονικά και φέτος», ενώ και «ΚΥΔ στα οποία εντοπίστηκαν παρανομίες εξακολουθούν να λειτουργούν κανονικά και να παραλαμβάνουν δηλώσεις αγροτών». Την ίδια ώρα, η αντιπολίτευση εξακολουθεί να ασκεί κριτική στην κυβέρνηση για την απόφασή της να απορροφηθεί ο ΟΠΕΚΕΠΕ από την ΑΑΔΕ, «η οποία είναι φοροεισπρακτικός μηχανισμός και δεν έχει καμία δουλειά να διαχειρίζεται πιστώσεις σε αγρότες», όπως αναφέρουν. Βουλευτής της αντιπολίτευσης αναφέρει ότι σήμερα «έχει δημιουργηθεί ένα αλαλούμ και μεγαλύτερη αδυναμία ελέγχου» καθώς, όπως λέει, «έσπευσαν να καταργήσουν τον ΟΠΕΚΕΠΕ, αντί να τον εξυγιάνουν και να τον στελεχώσουν με επαρκές προσωπικό, κάτι που εγείρει υποψίες ότι ίσως κάποιοι επιδίωκαν το κλείσιμό του για να μην προκύψουν κι άλλες αποκαλύψεις». Η χώρα, μετά το σκάνδαλο των επιδοτήσεων, βρίσκεται υπό την εποπτεία της Ε.Ε. και οι Βρυξέλλες αναμένουν τώρα το σχέδιο της κυβέρνησης και τους τρόπους με τους οποίους θα εξασφαλιστεί η διαφάνεια και ότι τα χρήματα θα πηγαίνουν εκεί που πρέπει και όχι σε πελατειακά συστήματα με πολιτικές διασυνδέσεις. Αν η Ε.Ε. δεν εγκρίνει το νέο σχέδιο, η κυβέρνηση θα έχει καταγράψει άλλη μία αποτυχία και δύσκολα θα συγκρατήσει την οργή των αγροτών, που έχουν ήδη προγραμματίσει πανελλαδικό συλλαλητήριο για τις 11 Νοεμβρίου.

α π ό τ ο ν γ ι ά ν ν η π α ν τα ζ ό π ουλο

Η Gen Z μεγαλώνει σε έναν κόσμο γεμάτο πληροφορίες, αλλά με λιγότερη πραγματική επαφή. Πόσο μπορεί η τεχνητή νοημοσύνη να βοηθήσει; Και τι σημαίνει τελικά υγιής σεξουαλικότητα σήμερα; Η ψυχολόγος-παιδοψυχολόγος Αντιγόνη Γινοπούλου εξηγεί.

Η κυβέρνηση αντιλαμβάνεται πως η αδυναμία να καταβάλει στους αγρότες τα χρήματα για το 2024 έχει προκαλέσει την εύλογη αντίδρασή τους, γι’ αυτό και ο πρωθυπουργός εξέφρασε την ευχή η κατάσταση να έχει εξομαλυνθεί έως τα τέλη του έτους.

Όλο και περισσότεροι άνθρωποι χρησιμοποιούν chatbots για να αντιμετωπίσουν προβλήματα σχέσεων. Μπορεί αυτό να λειτουργήσει; Παρατηρούμε ότι τα chatbots αποτελούν μέρος της καθημερινότητας και συχνά λειτουργούν ως «σύμβουλοι» σχέσεων. Τα μηχανήματα δεν έχουν συναισθήματα, δεν γνωρίζουν τα άτομα που ζητάνε τις συμβουλές και οι απαντήσεις είναι προσαρμοσμένες στα δεδομένα που εισάγουν οι άνθρωποι. Δεν μπορούν να διερευνήσουν σε βάθος την ψυχή των ανθρώπων και τα προβλήματά τους, γι’ αυτό και οι συμβουλές που δίνουν είναι επιφανειακές. Γι’ αυτό δεν μπορεί το chatGPT να βοηθήσει σε ερωτικά θέματα. Πώς βλέπετε τη σχέση της Gen Z με το σεξ; Πιστεύετε ότι είναι πιο απελευθερωμένη ή πιο επιφυλακτική σε σχέση με τις προηγούμενες γενιές; Όσοι γεννήθηκαν από τα μέσα της δεκαετίας του 1990 έως τις αρχές του 2010 δείχνουν μια ενδιαφέρουσα αντίφαση: είναι πιο ανοιχτοί σε επίπεδο λόγου και πιο συγκρατημένοι σε επίπεδο πράξης. Αυτή η γενιά είναι πιο απελευθερωμένη όσον αφορά ζητήματα διαφορετικότητας, σεξουαλικού προσανατολισμού και ζητήματα φύλου. Επίσης, σε επίπεδο σχέσεων επιδιώκουν περισσότερο συναισθηματική ασφάλεια και αυθεντικότητα. Όσον αφορά τις επιφυλάξεις, έχουν σχέση με το πώς έχει διαμορφωθεί η κοινωνία και οι συνθήκες ζωής – η Gen Z κάνει λιγότερο σεξ σε σχέση με τις προηγούμενες γενιές στην αντίστοιχη ηλικία. Κι αυτό συμβαίνει επειδή αυτή η γενιά κάνει σχέσεις μέσω οθονών, αλλά και λόγω του αυξημένου άγχους που βιώνει. Αν μπορούσατε να περάσετε ένα μήνυμα στην Gen Z σχετικά με το σεξ και την αυτογνωσία, ποιο θα ήταν; Ποια είναι, κατά τη γνώμη σας, η πιο υγιής προσέγγιση σήμερα; Το σεξ δεν είναι κάτι που «πρέπει να γίνει» για να αποδείξεις κάτι , δεν πρόκειται για εμπειρία που καθορίζει την αξία σου. Είναι ένας τρόπος να γνωρίσεις το σώμα σου, τα όριά σου και τον εαυτό σου μέσα από τη σύνδεση με τον άλλον. Όσον αφορά την πιο υγιή προσέγγιση, θεωρώ σημαντικό τον σεβασμό στον εαυτό και τον άλλον, την ειλικρίνεια με τα συναισθήματα, την αποδοχή του σώματος όπως αυτό είναι, χωρίς την επιρροή των social media, τη σεξουαλική παιδεία σε συνδυασμό με την ψυχική παιδεία. Η πορνογραφία έχει αλλάξει τον τρόπο που κάνουμε ή φανταζόμαστε το σεξ; Πώς μπορεί ένας νέος να ξεχωρίσει τη φαντασία από την πραγματικότητα; Η πορνογραφία έχει αλλάξει σημαντικά τον τρόπο που οι νέοι φαντάζονται και βιώνουν το σεξ, κυρίως επειδή παρουσιάζει μια σκηνοθετημένη και συχνά μη ρεαλιστική εικόνα. Στο πορνό παρουσιάζονται μη ρεαλιστικά πρότυπα και οι νέοι μπορεί να περιμένουν ότι έτσι θα είναι και η πραγματική εμπειρία. Επίσης, δεν υπάρχει τρυφερότητα, επικοινωνία ή συναίνεση, οπότε δημιουργείται ψευδής εικόνα για τη φυσιολογική σχέση. Τέλος, η σύγκριση με μη ρεαλιστικά πρότυπα μπορεί να δημιουργήσει ανασφάλεια και άγχος απόδοσης. Για να ξεχωρίσει ένας νέος τη φαντασία από την πραγματικότητα, θα πρέπει να θυμάται ότι το πορνό είναι σκηνοθετημένο, δεν εστιάζει στο πραγματικό σεξ αλλά σε σκηνοθετημένες επιδόσεις.

Διαβάστε ολόκληρη τη συνέντευξη στο lifo.gr.

30.10.25

LiFO 30.10.25

11

Το 66ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης με την ενέργεια της ΔΕΗ Για τις ταινίες που μας συγκινούν, για τους δημιουργούς που μας εμπνέουν...

ΦΩΣ POWERED BY ΔΕΗ ΣΤΗ ΝΕΑ ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΣΙΝΕΜΑ Φέτος, για δεύτερη συνεχή χρονιά, η ΔΕΗ απονέμει το βραβείο «ΦΩΣ powered by ΔΕΗ», που τιμά πρωτοεμφανιζόμενες και πρωτοεμφανιζόμενους ηθοποιούς σε ελληνικές ταινίες μεγάλου μήκους, η επιλογή των οποίων θα γίνει από τριμελή κριτική επιτροπή. Το βραβείο συνοδεύεται από χρηματικό έπαθλο ύψους 3.000 ευρώ για κάθε νικητή και νικήτρια, αναδεικνύοντας τις πρωτοεμφανιζόμενες φωνές του ελληνικού κινηματογράφου που δίνουν νέα πνοή στη μεγάλη οθόνη. Η γενική διευθύντρια Εταιρικών Σχέσεων και Επικοινωνίας του Ομίλου ΔΕΗ, κ. Σοφία Δήμτσα, δήλωσε σχετικά: «Η Θεσσαλονίκη είναι μια πόλη που έχει μάθει να ζει με το φως του κινηματογράφου, ένα φως που εμπνέει, ενώνει και δίνει ενέργεια σε κάθε δημιουργό. Η συνεργασία μας με το Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης δεν είναι απλώς μια χορηγία, αλλά ένας ζωντανός διάλογος ανάμεσα στην ενέργεια και την τέχνη, στην τεχνολογία και τη φαντασία. Μέσα από το βραβείο “ΦΩΣ powered by ΔΕΗ”, στηρίζουμε τη νέα γενιά ηθοποιών που φέρνουν τη δική τους λάμψη στη μεγάλη οθόνη και συνεχίζουν μια παράδοση που ξεκινά εδώ, στη Θεσσαλονίκη. Ευχόμαστε σε όλες και όλους να απολαύσουν ένα κινηματογραφικό ταξίδι που θα φωτίσει νέες ιστορίες και θα δημιουργήσει καινούργια συναισθήματα, γιατί ο πολιτισμός είναι ενέργεια που εμπνέει, εξελίσσει και μας ενώνει».

Επιδαύρου και της Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου, που πραγματοποιείται με την ευγενική χορηγία της ΔΕΗ. Η Ηλέκτρα 7, μια ταινία μεσαίου μήκους σε επτά κεφάλαια, εμπνέεται από την ομώνυμη τραγωδία του Σοφοκλή και μεταφέρει το αρχέτυπο της Ηλέκτρας στη σύγχρονη Ελλάδα, μέσα από επτά διαφορετικές κινηματογραφικές ματιές. Το σενάριο του Παναγιώτη Χριστόπουλου ζωντανεύει από επτά διακεκριμένους σκηνοθέτες (Αλέξανδρο Βούλγαρη, Σοφία Εξάρχου, Νεριτάν Ζιντζιρία, Χριστίνα Ιωακειμίδη, Μπάμπη Μακρίδη, Αργύρη Παπαδημητρόπουλο και Ελίνα Ψύκου), με την Έλσα Λεκάκου στον ρόλο της Ηλέκτρας. Την παραγωγή της ταινίας έχει αναλάβει η Marni Films. Μετά την παγκόσμια πρεμιέρα της στο Μικρό Θέατρο Αρχαίας Επιδαύρου, στο πλαίσιο του κύκλου Contemporary Ancients του 70ού Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου, η ταινία ταξιδεύει στη Θεσσαλονίκη, επιβεβαιώνοντας τη γόνιμη σύνδεση θεάτρου και κινηματογράφου, κλασικής έμπνευσης και σύγχρονης κινηματογραφικής ματιάς. Η προβολή της στο 66ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης σηματοδοτεί τη συνέχεια μιας δημιουργικής συνεργασίας που φωτίζει την εξέλιξη της ελληνικής τέχνης και ενισχύει τον διάλογο ανάμεσα στους πολιτισμικούς θεσμούς. Η συμμετοχή της ΔΕΗ στην Ηλέκτρα 7 εντάσσεται στη στρατηγική της να στηρίζει πρωτοβουλίες που ενώνουν την τέχνη με την τεχνολογία, τη σύγχρονη έκφραση με την πολιτιστική μας κληρονομιά και την πρόσβαση όλων στη δημιουργία. φωτο: despina spyrou

Η

ΔΕΗ συνεχίζει τη στρατηγική της συνεργασία με το Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, στηρίζοντας για ακόμη μία χρονιά έναν θεσμό που ενώνει δημιουργούς και κοινό από όλο τον κόσμο μέσα από τη δύναμη του κινηματογράφου. Με κεντρικό μήνυμα «Για τις ταινίες που μας συγκινούν, για τους δημιουργούς που μας εμπνέουν, για όλες εκείνες τις στιγμές που ο κινηματογράφος ήταν εκεί για εμάς, είμαστε εδώ γι‘ αυτόν», η ΔΕΗ αναδεικνύει τη διαχρονική της στήριξη στον πολιτισμό και στους ανθρώπους που με το έργο τους «φωτίζουν» το σήμερα και το αύριο του ελληνικού σινεμά. Το 66ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης θα πραγματοποιηθεί από τις 30 Οκτωβρίου έως τις 9 Νοεμβρίου 2025, μετατρέποντας την πόλη της Θεσσαλονίκης σε ένα ανοιχτό πεδίο δημιουργίας, ιδεών και πολιτισμού, όπου η τέχνη, η τεχνολογία και η ενέργεια συναντώνται.

«ΗΛΕΚΤΡΑ 7»: Η ΕΙΔΙΚΗ ΠΡΟΒΟΛΗ ΤΟΥ ΦΕΣΤΙΒΑΛ Στο πλαίσιο της σταθερής υποστήριξης του ελληνικού κινηματογράφου και της σύγχρονης καλλιτεχνικής δημιουργίας, η ΔΕΗ βρίσκεται και φέτος στο πλευρό του Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου με μια ξεχωριστή προβολή της ταινίας Ηλέκτρα 7. Η ταινία αποτελεί μια συμπαραγωγή του Φεστιβάλ Αθηνών

12

LiFO

ELECTRA 7

30.10.25

LiFO 30.10.25

13

AKΡΟΒΑΤΩΝΤΑΣ

Το επίμονο πολιτικό αδιέξοδο

Όσα συμβαίνουν στην πολιτική ζωή του τόπου είναι θλιβερά και αφορούν ένα μικρό κομμάτι της κοινωνίας – αλλά αυτό δεν είναι κάτι καινούργιο.

απ ό τ ο ν γ ι άν ν η π αν τ ελ άκη

talkofthetown

Αποτελεί μια μοναδική συνθήκη, τουλάχιστον στα μεταπολιτευτικά χρόνια, το ότι δεν υπάρχει δεύτερο κόμμα εξουσίας που να φαίνεται να μπορεί να κερδίσει την εξουσία είτε στην επόμενη εκλογική αναμέτρηση είτε σε βάθος χρόνου.

14

LiFO

Δ

εν είναι μόνο όλες ανεξαιρέτως οι δημοσκοπήσεις που με έναν σχεδόν πάγιο τρόπο καταγράφουν το πολιτικό μας αδιέξοδο, αλλά και οι συζητήσεις γύρω μας, το κλίμα που όλοι βλέπουμε να υπάρχει, η ασφυξία που παρατηρείται σε πολλά επίπεδα, η απουσία οποιουδήποτε ίχνους αισιοδοξίας για το άμεσο μέλλον. Δεν θα πρωτοτυπούσαμε αν σημειώναμε ότι υπάρχει ένα μεγάλο και σοβαρό πρόβλημα πολιτικής εκπροσώπησης, ότι όσα συμβαίνουν σε αυτό που περιγράφεται ως πολιτική ζωή του τόπου είναι μίζερα, θλιβερά και αφορούν ένα μικρό μόνο κομμάτι της κοινωνίας. Το υπόλοιπο, το θεαματικά μεγαλύτερο, απέχει από όλα αυτά που συμβαίνουν, τα παρακολουθεί με θλίψη και απογοήτευση, αρνείται να παίξει ρόλους που δεν του ταιριάζουν, δεν έχει να περιμένει κάτι θετικό, η προοπτική δεν υπάρχει ως σκέψη. Να σημειώσουμε επιγραμματικά αυτό που συμβαίνει. Η κυβέρνηση στα μέσα της δεύτερης τετραετίας της διολισθαίνει, μειώνει συνεχώς την επιρροή της, απογοητεύει ολοένα περισσότερους υποστηρικτές της, ακόμη και τους πιο θερμούς, δεν μπορεί να ανακάμψει και το μοναδικό επιχείρημα που έχει να προτάξει για να αιτιολογήσει την πορεία της είναι μια πρωτοκαθεδρία στις δημοσκοπήσεις απέναντι στα άλλα κόμματα. Οι ίδιες δημοσκοπήσεις, ωστόσο, δείχνουν δραματική μείωση των ποσοστών της, αρνητικές επιδόσεις σε όλες τις επιμέρους παραμέτρους που αφορούν την αποδοχή του έργου της, το πρόσωπο του πρωθυπουργού και πολλών υπουργών. Παραμένει στην εξουσία και μοιάζει ισχυρή, χωρίς όμως και να είναι, απλώς επειδή η μεγάλη πλειονότητα των πολιτών δεν βλέπει μια πειστική εναλλακτική πρόταση εξουσίας. Τη «σώζει» αυτό, δηλαδή η πρωτιά σε μια μειοψηφία. Όσον αφορά την αντιπολίτευση συνολικά, αρκούν λίγες μόνο λέξεις για να περιγραφεί η κατάσταση στην οποία έχει περιπέσει. Κανένα κόμμα δεν καταφέρνει να εισπράξει σε στοιχειωδώς ικανά ποσοστά τη δεδομένη κυβερνητική φθορά, να επωφεληθεί από τον απόηχο των σκανδάλων, να δημιουργήσει έναν φορέα υποδοχής των πολλών χιλιάδων απογοητευμένων ψηφοφόρων που παραμένουν αμέτοχοι σε όσα συμβαίνουν και αρκετοί από αυτούς ιδιωτεύουν. Έχει γραφτεί και ειπωθεί εκατοντάδες φορές η διαπίστωση ότι αποτελεί μια μοναδική συνθήκη, τουλάχιστον στα μεταπολιτευτικά χρόνια, το ότι δεν υπάρχει δεύτερο κόμμα εξουσίας που να φαίνεται να μπορεί να κερδίσει την εξουσία είτε στην επόμενη εκλογική αναμέτρηση είτε σε βάθος χρόνου. Το πολιτικό αδιέξοδο επιβεβαιώνεται ακόμα και από την καταγραφή κάποιων παραμέτρων των δημοσκοπήσεων. Υπάρχει μεγάλος αριθμός πολιτών που πια δεν ελκύονται από συγκεκριμένα πολιτικά προγράμματα και εκπροσώπους στους οποίους μπορούν να ελπίζουν, αλλά από κάποια πρόσωπα στα οποία θεωρούν ότι μπορούν να εναποθέσουν τις προσδοκίες τους, χωρίς να υπάρχει μια βάσιμη και αιτιολογημένη λογική για κάτι τέτοιο. Υπάρχει ένας μεγάλος αριθμός πολιτών που βλέπει θετικά τη δημιουργία ενός κόμματος υπό τη Μαρία Καρυστιανού, μητέρα παιδιού θύματος του δυστυχήματος των Τεμπών. Μια αξιοπρεπής και μαχητική αντιμετώπιση του θέματος αποτελεί για πολλούς μια απάντηση σε ένα μεγάλο πολιτικό αδιέξοδο – αυτή αρκεί. Και αυτή η επιδραστικότητα ενός φανταστικού κόμματος διαπερνά με θετικό τρόπο όλα τα κόμματα, ιδιαίτερα αυτά που αυτοτοποθετούνται στον κεντροαριστερό χώρο. Τον τελευταίο καιρό όμως πολλαπλασιάζονται και τα σενάρια που θέλουν τον Τσίπρα ή ακόμα και τον Σαμαρά σε διεκδίκηση ρόλων που είχαν παλιά. Ιδιαίτερα ο πρώτος είναι φανερό πια ότι το επιδιώκει με κάθε τρόπο και αυτήν τη φορά διαφορετικά. Οι λόγοι για τους οποίους ο Τσίπρας έχασε όλες τις εκλογικές αναμετρήσεις και στη συνέχεια οδήγησε το κόμμα του σε πολλαπλές διασπάσεις δεν εξέλιπαν, δεν υπήρξαν καν στοιχειώδη δείγματα αυτοκριτικής. Κι όμως, ένας σεβαστός αριθμός πολιτών βλέπει την επάνοδό του ως μια λύση στο δεδομένο αδιέξοδο. Αγνοώ από ποια ακριβώς στοιχεία της ενεργού πορείας Τσίπρα έλκονται, τι ακριβώς ελπίζουν ότι μπορεί να καταφέρει με ένα νέο κόμμα, απορώ πώς δεν βλέπουν έλλειμμα διορατικότητας και ικανής διαχείρισης – αλλά αυτό συμβαίνει. Όσο για τον Σαμαρά, μπορεί οι δημοσκοπήσεις να τον τοποθετούν ως δυνάμει αρχηγό ενός νέου κόμματος, αλλά ο ίδιος δεν έχει μιλήσει για κάτι τέτοιο και δεν γνωρίζουμε τις πραγματικές του προθέσεις. Ακόμα, όμως, και αν υπήρχε ένα βάσιμο τέτοιο ενδεχόμενο επιστροφής με ένα νέο κόμμα, τι ακριβώς σκέφτονται όσοι απαντούν ότι θα στήριζαν ένα τέτοιο κόμμα; Ότι ένας πρώην πρωθυπουργός 74 χρόνων θα έδινε απαντήσεις ικανές να βγάλουν τη χώρα από μια πολλαπλή κρίση;

30.10.25

LiFO 30.10.25

15

ΙΛΕΚΤΡΙΣΙΤΥ

Πώς στήνεις μια κρίση

Η σύγχρονη «επιδημία» νεανικής παραβατικότητας και το πλαίσιο αντιμετώπισής της.

talkofthetown

α π ό τον χάρη κ α λ αϊ τζί δ η

16

LiFO

Τ

ην τελευταία τετραετία ακούμε πως αντιμετωπίζουμε μια έξαρση της βίας των ανηλίκων. Η ιδέα μιας «επιδημίας» νεανικής παραβατικότητας προωθείται απ’ την κυβέρνηση περίπου απ’ τον καιρό του τέλους της πανδημίας. Έτσι, το 2022-2023 δημιουργήθηκε τμήμα της αστυνομίας αφιερωμένο στην παραβατικότητα ανηλίκων, ενώ η «ραγδαία αύξηση» του φαινομένου ανάγκασε τον Μητσοτάκη να καλέσει έκτακτη σύσκεψη τον περασμένο Μάιο προκειμένου να παρουσιάσει τη σχετική εθνική στρατηγική. Τα media παίζουν καίριο ρόλο στη διάδοση της έννοιας μιας κρίσης νεανικής παραβατικότητας. Κάθε ιδιαίτερα ειδεχθές περιστατικό γίνεται αφορμή για τρομολαγνικά ρεπορτάζ, καθώς και συζητήσεις με ειδικούς ως προς τα ψυχοκοινωνικά αίτια που ωθούν τα παιδιά στη βία. Χρησιμοποιώντας τα δεδομένα του ελληνικού MediaWatch, μπορεί κανείς να δει ότι η ανησυχία των ΜΜΕ για την έξαρση της ανήλικης παραβατικότητας αναπτύσσεται το φθινόπωρο του ’23, αυξάνεται την άνοιξη του ’24 και κορυφώνεται τον Ιανουάριο/Μάιο του ’25.1 Παρ’ όλα αυτά, το αφήγημα ότι βιώνουμε μια έκρηξη περιστατικών ανήλικης παραβατικότητας δεν ευσταθεί. Βασιζόμενος στα επίσημα στοιχεία της Eurostat, αλλά και στις έρευνες που διεξάγει το Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής, ο ψυχίατρος Γιώργος Νικολαΐδης εξηγεί πως τα σημερινά ποσοστά νεανικής παραβατικότητας είναι παρόμοια με αυτά της περιόδου 2014-2019. Με άλλα λόγια, η νεανική παραβατικότητα στην Ελλάδα παρουσίασε μια σημαντική αύξηση την εποχή των μνημονίων (2010-2013) και έπεσε στο σημερινό επίπεδο μετά το ’14, με μια «παρένθεση» πτώσης στην εποχή της καραντίνας (2020-2021), όταν τα εγκλήματα σε δημόσιους χώρους ήταν σχεδόν ανύπαρκτα. Ο μόνος τρόπος που η κυβέρνηση και τα ΜΜΕ μπορούν να μιλούν για «έκρηξη παραβατικότητας» είναι μέσω μιας ερευνητικής λαθροχειρίας, συγκρίνοντας, δηλαδή, «τις στατιστικές του 2023-’24 με αυτές του 2020-’21».2 Ως εκ τούτου, μου φαίνεται πως το αφήγημα της «επιδημίας» νεανικής παραβατικότητας –το οποίο έχει επιτρέψει ποικίλα μέτρα ασφάλειας κι ένα θεαματικό media cycle– είναι ενδεικτικό του τρόπου με τον οποίο οι κρίσεις έχουν γίνει μέσο διακυβέρνησης. Η ανάπτυξη αυτής της ιδέας απαιτεί μια μικρή θεωρητική παρέκβαση. Όπως υποστήριξα στο προηγούμενο άρθρο μου, χρησιμοποιώντας, μεταξύ άλλων, τον Αντι-Οφθαλμό των Acid Horizon, οι κρίσεις έχουν πάψει να είναι ανωμαλίες ή παρεκτροπές που απειλούν τα δημοκρατικά κράτη. Απεναντίας, τα τελευταία 50 χρόνια, οι μηχανισμοί διακυβέρνησης δεν προσπαθούν να παραγάγουν σταθερότητα πρώτου βαθμού (απουσία κρίσεων), αλλά μια «μετασταθερότητα»: τη διοχέτευση, διαχείριση και μερική επίλυση κρίσεων περιορισμένης έντασης. Οι κρίσεις, με άλλα λόγια, προωθούνται και εργαλειοποιούνται, διατηρώντας ένα επίπεδο φόβου μες στον πληθυσμό, νομιμοποιώντας μέτρα που ανακουφίζουν αυτόν τον φόβο, αυξάνοντας τον έλεγχο («ασφάλεια») και δημιουργώντας ευκαιρίες για τη διοχέτευση του κεφαλαίου. Το στήσιμο μιας κρίσης συνήθως ακολουθεί τα παρακάτω βήματα. Πρώτον, συμβαίνει κάτι, ένα πραγματικό φαινόμενο το οποίο –επικίνδυνο καθαυτό– δεν αποτελεί μια κρίση που απειλεί τον κοινωνικό ιστό και τη γενική ασφάλεια των πολιτών. Στην περίπτωση της νεανικής παραβατικότητας, έχουμε μια σειρά από ιδιαίτερα ειδεχθή περιστατικά, όπως ο ομαδικός και βιντεοσκοπημένος βιασμός ενός 15χρονου από συνομήλικούς του στο Ίλιον ή ο ομαδικός ξυλοδαρμός μιας 14χρονης μπροστά σε κοινό στη Γλυφάδα. Έχουμε, με άλλα λόγια, μια αλλαγή στη βία των ανηλίκων: σκληρότερα περιστατικά, τα οποία συχνά αναρτώνται στα social media.3 Είναι σημαντικό να τονίσουμε αυτό το πρώτο στάδιο, τον πραγματικό πυρήνα της εκάστοτε «κρίσης» – αγνοώντας τον και πιστεύοντας ότι το κράτος δημιουργεί μια κρίση εκ του μηδενός, διολισθαίνουμε στο πεδίο μιας απλοϊκής συνωμοσιολογίας, όπου όλα είναι ελεγχόμενα και καθορισμένα «από ψηλά». Εδώ έρχεται το δεύτερο στάδιο. Πάνω στο πραγματικό γεγονός (εν προκειμένω, σκληρότερα περιστατικά), το κράτος και τα συστημικά ΜΜΕ στήνουν ένα ευρύτερο αφήγημα, το οποίο στερείται πραγματολογικής βάσης: όχι μόνο υπάρχει ποιοτική μεταβολή, αλλά και ποσοτική αύξηση των περιστατικών βίας· αντιμετωπίζουμε μια έξαρση νεανικής παραβατικότητας· οι πολίτες και τα παιδιά τους βρίσκονται σε κίνδυνο και η κυβέρνηση πρέπει να δράσει αποφασιστικά για να πατάξει την κρίση.

