Τεύχος 871

JUERGEN TELLER LiFO871

FREE PRESS

16.10.2025

ΟΛΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΘΗΝΑ! ΔΩΡΕΑΝ ΟΔΗΓΟΣ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ. ΚΥΚΛΟΦΟΡΕΙ ΚΑΘΕ ΠΕΜΠΤΗ

2

LiFO

16.10.25

στο εξωφύλλο: Juergen Teller, «Nuts No.21», London, 2020.

index871

6 ΣΤΗΛΕΣ

εκδοτης/διευθυντησ

Στάθης Τσαγκαρουσιάνος

βασιλική σιουτη

πολιτικο επταημερο γιάννησ πανταζόπουλοσ

www.lifo.gr

talking points δεσποινα τριβολη

footnotes

14

96 ΛΕΠΤΑ ΜΕ ΤΗ LOU

γιάννησ παντελάκησ

ΔΥΟ ΔΕΚΑ ΕΚΔΟΤΙΚΗ Α.Ε. ΒOΥΛΗΣ 22, 105 63 ΑΘΗΝΑ T 210 3254 290 F 210 3249 785 info@lifo.gr

akροβατωντασ

χάρησ καλαϊτζίδησ

ιλεκτρισιτυ

JUERGEN 24

Ο ΘΑΝΆΣΗΣ ΤΡΙΑΡΊΔΗΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΑΘΗΝΑΙΟΣ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ AΦΙΕΡΩΜΑ

ΠΑΓΚΡΑΤΙ

16

TELLER

37 27

παρακαλουμε ανακυκλωστε

chief executive officer/ editor in chief Μιχάλης Μιχαήλ chief operating officer/ commercial director Θανάσης Χαραμής σύμβουλος σχεδιασμού Γιάννης Καρλόπουλος διευθυντής εντυπησ εκδοσησ Τάσος Μπρεκουλάκης αρχισυνταξία Γιάννης Πανταζόπουλος διευθυντής mikropragmata.lifo.gr Άρης Δημοκίδης υπευθυνη πολιτικου ρεπορταζ ερευνασ Βασιλική Σιούτη αρχισυνταξία podcasts Μερόπη Κοκκίνη συντονισμοσ υλησ Νινέττα Γιακιντζή –––––– εμπορικο τμημα advertising director Ξένια Στασινοπούλου direct sales director Κώστας Μαντάς head of digital advertising Άννα Λαπαρδάγια direct sales Γιώργος Λυκουργιώτης advertising manager Πωλίνα Κουτσοβίλη (pkoutsovili@lifo.gr) advertising coordinator Κατερίνα Κουρμούζη (kkourmouzi@lifo.gr) head of creative Βασίλης Καψάσκης branded content managers Φιλιώ Ράγκου, Ιωάννα Παναγοπούλου digital campaign manager Γιώργος Γιαννή advertising executive Χριστίνα Καλλή –––––– συντακτικη ομαδα Θοδωρής Αντωνόπουλος, Λουίζα Αρκουμανέα, Γιάννης Βασιλείου, Ντίνα Καράτζιου, Θοδωρής Κουτσογιαννόπουλος, Λασκαρίνα Λιακάκου, Τίνα Μανδηλαρά, Αργυρώ Μποζώνη, Μαρία Παππά, Χρήστος Παρίδης, Δημήτρης Πολιτάκης, Γιώργος Τσαγκόζης συνεργατεσ Τζούλη Αγοράκη, Έφη Ανέστη, Αλέξανδρος Βουρλάκος, Ειρήνη Γιαννάκη, Λίνα Ιντζεγιάννη, Χάρης Καλαϊτζίδης, Μίνα Καλογερά, Ερωφίλη Κόκκαλη, Υρώ Κολιακουδάκη, Δημήτρης Κυριαζής, Χρυσέλλα Λαγαρία, Στέλλα Λιζάρδη, Νίκος

Γ. Μαστροπαύλος, Νίκη Μηταρέα, Αγιάτη Μπενάρδου, Παναγιώτης Ορφανίδης, Γιάννης Παντελάκης, Σταυρούλα Παπασπύρου, Νικόλας Σεβαστάκης, Δέσποινα Τριβόλη, Φώντας Τρούσας, Θοδωρής Τσάτσος, Φώφη Τσεσμελή, Νίκος Τσέφλιος, Κορίνα Φαρμακόρη αρχισυνταξία ειδησεων Σωτήρης Βαλάρης newsroom Αγάπη Βαρούνη, Μιχάλης Γιαννακίδης, Πέτρος Κράνιας, Πέννυ Μαστοράκου, Μαρία Μπαρλή, Ελένη Ποσνακίδου, Λία Φασόλη –––––– podcasts/vidcasts καμερα-μονταζ LiFO Videos ηχοληψια Φαίδωνας Κτενάς, Αλέξανδρος Αντωνίου –––––– ατελιέ αrt director Μαργαρίτα Καμαριώτη φωτογράφοι Σπύρος Στάβερης, Πάρις Ταβιτιάν, Freddie F., Γιώργος Ξανθινάκης, Νίκος Κατσαρός διαμόρφωση ψηφιακής εκδοσης Μαρούσα Θωμά, Ελπισία Σπαθάρη επιμελεια κειμένων Μαρία Δρουκοπούλου, Μυρτώ Αθανασοπούλου, Μαρία Μανθοπούλου –––––– λογιστηριο οικονομική διεύθυνση Δημήτρης Τασιόπουλος λογιστήριο Βασίλης Κοτρωνάκης, Άκης Ιωάννου, Έφη Ηλιοπούλου γραμματεία Βιβίκα Ανδριανάτου –––––– κωδικος εντυπου 7639 –––––– μετοχος/νομιμοσ εκπροσωποσ Ευστάθιος Τσαγκαρουσιάνος ––––––

MET 230578

LiFO 16.10.25

3

Feedback

5

ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ

Γιατί η Ελλάδα κινδυνεύει να χάσει τη «φέτα ΠΟΠ»; Πάνω από 312.000 θανατώσεις ζώων, φόβοι για lockdown και απειλή για μείωση των εξαγωγών του εθνικού προϊόντος μας εξαιτίας της ευλογιάς των προβάτων. Εμβολιασμός ή εκρίζωση του ιού; Ειδικοί μιλούν στη LiFO για το τι διακυβεύεται πραγματικά.

ΟΠΤΙΚΗ ΓΩΝΙΑ

Γιατί δεν πανηγυρίζετε, αχάριστοι;

podcasts που αξίζει να ακούσετε

ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΥ

«Κατεδαφίσατε άνευ δισταγμού το ανοσιούργημα» ΤΟΥ ΤΑΣΟΥ ΘΕΟΦΙΛΟΥ

«Το τελευταίο αισθητικό έγκλημα έγινε διά της δημιουργίας του τερατώδους αρχιτεκτονικού κατασκευάσματος του Μνημείου του Αγνώστου Στρατιώτου. Το όλον έργον αποτελεί εκπληκτικήν βαναυσότητα, πλήρη άγνοιαν του χώρου, των αναλογιών του, της τοποθεσίας, του κτιρίου των ανακτόρων και του περιβάλλοντός των». Αυτά γράφει ο αρθρογράφος της εφημερίδας «Ακρόπολις» με το ψευδώνυμο «ο Αθηναίος» στις 3 Απριλίου 1932. Το άρθρο γράφτηκε λίγες μέρες μετά τα αποκαλυπτήρια του μνημείου (25 Μαρτίου 1932) και είχε τίτλο: «Μη λυπηθείτε τα χρήματα που εδώσατε και κατεδαφίσατε άνευ δισταγμού το αισχρούργημα του Αφανούς Στρατιώτου».

4

LiFO

LiFO.gr

Α ΡΧ Α Ι ΟΛΟ Γ Ι Α Κ Α Ι ΙΣ ΤΟΡΙΑ

ti δ ι α β α σ α με αυ τη την εβ δομ α δ α σ το

Πριν από την κρίσιμη διαμεσολάβηση του ελεήμονος πλανητάρχη που επέφερε την εκεχειρία στη Γάζα, όπου επί δύο ολόκληρα χρόνια διεξαγόταν ανεμπόδιστη η σφαγή με τους ηγέτες του πολιτισμένου κόσμου να την παρακολουθούν τρώγοντας ποπ κορν, η γενοκτονία είχε προλάβει να συνεισφέρει στο λεξικό της επείγουσας βοήθειας το ακρωνύμιο WCNSF, δηλαδή «wounded child, no surviving family» («τραυματισμένο παιδί, χωρίς επιζώντες συγγενείς»). Μέχρι το τέλος Ιουλίου, το σύνολο των νεκρών ξεπερνούσε τις 60.000, εκ των οποίων οι 18.457 ήταν ανήλικοι. Η λίστα αυτή δεν περιλαμβάνει τις χιλιάδες που παραμένουν θαμμένοι κάτω από τα ερείπια, καθώς και πολλές άλλες «παράπλευρες απώλειες».

pageviews

ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΠΟΛΙΤΑΚΗ

Η ευλογιά των προβάτων φαίνεται να έχει πλέον ξεφύγει πανελλαδικά, προκαλώντας σοβαρό πλήγμα στην ελληνική κτηνοτροφία. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, έχουν ήδη θανατωθεί περισσότερα από 312.000 ζώα, ενώ η διασπορά του ιού συνεχίζεται με ανησυχητικούς ρυθμούς. Πολλοί ειδικοί εκτιμούν ότι δεν λήφθηκαν εγκαίρως τα απαραίτητα μέτρα, γεγονός που συνέβαλε στην έξαρση της νόσου. Μπροστά στη σημερινή κρίσιμη κατάσταση, η δημόσια συζήτηση στρέφεται γύρω από το δίλημμα μεταξύ του εμβολιασμού και της πλήρους εκρίζωσης του ιού. Παράλληλα, εξετάζεται ακόμη και το ενδεχόμενο επιβολής ενός προσωρινού lockdown στην κτηνοτροφία, προκειμένου να περιοριστεί η εξάπλωση της ευλογιάς. Την ίδια στιγμή, οι κτηνοτρόφοι σε ολόκληρη τη χώρα εκφράζουν την αγανάκτησή τους και ετοιμάζουν κινητοποιήσεις, καθώς βρίσκονται αντιμέτωποι με ασφυκτικές οικονομικές πιέσεις και έλλειψη ρευστότητας, ενώ καλούνται να αντεπεξέλθουν και στα αυστηρά μέτρα αντιμετώπισης της νόσου. Πέρα, όμως, από τις οικονομικές απώλειες, κυριαρχεί και η έντονη συναισθηματική και ψυχολογική φόρτιση, καθώς πολλοί υποχρεώνονται να προχωρήσουν σε μαζική σφαγή των ζώων τους. Σε αρκετές περιοχές της χώρας, μάλιστα, έχουν δημιουργηθεί αυτοσχέδια «νεκροταφεία ζώων», γεγονός που εντείνει την ανησυχία για τις πιθανές συνέπειες στην υγεία και στο περιβάλλον. Είναι ενδεικτικό, πάντως, ότι η επιλογή του εμβολιασμού έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις. Όπως επισημαίνουν στελέχη του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, μια τέτοια απόφαση θα έθετε σε άμεσο κίνδυνο τις εξαγωγές φέτας, ενός προϊόντος ΠΟΠ με αξία άνω του 1 δισ. ευρώ ετησίως. Μόνο για το 2024, οι εξαγωγές φέτας ανήλθαν σε 785 εκατ. ευρώ, σε αγορές-κλειδιά του εξωτερικού. «Η επιλογή του εμβολιασμού δεν αποτελεί ούτε επιστημονικά τεκμηριωμένη ούτε εμπορικά βιώσιμη λύση», τονίζουν χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας ότι εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους για τη φέτα ΠΟΠ και συνολικά για την ελληνική αιγοπροβατοτροφία. «Σε καμία χώρα της Ε.Ε. δεν έχει εφαρμοστεί εμβολιασμός για την ευλογιά. Γιατί, λοιπόν, να γίνει η Ελλάδα το πειραματόζωο; Το ρίσκο είναι δυσανάλογα μεγαλύτερο από το όφελος. Ο εμβολιασμός θα αποτελούσε μια βεβιασμένη πολιτική επιλογή με τεράστιο κόστος για τους κτηνοτρόφους, την οικονομία και τη διεθνή εικόνα της χώρας». Σύμφωνα με τα ίδια στελέχη, η μάχη κατά της ευλογιάς απαιτεί ψυχραιμία, επιστημονική τεκμηρίωση και στρατηγική διορατικότητα. «Ο εμβολιασμός δεν είναι λύση – είναι παγίδα. Η Ελλάδα δεν πρέπει να θυσιάσει τη φέτα και την κτηνοτροφία της σε ένα αμφίβολο πείραμα. Ο μόνος ασφαλής δρόμος είναι η συνέχιση της στρατηγικής εκρίζωσης, με αυστηρή τήρηση των μέτρων και αποφασιστική στήριξη των παραγωγών».

ΓΕΥΣΗ Θύμηση: Ο Νίκος και ο πατέρας του έφεραν ξανά το γαλακτοπωλείο στο Παγκράτι Παίρνει στοιχεία από τα παλιά γαλακτοπωλεία αλλά δεν στέκεται εκεί. Προσθέτει γλυκά –λευκά, όπως αυτά που του αρέσουν– και πίτες. Αυτή η κρεμερία είναι μία από τις καλύτερες ιδέες που έχουμε δει στον χώρο της ζαχαροπλαστικής φέτος. ΤΗΣ ΜΙΝΑΣ ΚΑΛΟΓΕΡΑ

Το Παγκράτι είναι μία από εκείνες τις αθηναϊκές συνοικίες που δεν ησυχάζουν ποτέ. Κάθε λίγο και λιγάκι κάτι καινούργιο ανοίγει. Πάει χέρι χέρι με το hype. Σε μια γειτονιά ο γαστρονομικός χάρτης της οποίας είναι πιο πυκνός και από χάρτη του μετρό, μια νέα άφιξη επιχειρεί να μας γυρίσει στις πιο απλές, γνώριμες γεύσεις του γάλακτος και της ζάχαρης, μια κρεμερία με το όνομα «Θύμηση». Το γαλακτοπωλείο, όπως ξέρουμε, ήταν κάποτε ένας μικρός καθημερινός σταθμός: από κει αγόραζαν οι άνθρωποι γάλα φρέσκο, γιαούρτι, ρυζόγαλο, καμιά κρεμούλα και καμιά γαλατόπιτα. Απλά πράγματα, προτού τα γλυκά αρχίσουν να μπαίνουν σε περίτεχνα κουτιά και περίπλοκες συνθέσεις. Τα πάντα βασίζονταν στις αγνές πρώτες ύλες και στην τέχνη του ανθρώπου πίσω από τον πάγκο. Ο Νίκος Ζαμάνης είναι τέταρτης γενιάς ζαχαροπλάστης. «Ο παππούς του πατέρα μου είχε ζαχαροπλαστείο στο Κολωνάκι και προμήθευε το παλάτι με γλυκά, κάτι σαν catering. Δυστυχώς δεν υπάρχουν φωτογραφίες από τότε», λέει.

Ακολουθήστε τα podcasts της LiFO στην Apple, στο Spotify ή στο LiFO.gr

1

H σκληρή αλήθεια για τα ελληνικά cancel «ΜΙΚΡΟΠΡΑΓΜΑΤΑ» ΜΕ ΤΟΝ ΑΡΗ ΔΗΜΟΚΙΔΗ

2

Αλέξης Πατέλης: «Πατριωτικό είναι να κάνεις τη χώρα σου ισχυρή» «LIFO POLITICS» ΜΕ ΤΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΣΙΟΥΤΗ

3

Άρης Θεοδωρόπουλος: «Η αναρρίχηση είναι ο απόλυτος διαλογισμός» «ΨΥΧΗ ΚΑΙ ΣΩΜΑ» ΜΕ ΤΗ ΜΕΡΟΠΗ ΚΟΚΚΙΝΗ

4

Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο: Πραγματική στήριξη ή χαμένη ευκαιρία; «Η ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΩΝ» ΜΕ ΤΗΝ ΝΤΙΝΑ ΚΑΡΑΤΖΙΟΥ

5

Πατροκτόνος από απόγνωση «ΑΛΗΘΙΝΑ ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ» ΜΕ ΤΟΝ ΝΙΚΟ ΤΣΕΦΛΙΟ

16.10.25

LiFO 16.10.25

5

talkofthetown 16—22 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2025 Νο 871

Μετά τα ερείπια της Γάζας: ποιος μπορεί να χτίσει ξανά την ελπίδα; p Μιλώντας με τους νεκρούς p Το διαμέρισμα με τον αριθμό 12 p Στην εποχή του Οφθαλμού p

6

LiFO

ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΕΠΤΑΗΜΕΡΟ

Πολιτική κινητικότητα που δεν αλλάζει τίποτα Οι δημοσκοπήσεις αποτυπώνουν ξανά τη φθορά εμπιστοσύνης προς το πολιτικό σύστημα, με κυβέρνηση και αντιπολίτευση να δείχνουν ανήμπορες να ανατρέψουν το κλίμα απαξίωσης, όπως και οι νέοι παίκτες – που είναι παλιοί.

απ ό τh βασιλ ικη σιουτη

Ο Οκτώβριος είναι ένας μήνας κατά τον οποίο τόσο η κυβέρνηση όσο και τα κόμματα μπορούν να έχουν μια καθαρή εικόνα για το σημείο στο οποίο βρίσκεται η απήχησή τους. Ο κόσμος έχει επιστρέψει από τις διακοπές του καλοκαιριού και έχει έρθει ξανά αντιμέτωπος με τα προβλήματα της καθημερινότητας· οι εξαγγελίες της ΔΕΘ έχουν «μεταβολιστεί» και, λίγο έως πολύ, όλοι οι συστημικοί παίκτες έχουν δείξει τις προθέσεις τους για την τακτική που θα ακολουθήσουν την επόμενη περίοδο. Οι πρώτες δημοσκοπήσεις αποτυπώνουν ξεκάθαρα ότι το πρόβλημα εμπιστοσύνης της κοινωνίας προς το πολιτικό σύστημα παραμένει. Και παρότι πρόκειται για ένα αρκετά ανησυχητικό εύρημα, καθώς, αν συνεχιστεί, μπορεί να οδηγήσει σε κρίση (απο)νομιμοποίησης, δεν φαίνεται να ταρακουνά κανέναν συστημικό παίκτη. Αυτό συμβαίνει κυρίως επειδή όλοι οι παίκτες χάνουν και ο καθένας από αυτούς ελπίζει στην αδυναμία του άλλου για να επικρατήσει. Η κυβέρνηση, παρότι βλέπει πως ό,τι κι αν κάνει (από αυτά που θεωρεί η ίδια σωστά, βέβαια) δεν ανεβαίνει η «βελόνα» και όλη η μάχη περιορίζεται τελικά στο να μην υποχωρήσει κι άλλο, δεν αναζητά τις πραγματικές αιτίες για τις οποίες πολλοί ψηφοφόροι του 2023 την έχουν εγκαταλείψει. Εστιάζει στη μεγάλη διαφορά που έχει από το δεύτερο κόμμα, ενώ την ανακουφίζουν ο πολυκερματισμός της αντιπολίτευσης και οι αδυναμίες των αντιπάλων. Στρατηγική σκέψη δεν φαίνεται να υπάρχει, καθώς η τακτική που ακολουθεί δεν διευκολύνει τον προσωπικό στόχο του Κυριάκου Μητσοτάκη για τρίτη θητεία. Ακόμα κι αν η ΝΔ βγει πρώτη στις επόμενες εκλογές, βάσει των σημερινών δημοσκοπήσεων, η αυτοδυναμία είναι άπιαστο όνειρο και κανένα κόμμα –αν υποτεθεί ότι κάποιο θα δεχόταν να συνεργαστεί μετεκλογικά– δεν θα αποδεχόταν την παραμονή του στην πρωθυπουργία. Όσον αφορά το ΠΑΣΟΚ ειδικά, αυτό θα πρέπει να θεωρείται απολύτως βέβαιο. Δυστυχώς, όλοι γνωρίζουν πως αμέσως μετά τις εκλογές το κύριο μέλημα των πολιτικών δεν είναι η αντιμετώπιση των προβλημάτων και οι πολιτικές προτάσεις που θα έκαναν τη χώρα καλύτερη, αλλά η επανεκλογή τους. Όλοι γι’ αυτό εργάζονται, και αυτό φυσικά συμβαίνει και τώρα. Υπό αυτό το πρίσμα αναλύονται και όλες οι ενέργειές τους, γεγονός που εξηγεί εν πολλοίς τόσο την κατάσταση της χώρας όσο και την ποιότητα του πολιτικού προσωπικού, το οποίο –στη συντριπτική του πλειοψηφία– βλέπει την πολιτική ως επάγγελμα και όχι ως λειτούργημα. Η πρόσφατη δημοσκόπηση της Opinion Poll αποτυπώνει με ευκρίνεια την κατάσταση. Οι πολίτες, για άλλη μια φορά, αναδεικνύουν το πρόβλημα της ακρίβειας ως το μεγαλύτερο ζήτημα της καθημερινότητάς τους, αποδεικνύοντας ότι η κυβέρνηση δεν έχει καταφέρει να το αντιμετωπίσει. Παρά το success story για την ελληνική οικονομία που προβάλλει η κυβερνητική αφήγηση, στην κοινή γνώμη αυτό δεν μοιάζει να έχει απήχηση. Τα υπόλοιπα προβλήματα που ιεραρχεί ως σημαντικά η κοινή γνώμη είναι η Δικαιοσύνη, η διαφθορά, η κατάσταση της δημόσιας υγείας, τα εθνικά θέματα, οι τιμές της ενέργειας και η κατάσταση της Παιδείας. Πρόκειται για τομείς στους οποίους η κυβέρνηση περνά κάτω από τον πήχη των προσδοκιών που η ίδια καλλιέργησε κάποτε. Γι’ αυτό και το 70,7% σήμερα κρίνει αρνητικά τη θητεία της. Αλλά ούτε αυτό ανησυχεί ιδιαίτερα το Μαξίμου, καθώς εστιάζει διαρκώς στη διαφορά από το δεύτερο κόμμα.

16.10.25

Η ΔΕΗ Μεγάλος Χορηγός του 29ου Ποδηλατικού Γύρου της Αθήνας Μια γιορτή ενέργειας, συμμετοχής και βιώσιμης κινητικότητας

Το ποδήλατο αποτελεί σύμβολο μιας νέας φιλοσοφίας ζωής που συνδυάζει την άσκηση, τη διασκέδαση και την πράσινη μετακίνηση. Είναι το πιο προσιτό μέσο για να μειωθεί το περιβαλλοντικό αποτύπωμα, αλλά και για να ενισχυθεί η φυσική δραστηριότητα. Η ΔΕΗ υποστηρίζει έμπρακτα αυτή τη φιλοσοφία, ενθαρρύνοντας τη μετάβαση σε πιο ανθρώπινες και βιώσιμες πόλεις, όπου η ενέργεια, η τεχνολογία και η καθημερινότητα συνυπάρχουν αρμονικά. Μέσα από πρωτοβουλίες που ενισχύουν τη βιώσιμη κινητικότητα, προάγουν την οικολογική συνείδηση και δίνουν κίνητρο για συμμετοχή, η ΔΕΗ παραμένει σταθερά στο πλευρό της κοινωνίας, επενδύοντας σε ένα βιώσιμο μέλλον, καλύτερο για όλους.

ΤΟ ΠΟΔΗΛΑΤΟ ΩΣ ΠΗΓΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΜΠΝΕΥΣΗΣ

Η

ΔΕΗ στηρίζει ως Μεγάλος Χορηγός τον 29ο Ποδηλατικό Γύρο της Αθήνας, μια από τις πιο διαχρονικές και αγαπημένες διοργανώσεις της πόλης, που θα πραγματοποιηθεί την Κυριακή 19 Οκτωβρίου 2025, με σημείο αφετηρίας και τερματισμού την πλατεία Συντάγματος. Χιλιάδες ποδηλάτες όλων των ηλικιών θα γεμίσουν τους δρόμους της πόλης, στέλνοντας το δικό τους μήνυμα για την ενίσχυση των πράσινων, βιώσιμων μορφών μετακίνησης και για μια πιο ανθρώπινη καθημερινότητα. Στο πλαίσιο της συμμετοχής της, η ΔΕΗ δίνει τον δικό της παλμό στην πλατεία Συντάγματος, το Σάββατο 18 Οκτωβρίου (10:00-20:00) και την Κυριακή 19 Οκτωβρίου (08:0016:00), με διαδραστικές εκδηλώσεις για μικρούς και μεγάλους. Οι επισκέπτες θα έχουν την ευκαιρία να πραγματοποιήσουν δοκιμές σε ηλεκτρικά ποδήλατα, να συμμετάσχουν σε παιχνίδια και δραστηριότητες, να βγάλουν αναμνηστικές φωτογραφίες και να κερδίσουν πολλά δώρα, σε μια εμπειρία που ενώνει την ενέργεια, την ψυχαγωγία και τη βιώσιμη μετακίνηση με κεντρικό μήνυμα ΔΕΗ POWER UP THE RIDE.

Ο Ποδηλατικός Γύρος της Αθήνας δεν είναι απλώς ένας αγώνας, αλλά μια κινητή γιορτή αισιοδοξίας και συνεργασίας για πρόοδο σε πιο βιώσιμα αστικά περιβάλλοντα. Η στήριξη της ΔΕΗ στη διοργάνωση συμβολίζει ακριβώς αυτή τη δυναμική. Η ενέργεια της ΔΕΗ δεν περιορίζεται σε δίκτυα και εγκαταστάσεις, μετατρέπεται σε κίνητρο για αλλαγή, έμπνευση για συμμετοχή και δύναμη για κοινωνική πρόοδο. Για τη ΔΕΗ, η μετάβαση σε ένα καθαρότερο και πιο βιώσιμο μέλλον περνάει μέσα από τη συνεργασία, την καινοτομία και τη συμμετοχή των πολιτών. Η ΔΕΗ, στο πλαίσιο της στρατηγικής της για τη βιωσιμότητα, στηρίζει ενεργά πρωτοβουλίες όπως ο Ποδηλατικός Γύρος της Αθήνας, οι οποίες συμβάλλουν ουσιαστικά στη διαμόρφωση μιας νέας κουλτούρας καθημερινότητας, που δίνει χώρο στις ήπιες μορφές μετακίνησης και αναδεικνύει τη σημασία της ενέργειας ως δύναμης ζωής.

ΣΤΗΡΙΞΗ ΣΤΟ ΠΟΔΗΛΑΤΟ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΒΙΩΣΙΜΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗΣ Η συμμετοχή της ΔΕΗ στον Ποδηλατικό Γύρο της Αθήνας εντάσσεται στη διαχρονική δέσμευση για την ενεργό στήριξη δράσεων που προάγουν τη βιώσιμη ανάπτυξη, την ευεξία και την υπεύθυνη στάση απέναντι στο περιβάλλον.

LiFO 16.10.25

7

ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΕΠΤΑΗΜΕΡΟ

TALKING POINTS

Τα πράγματα, ωστόσο, εξακολουθούν να μην πηγαίνουν καθόλου καλά ούτε στην αντιπολίτευση. Είναι χαρακτηριστικό ότι, στην ερώτηση της Opinion Poll για το ποιο από τα υπόλοιπα κόμματα ασκεί την καλύτερη αντιπολίτευση στην κυβέρνηση, η πλειοψηφία των πολιτών (45,1%) απαντά «κανένα». Στη δεύτερη θέση έρχεται η Πλεύση Ελευθερίας, μόλις με 13%, και πολύ πιο πίσω όλοι οι υπόλοιποι. Παρόμοια εικόνα υπάρχει και στις απαντήσεις για το ποιος από τους αρχηγούς των κομμάτων είναι ο καταλληλότερος πρωθυπουργός. Οι περισσότεροι απαντούν και πάλι «κανένας», ο Κυριάκος Μητσοτάκης συγκεντρώνει το 28,1%, ενώ στην τρίτη θέση βρίσκεται η Ζωή Κωνσταντοπούλου με 7,9%, σχεδόν ισοψηφώντας με τον Νίκο Ανδρουλάκη και τον Κυριάκο Βελόπουλο. Θα άλλαζε το τοπίο με την εμφάνιση νέων κομμάτων από παλιούς συστημικούς παίκτες, όπως ο Αντώνης Σαμαράς και ο Αλέξης Τσίπρας; Καμία ένδειξη δεν υπάρχει ότι κάτι τέτοιο θα ανέτρεπε την απογοήτευση των πολιτών για το πολιτικό σύστημα.

talkofthetown

α πό τh βα σι λι κη σ ιου τη

8

LiFO

Ο

Αντώνης Σαμαράς μοιάζει να έχει χάσει το momentum που είχε το διάστημα έπειτα από τις ευρωεκλογές, όταν το πρώτο μεγάλο κύμα των απογοητευμένων ψηφοφόρων της ΝΔ αναζητούσε τρόπους να εκφράσει τη διαμαρτυρία του. Αυτό φάνηκε στο αποτέλεσμα των ευρωεκλογών, με την πτώση των ποσοστών της ΝΔ, τη μεγάλη αποχή, αλλά και την εκλογή της Λατινοπούλου. Εκφράστηκε επίσης και στις αυτοδιοικητικές εκλογές, τόσο στην Αθήνα όσο και στη Θεσσαλονίκη και την περιφέρεια. Από την άλλη πλευρά, το 10% στην ίδια δημοσκόπηση, που αναδεικνύει τα εθνικά θέματα και τα ελληνοτουρκικά ως μείζονα προβλήματα σε μια περίοδο που αυτά δεν απασχολούν εντόνως την επικαιρότητα, καταδεικνύει ότι υπάρχει ένα ακροατήριο και μια υπολογίσιμη βάση για την ατζέντα του Αντώνη Σαμαρά, η οποία δεν μπορεί να υποτιμηθεί. Ο Αλέξης Τσίπρας, με τη βοήθεια μερικών ισχυρών παραγόντων που τον στηρίζουν, κάνει αυτό που ξέρει πολύ καλά να κάνει: δημιουργεί ειδήσεις γύρω από τον εαυτό του μέσω μιας οργανωμένης επικοινωνιακής καταιγίδας, χωρίς ωστόσο να υπάρχει κανένα πολιτικό περιεχόμενο σε αυτές. Στην τελευταία του συνέντευξη στην «Εφημερίδα των Συντακτών» (η οποία πέρασε στα χέρια ενός επιχειρηματία με τον οποίο έχει καλές σχέσεις) επιχείρησε να παρουσιάσει τον εαυτό του ως εκφραστή του νέου –παρότι έχει κυβερνήσει πέντε χρόνια και βρίσκεται είκοσι πέντε χρόνια στο πολιτικό προσκήνιο– με έναν εντελώς αποϊδεολογικοποιημένο λόγο. Καμία πολιτική πρόταση δεν ανέφερε και, όταν ρωτήθηκε για την επόμενη κίνησή του, απάντησε ότι η απόφασή του είναι να μπει στην «κολυμπήθρα της κοινωνίας, με εμπιστοσύνη στις δυνάμεις του λαού». Το μόνο που κατέστησε σαφές σε αυτήν τη συνέντευξη είναι ότι, αυτή την περίοδο, φαίνεται να εξετάζει το ενδεχόμενο να αλλάξει πάλι την τοποθέτησή του (positioning), δοκιμάζοντας να εμφανιστεί ως αντισυστημικός παίκτης. Εξού και οι συνεχείς αναφορές του ότι αποφάσισε να βγει έξω από το πολιτικό σύστημα, παρουσιάζοντας την (επιβεβλημένη) παραίτησή του ως αντισυμβατική επιλογή. Το «κλείσιμο του ματιού» στο αντισυστημικό κοινό ήταν το μόνο σαφές μήνυμα, ενώ κατηγόρησε την προοδευτική αντιπολίτευση (του ΣΥΡΙΖΑ και της Νέας Αριστεράς συμπεριλαμβανομένων) ως συμφιλιωμένη με τη σημερινή πολιτική σήψη. Το προηγούμενο διάστημα, ωστόσο, μετά την παραίτησή του από την προεδρία του ΣΥΡΙΖΑ, ακολουθούσε άλλη τακτική, προσπαθώντας να εμφανιστεί ως συστημικός παίκτης που δεν πρέπει να τον φοβάται το σύστημα. Γι’ αυτό και είχε απολογηθεί για τις τηλεοπτικές άδειες και τη Novartis και επιχείρησε να διορθώσει το συστημικό του προφίλ με επισκέψεις στις ΗΠΑ, στο Χάρβαρντ κ.α. Αυτές τις μέρες φαίνεται ότι δοκιμάζει να δει αν μπορεί να ποντάρει στο αντισυστημικό κοινό, το οποίο, είναι αλήθεια, διαθέτει μια μεγάλη βάση στη χώρα μας – αν και μέρος του εκφράζεται ήδη από άλλα κόμματα. Στη δημοσκόπηση της Opinion Poll, το 8,6% των ερωτηθέντων δηλώνει ότι θα ψήφιζε σίγουρα ένα κόμμα Τσίπρα, ενώ το 17,5% (μικρότερο από την προηγούμενη μέτρηση) απαντά ότι «θα μπορούσε να τον ψηφίσει». Ο ίδιος, σύμφωνα με το ρεπορτάζ, θεωρεί ότι έχει βέβαιη μια βάση περίπου 10%, η οποία μπορεί να φτάσει στο ποσοστό που πήρε στις τελευταίες εκλογές – αν και δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι θα τον ακολουθήσουν όλοι οι ψηφοφόροι που στην πορεία βρέθηκαν στη Νέα Αριστερά, στη Ζωή Κωνσταντοπούλου ή στον Στέφανο Κασσελάκη. Ο ίδιος σκοπεύει να τους διεκδικήσει· γι’ αυτό κατηγορεί τα κόμματα αυτά για συμφιλίωση με τη σημερινή σήψη, βγάζοντας τον εαυτό του απ’ έξω, αλλά το αποτέλεσμα παραμένει αμφίβολο. Αντιθέτως, οι περισσότεροι βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ εμφανίζονται πρόθυμοι να τον ακολουθήσουν ενθουσιωδώς, καθώς θεωρούν ότι αποτελεί τη μόνη ελπίδα για να ξαναβρεθούν στο επόμενο κοινοβούλιο μετά τις εκλογές. Πόσο αφορούν όλα αυτά την κοινωνία; Ελάχιστα έως καθόλου. Γι’ αυτό και ο καθρέφτης των δημοσκοπήσεων, παρά τη ρευστότητα και τη συγκεκριμένη κινητικότητα παλαιών παικτών, δεν πρόκειται να δείξει διαφορετική εικόνα ούτε την επόμενη φορά.

ΜΑΡIΑ ΓΑΒΟΥΝEΛΗ «Μετά τα ερείπια της Γάζας: ποιος μπορεί να χτίσει ξανά την ελπίδα;» α π ό τ ο ν γ ι ά ν ν η π α ν τα ζ ό π ουλο

Ο Αλέξης Τσίπρας, με τη βοήθεια μερικών ισχυρών παραγόντων που τον στηρίζουν, κάνει αυτό που ξέρει πολύ καλά να κάνει: δημιουργεί ειδήσεις γύρω από τον εαυτό του μέσω μιας οργανωμένης επικοινωνιακής καταιγίδας, χωρίς ωστόσο να υπάρχει κανένα πολιτικό περιεχόμενο σε αυτές.

Η καθηγήτρια της Νομικής Σχολής του ΕΚΠΑ και μέλος του Κέντρου Ερευνών για το Δημόσιο Διεθνές Δίκαιο, Μαρία Γαβουνέλη, αναλύει. Τι σηματοδοτεί η επόμενη μέρα στη Γάζα έπειτα από τις τελευταίες εξελίξεις; Την ελπίδα για εκεχειρία στο άμεσο μέλλον και για μια καλύτερη ζωή σε βάθος χρόνου. Πρέπει όμως να είμαστε ρεαλιστές και να αντιλαμβανόμαστε πλήρως τη δυσκολία του εγχειρήματος: από πού ξεκινά κανείς σε μια ισοπεδωμένη χώρα; Πώς θα πείσει τους ανθρώπους απλώς να επιβιώνουν σε μια κόλαση και να γίνουν ξανά ενεργοί πολίτες; Πώς θα συνεννοηθεί με την άλλη πλευρά, όταν ανάμεσά τους κυλούν ποταμοί αίματος; Τίποτα δεν είναι εύκολο στο παιχνίδι αυτό. Ποιος θα λέγατε ότι επικράτησε έπειτα από δύο χρόνια κατά τα οποία χιλιάδες άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους; Το Ισραήλ – τελεία, παράγραφος. Στις 7 Οκτωβρίου 2023 το Ισραήλ ήταν σφιχτά περικυκλωμένο από τα πλοκάμια ενός χταποδιού, που το καθοδηγούσε και το χρηματοδοτούσε το Ιράν: η Χεζμπολάχ έκανε κουμάντο στον Λίβανο, το καθεστώς Άσαντ κυριαρχούσε στη Συρία, οι Χούθι έλεγχαν τον διάπλου στην Ερυθρά Θάλασσα και η Χαμάς είχε μόλις καταφέρει ένα συντριπτικό χτύπημα στην αίσθηση ασφάλειας ενός λαού που ζει πάντοτε με το τραύμα του Ολοκαυτώματος, έστω και αν πολύ λίγοι είναι πια οι επιζώντες και οι απόγονοί τους στην ισραηλινή κοινωνία. Δυο χρόνια μετά, έχει τελειώσει με όλα αυτά και είναι αναμφισβήτητος κυρίαρχος στην ευρύτερη γειτονιά του, έχοντας εξαφανίσει τους περισσότερους από τους εχθρούς του και έχοντας σύρει τις ΗΠΑ, συχνά χειραγωγώντας έναν ευεπίφορο πρόεδρο, να επικυρώσουν την πάντοτε υπάρχουσα υποστήριξή τους όχι μόνο με λόγια αλλά και με έργα. Στην πορεία και τουλάχιστον μεσοπροθέσμως, έχουν κάνει εξαιρετικά δύσκολη τη λύση των δυο κρατών, ενισχύοντας την παρουσία των Εβραίων εποίκων στη Δυτική Όχθη ενώ ο υπόλοιπος κόσμος κοίταζε τη Γάζα. Από τη συντριπτική καταστροφή στη συντριπτική νίκη, δεν είναι αμελητέο. Πώς μπορεί να εξασφαλιστεί ότι η ανθρωπιστική βοήθεια και η ανοικοδόμηση της Γάζας δεν θα γίνουν εργαλείο πολιτικής επιρροής, αλλά θα υπηρετήσουν πραγματικά τον άμαχο πληθυσμό; Ρεαλιστικά, δεν μπορεί. Για να μπορέσει να ρεύσει αποτελεσματικά η ανθρωπιστική βοήθεια και να ξεκινήσει η ανοικοδόμηση, χρειάζεται μια νέα κυβερνητική παρουσία στη Γάζα. Ποιος ακριβώς θα την εξασφαλίσει; Η επιτροπή που, με επικεφαλής τον Πρόεδρο Τραμπ και τον Βρετανό πρώην πρωθυπουργό Τόνι Μπλερ, θα κατοικοεδρεύει σε δυτικά σαλόνια; Ο στρατός του Ισραήλ, που ήδη αποσύρεται από ορισμένες περιοχές αλλά διατηρεί και θα διατηρήσει την ασφυκτική παρουσία του στην περίμετρο; Μια πολυεθνική δύναμη από αραβικές χώρες, ίσως και την Τουρκία, που θα πρέπει να πάρουν τον έλεγχο της περιοχής από τη Χαμάς χωρίς να πυροβολήσουν; Η ίδια η Χαμάς, που υποτίθεται ότι πρέπει να αφοπλιστεί αλλά στο μεταξύ εκτελεί δημοσίως και με συνοπτικές διαδικασίες όποιους νόμισαν ότι μπορούν πλέον να αντιδράσουν στην παρουσία της και το απολύτως σκοταδιστικό πολιτικό της μήνυμα; Όλα αυτά θέλουν πολλή δουλειά στο πεδίο, με υπομονή και επιμονή, από ανθρώπους απολύτως στοχοπροσηλωμένους, που επιπλέον θα είναι κομμάτι της ίδιας της παλαιστινιακής κοινωνίας. Πού είναι όλοι αυτοί;

Διαβάστε ολόκληρη τη συνέντευξη στο lifo.gr.

16.10.25

LiFO 16.10.25

9

FOOTNOTES

AKΡΟΒΑΤΩΝΤΑΣ

Μιλώντας με τους νεκρούς

Το διαμέρισμα με τον αριθμό 12

Οι μοναχικοί θάνατοι ηλικιωμένων ανθρώπων αυξάνονται στη χώρα μας, όπως και σε ολόκληρο τον κόσμο. Ας μπει στον δημόσιο διάλογο, μήπως πειστούν οι αρμόδιοι ότι πρόκειται για ένα σοβαρό θέμα.

Έντεκα χρόνια τώρα, αναρωτιέμαι συχνά πυκνά τι θα έλεγε για ένα σωρό πράγματα. α πό τη δ εσ ποι να τ ρ ι β ολη

talkofthetown

Πώς θα του φαινόταν που έκανα παιδί; Έχω ευχηθεί χίλιες φορές να μπορούσα να του μιλήσω. Ποιος δεν εύχεται να μπορούσε να μιλήσει στους νεκρούς του; Είναι από τις πιο διαχρονικές, πιο πρωτόγονες επιθυμίες μας.