Μετά απ’ την κατασκευή του αφηγήματος μιας κρίσης, κάποιες μερίδες του πληθυσμού φοβούνται και επιζητούν «ασφάλεια», ενώ, σε κάθε περίπτωση, το κράτος φέρνει μέτρα ασφάλειας. Συγκεκριμένα, στην περίπτωση της νεανικής παραβατικότητας, έχουμε δει αυξημένη αστυνόμευση, τοποθέτηση καμερών, αυστηροποίηση των ποινών και, σε κάποιους δήμους (Αιγάλεω, Κηφισιά, Αγία Παρασκευή), νυχτερινές περιπολίες με drones. Θεμελιωδώς, τα μέτρα ασφάλειας αδυνατούν να περιορίσουν το πρόβλημα και να μειώσουν τη νεανική παραβατικότητα (κάτι που ο κλάδος της εγκληματολογίας έχει δείξει διαχρονικά). Όπως σημειώνει ο Γιώργος Νικολαΐδης, οι κοινωνίες που επέλεξαν να δουν τα παιδιά τους ως «κίνδυνο» και να αντιμετωπίσουν αυτή την απειλή «επενδύοντας σε τεχνολογίες ασφαλείας, [σε] τεχνολογίες επιτήρησης και σε ένα κλίμα γενικότερης αυστηροποίησης –με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα τις ΗΠΑ–, κατάφεραν να κάνουν τα πράγματα πολύ χειρότερα».4 Στην πραγματικότητα, η λειτουργία της ασφάλειας είναι εντελώς διαφορετική. Αρχικά, αυτά τα μέτρα δημιουργούν την αίσθηση ότι η κυβέρνηση αντιμετωπίζει αποφασιστικά την «κρίση», αυξάνοντας τη δημοτικότητά της σε όσους έχουν τρομοκρατηθεί απ’ τα ΜΜΕ (και, στη συγκεκριμένη περίπτωση, σε όσους θέλουν να δουν τη σκληρή και παραδειγματική τιμωρία των παραβατικών παιδιών). Παράλληλα, μέτρα ασφάλειας όπως η αυξημένη αστυνόμευση, οι κάμερες και τα drones ενισχύουν τον έλεγχο όλου του πληθυσμού και όχι μόνο των παραβατών, επεκτείνοντας την εξουσία του κράτους. Τέλος, τα εν λόγω μέτρα παρέχουν ευκαιρίες για την κυκλοφορία του κεφαλαίου, μέσα από επενδύσεις, τεχνολογική «καινοτομία» και κρατικά συμβόλαια (για drones, κάμερες, εξοπλισμό της αστυνομίας κ.ά.). Οι «κρίσεις» παίζουν έναν ακόμα ρόλο στις σύγχρονες δημοκρατίες, στον βαθμό που δεν επιλύονται, παρά διατηρούνται σε χαμηλή ένταση ώστε να μπορούν να επιστρέψουν στον δημόσιο λόγο κατά βούληση, για να δικαιολογήσουν κάποια επιλογή της κυβέρνησης ή να τραβήξουν τα βλέμματα από κάποια αποτυχία. Σε μια αποκαλυπτική έρευνα στο InfoWar, ο Έκτορας-Ξαβιέ Δελαστίκ χρησιμοποίησε τα δεδομένα του ελληνικού MediaWatch (13.551.111 άρθρα από 1.249 ιστοσελίδες) για να μελετήσει την παρουσία αναφορών στη νεανική παραβατικότητα ανά τα χρόνια. Τα αποτελέσματα φανερώνουν δύο σημαντικές συσχετίσεις. Πρώτον, κάθε ημερομηνία-σταθμός για το χτίσιμο των φυλακών με ΣΔΙΤ (Συμπράξεις Δημοσίου και Ιδιωτικού Τομέα) ακολουθείται από ένα έντονο κύμα άρθρων για τη νεανική παραβατικότητα, το οποίο ξεφουσκώνει πολύ γρήγορα. Δεύτερον, όσες περίοδοι έντονης αναφοράς των ΜΜΕ στη νεανική παραβατικότητα δεν συμπίπτουν με το χτίσιμο των ΣΔΙΤ φυλακών, βρίσκουν την κυβέρνηση να αντιμετωπίζει έντονη κριτική ή/και κάποιο σκάνδαλο (το πόρισμα του Αρείου Πάγου για τις υποκλοπές το καλοκαίρι του ’24, για παράδειγμα, ή τον απόηχο της συγκέντρωσης για τα Τέμπη τον Μάρτιο).5 Όλα τα παραπάνω αποτελούν λόγους ώστε να είμαστε ιδιαίτερα επιφυλακτικοί όταν ακούμε για μια καινούργια κρίση και για τα επιτακτικά μέτρα που πρέπει να παρθούν. Προτού προσπαθήσουμε να βρούμε τον πιο ανθρωπιστικό ή προοδευτικό τρόπο να διαχειριστούμε την εκάστοτε κρίση που μας σερβίρεται, οφείλουμε να εξετάσουμε ποιοι στήνουν το αφήγημα ενός γενικού «κινδύνου για την κοινωνία», αν αυτό ευσταθεί και ποια συμφέροντα εξυπηρετεί. Εν τέλει, η μόνη διέξοδος από τη δύσκολη κατάσταση στην οποία βρισκόμαστε είναι η μετατροπή της διακυβέρνησης-μέσω-κρίσεων σε μια πραγματική κρίση της διακυβέρνησης, το μπλοκάρισμα των μηχανισμών ασφάλειας/ανασφάλειας στο σημείο όπου ο έλεγχος καταρρέει και η ζωή παύει να είναι αντικείμενο διαχείρισης.

Οι κρίσεις προωθούνται και εργαλειοποιούνται, διατηρώντας ένα επίπεδο φόβου μες στον πληθυσμό, νομιμοποιώντας μέτρα που ανακουφίζουν αυτόν τον φόβο αυξάνοντας τον έλεγχο («ασφάλεια»).

1 https://info-war.gr/neaniki-paravatikotita-yparchei-mono/?fsp_sid=4469 2 https://thepressproject.gr/antitheta-me-afta-pou-tous-eipame-ta-paidiasynechizoun-na-anazitoun-koinous-syllogikous-dromous-o-psychiatros-giorgosnikolaidis-kai-i-alitheia-gia-tin-paravatikotita-ton-ani/ 3 https://thepressproject.gr/antitheta-me-afta-pou-tous-eipame-ta-paidiasynechizoun-na-anazitoun-koinous-syllogikous-dromous-o-psychiatros-giorgosnikolaidis-kai-i-alitheia-gia-tin-paravatikotita-ton-ani/ 4 Ό.π.

5 https://info-war.gr/neaniki-paravatikotita-yparchei-mono/?fsp_sid=4469

30.10.25

LiFO 30.10.25

17

18

LiFO

30.10.25

LiFO 30.10.25

19

TAL K OF THE TOWN είναι και οι δύο διάσημες, αγαπητές, με φανατικό κοινό και μεγάλη πορεία στη μουσική, που μετράει δύο δεκαετίες. Αυτό που τις συνδέει είναι η κοινή τους καταγωγή –γεννήθηκαν και μεγάλωσαν και οι δύο στη Γεωργία, μία χώρα για την οποία ομολογώ ότι δεν ήξερα και πολλά μέχρι τη στιγμή της συνέντευξης– και η δύναμη να αντεπεξέλθουν σε όλες τις δυσκολίες, που πηγάζει από όσα έζησαν μέχρι να φτάσουν εδώ που είναι σήμερα. Η κορυφαία μέτζο σοπράνο Ανίτα Ρατσβελισβίλι, μία από τις διασημότερες λυρικές τραγουδίστριες παγκοσμίως, ζει εδώ και λίγο καιρό στην Αθήνα και αυτές τις μέρες ερμηνεύει τον ρόλο της Τσέκα στην όπερα του Πονκιέλι, Τζοκόντα, στην πέμπτη συνεργασία της με την Εθνική Λυρική Σκηνή, σε μουσική διεύθυνση Φαμπρίτσιο Βεντούρα και σκηνοθεσία Όλιβερ Μίερς. Η Γεωργιανή μεσόφωνος σπούδασε πιάνο και τραγούδι στην πατρίδα της και το 2009 έγινε γνωστή σε όλο τον κόσμο με την ερμηνεία της στον ρόλο της Κάρμεν στη Σκάλα του Μιλάνου, υπό τη μουσική διεύθυνση του Ντάνιελ Μπάρενμποϊμ, με συμπρωταγωνιστή τον Γιόνας Κάουφμαν. Έκτοτε έχει τραγουδήσει πολυάριθμους ρόλους στα μεγαλύτερα λυρικά θέατρα του πλανήτη, με θριαμβευτικές κριτικές. Σε άρθρο που της αφιέρωσαν οι «New York Times» με τίτλο «Μια νεαρή τραγουδίστρια συναρπάζει τον κόσμο της όπερας» ο αρχιμουσικός Ρικάρντο Μούτι τη χαρακτήρισε ως την «καλύτερη μέτζο σοπράνο του πλανήτη σήμερα». Η Tάμτα, μία από τις πιο influential και διαχρονικές τραγουδίστριες της ελληνικής ποπ σκηνής, βρίσκεται στην πιο ώριμη και δημιουργική φάση της, στην πιο απελευθερωμένη καλλιτεχνική περίοδο της καριέρας της, με ένα πρόσφατο τολμηρό άλμπουμ («The Villain Heroine») να σηματοδοτεί μια νέα πορεία μετά το «Identity Crisis». Με πειραματική διάθεση, επαναπροσδιορίζει την ποπ και δημιουργεί έναν κόσμο όπου συνυπάρχουν αρμονικά οι σκληρές electro pop και techno με cute hyper pop, bright synths και ερμηνευτικές μπαλάντες. Παράλληλα, η Τάμτα είναι συνιδρύτρια της KIKI MUSIC, μιας δισκογραφικής εταιρείας που υποδέχεται ανερχόμενους καλλιτέχνες με τολμηρό όραμα όπως το δικό της, φέρνοντας νέο experimental αέρα στην ελληνική μουσική σκηνή. Η Ανίτα και η Τάμτα συναντήθηκαν στον χώρο υποδοχής της ΕΛΣ και μίλησαν για όλα. Για τα κλισέ που ακολουθούσαν τις γυναίκες που μετανάστευαν από τη Γεωργία στις χώρες της Δυτικής Ευρώπης –και σε μεγάλο βαθμό τις ακολουθούν ακόμα–, για τις δύσκολες συνθήκες υπό τις οποίες μεγάλωσαν και οι οποίες τις διαμόρφωσαν, αφήνοντας σημάδια αλλά και εφόδια που τις βοήθησαν να αντιμετωπίσουν κάθε δυσκολία στην πορεία της ζωής τους, αλλά και για την κατάσταση στη σημερινή Γεωργία, που δεν είναι και η καλύτερη. «Χαίρομαι που είσαι εδώ», της λέει η Τάμτα. «Η ιστορία μου είναι αρκετά διαφορετική από της Ανίτας, γιατί εγώ δεν είχα σκοπό να γίνω τραγουδίστρια ή καλλιτέχνιδα, έπρεπε απλώς να φύγω λόγω κάποιων προσωπικών καταστάσεων. Η μαμά μου ήταν εδώ, έτσι δεν ήταν τόσο δύσκολο να πάρω την απόφαση. Ήμουν τυχερή· κατάφερα να πάρω βίζα και εγώ και η κόρη μου για να ταξιδέψουμε οπουδήποτε στο εξωτερικό και απλώς πέταξα για Αθήνα. Πολλές γυναίκες που προσπαθούσαν να έρθουν εδώ έπρεπε να κρυφτούν στις αποσκευές ή να διασχίσουν τα δάση περπατώντας. Σκεφτόμουν να μείνω εδώ για έναν χρόνο και να επιστρέψω, αλλά δεν επέστρεψα. Όλοι

κάπως ξέρουν την ιστορία μου. Πήγα στο “Super Idol” και από εκεί και πέρα η ζωή μου πήρε άλλη τροπή. Νομίζω ότι είμαι αρκετά καλή στο να αρπάζω τις ευκαιρίες που μου δίνει η ζωή, και αισθάνομαι ότι οι δύσκολες στιγμές που ζήσαμε στη Γεωργία στα ’90s μάς έκαναν δυνατές γιατί μάθαμε πολλά. Ποτέ δεν τα παρατάω, ανανεώνομαι συνέχεια, είμαι πολύ δημιουργικός άνθρωπος, έτσι μερικές φορές έχω κάποιες τρελές ιδέες που μου λένε ότι “δεν μπορούν να πραγματοποιηθούν, δεν υπάρχει τρόπος”, αλλά απαντάω “αποκλείεται”. Πρέπει να φτιάξεις τα πράγματα και να προσπαθήσεις να δημιουργήσεις κάτι απ’ το τίποτα, όπως κάναμε στη Γεωργία που δεν είχαμε τίποτα – η δημιουργικότητά μου προέρχεται από αυτές τις δυσκολίες. Μπορώ να βρω τον τρόπο». «Πάντα βρίσκεις τον τρόπο», της λέει η Ανίτα. «Το ταξίδι μου, λοιπόν, ήταν αρκετά εύκολο, το να έρθω στην Ελλάδα», συνεχίζει η Τάμτα. «Σίγουρα είχα όνειρα να αρχίσω κάπως τη νέα μου ζωή, αλλά αυτό συνέβη δύο χρόνια αφότου ήρθα εδώ. Δεν επέστρεψα ποτέ στη Γεωργία, αλλά την έχω πάντα στην καρδιά μου και μπορώ να δω τώρα τις διαφορές, γιατί είμαι 45 χρονών, που σημαίνει ότι έχω ζήσει τη μισή μου ζωή εκεί και τη μισή εδώ. Έτσι αισθάνομαι, ότι είμαι μισή και μισή, κι αυτό είναι όμορφο. Κάποιες φορές, όταν πετάω για τη Γεωργία, είμαι ενθουσιασμένη, χαρούμενη –δεν είχα ποτέ την ευκαιρία να μείνω εκεί για πολύ καιρό–, αλλά είμαι χαρούμενη και όταν επιστρέφω στην Ελλάδα. Αναμφίβολα έχω δύο πατρίδες. Οι δυσκολίες που έχουμε περάσει μάς έχουν βοηθήσει να γίνουμε πιο δυνατές. Σίγουρα, είμαστε πολύ πειθαρχημένες, πιο πειθαρχημένες από τους ανθρώπους του Νότου. Δεν φοβάμαι τίποτα. Είμαι πολύ χαρούμενη που δεν έχω θέμα επιβίωσης αυτήν τη στιγμή, αλλά ξέρω ότι εάν έρθει, γιατί ο κόσμος αλλάζει συνεχώς και ποτέ δεν ξέρεις, θα είμαι πάντα έτοιμη να πολεμήσω και να επιβιώσω. Μερικές φορές παλεύω με τον εαυτό μου ακόμα και όταν δεν χρειάζεται, επειδή είμαι πάντα σε κατάσταση επιβίωσης, και σκέφτομαι “κόφ’ το, δεν χρειάζεται, είσαι ok”. Παλεύω ακόμα με κάποια πράγματα που με τραυμάτισαν, αλλά θέλω να τα βλέπω όλα πια με θετικό τρόπο». «Ναι, γιατί αν δεν μάθεις να ζεις με αυτό το τραύμα, τότε το τραύμα θα σε φάει», προσθέτει η Ανίτα. «Μαθαίνεις να το χρησιμοποιείς, να είσαι εκεί και να είσαι δυνατή, επειδή, όπως είπες, δεν υπάρχει τίποτα που να μας τρομάζει αυτήν τη στιγμή. Περάσαμε από την κόλαση όταν ήμασταν παιδιά, τη δεκαετία του ’90 δεν είχαμε καν ηλεκτρικό, και δεν μιλάω για μια-δυο μέρες. Ζήσαμε μήνες ολόκληρους χωρίς ηλεκτρικό, χωρίς νερό –ούτε για να πιούμε–, χωρίς φαγητό, στηθήκαμε σε ατελείωτες ουρές με τα κουπόνια». «Χαίρομαι πολύ που τα λες αυτά, γιατί δεν τα πίστευε κανείς, και όταν τα έλεγα, μου απαντούσαν “αποκλείεται”», λέει η Τάμτα. «Στεκόμασταν στην ουρά από τις πέντε το πρωί με τη μαμά μου ή τη γιαγιά μου για να πάρουμε ένα κομμάτι ψωμί που ήταν γύρω στα 300 γραμμάρια, γιατί το έδιναν μετρημένο, ένα κομμάτι για κάθε άτομο, κι αν ήσασταν δέκα άτομα στο σπίτι, μένατε νηστικοί. Εμείς ήμασταν έξι, έτσι μοιραζόμασταν 300 γραμμάρια ψωμί, αυτό ήταν το φαγητό μας, μαζί με κρεμμύδια τουρσί που έφτιαχνε ο παππούς μου. Έβαζε ξίδι, αλάτι και λίγο λάδι, κι αυτό ήταν το φαγητό που έτρωγα πριν πάω στο ωδείο. Ήμουν 16-17 χρονών και τρώγαμε μόνο κρεμμύδια και ψωμί. Περπατούσα 14 χιλιόμετρα από το σπίτι μου μέχρι το ωδείο, γιατί ζούσα εκτός κέντρου, και άλλα τόσα για να επιστρέψω στο σπίτι. Έκανα

102'

με την

Τάμτα

και την

Ανίτα

pατσβελισβίλι

σ υνεντε υ ξ η: m . hu l o t | φ ω τ ο γ ραφ ιε σ: π α ρ ισ τα βι τι α ν

Δύο διάσημες και πετυχημένες γυναίκες με καταγωγή από τη Γεωργία συναντιούνται στην ΕΛΣ για να μιλήσουν για τις δυσκολίες που τις διαμόρφωσαν και για την κουλτούρα της χώρας τους, που την κουβαλάνε μαζί τους όπου κι αν πάνε, ακόμα και όταν τις πληγώνει.