10

LiFO

Τ

ην προηγούμενη εβδομάδα μού βγήκε στο TikTok feed ένας τύπος που τραγουδούσε «Δεν είμαι ο μπαμπάς σου, άνοιξε τα μάτια σου και δες το καθαρά / Δεν είμαι ο μπαμπάς σου, άσε με το τραύμα σου να πάρω αγκαλιά». Τον έψαξα – βρήκα πως λέγεται Δημήτρης Σαμόλης και το άλμπουμ του έχει τίτλο «Το έπος του χωρισμού μου θα έπρεπε να διδάσκεται στα σχολεία». Το thumbnail του στο YouTube τον δείχνει ντυμένο με πανοπλία και κλειστά μάτια στο χορτάρι. Φοράει πανοπλία. Έστειλα το τραγούδι στον φίλο μου τον Ψ. «Πιστεύω ότι ο Ν. θα το είχε λατρέψει αυτό το τραγούδι». «Χαχα. Μπορεί». Ο Ν. πέθανε πριν από 11 χρόνια, στα 41 του. Ο θάνατός του ήταν ξαφνικός – αρρώστησε και πέθανε μέσα σε 6 μήνες. Χρόνια πριν, κάτι έλεγε με τον ψυχοθεραπευτή του και αυτός του είπε: «Θα πρέπει να λες: “Ο μπαμπάς δεν έχει φύγει. Απλώς δεν είναι πια στο δωμάτιο”». Η ατάκα έμεινε. Για καθέναν που δεν μας έπαιρνε τηλέφωνο (δεν υπήρχε τότε ο όρος ghosting, ούτε gashlighting – τσακωνόμασταν για τα μνημόνια και τα δομημένα ομόλογα), για κάθε σερβιτόρο που αργούσε να μας φέρει τον λογαριασμό, για κάθε καθυστερημένη πληρωμή (είπαμε, ήταν το 2012), λέγαμε: «O μπαμπάς δεν έχει φύγει. Απλώς δεν είναι πια στο δωμάτιο». Από όταν πέθανε φοβάμαι αυτές τις υποθετικές, ματαιόδοξες κουβέντες του φαντασιακού που κάνουν οι άνθρωποι για την κηδεία τους όταν είναι νέοι και υγιείς – ακριβώς επειδή έναν χρόνο προτού πεθάνει τις κάναμε όλη την ώρα για λόγους που ούτε καν θυμάμαι. «Στη δική μου κηδεία θέλω να τραγουδάει η Νατάσα Μποφίλιου, τσακισμένη πάνω από τον τάφο μου με ψηλοτάκουνα». «Θέλω να παίζει μόνο το “Αχ, χελιδόνι μου” και μετά το “Being boring” των Pet Shop Boys». Τέτοιες μπούρδες λέγαμε και μετά αυτός πήγε και πέθανε στ’ αλήθεια. Έντεκα χρόνια τώρα, αναρωτιέμαι συχνά πυκνά τι θα έλεγε για ένα σωρό πράγματα. Με τους φίλους μου παίζουμε συχνά ένα παιχνίδι που θα μπορούσε να λέγεται «Τι θα έλεγε ο Ν. γι’ αυτό;». Θα υποστήριζε ακόμα τον Αλέξη Τσίπρα; Πέθανε προτού βγει πρωθυπουργός, τσακωνόταν με όλο τον κόσμο για χάρη του. Θα είχε γίνει βαρουφακικός; Θα ζούσε ακόμα στην Ελλάδα; Τι μουσική θα άκουγε; Κι έπειτα σκέφτομαι: Θα με ενέκρινε όπως είμαι τώρα; Θα διάβαζε αυτά που γράφω; Πώς θα του φαινόταν που έκανα παιδί; Έχω ευχηθεί χίλιες φορές να μπορούσα να του μιλήσω. Ποιος δεν εύχεται να μπορούσε να μιλήσει στους νεκρούς του; Είναι από τις πιο διαχρονικές, πιο πρωτόγονες επιθυμίες μας. Στο Οι νεκροί ας θάψουν τους νεκρούς τους (εκδόσεις Νήσος, 2022) του Μιχάλη Αλμπάτη, ο δεκαπεντάχρονος Φανούρης που ζει σε ένα χωριό της Κρήτης ανακαλύπτει πως έχει την ικανότητα να μιλάει στους νεκρούς, με κωμικοτραγικά, σουρεαλιστικά αποτελέσματα. Η ιδιότητά του αυτή όμως είναι μάλλον κατάρα παρά χάρισμα. Στην κηδεία του Ν., κάποιος από τους φίλους του έπαιξε Madonna με το κινητό του. Μερικούς μήνες αργότερα, κάποιος έγραψε και τραγούδησε ένα τραγούδι που μιλάει γι’ αυτόν. Λέγεται «Θα σε ξαναδώ». Τα πάρκα τα κλειστά / Και τ’ άδεια θερινά / Λέν’ «Έχεις φύγει, έχεις φύγει / και δε θα ’ρθείς ξανά». / Και το άστρο της αυγής / Ο κοσμογυριστής / Λέει «Κάποια μέρα, κάποια μέρα / εδώ θα ξαναρθείς».

απ ό τ ο ν γ ι άν ν η π αν τ ελ άκη

Οι γείτονες νόμιζαν πως ο Αντόνιο είχε μεταφερθεί σε κάποιο γηροκομείο. Έτσι εξηγούσαν την απουσία του, η οποία μέτραγε δεκαπέντε ολόκληρα χρόνια! Για δεκαπέντε χρόνια κανένας δεν τον έψαξε.

Π

ριν από λίγες ημέρες, η El Pais δημοσίευσε μια συγκλονιστική ιστορία που συνέβη στην Ισπανία το περασμένο Σάββατο. Βέβαια, ο χαρακτηρισμός αυτός μπορεί από κάποιους να θεωρηθεί ως μια ακόμα δημοσιογραφική υπερβολή από αυτές που περισσεύουν στις μέρες μας – άλλωστε, ποιο γεγονός μπορεί να θεωρηθεί ως τέτοιο για να πάρει έναν τόσο δραματικό τόνο και ποιο όχι παραμένει ένα σχεδόν διαχρονικό ερώτημα. Εξαρτάται από το ειδικό βάρος που ο καθένας προσδίδει σε κάτι που συμβαίνει και αναμφισβήτητα από την υποκειμενική μας ματιά. Ας το παραθέσουμε, λοιπόν, όπως ακριβώς συνέβη, ας καταγράψουμε τα στοιχεία ενός ρεπορτάζ που δεν επιδέχεται πολλές διαφορετικές ερμηνείες με βάση την αντικειμενική αλήθεια. Το περασμένο Σάββατο, στον έκτο όροφο μιας παλιάς, σχεδόν ετοιμόρροπης πολυκατοικίας στη Βαλένθια, στο διαμέρισμα με τον αριθμό 12, βρέθηκε από έναν εντελώς τυχαίο λόγο το πτώμα ενός ηλικιωμένου άνδρα σε πλήρη αποσύνθεση. Τον έλεγαν Αντόνιο Φαμόσο, ήταν ντυμένος κανονικά, όχι με πρόχειρα ρούχα. Το πτώμα του ήταν περιτριγυρισμένο από νεκρά περιστέρια και έντομα και το σκηνικό ήταν δυσώδες. Ο Αντόνιο ήταν 86 χρόνων, χωρισμένος εδώ και τρεις δεκαετίες, ζούσε μόνος και είχε δυο παιδιά, ένα αγόρι και ένα κορίτσι. Η εφημερίδα φυσικά παρέθεσε τα σχόλια των γειτόνων· ήταν παρόμοια με αυτά που ακούμε συχνά στα δημοσιογραφικά ρεπορτάζ: ο Αντόνιο ήταν ένας ήσυχος ευγενικός άνθρωπος, δεν είχε προκαλέσει ποτέ καμία ένταση στη γειτονιά, έλεγε σε όσους συναντούσε ένα χαμηλόφωνο «γεια» και η παρουσία του δεν έκανε ιδιαίτερη αίσθηση. Το ίδιο ρεπορτάζ παρέθετε μαρτυρίες γειτόνων οι οποίοι έλεγαν ότι νόμιζαν πως ο Αντόνιο είχε μεταφερθεί σε κάποιο γηροκομείο. Έτσι εξηγούσαν την απουσία του, η οποία μέτραγε δεκαπέντε ολόκληρα χρόνια! Για δεκαπέντε χρόνια κανένας δεν τον έψαξε. Υπάρχουν, προφανώς, εύλογες απορίες. Πώς και δεν τον αναζητούσαν οι εταιρείες ρεύματος, ύδρευσης, τηλεφωνίας ή ακόμα και οι συνένοικοί του στην πολυκατοικία για τα κοινόχρηστα; Η απάντηση είναι ότι είχε συνδέσει τους λογαριασμούς στην τράπεζα και από εκεί έπαιρναν οι εταιρείες κανονικά κάθε μήνα τα ποσά που του χρέωναν. Υπάρχει και μια δεύτερη απορία: πώς τόσο καιρό δεν υπήρξαν δυσάρεστες οσμές, ώστε να προκληθεί το ενδιαφέρον των ανθρώπων των διπλανών διαμερισμάτων; Η απάντηση είναι ότι στο σπίτι ένα παράθυρο ήταν ανοικτό και από εκεί έφευγαν οι δυσάρεστες οσμές. Από αυτό το ανοιχτό παράθυρο εντοπίστηκε το πτώμα από έναν υδραυλικό που είχε κληθεί για να λύσει ένα πρόβλημα στην πολυκατοικία. Ο Αντόνιο είχε οικογένεια, παιδιά, είχε μια ζωή η οποία σταμάτησε πριν από δεκαπέντε χρόνια, όμως κανένας δεν αντιλήφθηκε ότι αυτό συνέβη. Το φαινόμενο των μοναχικών θανάτων εμφανίστηκε σε έντονο βαθμό πρώτα στην Ιαπωνία και ονομάστηκε «κοντόκουσι» (kodokushi), αλλά γρήγορα εξαπλώθηκε σε πολλές άλλες χώρες στην Ευρώπη και την Αμερική. Έχουν γραφτεί εκατοντάδες χιλιάδες ιστορίες για ανάλογα περιστατικά, πρόκειται για ένα φαινόμενο που εντάθηκε για πολλούς και διαφορετικούς λόγους, οι οποίοι έχουν αναλυθεί πολλές φορές και εστιάζουν στον σύγχρονο τρόπο ζωής, στην αλλαγή του μοντέλου των οικογενειών κ.λπ. Αναζήτησα σε πολλές διαφορετικές πηγές στοιχεία για τους ανθρώπους, κυρίως μεγαλύτερης ηλικίας, που ζουν μόνοι τους στη χώρα μας. Δεν βρήκα πολλά. Ανάμεσα σε αυτά που εντόπισα ήταν μια αναφορά του καθηγητή Ψυχιατρικής και διευθυντή της Α’ Πανεπιστημιακής Ψυχιατρικής Κλινικής, Αντώνη Πολίτη, σε εκδήλωση που έγινε τον περασμένο Σεπτέμβριο στη Θεσσαλονίκη. Το διατύπωσε με ερωτηματικό τρόπο: «Γνωρίζετε πόσοι άνθρωποι στην τρίτη ηλικία είναι μόνοι τους στην Ευρώπη; Είκοσι εννιά τοις εκατό. Γνωρίζετε πόσοι ηλικιωμένοι στην Ελλάδα είναι μόνοι τους αυτή τη στιγμή; Είκοσι έξι τοις εκατό». Το ζητούμενο, προφανώς, δεν είναι να αναλυθούν τα αίτια για την εμφάνιση και κυρίως τη μεγέθυνση αυτού του φαινομένου. Άλλωστε, αυτά έχουν αναφερθεί και στη χώρα μας και, αρκετά χρόνια νωρίτερα, στο εξωτερικό. Οι συνθήκες που το προκαλούν δεν αλλάζουν, αυτό που μπορεί να αλλάξει είναι να βρεθούν τρόποι να περιοριστούν κατά το δυνατό θάνατοι όπως αυτός του Αντόνιο σε διαμέρισμα πολυκατοικίας στη Βαλένθια. Είμαι σχεδόν βέβαιος ότι δεν υπάρχει κάποια κρατική μέριμνα για τους ανθρώπους που ζουν μόνοι. Εξάλλου, ενδιαφέρον από κρατικές υπηρεσίες δεν υπάρχει και σε πολλά διαφορετικά επίπεδα για ανθρώπους που έχουν απόλυτη ανάγκη. Τουλάχιστον ας μιλήσουμε γι’ αυτά, ας μπουν στον δημόσιο διάλογο, μήπως πειστούν οι αρμόδιοι ότι πρόκειται για ένα σοβαρό θέμα. Η δική μας Βαλένθια μπορεί να είναι στα Πατήσια ή στο Περιστέρι.

16.10.25

Αξιόπιστη επιστήμη, ασφαλή τρόφιμα

SAFE2EAT: Μάθε τι τρως, ζήσε με υγεία και ασφάλεια

Η καμπάνια Safe2Eat, από τον ΕΦΕΤ και την EFSA, έρχεται να αποδείξει ότι η ασφάλεια τροφίμων μας αφορά όλους και ότι η σωστή ενημέρωση δεν είναι ποτέ «ψιλά γράμματα».

ΣΤΗΝ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑ ΤΟΥ ΣΥΝΕΙΔΗΤΟΥ ΤΡΟΠΟΥ ΖΩΗΣ, το να κατανοούμε τι διαλέγουμε να βάλουμε στο πιάτο μας δεν είναι «ψιλά γράμματα» – είναι κίνηση ισχύος. Γι’ αυτό και η καμπάνια Safe2Eat, με πρωταγωνιστή στην Ελλάδα τον ΕΦΕΤ, έρχεται για να σου θυμίζει καθημερινά ότι πίσω από κάθε μπουκιά υπάρχει και περιθώριο επιλογής. Η Safe2Eat δεν ήρθε για να σου χαλάσει την όρεξη αλλά για να σου ανοίξει τα μάτια. Με εφόδιο τα πιο επίκαιρα επιστημονικά δεδομένα, μεταφράζει τον «δύσκολο» κόσμο της ασφάλειας τροφίμων σε απλές, πρακτικές οδηγίες που μπορείς να εφαρμόσεις στην καθημερινότητά σου – γιατί τελικά όλοι θέλουμε να ξέρουμε τι βάζουμε στο πιάτο μας. Στην Ελλάδα, η καμπάνια τρέχει από τον ΕΦΕΤ, που έχει αναλάβει την προσαρμογή του «μηνύματος» στην ελληνική πραγματικότητα και έχει επιλέξει να επικεντρωθεί σε τέσσερις θεματικές ενότητες, λύνοντας απορίες που κατά καιρούς έχουμε όλοι μπροστά στο ράφι, το ψυγείο ή την κατάψυξη του σούπερ μάρκετ ή μέσα στην κουζίνα μας.

ΟΙ 4 ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΤΟΥ SAFE2EAT (ΚΑΙ ΓΙΑΤΙ ΑΞΙΖΕΙ ΝΑ ΤΙΣ ΠΡΟΣΕΞΕΙΣ) Αλλεργιογόνα τροφίμων Μια μικρή ένδειξη στην ετικέτα μπορεί να είναι κυριολεκτικά ζήτημα ζωής για πολλούς. Στην πράξη: Εάν εσύ ή κάποιο δικό σου άτομο πάσχει από τροφικές αλλεργίες, διάβαζε πάντα τις ετικέτες, πρόσεξε τις προειδοποιήσεις για ίχνη αλλεργιογόνων και μη διστάσεις να ρωτήσεις όταν τρως ή παραγγέλνεις απ’ έξω – η ασφάλεια ξεκινά από την ενημέρωση.

Επισήμανση της ημερομηνίας στα τρόφιμα Η ένδειξη «ανάλωση έως» και η ένδειξη «ανάλωση κατά προτίμηση πριν από» δεν είναι το ίδιο! H πρώτη έχει να κάνει με την ασφάλεια των τροφίμων ενώ η δεύτερη με την ποιότητα! Στην πράξη: Έλεγξε τι γράφει στη συσκευασία πριν αγοράσεις ή καταναλώσεις κάτι· έτσι αποφεύγεις τόσο τη σπατάλη («ανάλω-

ση κατά προτίμηση πριν από») όσο και πιθανούς κινδύνους για την υγεία σου («ανάλωση έως»).

Οι διατροφικές μας ανάγκες Δεν έχουμε όλοι τις ίδιες διατροφικές ανάγκες και προτιμήσεις – η διατροφή προσαρμόζεται ανάλογα με την ηλικία, τον τρόπο ζωής, την υγεία κ.λπ. Στην πράξη: Μην ακολουθείς τυφλά κάθε trend· προτίμησε μια ισορροπημένη διατροφή που καλύπτει τις δικές σου ανάγκες και βασίζεται σε επιστημονικά, αξιόπιστα στοιχεία.

Κατάλληλος χειρισμός των τροφίμων Από το σούπερ μάρκετ μέχρι το σπίτι και από το ψυγείο και τα ντουλάπια της κουζίνας μέχρι το τραπέζι, οι σωστοί χειρισμοί κάνουν τη διαφορά. Στην πράξη: Πλύνε καλά τα χέρια σου και τις επιφάνειες, χρησιμοποίησε διαφορετικές επιφάνειες για την επεξεργασία των ωμών τροφίμων κυρίως φυτικής προέλευσης (π.χ. σαλάτες) και των τροφίμων ζωικής προέλευσης, μαγείρεψε καλά (προσοχή στη θερμοκρασία), αποθήκευσε τα μαγειρεμένα τρόφιμα εντός 2 ωρών στο ψυγείο (χωριστά από τα ωμά) για να μειώσεις τους κινδύνους.

ΓΙΑΤΙ ΟΛΑ ΑΥΤΑ ΕΧΟΥΝ ΣΗΜΑΣΙΑ, ΕΙΔΙΚΑ ΣΤΙΣ 16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Η Παγκόσμια Ημέρα Τροφίμων, στις 16 Οκτωβρίου, έρχεται να μας υπενθυμίσει ότι τα ασφαλή τρόφιμα δεν είναι «πολυτέλεια» – είναι βασικό δικαίωμα. Και σύμφωνα με το πρόσφατα δημοσιευμένο Ευρωβαρόμετρο για τα τρόφιμα, είναι ο δεύτερος βασικός παράγοντας μετά το κόστος που καθορίζει την επιλογή τροφίμων από τους καταναλωτές που ζουν στην Ελλάδα! Με την καμπάνια Safe2Eat, μπορείς να επιλέγεις αυτό που χρειάζεσαι με βάση τις δικές σου προσωπικές, διατροφικές ανάγκες ώστε να είσαι ενημερωμένος για τις τελευταίες εξελίξεις, να τρως με ασφάλεια και να φροντίζεις τον εαυτό σου και τους γύρω σου!

LiFO 16.10.25

11

ΙΛΕΚΤΡΙΣΙΤΥ

Στην εποχή του Οφθαλμού

Οι κρίσεις ευνοούν την εξουσία, διατηρώντας ένα επίπεδο φόβου μες στην κοινωνία, νομιμοποιώντας μέτρα που ανακουφίζουν τον φόβο αυξάνοντας τον έλεγχο, και δημιουργώντας ευκαιρίες για τη διοχέτευση του κεφαλαίου.