20

LiFO

30.10.25

LiFO 30.10.25

21

TAL K OF THE TOWN 102 λεπτά με την Τάμτα και την Ανίτα Ρατσβελισβίλι 28 χιλιόμετρα την ημέρα χωρίς παπούτσια, γιατί δεν είχαμε λεφτά, φόραγα σανδάλια και τον χειμώνα τύλιγα τα πόδια μου με πολύ χοντρές κάλτσες για να μην παγώνουν». «Δεν είχαμε καθόλου θέρμανση, έπρεπε να μαζευτούμε ό ένας δίπλα στον άλλο για να ζεσταθούμε», λέει η Τάμτα. «Κοιμόμασταν όλοι μαζί στο πάτωμα, όλη η οικογένεια, αλλά έχει δίκιο η Τάμτα, αυτό μας έκανε πολύ δυνατές, τίποτα δεν μπορεί να μας πτοήσει. Ακόμα κι όταν άρχισα να έχω πολλές δυσκολίες με το τραγούδι –γέννησα την κόρη μου και για τρία χρόνια δεν μπορούσα να συνδέσω το σώμα μου με τη φωνή μου, έτσι ήρθε η κατάθλιψη και άρχισα να έχω οικονομικά προβλήματα επειδή δεν μπορούσα να δουλέψω, ενώ όλοι στην οικογένειά μου εξαρτιόνταν από μένα–, έπρεπε να συνεχίσω. Είχα φτάσει στο απόγειο της καριέρας μου, δεν υπήρχε παραπάνω, και τότε έκανα παιδί και έπεσα με σκληρό τρόπο. Ξαφνικά βρέθηκα χωρίς χρήματα, χωρίς φήμη, χωρίς δουλειά, χωρίς συμβόλαιο, στο μηδέν, επειδή δεν μπορούσα να ανταποκριθώ σε όσα έκανα προηγουμένως. Ακόμα και τότε είπα “ok, συμβαίνουν αυτά στη ζωή, πρέπει να συνεχίσω, επειδή δεν έχω δικαίωμα να σταματήσω, για το παιδί μου, για μένα”. Όπως λέει πάντα ο σύζυγός μου, “η φωνή σου δεν σου ανήκει, δεν έχεις δικαίωμα να σταματήσεις, πρέπει να συνεχίσεις να αγωνίζεσαι”. Αυτός ο αγώνας δεν σταματάει ποτέ και αυτό είναι το πρόβλημα με μας, είμαστε πάντα σε κατάσταση επιβίωσης. Ακόμα και όταν όλα είναι ήρεμα στη ζωή κι έχουμε αρκετά λεφτά, όταν όλα δείχνουν ότι πάνε καλά, είμαστε πολύ συγκεντρωμένες στο αύριο, θέλουμε να είμαστε σίγουρες ότι το αύριο θα είναι ok». Τις ρωτάω πώς βλέπουν τη Γεωργία σήμερα, γιατί στη χώρα υπάρχει ένα πισωγύρισμα, ξαναζεί καταστάσεις δύσκολες. «Η Γεωργία είναι σε μια πολύ δύσκολη πολιτική κατάσταση αυτήν τη στιγμή», λέει η Ανίτα, «γι’ αυτό μετακόμισα στην Αθήνα πριν από λίγο καιρό. Είμαι πολύ χαρούμενη που μετακόμισα στην Αθήνα, μου αρέσει να είμαι εδώ, ήθελα να είμαι εδώ, αλλά ο λόγος που έπρεπε να μετακομίσω είναι πολύ λυπηρός. Κυριολεκτικά δραπέτευσα από τη χώρα μου εξαιτίας της πολιτικής κατάστασης και των απειλών που δέχτηκα. Στη Γεωργία αυτήν τη στιγμή, μετά από έναν χρόνο διαμαρτυριών στους δρόμους, είναι πάνω από 150 άτομα στη φυλακή ως πολιτικοί κρατούμενοι, χωρίς να έχουν διαπράξει κανενός είδους παράπτωμα – καλλιτέχνες, ζωγράφοι, συγγραφείς, τραγουδιστές, πιανίστες. Με σκοτώνει που βλέπω την κατάσταση που επικρατεί στη χώρα μου αυτήν τη στιγμή. Η Γεωργία για μένα είναι η καρδιά και η ψυχή αυτού που είμαι ως πρόσωπο, είναι το αίμα μου και την αγαπώ. Όταν όμως απειλούν τη ζωή τη δική σου και του παιδιού σου, αρχίζεις να καταλαβαίνεις ότι, παρότι θα έδινες τα πάντα για τη χώρα σου, τη ζωή του παιδιού σου δεν θα τη θυσίαζες. Πονάω πολύ που δεν υπάρχει μέλλον, αλλά ελπίζω σύντομα να αλλάξουν όλα. Με τη διαφθορά και τη φρικτή ζωή που ζουν οι άνθρωποι, οι οποίοι πλέον δεν έχουν να φάνε, έχουμε πάει πίσω στα ’90s, ίσως όχι στην ίδια κόλαση, σίγουρα όμως σε παρόμοιες καταστάσεις». «Δεν μπορώ να πω πολλά για την παρούσα κατάσταση στη Γεωργία, γιατί εδώ και μερικά χρόνια πηγαίνω εκεί μόνο για μια βδομάδα», λέει η Τάμτα, «αλλά ξέρω τι περνάνε οι φίλοι μου, η οικογένειά μου, και με λυπεί πολύ, γιατί υπήρξαν εποχές που υπήρχε ελπίδα. Μπορεί κατά κάποιον τρόπο να έχει επιστρέψει η χώρα στα ’90s, αλλά αν πάω πίσω και θυμηθώ πώς την άφησα, δεν είναι το ίδιο. Δεν υπάρχει πρόβλημα με το ηλεκτρικό, για παράδειγμα, αλλά έχεις πρόβλημα να το πληρώσεις, και υπάρχουν σούπερ μάρκετ. Θυμάμαι πως όταν πήγα στο σούπερ μάρκετ στην Αθήνα, σοκαρίστηκα». «Κι εγώ το ίδιο έπαθα όταν πήγα σε σούπερ μάρκετ στην Ιταλία», λέει η Ανίτα. «Κυριολεκτικά σε δύο μήνες πήρα πάνω από δώδεκα κιλά, ενώ από τη φύση μου είμαι αδύνατη, επειδή δεν μπορούσα να πιστέψω τι μπορούσα να φάω», συνεχίζει η Τάμτα. «Η κατάσταση δεν είναι ακριβώς όπως στα ’90s, γιατί, φυσικά, αν έχεις λεφτά, μπορείς να βρεις τα πάντα, και υπάρχουν άνθρωποι που έχουν πολλά λεφτά. Οι Έλληνες που θα διαβάσουν τη συνέντευξη,

ωστόσο, πρέπει να ξέρουν ότι η Γεωργία είναι μια όμορφη χώρα, με τεράστια κουλτούρα. Ήταν πολυπολιτισμική, με ανθρώπους από διάφορες χώρες που ζούσαν εκεί, Έλληνες, Αρμένιους· υπήρχαν πολλές κοινότητες, αλλά δεν υπήρχε τουρισμός. Αν πας ως επισκέπτης, μπορείς ακόμα να καταλάβεις την κουλτούρα. Οι Γεωργιανοί αγαπούν τους τουρίστες, η φιλοξενία είναι εκπληκτική, σε άλλο επίπεδο». « Ένας φίλος μου Γερμανός που πήγε στη Γεωργία μού έλεγε ότι η φιλοξενία ήταν απίστευτη: “Πήγα στο σπίτι ενός φίλου μου και φάγαμε και ήπιαμε και επειδή κοίταζα έναν πίνακα που μου άρεσε, τον ξεκρέμασε και μου τον έδωσε!”», λέει η Ανίτα. Τους ζητάω να μου πουν αν έχουν αντιμετωπίσει προκαταλήψεις ή εμπόδια ακριβώς επειδή είναι γυναίκες που διεκδικούν το όνειρό τους. «Στη Γεωργία δεν αισθάνθηκα ποτέ διαχωρισμούς ή προκατάληψη, ίσως επειδή δεν είμαι ο τύπος του ανθρώπου που θα δείξει αδύναμος», λέει η Ανίτα. «Επίσης, δεν ήμουν ποτέ η γυναίκα με την κοριτσίστικη εμφάνιση που βασίζεται στους άντρες για οτιδήποτε. Μεγάλωσα σε μια οικογένεια στην οποία όλοι είχαν τη δική τους φωνή με κάποιον τρόπο, και ο πατέρας μου, ως δυνατός άντρας, πάντα σεβόταν τη μαμά μου, οπότε τους είχα ως παράδειγμα. Ήταν και οι δύο δυνατοί άνθρωποι. Φυσικά και υπάρχει πολύς μισογυνισμός στη δουλειά μας, στον χώρο της όπερας, παντού υπάρχει πολύς μισογυνισμός γενικά, πολλή προκατάληψη και παρενόχληση, αλλά πρέπει να πω ότι ποτέ δεν τα αισθάνθηκα, ίσως λόγω του χαρακτήρα μου και της εμφάνισής μου. Πάντα μου έλεγαν τα άτομα που είχα κοντά μου “δείχνεις ότι δεν μπορεί να σε προσεγγίσει κάποιος εύκολα”. Η εμφάνισή μου έλεγε στους ανθρώπους “μην μπεις καν στον κόπο”, επειδή όταν αισθανόμουν ένα φλερτ από έναν μαέστρο π.χ., τον μπλόκαρα σε δευτερόλεπτα. Ήταν σαν να έπεφτε ένας τοίχος, δεν άφηνα να γίνει ούτε βήμα. Η δουλειά μου ήταν πάντα ιερή, το θέατρο είναι ο χώρος που εργάζομαι. Κάποτε έριξα γροθιά στο στομάχι σε έναν συνάδελφό μου γιατί ενώ στις πρόβες ήταν απολύτως επαγγελματίας, στην παράσταση άρχισε να υπερβάλλει κάπως με τα αγγίγματα. Ήταν η μόνη φορά που θύμωσα, τον χτύπησα και σταμάτησε να τραγουδάει. Ήταν πολύ νωρίς στην καριέρα μου, στην Κάρμεν, και από εκείνη τη στιγμή έμαθαν όλοι ότι δεν σηκώνω αστεία. Είμαι πολύ ευθύς χαρακτήρας και αυστηρή σε θέματα μισογυνισμού και παρενόχλησης. Δεν μπορώ να συγκρατήσω τα συναισθήματά μου· αν με ενοχλεί κάτι, θα το δείξω αμέσως, κι αυτό με έχει γλιτώσει από πολλά στη ζωή και στην καριέρα μου. Ο κόσμος της όπερας έχει πολύ μισογυνισμό, στις γυναίκες φέρονται διαφορετικά από ό,τι στους άντρες». «Ταυτίζομαι τρομερά», λέει η Τάμτα. «Δεν με φλέρταραν καν, όχι τώρα που ξέρουν ότι έχω σύντροφο, αλλά και πριν από αυτό. Ειδικά στην Ελλάδα, και στα μπουζούκια, που έχουν μια συγκεκριμένη ιδέα για τις τραγουδίστριες –ένα στίγμα κι αυτό–, δεν είχα ποτέ τέτοια εμπειρία. Μπορεί να κυκλοφορούν ναρκωτικά, όλοι να κάνουν κόκα, αλλά δεν με έχουν ενοχλήσει καν, ίσως επειδή δεν άφηνα ποτέ περιθώρια. Δεν με κοιτούν καν με αυτόν τον τρόπο, κι αυτό είναι κάτι που με κάνει επίσης περήφανη, γιατί ακούω και βλέπω πολλά πράγματα γύρω μου. Είμαι τυχερή που είμαι σε αυτήν τη δουλειά και δεν είχα κακές εμπειρίες. Ίσως σε μία από τις πρώτες φωτογραφίσεις μου ο φωτογράφος να με έκανε να αισθανθώ περίεργα. Δεν συνέβη τίποτα, αλλά η αίσθηση ήταν “τι συμβαίνει τώρα;” Αυτό ήταν όλο. Πολλοί με ρωτούν για τον ρατσισμό, αλλά δεν έχω αισθανθεί ποτέ ότι οι άνθρωποι με κοιτούν ή με θεωρούν στερεοτυπικά ένα κορίτσι από τη Γεωργία, πάντα εισέπραττα σεβασμό – τουλάχιστον μπροστά μου, δεν ξέρω τι λένε πίσω μου και δεν με νοιάζει κιόλας. Συμβαίνει πολύ στον χώρο μας, πάντως, κι ας μη μας αγγίζει εμάς, χάρη στη δύναμη που έχουμε κερδίσει. Οι γυναίκες δεν ακούγονται όσο θα έπρεπε, αλλά έστω και αργά τα πράγματα αλλάζουν. Ίσως κάποτε να μη χρειάζεται να διαχωρίζουμε τους ανθρώπους σύμφωνα με το φύλο, να σεβόμαστε ο ένας τον άλλο, ό,τι και να είναι».

«Μερικές φορές παλεύω με τον εαυτό μου ακόμα και όταν δεν χρειάζεται, επειδή είμαι πάντα σε κατάσταση επιβίωσης, και σκέφτομαι “κόφ’ το, δεν χρειάζεται, είσαι ok”. Παλεύω ακόμα με κάποια πράγματα που με τραυμάτισαν, αλλά θέλω να τα βλέπω όλα πια με θετικό τρόπο».

Η Ανίτα Ρατσβελισβίλι ερμηνεύει τον ρόλο της Τσέκα στην όπερα του Πονκιέλι «Τζοκόντα», σε μουσική διεύθυνση Φαμπρίτσιο Βεντούρα και σκηνοθεσία Όλιβερ Μίερς. Εθνική Λυρική Σκηνή, 1, 4, 7/11 Το νεό single της Τάμτα «OOH AHH» και το άλμπουμ της «The Villain Heroine» κυκλοφορούν από την Kiki Music και σε αποκλειστική διανομή από τη Minos EMI/A Universal Music Group Company.

22

LiFO

30.10.25

LiFO 30.10.25

23

ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ

Ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΛΑΝΘΙΜΟΣ ΔΙΑΝΥΕΙ ΤΗΝ ΠΙΟ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΥΣΑ ΑΛΛΑ ΟΧΙ ΕΝΤΕΛΩΣ ΑΝΩΔΥΝΗ ΦΑΣΗ ΜΙΑΣ ΔΙΑΔΡΟΜΗΣ ΠΟΥ ΤΟΥ ΕΧΕΙ ΑΠΟΦΕΡΕΙ ΘΑΥΜΑΣΜΟ, ΒΡΑΒΕΙΑ, ΕΥΣΗΜΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥ ΚΑΙ ΕΝΑΝ ΚΥΚΛΟ ΑΝΘΡΩΠΩΝ ΣΠΑΝΙΑΣ ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗΣ.

ΑΠΟ ΤΟΝ ΘΟΔΩΡΗ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟ

24

LiFO

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ: ΠΑΡΙΣ ΤΑΒΙΤΙΑΝ

30.10.25

LiFO 30.10.25

25

ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ

ίγο πριν από την αναγγελία του break του από τη σκηνοθεσία, ο Λάνθιμος αναλογίζεται το βάρος της περιπέτειας κάθε ταινίας που γυρίζει και αποτιμά το ψυχικό κόστος, που αυτή την περίοδο μεταφράζεται σε burnout. Από έναν τόσο οργανωμένο σκηνοθέτη, που αντιμετωπίζει ενδελεχώς κάθε πλευρά της διαδικασίας, από τη σύλληψη μέχρι την εκτέλεση, θα περίμενε κανείς ένα πλάνο μακρύ και καλά σχεδιασμένο. Κι όμως, δεν προεξοφλεί την καριέρα του, δεν προδικάζει το μέλλον του. Ένα βήμα τη φορά. Δεν είχε στο μυαλό του το εξωτερικό από το get go – το προσωπικό καλλιτεχνικό του όραμα τον οδήγησε στο Λονδίνο. Δεν ξεκίνησε με πολιτικές δηλώσεις μέσα από τον κινηματογράφο που πάντα τον ενδιέφερε να κάνει, αλλά τώρα η πιο ευαισθητοποιημένη ταινία του για το πού βαδίζει ο κόσμος μας, η μαύρη κωμωδία επιστημονικής φαντασίας Βουγονία, συνέπεσε –σίγουρα όχι τυχαία– με την εύγλωττη στάση του για την Παλαιστίνη. Κι εδώ που τα λέμε, δεν γεννήθηκε Ολυμπιακός, πρώτα τον συνάρπασε η ομάδα και έπειτα της αφοσιώθηκε. Ακόμη και για τον τόνο των ταινιών του, τον περίφημο σουρεαλιστικό παραλογισμό που υποβάλλει το ύφος ή επιβάλλεται σε αυτό, δεν παραδέχεται ευθεία πρόθεση, αφήνοντας την τελική κρίση σε εμάς. Μετά από πολλές, σαφώς μικρότερες σε διάρκεια και πιο επικεντρωμένες σε σινεφίλ θέματα συναντήσεις μας, σε αυτή, που φαίνεται να είναι η τελευταία του συνέντευξη μέχρι να αποφασίσει να επανέλθει στην ενεργό δράση, μας μιλά για πρώτη φορά για ώρα, ελεύθερα, εγκάρδια – είναι «ποταμός». Συζητήσαμε για το ένστικτο και τη λογική, για την Έμα Στόουν, τον Πειραιά και τις ασπρόμαυρες φωτογραφίες που τυπώνουν μαζί «για το meditation του πράγματος»· για τις λογοτεχνικές του επιρροές και τις mainstream συνήθειές του· για τον Σεϊτζούν Σουζούκι και τον Νοσφεράτου· για τις αρχικές δυσκολίες στη χρηματοδότηση του Αστακού και την επιστροφή του στην Αθήνα· για το μέλλον, του πλανήτη και το δικό του. Και σαν να γνώριζα, διαισθητικά, πως η καμπή υποδεικνύει ένα πιο βαθύ ερέθισμα που θα τον ξαφνιάσει, ξεκίνησα με μια παιγνιώδη, υπαρξιακή ερώτηση.

ΠΩΣ ΘΑ ΜΠΟΡΕΣΩ ΝΑ ΞΑΝΑΒΡΩ ΚΑΠΩΣ ΤΗΝ ΑΦΕΛΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΧΑΡΑ ΠΟΥ ΕΙΧΑ ΟΤΑΝ ΚΑΝΑΜΕ ΤΙΣ ΤΑΙΝΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ; 26

LiFO

Τελικά, Γιώργο, ποιος είσαι; (γελάει) Το ήξερα βέβαια ότι θα γελάσεις. Αυτό είναι ένα πράγμα που το ψάχνεις σε όλη σου τη ζωή, μέχρι να πεθάνεις. Δεν ξέρω ακριβώς τι με ρωτάς. Εννοείς τι κάνω, γιατί είμαι εδώ; — Νιώθω πως είσαι σε μια καμπή, δημιουργικά και ηλικιακά. Διερωτώμαι αν ξανασκέφτεσαι τη διαδρομή, αν κάνεις έναν απολογισμό, ποιους στόχους θέτεις. Αν και δεν απαντά στο ποιος είμαι, ναι, βρίσκομαι σε μια φάση βαθιάς «αναρώτησης» τώρα που έχω κάνει αυτές τις ταινίες, έχω βρει τους ανθρώπους με τους οποίους συνεργάζομαι σταθερά τόσα χρόνια –και κάθε φορά βρίσκεται ένας ακόμη– κι έχω απόλυτη δημιουργική ελευθερία να κάνω τις ταινίες που θέλω. Παρ’ όλα αυτά, η διαδικασία είναι κυρίως αγχωτική και δύσκολη για μένα, λιγότερο στην τροχιά της σύλληψης μιας ιδέας και περισσότερο στη διαδικασία της υλοποίησης. Το βρίσκω σκληρό, επιβαρυντικό για την ψυχική υγεία. Ενώ υπάρχει μια άνεση αυτήν τη στιγμή –έχω την τύχη να δουλεύω σε συνθήκες διαφορετικές από εκείνες που επικρατούσαν όταν ξεκίνησα, τότε που παρακαλούσαμε για χάρες όλον τον κόσμο, που δυο-τρεις φίλοι και συνεργάτες πλήρωναν μαζί με μένα τις ταινίες μου και δεν είχαμε καμία επιλογή για τίποτε–, προσπαθώ να πάρω μια απόσταση και να καταλάβω: αφού κέρδισα όλα αυτά κι αφού δουλεύω με συνεργάτες που αγαπώ, γιατί είναι τόσο επίπονη η διαδικασία; Πώς θα μπορέσω να ξαναβρώ κάπως την αφελή ενέργεια και τη χαρά που είχα όταν κάναμε τις ταινίες στην Ελλάδα, για παράδειγμα; Δεν καταλαβαίνω γιατί ο πόνος και το άγχος παραμένουν και χειροτερεύουν! Κάποιος που το βλέπει απ’ έξω, θα ρωτούσε πώς δικαιολογείται η κρίση πανικού ή η κατάθλιψη σε κάποιον τόσο πετυχημένο. Αυτό πρέπει να το βρεις με τον εαυτό σου ή με βοήθεια. Η ηλικία παίζει σαφώς ρόλο. Το θέμα είναι πώς ξαναβρίσκεις τη χαρά. Για να μη μιλήσω για τη διαδικασία της προώθησης (γελάει), ένα ακόμη πρόβλημα. Ο κινηματογράφος είναι πολύ ακριβό πράγμα και χρειάζεται υποστήριξη, σύμφωνοι. Το να γυρίζω, όμως, όλον τον κόσμο επί έξι μήνες, μετά από έναν χρόνο γυρισμάτων, προσπαθώντας να βρω τα λόγια για να μιλήσω για την ταινία, είναι πολύ επίπονο. Βέβαια, αποτελεί ένα σημαντικό κομμάτι της δουλειάς, αν θέλεις να δει κόσμος την ταινία σου. Προσωπικά, το θεωρώ μη συμβατό με τις ποιότητες ενός ανθρώπου που θέλει να κάνει σινεμά.

— Στο εξωτερικό βρίσκω πως κινείσαι πιο εύκολα κατά την προώθηση των ταινιών σου. Ενδεχομένως να μη σε μπλοκάρει η μητρική γλώσσα. Το έχω πει πολλές φορές πως περνάω δυο χρόνια να σκέφτομαι και να μιλάω αγγλικά και ξαφνικά, όταν χρειαστεί να κάνω τρεις συνεντεύξεις στα ελληνικά και να προσπαθήσω να μεταφράσω ό,τι έχω στο μυαλό μου στα αγγλικά, μου προκύπτει το κόμπλεξ ότι δεν μπορώ να μιλήσω ελληνικά επειδή έζησα και δούλεψα 10 χρόνια στην Αγγλία, και πόσο γελοίο είναι αυτό (γελάει). Επίσης, στην Ελλάδα υπάρχει μεν κάτι θετικό, δηλαδή άνθρωποι που γνωρίζω και αγαπάω, που με ενδιαφέρουν και μοιράζομαι αυτό που κάνω μαζί τους, αλλά υπάρχει και κάτι αρνητικό, μια πιο επιθετική στάση από ορισμένους, με την έννοια ότι «θέλουμε ένα κομμάτι από σένα, γιατί είσαι δικός μας». Σε αυτό δεν αντιδρώ καλά.

— Νομίζω πως με τη συχνή σου παρουσία στα γήπεδα έχεις δημιουργήσει συμπάθεια, κυρίως σε άνδρες που δεν θα έβλεπαν εύκολα ταινίες σου. Κι αυτό επειδή σου αρέσει η μπάλα… Έστω και η πορτοκαλιά! (γελάει) — Ναι, σαν να έγινες ένας από εμάς! Αυτό είναι και ένα από τα θέματα της Βουγονίας. Ανάλογα με τις προκαταλήψεις μας, δημιουργούμε έναν διογκωμένο «παρωπιδισμό», μια εικόνα για τους ανθρώπους άσχετη με την πραγματικότητα και μάλιστα πάρα πολύ περιορισμένη, η οποία μεγεθύνεται με τη σύγχρονη τεχνολογία. Εγώ δεν είμαι μόνο ένας περίεργος σκηνοθέτης που ενδιαφέρεται αποκλειστικά για τις ταινίες του. Έπαιζα μπάσκετ μικρός, με ενδιαφέρει πάντα, μπορώ να κάνω οτιδήποτε άλλο.

30.10.25

— Η Τίλι Νόργουντ, η ηθοποιός που κατασκευάστηκε ψηφιακά, θα πρέπει να μας απασχολεί σοβαρά ή πρόκειται για ψευδοδίλημμα; Όποιος παρακολουθεί την εξέλιξη της τεχνητής νοημοσύνης δεν νομίζω πως εκπλήσσεται. Δεν γνωρίζουμε τι θα συμβεί στο μέλλον και πόσο μακρινός είναι ο ορίζοντας για κάτι τέτοιο. Αυτήν τη στιγμή είναι κάτι αξιοπερίεργο που δεν έχει ολοκληρωθεί. Προφανώς συμβαίνουν πράγματα που προκαλούν ενδιαφέρον και θαυμασμό, αλλά ακόμη είναι νωρίς. Όμως, το μετά μπορεί να είναι του χρόνου.

— Η Έμα Στόουν είναι ακριβώς το αντίθετο: μια γυναίκα παλλόμενη, ηθοποιός με ενσυναίσθηση και πάθος. Είναι η μούσα σου κι εσύ η δική της, όπως έχει πει πολύ σωστά σε συνεντεύξεις της, γιατί τα αμοιβαία αισθήματα οφείλουν να λειτουργούν αμφίδρομα σε ένα τέτοιο σερί συνεργασιών. Επίσης είναι και μειωτικό για μια γυναίκα να θεωρείται μούσα, και όχι ένας άνδρας. Εκείνη το επέλεξε να είμαι ο «μούσος» της.

— Τι είναι αυτό που σας έχει οδηγήσει να συστήσετε έναν τόσο πιστό θίασο; Εκτιμάμε πολύ ο ένας τον άλλον, επαγγελματικά και προσωπικά, έχουμε κοινή αίσθηση του χιούμορ, δεν ταλαιπωρούμαστε με μάταιες υποθέσεις και αναλύσεις σε σχέση με τη δουλειά. Έτσι δημιουργείται μια εμπιστοσύνη που μας πάει παραπέρα. Δεν φοβόμαστε και δεν φυλαγόμαστε. Η Έμα, εκτός από τρομερή ηθοποιός, διαθέτει ένστικτο και αντίληψη, γι’ αυτό είναι και παραγωγός της ταινίας. Συζητάμε για όλα τα κομμάτια της ταινίας. Ψάχνουμε μαζί, όπως στην περίπτωση του ηθοποιού της ταινίας που βρίσκεται στο φάσμα του αυτισμού, του Έινταν Ντέλμπις. Και με τα χρόνια έχει αναπτυχθεί μια πολύ στενή σχέση πια, βαθιά.

— «Αυτά τα αγόρια, τι με έχουν βάλει να κάνω!», έχει πει η Φράνσις ΜακΝτόρμαντ για τους αδελφούς Κοέν, τον σύζυγο και τον γαμπρό της δηλαδή. Η Έμα έχει αισθανθεί ποτέ πως κάτι ξεπερνά τα όριά της; Αν νομίζει πως κάτι δεν λειτουργεί, μου λέει να το ξανασκεφτούμε ή να προχωρήσουμε «αλλού», κάτι που με έχει βοηθήσει κι εμένα ως δημιουργό.

— Δεν είσαι, ωστόσο, συγκεντρωτικός ως σκηνοθέτης; Ήσουν αλλιώς στην αρχή; Ναι, ήμουν πιο απόλυτος. Μου πήρε χρόνια να διαλύσω την παρεξήγηση πως ένας σκηνοθέτης πρέπει να ελέγχει τα πάντα. Είναι εντελώς λάθος, εκτός κι αν μιλάμε για μια κατάσταση όπου ο ίδιος έχεις κάνει εσφαλμένες επιλογές συνεργατών, οπότε πρέπει να παρέμβεις. Όταν βρήκα πια τους ανθρώπους για την κάθε θέση και απέκτησα μαζί τους οικειότητα, έφυγε και ο φόβος πως αν κάποιος συνεργάτης μού προτείνει κάτι που δεν είναι δικό μου, δεν θα υπηρετεί το όραμα της ταινίας.