talkofthetown

α πό τον χ άρ η κ α λ α ϊ τζί δη

12

LiFO

Τ

α τελευταία χρόνια, βλέπουμε αλλεπάλληλες και αλληλένδετες κρίσεις (υγειονομική κρίση, πολεμικές συγκρούσεις, ενεργειακή κρίση, ακρίβεια, κλιματική κρίση, κρίση της δημοκρατίας). Αυτό έχει κάνει κάποιους να μιλήσουν για μια εποχή «permacrisis» (η λέξη της χρονιάς του λεξικού Collins για το 2022), στην οποία η κατάσταση κρίσης δεν έχει αρχή και τέλος, καθώς και «polycrisis» (Thomas Homer-Dixon, Adam Tooze), στην οποία διαφορετικές κρίσεις αλληλεπιδρούν παράγοντας ακόμα μεγαλύτερη αστάθεια. Στην Ελλάδα, η εποχή μετά την «έξοδο απ’ την κρίση» δεν έφερε νηνεμία, αλλά έναν εκθετικό πολλαπλασιασμό των κρίσεων, έτσι που κάθε επίφαση «κανονικότητας» μοιάζει να ’χει χαθεί. Μου φαίνεται πως μια τέτοια προσέγγιση είναι εσφαλμένη, εφόσον δεν λαμβάνει υπόψη ότι η κρίση είναι πλέον ο τρόπος λειτουργίας του κράτους και της οικονομίας και, ως εκ τούτου, προσμένει, από μια φιλελεύθερη σκοπιά, την επιστροφή στην ομαλή άσκηση της δημοκρατικής εξουσίας. Σφάλλει, με άλλα λόγια, επειδή αδυνατεί να δει την αφομοίωση της κρίσης από τη σύγχρονη διακυβέρνηση. Το βιβλίο Αντι-οφθαλμός των Acid Horizon, που κυκλοφόρησε πρόσφατα απ’ τις εκδόσεις affect σε μετάφραση Ορέστη Στυλιανίδη, εξετάζει ενδελεχώς αυτήν τη δυναμική. Στον πυρήνα του, περιγράφει τη μετάβαση από τις φιλελεύθερες κοινωνίες του 19ου και του πρώιμου 20ού αιώνα, στις οποίες οι άνθρωποι κυβερνούνταν ως υποκείμενα και οι κρίσεις απωθούνταν, στις κυβερνητικές (cybernetic) κοινωνίες του ύστερου 20ού και του 21ου αιώνα. Αυτό το δεύτερο μοντέλο διακυβέρνησης είναι πιο ευέλικτο· δεν βασίζεται στη στασιμότητα αλλά στην ελεγχόμενη κυκλοφορία· δεν αντιμετωπίζει τα σώματα ως άτομα αλλά ως «μάζες» υπερ-εξατομικευμένων πληθυσμών με στατιστικά προβλέψιμες συμπεριφορές· δεν επιδιώκει σταθερότητα πρώτου βαθμού (απουσία κρίσεων) αλλά «μετασταθερότητα»: τη διοχέτευση, διαχείριση και μερική επίλυση κρίσεων περιορισμένης έντασης. Σε αυτό το πλαίσιο, οι κρίσεις γίνονται το κατεξοχήν εργαλείο διακυβέρνησης, διατηρώντας ένα επίπεδο φόβου μες στον πληθυσμό, νομιμοποιώντας μέτρα που ανακουφίζουν αυτόν τον φόβο αυξάνοντας τον έλεγχο («ασφάλεια»), και δημιουργώντας νέες ευκαιρίες για τη διοχέτευση του κεφαλαίου. Κεντρική στη θεώρηση της μετασταθερότητας είναι η έννοια του «θερμοστάτη» που εισάγουν οι Acid Horizon. Το βασικό πρόβλημα της σύγχρονης διακυβέρνησης είναι πώς να διατηρήσει ένα ορισμένο επίπεδο θερμότητας στην κοινωνία (χαμηλής έντασης κρίσεις που επιτρέπουν την κυκλοφορία του κεφαλαίου και την ανάπτυξη του τεχνολογικού ελέγχου), χωρίς να φέρει τα πράγματα σε «σημείο (ανα)βρασμού», όπου η αγανάκτηση του κόσμου κορυφώνεται και απειλεί το σύστημα. Η λύση που έδωσε η κυβερνητική σε αυτό το «πρόβλημα πληροφορίας» συνοψίζεται στη λειτουργία του θερμοστάτη, «που δέχεται θερμότητα μέχρι το όριο του σημείου βρασμού, και, έχοντας λάβει τα ποσοτικά δεδομένα θερμότητας που αντιστοιχούν στο όριο, αποσυνδέει το θερμαντικό στοιχείο» (σ. 35). Μαθαίνοντας πότε πρέπει να «κλείσει την παραγωγή θερμότητας προτού τα πράγματα περάσουν από τον ελάχιστο κίνδυνο στον απόλυτο κίνδυνο» (από την ελεγχόμενη κρίση στην εξέγερση), η σύγχρονη διακυβέρνηση προσπαθεί να κατασκευάσει ένα αυτορρυθμιζόμενο κύκλωμα διαχείρισης ενέργειας (σ. 36). Φυσικά, το σύστημα δεν καταφέρνει πάντα να διακρίνει το όριο ανάμεσα στο ελεγχόμενο χάος και τον κοινωνικό αναβρασμό. Ενίοτε, αποτυγχάνει να διαβάσει σωστά τη θερμοκρασία και σπρώχνει την κατάσταση πέρα απ’ τα όριά της. Παραδείγματα απ’ την ελληνική πραγματικότητα είναι η αστυνομική βία στη Νέα Σμύρνη και τα επακόλουθα «μπάχαλα» που έφεραν τη χαλάρωση του lockdown, καθώς και η συγκάλυψη των Τεμπών που παρήγαγε, δύο χρόνια μετά, τη μεγαλύτερη συγκέντρωση της μεταπολίτευσης (το βιβλίο των Acid Horizon είναι γραμμένο στον απόηχο μιας αντίστοιχης υπέρβασης του ορίου, του φόνου του Τζορτζ Φλόιντ και της εξέγερσης στη Μινεσότα). Τον περισσότερο καιρό, όμως, ο θερμοστάτης λειτουργεί, η κρίση παραμένει ελεγχόμενη και η αγανάκτηση των ανθρώπων εκφράζεται χωρίς κοινωνικές αναταραχές, με τρόπους που είναι απολύτως ενσωματωμένοι: «Εξοργισμένος απέναντι στο σύστημα, μπορεί κανείς να εκτονωθεί σε κάποια αντικαπιταλιστική σόπινγκ θέραπι, αγοράζοντας το μπλουζάκι του Τσε Γκεβάρα (ή) να ψηφίσει κάποιο κατ’ όνομα σοσιαλδημοκρατικό κόμμα» (σ. 42). Σύμφωνα με τους Acid Horizon, προϋπόθεση του κυβερνητικού ελέγχου είναι η αναγνώριση και ταυτοποίηση των ανθρώπων, η οργάνωση, με άλλα λόγια, του πληθυσμού σε διακριτές ταυτότητες με προβλέψιμες συμπεριφορές. Αυτή η αναγνώριση/ταυτοποίηση, επιτυγχάνεται μέσα από την «οφθαλμικότητα», ένα σύνολο «πρακτικών που κατασκευάζουν υλικά, παράγουν και

αστυνομεύουν τα όρια της ενσώματης ταυτότητας και τις δυνατότητες του κοινωνικού και ατομικού γίγνεσθαι» (σ. 64). Η οφθαλμικότητα αναφέρεται, με άλλα λόγια, στο «μάτι της εξουσίας», το οποίο επιβάλλει την ταυτότητα αυτού που παρατηρεί την ίδια στιγμή που το προσλαμβάνει, αντιδρώντας «σε διαταραχές στα ελεγχόμενα πρότυπα» και αναδιαμορφώνοντας τα σώματα ώστε να αποφευχθούν οι απρόβλεπτες/ανώμαλες συμπεριφορές που απειλούν τον έλεγχο και προκαλούν αναβρασμό – ακόμα και εξεγέρσεις. Παραδείγματα αυτής της οφθαλμικής επιβολής ταυτοτήτων περιλαμβάνουν τον τρόπο με τον οποίο το διμερές φύλο εγγράφεται μέσα από βία πάνω στα intersex, και όχι μόνο, σώματα (σ. 86)· τον τρόπο με τον οποίο η αναπηρία ορίζεται ταυτοτικά μέσα από βαθμούς απόκλισης από το πρότυπο του αρτιμελούς κορμιού (σ. 95)· τον τρόπο με τον οποίο η φυλή στις ΗΠΑ κατασκευάστηκε από το ευρωπαϊκό αποικιακό ιδεώδες που έπλασε την εικόνα του «Μαύρου» ως μίας μη σκεπτόμενης ύλης προς εκμετάλλευση (σ. 104). Ακόμα πιο στρατηγικά, η οφθαλμικότητα δομεί τις ταυτότητες «όσων αντιστέκονται» στο σύστημα, παράγοντας απεικονίσεις εσωτερικών εχθρών «με σκοπό την πρόληψή τους ή την εξουδετέρωση της εξεγερσιακής δυνατότητας» που φέρουν (σ. 65). Στη σύγχρονη Ελλάδα, για παράδειγμα, μπορούμε να δούμε τις ταυτότητες του «τράπερ-λούμπεν νεαρού» και του «επικίνδυνου εφήβου/παιδιού» οι οποίες, στον λόγο των media και του κράτους, λειτουργούν συμπληρωματικά στη φιγούρα του «αντικοινωνικού ψέκα» που δομήθηκε κατά την πανδημία. Η κατασκευή αυτών των ταυτοτήτων από την οφθαλμικότητα παράγει μια στρατηγική παγίδα, αφού, δίνοντας σε αυτούς τους ρόλους έναν ανατρεπτικό αέρα, η εξουσία τούς κάνει ελκυστικούς για όσους θέλουν να αντισταθούν. Επιθυμώντας να κοντράρουν το σύστημα, πολλοί νέοι υιοθετούν την ταυτότητα του παραβατικού τράπερ ή του επικίνδυνου εφήβου και εντάσσονται στο ελεγχόμενο πεδίου του Οφθαλμού, σε μια γνωστή ταυτότητα που αστυνομεύεται διαρκώς. Τι προτείνουν, συνεπώς, οι Acid Horizon στον αγώνα ενάντια στην οφθαλμικότητα και τον κυβερνητικό έλεγχο; Σε πρώτη φάση, απορρίπτουν τρεις πιθανές λύσεις: έναν τεχνολογικό οπτιμισμό υπέρβασης της σπάνης, ο οποίος αδυνατεί να δει ότι η τεχνολογία και ο έλεγχος είναι σχεδόν συνώνυμα σήμερα· μια φιλελεύθερη πολιτική αναγνώρισης απ’ το κράτος, που ξεχνά ότι η ταυτοποίηση είναι η προϋπόθεση του ελέγχου· τέλος, έναν ατομικό πειραματισμό με την ταυτότητα, ο οποίος, απολύτως θεμιτός καθαυτόν, δεν πλήττει την κυβερνητική, εφόσον «οι ταυτότητες δεν νοούνται πια σαν άκαμπτα καλούπια, αλλά, υπό συγκεκριμένες συνθήκες, η ίδια η εναλλαγή ταυτοτήτων προβλέπεται», αρκεί το υποκείμενο να μπορεί ανά πάσα στιγμή να αναγνωριστεί από την εξουσία (Αλέξανδρος Γεωργίου, σ. 11). Απεναντίας, οι Acid Horizon ακολουθούν το ρεύμα της «αποθεσμοποίησης» (Tiqqun, Moten και Harney, Andrew Culp), προτείνοντας μια συνωμοσία σαμποτάζ, βραχυκυκλώματος και μπλοκαρίσματος που λειτουργεί ως «η μήτρα της εξέγερσης» (σ. 65). Όταν «βρίσκουμε ο ένας την άλλη» σε μια συνωμοσία ενάντια στο υπάρχον, αποφεύγουμε το μάτι της εξουσίας, ακόμα και σε κοινή θέα, εξοκέλλοντας προς ένα πεδίο όπου οι προσδιορισμένες ταυτότητες αντικαθίστανται από απρόβλεπτα γίγνεσθαι (σ. 30). Αυτές οι μη ταυτοποιημένες, επικίνδυνες συναντήσεις δημιουργούν «θύλακες εξεγερσιακής θερμότητας», που ενδέχεται να φουντώσουν, φέρνοντας «μια ύστατη αντιπαράθεση, όπου ο έλεγχος χάνει τόσο τον εαυτό του όσο και εμάς» (σ. 58). Απ’ όλες τις μορφές δράσης που προτείνουν οι Acid Horizon, ξεχωρίζει το μπλοκάρισμα. Εφόσον «το κεφάλαιο ή κυκλοφορεί ή πεθαίνει» κι εφόσον η κυβερνητική διακυβέρνηση βασίζεται όχι στον εγκλεισμό αλλά στην κίνηση μέσα σε ελεγχόμενα περιβάλλοντα, «το μπλοκάρισμα της κυκλοφορίας είναι βασική προεργασία για την εξασθένηση των κυκλωμάτων» (σ.

59). Οι Acid Horizon δίνουν το παράδειγμα των ανάπηρων ακτιβιστών του ADAPT, οι οποίοι, αφότου η πόλη του Ντένβερ αγνόησε τις εκκλήσεις τους για πρόσβαση στις δημόσιες μεταφορές, απέκλεισαν μία διασταύρωση και ακινητοποίησαν δύο λεωφορεία (σ. 144). Ποιες σύγχρονες πρακτικές μπλοκαρίσματος μπορούμε να φανταστούμε; Πώς θα συνομιλούσαν αυτές τόσο με τους συνδικαλιστικούς αγώνες ενάντια στην επανεκκίνηση της εφοδιαστικής αλυσίδας όσο και με τη σημερινή τάση απόσυρσης απ’ τον καταναγκασμό της διαρκούς επικοινωνίας; Πώς κρύβεται κανείς σε κοινωνίες που γίνονται όλο και πιο επιτηρούμενες, όλο και πιο οφθαλμικές; Αυτά είναι κάποια απ’ τα ερωτήματα που θέτει το κείμενο των Acid Horizon, ερωτήματα που δεν μπορούν ν’ απαντηθούν έξω από τον πειραματισμό μιας πρακτικής φιλοσοφίας – μέχρι να απενεργοποιηθεί η κυβερνητική και η ζωή να ανακαταλάβει τη δυνητικότητά της.

Στη σύγχρονη Ελλάδα μπορούμε να δούμε τις ταυτότητες του «τράπερλούμπεν νεαρού» και του «επικίνδυνου εφήβου/ παιδιού» οι οποίες, στον λόγο των media και του κράτους, λειτουργούν συμπληρωματικά στη φιγούρα του «αντικοινωνικού ψέκα» που δομήθηκε κατά την πανδημία.

16.10.25

On Soft Saturday Run

ΔΕΝ ΗΤΑΝ ΕΝΑΣ ΑΓΩΝΑΣ με χρονόμετρα και ρεκόρ. Ήταν μια εμπειρία γεμάτη street vibes, με τη Γλυφάδα να γεμίζει μουσική, ενέργεια και ανθρώπους που έτρεχαν με χαμόγελο. Το Soft Saturday Run της On έδωσε στην πόλη μια άλλη αίσθηση: πιο συλλογική, πιο απελευθερωτική, πιο soft. Η διαδρομή των 5 χιλιομέτρων ξεκίνησε από το Cosmos Sport και κατέληξε δίπλα στη θάλασσα, αλλά ο τερματισμός δεν ήταν ποτέ ο πραγματικός στόχος. Η κοινότητα κράτησε το vibe ζωντανό, η μουσική έδινε τον ρυθμό και η φιλοσοφία Soft Wins έκανε τους συμμετέχοντες να ανακαλύψουν ότι οι πιο ουσιαστικές νίκες είναι οι μικρές, οι «ήσυχες»: μια ανάσα, μια στιγμή ξεκούρασης, μια αίσθηση χαράς. Μετά το τρέξιμο, είχε έρθει η στιγμή για αποθεραπεία και συγκεκριμένα για το legs-up recovery. Οι συμμετέχοντες μοιράστηκαν απαντήσεις σε προσωπικές ερωτήσεις, γέλασαν, χαλάρωσαν. Ένα χωνάκι παγωτό πρόσθεσε μια γευστική πινελιά σε μια εμπειρία που ήταν φτιαγμένη για να αποφορτίζει. Στο φόντο όλων αυτών, το Cloudsurfer Max λειτούργησε σαν το εργαλείο που έκανε το τρέξιμο πιο ευχάριστο. Η τεχνολογία CloudTec Phase® σε συνδυασμό με το Helion™ superfoam προσέφερε σταδιακή απορρόφηση και ομαλή ροή, κάνοντας κάθε βήμα πιο ελαφρύ. Και η νέα σειρά ρούχων On με την On DryTec™ τεχνολογία συμπλήρωσε ιδανικά την εμπειρία, δίνοντας μια αίσθηση άνεσης που έδεσε με τον urban χαρακτήρα του event. Η On απέδειξε ότι το τρέξιμο δεν είναι μόνο για αριθμούς και performance. Είναι ένας τρόπος να ζεις την πόλη αλλιώς, να χαίρεσαι τις μικρές νίκες και να βρίσκεις την ομορφιά στο soft.

Όταν το τρέξιμο ορίζει τον παλμό της πόλης

Το Run στη Γλυφάδα που μετατράπηκε σε ξεχωριστή εμπειρία και έκανε τους συμμετέχοντες να δουν την πόλη αλλιώς.

LiFO 16.10.25

13

TAL K OF THE TOWN

96' Lou με τη

σ υ ν εν τ ευξη: m. hu lot | φωτο γ ραφ ιε σ: π α ρ ισ τα β ιτ ια ν

Πόσες ανοιχτά λεσβίες ξέρεις αυτήν τη στιγμή στην ελληνική μουσική σκηνή; Αυτό που κάνει η Lou στην ελληνική μουσική σκηνή είναι μοναδικό και θαρραλέο: queer μουσική για κάγκουρες με εφόδιο τις μουσικές της γνώσεις και επίγνωση αυτού που εκπροσωπεί, κάνοντας το τραπ όχημα για να περάσει τα μηνύματά της.

14

LiFO

16.10.25

Η καγκουριά είναι η ασπίδα ενάντια σε οτιδήποτε είναι fake, ψευτο-spiritual, ψευτοintellectual. Για μένα καγκουρέισιον ίσον θρησκεία. Tελεία.

Το νέο single της Lou «Έχει ταλέντο» κυκλοφορεί στις 20/10 από την Kiki Music Pre-Save: https://bfan.link/exei-talento www.instagram.com/oooooooooolou www.instagram.com/kikimusicofficial

την προηγούμενη φορά που είχα συναντήσει την ελένη, θαύμαζε την Grimes και άκουγε μανιωδώς το «Come to me» της Μπιορκ. Ήταν ήδη ένα κορίτσι με ακαδημαϊκές μουσικές γνώσεις και τσαμπουκά, αλλά στα έξι χρόνια που μεσολάβησαν, η περσόνα της ως Lou έγινε ακόμα πιο δυναμική∙ ασχολήθηκε με την καγκούρικη πλευρά του εαυτού της, «την αληθινή», όπως την περιγράφει η ίδια, και απελευθερώθηκε. Η έρευνά της πάνω στο «queering kaguras subculture» στο Βερολίνο τής έδωσε την ευκαιρία να ασχοληθεί με το ρεγκετόν και το τραπ, που έχουν γίνει πλέον το όχημα για να πει αυτά που θέλει και να περάσει τα δικά της μηνύματα. Το «Costa Rica», που κυκλοφόρησε πριν από δύο μήνες από την Kiki Music, είναι ένα τολμηρό, θαρραλέο τραγούδι με στίχους που δεν ακούς εύκολα από γυναίκα στην ελληνική μουσική, το ίδιο και το καινούργιο της κομμάτι, « Έχει ταλέντο», στο οποίο κριτικάρει τον καθωσπρεπισμό του high class, της ελίτ και σχολιάζει τη γοητεία που ασκεί το lifestyle της μιας κοινωνικής τάξης στην άλλη. Αυτό που κάνει είναι γνήσιο και μοναδικό∙ είναι μια δυνατή γυναικεία φωνή που έχει πολλά να πει μέσα στον ακραία σεξιστικό κόσμο του τραπ. «Να σου πω τι συμβαίνει με μένα: το Lou βγαίνει από το τζιβιτζιλού (σ.σ. slang όρος για τη γυναίκα που προτιμά ερωτικά τις γυναίκες)», απαντάει όταν τη ρωτάω αν μια περσόνα είναι πιο απελευθερωτική για να εκφράσει πράγματα που δεν μπορεί να εκφράσει ως Ελένη. «Μεγάλωσα στο Μενίδι σε εποχές που η καγκουρίλα θεωρούνταν κάτι κακό, δεν έπρεπε να φαίνομαι καγκούρισσα. Θυμάμαι χαρακτηριστικά ότι μου ήταν δύσκολο να πω ότι είμαι απ’ το Μενίδι∙ όλο αυτό μου δημιουργούσε ενοχές, γιατί στη σχολή γνώριζα και παιδιά από ανώτερα κοινωνικά στρώματα, που οι γονείς τους ήταν μαέστροι και έρχονταν από φημισμένα ωδεία της Θεσσαλονίκης. Όποτε ανέφερα το Μενίδι τούς φαινόταν exotic, με ρωτούσαν για τα ναρκωτικά και τους Ρομά. Η καγκουριά μου, λοιπόν, ανακατεύτηκε με τζαζ σπουδές και κάπως βρήκε προσωρινό καταφύγιο εκεί. Μετά, την τζαζ τη βαρέθηκα, γιατί ήταν ένα εντελώς ανδροκρατούμενο περιβάλλον∙ την ελευθερία με αυτή τη μουσική φόρμα δεν την ένιωσα σχεδόν ποτέ, αντιθέτως, έβλεπα τους οργανοπαίκτες να παίζουν σόλο για να δείξουν ότι ξέρουν. Μου φαινόταν μια ατελείωτη φλυαρία και πολύ macho, οπότε, με το που πήρα το πτυχίο μου, πήρα τα συνθεσάιζέρ μου και έκανα το πρώτο μου άλμπουμ. Θα ήμουν το ίδιο αληθινή και ως Ελένη Παπαλίτσα, απλά κάπως με καύλωνε το “Lou”, και μπορεί να φοβόμουν να το πω στην αρχή –ούτε στις συνεντεύξεις το έλεγα ανοιχτά–, αλλά το λέω τώρα: είμαι queer. Αυτά που λέει η Lou θα τα έλεγε και η Ελένη, η Lou είναι ένας υπερτονισμός της Ελένης, κι αυτά που λέω στους στίχους μου τα έχω ζήσει, δεν λέω κάτι που δεν το έχω βιώσει. Π.χ., στο Βερολίνο ήμουν με ένα κορίτσι που ήταν όντως από την Κόστα Ρίκα και πίναμε ποτό σε ένα μπαρ, όπως λέω στο “Costa Rica”. Φυσικά, το βίντεο έχει και τη φαντασίωση, ωστόσο δεν θα πω κάτι που δεν το έχω ζήσει ή δεν το έχω μυρίσει». Της ζητάω να σχολιάσει το γεγονός ότι ενώ το «Costa Rica» είναι ένα τραγούδι με ξεκάθαρο μήνυμα, υπάρχει πολύς κόσμος που δεν το τοποθετεί στο πλαίσιο του queer, το θεωρεί περισσότερο απεικόνιση της ανδρικής φαντασίωσης. «Αυτό που κάνω το έχω μελετήσει πάρα πολύ», λέει, «δεν προσπαθώ για το male gaze, το βίντεο δείχνει ξεκάθαρα ένα κορίτσι που δεν ενδιαφέρεται για το ανδρικό φύλο, μιλάει για σεξουαλική απελευθέρωση, για queer έρωτα. Δεν με νοιάζουν οι άντρες, παρότι ξέρω ότι δεν μπορώ να αποφύγω το male gaze, αλλά ο καθένας εισπράττει αυτό που θέλει βάσει των βιωμάτων και των προτιμήσεών του. Λέω ότι το κοριτσάκι είναι “αλλού”, αλλά όταν ανέβηκε το βίντεο είχα φρικάρει γιατί μου έστελναν dick pics. Μου έστελναν μηνύματα άντρες ότι θέλουν να τους πηδήξω με strap-on! Ήταν φοβερό».