— Επικαλείσαι από παλιά το ένστικτο… Ε, δεν έχω κάνει και κάτι άλλο. (γελάει) — Επειδή όμως έχουμε τη λογική, την καρδιά και το μυαλό, το ένστικτο το ταυτίζεις με την καλλιτεχνική φύση; Όχι. Και βιολογικά αν το ψάξεις λίγο, επειδή έχω αρχίσει να ακούω πολύ τους νευροεπιστήμονες, αυτό που αποκαλούμε «gut feeling» –αυτή η αίσθηση στο στομάχι– είναι κρίσιμο, αφού το μικροβίωμα του στομαχιού επηρεάζει πολύ τη λειτουργία του εγκεφάλου. Η διαδικασία μιας ταινίας δεν προϋποθέτει μόνο τη λογική. Το ένστικτο είναι πολύ σημαντικό για να φτιάξεις κάτι πολύ προσωπικό. Με τα χρόνια, οι προτιμήσεις ενός καλλιτέχνη αυτοματοποιούνται. Αυτές τις αυτοματοποιήσεις τις συμπεριλαμβάνω στο ένστικτο. Μεταξύ του κόκκινου και του μπλε διαλέγω το κόκκινο, χωρίς να το σκέφτομαι. Το ίδιο και στη συγγραφή του σεναρίου, στο τι σημαίνει η μια τροπή της πλοκής έναντι μιας άλλης. Προσπαθώ να διαλέγω μια διαδρομή ανοιχτή προς τον θεατή ώστε να μπορεί να εμπλέκεται με την προσωπικότητα και τις εμπειρίες του. Δεν υπάρχει σωστό, παρά μόνο μια ισορροπία που προσπαθείς να φτιάξεις, ανάμεσα στο δράμα, στην κωμωδία και στον ρυθμό.

— Επειδή έχεις πλέον εύρωστη φιλμογραφία, υπάρχει κάποια ταινία σου που να θεωρείς τέλεια; Όχι. Αυτό είναι ένα από τα προβλήματα του ψυχικού βάρους στη δημιουργία. Πάντα θα μπορούσε να είχε γίνει κάτι παραπάνω.

—Εννοώ να τη θεωρήσεις τέλεια, αφού την αποχαιρετήσεις, από το πώς έγινε δεκτή. Θυμάμαι πόσο περίλυπος ήταν ο Ντέιβιντ Φίντσερ από τον τρόπο που του μιλούσαν για τη βία του Fight Club στο Φεστιβάλ Βενετίας. Όντως, στη Βενετία δεν την κατάλαβαν (γελάει). Δεν άλλαξε γνώμη ο ίδιος, απλώς στενοχωρήθηκε και έπαθε κατάθλιψη. Αργότερα αναγνωρίστηκε το Fight Club. Συμβαίνει και σε μένα να μην ξαναδώ μια ταινία μου για χρόνια –μπορεί και επτά ή δέκα χρόνια– αφότου έχω εγκρίνει την τελική της κόπια. Έχω μια αίσθηση για τις ταινίες μου που σχετίζεται με την εμπειρία, με το πώς λειτούργησαν στον κόσμο κι αν λειτούργησαν σε μια μερίδα του κοινού. Αυτό για μένα μπορεί να έχει μεγαλύτερη σημασία.

—Άνθρωποι του στενότερού σου περιβάλλοντος ή και άγνωστοι σε πλησιάζουν για να σου κάνουν σχόλια που σε ενδιαφέρουν; Ναι, και οι δύο περιπτώσεις.

—Από νωρίς ακολούθησες τον δρόμο του παραλόγου σε όλα σου τα σενάρια, και όχι μόνο σε εκείνα του Ευθύμη Φιλίππου. Όραμα και στοίχημα μαζί. Επίτηδες δεν χρησιμοποιώ τον όρο weird… Weird wave, και μάλιστα Greek weird wave. (γελάει) —Ωστόσο, αν και άυλα, το σουρεαλιστικό και το absurd είναι ενταγμένα στο DNA των ταινιών σου. Τα έχεις παντρευτεί; Δεν θέλεις να τα αποχωριστείς, επειδή έτσι είναι το καλλιτεχνικό σου «ύφασμα»; Δεν το έχω σκεφτεί έτσι.

—Αποκλείεται! Ο Γούντι Άλεν μάς είχε πει κάποτε πως όταν γράφει τα σενάρια δεν είναι σίγουρος αν θα γείρουν προς το δράμα ή προς την κωμωδία, όπως στην κρίσιμη σκηνή τού Match Point. Ο τόνος είναι αυτός που αλλάζει τα πάντα. Και δεν είναι τυχαίο πως από όλους σου τους συνεργάτες, ο μόνος που παραμένει σταθερός είναι ο μοντέρ σου, ο Γιώργος Μαυροψαρίδης. Μαζί το κάνετε! Παρόλο που δεν με πιστεύεις (γελάει), το αποτέλεσμα που διαπιστώνεις εσύ, κυρίως ως θεατής, είναι ένα συνονθύλευμα των διαδικασιών που προανέφερα. Έχω αναπτύξει μια προτίμηση, ένα γούστο, μια αντίληψη για το πώς λειτουργούν τα πράγματα. Χρειάζομαι χιούμορ για να μιλήσω για μια κατάσταση. Το δράμα από μόνο του δεν μου προξενεί κανένα συναίσθημα. Ή, αν είναι δράμα, θέλω να το σπρώξω πέρα από τον ρεαλισμό. Έχω μια τέτοια τάση, αλλά δεν σκέφτομαι απαραίτητα να κάνω κάτι περίεργο. Προχωράω ταινία-ταινία. Αυτήν τη στιγμή, νιώθω πως χρειάζομαι λίγο περισσότερο χρόνο για να σκεφτώ τι θα κάνω και αν θέλω να το κάνω. Έχω κάνει τρεις συναπτές ταινίες γιατί είπα πως άξιζαν τον κόπο και θα ήταν κρίμα να μην προχωρήσουμε. Ξαφνικά βρέθηκα με ένα burnout. Από πού ξεκινήσαμε να τα λέμε αυτά; —Από τον παραλογισμό. Ναι, ωραία το έστριψα (γελάει).

ΟΤΑΝ ΒΛΕΠΩ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΑ ΠΑΙΔΑΚΙΑ ΝΑ ΤΙΝΑΖΟΝΤΑΙ ΣΤΟΝ ΑΕΡΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΠΑΘΕΙΑ ΟΣΩΝ ΕΛΕΓΧΟΥΝ ΤΗ ΖΩΗ ΜΑΣ, ΓΙΝΟΜΑΙ ΑΠΑΙΣΙΟΔΟΞΟΣ.

LiFO 30.10.25

27

ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ

28

LiFO

30.10.25

Ο Γιώργος Λάνθιμος και η Έμα Στόουν στα γυρίσματα της ταινίας Βουγονία. Φωτογραφία: Atsushi Nishijima/Focus Features ©2025 All Rights Reserved

LiFO 30.10.25

29

ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ

Backstage από τα γυρίσματα της ταινίας Βουγονία.

— Επειδή γράφεις κιόλας, ποιες είναι οι λογοτεχνικές σου επιρροές; Διαβάζεις; Η αλήθεια είναι πως τα τελευταία χρόνια, με τα σενάρια που γράφουμε και ξαναδιαβάζουμε, το να διαβάσω μου φαίνεται αδύνατον. Δεν ήμουν και πολύ του διαβάσματος, αν και είχα αγαπήσει τον Ντοστογιέφσκι, τον Καμί (από τον Καλιγούλα του εμπνεύστηκα τις Ιστορίες Καλοσύνης) ή αργότερα τον Σελίν. Είμαι περισσότερο οπτικός και εικαστικός. Διαθέτω ένα ένστικτο για κείμενα με ιδιαίτερο τόνο, όπως της Σάρα Κέιν, που είναι θεατρική βέβαια. Δεν θεωρώ, όμως, τον εαυτό μου παιδί της λογοτεχνίας. Περιέργως, ούτε ο Ευθύμης είναι, που έχει και πολύ ιδιαίτερη γραφή. Δεν είναι απαραίτητο, νομίζω. Αντιθέτως, η φωτογραφία μού προκαλεί μια ηρεμία σε σχέση με το έντονο, το πολυπληθές, το βαρύ του κινηματογράφου. Είναι κάτι που μπορείς να κάνεις μόνος σου, να φωτογραφίσεις ένα δέντρο ενώ περπατάς, να πας σπίτι σου να το εμφανίσεις και να κρατάς στα χέρια σου τη φωτογραφία την ίδια μέρα. Είναι μια πολύ θεραπευτική εμπειρία μέσα στην τρέλα ενός τεράστιου πράγματος που είναι το να φτιάξεις μια ταινία.

— Προτιμάς το ασπρόμαυρο; Τα τελευταία χρόνια τραβώ απευθείας ασπρόμαυρο φιλμ. Φωτογραφίζοντας στην Ελλάδα, αισθάνομαι πως το ασπρόμαυρο αφαιρεί κάπως το καρτποσταλικό, εστιάζει στο θέμα που παρατηρείς και το αναδεικνύει. Επίσης, όταν φωτογραφίζω στα γυρίσματα, και μάλιστα με φλας, μου δίνεται η δυνατότητα να δημιουργήσω κάτι άλλο, πολύ διαφορετικό από την εικόνα της ταινίας. Τραβάω και λίγο έγχρωμο για τις φωτό της ταινίας.

— Την Έμα Στόουν πώς σου ήρθε να τη φωτογραφίσεις στον Πειραιά, στο Χατζηκυριάκειο και στα Βοτσαλάκια; Έχω μια φανταστική location manager, τη Γιώτα, που μας βρήκε τις τοποθεσίες για μια ανάθεση από το περιοδικό «W». Μου άρεσαν, μου προσέφεραν κάτι διαφορετικό. Επίσης, αυτή η φωτογράφιση υπήρξε μέρος μιας κοινής διαδικασίας: η Έμα έμαθε να φορτώνει και να εμφανίζει φιλμ στη διάρκεια του Poor Things (πολλές από τις φωτογραφίες για το λεύκωμα της ταινίας τις εμφάνισε στο μπάνιο του δωματίου της στη Βουδαπέστη). Εκείνη τύπωσε τις φωτογραφίες του «W» σε ένα δωμάτιο στην Αθήνα. Μας ενδιαφέρει αυτό το παιχνίδι, είναι ένα είδος διαλογισμού, αποσυμπίεσης και χαράς.

— Η επιστροφή σου στην Ελλάδα ήταν δύσκολη απόφαση; Πολύ εύκολη, έτσι όπως ήρθαν τα πράγματα.

— Γιατί αποφάσισες να εγκατασταθείς στην Αγγλία; Ποτέ δεν είχα ζήσει στο εξωτερικό, ενώ πάντα με γοήτευε η εμπειρία. Το Λονδίνο με ενδιέφερε, πολιτιστικά, γαστρονομικά, αρχιτεκτονικά, για πολλούς λόγους. Προφανώς, η διαμονή μου εκεί υπήρξε το πρώτο βήμα για να ασχοληθώ με αγγλόφωνες ταινίες. Έπειτα από τις τρεις ελληνικές ταινίες που γύρισα, δεν έβλεπα σημάδια προόδου πάνω στον τρόπο με τον οποίο ήθελα να έχω τον έλεγχο.

— Σκέφτηκες ποτέ σοβαρά την Αμερική; Όχι, ήθελα να μείνω στην Ευρώπη, και τότε η Αγγλία ήταν Ευρώπη. Επίσης, υπήρχε η αίσθηση πως για να κάνεις ανεξάρτητο σινεμά στην Αμερική πρέπει να προέρχεσαι από την τοπική κοινότητα. Αλλιώς, τα στούντιο δεν ενδιαφέρονται καθόλου για σένα. Θεώρησα πως το Λονδίνο διαθέτει ένα σύστημα στήριξης για δημιουργούς με ανεξάρτητη προσωπικότητα, με την ύπαρξη δομών όπως το BFI, το Film4, το BBC, που σε βοηθούν χωρίς την εμπλοκή των στούντιο – τα στούντιο μπορεί να εμπλακούν μετά. Στην Αμερική δεν υπάρχει κάτι τέτοιο. Και στην Αγγλία ήταν δύσκολα βέβαια, παρότι στην αρχή μου έλεγαν «φανταστικά», «μπράβο» και τα λοιπά. Μόλις όμως τους έδωσα την ιδέα του Αστακού, η πρώτη τους αντίδραση ήταν: «What?» (γελάει). Γι’ αυτό και ο Αστακός έγινε πάρα πολύ δύσκολα. Πέρασα τέσσερα χρόνια περιμένοντας, ώσπου ήρθαν 20.000 ευρώ από την Ολλανδία, μια μεγάλη βοήθεια από την Ιρλανδία και 20.000 ευρώ από την Ελλάδα.

30

LiFO

30.10.25

Φωτογραφίες: Atsushi Nishijima/Focus Features ©2025 All Rights Reserved

ΜΟΥ ΠΗΡΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΑ ΔΙΑΛΥΣΩ ΤΗΝ ΠΑΡΕΞΗΓΗΣΗ ΠΩΣ ΕΝΑΣ ΣΚΗΝΟΘΕΤΗΣ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΛΕΓΧΕΙ ΤΑ ΠΑΝΤΑ.

— Κι εγώ που νόμιζα πως ο Αστακός θα ήταν η πιο φιλική χειρονομία σου προς τον θεατή, άρα και η πιο γρήγορη και εύκολη έγκριση που θα έπαιρνες. Δεν το είδαν έτσι στην αρχή. Και μόνο όταν ήρθαν ο Κόλιν Φάρελ και η Ρέιτσελ Γουάις εγκρίθηκαν και τα 100.000 ευρώ από το FilmFour που χρειάζονταν.

— Για να κλείσουμε κινηματογραφικά, είχες πει πως πριν από κάθε σου ταινία βλέπεις, για έμπνευση ή για το ντεκουπάζ ίσως, αυτή την αδιανόητη μαύρη κωμωδία/περιπέτεια του 1967, το Branded to Kill, του Σεϊτζούν Σουζούκι. Φανταστικό, όντως, αλλά έχω καιρό να το δω. Με εντυπωσιάζει πάρα πολύ η ελευθερία αυτής της ταινίας. Μου είχε κάνει τρομερή αίσθηση, αν και δεν είναι η μόνη. Για καιρό έβλεπα Μίκλος Γιάντσο, το Κόκκινο και το Λευκό, ταινίες του Μπρεσόν. Από το Branded to Kill κράτησα το ότι δεν υπάρχουν κανόνες, μπορεί κανείς να φτιάξει κάτι όπως το θέλει, να το σκεφτεί με διαφορετικό τρόπο. Και τον Παπατάκη τον αγαπώ, όπως και τον Τζον Κασαβέτη, που είναι τόσο δυνατός ώστε υπερβαίνει τον ρεαλισμό. Μου αρέσει η υπέρβαση με οποιονδήποτε τρόπο και με συγκινεί όταν τη συναντώ στα διαφορετικά είδη που εκπροσωπούν ο Μπρεσόν ή ο Μπουνιουέλ ή το Branded to Kill. Το αν είναι absurd ή ρεαλιστικό από ένα σημείο κι έπειτα δεν έχει καμία σημασία. Είναι αυτό που είναι.

— Κι αν πρέπει, δηλαδή αν θες, να παρακολουθήσεις ένα πιο αφηγηματικό φιλμ, ένα blockbuster, για παράδειγμα, είναι ένοχη απόλαυση για σένα; Αν λειτουργεί, το βλέπω μια χαρά. Συχνά είναι πολύ χειρότερο να βλέπεις μια αποτυχημένη «καλλιτεχνική» ταινία.

— Μπορείς να αναφέρεις μια straightforward ταινία που είδες πρόσφατα; Για βοήθησέ με (γελάει).

— Δεν ξέρω. Στο στυλ των «Avengers»; Α, αυτό όχι, δεν μπορώ να το παρακολουθήσω.

— Ή του Άρι Άστερ, που είναι φίλος, φαντάζομαι, και συμπαραγωγός σου. Εμένα το Edington μού άρεσε. Το Ο Μπο φοβάται είναι μια από τις δικές του ταινίες που μου άρεσαν. Το Νοσφεράτου του Ρόμπερτ Έγκερς μού άρεσε πολύ. Επίσης το Lighthouse του ίδιου, αν και δεν μιλούσαμε γι’ αυτό το είδος, νομίζω.

— Την τελευταία φορά που ειδωθήκαμε, μόλις είχες ολοκληρώσει τη Βληχή. Μου είπες τότε πως κάνεις πολιτικό σινεμά ακόμη κι αν οι ταινίες σου δεν είναι ακραιφνώς πολιτικές. Η Βουγονία είναι η πιο ανοιχτά πολιτική σου ταινία. Μαζί με το pin για την Παλαιστίνη που φορούσες στη Βενετία, σηματοδοτεί μια αλλαγή για σένα. Είναι μέρος της καμπής στη ζωή σου το ότι επιθυμείς να εκφραστείς πολιτικά πλέον; Ένιωσα πως δεν έχω πια επιλογή. Αυτό που συμβαίνει γενικά στον κόσμο, ηθικά και προσωπικά, δεν μου αφήνει άλλη επιλογή. Αν είσαι άνθρωπος με οποιαδήποτε ενσυναίσθηση, δεν μπορείς να μη μιλήσεις. Τυχαία κάπως, η Βουγονία μιλάει για την αυτοκαταστροφική ανθρώπινη φύση, τη στιγμή που και στην πραγματικότητα βλέπουμε το τέλος να είναι πολύ κοντά. Τόσα χρόνια ένιωθα πως κάνω τη δουλειά μου και πως δεν οφείλω να μιλώ ευθέως πολιτικά. Αλλά όταν βλέπω καθημερινά παιδάκια να τινάζονται στον αέρα και την απάθεια όσων ελέγχουν τη ζωή μας, γίνομαι απαισιόδοξος. Δεν μένει καμιά επιλογή σε εμάς τους απλούς ανθρώπους. Τους λίγους που έχουν τον έλεγχο φαίνεται να μην τους ενδιαφέρει καθόλου η επιβίωση του πλανήτη. Ο σκοπός είναι αυτοί οι λίγοι να τα μαζέψουν και να πάνε στον Άρη – δεν δικαιολογείται αλλιώς η πορεία του κόσμου αυτήν τη στιγμή.

Ευχαριστούμε θερμά το ξενοδοχείο Μεγάλη Βρεταννία (Βασ. Γεωργίου 1, Σύνταγμα) για τη φιλοξενία της φωτογράφισης.

LiFO 30.10.25

31

ακόμα, το είδα πρόσφατα, περνούσα και είπα: «Ας πάω να δω την οδό Κλυταιμνήστρας», ένα στενό που στα μάτια μου φάνταζε πελώριο και είναι τόσο δα μικρό, με το ζόρι περνάει αυτοκίνητο. Έχω μια ανάμνηση, ότι έχει πλημμυρίσει ο δρόμος και είμαι σε μια σκάφη που την έχω κάνει βάρκα. Δυστυχώς, κανένας άλλος δεν το θυμάται.

q Οι γονείς μου έχουν καταγωγή από την Κεφαλονιά. Ήρθαν στην Αθήνα νέοι, έμειναν πρώτα στην περιοχή Χρυσάκη και, παρά τις δυσκολίες, η μητέρα μου θυμάται αυτά τα χρόνια με πολλή χαρά. Γιατί οι άνθρωποι από αυτή τη γενιά είναι άνθρωποι αδιανόητης αντοχής και υπομονής.

q Συνέβη ένα γεγονός καθοριστικό στην οικογένεια, λίγο αφότου γεννήθηκα: πέθανε η αδελφή του μπαμπά μου στη γέννα του δεύτερου παιδιού της. Ενώ μέχρι τότε ήταν όλοι μέσα στη χαρά, διαλύθηκαν, κόπηκε το γέλιο, σαν να σταμάτησε η γιορτή. Χάθηκε αυτό το μικρό οικογενειακό πλέγμα, προστατευτικό και υποστηρικτικό μαζί, με τη μικρή ψευδαίσθηση ασφάλειας. Πολύ συχνά οι άνθρωποι αρνούμαστε να αφήσουμε τη θλίψη πίσω, σαν να είναι ντροπή ή αμαρτία.

q Η μητέρα μου είναι μοδίστρα, από μια οικογένεια με δέκα παιδιά, και ένας από όλους τους θείους μου είχε μια κάμερα Super 8, πράγμα σπάνιο τότε. Έτσι έχω ένα ταινιάκι στο οποίο είμαι τεσσάρων χρονών και τρέχω με το βρακί.

q Ήμουν σκανταλιάρα, υπερκινητική, ανήσυχη πολύ, καλή μαθήτρια, αλλά είχα να ανταγωνιστώ μια αδελφή που ήταν πολύ όμορφη, πολύ καλό παιδί, πολύ καλή μαθήτρια και νομίζω ότι αυτό με έκανε να είμαι πιο δυναμική.

q Στη Β’ Δημοτικού είχαμε μια δασκάλα που μου είπε: «Κάνεις ωραία γράμματα αλλά είναι μικρά» και πήρα ένα κίτρινο BIC κι έκανα όλη την αντιγραφή σε μέγεθος κεφαλιού καρφίτσας –μπορώ και μικρότερα, κυρία Άννα!– κάτι που μπορώ ακόμα και σήμερα να κάνω. Το σχολείο δεν με δυσαρεστούσε, μου άρεσε που μάθαινα, αλλά εκεί στην Α’ Λυκείου άρχισαν να με ενδιαφέρουν τα αγόρια, όλα τα αγόρια, ξεκίνησαν και οι κοπάνες: κάναμε πολύ οτοστόπ, φτάναμε μέχρι τη Γλυφάδα, τη Βάρκιζα.

q Μια από τις καλύτερές μου αναμνήσεις είναι ο γιαρμάς στην παραλία, αλμύρα και γλύκα μαζί. Η θάλασσα, όταν ήμουν μικρή, μου άρεσε πολύ. Τη φοβάμαι, αλλά εδώ και μια πενταετία τη χαίρομαι ξανά – για λίγο δεν υπάρχει τίποτε άλλο από το σώμα μου και το νερό. Με ησυχάζει που το βλέμμα ταξιδεύει ανεμπόδιστα. Όταν επιστρέφω στην Αθήνα από τις διακοπές, οι τοίχοι, η εγγύτητα με τους ανθρώπους, η στενότητα του χώρου, το ότι είμαστε έτοιμοι να αρπαχτούμε με τον άλλο είναι ο εφιάλτης μου. Είναι σαν να γίνεται πόλεμος και έχω την εντύπωση ότι τα σήματα που δίνουν οι κυβερνώντες, της αυθαιρεσίας και της ατιμωρησίας, περνάνε και στους πολίτες. Δεν είναι τυχαίο ότι τον Προμηθέα τον δένουν το Κράτος και η Βία. Μια άλλη ανάμνηση είναι να πηγαίνουμε με ένα αστικό λεωφορείο που είχε ο θείος Γεράσιμος εκδρομές στο Σούνιο – μάλλον γι’ αυτό ήθελα να γίνω εισπράκτορας σε λεωφορείο.

Χορεύτρια και ηθοποιός. Γεννήθηκε στις Τζιτζιφιές, μένει στον Κολωνό.