— Οι γονείς σου σού έκαναν σχόλια για την εξέλιξη που είχες στη μουσική έπειτα από τόσα χρόνια κλασικών σπουδών; Τι είπαν για το «Costa Rica»; Δεν το πήραν καλά. Το παιδί τους έκανε μια ζωή μουσικές σπουδές – με ρώτησαν: «Γι’ αυτό σε σπουδάσαμε μουσικό; Για να λες αυτά τα πράγματα;». Προσπαθούν να το καταλάβουν επειδή με αγαπάνε, αλλά μου λένε: «Γιατί πρέπει να τονίζεις το ότι είσαι γκέι; Γιατί πρέπει να το φωνάζεις τόσο δυνατά;». Δεν θεωρώ ότι το φωνάζω, με αυτό εκφράζομαι. Μου έχουν πει στρέιτ γυναίκες ότι αισθάνονται άβολα όταν λέω «ξέρει πώς θέλει να τη στήνω» – τους έκανε τρομερή εντύπωση. Λέω στην Τάμτα και στον Κασιδόκωστα: «Ας εκπαιδεύσουμε την ελληνική κοινωνία, γιατί δεν είναι τόσο ανοιχτόμυαλη όσο πιστεύουμε». Δεν είναι η πραγματικότητα αυτή που ζούμε στους μικρόκοσμούς μας και στους καλλιτεχνικούς κύκλους. Κριντζάρουν όταν λέω «θέλει στο στόμα της να χύνω», σοκάρονται, γιατί δεν νομίζω ότι υπάρχουν ανάλογοι στίχοι στην ελληνική μουσική που να βγαίνουν από το στόμα ενός κοριτσιού. Μπορεί να μην το έχει πει άλλη, αλλά δεν λέω κάτι διαφορετικό από αυτό που λέει ο Snik ή ο Light. Τον κάγκουρα τον υποτιμούν άνθρωποι που ο λόγος τους έχει αξία

στο πεδίο της τέχνης, τον σνομπάρουν, στην ουσία όμως όλοι τον έχουν κατακλέψει. Έχω παρατηρήσει καλλιτέχνες να θαυμάζουν αυτά τα τραγούδια, να εμπνέονται από τον κάγκουρα και το lifestyle του, να τον βάζουν και στη μουσική τους και σε ό,τι κάνουν, αλλά τι γίνεται όταν ο κάγκουρας θέλει, αντί να είναι το αντικείμενο της τέχνης, να πάει σε αυτούς τους χώρους ως καλλιτέχνης; Όταν θέλει να πάει στα ραδιόφωνα, στα live shows, να μπει μέσα στην γκαλερί; Του λένε: «Δεν είσαι τέχνη».

O στίχος των τράπερ είναι μισογυνικός και αυτό από τη μία οφείλεται στο ότι όντως ο εκάστοτε τράπερ είναι μισογύνης, αλλά ίσως παίζει ρόλο και το ότι οι περισσότεροι δεν έχουν την εκπαίδευση που θα τους δώσει στιχουργικά και μουσικά εργαλεία για να βάλουν στα κομμάτια τους. Ίσως αν ο Sin Boy είχε σπουδάσει Κοινωνιολογία να ήταν διαφορετικοί οι στίχοι του, τότε όμως μπορεί και να μην ήταν ο Sin Boy. Σε κάθε περίπτωση, η τέχνη θα πρέπει να διδάσκεται και να μην αποτελεί προνόμιο. Αυτό είναι το μήνυμα που θέλω να περάσω, ότι τα παιδιά των χαμηλών κοινωνικών στρωμάτων πρέπει να εκπαιδεύονται. Νιώθω ότι είμαι τυχερή γιατί κατάφερα να βγω από τον κύκλο, όπως και η αδελφή μου, η οποία διδάσκει βιολοντσέλο σήμερα στο μουσικό σχολείο που φοιτήσαμε. Κάπως βγήκα από την αφήγηση και, ενώ έγινα ακαδημαϊκός, γύρισα πίσω σε αυτό που αισθανόμουν ότι είναι αληθινό, σε αυτό που αισθάνομαι σπίτι μου. Αυτά που λέω μου είναι οικεία, για ποιο λόγο να τραγουδάω στα αγγλικά; Το τραπ είναι πολύ «αγέλη», γι’ αυτό κι εγώ το κάνω queering, βάζω queer κάγκουρα και κάνω queer trap. Εγώ δεν τη νιώθω αυτήν τη διαδικασία, το process ότι οι τράπερ γράφουν με τους φίλους τους στο στούντιο και επηρεάζει ο ένας τον άλλο∙ είναι λίγο μοναχικό αυτό που κάνω. Κάθομαι στο home studio μου μόνη μου και λέω αυτά που θέλω. Δεν έχω κανέναν να μου λέει τι να πω και τι να μην πω. Όμως το νέο μου τραγούδι, το « Έχει ταλέντο», το γράψαμε μαζί τον Christian Cherry. Στο κομμάτι, κριτικάρω τον καθωσπρεπισμό του high class, της ελίτ, και σχολιάζω τη γοητεία που ασκεί η ντεκαντάνς στην ανώτερη τάξη και το πώς έλκονται τα κατώτερα στρώματα από τα ανώτερα. Λέω: «Μαρία Κάλλας μού έχει τραγουδήσει, αγία, μα τον λαιμό μου θέλει να τον πνίξει, λατρεία, τον σταυρό μου κάνω, είναι μια κυρία, πήγε στα καλύτερα σχολεία και ωδεία, μαζί μου παίζει σε ταινία, σκίζει τα πτυχία, καγκουρέισιον τελεία». Για μένα η καγκουριά είναι η ασπίδα ενάντια σε οτιδήποτε είναι fake, ψευτο-spiritual, ψευτο-intellectual. Για μένα καγκουρέισιον ίσον θρησκεία. Tελεία. Μιλάω για αυτούς τους χώρους όπου το dinner και το κρασί είναι πράγματα πολύ artsy. Τέλος πάντων, κάτι βλέπουν όλοι αυτοί από το lifestyle του κάγκουρα και έλκονται, όπως και εμείς από το δικό τους, γιατί αυτό θέλει να κάνει ο κάγκουρας, να ανέβει. Φαντάζομαι ότι όλοι οι τράπερ γουστάρουν τα λεφτά, γουστάρουν τα αμάξια των πλουσίων, κι εγώ τα γουστάρω. Όταν δεν τα έχεις, θέλεις να τα αποκτήσεις, ενώ όταν τα έχεις, ίσως είσαι λίγο πιο chill, δεν ξέρω. Πόσες ανοιχτά λεσβίες ξέρεις αυτήν τη στιγμή στην ελληνική μουσική σκηνή; Πόσες εταιρείες ήθελαν τα προηγούμενα χρόνια ανοιχτά λεσβίες στο ρόστερ τους; Άλλαξαν άραγε οι εποχές και για να είναι η Lou στο Kiki label σημαίνει ότι κάτι πάει καλά; Μου έχουν στείλει μήνυμα που λέει: «Μάλλον δεν σου έχουν ρίξει κανέναν καλό, γι’ αυτό είσαι λεσβία». Δεν πιστεύει ο κόσμος στο lesbian identity, πιστεύουν ότι είναι μια φάση. Και δεν ξέρω ποιος κάνει queer baiting, αλλά βλέπω ότι εκμεταλλεύονται αρκετά άτομα το queer. Είναι κάνα δύο ονόματα κάτω των 30 που έχουν προσποιηθεί ότι είναι queer ενώ δεν είναι, βλέπω cis στρέιτ άντρες να οικειοποιούνται τα queer βιώματα, έχουν εκμεταλλευτεί πολλοί το queerness και το queer lifestyle. Υπάρχουν άνθρωποι που αυτοχαρακτηρίζονται queer ενώ είναι σε ετεροκανονικές σχέσεις επειδή θεωρούν ότι είναι queer το lifestyle τους – δεν ζουν σύμφωνα με τα πρότυπα της ετεροκανονικότητας. Οπότε, τι είναι queer πια; Τι είναι κάγκουρας και τι δεν είναι; Είναι πράγματα για τα οποία κι εγώ συνεχώς διερωτώμαι. Έχω κι άλλη μια απορία: τα gay icons γιατί ποτέ δεν είναι gay; Χρησιμοποιώ τη φόρμα του τραπ για να πω αυτά που θέλω. Μου φαίνεται οικεία, μπορώ να μιλήσω για το Μενίδι, για το σεξ που με ενδιαφέρει, και κάπως έτσι κάνω queering τα πράγματα. Θέλω να κάνω queering τον κάγκουρα. Θα ήθελα να γίνω πλούσια, εννοείται, θα ήθελα να πληρώνομαι γι’ αυτά που γράφω και να κάνω streamings. Το music genre «κάγκουρας» είναι εντελώς δικό μας, είναι κάτι ελληνικό. Αν ακούσεις τραγούδι τραπ να μιλάει για Prada, Gucci, πουτάνα, μωρό, κόκα, είναι «kaguras» music genre. Κοιτάζω μόνο τι κάνω εγώ και δέχομαι μόνο ανθρώπους που μου κάνουν καλό, οπότε κάπως έχω κάνει τη δικιά μου φούσκα και δεν βγαίνω έξω από αυτή. Όποτε κάποιος με πλησιάζει με ωραίο τρόπο, ναι, ανοίγω, διαφορετικά είμαι κλειστή, δεν θα ασχοληθώ. Στο κάτω κάτω εγώ μουσική κάνω, κάθομαι και παίζω στο πιάνο μου Σατί, από εκεί ξεκίνησα και νομίζω ότι όταν πάω πενήντα χρονών, πάλι κλασικό πιάνο θα παίζω.

Διαβάστε ολόκληρη τη συνέντευξη στο lifo.gr.

LiFO 16.10.25

15

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ

JUERGEN

16

LiFO

TELLER

16.10.25

Charlotte Rampling, Louis XV No.2, Paris, 2004.

LiFO 16.10.25

17

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ

JUERGEN

Leg, snails and peaches No.26, London, 2018.

18

LiFO

TELLER 16.10.25

Ο Τέλερ πορεύτηκε με ψυχρολουσίες, αποφεύγοντας τις κοινοτοπίες της στερεοτυπικής ομορφιάς

Ξεφυλλίζω το Donkey, man and other stories, έναν τόμο 600 σελίδων της Rizzoli για τις τρεις δεκαετίες καριέρας του Γιούργκεν Τέλερ. Εικόνες από φωτογραφίσεις μόδας, οικογενειακές φωτογραφίες, πορτρέτα διασημοτήτων. Αστείες, συγκινητικές, ανόητες, αναπάντεχες εικόνες, κατά τον δημιουργό «όλες τους αυτοπροσωπογραφίες» για τη σχέση του με τη μόδα, τον έρωτα, τη ζωή και τον θάνατο, το αλκοόλ και τη γύμνια. Εικόνες που συνήθως συνδέονται με παράδοξες ιστορίες, όπως αυτή του εξωφύλλου, με τον Τέλερ γερμένο πάνω στη ράχη ενός γαϊδουριού σε ένα ταξίδι του στην Τουρκία, όπου στη διάρκεια μιας βόλτας με γαϊδούρια στα ’80s γλίτωσε παραλίγο τον βιασμό. Στο ίδιο βιβλίο υπάρχουν σειρές φωτογραφιών που τον έχουν σημαδέψει: η φωτογράφιση «Enjoy your life, junior!» από το περιοδικό «Pop» (2017) και πολλές από τις διαφημιστικές καμπάνιες του μέσα στα χρόνια για τον Mαρκ Τζέικομπς και τον Ιβ Σεν Λοράν αλλά και μια από τις πρώτες του φωτογραφίσεις μόδας με τίτλο «Romania 1990», μια αποστολή στη Ρουμανία αμέσως μετά την επανάσταση του 1989, μαζί με την τότε σύντροφό του, στυλίστρια και φωτογράφο Βενίσια Σκοτ, για το ανεξάρτητο περιοδικό «i-D». «Ζητήσαμε από κόσμο στον δρόμο να φορέσει μόδα. Πώς στο διάολο το επικοινωνήσαμε, ούτε που ξέρω. Κάπως όμως λειτούργησε», θυμόταν πριν από λίγα χρόνια ο φωτογράφος για αυτήν τη δουλειά που ουσιαστικά τον καθιέρωσε, εισάγοντας το προσωπικό του ύφος: ασουλούπωτα locations (συχνά τα ίδια τους τα σπίτια), μοντέλα με χαρακτήρα και μια αφήγηση που εξελίσσεται πίσω και πέρα από τα ρούχα που απεικονίζονταν.

Διεθνώς αναγνωρισμένος φωτογράφος, είδωλο των ’90s, πρότυπο των ’00s, ένας τύπος που φορά γυαλιστερά σορτσάκια σε φλούο χρώματα, σύζυγος και πατέρας, ένας αφοριστικός (ή αυθάδης) προβοκάτορας; Ο Τέλερ είναι όλα τα παραπάνω, αλλά η περιπέτειά του στη μόδα είναι αυτή που τον σημάδεψε και τον μεταμόρφωσε σε καλλιτέχνη. Με αφορμή την έκθεσή του στον νέο χώρο του Ιδρύματος Ωνάση σκιαγραφούμε το πορτρέτο του. Από τη Στέλλα Λιζάρδη Φωτογραφίες: © Juergen Teller, All rights Reserved

1

Χωρίς φίλτρο

«Αν είσαι περίεργος, είσαι ζωντανός. Μπορεί να τα βρίσκεις όλα βαρετά και αρνητικά ή να βουτήξεις μέσα στο παγωμένο νερό και να ρισκάρεις. Αυτή είναι όλη η ιστορία». Ο Τέλερ πορεύτηκε έτσι, με ψυχρολουσίες, αποφεύγοντας τις κοινοτοπίες της στερεοτυπικής ομορφιάς, χτίζοντας με απόλυτο έλεγχο αλλά και αυτοσχεδιασμούς μια καριέρα-πρότυπο για τη γενιά των ’00s. Grunge, real life, heroin chic: καμιά από αυτές τις ετικέτες που του αποδόθηκαν δεν τον αντιπροσωπεύει απόλυτα. Ο Τέλερ, περισσότερο από οποιονδήποτε άλλο σύγχρονό του της no filter σχολής των ’90s (Nάιτζελ Σάφραν, Κορίν Ντέι, Ντέιβιντ Σιμς, Tέρι Ρίτσαρντσον κ.ά.), εξέλιξε τη φωτογραφία του σε καλλιτεχνικό ύφος. Από τη στιγμή που συνάντησε τη φήμη, εκεί στις αρχές του ’90, ο Γερμανός imagemaker τυποποίησε μια ιδιοσυγκρασιακή ματιά που ειδικά στις φωτογραφίσεις μόδας δημιούργησε σχολή. Ουσιαστικά επινόησε ένα νέο genre αποτύπωσης της μόδας, που απείχε από τα φανταχτερά, πολυδάπανα concepts και το ακραίο photoshopping της εποχής, προτάσσοντας έναν αιρετικό υπερρεαλισμό μέσα από τις σελίδες περιοδικών όπως το «The Face», η «Vogue», το «System» και το «i-D», αλλά και διαφημιστικές καμπάνιες για τη Celine, τη Louis Vuitton, τον Marc Jacobs και, φυσικά, τη Vivienne Westwood. Μέσα από το διαστρεβλωτικό πρίσμα της διαφήμισης, ο Τέλερ έδωσε χαρακτήρα στις καμπάνιες πρωτοπόρων σχεδιαστών, μεταξύ των οποίων ο Χέλμουτ Λανγκ (από το 1993 μέχρι την αποχώρησή του από τη μόδα), η Φίμπι Φίλο (της εποχής Celine), η Ρέι Καβακούμπο των Comme des Garçons, o Τ. Γ. Άντερσον (για το προσωπικό του brand, αλλά και για τη Loewe), ο Nικολά Γκεσκιέρ (στη Louis Vuitton), και συνδέθηκε με αλησμόνητες φωτογραφίσεις σε περιοδικά μόδας. «Είναι όλοι αφεντικά Self-portrait in Chongqing, China, 2024. του εαυτού τους», παρατήρησε για τους σχεδιαστές-συνεργάτες του ο Τέλερ σε μια συνέντευξη στον «Independent» το 2009. «Δεν έχεις έναν καλλιτεχνικό διευθυντή, έναν art και έναν CEO πάνω από το κεφάλι σου στο πλατό. Ό,τι έλεγε ο Χέλμουτ, η Βίβιαν ή ο Mαρκ, αυτό ίσχυε. Αν κάτι πάει στραβά, έχεις να κατηγορήσεις μόνο τον εαυτό σου. Μ’ αρέσει αυτή η άμεση σχέση με κάποιον που αντιδρά στη δουλειά μου, τη θαυμάζει και την καταλαβαίνει». Ο Τέλερ κινήθηκε από την αρχή στα άκρα: της θεατρικότητας, της οικειότητας (ποτέ ηδονοβλεπτικής), της ειρωνείας, της αστειότητας, της αθλιότητας. Ό,τι επιφύλαξε για τα «μοντέλα» του, το υπέστη κι ο ίδιος – δεν δίστασε να υποδυθεί τον εραστή, τον καραγκιόζη, τον άνθρωπο που φωτογραφίζεται ενώ αφοδεύει στο δάσος. Εμείς που τον γνωρίσαμε ως φωτογράφο μόδας, για να τον εκτιμήσουμε στην πορεία ως artist, δεν διαχωρίσαμε ποτέ τα projects του σε καλλιτεχνικά και εμπορικά. Ο Τέλερ φωτογραφίζει, απλώς, τη ζωή του. Με μια κάμερα 35mm «πυροβολεί» με τα κλικ του, εκτοξεύοντας έναν κουβά λευκό φως πάνω σε όλα του τα υποκείμενα, προσκαλώντας τα στη δική του απροσποίητη –πείτε την και άσχημη– αλήθεια, μακριά από την ασφάλεια των φωτοσκιάσεων και των διορθώσεων. Στα κάδρα του, όλοι μεταμορφώνονται σε καθημερινά πρόσωπα. Η Kιμ και ο Kάνιε σκαρφαλώνουν σε ξερές ποταμίσιες όχθες, η Μπιορκ καταβροχθίζει ένα βουνό μακαρόνια με μελάνι σουπιάς ή κολυμπάει με τον γιο της σε ισλανδικά geyser και η Kέιτ ποζάρει στην κουζίνα της με τη Λίλα στο παιδικό της καρεκλάκι και την νταντά στο πλάι της ή ξεβάφει (στη διάρκεια μιας μέρας που πέρασαν μαζί στο σπίτι της) τα μαλλιά της από ροζ σε καστανά. Η αποστροφή του για την ωραιοποίηση υπήρξε το διαβατήριό του στη μόδα. Αυτή η απουσία «καλλιγραφίας» ισχύει για κάθε του ανάθεση, ακόμα κι αν πρόκειται για φωτογραφίες εξωφύλλων με σταρ του Χόλιγουντ. Σε παλιότερη έκθεσή του το 2017 στο Βερολίνο είχε συμπεριλάβει ένα αυτοπορτρέτο του, που τον εμφάνιζε μισοξαπλωμένο Men, Alexander Skarsgård and Juergen Teller, Luleå, 2023. σε μια δερμάτινη καρέκλα, με ένα μακρύ γούνινο παλτό, με τα πόδια του ανοιχτά και την κοιλιά του να προεξέχει αντιαισθητικά. Γύρω από τη φιγούρα του εμφανίζονταν σχόλια με μαύρο και κόκκινο μαρκαδόρο που χρησιμοποιούν οι γραφίστες για να σημειώνουν πάνω στα proofs τις διορθώσεις τους: «προσθέστε μαλλιά», «φτιάξτε το στομάχι», «πιο υγιή επιδερμίδα», ακόμα και «αλλάξτε το κεφάλι» – σχολίαζε έτσι, με το χαρακτηριστικό, κάπως χοντροκομμένο χιούμορ του φωτογράφου, τα απάνθρωπα στάνταρ ομορφιάς που επιβάλλει η βιομηχανία της μόδας.

LiFO 16.10.25

19

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ

2

Δημιουργικές φιλίες

Η περιπέτεια του Τέλερ με τη μόδα ξεκίνησε το 1998, όταν η Βενίσια Σκοτ τον σύστησε στον Mαρκ Τζέικομπς, με τον οποίο δούλευε χρόνια ως στυλίστρια. Βρίσκονταν στη Νέα Υόρκη, προετοιμάζοντας μια επίδειξη. Οι δυο άντρες έγιναν φίλοι και κάποια στιγμή ο Μαρκ του πρότεινε να υπογράψει την καμπάνια της σεζόν, αλλά χωρίς αμοιβή. Η ιδέα ήταν να φωτογραφίσει onstage στο Λονδίνο την Kιμ Γκόρντον των Sonic Youth με ένα μοβ φόρεμα του Τζέικομπς που η τραγουδίστρια φορούσε συχνά στις περιοδείες της. Ο Τέλερ δέχθηκε, με τον όρο να του παραχωρηθεί απόλυτος έλεγχος στον σχεδιασμό της διαφήμισης, από το πόσο μεγάλο θα ήταν το κάδρο, το αν θα κάλυπτε σαλόνι ή μονή σελίδα και το μέγεθος του λογοτύπου μέχρι το αν η φωτογραφία θα ήταν όρθια ή όχι. Με εκείνη την εικόνα της Kιμ εγκαινιάστηκε μια δημιουργική φιλία –μια από τις σημαντικότερες στη σύγχρονη ιστορία της μόδας–, που διήρκεσε περισσότερο από μια δεκαετία, παράγοντας μια σειρά από μυθικές ανεπεξέργαστες εικόνες «μόδας μετά τη μόδα», προορισμένες να προκαλέσουν και να διασκεδάσουν, σε χτυπητή αντίστιξη με τις λαμπερές, εμψυχωτικές διαφημίσεις της εποχής. Μέσα στα χρόνια, παρακολουθήσαμε δυο χαρισματικούς πιτσιρικάδες να μεταμορφώνονται σε σοβαρούς παίκτες της βιομηχανίας, που από τις χειροποίητες, χιλιομπαλωμένες πρώτες τους καμπάνιες μόδας βρέθηκαν σε ακριβές παραγωγές με μοντέλα που δεν τα είχαν ονειρευτεί: η Σοφία Κόπολα περπάτησε στο χιονισμένο Central Park με παλτό με γούνινο γιακά και μια tabac τσάντα Jacobs (2000) ή λούστηκε στο φως μέσα σε βαθυγάλαζα νερά αγκαλιάζοντας ένα μπουκάλι άρωμα. Η Γουινόνα Ράιντερ, αναμαλλιασμένη μέσα στο λευκό της μπουρνούζι, κράτησε μια γόβα Jacobs (2003). Μια 12χρονη μικρομέγαλη Ντακότα Φάνινγκ ντύθηκε σαν κούκλα με ρούχα Jacobs (2007) και, τον επόμενο χρόνο, η Βικτόρια Μπέκαμ –αδιαμφισβήτητο modern-day icon τότε– σωριάστηκε ανάποδα (πετάχτηκε, ουσιαστικά) μέσα σε μια σακούλα Marc Jacobs σε ανθρώπινο μέγεθος (αυτή η τελευταία φωτογραφία μόδας παραμένει, ίσως, το πιο ισχυρό σχόλιο για την αναλώσιμη φύση της μόδας και των ειδώλων κάθε εποχής). Και μόλις πέρσι, για τα 40 χρόνια του οίκου Marc Jacobs, η 70χρονη Σίντι Σέρμαν (φορώντας Jacobs, αλλά και δύο από τις πολλές της καλλιτεχνικές περσόνες) φωτογραφήθηκε από τον Τέλερ μπροστά στα κεντρικά του Marc Jacobs στη Νέα Υόρκη.

H σχέση του με τον Άντονι Βακαρέλο στον Saint Laurent εξελίχθηκε εξίσου σαρωτικά, αν και όχι σε πλαίσιο στενής φιλίας. «Μου αρέσει η σκληρή του δουλειά και τον εμπιστεύομαι απόλυτα στην επιλογή των μοντέλων. Είναι πραγματική απόλαυση η συνεργασία μαζί του, γιατί ξέρει ακριβώς τι θέλει (κάτι που συχνά δυσκολεύομαι να πετύχω). Διαθέτει μια αφέλεια (στην οποία αναγνωρίζω τον εαυτό μου) στο πώς παλεύει για κάτι συχνά ανέφικτο», δήλωνε ο Τέλερ στο Fashionmoodboard.

3

The Path of Hope No.23, Italy, 2025.

20

LiFO

Layering και συνενοχή

«Το μόνο που έχει σημασία είναι να μπεις στην ψυχή τους», έχει πει παλιότερα στον Χανς Ούλριχ Όμπριστ στο περιοδικό «System». Και για να το καταφέρεις, εξηγούσε, πρέπει να κερδίσεις την εμπιστοσύνη τους. Σε αυτό το παιχνίδι της οικειότητας, ο Τέλερ δεν έχει όμοιό του: η στενή του φίλη, σχεδιάστρια Βίβιαν Γουέστγουντ πόζαρε για εκείνον γυμνή στον καναπέ του σπιτιού της μια Κυριακή απόγευμα (δική του ιδέα ήταν να πρωταγωνιστεί η ίδια η Γουέστγουντ στις καμπάνιες του brand της) και ο Ντέιβιντ Χόκνεϊ στο καθιστικό της συγχωρεμένης της μητέρας του. Ο κριτικός τέχνης Έιντριαν Σιρλ ισορρόπησε σε εξωφρενικές πλατφόρμες και βγήκε να φωτογραφηθεί σε έναν πολυσύχναστο δρόμο για το βιβλίο Calves and Thighs το 2010. Ο Σιρλ περιέγραψε τη φωτογράφιση ως μια πολύ τεταμένη εμπειρία, με τον Τέλερ να γίνεται «κοφτός, επιθετικός και ανελέητος» όσο ερχόταν ολοένα πιο κοντά. «Κάπως ήθελα από εκείνον να το παρακάνει, να φτάσει στα άκρα. Μας έκανε όλους συνεργούς του», εξήγησε ο Σιρλ. Μέρος της ιδιοφυΐας του Τέλερ είναι η άνεση με την οποία περνάει τα όρια μεταξύ εμπορικού και ιδιωτικού, ανοίγοντας ένα παράθυρο σε όσα συμβαίνουν στο set αλλά και σε ό,τι εκτυλίσσεται πέρα από αυτό. Συχνά οι καμπάνιες του αποτελούν μέρος μιας σειράς φωτογραφιών σε εξέλιξη, που αργότερα δημοσιεύεται στο σύνολό της. Ας θυμηθούμε το βιβλίο Louis XV των εκδόσεων Steidl, όπου συγκεντρώθηκε όλο το υλικό από την unglamorous φωτογράφιση της Σάρλοτ Ράμπλινγκ, με παρτενέρ τον ίδιο τον Τέλερ, στο Παρίσι. Ένα shooting υπό σκληρό φως και ανορθόδοξες γωνίες –τραχύ σχόλιο γύρω από την επιθυμία και την υπερβολή–, εικόνες από το οποίο δημοσιεύτηκαν ως διαφήμιση του Marc Jacobs το 2004. Ή, μια δεκαετία περίπου αργότερα, το βιβλίο The Flow που περιλαμβάνει την καμπάνια της Louis Vuitton για τον χειμώνα του 2015. Πάντα στις φωτογραφίσεις του –έστω κι αν πολλές μοιάζουν με snapshots λόγω της έλλειψης ρετούς– υπάρχει η αίσθηση μιας ατμόσφαιρας μέσα στην οποία ξεδιπλώνεται οργανικά μια ιστορία, ένα παραμύθι, όπως την περιγράφει εκείνος. Η επιφανειακή «προχειρότητα» παραπλανά τον θεατή, αφού τα πάντα είναι εξαντλητικά ενορχηστρωμένα. Αν, όμως, κάτι πάει λάθος, ο Τέλερ με χαρά βουτάει στο κενό, με μια ευρηματικότητα που του προσέδωσε τον χαρακτηρισμό του «φωτογράφου καταστάσεων (situationist)», κάποιου που αξιοποιεί και την πιο ακραία κατάσταση για να κάνει τη δουλειά του. Μια τέτοια περίπτωση ήταν όταν η Ριάνα ακύρωσε αιφνιδιαστικά μια φωτογράφιση εξωφύλλου για το περιοδικό «System». Αρνούμενος να αποδεχθεί την ήττα, ο Τέλερ φωτογράφισε με ό,τι είχε (μια αχανή δασώδη έκταση καλλιέργειας κάνναβης στον Καναδά και top models), δημιουργώντας ένα ονειρικό melange μόδας που το βάφτισε «Waiting for Rihanna». Το χάρισμά του να δημιουργεί πολλαπλές στρώσεις, συχνά αντικρουόμενες, μέσα στην ίδια εικόνα, αποτελεί ακόμα ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του τολμηρού ύφους του. Η σειρά «Paradis», για παράδειγμα, αντιπαραθέτει τους χώρους του Λούβρου, τη Μόνα Λίζα και δυο γυμνά μοντέλα σε μια παράδοξη συνύπαρξη, ενώ το ίδιο συμβαίνει σε ένα story με υπέροχα ρούχα Saint Laurent που φωτογράφισε για την αγγλική «Vogue» στα slums βόρεια του Παρισιού, στο La Chapelle, μια περιοχή με άστεγους και ουσιοεξαρτημένους. Σε κάθε περίπτωση, όμως, η αγάπη του για το ρούχο είναι πάντοτε ορατή: «Το πώς ντύνεται κανείς είναι το παν. Δεν θα έκανα ποτέ μια φωτογραφία σκοτεινή, όπου δεν θα διακρινόταν το ύφασμα, ούτε θα πετσόκοβα μια εικόνα ώστε να χαθεί η σωστή αίσθηση του ρούχου», έλεγε πριν από είκοσι χρόνια, δηλώνοντας ότι επιτέλους είχε συμφιλιωθεί με την ιδέα ότι είναι φωτογράφος μόδας.

Why Trump, New York, 2017.

16.10.25

JUERGEN

The Myth No.50, Grand Hotel Villa Serbelloni, Bellagio, 2022.

TELLER

Self-portait with Victoria Beckham, 10 Years Anniversary campaign, London, 2018.

LiFO 16.10.25

21

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ

JUERGEN

TELLER 22

LiFO

Duran Autumn Winter 2025 campaign, Paris, 2025.

16.10.25

4

You are invited, London, 2025.

5

Kέιτ, Kρίστεν, Tίλντα…

Στα τέλη των ’90s, ενώ αναλαμβάνει τη μία καμπάνια μετά την άλλη, ο Τέλερ σχεδιάζει και επιβλέπει παράλληλα την κυκλοφορία λευκωμάτων μόδας, διαφορετικής θεματικής και σε ποικιλία μεγεθών. Αρχίζει, επίσης, να δημιουργεί ένα «αρχείο» με φωτογραφίες μοντέλων, από τα εκατοντάδες που εμφανίζονταν μπροστά του για να κλείσουν μια δουλειά, τα οποία τελικά συγκεντρώθηκαν στο μυθικό βιβλίο Go-Sees. Η Kέιτ Moς, η πιο προβεβλημένη περίπτωση επαγγελματικής φιλίας του Τέλερ, εξηγούσε ότι στη σχέση μεταξύ τους δεν υπήρχε ερωτισμός. Απλώς περνούσαν χρόνο μαζί, κι εκείνη ήταν διαθέσιμη να κάνει ό,τι της ζητούσε μπροστά στην κάμερα, γιατί τον καταλάβαινε. Για ένα story της «Süddeutsche Zeitung» το 1999 πέρασε μαζί της μερικές μέρες στη Νέα Υόρκη. Απλώς άραζαν στο διαμέρισμά της. Κάποια στιγμή τής πρότεινε να βγουν και να σταθεί μπροστά από μια διαφημιστική πινακίδα του Calvin Klein με τη φωτογραφία της, και να της κάνει ένα κλικ. «Θα έχει πλάκα, εσύ η ίδια μπροστά σε αυτό το pin-up μοντέλο με τα τζιν», της είπε. Κανείς δεν αναγνώρισε το κορίτσι στον δρόμο που πόζαρε, σε μια εποχή που η Moς αποθεωνόταν παντού ως φαινόμενο. Σχεδόν μια δεκαετία αργότερα, το 2008, για μια φωτογράφιση μόδας στο περιοδικό «W», ο Τέλερ ξαναβγήκε στους δρόμους του Μανχάταν, αυτήν τη φορά ακολουθώντας την Tίλντα Σουίντον. «Τη φαντάστηκα στον ρόλο μιας πάμπλουτης συλλέκτριας σε μανία στο διαμέρισμά της, μετά σε μια ιστορική τράπεζα, αργότερα σε μια κυριλέ γκαλερί…», θυμόταν ο ίδιος σε μεταγενέστερη συνέντευξη για το ίδιο περιοδικό. H εν εξάλλω grande dame της τέχνης που υποδύθηκε η Tίλντα –σπουδάστρια τέχνης εκείνη την περίοδο– αποτέλεσε ένα από τα πρώτα δείγματα μείξης τέχνης και μόδας, πολύ πριν οι δύο κόσμοι ενωθούν σε πολλαπλά πρίσματα της ίδιας πραγματικότητας. Η Kρίστεν MακΜέναμι, ένα πρόσωπο που επίσης επανέρχεται συχνά στο έργο του φωτογράφου από τη στιγμή που γνωρίστηκαν στα παρασκήνια του Χέλμουτ Λανγκ, λέει ότι «από την αρχή αισθάνθηκα εντελώς ελεύθερη να αφεθώ μαζί του». Η πιο διαβόητη εικόνα που δημιούργησαν μαζί είναι γνωστή ως «Versace» (1996), με τη MακΜέναμι να στέκεται γυμνή, με άδειο βλέμμα, με ένα τσιγάρο κρεμασμένο στο στόμα της και τα χέρια στους γοφούς, με μια κόκκινη καρδιά από κραγιόν ανάμεσα στα στήθη της με τη λέξη Versace στο κέντρο της. «Πήγε στην επίδειξη του Versace, ένας στυλίστας τής έκλεινε το παντελόνι, το φερμουάρ πιάστηκε στο δέρμα της και άφησε ουλή. Ήρθε να μου το δείξει και σκίτσαρε την καρδιά», περιγράφει ο Τέλερ το περιστατικό. Χωρίς ρετούς, χωρίς αερογράφο και, εν προκειμένω, χωρίς ρούχα, «πάγωσε» μια στιγμή που σχετίζεται με τη μόδα αλλά και δεν την αφορά.

Forest No.93, South Tyrol, 2020.

Naked Stories

Τo γυμνό είναι ένα θέμα που επανέρχεται στο έργο του Τέλερ. «Η γυμνότητα αναφέρεται σε ένα αισθητικό σχήμα, ενώ η γύμνια απλά δηλώνει ένα σώμα χωρίς ρούχα», αναφέρει ο ιστορικός τέχνης Kένεθ Κλαρκ στο βιβλίο Naked, nude, and beyond. Οι γυμνές φωτογραφίες του Τέλερ –από την Έλεν Μίρεν και τη Λίλι Κόουλ ως τη Λάρα Στόουν και τον εαυτό του– εξουδετερώνουν αυτήν τη διάκριση, μια που δεν στοχεύουν σε κάποια έννοια ιδεατής ομορφιάς. Απλώς δηλώνουν την ανθρώπινη παρουσία. Υπάρχει κάτι εντελώς διακριτό στο γυμνό του Βαυαρού φωτογράφου: το φυσικό φως, ο τρόπος που ερωτοτροπεί με τις ατέλειες στο δέρμα, η ωμότητα –κάποιες φορές– της ματιάς του. Η γύμνια του δεν υπήρξε ποτέ στυλιζαρισμένη. «Είναι ενδιαφέρον πώς λειτουργεί το σώμα. Σε έλκει, φαντάζομαι, η σάρκα, ο τόνος της επιδερμίδας, οι μύες», περιγράφει ο ίδιος τις φωτογραφίσεις μόδας του, που αιφνιδίασαν και τον ίδιο, ένα άτομο βαθιά ντροπαλό. Ποτέ δεν φανταζόταν ότι θα ζητούσε από κάποιον να βγάλει τα ρούχα του στον φακό. Μια από τις φορές που βρήκε το κουράγιο να το κάνει πέρασε στην εικονογραφία της μόδας: είναι η ιστορία της φωτογράφισης μιας καμπάνιας για τον Jacobs (2012) με τη Σάρλοτ Ράμπλινγκ, στην οποία συμμετείχε κι ο ίδιος ως «μοντέλο». Μια σειρά περιστατικών έφεραν τους δυο τους σε ένα άστρωτο κρεβάτι ξενοδοχείου στο Παρίσι: ο Τέλερ ημίγυμνος, κουλουριασμένος σαν υπάκουο μωρό στην αγκαλιά της, η Ράμπλινγκ με το κεφάλι της πάνω στο ασημί του σορτς. Ο φωτογράφος εξήγησε αργότερα πως όταν ήρθαν τα ρούχα συνειδητοποίησε με φρίκη πως δεν υπήρχε περίπτωση να χωρέσει σε κανένα. «Ήμουν πολύ χοντρός», είπε, βάζοντας τίτλο «Too fat for fashion» σε ένα κεφάλαιο μεταγενέστερου βιβλίου του, και «τότε βρήκα μπροστά μου ένα μεταξωτό γυαλιστερό παντελονάκι». Κάποια στιγμή της ζήτησε να τον αφήσει να φιλήσει και να χαϊδέψει το στήθος της. «Ήταν το πιο ανόητο πράγμα που έχω πει ποτέ, άρχισα να ιδρώνω με το που το ξεστόμισα», θυμάται ο Τέλερ. Εκείνη, όμως, άναψε με χάρη ένα cigarillo, τράβηξε μια τζούρα και του είπε: «Είμαι σύμφωνη, αλλά θα σου πω πότε να σταματήσεις». Οι εικόνες των δυο τους, τρυφερές και χιουμοριστικές, χωρίς προηγούμενο στην ιστορία της μόδας, δεν θα εντυπωσίαζαν τόσο αν είχαν γίνει στο πλαίσιο ενός καλλιτεχνικού project και όχι μιας προωθητικής ενέργειας που θα δημοσιευόταν σε όλα τα περιοδικά μόδας του κόσμου. Σκέφτομαι πως το έργο αυτό δεν θα είχε δημιουργηθεί ποτέ με την ισχύουσα #MeToo ηθική σε όλα τα δημιουργικά πεδία, αν και υποψιάζομαι ότι ο Γιούργκεν, ο ακέραιος, ευθύς, πορωμένος με τους ήρωές του Γιούργκεν, αν του δινόταν ξανά η ευκαιρία, θα ξαναζητούσε από τη Σάρλοτ να τη χαϊδέψει.

you are invited | Juergen Teller 19/10-30/12/2025 Παρ.-Κυρ. 18:00-23:00 Onassis Ready (Στρατή Τσίρκα 2, Άγ. Ιωάννης Ρέντης)

Maggie Smith, Loewe Pre-Collection Spring Summer 2024, London, 2023.

LiFO 16.10.25

23

q Γεννήθηκα το 1970 στη Θεσσαλονίκη και μεγάλωσα σε μεσοαστικό περιβάλλον. Οι γονείς μου είχαν προσφυγική καταγωγή και έντονη αριστερή ιδεολογία. Ωστόσο ο πατέρας μου ήταν πετυχημένος δικηγόρος και δεν μου έλειψε τίποτε: βιβλία, ταξίδια, χαρτζιλίκι. Φυσικά υπήρχαν και μεγάλες παθογένειες και τραύματα, όπως και πολλά ελλείματα. Αλλά υπήρχε πολλή αγάπη και υπερβολική, ανοικονόμητη δοτικότητα. Όλοι οι άνθρωποι κουβαλάμε την παιδική μας ηλικία. Και δεν την ερμηνεύουμε ούτε την αποτιμούμε – την κρατάμε σαν φυλαχτό. Για μένα ήταν τα καλοκαίρια στη Μακραφού της Χαλκιδικής, τα αναχώματα με το κοκκινόχωμα της Άνω Τούμπας. Ο τρόμος της νύχτας, τα ακαθόριστα ερωτικά συναισθήματα, η λαχτάρα της φιλίας. Και η μαμά μου, που τα βράδια ξύπναγα και προσπαθούσα μέσα στο σκοτάδι να ακούσω την ανάσα της, να βεβαιωθώ ότι αναπνέει.

Συγγραφέας. Γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη, ζει στο Μετς.