ΑΓΓΕΛΙΚΉ ΣΤΕΛΛΆΤΟΥ

q Γεννήθηκα στις Τζιτζιφιές, σε ένα σπίτι με κήπο και αυλή, η οποία το συνέδεε με άλλα δύο. Αυτό το σπίτι υπάρχει

q Και οι δύο παππούδες μου ήταν παπάδες, αλλά εμείς είχαμε με την Εκκλησία σχέση τυπική: ο μπαμπάς μου κομμουνιστής, η μαμά μου κοινωνικά θρήσκα. Εμένα με απασχολούσε από πολύ νωρίς το ερώτημα «γιατί οι γυναίκες δεν μπαίνουν στο ιερό;». Αναρωτήθηκα γιατί ως γυναίκα είμαι δεύτερης κατηγορίας, γιατί μιλάμε για «άμωμο σύλληψι», γιατί μια βασική ανθρώπινη λειτουργία μπαίνει στην κατηγορία της αμαρτίας, γιατί όλα έχουν σκοπό να μαντρώσουν τις γυναίκες και να τις κάνουν να φοβούνται τους άντρες. Η Εκκλησία με θυμώνει πολύ, δεν γίνεται έπειτα από 2.000 χρόνια να μην έχει κατορθώσει οι πιστοί της να είναι καλοί άνθρωποι. Και αν υπάρχουν ανάμεσα στους ιερείς και στους πιστούς κάποιοι φωτισμένοι άνθρωποι, αυτό δεν αποδεικνύει την αξία του δόγματος αλλά την αξία των συγκεκριμένων ανθρώπων.

qΥπήρχε μια θολή ιδέα να γίνω χημικός, αλλά τελικά πέρασα σε σχολή λογιστών στην Πάτρα – Αθήνα δεν είχα δηλώσει γιατί ήθελα να φύγω από το σπίτι μου. Εκεί αρχίζει μια σειρά φοβερών συμπτώσεων. Έπαθα ηπατίτιδα και μια μέρα, αδύναμη ακόμα, μπήκα σε ένα ταξί και ρώτησα τον ταξιτζή: «Ξέρετε καμιά σχολή χορού;». Μου λέει: «Ξέρω μία, πηγαίνει η εγγονή μου, την τάδε». Πάω και λέω: «Θέλω να κάνω μπαλέτο». Με βάζουν να κάνω γυμναστική με τις κυρίες κι εγώ είπα: «Θέλω να κάνω μπαλέτο». Δεν υπήρχε τμήμα ενηλίκων και με έβαλαν με τα δεκάχρονα. Ο ιδιοκτήτης της σχολής ήθελε να κάνει το μπαλέτο της Όπερας της Πάτρας και είχε φέρει από τη Βουλγαρία τον Αντόν Στόινοφ, με τον οποίο κάναμε κάθε μέρα μάθημα και μου έλεγε: «Μπορείς, βρε, μπορείς». Στη σχολή λογιστών δεν πάταγα, ήμουνα όλη μέρα έξω με τους αναρχοαυτόνομους, αλλά κάθε μέρα στις 7 ήμουν στο μάθημα. Μου άρεσε να είμαι εκεί, δεν σκεφτόμουν κάτι άλλο.

q Όταν γύρισα στην Αθήνα, ο Αντόν μου σύστησε τη σχολή Γρηγοριάδου, όπου δίδασκε ο φίλος του, Ιβάν. Πάω εκεί

ΟΙAΘΗΝΑΊΟΙ

και παθαίνω σοκ. Είναι όλα τα κορίτσια με τραβηγμένο μαλλί, ευθυτενή, λέω: «Πού χωράω εγώ εδώ;». Εν τω μεταξύ έρχεται ο Αντόν στη σχολή της Ραλλούς Μάνου και πάω κι εγώ. Ξεκινάω τα μαθήματα, με βλέπει η Ραλλού και μου δίνει μια άτυπη υποτροφία – έκανα μαθήματα και δεν πλήρωνα, πήρα μέρος και σε κάποιες παραστάσεις. Σε μία από τις πρώτες μου συμμετοχές ήμουν το παιδάκι της Μήδειας.

32

LiFO

q Μαθαίνω ότι υπάρχει Κρατική Σχολή Χορού – ήταν η τελευταία χρονιά που μπορούσα να δώσω γιατί ήμουνα 23 ετών, και με παίρνουν. Στα τρία χρόνια της σχολής έλειψα μόνο μια φορά – εκεί ήθελα να είμαι και εκεί μόνο συγκεντρωνόμουν. Από τους δασκάλους μου θυμάμαι τον Γιάννη Μέτση, ο οποίος είχε ένα μαγικό χαρακτηριστικό: καταλάβαινε τους ανθρώπους που είχε απέναντί του, έψαχνε σε καθεμιά μας τον τρόπο να μας βοηθήσει να προχωρήσουμε, μας αντιλαμβανόταν ως άτομα.

q Για τον μεγάλο αριθμό παιδιών που δίνουν εξετάσεις σε δραματικές και σχολές χορού, σκέφτομαι ότι οι άνθρωποι είναι δημιουργικά όντα από τη φύση τους, αλλά η δημιουργικότητά τους ψαλιδίζεται από μικρή ηλικία –το σχολείο βγάζει παραγωγικές μονάδες, δεν καλλιεργεί επιθυμίες, σκέψεις, την περιέργεια–, γι’ αυτό πηγαίνουν σε μια καλλιτεχνική σχολή. Ψάχνουν να βρουν τρόπο να εκφράσουν τη δημιουργική τους πλευρά. Δεν μπορώ όμως να μη σχολιάσω ότι πολλά παιδιά αντιλαμβάνονται την υποκριτική μόνο από αυτό που βλέπουν στην τηλεόραση ή κάνουν τη σκέψη ότι είναι κάτι εύκολο, ότι μπορείς να κάνεις καριέρα εύκολα, να βγάλεις χρήματα και να έχεις αναγνωρισιμότητα (παιδιά, δεν είναι εύκολο).

q Στο δεύτερο έτος της Κρατικής πήγα να κάνω μαθήματα με τη Μαίρη Τσούτη που έκανε μια τρομερή προσπάθεια στα χρόνια της. Εκεί συνάντησα τον Δημήτρη Παπαϊωάννου· εκείνος είχε έρθει από τον Κουμεντάκη, εγώ από μια φίλη του Ζάφου Ξαγοράρη που ήταν μαζί με τον Δημήτρη στην Καλών Τεχνών. Έτσι έγινε αυτή η συνάντηση, το πάντρεμα. Χορέψαμε με τον Δημήτρη σε παραστάσεις της Μαίρης, εγώ μετά πήρα μια υποτροφία από το Ίδρυμα Ωνάση και πήγα στη Νέα Υόρκη για σπουδές και ο Δημήτρης πήγε κι εκείνος στην Αμερική για μαθήματα και παραστάσεις στο La MaMa. Επιστρέφοντας, κάναμε την πρώτη πρόβα μαζί, στο μπαλκόνι του σπιτιού του, σε ένα δώμα στο Κουκάκι. Ήταν η πρώτη φορά που κινούμουν σε εξωτερικό χώρο και ένιωθα να με κινεί ο αέρας. Ήταν κάτι αποκαλυπτικό, γιατί η πιο ισχυρή μου αίσθηση είναι η αφή. Ένιωσα τους πόρους του δέρματός μου να ζωντανεύουν.

απο την αργυρώ μποζώνη φωτογραφιeσ: παρισ ταβιτιαν

30.10.25

η αρχη Ήμουν σκανταλιάρα, υπερκινητική, ανήσυχη πολύ, καλή μαθήτρια, αλλά είχα να ανταγωνιστώ μια αδελφή που ήταν πολύ όμορφη, πολύ καλό παιδί, πολύ καλή μαθήτρια και νομίζω ότι αυτό με έκανε να είμαι πιο δυναμική.

LiFO 30.10.25

33

Εδάφους· τη βάφτισε έτσι ο Ζάφος. Την πρώτη μας παράσταση, το Βουνό, το 1987 την κάναμε στο στούντιο της Μαίρης και σε έναν χώρο στην Καλών Τεχνών, που ήταν τότε στο Πολυτεχνείο. Μετά πήγαμε στην Μπιενάλε Νέων Καλλιτεχνών της Ευρώπης και της Μεσογείου, στη Βαρκελώνη, με το Βουνό και το Αδιάβροχο, και τη βραδιά που θα παίζαμε έγινε γενικό μπλακ-άουτ, αναβλήθηκε η παράσταση, δεν υπήρχε θέατρο να παίξουμε και ο Δημήτρης επέλεξε ένα οικόπεδο με ένα γκρεμισμένο σπίτι. Η Νίνα Παππά ζωγράφισε ένα βουνό στον τοίχο και φέρανε ένα αυτοκίνητο να φωτίσει με τους προβολείς του. Στη συνέχεια κάναμε τα Δωμάτια, με αυτά πήγαμε και στην Μπολόνια, και μετά, στην κατάληψη, τα Τραγούδια. Εκεί μας είδε ένα μεγαλύτερο κοινό, σε περισσότερες παραστάσεις. Τότε γινόμασταν σιγά σιγά ομάδα. Στην Ομάδα Εδάφους ένιωθα τυχερή, σαν να είμαι σε έναν κήπο που θέλω να φροντίσω. Για πολλά χρόνια δεν πληρωνόμασταν, κάναμε άλλες δουλειές, εγώ τότε ακόμα δούλευα σε παιδικό σταθμό (υπάρχει, άραγε, κανένα από τα τότε παιδιά που το διαβάζει αυτό το κομμάτι;).

q Το καλοκαίρι που φτιάξαμε τη Μήδεια είναι από τα ωραιότερα καλοκαίρια της ζωής μου. Μας είχαν παραχωρήσει έναν χώρο στη σημερινή Καλών Τεχνών, τον καθαρίζαμε δυο μέρες. Τα φτιάχναμε όλα με τα χέρια μας, βάφαμε, φτιάχναμε τα σκηνικά. Η συγκάτοικός μου είχε μια επαγγελματική ραπτομηχανή και έραβα τα πανιά των εποχών, έβαζα τα λουλούδια. Όλη μέρα φτιάχναμε αυτά τα πράγματα και μετά κάναμε πρόβα. Αυτή η αίσθηση της οικογένειας, της κοινής προσπάθειας, στην οποία όλοι συνεισφέραμε με τις ικανότητές μας, με έκανε να ζήσω αυτό το θαύμα. Είναι πιο ισχυρή αυτή η ανάμνηση απ’ ό,τι όταν βρισκόμουν στη σκηνή. Κάναμε κάτι στο «τώρα», δεν σκεφτόμασταν το μέλλον ή σε τι επενδύουμε. Ποιος το φανταζόταν ότι τα πράγματα θα πάνε έτσι; Είναι σπουδαίος καλλιτέχνης ο Δημήτρης. Το να είσαι στο τρένο που οδηγεί είναι ωραία περιπέτεια.

q Για χρόνια ήμουν θυμωμένη. Ο Δημήτρης με κάλεσε να δουλέψω στην Ολυμπιάδα – η φιλία μας δεν είναι όπως παλιά, αλλά συναντιόμαστε και καλομιλάμε. Η αλήθεια είναι πως όταν ήρθε να δει πρόβα στο ΜΑΜΙ ήμουνα χεσμένη, αλλά έπειτα από πέντε λεπτά ένιωσα ότι με κοίταζε με βλέμμα αγαπησιάρικο. Η σχέση που είχαμε, παρόλο που είμαστε πολύ διαφορετικοί άνθρωποι, ήταν πολύ έντονη, αυτό που μας ένωνε ήταν η δουλειά, εκεί βάζαμε και οι δυο τα πάντα και για τη δική μου ψυχοσύνθεση αυτή η σχέση δεν μπορούσε να λυθεί με έναν σουηδικό τρόπο, έπρεπε να γίνει με δράμα. Και είμαι πολύ καλή σε αυτό.

q Επειδή με συνόδευε η φήμη της Ομάδας, δεν έμεινα ποτέ χωρίς εργασία. Με καλούσαν, έκανα και προσπάθεια να χορογραφήσω, αλλά δεν είναι το καλύτερό μου. Το δοκίμασα, δεν ήταν η περιοχή μου. Μπαίνοντας στον κόσμο του θεάτρου ήμουνα κι εκεί τυχερή, δούλεψα για πολλά χρόνια στο Θέατρο του Νέου Κόσμου. Και εκεί υπήρχε η αίσθηση του «μαζί», ήταν σε τέτοια φάση το θέατρο και ο Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος έχει ανοιχτή καρδιά για όλους. Το ότι έπρεπε να βγάζω τα προς το ζην ήταν πολύ εξισορροπητικό για τη ζωή μου, αν είχα λυμένο αυτό το θέμα μπορεί να μην έκανα και τίποτα, παρόλο που η σωματική αδράνεια δεν είναι καλή για τον ψυχισμό μου.

ΟΙ ΑΘΗΝΑΙΟΙ Αγγελική Στελλάτου

q Συνήθως δεν σκέφτομαι το επόμενο βήμα, τα πράγματα μού έρχονται. Έτσι κάναμε τα πρώτα μας βήματα ως Ομάδα

q Για πολλά χρόνια οι διδασκαλίες ήταν αυτές που με συντηρούσαν οικονομικά. Δίδασκα σύγχρονο, έφτιαχνα κάτι που είναι της δικής μου ιδιοσυγκρασίας και πρότεινα στους ανθρώπους να κάνουν αυτό που κάνω εγώ. Αναρωτήθηκα: «Γιατί να μην τους οδηγήσω να κάνουν το δικό τους;» και άρχισα να διδάσκω αυτοσχεδιασμό. Τα τελευταία χρόνια συναντιέμαι με μαθητές, σε δικά μου μαθήματα, με ανθρώπους που αγαπούν τον χορό, που δεν είναι επαγγελματίες. Είναι πολύ ωραίο να βλέπεις ανθρώπους που η κίνησή τους δεν είναι επαγγελματική, ραφιναρισμένη, ή που έχουν μια δύσκολη σχέση με το σώμα τους να βρίσκουν τρόπο να εκφραστούν, να κάνουν μια κίνηση που στα μάτια μου μεταφέρει το νόημά της – χαίρομαι πάρα πολύ. Κι άλλο τόσο καμαρώνω όταν έρχονται και τα παιδιά από τις σχολές και μου λένε ότι το μάθημά μας τα βοηθάει (συγγνώμη για το «παιδιά», παιδιά).

q Από το θέατρο έχω μια πολύ έντονη ανάμνηση. Δούλεψα με τον Βογιατζή στον Τόκο και θυμάμαι πως υπήρχε μια σκηνή οικογενειακού τραπεζιού και είχαν φέρει κάτι ρυζάκια. Και είπε ο Λευτέρης: «Αν δεν μπορούμε να έχουμε φαγητό πλούσιο, θα έχουμε κάτι λεμονόκουπες και θα κάνουμε ότι τρώμε». Έτσι έγινε και το πίστευες αυτό που έβλεπες, γιατί η πραγματικότητα που δημιουργούσε είχε δικούς της κανόνες που δεν αμφισβητούσες, ενώ αν ερχόταν το ρυζάκι θα ’λεγες: «Δεν είχαν λεφτά, καμώνονται ότι τρώνε». Αυτό μου φάνηκε συγκλονιστικό και αυτό καταλαβαίνω για το θέατρο: όταν μια παράσταση έρχεται και εγκαθιστά μπροστά σου μια πραγματικότητα με δικούς της κανόνες, την πιστεύω — όταν υποδύεται την πραγματικότητα, κάνω πίσω και περιμένω να τελειώσει. Το θέατρο είναι ένα ψέμα και το ζήτημα είναι πώς θα το κάνεις να μοιάζει αληθινό και να το πιστέψει ο άλλος από κάτω, να γίνει μέρος του ψέματος, της συνθήκης σου.

q Το 2023 ο Γιάννης Νικολαΐδης μού πρότεινε να κάνουμε μια παράσταση με τη Σταυρούλα Σιάμου, με την οποία υπήρξαμε πολύ στενές φίλες. Είχαμε χαθεί και όταν ξανασυναντηθήκαμε συνειδητοποίησα πόσο σημαντικός άνθρωπος είναι στη ζωή μου. Όταν άρχισαν να φτάνουν κείμενα, δυσκολεύτηκα πολύ, αλλά ο Γιάννης είναι πολύ τρυφερός και έχει κατανόηση για τα πάθη και τη στραβομάρα των ανθρώπων. Έτσι, όταν άρχιζε το άγχος της επάρκειας, έβρισκε έναν τρόπο πολύ ήσυχο να με υποστηρίζει και να με μαζεύει. Η παράσταση επικοινώνησε με το κοινό, συνδέθηκαν οι άνθρωποι με αυτό που έβλεπαν και σε εμένα εμφανίστηκε ξανά η επιθυμία να είμαι μέσα σε αυτήν τη συνθήκη μαζί με άλλους ανθρώπους και να φτιάχνουμε πράγματα – πετυχημένα ή όχι, δεν έχει σημασία.

q Ο Μάριο Μπανούσι δεν με είχε δει να χορεύω, δεν με γνώριζε, όπως και οι υπόλοιποι συνεργάτες.

ΙNFO

Η Αγγελική Στελλάτου θα παίξει στην παράσταση Τα Χρόνια, που θα ανέβει στο θέατρο Θησείον από τις 11/12 έως τις 31/01, σε σκηνοθεσία Ακύλλα Καραζήση.

34

LiFO

Οι άνθρωποι είναι δημιουργικά όντα από τη φύση τους, αλλά η δημιουργικότητά τους ψαλιδίζεται από μικρή ηλικία –το σχολείο βγάζει παραγωγικές μονάδες, δεν καλλιεργεί επιθυμίες–, γι’ αυτό πηγαίνουν σε μια καλλιτεχνική σχολή. Ψάχνουν να βρουν τρόπο να εκφράσουν τη δημιουργική τους πλευρά.

Εισέπραξα σεβασμό από όλους αυτούς με τους οποίους δουλέψαμε στο ΜΑΜΙ, ένιωσα ότι με σέβονται ως τον άνθρωπο που είμαι, όχι ως τον άνθρωπο που έχουν ακούσει. Ο Μάριο έχει ένα πολύ τρυφερό βλέμμα και μια τρυφερή συμπεριφορά απέναντι στους ανθρώπους. Ξεκινήσαμε τις πρόβες στην Ολλανδία. Η συνθήκη που ζήσαμε εκεί συμβαίνει σπάνια, γιατί δεν είχαμε να τρέχουμε σε χίλιες δυο άλλες δουλειές, σε φίλους και προσωπική ζωή, ήμασταν μαζί συνέχεια, μακριά από όλα, αφοσιωμένοι σε αυτό. Περάσαμε πολύ ωραία και ως παρέα, ήταν σαν πενταήμερη, είναι όλα χρυσά παιδιά. Και στις πρόβες συντονιζόμασταν, το ένιωθα. Αν και πάντα έχω ανησυχία, σε αυτές τις ερευνητικές αρχικές πρόβες, υπήρχαν στιγμές που ένιωσα να τριπάρω, να ξεχνάω αν είμαι ή δεν είμαι καλή, να είμαι σε σύνδεση με ένα κουκουτσάκι μέσα μου. Εκείνη την ώρα νομίζω ότι μπορώ να καβαλήσω το πιο μεγάλο κύμα του κόσμου. Δεν συμβαίνει κάθε μέρα, αλλά είναι σαν ένα μικρό ναρκωτικό που ελπίζεις να ξαναπάρεις. Είναι η μόνη παράσταση που έχω κάνει χωρίς να φοβάμαι.

q Σκέφτομαι αν έχει σημασία να μιλάμε για εμάς σε έναν κόσμο όπου συμβαίνουν πράγματα τρομακτικά: η γενοκτονία στην Παλαιστίνη, ο πόλεμος στην Ουκρανία, μικρότεροι πόλεμοι, η πείνα σε πολλά μέρη του πλανήτη, η διαφθορά στη χώρα μας, η σαρωτική επικράτηση του χρήματος ως μοναδικής αξίας στη ζωή… Όμως ξέρω ότι η απαισιοδοξία είναι παράδοση και η απελπισία πολυτέλεια (δεν είναι δικό μου αυτό, κάπου το διάβασα και το σημείωσα, αλλά δεν θυμάμαι τον συγγραφέα). Διαβάστε ολόκληρη τη συνέντευξη στο lifo.gr.

30.10.25

873

ΜΟΥΣΙΚΗ

Actress & Suzanne Ciani present Concrète Waves Στο πλαίσιο των St Paul’s Sessions, o Βρετανός αινιγματικός ηλεκτρονικός συνθέτης και παραγωγός Actress και η θρυλική πρωτοπόρος Αμερικανίδα συνθέτρια και sound designer Suzanne Ciani παρουσιάζουν το νέο τους πρότζεκτ με τίτλο Concrète Waves σε quadraphonic ήχο, μια αντισυμβατική τετραφωνική περφόρμανς, όπου η industrial εσωστρέφεια του Actress τέμνεται με τις αναλογικές, οργανικές εκφράσεις της Ciani μέσω του Buchla modular συστήματος. Η περφόρμανς εκτυλίσσεται ως ένας ηλεκτρονικός διάλογος μεταξύ δύο ριζικά διαφορετικών αλλά εξίσου ανένταχτων μουσικών κοσμοθεωριών.

29/10, Ωδείο Αθηνών, Ρηγίλλης & Βασιλέως Γεωργίου Β’ 17-19, 21:00, είσοδος: 27-45 ευρώ

36

THE WEEK Όσα ξεκινάνε αυτή την εβδομάδα

38

ΣΙΝΕΜΑ Οι νέες ταινίες της εβδομάδας

40

ΜΟΥΣΙΚΗ Jazz@Megaron 2025

42

BIBΛΙΟ «Intermezzo»: Το βιβλίο της Σάλλυ Ρούνεϋ που έσπασε όλα τα αναγνωστικά ρεκόρ

LiFO 30.10.25

35

the week

5 ΚΛΑΣΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ Απόηχοι πολέμου: Μάλερ & Κόρνγκολντ Ο νέος αρχιμουσικός Τζον Γουόρνερ, ανερχόμενο αστέρι της βρετανικής μουσικής σκηνής, στο ντεμπούτο του με την Κρατική Ορχήστρα Αθηνών παρουσιάζει δύο έργα σπουδαίων Αυστριακών συνθετών, των Μάλερ και Κόρνγκολντ, που αν και τους χωρίζουν πάνω από τέσσερις δεκαετίες, έχουν πολλά και ουσιώδη κοινά, αποτελούν τις δύο όψεις του ίδιου μουσικού «νομίσματος». Εσωστρεφής και ψυχαναλυτικός ο πρώτος, εξωστρεφής και «επιθετικά» σαγηνευτικός ο δεύτερος, μοιράζονται μια κοινή υπερ-ρομαντική γλώσσα, αισθησιακή, τρυφηλή, απολαυστική σε κάθε πτυχή της.

31/10, Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, Βασ. Σοφίας & Κόκκαλη, 20:30

6 ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ Armoire au féminin

STOEP TH S PR ES

ΦΕΣΤΙΒΑΛ Athens Halloween Festival

30 ο κτω β ρ ιου - 5 νοε μ β ρ ιου 2 0 25

1 ΠΑΡΤΙ Two Lanes Το ηλεκτρονικό ντουέτο Τwo Lanes από το Βερολίνο συνδυάζει ακουστικές ηχογραφήσεις πιάνου με αναλογικά συνθεσάιζερ και στοιχεία minimal beat για να δημιουργήσει τον χαρακτηριστικό του ήχο. Αποτελούμενο από τα αδέρφια Leo και Rafa, το ντουέτο έχει καλλιεργήσει ένα πιστό κοινό από όλο τον κόσμο. Στην τελευταία τους κυκλοφορία συνεχίζουν να επεκτείνονται σε διάφορα είδη, που κυμαίνονται από νεοκλασική και ambient έως μελωδική techno.

έντονη οπτικοακουστική εμπειρία, η παράσταση αναδεικνύει τον διαχρονικό στοχασμό του Τσέχοφ πάνω στην ανθρώπινη ψυχή. Εμπνέεται από τη μυστηριακή ρωσική κοινωνία στα τέλη του 19ου αιώνα, με κινηματογραφική αισθητική και μουσική που εντείνει την υποβλητική ατμόσφαιρα.

2/11-29/3/2026, Σκηνή Μπρεχτ - 2510, 3ης Σεπτεμβρίου 38, 18:15, είσοδος: 12-15 ευρώ

4 ΘΕΑΤΡΟ Η Κατσαρίδα Κ.

31/10, Piraeus Club Academy, Πειραιώς 105, Αθήνα, 21:00, είσοδος: από 22 ευρώ

2 ΠΑΡΤΙ Dievers Party - Halloween Edition

Το Athens Halloween Festival έρχεται με 4 ημέρες γεμάτες μυστήριο και δράση. Θα στηθεί μια αγορά με 40 και πλέον εκθέτες για τα spooky ψώνια σου. Θα υπάρχει χώρος για σκάλισμα κολοκύθας και workshops, ένα Escape Room by Mastermind, stand-up comedy και προβολές ταινιών horror. Η Κυριακή 2/11 είναι αφιερωμένη στον μάστερ του Halloween Tιμ Μπέρτον με πολλές burtonverse εκπλήξεις. Ένα φεστιβάλ γεμάτο τρόμο, μαγεία και γέλιο, ανοιχτό για όλους, μικρούς και μεγάλους λάτρεις του Halloween.

H νέα ενότητα δουλειάς της Μαριγώς Κάσση περιστρέφεται γύρω από την έννοια της ντουλάπας, ιδωμένης ως γυναικείο σύμβολο. Αντικείμενο καθημερινό αλλά και φορέας αναμνήσεων, συναισθημάτων και μυστικών, η ντουλάπα αποκτά πολυεπίπεδες σημασίες και χρήσεις. Γύρω της αναπτύσσονται έργα μεικτής τεχνικής (χειροποίητα κερωμένα χαρτιά, ακουαρέλα, κλωστές, τυπώματα) ραμμένα και κολλημένα πάνω σε γάζα, που κρέμονται ελεύθερα στον χώρο, μαζί με ακουαρέλες στα συρτάρια και λάδια σε καμβά.