ναστάτης κι ύστερα επιστήμονας που θα έσωζε τον κόσμο από φριχτές αρρώστιες. Κάποτε, όταν διάβασα τους Αθλίους του Ουγκό, σκάλωσα στο «συγγραφέας». Ξεκίνησα το γράψιμο ως συνέχεια της ανάγνωσης. Ήθελα να συμπληρώνω τις ιστορίες που λάτρευα: του Ιούλιου Βερν, του Δουμά, του Ουάιλντ. Κάποτε άρχισα να γράφω ποιήματα πιστεύοντας πως έπρεπε να εκφράσω μια «νέα επαναστατική ηθική». Με το τέλος της εφηβείας στράφηκα στις πεζές αφηγήσεις. Στα τριάντα μου άρχισα να γράφω και δοκίμια. Θέατρο άρχισα να γράφω μετά τα σαράντα. Έφυγα από τη Θεσσαλονίκη σε μεγάλη ηλικία – στα σαράντα μου. Είχα εκφράσει ακραίες απόψεις ενάντια στον κυρίαρχο εθνοφασισμό που ρήμαξε –και ρημάζει– την πόλη μου και πια δεν μπορούσα ούτε να εργαστώ, ούτε να υπάρξω σε αυτήν. Αρκεί να σκεφτεί κανείς πως πρώτα ανεβήκαν 32 παραστάσεις έργων μου στην Αθήνα και διάφορες άλλες πόλεις (στο Βερολίνο, στη Λευκωσία και σε πολλές πόλεις της Ελλάδας), και ύστερα ανέβηκε κι ένα έργο μου στη Θεσσαλονίκη, αφού είχα ζήσει στους δρόμους της επί τέσσερις δεκαετίες. Μόνο έπειτα από την πανδημία άλλαξε αυτό και πλέον υπάρχει μια ισορροπία μεταξύ των ανεβασμάτων σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη.

q Δεν θα ήμουν τίποτε χωρίς τους φίλους. Νομίζω πως ό,τι έκανα και έγραψα και έφτιαξα στη ζωή μου –βιβλία, εκδόσεις, κείμενα, παραστάσεις, μαθήματα, σεμινάρια, ταξίδια, πολιτικές δράσεις– ήταν μονάχα το μέσο για να συνδεθώ με ανθρώπους και να γίνουμε φίλοι. Επιδιώκω με πάθος τη φιλία με τον κάθε άνθρωπο που ανταμώνω: τους ηθοποιούς και τους σκηνοθέτες που ανεβάζουν τα έργα μου, τους μαθητές μου στη γραφή και στα σεμινάρια πολιτισμού, τους συνοδοιπόρους στις εκδόσεις ή στον πολιτικό ακτιβισμό. Όλους αυτούς τους ανθρώπους τούς διάλεξα και με διάλεξαν – τους λογαριάζω ως τη μεγάλη οικογένειά μου. Η φιλία δεν είναι κάτι που προκύπτει από τύχη, είναι κάτι που το επιλέγεις και σε επιλέγει. Γι’ αυτό είναι και η πιο ουσιαστική μορφή ανθρώπινου δεσμού.

q Υπήρξαν μέχρι τώρα δύο σημεία καμπής στη ζωή μου, δύο κρίσιμες πνευματικές μετατοπίσεις που με καθόρισαν. Η πρώτη συνέβη στα χρόνια 1999 και 2001 – ανάμεσα στα 29 και στα 31 μου χρόνια. Τότε γεννήθηκαν τα (μεγάλα σήμερα) παιδιά μου. Και ίσως λόγω αυτής της συνθήκης γύρεψα να σχηματίσω μέσα μου την έννοια του «τρεμάμενου σώματος», αυτού που έκτοτε έγινε και η κεντρική μου ιδεολογία. Ξεκίνησα με τα βιβλία της Φραγκίσκης Αμπατζοπούλου –κυρίως με το Ο Άλλος εν διωγμώ– κι ύστερα πήγα στον Πρίμο Λέβι και στη Σβετλάνα Αλεξίεβιτς. Ο κόσμος της ανείπωτης βίας που αναδυόταν από τα κείμενα αυτά με συγκλόνισε: μια ρημαγμένη ανθρωπινότητα που πρέπει να χτίσει την όποια ζωτική προσδοκία της με τα υλικά της απελπισίας. Κι έτσι, εκείνη την τριετία, κατέληξα σε ένα πολιτικό –ή και μεταπολιτικό– σχήμα: οτιδήποτε σκότωνε, μείωνε, ταπείνωνε, αφάνιζε το τρεμάμενο σώμα των ανθρώπων ήταν το κακό στο οποίο θα στεκόμουν απέναντι. Οτιδήποτε χειραφετούσε και δόξαζε το τρεμάμενο σώμα θα ήταν το καλό που θα πάσχιζα να υπερασπιστώ. Κι έτσι άρχισα να γράφω τα Μελένια λεμόνια – γυρεύοντας να μιλήσω για την ιερή γκάβλα και τους ιερούς σπασμούς του σώματος.

ΘΑΝΆΣΗΣ ΤΡΙΑΡΊΔΗΣ

q Ως παιδί, πέρασα από πολλά στάδια μεγαλομανίας. Ήθελα να γίνω μεγάλος πολεμιστής και στρατηλάτης, κατόπιν επα-

q Το δεύτερο σημείο καμπής ήρθε στα χρόνια 2016-2017, στα 47 μου χρόνια, όταν βρέθηκα στην Αντίς Αμπέμπα, στη διαδικασία της διακρατικής υιοθεσίας της κόρης μου, της Αργκάνε. Καθημερινά έβλεπα σκηνές απερίγραπτης εξαθλίωσης και έκπτωσης, εγκαταλελειμμένα βρέφη σε κουτιά παπουτσιών, ανθρώπους πεταμένους κυριολεκτικά στον πάτο του καζανιού του κόσμου. Και τότε ένιωσα πως ό,τι είχα γράψει μέχρι τότε δεν είχε κανένα νόημα – και πως έπρεπε είτε να παραιτηθώ από οποιαδήποτε πνευματικότητα, είτε να γράψω κάτι για αυτό που ζούσα. Τότε έγραψα τρία θεατρικά έργα, το Leopold, το Football, το HIV, τη λεγόμενη «Τριλογία της Αφρικής». Και τα τρία κείμενα ξεκίνησαν εκείνα τα βράδια στην Αντίς Αμπεμπα – για να μιλήσω για τα εγκλήματα που δημιούργησαν εκείνη την κόλαση. Ήταν τα εγκλήματα της Δύσης, του πολιτισμού μου, του κόσμου μου σε βάρος των πεινασμένων. Όσα κείμενα και έργα και βιβλία έχω γράψει έκτοτε νιώθω πως συνεχίζουν αυτή την ακολουθία.

q Η οικογένεια, με τη στενή της έννοια, είναι μια ζωτική νοσηρότητα για όλους τους πολιτισμούς του κόσμου. Τι

ΟΙAΘΗΝΑΊΟΙ

εννοώ; Πως δεν μπορεί να υπάρξει κανένας πολιτισμός χωρίς οικογένεια και, από την άλλη πλευρά, μέσα στην οικογένεια υπάρχει μια νοσηρή αφετηρία, καθώς δένονται με δεσμούς ακατάλυτους άνθρωποι που δεν έχουν διαλέξει ο ένας τον άλλον. Δεν είναι τυχαίο πως, πριν από τον Φρόιντ και την ψυχανάλυση, ετούτη την αντίφαση την επισήμαναν με εμμονή οι Έλληνες τραγικοί και ύστερα από αυτούς όλη η παγκόσμια λογοτεχνία. Σε προσωπικό επίπεδο ήρθαν έτσι τα πράγματα κι έκανα δύο οικογένειες και πέντε παιδιά. Μακάρι να καταφέρω να τους προσφέρω την αγάπη που νιώθω.

24

LiFO

q Υπάρχουν πάρα πολλά πράγματα που τα έκανα λάθος και για τα οποία ντρέπομαι. Και υπάρχουν και πάρα πολλά που δεν έκανα ενώ έπρεπε να τα κάνω – και για τα οποία ντρέπομαι επίσης. Πολλές φορές πλήγωσα τους ανθρώπους (συχνά πολύ κοντινούς μου) με απαίσιες και ναρκισσιστικές –και εν τέλει κακοποιητικές– συμπεριφορές. Ντρέπομαι που το 1994 δείλιασα να γίνω από τότε αντιρρησίας συνείδησης και πήγα στρατιώτης. Έτσι εκπαιδεύτηκα να σκοτώνω ανθρώπους, να χρησιμοποιώ όπλα, να μετέχω κι εγώ στη δοξολογία του θανάτου και του φόνου. Ντρέπομαι για το ότι τρώω κρέας – πόσο μπορούμε να μιλάμε για ηθική όταν δολοφονούμε ζώα για να τα φάμε; Ντρέπομαι για όλες εκείνες τις αθλιότητες στις οποίες συναίνεσα και καθημερινά συναινώ. Και για άλλα ακόμη. Έγινα αντιρρησίας συνείδησης το 2009 – στην εφεδρική θητεία. Τότε βρήκα το σθένος να αντιπαρατεθώ στο κοινωνικό περιβάλλον και να το κάνω. Ο στρατός είναι η εκπαίδευση στον φόνο, τον θάνατο και τη διασπορά του τρόμου – μια δοξολογία εκμηδένισης του άλλου ανθρώπου. Η ιστορία του ανθρώπου είναι μια αλληλοδιαδοχή σφαγμένων σωμάτων από δολοφόνους άγνωστους στρατιώτες. Νιώθω πως πρέπει να βρούμε μια απάντηση σ’ αυτό.

q Δεν θεωρώ πως έχω κάποια «επιτυχία» στο θέατρο – και δεν καταλαβαίνω την έννοια της επιτυχίας, ούτε με ενδιαφέρει να την καταλάβω. Πράγματι, τα τελευταία χρόνια υπάρχει ένα ενδιαφέρον για τη δουλειά μου στο θέατρο – ιδίως σε ό,τι αφορά τα πολλά πολιτικά έργα που έγραψα από το 2017 και μετά. Προφανώς, μια νεότερη γενιά ηθοποιών και σκηνοθετών αναζήτησε σύγχρονα πολιτικά έργα – και έπεσε πάνω στα κείμενά μου. Και σίγουρα έπαιξε ρόλο σημαντικό το ότι έχω όλα τα γραπτά μου ελεύθερα στο διαδίκτυο – οπότε υπήρχε η εύκολη πρόσβαση. Ωστόσο δεν είμαι διόλου βέβαιος πως αξίζουν, ούτε πως θα αντέξουν κάπως στον χρόνο – το πιο πιθανό είναι πως δεν θα αντέξουν. Και πάντοτε έχω στο μυαλό μου πως ίσως όλο αυτό είναι μια μόδα που θα περάσει. Το κυριότερο είναι πως εδώ και αρκετά χρόνια η άλλοτε διαρκής έγνοια για την υποτιθέμενη αισθητική αντοχή των γραπτών μου με απασχολεί ελάχιστα ή και καθόλου. Πλέον το κεντρικό αίτημα –ή το μόνο– είναι να γίνουν τα κείμενα ένα όχημα μέσα από το οποίο θα συναντηθούμε με άλλους ανθρώπους και θα παλέψουμε, όλοι μαζί, να σχηματίσουμε ένα ηθικό οδόφραγμα.

απο τον γιάννη πανταζόπουλο φωτογραφιeσ: παρισ ταβιτιαν

16.10.25

μετανάστευςη Οι μετανάστες θα σώσουν τον κόσμο – η μετανάστευση είναι μόνιμη διέξοδος της Ιστορίας προς το μέλλον. Όσες κοινωνίες το κατανόησαν αυτό, στον βαθμό που το κατανόησαν, πήραν από τη μετανάστευση μια ζωοποιό δύναμη. Δίχως τους μετανάστες, είμαστε χαμένοι.

LiFO 16.10.25

25

με τις επαναπροωθήσεις μεταναστών και προσφύγων είναι ένα έγκλημα κατά της ανθρωπότητας. Και δεν το λέω μόνο εγώ – δεν το λένε μόνο οι ακτιβιστές. Το λέει και το BBC, το λένε και οι «New York Times» και όλα τα σοβαρά δυτικά μέσα ενημέρωσης. Το λέει πλέον, για την περίπτωση της μαζικής δολοφονίας των επιβατών του «Adriana» στην Πύλο, και ο Έλληνας Συνήγορος του Πολίτη, που είναι θεσμός της ίδιας της ελληνικής πολιτείας.

q Είναι μια απόλυτη ξεφτίλα της δημοκρατίας το ότι συνηθίζουμε ακροδεξιούς «υπουργούς μετανάστευσης» που έχουν κάνει δηλώσεις όπως η εξής: «Φύλαξη των συνόρων δεν μπορεί να υφίσταται εάν δεν υπάρχουν απώλειες». Λένε πως πρέπει να έχουμε θανάτους στα σύνορα για να αποτραπούν οι επόμενοι μετανάστες. Αυτό που γίνεται με τα pushbacks είναι ο ορισμός της θανατοπολιτικής. Και θα έρθει μια ώρα που οι επόμενες γενιές θα μας μετρήσουν από τα αντανακλαστικά που είχαμε σε αυτό το έγκλημα. Από το πόσο αντιδράσαμε και πόσο σιωπήσαμε. Στο μεταξύ, ετούτη η πολιτική σε βάρος των μεταναστών είναι μια αυτοκτονία για την Ελλάδα. Εδώ και δεκαετίες, όλοι οι πολιτικοί φιλόσοφοι και αναλυτές, αριστεροί και δεξιοί, μιλούν για το δημογραφικό αδιέξοδο που οδηγεί μαθηματικά στον οικονομικό, πολιτικό και πολιτισμικό θάνατο της Ευρώπης. Και όλοι ξέρουν πως μόνο η μετανάστευση μπορεί να δώσει το φιλί της ζωής σε έναν πολιτισμό που ήδη έχει ξαπλώσει οικειοθελώς μέσα στο φέρετρό του. Είναι η πιο βασική πολιτισμική αρχή της Ιστορίας: οι μετανάστες θα σώσουν τον κόσμο – η μετανάστευση είναι μόνιμη διέξοδος της Ιστορίας προς το μέλλον. Όσες κοινωνίες το κατανόησαν αυτό, στον βαθμό που το κατανόησαν, πήραν από τη μετανάστευση μια ζωοποιό δύναμη. Δίχως τους μετανάστες, είμαστε χαμένοι.

q Τα έργα μου δεν επιχορηγούνται από το κράτος, δεν ανεβαίνουν από τα κρατικά φεστιβάλ, από τις κρατικές σκηνές, από τα μεγάλα ιδρύματα – από εκεί όπου όλα γίνονται εύκολα όταν κάποιος αποφασίζει ότι θα ρίξει δεκάδες χιλιάδες ευρώ από τον κρατικό προϋπολογισμό σε μια δουλειά σου. Όποιος γυρεύει τα έργα μου, πρέπει να συναντηθεί μαζί τους από τον δύσκολο δρόμο, να παλέψει να τα κάνει παράσταση ξέροντας πως θα είναι μόνος – και πως στο τέλος θα χάσει. Αυτή η αφετηρία μού δίνει δύναμη. Ξέρω πως όποιος έρχεται να ανεβάσει έργο μου, έρχεται επειδή το θέλει και το πιστεύει – κι όχι επειδή αυτό θα του εξασφαλίσει χρηματοδότηση, αποδοχή, επιτυχία.

q Στην Αθήνα μού αρέσει ότι είναι ένα χωνευτήρι. Μέσα της μπορείς να πολλαπλασιάσεις κι εσύ τον εαυτό σου. Για μένα, που έφυγα από τη Θεσσαλονίκη για λόγους πολιτικούς, η Αθήνα ήταν μια αποκάλυψη. Βρήκα ανθρώπους που μπορούμε να περπατήσουμε μαζί. Εκείνο που με φοβίζει είναι ότι υπάρχουν γειτονιές που θεωρούνται άβατα λόγω της φτώχειας και της οικονομικής εξαθλίωσης. Αν δεν βρούμε έναν τρόπο να ενωθούμε μαζί τους, θα ζήσουμε λειψή ζωή.

ΟΙ ΑΘΗΝΑΙΟΙ Θανάσης Τριαρίδης

q Η Ελλάδα είναι ένα κράτος που δολοφονεί αμάχους – με την καθοδήγηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτό που γίνεται

q Ανυπακοή είναι να μπορείς να σκεφτείς πως η ζωή σου δεν είναι μόνον εσύ αλλά το σύνολό της. Δηλαδή, η ζωή σου είναι και οι πεινασμένοι και οι απελπισμένοι και οι φτωχοί και αυτοί που διψάνε και κρυώνουν και αυτοί που είναι άρρωστοι και υποφέρουν. Υπάρχει ένας φριχτός Κανόνας της Δύσης που λέει πως «πρέπει να σηκώσουμε τείχη και φράχτες ώστε όλοι οι επικίνδυνοι να μείνουν μακριά μας». Ο Ταρκόφσκι στη Νοσταλγία λέει πως «πρέπει να ανακατευτούμε οι υγιείς με τους ασθενείς». Θα έλεγα πως πρέπει γενικότερα να ανακατευτούμε οι άνθρωποι. Αυτή είναι για μένα η καρδιά της πολιτικής ανυπακοής στον Κανόνα της Δύσης.

q Με τρομάζει ο θάνατος, τον φοβάμαι πάρα πολύ. Αυτή εξάλλου είναι η τραγωδία του ανθρώπου: η επίγνωση του βέβαιου θανάτου του. Όλος ο ανθρώπινος πολιτισμός γεννιέται από αυτόν τον τρόμο. Αλλά θα ήταν ακόμη χειρότερο να ήμασταν αθάνατοι ή να γίνουμε αθάνατοι. Η αθανασία θα είναι το τέλος του ανθρώπου. Μια λυτρωτική σκέψη μπροστά στη βεβαιότητα του θανάτου μας είναι πως κάποιοι πάντοτε θα συνεχίζουν έπειτα από εμάς – και θα ζούνε τα επόμενα δειλινά και τις επόμενες ανατολές του ήλιου. Δεν πιστεύω πως υπάρχει Θεός ως οντότητα. Υπάρχει μονάχα η λέξη «θεός» καθώς και η ζωγραφισμένη μορφή του από τον Μιχαήλ Άγγελο στην οροφή της Καπέλα Σιξτίνα. Προφανώς η ανθρωπότητα είχε ανάγκη από αυτήν τη λέξη και από αυτήν τη ζωγραφισμένη μορφή. Όμως, η λέξη «θεός» μέσα στην Ιστορία χρησιμοποιήθηκε κατά το πλείστον από τις δολοφονικές θρησκείες και τους διάφορους μακελάρηδες για να σκλαβώνουν και να αφανίζουν ανθρώπους. Αυτόν τον εξουσιαστικό θεό τον αποστρέφομαι – και αυτές τις δολοφονικές θρησκείες και εξουσίες τις πολεμάω με κάθε μου κύτταρο.

q Δεν υπάρχει απόλυτος ορισμός της ευτυχίας – υπάρχουν μόνο προσωπικοί ορισμοί. Για μένα ευτυχία νομίζω πως είναι να συνυπάρχεις με τη ζωή δίχως να τη δολοφονείς, να την ακρωτηριάζεις ή να την περιστέλλεις. Είναι η βασική αρχή του Αλμπέρτου Σβάιτσερ: «Ζωή που θέλει να ζήσει εν μέσω ζωής που θέλει να ζήσει». Επίσης, ευτυχία είναι να είμαστε όλοι μαζί ευτυχισμένοι, και οι πεινασμένοι και αυτοί που γεννήθηκαν στον πάτο του καζανιού του κόσμου. Άρα, ευτυχία είναι να μπορείς να μοιραστείς τη χόρτασή σου – να πάρεις κάτι από την πείνα του άλλου.

q Ο έρωτας, δεν λέω κάτι πρωτότυπο, είναι η πιο βαθιά νοηματοδότηση της ζωής. Ο έρωτας είναι ένα

ΙNFO Έργα του Θανάση Τριαρίδη που παίζονται στην Αθήνα: Να ξέρετε πως αυτό που ακούτε είναι σφύριγμα τρένου, σε σκηνοθεσία Νίκου Μαρνά και Γιώργου Γκιόκα, στο θέατρο Olvio, κάθε Τετάρτη στις 21:00 Μένγκελε, σε σκηνοθεσία Βάνας Πεφάνη, για 6 παραστάσεις στο ΠΛΥΦΑ, 1315 & 20-22/10 HIV, σε σκηνοθεσία Γιώργου Γκιόκα, στο θέατρο Άβατον, κάθε Τρίτη στις 21:00 Η κουκούλα, σε σκηνοθεσία Αθηνάς Παππά, στο ΠΛΥΦΑ, κάθε Τετάρτη στις 21:00 (από 12 Νοεμβρίου) Surriento - Ο κόσμος ξανά, σε σκηνοθεσία Έφης Μεράβογλου, στον Τεχνοχώρο Εργοτάξιον, κάθε Δευτέρα και Τρίτη στις 21:00

26

LiFO

αινιγματικό, σκοτεινό συναίσθημα – μπλέκεται με τον ναρκισσισμό, την εξουσία, την κτητικότητα, τη ζήλια, το παράλογο, την ηδονή, τη σεξουαλικότητα. Ωστόσο, κάποτε μπορεί να γίνει κάτι εξαιρετικά φωτεινό: η λαχτάρα να μοιραστείς με έναν άλλο άνθρωπο μια διαδρομή. Ας πούμε, εγώ στην Αφρική βρέθηκα χάρη στη Χαρά Σύρου. Αν δεν ήταν αυτή, δεν θα τολμούσα να κάνω ένα τέτοιο ταξίδι.

q Πάντοτε μας λείπουν πράγματα. Σε συναισθηματικό επίπεδο μου λείπουν οι αγαπημένοι άνθρωποι που έφυγαν από τη ζωή – οι γονείς μου, οι συγγενείς μου, οι κοντινοί φίλοι που ήμασταν σαν αδέλφια. Σε ηθικό επίπεδο με βαραίνουν τα παιδιά που άφησα πίσω μου, στα ορφανοτροφεία της Αντίς Αμπέμπα, όταν ολοκληρώθηκε η διακρατική υιοθεσία το 2017. Πήραμε την κόρη μας και φύγαμε δίχως να κοιτάξουμε πίσω. Κάθε βράδυ σκέφτομαι πως θα μπορούσα να είχα κάνει κάτι διαφορετικό.