30/10-22/11, Έκφραση - Γιάννα Γραμματοπούλου, Βαλαωρίτου 9α, Κολωνάκι, Τρ., Πέμ., Παρ.: 12:00-20:00, Τετ.: 12:00-18:00, Σάβ.: 12:00-15:00

7 ΘΕΑΤΡΟ Το Τεστ

30/10-2/11, Δημοτική Αγορά Κυψέλης, Φωκίωνος Νέγρη 42, 12:00, είσοδος: από 5 ευρώ

Το πιο σκοτεινό και εκρηκτικό event του φθινοπώρου έρχεται στην Αθήνα! Το Dievers Party επιστρέφει με μια Halloween έκδοση γεμάτη σκοτάδι, ρυθμό και ατμόσφαιρα που θα σε στοιχειώσει. Φόρα τη μάσκα σου, άσε πίσω την πραγματικότητα και μπες στο πιο unreal party της Αθήνας.

1/11, Oddity Club, Ηρακλειδών 61, Αθήνα, 23:30, είσοδος: από 10 ευρώ

3 ΘΕΑΤΡΟ Ο μαύρος μοναχός

απο τη μαρια παππα

36

LiFO

Ένα από τα πιο μυστηριώδη και αινιγματικά έργα του Άντον Τσέχοφ ζωντανεύει σε μια παράσταση που ισορροπεί ανάμεσα στο όνειρο και την πραγματικότητα, τη λογική και την παραφροσύνη. Με ατμοσφαιρική σκηνοθεσία, δυνατές ερμηνείες και

Ο Μάριος Ιορδάνου σκηνοθετεί τη Σοφία Καζαντζιάν σε ένα διαφορετικό υπαρξιακό θρίλερ, σε μια άκρως καφκική κωμωδία, σε έναν ανατρεπτικό μονόλογο όπου μια ηθοποιός περνάει μέσα από όλους τους ρόλους της ζωής και του έργου του Φραντς Κάφκα.

1/11/2025-29/3/2026, θέατρο Αργώ, Ελευσινίων 15 (μετρό Μεταξουργείο), Αθήνα, Σάβ.: 21:00, Κυρ.: 19:00, είσοδος: 12-14 ευρώ

Ο Χρήστος Σουγάρης επιστρέφει με μια σκηνοθετική ματιά που προσεγγίζει το έργο όχι ως ηθικό δίλημμα, αλλά ως ένα τοπίο όπου οι έννοιες της αγάπης, της εμπιστοσύνης, της επιθυμίας και της προδοσίας συγκρούονται, γεννώντας άλλοτε χιού-

30.10.25

μορ και άλλοτε επώδυνες σιωπές. Μια θεατρική εμπειρία που ξεκινά από την αθωότητα ενός τεστ προσωπικότητας και κορυφώνεται σε μια υπαρξιακή αναμέτρηση με τα πιο προσωπικά μας «θέλω».

1-30/11, Σύγχρονο Θέατρο, Ευμολπιδών 45, Γκάζι, Τετ.-Πέμ.: 21:00, Σάβ.-Κυρ.: 18:00, είσοδος: 15-20 ευρώ

8 ΘΕΑΤΡΟ Μάστερ και Μαργαρίτα

Μια σουρεαλιστική ιστορία όπου ο ίδιος ο Διάβολος κάνει την εμφάνισή του για να γιατρέψει την έλλειψη πίστης, να ισορροπήσει εκ νέου το λογικό με το παράλογο, το εφικτό με το αδύνατο και να περιγε-

10 ΚΛΑΣΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ Mozart Concerti: Καμεράτα Ορχήστρα των Φίλων της Μουσικής

λάσει την εμπιστοσύνη του ανθρώπινου είδους σε αυτό που αυθαίρετα νομοθετεί ως πραγματικότητα.

31/10-2/11, θέατρο Ροές, Ιάκχου 16, Γκάζι, 21:00, είσοδος: 10-15 ευρώ

9 ΜΟΥΣΙΚΗ THE EX (NL)

ΠΑΡΤΙ Romantso Halloween Edition

Με πάνω από τέσσερις δεκαετίες αδιάκοπης πορείας, οι The Ex επιστρέφουν στην Ελλάδα. Ξεκινώντας από την underground σκηνή της Ολλανδίας στα τέλη των ’70s, εξελίχθηκαν σε ένα από τα πιο επιδραστικά συγκροτήματα της ευρωπαϊκής πανκ σκηνής. Συνδυάζoυν μοναδικά μια τεράστια ηχητική παλέτα, παραμένοντας πάντα πολιτικά αιχμηροί.

2/11, Gazarte, Βουτάδων 32-34, Γκάζι, 21:00, είσοδος: 22 ευρώ

Το Ρομάντσο επιστρέφει με το πιο συναρπαστικό και ανατριχιαστικό Halloween party, με τους τοπικούς Poor J’Darr, Pink.wav, Fragk και Troy Violens στα decks, που θα σερβίρουν ήχους, ιδρώτα και χάος όλη τη νύχτα. Αυτή τη χρονιά, η γιορτή γίνεται ακόμα πιο ξεχωριστή, με τέσσερις γωνιές ηλεκτρονικής μουσικής: από βαθύ UK bass μέχρι γρήγορα club beats, funky electro και πικάντικους ρυθμούς γεμάτους κρουστά.

31/10, Romantso, Αναξαγόρα 3-5, 23:00, είσοδος ελεύθερη

the week

EKΔΗΛΩΣΕΙΣ

Η απαράμιλλη δεξιοτεχνία των μουσικών της Καμεράτας, σε σύμπραξη με διακεκριμένους Έλληνες σολίστ, δίνει πνοή σε μια συναυλία αφιερωμένη στη λάμψη και τη φρεσκάδα των κοντσέρτων του Βόλφγκανγκ Αμαντέους Μότσαρτ. Έγχορδα, φλάουτο τραβέρσο και φαγκότο της κλασικής περιόδου, άρπα του 1802 και δύο φορτεπιάνο αντίγραφα του περίφημου κατασκευαστή Άντον Βάλτερ –του είδους που ο ίδιος ο Μότσαρτ χρησιμοποιούσε– αποτελούν τη βάση ενός προγράμματος που τιμά την ιστορική ακρίβεια και τη μουσική αλήθεια. Υπό τη διεύθυνση του αρχιμουσικού Γιώργου Πέτρου.

2/11, Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, Βασ. Σοφίας & Κόκκαλη, 20:30

LiFO 30.10.25

37

Σινεμά

πόσο ταυτίζεται μαζί του και τον θαυμάζει). Γυρισμένο σε ασπρόμαυρο, με αυθεντική όψη και σκηνογραφία, το Nouvelle Vague του παραγωγικότατου Αμερικανού ευτυχώς δεν αντιγράφει σκηνή προς σκηνή το original, όπως έκανε ο Γκας Βαν Σαντ στην άσκηση ευπειθούς αναφοράς στον δάσκαλο Χίτσκοκ. Ως άλλος Αμερικανός στο Παρίσι, ο Λινκλέιτερ απευθύνει θερμό χαιρετισμό στον πολυπράγμονα Γάλλο auteur και στην τόλμη του να αυθαδιάσει με την ψυχή του, αφού καιγόταν «να κάνει την πραγματική κριτική, που δεν είναι άλλη από την ίδια την ταινία», όπως συνήθιζε να λέει, και παράλληλα ωδή στην ακατάστατη τέχνη και το θράσος της νεότητας. Τελικά χρειαζόταν ένας Αμερικανός για να αποδώσει χαριτωμένα αυτό που οι Γάλλοι ίσως να αντιμετώπιζαν με σοβαροφάνεια, προσπαθώντας να το τιμήσουν επαρκώς.

CINOBO OPERA 1,2 - CINOBO ΠΑΤΗΣΙΩΝ - ΑΙΓΛΗ 2 - ΒΑΡΚΙΖΑ 2 - WEST CITY 2 - ΔΑΝΑΟΣ 1 - ΔΙΑΝΑ ΜΙΚΡΟΚΟΣΜΟΣ - ΤΑΙΝΙΟΘΗΚΗ ΛΑΪΣ 1 - ΣΙΝΕΑΚ

Σκοτώστε τον τζόκεϊ απο toν θοδωρη κουτσογιαννοπουλο

EL JOCKEY

ΣΚΗΝΟΘΕΣIΑ: Λουίς Ορτέγκα

Nouvelle Vague

ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΟΥΝ: Ναουέλ Πέρεζ Μπισκαγιάρ,

Ούρσουλα Κορμπέρο

Ένας θερμός χαιρετισμός στον πολυπράγμονα Γάλλο auteur και στην τόλμη του να αυθαδιάζει με την ψυχή του. ΣΥΝΟΨΗ: Στο Παρίσι του 1960, ο Ζαν-Λικ Γκοντάρ

ετοιμάζεται να ξεκινήσει τα γυρίσματα τού «Με κομμένη την ανάσα».

Σ

Αριστούργημα Πολύ Καλό Καλό Ικανοποιητικό Μέτριο Κακό

38

LiFO

τα 29 του χρόνια, ο Ζαν-Λικ Γκοντάρ θεωρούσε εαυτόν αποτυχημένο και δεν παρέλειπε να εκδηλώνει την αδημονία για τη μετάβασή του πίσω από την κάμερα στα γραφεία των συνοδοιπόρων του στα «Cahiers du Cinéma». Ο Κλοντ Σαμπρόλ είχε ήδη σκηνοθετήσει το Beau Serge, ο Φρανσουά Τριφό ετοίμαζε βαλίτσες για Κάννες με τα 400 χτυπήματα, υποψιαζόμενος τον θρίαμβό του, ενώ ο ίδιος ζήλευε, έβραζε από ιδέες και αναρωτιόταν για τις ικανότητές του, καθώς τα σενάριά του δεν είχαν ακόμη βρει χρηματοδότηση. Χωρίς καν να έχει δοκιμάσει την τύχη του σε μεγάλου μήκους ταινία, ο Γκοντάρ βρέθηκε, από μόνος του, αντιμέτωπος με το δίλημμα «τώρα ή ποτέ», «σινεμά ή θάνατος»! Το 1959, ο απογοητευμένος Ελβετός αποδέχεται την πρόκληση… με κομμένη την ανάσα και ρίχνεται στη μάχη μιας ανορθόδοξης ιστορίας, με πρωταγωνιστές τον καλό του φίλο Ζαν-Πολ Μπελμοντό, μποξέρ με όρεξη, γλύκα και ελάχιστη πείρα, και την επιφυλακτική, μαγευτικά φωτογενή Τζιν Σίμπεργκ, ένα χολιγουντιανό πεφταστέρι στο Παρίσι της μποέμικης αβεβαιότητας, η οποία μόλις συνερχόταν από την κακοποίηση που είχε υποστεί από τον Ότο Πρέμινγκερ. Ο Γκοντάρ ήταν σίγουρος για το A bout de souffle, αν και ήταν ο μόνος που ήξερε τι ήθελε: ακόμη και ο οπερατέρ του, ο Ραούλ Κουτάρ, εκτελούσε τις αστραπιαίες οδηγίες του νευρικού master του ως εμβρόντητος εντολοδόχος, ευτυχώς με το σταθερό χέρι ψύχραιμου τεχνίτη. Με δάνεια από τους αγαπημένους του, τον Ρενουάρ και τον Μπέργκμαν, και τα γνωστά τσιτάτα που πυροβολούσε αντί κανονικών διαλόγων, η αποσπασματικότητα του Γκοντάρ εξελίχθηκε σε είδος από μόνο

του, ένα συμπίλημα ετερόκλητων στοιχείων με jump cut μοντάζ, μικρές εμφανίσεις όλων των φίλων και συνεργατών του και χαρακτηριστική άρνηση κάθε ακαδημαϊσμού. Ο Ομπρί Ντιλέν και η Ζόι Ντόιτς (κόρη του σκηνοθέτη Χάουαρντ Ντόιτς, που έχει ξανασυνεργαστεί με τον Λινκλέιτερ) υποδύονται πειστικά την Αμερικανίδα και τον Γάλλο της φουριόζικης γκανγκστερικής κομεντί που έμελλε να ανατρέψει τα προγνωστικά, γράφοντας ιστορία. Κυρίως, ο νεοφερμένος Γκιγιόμ Μπαρμπέκ ποζάρει τέλεια ως Γκοντάρ σε μια ταινία μέσα στην ταινία, που γυρίστηκε στο πνεύμα και το ύφος του σκηνοθέτη, αλλά καταφέρνει να βρει τις ανάσες της. Όσοι γνωρίζουν πρόσωπα και πράγματα από το ευαγγέλιό του Με κομμένη την ανάσα μάλλον θα διασκεδάσουν περισσότερο με τις ανεκδοτολογικές ενθέσεις. Υπό τον τίτλο του Νέου Κύματος, ο Ρίτσαρντ Λινκλέιτερ δεν επιχειρεί να καταγράψει το χρονικό της γέννησης του επαναστατικού ρεύματος που ξεπήδησε από την αποφασιστικότητα μιας ομάδας γραφιάδων, όσο να υπενθυμίσει ως παραβολή δημιουργικής επινοητικότητας τη μοναδική περίπτωση ενός ιδιοφυούς και εν τέλει πολύ πρακτικού καλλιτέχνη, στο πιο αξιομνημόνευτο και επιδραστικό ντεμπούτο στην ιστορία του σινεμά –φυσικά ύστερα από εκείνο του Γουέλς με τον Πολίτη Κέιν, που άλλωστε υπήρξε και το παράδειγμα προς μίμηση και προς αποφυγή για όλα τα μέλη των «Cahiers». Σπουδαγμένος ανθρωπολόγος και μηχανικός, εκτός από θεωρητικός με κατάρτιση και φλογερή πένα, ο Γκοντάρ παρατηρούσε και κατασκεύαζε ταυτόχρονα, όντας πιο μπροστά απ’ όσο οι συνεργάτες του μπορούσαν να συντονιστούν μαζί του, και όλο το γύρισμα του Με κομμένη την ανάσα ήταν μια κραυγή για εμπιστοσύνη, επιτακτική και συνάμα κωλοπαιδίστικη, κάτι που ο Λινκλέιτερ συνέλαβε απολύτως (και δεν είναι δύσκολο να φανταστούμε

ΣΥΝΟΨΗ: Οι τζόκεϊ Άμπριλ και Ρέμο αγωνίζονται για

λογαριασμό ενός ισχυρού μαφιόζου ονόματι Ρούμπεν Σιρένα, μέχρι που ο Ρέμο σκοτώνει κατά λάθος ένα πολύτιμο άλογο κούρσας.

INFO

NOUVELLE VAGUE ΣΚΗΝΟΘΕΣIΑ:

Ρίτσαρντ Λινκλέιτερ ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΟYΝ:

Ομπρί Ντιλέν, Ζόι Ντόιτς, Γκιγιόμ Μπαρμπέκ

Όταν ένας ικανός αναβάτης, ο Ρέμο, καλείται να κερδίσει μια κούρσα ζωής και θανάτου, πιεσμένος από τον μαφιόζο που τον έχει προσλάβει και από την κρισιμότητα του αγώνα, ξεκινά μεθυσμένος μέρα μεσημέρι και φανερά εκτός τόπου και χρόνου, και προκαλεί το χειρότερο δυνατό αποτέλεσμα: τον θάνατο του αλόγου και τον σοβαρότατο δικό του τραυματισμό. Κόντρα στις προγνώσεις και στα πολλαπλά του τραύματα, διαφεύγει τον κίνδυνο και το σκάει με έναν επίδεσμο που μοιάζει περισσότερο με τουρμπάνι, σαν ισχνό, μπανταρισμένο φάντασμα που περιδιαβαίνει τους δρόμους του Μπουένος Άιρες, από ένα σημείο κι έπειτα φορώντας γούνα. Εκτός από τον υπόκοσμο, τον ψάχνει και η έγκυος σύντροφός του, η επίσης τζόκεϊ Αμπρίλ, αλλά ο Ρέμο κινείται στη δική του ζώνη, με τον εσωτερικό ρυθμό που υπαγορεύει ο Αργεντινός σκηνοθέτης Λουίς Ορτέγκα, στην όγδοη ταινία που έκανε παγκόσμια πρεμιέρα στο περσινό διαγωνιστικό τμήμα του Φεστιβάλ Βενετίας. Το βλέμμα του στον μικρόκοσμο των ιπποδρομιών είναι εκκεντρικό και εξεζητημένο, από την πρώτη σεκάνς στο μπαρ μέχρι τη μακρά αναζήτηση ταυτότητας σε ένα ξεχωριστό sports thriller που δέχεται επιρροές από το αισθησιακό στιλιζάρισμα του Αλμοδόβαρ, παραγωγού του στο El Angel, και την αγέλαστη ακινησία του σινεμά του Άκι Καουρισμάκι – ο σταθερός οπερατέρ του, Τίμο Σαλμίνεν, έχει την ευθύνη της φωτογραφίας εδώ, και ο πρωταγωνιστής, Ναουέλ Πέρεζ Μπισκαγιάρ, δανείζεται πολλά από την ανέκφραστη δημιουργικότητα του προσώπου του Μπάστερ Κίτον.

NEWMAN - ΤΑΙΝΙΟΘΗΚΗ ΛΑΪΣ 1

30.10.25

ΠΡΩΤΗ ΠΡΟΒΟΛΗ Η Επέτειος ANNIVERSARY

Στο νησί του Άμρουμ ΑMRUM

ΣΚΗΝΟΘΕΣIΑ: Γιαν Κομάσα ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΟΥΝ: Νταϊάν Λέιν, Κάιλ Τσάντλερ

ΣΚΗΝΟΘΕΣIΑ: Φατίχ Ακίν ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΟΥΝ: Γιάσπερ Μπίλερμπεκ, Νταϊάν

ΣΥΝΟΨΗ: Μια δεμένη οικογένεια βρίσκεται παγι-

δευμένη στην αναταραχή ενός αμφιλεγόμενου ανερχόμενου κινήματος, γνωστού ως «Η Αλλαγή». Η Έλεν και ο Πολ βλέπουν τη ζωή τους να καταρρέει όταν μια πρώην μαθήτρια της Έλεν επανεμφανίζεται και αρχίζει να βγαίνει με τον γιο τους. Υποτίθεται πως η επέτειος γάμου της Έλεν και του Πολ, μιας καθηγήτριας πανεπιστημίου και ενός ταλαντούχου σεφ με τέσσερα ενήλικα, έξυπνα, μορφωμένα παιδιά, θα ήταν χαρμόσυνο γεγονός, μια παραδοσιακά πολιτισμένη, ετήσια βεγγέρα επιβεβαίωσης της ευτυχίας του ζευγαριού και απολαυστικής εφαρμογής καυστικών επιχειρημάτων. Έλα όμως που, ανάμεσα στα ποτά και τα πειράγματα, στο πάρτι (και στην εξίσωση) μπαίνει η μέλλουσα σύζυγος του μονάκριβου γιου με απωθημένα εξουσίας και ήδη στα σκαριά ένα πολιτικό μανιφέστο με τον βαρύγδουπο, αν και τόσο πιασάρικο τίτλο Αλλαγή, ικανό να ανατρέψει την αμερικανική δημοκρατία! Η μητέρα τη γνωρίζει από φοιτήτρια, αλλά η αγωγή της δεν της επιτρέπει, όπως πολύ θα ήθελε, να την ξεριζώσει σαν θανάσιμο ζιζάνιο. Την ανέχεται λαμβάνοντας τις απαραίτητες αποστάσεις – αλλά ο λαϊκισμός δεν εξαφανίζεται με προσευχές. Η Επέτειος μάς προειδοποιεί για τον κίνδυνο μιας ύπουλης διάβρωσης της κοινωνικής δομής σε μια κατάσταση που σταδιακά επιδεινώνεται, ξεκινώντας από την πυρήνα μιας οικογένειας ζυμωμένης με φιλελεύθερες αρχές. Σκηνοθετεί ο Πολωνός Γιαν Κομάσα, που είχε υπογράψει το πολύ ενδιαφέρον Corpus Christi, υποψήφιο για Όσκαρ Διεθνούς Ταινίας τη χρονιά που σάρωσε ο Μπονγκ Τζουν Χο με τα Παράσιτα. Εδώ ξεκινά με μια ευνομούμενη Αμερική, όπου μια δεμένη οικογένεια μπορεί να εκφράζεται ελεύθερα και παθιασμένα συμφωνώντας αφ’ υψηλού για τις προοδευτικές ιδέες της, και καταλήγει στην οργουελική δυστοπία του Τραμπ και του ICE με corporate χαφιέδες και χαμογελαστούς καταδότες. Η Νταϊάν Λέιν μετά βίας προσπαθεί να συγκρατήσει την έκπληξη μπροστά στη φασιστική αλλαγή που πρεσβεύει η νύφη της, ενώ ο Κάιλ Τσάντλερ ισορροπεί για χάρη της οικογενειακής ενότητας. Τα πράγματα πάνε από το κακό στο χειρότερο και η Επέτειος δυστυχώς θέλει να θίξει τα πάντα και να το τραβήξει στα άκρα, χωρίς να πείθει πως αυτοί οι χαρακτήρες υπάρχουν πραγματικά. Οι μετα-αποκαλυπτικές προθέσεις της είναι διαυγείς, όμως έχει την ατυχία να κυκλοφορεί αμέσως μετά το Μια μάχη μετά την άλλη, που καλύπτει την αντίσταση κατά της τυραννίας βαθιά, συγκινητικά και πολύ πιο κινηματογραφικά – δεν τίθεται καν θέμα σύγκρισης.

VILLAGE RENTI 5 - VILLAGE MALL 6 - VILLAGE PAGRATI 3 - ΑΕΛΛΩ CINEMAX 1 - ΚΗΦΙΣΙΑ CINEMAX 2 - ΝΑΝΑ CINEMAX 2 - OPTIONS ILION 3,7 - WEST CITY 4 - ΒΑΡΚΙΖΑ 2 - ΓΑΛΑΞΙΑΣ 1 - ΚΙΝΗΜΑΤΟΘΕΑΤΡΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΡΑΣΒΛΑΧΟΠΟΥΛΟΥ 2 - ΣΠΟΡΤΙΓΚ 2 - ΖΕΑ

Κρούγκερ, Ματίας Σβαϊγκχέφερ ΣΥΝΟΨΗ: Γερμανία, άνοιξη του 1945. Ενώ ο Β’ Πα-

γκόσμιος Πόλεμος βαίνει προς το τέλος του, ο 12χρονος Νάνινγκ περνάει ήσυχα τις μέρες του με τη μητέρα του στο όμορφο, απομονωμένο νησί Άμρουμ. Όταν η μητέρα του εκφράσει την επιθυμία της για ορισμένα τρόφιμα που σπανίζουν λόγω της έλλειψης προμηθειών, ο μικρός Νάνινγκ θα βαλθεί να τα εντοπίσει. Τακτικός συνεργάτης του Φασμπίντερ, εσχάτως και του Φατίχ Ακίν, ο πολυσχιδής Χαρκ Μπομ είχε γράψει ένα αυτοβιογραφικής υφής σενάριο, εμπνευσμένο από τα παιδικά του χρόνια, και αντί να το σκηνοθετήσει ο ίδιος, το ανέθεσε στον Ακίν. Η δράση τοποθετείται στο απομονωμένο νησί του Άμρουμ κατά τις τελευταίες μέρες του Χίτλερ και την πτώση του ναζιστικού καθεστώτος. Κεντρικός ήρωας είναι ο δωδεκάχρονος Νάνινγκ, υιός ναζιστικής οικογένειας. Με τους φυσικούς πόρους σε ένδεια, καλείται να βρει τα υλικά ώστε ο φούρναρης να φτιάξει λευκό ψωμί για να ευχαριστήσει την ασθενή μητέρα του, που το ζήτησε. Η αναζήτησή του θα οδηγήσει σταδιακά στην αφύπνισή του γύρω από τη φύση της ναζιστικής ιδεολογίας κι από τους τρόπους των ενηλίκων, σε μια ακόμα ταινία που επιχειρεί να δει τον κόσμο μέσα από το παιδικό βλέμμα. Ως σκηνοθέτης, ο Ακίν μπορεί εύκολα να αφουγκραστεί τον ήχο μιας πόλης, να συλλάβει τον ερωτισμό ή την ευφορία και να τη μεταδώσει, είναι, όμως, ένας ως επί το πλείστον «κυριολεκτικός» δημιουργός, ποτέ του δεν υπήρξε ποιητής. Αυτή του η ένδεια – δεν πρόκειται για ένδεια γενική, η λέξη χρησιμοποιείται σε σχέση με τις απαιτήσεις του εγχειρήματος– καλύπτεται επαρκώς από τον διευθυντή φωτογραφίας του, που «αφήνει πάντα μια χαραμάδα για να μπει το φως» και κινηματογραφεί το φυσικό τοπίο του νησιού με το δέος της ανακάλυψης –τα έχουμε ξαναπεί, η εξερεύνηση και η ανακάλυψη είναι δομικά στοιχεία της παιδικής ηλικίας– και, βέβαια, μας χαρίζει μερικά νυχτερινά πλάνα παλιάς κοπής. Πιθανότατα γυρίστηκαν με τον πατροπαράδοτο τρόπο του γυρίσματος τη μέρα, τον οποίο οι σύγχρονοι κινηματογραφιστές αρνούνται πεισματικά, στερώντας μας εκείνη την υπέροχη, τεχνητή νύχτα του σινεμά και βυθίζοντας το κάδρο –και την τέχνη;– στο σκοτάδι. Το παιδικό βλέμμα εξηγεί την απλότητα για την οποία θα ψέξει μερίδα του κοινού και της κριτικής την ταινία –είναι ακαδημαϊκός ο Μπομ, προφανώς και μπορεί να μιλήσει πιο σύνθετα για το «αυγό του φιδιού», δεν ήταν αυτό το ζητούμενο–, μέσα στην απλότητα, όμως, υπάρχει (και) διαλεκτική που σπανίζει στις μέρες μας. Η δε συγκίνηση προκύπτει αβίαστα στις τελευταίες σκηνές, όπου, σαν το φως, βρίσκει και η καλοσύνη μια χαραμάδα για να περάσει.

Aπό τον Γιάννη Βασιλείου ΚΗΦΙΣΙΑ CINEMAX 2 - ΝΙΡΒΑΝΑ CINEMAX 2 - ΑΙΓΛΗ 1 ΑΣΤΥ - ΒΑΡΚΙΖΑ 1 - WEST CITY 3,4 - ΚΙΝΗΜΑΤΟΘΕΑΤΡΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΡΑΣ-ΒΛΑΧΟΠΟΥΛΟΥ 2 - ΣΠΟΡΤΙΓΚ 1 ΤΡΙΑΝΟΝ ΘΕΡΙΝΟ - ΣΙΝΕΑΚ

LiFO 30.10.25

39

Μουσική

2

Richard Bona, Alfredo Rodriguez, Michael Olivera

Jazz@Megaron 2025 Η τζαζ επιστρέφει στις σκηνές του Μεγάρου με κορυφαίους καλλιτέχνες από όλο τον κόσμο.

Ο

απο tη λίνα ιντζεγιάννη

40

LiFO

επιτυχημένος θεσμός Jazz@Megaron επιστρέφει δυναμικά για τέταρτη συνεχή χρονιά, από την 1η έως τις 18 Νοεμβρίου 2025, μεταμορφώνοντας τις αίθουσες του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών σε έναν πολυπολιτισμικό, μελωδικό καμβά, όπου η τζαζ συναντά την παράδοση, τον αυτοσχεδιασμό και τη σύγχρονη δημιουργία. Πέντε ξεχωριστές παραγωγές συνθέτουν φέτος ένα πρόγραμμα που συνδυάζει την αφρόκρεμα της διεθνούς σκηνής με τις πιο δημιουργικές φωνές της ελληνικής τζαζ. Η φετινή σειρά συναυλιών κορυφώνεται στις 13 Νοεμβρίου με τη Στέισι Κεντ, την Αμερικανίδα ερμηνεύτρια με τη μεταξένια φωνή και την εκλεπτυσμένη αισθητική που συγκαταλέγεται στις πιο αναγνωρισμένες παρουσίες της σύγχρονης τζαζ. Η Κεντ, με καριέρα τριών δεκαετιών και υποψηφιότητα για Grammy για το άλμπουμ «Breakfast on the Morning Tram», έρχεται στη Μεγάλη Αίθουσα Αλεξάνδρα Τριάντη για να παρουσιάσει ένα πρόγραμμα γεμάτο ρομαντισμό, νοσταλγία και διεθνή κοσμοπολίτικο αέρα. Η συνεργασία της με τον νομπελίστα Κα-

ζούο Ισιγκούρο (Τα απομεινάρια μιας μέρας), που υπογράφει στίχους για τη μουσική της, αλλά και η δημιουργική της σχέση με τον σαξοφωνίστα και σύζυγό της Τζιμ Τόμλινσον έχουν χαρίσει στο ρεπερτόριό της μοναδική συναισθηματική ένταση. Η Κεντ ανήκει σε εκείνη τη σπάνια κατηγορία καλλιτεχνών που καταφέρνουν να ελέγχουν το συναίσθημα του ακροατή από την πρώτη νότα, θυμίζοντας τις μεγάλες φωνές του παρελθόντος, από την Μπίλι Χόλιντεϊ ως τη Σάρα Βον. Στις 18 Νοεμβρίου, δύο κορυφαίοι μουσικοί της παγκόσμιας σκηνής, ο Ρίτσαρντ Μπόνα και ο Αλφρέντο Ροντρίγκες, ενώνουν τις δυνάμεις τους για μια μοναδική εμφάνιση στην Αίθουσα Banquet του Μεγάρου. Ο Μπόνα, με καταγωγή από το Καμερούν, εμπνεύστηκε από μικρός από τον σπουδαίο Αμερικανό μπασίστα Τζάκο Παστόριους και θεωρείται ένας από τους κορυφαίους μπασίστες παγκοσμίως, ενώ ο Ροντρίγκες, πιανίστας από την Κούβα, σπούδασε στα αυστηρά κλασικά ωδεία της Αβάνας και, εύλογα, η καθηλωτική πιανιστική του τέχνη στηρίζεται τόσο στον Μπαχ και τον Στραβίνσκι όσο και στις αφροκουβανέζικες

τζαζ ρίζες του. Η μουσική τους συνάντηση είναι αποτέλεσμα μακροχρόνιας φιλίας και συνεργασίας που ξεκίνησε μέσα από τον κοινό τους μέντορα, τον Κουίνσι Τζόουνς, και αποτυπώθηκε στο άλμπουμ «Tocororo». Η ένωση της αφροκουβανέζικης ενέργειας του Ροντρίγκες με τη μελωδική δεξιοτεχνία του Μπόνα γεννά έναν ήχο πλούσιο, ρυθμικό και συναισθηματικά φορτισμένο, μια πραγματική γιορτή της σύγχρονης world jazz. Το πρόγραμμα του Jazz@Megaron δεν θα μπορούσε να μην περιλαμβάνει και την ελληνική δημιουργική σκηνή, που τα τελευταία χρόνια έχει αποκτήσει δυνατή φωνή στον διεθνή χάρτη της τζαζ. Στις 8 Νοεμβρίου το κουαρτέτο του Δημήτρη Καλαντζή, μετά τις πολυσυζητημένες «τζαζ αναγνώσεις» των έργων των Μάνου Χατζιδάκι και Μίκη Θεοδωράκη, επιστρέφει με ένα νέο αφιέρωμα στον Βασίλη Τσιτσάνη. Η μουσική του λαϊκού δασκάλου μεταφράζεται στη γλώσσα της τζαζ, με ρυθμούς που κυλούν ανάμεσα στην blue note και τη ρεμπέτικη μελωδία. Μαζί με τους Αλέξανδρο Δράκο Κτιστάκη (ντραμς), Γιώργο Γεωργιάδη (κοντραμπάσο) και Ανδρέα Πολυζωγόπουλο (τρομπέτα), ο Καλαντζής στήνει ένα γοητευτικό μουσικό ταξίδι, πιστό τόσο στην τζαζ αισθητική όσο και στη μαγεία της ελληνικής μελωδίας. Στις 5 Νοεμβρίου ο Δήμος Δημητριάδης, σα-

30.10.25

Μουσική

ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ

Stacey Kent

φωτό: akriviadis.gr

Dimitris Kalantzis 4tet

Νικόλας Αναδολής

Δήμος Δημητριάδης

ξοφωνίστας, συνθέτης και καθηγητής τζαζ στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο, παρουσιάζει ένα διεθνές σχήμα: οι κορυφαίοι Άαρον Γκόλντμπεργκ και Φέρεντς Νέμετ, δύο ονόματα-σταθμοί της αμερικανικής σκηνής, σε ένα εκρηκτικό μείγμα δεξιοτεχνίας και αυτοσχεδιασμού, όπου ο ελληνικός ήχος συνομιλεί ισότιμα με τη σύγχρονη τζαζ των μεγάλων σκηνών. Ο Νικόλας Αναδολής, ένας από τους σημαντικότερους πιανίστες της νέας γενιάς, ανοίγει την 1η Νοεμβρίου τον κύκλο Jazz@Megaron με ένα μοναδικό σόλο πρόγραμμα. Από παιδί-θαύμα στο πιάνο έως διεθνώς βραβευμένος αυτοσχεδιαστής, ο Αναδολής έχει χαράξει μια πορεία γεμάτη επιτυχίες και διακρίσεις – ανάμεσά τους το Grand Prix de la Ville de Paris στον διαγωνισμό Piano Jazz Martial Solal. Με σπουδές στο Berklee College of Music και το New England Conservatory, αλλά και εμφανίσεις σε φεστιβάλ σε όλο τον κόσμο, φέρνει στη σκηνή του Μεγάρου ένα πρόγραμμα όπου η τεχνική αρτιότητα συναντά την πηγαία ευαισθησία του αυτοσχεδιασμού. Ο φετινός κύκλος Jazz@Megaron επιβεβαιώνει ότι η τζαζ είναι μια ζωντανή, παγκόσμια γλώσσα που ενώνει πολιτισμούς, γενιές και αισθήσεις. Από τη νοσταλγική φωνή της Στέισι Κεντ και τη ρυθμική λάβα των Μπόνα & Ροντρίγκες, μέχρι τους Έλληνες δημιουργούς που ανεβαίνουν στη σκηνή, το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών γίνεται για ακόμη μια χρονιά το σημείο συνάντησης της μουσικής ελευθερίας και του αυτοσχεδιασμού.

INFO Jazz@Megaron 2025, 1-18 Νοεμβρίου Μέγαρο Μουσικής Αθηνών Facebook: megaron.gr Instagram: megaron_athens YouTube: AthensConcertHall

ΧΟΡΗΓΌΣ Motor Oil

LiFO 30.10.25

41

Βιβλίο

«Intermezzo»: Το βιβλίο της Σάλλυ Ρούνεϋ που έσπασε όλα τα αναγνωστικά ρεκόρ Σε λίγες μέρες κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη το πολυαναμενόμενο νέο βιβλίο της Ιρλανδής συγγραφέως, που έχει κάνει ρεκόρ πωλήσεων. Καταγράφουμε τις πρώτες εντυπώσεις από την ανάγνωσή του.

Α

απο την τινα μανδηλαρα

42

LiFO

ναγνώστες σχηματίζουν ουρές για ένα αντίτυπο, ενώ οι ηλεκτρονικές προκρατήσεις για την πολυαναμενόμενη κυκλοφορία του νέου της βιβλίου ξεπερνούν σε αριθμό τις πιο δημοφιλείς συναυλίες. Βιβλιοπωλεία μένουν ανοιχτά ακόμα και μετά τα μεσάνυχτα και pop-up καταστήματα που πωλούν αποκλειστικά τα έργα της ξεπροβάλλουν σε διαφορετικά σημεία των μεγάλων πόλεων. Ειδικά τις παραμονές της έκδοσης του Intermezzo, του τελευταίου βιβλίου της, στήθηκε ένα τόσο ξέφρενο και μαζικό πάρτι, που δύσκολα θα πίστευες ότι αφορούσε αποκλειστικά συγγραφέα. Στην πατρίδα της, την Ιρλανδία, οι τυχεροί που θα αγόραζαν πρώτοι τα βιβλία της θα κέρδιζαν ειδικά δώρα – όσοι πρόλαβαν, φυσικά, αφού η πρώτη έκδοση εξαντλήθηκε σε λίγες μόλις ώρες. Για πρώτη φορά στην ιστορία του, ο εκδοτικός οίκος Faber & Faber –συνώνυμος με τον Πάουντ, τον Τ.Σ. Έλιοτ και όλη την ομάδα του Μπλούμσμπερι– επένδυσε τόσα χρήματα στην προώθηση ενός συγγραφέα, συμπράττοντας με περισσότερα από 40 βιβλιοπωλεία σε Αγγλία και Ιρλανδία, «στη μεγαλύτερη καμπάνια που έγινε ποτέ». Μόνο στην Αμερική, 140 βιβλιοπωλεία φρόντισαν να οργανώσουν ειδικές εκδηλώσεις και πάρτι ανήμερα της κυκλοφορίας του Intermezzo, κάτι που δεν έχει ξανασυμβεί για συγγραφέα. Όπως είναι φανερό, σε εποχές πολύ δύσκολες για την ανάγνωση και τα βιβλία, η 34χρο-

νη Σάλλυ Ρούνεϋ έχει καταφέρει όχι μόνο να αναδείξει τη σπουδαιότητα της συγγραφικής ιδιότητας στον δημόσιο βίο αλλά και να προκαλέσει την προσοχή ενός αναγνωστικού κοινού που δυσκολεύεται να προσαρμοστεί στις απαιτήσεις της λογοτεχνίας. Η διάσημη πλέον συγγραφέας και όψιμα σεναριογράφος, αφού θέλει να έχει η ίδια την εποπτεία της μεταφοράς των βιβλίων της στη μικρή οθόνη –οι σειρές «Κανονικοί Άνθρωποι» και «Συζητήσεις με φίλους» προβάλλονται στην Ελλάδα από το ποιοτικό Cinobo–, δεν θεωρείται τυχαία μία από τις αξιομνημόνευτες προσωπικότητες της εποχής μας –το περιοδικό «Time» τη συμπεριλαμβάνει στους 100 πιο επιδραστικούς ανθρώπους– αλλά και μια συγγραφέας που σημειώνει τεράστια επιτυχία γράφοντας λογοτεχνία και όχι αναγνώσματα για μαζική κατανάλωση, τύπου Πενήντα αποχρώσεις του γκρι. Τα βιβλία της πουλάνε ακριβώς γιατί τολμούν να πουν τα πράγματα με το όνομά τους με λογοτεχνικό τρόπο, χωρίς να μετέρχονται εύκολα κόλπα και ψεύτικες παραμυθίες. Το πρόσφατο πόνημά της, Intermezzo, που αναμένεται να κυκλοφορήσει αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Πατάκη σε μετάφραση Μυρτώς Καλοφωλιά, όπως και τα προηγούμενα βιβλία της, δεν είναι μόνο το πιο ώριμο, κατά τη γνώμη μας, έργο της αλλά και μια απόδειξη ότι η αλήθεια ενός συγγραφέα είναι πολύ πιο δυνατή από τα εύφλεκτα και εύκολα σε κατανάλωση χιτάκια. Σε αυτό το έργο που δικαιώνει τον

σάλλυ ρούνεϋ Intermezzo

Μτφρ.: Μυρτώ Καλοφωλιά Εκδόσεις Πατάκη Σελ.: 576

τίλο της Ρούνεϋ ως «Σάλιντζερ της γενιάς του Snapchat», η εσωτερική συγγραφική φωνή γίνεται, όπως και στον Σάλιντζερ, το μοναδικό όπλο σε μια κοινωνία που μαστίζεται από την ασχήμια, τη βία και τη φθορά. Τα δικά της αντίστοιχα «μπανανόψαρα», δηλαδή οι ιστορίες που στήνει με αφηγηματική ικμάδα και προφορική ζωηρότητα, διατηρούν τη ζωντάνια των διαλόγων ανάμεσα σε ανθρώπους της ηλικίας της αλλά δεν φοβούνται να μιλήσουν για πράγματα που πονάνε: για μια κοινωνία σε κρίση, για την αλλοτρίωση των σχέσεων, το χάος και την αποστασιοποίηση του διαδικτύου, το προσωπικό πένθος και τα ανοιχτά τραύματα που φέρουν οι συνομήλικοι της συγγραφέως από τα κατεστραμμένα τους σπίτια. Από την αρχή κιόλας του βιβλίου, που συμπίπτει με την κηδεία του πατέρα των δυο κεντρικών πρωταγωνιστών, Πίτερ και Ίβαν, είναι προφανές ότι αυτό που διαπερνά την αφήγηση ως αόρατο φόντο είναι το πένθος: το ευφυές εύρημα της συγγραφέως είναι ότι αυτό δεν δηλώνεται ξεκάθαρα αλλά διαφαίνεται στις ελάχιστες κινήσεις και αντιδράσεις, μέσα από τα βίαια ξεσπάσματα και την ερωτική παραφορά αλλά και από την ανάγκη των δύο αγοριών να αναθεωρήσουν τα πάντα στη ζωή τους, βαδίζοντας, παρά τις μεταξύ τους συγκρούσεις, προς τη συνειδητοποίηση και την ωριμότητα. Αυτό συμβαίνει όταν ο πρώτος αντιλαμβάνεται πως η επιτυχημένη του καριέρα απλώς καλύπτει το μεγάλο εσωτερικό του κενό και ο δεύτερος διαπιστώνει πως οι απόλυτες πεποιθήσεις που έτρεφε για τον κόσμο στην εφηβεία είναι μάλλον αποτέλεσμα κοινωνικών προκαταλήψεων που αναθεωρούνται όταν υπερτερεί ο πόνος ή, μάλλον, όταν ο πόνος βρίσκει διέξοδο στην αγάπη. Και εδώ ακριβώς είναι που υπεισέρχεται ο παράγοντας «intermezzo», από όπου αφορμάται ο τίτλος, που σημαίνει όχι μόνο το μουσικό κομμάτι μεταξύ δύο μεγαλύτερων αλλά και την απρόσμενη κίνηση του αντιπάλου που είναι ικανή να ανατρέψει τα πάντα σε μια παρτίδα σκάκι. Οι κινήσεις των πρωταγωνιστών μοιάζουν, ως εκ τούτου, σε μεγάλο βαθμό με αυτές μιας σκακιστικής παρτίδας, που άλλοτε είναι ικανές να οδηγήσουν τους παίκτες σε αδιέξοδο και άλλοτε είναι τόσο προβλέψιμες όσο οι ρόλοι που διαδραματίζουν στην κοινωνία. Πηγαίνοντας κόντρα στον χαρακτήρα τους, οι αντιδράσεις των ηρώων της Ρούνεϋ δεν προέρχονται τόσο από αυτό που πραγματικά θέλουν όσο από τον ρόλο που τους έχει δοθεί από το κοινωνικό περιβάλλον. Πόσο ελεύθερος μπορεί, αλήθεια, να είναι ο ένας από τους δύο κεντρικούς της πρωταγωνιστές, ο Ίβαν, όταν δυσκολεύεται να αποκαλύψει ότι έχει ερωτευτεί την κατά πολύ μεγαλύτερή του Μάργκαρετ, και πόσο εκείνη μπορεί να απαλλαγεί από το βάρος ενός αλκοολικού συζύγου; Πόσο μπορεί η μητέρα των δύο αδελφών να ξεφύγει από τις αυταπάτες της; Το μόνο πλάσμα που διασώζεται τελικά είναι ο χαριτωμένος σκύλος. Ο Βιτγκενστάιν, που δεν χρησιμοποιείται τυχαία στην προμετωπίδα του βιβλίου, είχε αναλύσει τον τρόπο λειτουργίας των κοινών συστημάτων και το πώς ακριβώς συμπεριφέρονται οι δρώντες, τι στάση υιοθετούν σε συγκεκριμένες συνθήκες. Το κλασικό απόφθεγμα που ήθελε τα όρια του κόσμου για τον φιλόσοφο να είναι αυτά της γλώσσας, ουσιαστικά απέκλειε την περίπτωση της ιδιωτικής γλώσσας, δείχνοντας πως τα πάντα κρίνονται δημόσια, στην επιτελεστική τους έκφραση και κίνηση – και αυτό είναι που

30.10.25

ΝΕΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ υπαγορεύει τις καταστατικές αρχές του βιβλίου της Ρούνεϋ. Όσο ελεύθερα κι αν σκέφτεται ο εκάστοτε δρων, το αποτέλεσμα φαίνεται στην πράξη, και συγκεκριμένα απεικονίζεται στο σύστημα που κρίνει την εκάστοτε αντίδραση, η οποία καθορίζεται από τις προβολές των άλλων πάνω στον ίδιο μας τον εαυτό. Ειδικά σε μια εποχή που η εικόνα μοιάζει πιο αληθινή από την ίδια την πραγματικότητα, η εικόνα που έχουν οι άλλοι για εμάς καθορίζει με τρόπο απόλυτο τις κινήσεις μας, σαν μια παρτίδα σκάκι από την οποία κανείς δεν ξέφυγε ποτέ. Εξού και ότι ο 32χρονος Πίτερ μπορεί να μοιάζει, σύμφωνα με τον ρόλο του, ένας ισχυρός, κυνικός και επιτυχημένος δικηγόρος, όπως πιστεύει το στενό περιβάλλον του, ακόμα και ο αδελφός του, αλλά στην πραγματικότητα είναι απολύτως τρωτός και ευμετάβλητος, επιρρεπής σε λάθη. Παλεύοντας μεταξύ της ανάγκης του για σαρκικές σχέσεις με μια φοιτήτρια, τη Ναόμι, που του αποσπά χρηματικά ποσά αλλά δείχνει να κατανοεί τη χαοτική του φύση, και της φροντίδας και της τρυφερότητας που βρίσκει στο πρόσωπο της καλλιεργημένης αλλά ανάπηρης σεξουαλικά –ύστερα από ένα ατύχημα– Σίλβια, αδυνατεί να κατανοήσει τον εαυτό του, που βουτάει όλο και πιο πολύ στην κατάθλιψη, καταναλώνοντας αλκοόλ και ναρκωτικά. Ενίοτε θεωρεί ότι ο κόσμος είναι εκ των προτέρων βυθισμένος στον μηδενισμό και τον κυνισμό που συναντά όχι μόνο στους δρόμους του Δουβλίνου –η Ιρλανδία είναι μόνιμο σκηνικό– αλλά και στις απειράριθμες συγκρούσεις που είναι αντίστοιχες με τη μόνιμη κρίση που περνάει και ο ίδιος με τον κατά μια δεκαετία μικρότερο αδελφό του, Ίβαν. Αντίθετα με τον εξωστρεφή και κοινωνικά καταξιωμένο Πίτερ, ο απορροφημένος από τις σκέψεις του σκακιστής αδελφός του, Ίβαν, μετατοπίζεται χάρη στην αγάπη, που είναι η μόνη ικανή να αλλάξει τα δεδομένα στο σύμπαν της Ρούνεϋ. Είναι μάλιστα η σχέση με την κατά πολύ μεγαλύτερή του Μάργκαρετ που θα μεταμορφώσει τον αγκυλωμένο σε πατριαρχικές αντιλήψεις ήρωα, μεταβάλλοντας ακόμα και την οπτική του για τις σχέσεις και τους ανθρώπους. Είναι προφανές ότι όσο και αν οι ερωτικές σχέσεις καθορίζονται σε μεγάλο βαθμό από τις σχέσεις εξουσίας –μια φουκοϊκή-μαρξιστική θέση που διαπερνά όλο το έργο της Ρούνεϋ–, η αγάπη ως το μοναδικό μήνυμα ελπίδας δείχνει να μετακινεί τους ανθρώπους από τις ακλόνητες θέσεις τους. Στον αντίποδα μιας υποτιθέμενα ελευθεριακής κοινωνίας που σφραγίζεται από την πρόοδο της τεχνολογίας και το ίντερνετ, οι σχέσεις δεν έχουν πάψει ποτέ να υπαγορεύονται από τον κοινωνικό έλεγχο και τις σχέσεις εξουσίας, κάτι που υπενθυμίζει διαρκώς η Ρούνεϋ. Είναι αυτές που καθορίζουν τις αντιδράσεις και υπαγορεύουν τις συμπεριφορές, οι οποίες διαμορφώνονται σε μεγάλο βαθμό από τις ταξικές αντιθέσεις και αυτό που ο Μαρξ εννοούσε όταν περιέγραφε τις σχέσεις παραγωγής ως έναν αντικατοπτρισμό του τρόπου με τον οποίο ο κόσμος βιοπορίζεται και φτιάχνει κοινωνικά πλαίσια και συνθήκες. «Εδώ πέρα, μάλλον ο ένας εκμεταλλεύεται τον άλλον. Αλλά ποιος, και με ποιον τρόπο; Αυτός εκείνη,

οικονομικά, σεξουαλικά. Ή εκείνη αυτόν, οικονομικά, συναισθηματικά. Μπορεί να προσφέρεις χρήματα από ιδιοτέλεια· όπως και να τα δέχεσαι. Γενικά το χρήμα κατεξοχήν θρέφει την ιδιοτέλεια, σαν να δημιουργεί νέους τρόπους εκμετάλλευσης όταν διαμεσολαβεί σε οποιαδήποτε μορφή διαπροσωπικής σχέσης. Ουσιαστικά, ρίχνει νερό στον μύλο της εκμετάλλευσης σε κάθε ανθρώπινη αλληλεπίδραση», γράφει με ένταση σε ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα του μυθιστορήματος η Ρούνεϋ. Μην ξεχνάμε ότι η ίδια όχι μόνο δήλωσε πως παραχωρεί δικαιώματα από τις εισπράξεις των βιβλίων της στον αγώνα της Παλαιστίνης αλλά φαίνεται ότι πρωταγωνιστεί σε κάθε μάχη κατά της κοινωνικής αδικίας στη χώρα της και αλλού. Όσο παράδοξες μπορεί να φαίνονται σε κάποιους οι ριζοσπαστικές θέσεις μιας συγγραφέως που λατρεύεται για όλους τους άλλους λόγους από τους millennials και τους κατά πολύ νεότερούς της, είναι αυτή ακριβώς η ακραία της ικανότητα να αναπαριστά γλαφυρά τα βαθύτερα αίτια που διαφοροποιούν τις σχέσεις, τις αντιδράσεις και τις σωματικές εκφράσεις των πρωταγωνιστών της που την έκανε τόσο δημοφιλή. Ελάχιστοι συγγραφείς έχουν καταφέρει, για παράδειγμα, να περιγράψουν τόσο όμορφα τις σεξουαλικές σκηνές, με ειλικρίνεια, τρυφερότητα και ένταση και με μια ποιητική διαύγεια που αποκαλύπτει, εκτός των άλλων, την ιρλανδική της καταγωγή. Γιατί όποιες και αν είναι οι προσωπικές ενστάσεις που μπορεί να έχει κανείς για τη Ρούνεϋ –και ομολογώ πως είχα πολλές προτού διαβάσω το Intermezzo–, σε αυτό το πολύπτυχο έργο ανατρέπονται με τρόπο αποστομωτικό, αφού αποδεικνύει, αφήνοντας στην άκρη τις αυτοβιογραφικές ευκολίες των προηγούμενων έργων της, ότι είναι δικαίως η σύγχρονη, νέα εκπρόσωπος της ιρλανδικής σκηνής στην ευρωπαϊκή λογοτεχνία. Στην αφήγησή της, που άλλοτε είναι στακάτη σαν τις φράσεις του Μπέκετ και άλλοτε αφήνεται σε ένα ατελεύτητο stream of consciousness, κατά τα πρότυπα του Τζόις, ανάλογα με τον ψυχισμό των ηρώων της, είναι προφανείς οι επιρροές των μεγάλων Ιρλανδών δασκάλων, η υγρασία και η ποιητικότητα στις περιγραφές της φύσης, η ένταση στους εσωτερικούς μονολόγους. Κυρίως όμως είναι η έντονη θεατρικότητα που διακρίνει όλους τους Ιρλανδούς συγγραφείς, από τον Μπέκετ έως την Έντνα Ο’Μπράιν (με την οποία η Ρούνεϋ μοιράζεται πολλά κοινά), αφού οι σκηνές της μοιάζουν να στήνονται εκείνη τη στιγμή στο πλαίσιο μιας πρόβας, με την καταλυτική αμεσότητα ενός θεάτρου που ταυτίζεται εν τέλει με την ίδια τη ζωή. Συμπερασματικά μιλώντας, η επιτελεστικότητα των πράξεων στο Intermezzo δεν ταυτίζεται με τις ιδέες των πρωταγωνιστών αλλά με τις θεατρικού τύπου αντιδράσεις τους και κυρίως με τη μεγάλη αντίθεση που διαπερνά τα πιο ακραία τους συναισθήματα. «Η αγάπη καμιά φορά θυμίζει μίσος», επαναλαμβάνει διαρκώς η Ρούνεϋ στο βιβλίο, και είναι προφανές ότι γνωρίζοντας πια τι σημαίνει ανθρώπινη αντίφαση και γράφοντας όχι για να γίνει αρεστή, δεν θέλει τόσο να την αγαπάνε (ειδικά οι συνομήλικοί της) όσο να τη σέβονται οι ουσιαστικοί αναγνώστες της.

Ελάχιστοι συγγραφείς έχουν καταφέρει να περιγράψουν τόσο όμορφα τις σεξουαλικές σκηνές, με ειλικρίνεια, τρυφερότητα και ένταση.

LiFO 30.10.25

43

õ

Saint Laurent Ανδρικά γυαλιά οράσεως σε πολυγωνικό σχήμα. avramisoptics.gr

î

Ikea Xαλάκι εισόδου KUSTFYR.

THE

good LiFO

PERS O N A L S H OP P E R

Ikea.gr

ô

Vans Μπαλαρίνες Mary Jane Creeper σε κόκκινο χρώμα. Σε επιλεγμένα καταστήματα

õ

ò

Μουσείο Μπενάκη

DIPTYQUE Μεγάλο κερί χώρου Figuier με άρωμα σύκου.

Μεταλλικός βιβλιοστάτης βασισμένος στο έργο του Γιάννη Μόραλη «Αγγελική Σφίγγα» (1987).

atticadps.gr

õ

benakishop.gr

Diesel Flare τζιν 1970 D-Bleess σε μαύρο χρώμα. Στο Golden Hall

ñ

Σε επιλεγμένα καταστήματα

ô

Xiaomi Φορητό ηχείο Xiaomi Sound Outdoor 30W. Public.gr

ΑΠΟ

ΤΗ

LIFO

TEAM

Dickies Καρό πουκάμισο από φανελένιο ύφασμα.

44

LiFO

30.10.25

ΕΧΕΙΣ ΓΟΥΣΤΟ Vas Thalis Φ ΩΤ Ο Γ Ρ Ά Φ Ο Σ , C R E A T I V E C ON S U L T A N T & F O U N D E R Τ ΟΥ P O I N T N I N E T Y N IN E

Ποιος είσαι και με τι ασχολείσαι; Είμαι ο Βασίλης, όλοι με φωνάζουν Vas, και είμαι φωτογράφος και creative consultant. Μένω εδώ και έναν χρόνο στην Αθήνα, έπειτα από επτά χρόνια στην Αγγλία, και αυτό το καλοκαίρι ξεκίνησα το δικό μου agency (@point.ninety.nine) που ασχολείται με διαχείριση social media, παραγωγή περιεχομένου και creative direction. Πώς διαλέγεις τα ρούχα σου; Συνήθως ξεκινάω από το πού έχω να πάω και πόσο άνετα θέλω να νιώθω. Σχεδόν πάντα αρχίζω από ένα κομμάτι που μου έχει κολλήσει εκείνη την περίοδο και στήνω πάνω του τα υπόλοιπα. Αν μπορούσες να αλλάξεις τη δική σου ντουλάπα με κάποιου άλλου, ποιο πρόσωπο θα διάλεγες; Δεν το λέω για πρακτικούς λόγους, αλλά νομίζω την Tracee Ellis Ross – πρέπει να υπάρχουν άπειροι θησαυροί εκεί μέσα και όλο και κάτι θα μου χωρέσει, δεν μπορεί. Εκείνη πιθανότατα θα έβρισκε τη δική μου ντουλάπα τρομερά βαρετή. Τι έχεις στις τσέπες σου ή στο τσαντάκι σου; Κινητό, πορτοφόλι, κλειδιά, γυαλιά, το βιβλίο που διαβάζω (αυτές τις μέρες είναι το Cursed Daughters της Oyinkan Braithwaite), ακουστικά, χαρτομάντιλα, σημειωματάριο, power bank και το λάπτοπ μου. Τι φοράς και πόσο κοστίζει; Το παντελόνι είναι Zara (€50), το πουκάμισο Ami (€300), το μακρυμάνικο μπλουζάκι All Saints (το είχα πάρει δωρεάν όταν δούλευα στο brand), το κοντομάνικο είναι Cos (€30), τα παπούτσια Acne Studios (€450) και η τσάντα Arket – δεν θυμάμαι τιμή, την έχω τρία χρόνια. @vasthalis

ΑΠΟ ΤΗ ΜΙΝΑ ΚΑΛΟΓΕΡΑ ΦΩΤΟ: ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ ΔΟΜΕΝΙΚΟΣ

Διαβάστε ολόκληρη τη συνέντευξη στο lifo.gr.

LiFO 30.10.25

45

starfax

ΣΚΟΡΠΙΟΣ [23.10/22.11] Τα ερωτικά σας και τα χρήματα θα σας απασχολήσουν αυτή την εβδομάδα. Η διέλευση του Άρη από τον Τοξότη στον τομέα των περιουσιακών σας στοιχείων, από τις 4/11 έως τις 14/12, θα ενισχύσει την κερδοφορία, ενώ η διέλευση της Αφροδίτης από το ζώδιό σας από τις 7/11 έως τις 30/12 θα σας κάνει πόλο έλξης θαυμαστών. Στην πραγματικότητα, ο συνδυασμός των δύο επιρροών υποδηλώνει ότι θα αυξήσετε το εισόδημά σας μέσω της τέχνης, των μέσων κοινωνικής δικτύωσης ή μιας συγκεκριμένης επαφής. Επιπλέον, η Πανσέληνος στον Ταύρο στον τομέα των συντροφικών σας σχέσεων στις 5/11 μπορεί να σας ωθήσει να συνεργαστείτε με κάποιον κοντινό σας άνθρωπο. Τέλος, να είστε προσεκτικοί στις οικονομικές σας συναλλαγές και τις διαπραγματεύσεις σας τις επόμενες τρεις εβδομάδες, αφού ο Ερμής γίνεται ανάδρομος στον τομέα των χρημάτων σας στις 9/11. Αποφύγετε τις επενδύσεις και τις ακριβές αγορές.

ΤΟΞΟΤΗΣ [23.11/21.12] Η διέλευση του Άρη

3-9 νο ε μ β ρ ιου 2 0 25

από το ζώδιό σας από τις 4/11 έως τις 14/12 θα σας ενεργοποιήσει, ενώ η αγάπη θα σιγοβράζει στο παρασκήνιο μετά τη διέλευση της Αφροδίτης από τον Σκορπιό από τις 7 έως τις 30/11. Όντας ζώδιο της φωτιάς, ο δυναμικός Άρης πιθανότατα θα μπει στο επίκεντρο, αλλά η παρόρμηση να ακολουθήσετε την καρδιά σας μπορεί να είναι εξίσου ισχυρή. Στην πραγματικότητα, μπορεί να προκύψει μια παλιά επιθυμία για κάτι (ή κάποιον) και να εκπληρωθεί. Το πώς θα ενεργήσετε εξαρτάται από εσάς. Απλώς προσέξτε την απερίσκεπτη συμπεριφορά κατά τη διάρκεια της αντίθεσης Άρη - Ουρανού στις 4/11. Επιπλέον, η φροντίδα του εαυτού σας θα είναι το επίκεντρο της Πανσελήνου στον Ταύρο στις 5/11. Τέλος, ο ανάδρομος Ερμής στο ζώδιό σας από τις 9/11 σας παροτρύνει να είστε προσεκτικοί με τα σχέδια και την επικοινωνία σας κατά τη διάρκεια των επόμενων τριών εβδομάδων.

ΑΙΓΟΚΕΡΩΣ [22.12/19.1] Η διέλευση του Άρη από τον Τοξότη από τις 4/11 έως τις 14/12 σημαίνει ότι ετοιμάζεστε για ένα νέο ξεκίνημα. Μια ιδέα ή μια επιθυμία διυλίζεται μέσα σας, αλλά δεν είναι ακόμη έτοιμη να εκδηλωθεί. Αφιερώνοντας χρόνο σε διαλογισμό ή ενδοσκόπηση θα μπορέσετε να διευκρινίσετε τι πρέπει να κάνετε. Εν τω μεταξύ, η διέλευση της Αφροδίτης από τον Σκορπιό από τις 7 ως τις 30/11 θα φέρει χαρούμενες συναντήσεις. Μια νέα ερωτική σχέση μπορεί να δημιουργηθεί μέσω ενός φίλου ή μιας ομάδας. Επιπλέον, η Πανσέληνος στον Ταύρο στις 5/11 θα ξυπνήσει την πλευρά σας που αγαπά τη διασκέδαση. Τέλος, ο ανάδρομος Ερμής από τις 9/11 θα φέρει διορατικότητα μέσω ενδοσκόπησης, αλλά να είστε προσεκτικοί με τα σχέδια και τις αποφάσεις που θα πάρετε κατά τη διάρκεια των επόμενων τριών εβδομάδων. Τηρήστε σιγή ιχθύος όσον αφορά τα μελλοντικά σας πλάνα.

α πό τη μ αρ ιβ ίκυ κα λλέ ρ γ η (st ar f ax@ li f o. g r ) εικονογραφηση: bianka

46

LiFO

ΥΔΡΟΧΟΟΣ [20.1/19.2] Η ευκαιρία μέσω της κοινωνικοποίησης είναι το θέμα αυτής της εβδομάδας. Ο Άρης, από τις 4/11 έως τις 14/12, θα σας παρακινήσει να να συμμετάσχετε σε ομαδικές δραστηριότητες, ενώ η Αφροδίτη που διέρχεται από τον Σκορπιό από τις 7/11 έως τις 30/11 ευνοεί την επικοινωνία με τις επαφές σας και τη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης για την προώθηση της καριέρας σας. Ωστόσο, μπορεί να μην είναι

ΚΑΡΚΙΝΟΣ [22.6/22.7] Μια σύγκρουση μεταξύ εργασίας και διασκέδασης μπορεί να προκύψει με τη διέλευση του Άρη από τον Τοξότη στον τομέα της καθημερινής σας ζωής από τις 4/11 έως τις 14/12 και τη διέλευση της Αφροδίτης από τον Σκορπιό στον πέμπτο οίκο σας, εκείνον της διασκέδασης, από τις 7/11 έως τις 30/11. Αφιερώνοντας χρόνο σε ρομαντικές καταστάσεις ή σε ένα έργο που σας ενθουσιάζει, θα μπορέσετε να ολοκληρώσετε κάποια πράγματα. Είναι επίσης ιδανική εποχή για να βελτιώσετε την υγεία σας, φροντίζοντας τον εαυτό σας. Στη διασκεδαστική πλευρά των πραγμάτων θα προστεθεί η Πανσέληνος στον Ταύρο στις 5/11, η οποία θα ενεργοποιήσει τον τομέα της φιλίας. Απλώς προσέξτε τη συμπεριφορά σας στις 8/11. Τέλος, ο ανάδρομος Ερμής από τις 9/11 έως τις 19/11 σας προτρέπει να προσέξετε ό,τι αφορά τα σχέδια και τις επικοινωνίες σας κατά τη διάρκεια των επόμενων τριών εβδομάδων.

μόνο μια επαγγελματική επαφή – ένας θαυμαστής που συνδέεται με την εργασία σας μπορεί επίσης να κατευθύνεται προς το μέρος σας. Επιπλέον, η Πανσέληνος στον Ταύρο στις 5/11 θα ενεργοποιήσει δραστηριότητες που αφορούν την οικογένεια ή την περιουσία σας. Τέλος, να είστε προσεκτικοί σε ό,τι αφορά την επικοινωνία με φίλους από τις 9/11 που γυρίζει ο Ερμής ανάδρομος και έως τις 19/11.

ΙΧΘΥΣ [20.2/20.3] Είστε σε καλό δρόμο, τόσο προσωπικά όσο και επαγγελματικά. Η διέλευση του Άρη από τον Τοξότη από τις 4/11 έως τις 14/12 θα σας παρακινήσει να πετύχετε έναν στόχο, ενεργοποιώντας την ανάγκη σας για αναγνώριση. Επιπλέον, η Πανσέληνος στον Ταύρο στις 5/11 θα ενεργοποιήσει την αυτοέκφραση. Στις 7/11, η διέλευση της Αφροδίτης από τον Σκορπιό θα σας φέρει σε επαφή με ένα υψηλότερο επίπεδο αγάπης έως τις 30/11. Θα έλκεστε από άτομα που σας ταιριάζουν πνευματικά, συναισθηματικά και ψυχικά. Αν αναζητάτε ρομαντισμό, ένας θαυμαστής μπορεί να αναδυθεί από αυτή την επιρροή. Τέλος, ο Ερμής γίνεται ανάδρομος στις 9/11 και χρειάζεται να είστε προσεκτικοί με την καριέρα και την επικοινωνία σας με πρόσωπα εξουσίας κατά τη διάρκεια των επόμενων τριών εβδομάδων.

ΛΕΩΝ [23.7/23.8] Το να ταξιδεύετε σε άγνωστα μέρη αντί να απολαμβάνετε ποιοτικό χρόνο στο σπίτι μπορεί να είναι το δίλημμά σας αυτή την εβδομάδα. Αυτό συμβαίνει επειδή η διέλευση του Άρη από τον Τοξότη από τις 4/11 έως τις 14/12 θα ενεργοποιήσει τον διασκεδαστικό πέμπτο οίκο σας, ενώ η διέλευση της Αφροδίτης από τον Σκορπιό από τις 7 ως τις 30/11 θα ξυπνήσει την αγάπη σας για την οικογένεια. Ως ζώδιο της φωτιάς, η ανάγκη σας για περιπέτεια πιθανότατα θα επικρατήσει, αλλά το να εκφράσετε όσα νιώθετε στην οικογένειά σας μπορεί να είναι ακόμη πιο ικανοποιητικό. Επιπλέον, η Πανσέληνος στον Ταύρο στις 5/11 θα ενεργοποιήσει την ανάγκη σας για αναγνώριση στην εργασία σας και ενδεχομένως να αναζητήσετε μια νέα κατεύθυνση. Τέλος, ο Ερμής γίνεται ανάδρομος στις 9/11, οπότε προσέξτε τις επικοινωνίες σας με συντρόφους και παιδιά κατά τη διάρκεια των επόμενων τριών εβδομάδων.

ΚΡΙΟΣ [21.3/20.4] Η εβδομάδα δεν θα είναι εύκολη, λόγω της διέλευσης του κυβερνήτη σας Άρη από τον Τοξότη από τις 4/11 έως τις 14/12 και της Αφροδίτης από τον Σκορπιό από τις 7 έως τις 30/11. Κάντε ό,τι καλύτερο μπορείτε για να αποφύγετε τα ταξίδια, καθώς ο Ουρανός, ο πλανήτης των απροσδόκητων γεγονότων, θα κάνει άμεση και σφοδρή αντίθεση με τον Άρη και τον Ερμή ταυτόχρονα στις 4/11, δημιουργώντας ένα δύσκολο σύνολο όψεων. Επιπλέον, η Πανσέληνος στον Ταύρο στις 5/11 θα ενεργοποιήσει τον τομέα των χρημάτων και θα πρέπει να τακτοποιήσετε τις οφειλές σας το αργότερο στις 10/11. Στις 8/11 ο Ουρανός επιστρέφει στον Ταύρο, όπου θα παραμείνει έως τις 25/4/26, φέρνοντας απροσδόκητες εξελίξεις στα οικονομικά. Τέλος, ο Ερμής γίνεται ανάδρομος στον τομέα των ταξιδιών σας στις 9/11, οπότε να είστε προσεκτικοί με τα σχέδια και την επικοινωνία κατά τη διάρκεια των επόμενων τριών εβδομάδων.

ΠΑΡΘΕΝΟΣ [24.8/22.9] Ιδέες και συζητήσεις για την οικογένεια ή την περιουσία σας θα βρίσκονται στο επίκεντρο αυτή την εβδομάδα, με λίγο ρομαντισμό να προστίθεται. Αυτό συμβαίνει επειδή η διέλευση του Άρη από τον Τοξότη από τις 4/11 έως τις 14/12 θα ενεργοποιήσει τον οικογενειακό σας κόσμο, ενώ η διέλευση της Αφροδίτης από τον Σκορπιό από τις 7 έως τις 30/11 θα εμπνεύσει την επικοινωνία με οικείους. Ένα ταξίδι ή ένα μάθημα μπορεί να φέρει έναν θαυμαστή. Ο συνδυασμός της πνευματικής σας δύναμης και των δεξιοτήτων σας στο φλερτ θα σας κάνει ακαταμάχητους! Η Πανσέληνος στον Ταύρο στις 5/11 θα ξυπνήσει την επιθυμία σας να μάθετε ή να ταξιδέψετε. Τέλος, να είστε προσεκτικοί με τα σχέδια για την ακίνητη περιουσία και την επικοινωνία με αγαπημένα πρόσωπα για τρεις εβδομάδες μετά την ανάδρομη πορεία του Ερμή στις 9/11.

ΤΑΥΡΟΣ [21.4/20.5] Κοινοί πόροι, οφειλές και κληρονομιές βρίσκονται στο επίκεντρο με τη διέλευση του Άρη από τον Τοξότη από τις 4/11 έως τις 14/12 και καλό θα είναι να διευθετήσετε αυτά τα ζητήματα. Την επόμενη μέρα, η Πανσέληνος στο ζώδιό σας θα διευκρινίσει πώς νιώθετε για μια ερωτική ή επαγγελματική σχέση. Ταυτόχρονα, μπορεί να ανανεώνετε το σπίτι σας εν όψει των γιορτών ή να κάνετε μια πλήρη ανακαίνιση. Η διέλευση της Αφροδίτης από τον Σκορπιό από τις 7 έως τις 30/11 ενδεχομένως να ξυπνήσει μια λαχτάρα για αγάπη. Ο γάμος, η δέσμευση μπορεί επίσης να είναι στο μυαλό σας. Απλώς προσέξτε μια ακραία αντίδραση στις 8/11, όταν ο Πλούτωνας μπαίνει στο προσκήνιο. Τέλος, ο Ερμής ξεκινά μια ανάδρομη περίοδο τριών εβδομάδων στις 9/11, οπότε να είστε προσεκτικοί με τα σχέδια και τις επικοινωνίες σας, ειδικά όσες αφορούν τα χρήματα.

ΔΙΔΥΜΟΣ [21.5/21.6] Ένα αίνιγμα στη σχέση σας μπορεί να προκύψει με τη διέλευση του Άρη από τον Τοξότη από τις 4/11 έως τις 14/12. Επιπλέον, ο κυβερνήτης σας Ερμής θα είναι ανάδρομος από τις 9 έως τις 29/11. Θα πρέπει να λάβετε υπόψη την πιθανότητα να αντιμετωπίσετε κάποια εμπόδια, αλλά θα είστε σε θέση να τα ξεπεράσετε. Η πανσέληνος την επόμενη μέρα, ενώ γίνεται αντίθεση του Ουρανού με Άρη και Τοξότη, θα εντείνει τα συναισθήματά σας. Μπορεί να είστε αναστατωμένοι από την προδοσία ενός ατόμου που είχατε εμπιστευτεί. Στις 7/11 η Αφροδίτη εισέρχεται στον Σκορπιό στον τομέα της εργασίας και της καθημερινότητάς σας και θα παραμείνει έως τις 30/11.

ΖΥΓΟΣ [23.9/22.10] Η διέλευση του Άρη

Sudoku No 873 4 1

8 7

3 7 1

4 9 8 6 8 1 5

3

9 6 7 4 8

5

1 2 5

6 4

Η λύση του προηγούμενου 5 7 6 9 4 1 8 3 2

2 8 9 5 3 7 1 6 4

3 4 1 6 8 2 9 5 7

1 6 7 8 5 3 4 2 9

4 3 2 1 9 6 7 8 5

8 9 5 2 7 4 3 1 6

6 1 8 7 2 9 5 4 3

7 2 4 3 1 5 6 9 8

9 5 3 4 6 8 2 7 1

από τον Τοξότη από τις 4/11 έως τις 14/12 θα ενεργοποιήσει τη νοητική σας δύναμη και μάλιστα πολλές από τις ιδέες σας θα αφορούν τα χρήματα, καθώς ακολουθεί η διέλευση της Αφροδίτης από τον Σκορπιό στο πεδίο των περιουσιακών σας στοιχείων από τις 7 έως τις 30/11. Η αξιοποίηση της δημιουργικότητάς σας και των δεξιοτήτων σας στις διαπροσωπικές σχέσεις μπορεί να δημιουργήσει μια νέα πηγή εισοδήματος. Επίσης, η ανάπτυξη των δεξιοτήτων σας ή η εκμάθηση μιας νέας δεξιότητας μπορεί να ανοίξει έναν δρόμο προς την ευημερία. Ωστόσο, δεν αφορούν όλα τα χρήματα αυτή την εβδομάδα – η Πανσέληνος στον Ταύρο στις 5/11 μπορεί να πυροδοτήσει μια σέξι συνάντηση! Τέλος, ο Ερμής γίνεται ανάδρομος στις 9/11, οπότε να είστε προσεκτικοί με τις εμπορικές συναλλαγές και τις επικοινωνίες σας κατά τη διάρκεια των επόμενων τριών εβδομάδων.

30.10.25

LiFO 30.10.25

47