Με βαραίνουν τα παιδιά που άφησα πίσω μου, στα ορφανοτροφεία της Αντίς Αμπέμπα. Πήραμε την κόρη μας και φύγαμε δίχως να κοιτάξουμε πίσω. Κάθε βράδυ σκέφτομαι πως θα μπορούσα να είχα κάνει κάτι διαφορετικό.

q Νιώθω πως οφείλουμε να λογοδοτήσουμε στους άγνωστους σφαγμένους της Ιστορίας. Για μένα τα περίσσια παιδιά της Αφρικής που πεθαίνουν από την πείνα, τα δίδυμα του εργαστηρίου του Μένγκελε, τα παιδιά που αφανίζονται σήμερα στη Γάζα, τα μωρά που λιώσαν τα κεφάλια τους στον τοίχο σε οποιαδήποτε σφαγή της Ιστορίας και τα μωρά των μεταναστών που πεθαίνουν στο Αιγαίο είναι μια αδιάσπαστη ενότητα. Για αυτή την ενότητα προσπαθώ να μιλήσω.

q Όλη η προσπάθειά μου στο γράψιμο είναι να μιλήσουμε για ένα παιδί που πεθαίνει, που υποφέρει, που πεινά, που ταπεινώνεται, που σφαγιάζεται, που πνίγεται, που χειραγωγείται σε στρατιές δολοφόνων, που σκλαβώνεται, που τρώει κατουρημένο παξιμάδι. Για όλα αυτά τα παιδιά έγραψα όλα μου τα βιβλία και τα έργα μου. Δεν θεωρώ ότι κατέχω μια μεγάλη αλήθεια, ωστόσο πιστεύω πως η ζωή δεν είναι μόνο η δική μου ζωή κι όσων αγαπώ. Είναι η ζωή του συνόλου των ανθρώπων, αυτό που συνηθίσαμε να λέμε ανθρωπότητα. Είναι όπως αυτό που έγραψε ο Τζον Νταν: «Ο θάνατος του κάθε ανθρώπου με λιγοστεύει αφάνταστα, γιατί εγώ είμαι η ανθρωπότητα. Γι’ αυτό ποτέ σου μη στείλεις να ρωτήσουν για ποιον χτυπά η καμπάνα – χτυπάει για σένα». Διαβάστε ολόκληρη τη συνέντευξη στο lifo.gr.

16.10.25

871

28

THE WEEK Όσα ξεκινάνε αυτή την εβδομάδα

30

ΣΙΝΕΜΑ Οι νέες ταινίες της εβδομάδας

32

BIBΛΙΟ Πέντε άκρως αποκαλυπτικά non fiction

34

ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ Μια νέα έκθεση αναδεικνύει τη συμβολή των γυναικών στην τέχνη της γεωμετρικής αφαίρεσης

ΜΟΥΣΙΚΗ

SUNN O))) Το συγκρότημα πήρε το όνομά του από τους ενισχυτές Sunn, ενώ το σύμβολο O))) συμβολίζει τα κύματα ήχου που «σκάνε» από τα ηχεία. Τα δύο κύρια μέλη της dream team είναι ο Stephen O’Malley (επίσης των Khanate και Burning Witch) και ο Greg Anderson (των Goatsnake και Engine Kid μεταξύ άλλων). Το σωτήριο έτος 1998 πήραν την απόφαση να σχηματιστούν και έκτοτε έγιναν συνώνυμο της βαρύτητας και του πώς μπορούν να κάνουν τα πάντα γύρω σου ταυτόχρονα να μοιάζουν ελαφρύτερα.

19/10, Gagarin205, Λιοσίων 205

LiFO 16.10.25

27

the week

σημαίνει δουλειά, εργασία. Η λέξη είναι ευρέως γνωστή από τη φράση «Arbeit macht frei» που σημαίνει «Η εργασία απελευθερώνει», η οποία ήταν γραμμένη σε πύλες στρατοπέδων συγκέντρωσης των ναζί, όπως το Άουσβιτς. Η εργασία μπορεί πολύ συχνά να αποτελεί καταναγκασμό για τον σύγχρονο άνθρωπο. Μπορεί και όχι. Το σίγουρο όμως είναι ότι είναι συνδεδεμένη με την προσωπικότητα του κάθε εργαζόμενου.

18/10-30/11, θέατρο Σταθμός, Βίκτωρος Ουγκώ 55, Mεταξουργείο, Σάβ. 18:15, Κυρ. 21:15, είσοδος: από 12 ευρώ

5 ΜΟΥΣΙΚΗ Marc Almond

STOEP TH S PR ES

ΘΕΑΤΡΟ Το τρίτο στεφάνι

1 6 - 22 ο κτω β ρ ιου 2 0 25

1 ΘΕΑΤΡΟ Το παρελθόν (Le Passé) Μια παράσταση βασισμένη σε κείμενα του Ρώσου συγγραφέα Λεονίντ Αντρέγιεφ. Με ένα επικό θεατρικό έργο, στο οποίο συντελούνται διάφορες ακρότητες στο όνομα του έρωτα, της αγάπης, της οικογένειας, ο Julien Gosselin πλάθει ένα μεταμοντέρνο ρέκβιεμ για τον 20ό αιώνα, τον έρωτα και τον ουμανισμό, με ζωντανή κινηματογράφηση και δυνατές ερμηνείες από έναν επταμελή θίασο.

16-19/10, Στέγη Ιδρύματος Ωνάση, λεωφ. Συγγρού 107-109, Αθήνα, Πέμ.-Σάβ. 19:00, Κυρ.

14:00, είσοδος: 10-45 ευρώ

2 ΟΠΕΡΑ Τζοκόντα Η Εθνική Λυρική Σκηνή εγκαινιάζει επίσημα τη φετινή σεζόν με τη δημοφιλέστατη Τζοκόντα του Πονκιέλι, σε μια νέα μεγάλη διεθνή συμπαραγωγή με δύο από τους σπουδαιότερους οργανισμούς της όπερας παγκοσμίως: το Πασχαλινό Φεστιβάλ του Ζάλτσμπουργκ και τη Βασιλική Όπερα του Λονδίνου. Διευθύνει ο Φαμπρίτσιο Βεντούρα και σκηνοθετεί ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Κόβεντ Γκάρντεν, Όλιβερ Μίερς. Η Τζοκόντα θεωρείται μια από τις κορυφαίες μεγαλόπρεπες όπερες (grand operas) του ρεπερτορίου, όχι μόνο γιατί πραγματεύεται μια δραματική ιστορία ανεκπλήρωτου έρωτα και αυτοθυσίας, αλλά και γιατί είναι πλούσια σε μοναδικές μελωδίες, διάσημες άριες και υπέροχα χορωδιακά μέρη.

απο τη μαρια παππα

28

LiFO

19/10-7/11, 19:00, Αίθουσα Σταύρος Νιάρχος της Εθνικής Λυρικής Σκηνής-ΚΠΙΣΝ, λεωφ. Συγγρού 364, Καλλιθέα, είσοδος: 10-120 ευρώ

3 ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ Ελλάδα-Κορέα: Έκθεση Σύγχρονης Τέχνης Μέσα από 140 έργα σύγχρονης τέχνης δίνεται η ευκαιρία να γνωρίσουμε καλύτερα τις καλλιτεχνικές ανησυχίες, τη δημιουργικότητα και την πνευματική έκφραση της Κορέας, σε έναν δημιουργικό διάλογο με την πλούσια πολιτιστική παράδοση της Ελλάδας. Η έκθεση, στην οποία συμμετέχουν 70 καλλιτέχνες από τη Νότια Κορέα, σε μια συνδιοργάνωση της Κορεατικής Κοινότητας Ελλάδας και του Διεθνούς Συλλόγου Καλλιτεχνικών Ανταλλαγών Κορέας, με την πολύτιμη υποστήριξη της Πρεσβείας της Δημοκρατίας της Κορέας, αποτελεί γέφυρα φιλίας και αλληλοκατανόησης ανάμεσα στους δύο λαούς.

22-29/10, Πολιτιστικό Κέντρο Μελίνα Μερκούρη, Ηρακλειδών 66, Γκάζι

4 ΘΕΑΤΡΟ Αρμπάιτ Ο Γιώργος Παλούμπης και ο Αντώνης Τσιοτσιόπουλος γράφουν και σκηνοθετούν μια σπονδυλωτή παράσταση αποτελούμενη από επτά ιστορίες με θέμα την εργασία. «Αρμπάιτ» («Arbeit») στα γερμανικά

Ο πολιτιστικός οργανισμός «Λυκόφως», το Θέατρο Τέχνης και ο Στάθης Λιβαθινός με τη σταθερή ομάδα του τολμούν μια ανατρεπτική πρόταση πάνω στο εμβληματικό μυθιστόρημα που σημάδεψε την ελληνική μεταπολεμική λογοτεχνία, ανεβάζοντας επί σκηνής το πάντα επίκαιρο Τρίτο Στεφάνι του Κώστα Ταχτσή. Δεκαπέντε ταλαντούχοι ερμηνευτές συναντώνται με τα πολλαπλά πρόσωπα και προσωπεία του μυθιστορήματος, με το αντισυμβατικό στυλ γραφής του συγγραφέα αλλά και με την προσωπικότητά του που είναι διάχυτη σ’ όλες τις σελίδες του βιβλίου.

17/10-3/11, Θέατρο Τέχνης Καρόλου Κουν, Φρυνίχου 14, Πλάκα, Τετ. & Κυρ. 19:00, Πέμ. & Παρ. 20:30, Σάβ. 21:00, είσοδος: 16-25 ευρώ

Ο θρυλικός Marc Almond, η εμβληματική φιγούρα της βρετανικής synth-pop και new wave σκηνής, έρχεται στην Αθήνα για δύο μοναδικές εμφανίσεις. Η καριέρα του ξεπερνά τα 40 χρόνια και έχει αφήσει ανεξίτηλο στίγμα μέσα από τους Soft Cell αλλά και τη solo πορεία του. Με την αξεπέραστη θεατρικότητα, την ιδιαίτερη αισθητική και τη βαθιά συναισθηματική του ερμηνεία, μας υπόσχεται δύο βραδιές γεμάτες πάθος, αναμνήσεις και αυθεντική βρετανική glam ατμόσφαιρα.

16-17/10, 21:00, Gazarte Ground Stage, Βουτάδων 32-34, Γκάζι, είσοδος: από 45 ευρώ

6 ΠΑΡΤΙ Oddity Season Opening w/ (a-z) Aida Arko & Cera Khin

Tο dancefloor στο Oddity μετατρέπεται σε μια hard και industrial έκρηξη με δύο από τις πιο δυναμικές παρουσίες της techno, τις Aida Arko και Cera Khin στα decks. Support by: Até & Salin, Mikee. By Blend, SEDS & VLCT. 18/10, 23:30, Oddity Club, Ηρακλειδών 61, Αθήνα, είσοδος: από 20 ευρώ

7 ΘΕΑΤΡΟ Οι ερωτευμένοι Η σκηνοθέτις και συγγραφέας Έλενα Πέγκα παρουσιάζει ένα εμβληματικό έργο του Σαμ Σέπαρντ. Η Μελία Κράιλινγκ, ο Παναγιώτης Γαβρέλας, ο Δημήτρης Καραβιώτης και ο Νίκος Βατικιώτης στους πρωταγωνιστικούς ρόλους καλούνται να αναμετρηθούν με το πάθος, τη βία και τα μυστικά ενός έρωτα χωρίς διέξοδο, σε μια παράσταση που αποκαλύπτει με σκληρότητα αλλά και ποιητική ένταση την κόλαση του έρωτα και τη βαριά κληρονομιά μιας οικογένειας.

16.10.25

16/10-21/12, Bios Main, Πειραιώς 84, Αθήνα, Πέμ.-Σάβ. 21:00, Κυρ. 20:00, είσοδος: 18-20 ευρώ

9 ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ Η κορυφή είναι πίσω απ' το βουνό

8 ΘΕΑΤΡΟ Πρόσεχε ποιον σκοτώνεις!

που παρουσιάζει το υβριδικό live set του. Είναι ένας οραματιστής καλλιτέχνης, του οποίου ο ήχος έχει διαμορφώσει γενιές ηλεκτρονικής μουσικής.

ΠΑΡΤΙ AUX: Phil Berg

Tο νέο έργο των Θανάση Παπαθανασίου και Μιχάλη Ρέππα είναι μια σπιρτόζικη ιστορία φόνων, γεμάτη ίντριγκες, ανατροπές και το κομψό χιούμορ που ταιριάζει στο αστικό κλίμα της δεκαετίας του 1950. Διαδραματίζεται σ’ ένα νησί του Αργοσαρωνικού. Η νεαρή Λένα Δροσίνου καλεί δύο φιλικά της ζευγάρια και τον θείο της, Μίμη Δαμιανό, με τη γυναίκα του, τη Φωφώ –λάτρη των αστυνομικών ιστοριών–, στο σπίτι της στον Πόρο για να περάσουν όλοι μαζί λίγες ξέγνοιαστες μέρες διακοπών. Τις διακοπές στη βίλα, όμως, αναστατώνουν ξαφνικά μια αποτυχημένη απόπειρα φόνου και λίγο αργότερα δύο πτώματα.

16/10-21/12, θέατρο Πειραιώς 131, Πειραιώς 131, Γκάζι, Πέμ.-Σάβ. 21:00, Κυρ. 20:00, είσοδος: 16-25 ευρώ

Στα έργα του Γιάννη Ευθυμίου, το βουνό, το σπίτι, οι καβαλάρηδες ή οι δρόμοι δεν λειτουργούν ως απλή αναπαράσταση· είναι μορφές της μνήμης και της ψυχικής τοπογραφίας, φορτισμένες με προσωπική ιστορία. Το τοπίο γίνεται τόπος ταυτότητας και εσωτερικού διαλόγου, όπου το υλικό και η φόρμα συγκλίνουν σε μια γλώσσα που αποκαλύπτει και συγκαλύπτει ταυτόχρονα.

16/10-8/11, γκαλερί Σκουφά, Σκουφά 4, Κολωνάκι

10 ΠΑΡΤΙ Mechatronica x Tiger Weeds with Anthony Rother Οι Mechatronica και Tiger Weeds ενώνουν τις δυνάμεις τους για μια βραδιά αδιάλλακτου electro και μηχανοκίνητης ενέργειας στην Αθήνα. Επικεφαλής της βραδιάς ο θρυλικός Anthony Rother,

Ο Phil Berg είναι DJ και παραγωγός με έδρα το Βερολίνο, γνωστός για τον υπνωτιστικό του ήχο, που συνδυάζει βαθείς, παλλόμενους ρυθμούς με ατμοσφαιρικές υφές, τόσο στα DJ sets όσο και στις παραγωγές του. Έχει χτίσει σταθερά τη φήμη του ως ένας από τους πιο συναρπαστικούς και καινοτόμους παραγωγούς της σύγχρονης techno σκηνής. Με δισκογραφία σε μερικές από τις πιο σεβαστές εταιρείες του είδους, το έργο του αποτελεί απόδειξη του εκλεπτυσμένου ήχου και του δημιουργικού του βάθους.

17/10, 23:30, Aux Club, Αγίου Όρους 15, Αθήνα, είσοδος: από 10 ευρώ

18/10, 21:30, Astron Bar, λεωφ. Κωνσταντινουπόλεως 121, είσοδος: από 10 ευρώ

11 ΘΕΑΤΡΟ Ήλιος με δόντια

the week

EKΔΗΛΩΣΕΙΣ

Γεννημένος στις αρχές του προηγούμενου αιώνα, σε μια παράγκα μέσα στο Φρούριο της Χίου, ο Κωνσταντής παλεύει με τις μνήμες, τις πληγές και τα πάθη μιας ολόκληρης κοινωνίας που τον κατέκρινε για τη διαφορετικότητά του και τον περιθωριοποίησε. Η παράσταση, βασισμένη στο ομώνυμο μυθιστόρημα του Γιάννη Μακριδάκη, αξιοποιεί τον φρενήρη ρυθμό των σκέψεων του Κωνσταντή για να μεταφέρει στη σκηνή, μέσω δύο ερμηνευτών, τη λησμονημένη ζωή ενός ανθρώπου που γεννήθηκε και έζησε στο περιθώριο της ιστορίας.

18/10-10/11, θέατρο Μπέλλος, Κέκροπος 1, Πλάκα, Σάβ. 18:00, Κυρ. & Δευτ. 21:00, είσοδος: από 13 ευρώ

LiFO 16.10.25

29

Σινεμά

τρομαγμένη, ασθενή, αν και, ευτυχώς, στο τελευταίο στάδιο, όσο υπάρχουν φωνές σαν του Παναχί που ακόμη αρθρώνουν σκέψη και γόνιμο λόγο μέσα από το οικουμενικό σινεμά. Το περίτεχνο φινάλε, που αφήνει ανοιχτά τα ενδεχόμενα, σφραγίζει μια υπέροχη ιστορία σασπένς και συγκίνησης. ΚΗΦΙΣΙΑ CINEMAX 3 - ΝΙΡΒΑΝΑ CINEMAX 2 - ΑΕΛΛΩ CINEMAX 4 - ΑΒΑΝΑ - ΑΣΤΟΡ - ΒΑΡΚΙΖΑ 2 - ΓΑΛΑΞΙΑΣ 1,2 - WEST CITY 1,2 - ΔΙΑΝΑ - ΚΙΝΗΜΑΤΟΘΕΑΤΡΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΡΑΣ-ΒΛΑΧΟΠΟΥΛΟΥ 2 - ΜΙΚΡΟΚΟΣΜΟΣ NEWMAN - ΣΠΟΡΤΙΓΚ 1,2 - ΤΑΙΝΙΟΘΗΚΗ ΛΑΪΣ 2 - ΣΙΝΕ ΠΑΛΛΗΝΗ ΘΕΡΙΝΟ - ΖΕΑ

Ρίφενσταλ: Στην καρδιά του Τρίτου Ράιχ RIEFENSTAHL

ΣΚΗΝΟΘΕΣIΑ: Άντρες Βάιελ

απο toν θοδωρη κουτσογιαννοπουλο

ΣΥΝΟΨΗ: Μια ματιά στο ιδιωτικό αρχείο της Λένι

Ρίφενσταλ, η οποία έγινε παγκοσμίως γνωστή με τη ναζιστική προπαγανδιστική ταινία «Ο θρίαμβος της θέλησης», αλλά συνέχισε να αρνείται οποιαδήποτε στενή σχέση με το καθεστώς.

Ένα απλό ατύχημα Μια υπέροχη ιστορία σασπένς και συγκίνησης. ΣΥΝΟΨΗ: Έπειτα από ένα ατύχημα με αυτοκίνητο,

ένας άντρας αντιλαμβάνεται ότι το πρόσωπο που στέκεται δίπλα του σχετίζεται με κάτι πολύ άσχημο που του συνέβη στο παρελθόν.

«Σ

Αριστούργημα Πολύ Καλό Καλό Ικανοποιητικό Μέτριο Κακό

30

LiFO

τη χειρότερη περίπτωση, θα με ξαναβάλουν φυλακή», υποστήριζε τον περασμένο Μάιο από τις Κάννες ο Τζαφάρ Παναχί, αντιμετωπίζοντας στωικά, με γλυκόπικρο μειδίαμα, τις επιπτώσεις της κινηματογραφικής του αντίστασης, σε ένα αναπόφευκτο continuum καλλιτεχνικής αποφασιστικότητας και ανθρώπινης μοιρολατρίας. Πρακτικά, αν και όχι καλλιτεχνικά, τοποθετείται κάπου μεταξύ Μοχάμεντ Ρασούλοφ, που δεν άντεξε, και σίγουρα δεν τον άντεξαν, με αποτέλεσμα να λιποτακτήσει στη Γερμανία για να επιβιώσει και να συνεχίσει τη δουλειά του, και Ασγκάρ Φαραντί, ο οποίος δείχνει να απολαμβάνει της εμπιστοσύνης της κυβέρνησης της Τεχεράνης, εξετάζοντας τις κοινωνικές παθογένειες διακριτικά και πιο αφαιρετικά. Ο Παναχί αρνείται να εγκαταλείψει τη χώρα του, όσο απορρίπτει την ιδέα να φιμωθεί ή να σταματήσει – αυτό ξέρει να κάνει και αυτά θέλει να πει, πληρώνοντας το τίμημα, με ένα υπολογίσιμο διάστημα μέσα στις φυλακές του Εβίν, παρέα με 30 διανοούμενους συγκρατούμενους και λίγες εκατοντάδες άλλους έγκλειστους, κυρίως για ποινικά αδικήματα. Εκεί εμπέδωσε το μάθημα που θα έπρεπε να διδαχτούν οι διώκτες του: όσο περιορίζεις και τιμωρείς έναν αντιφρονούντα, ουσιαστικά τον εμπνέεις δίνοντάς του νέο υλικό για να σε καταδώσει στον υπόλοιπο κόσμο – αντί να τον στεγνώσεις, όπως είναι προφανώς το ζητούμενο, τον δυναμώνεις. Για πρώτη φορά στη μακρά και περιπετειώδη καριέρα του, ένα happy end τον περίμενε στις ολόφωτες Κάννες αλλά και στα πάτρια εδάφη: η ταινία του απέσπασε τον Χρυσό Φοίνικα, και κανείς δεν τον συνέλαβε στο αεροδρόμιο της Τεχεράνης – αντιθέτως, δεν κατάφερε να παραστεί στη Νέα Υόρκη μήνες αργότερα, όπου θα συζητούσε με τον Μάρτιν Σκορσέζε στην

αμερικανική πρεμιέρα της ταινίας, γιατί το shutdown της κυβέρνησης Τραμπ καθυστέρησε σημαντικά την έκδοση της βίζας του! Το Ένα απλό ατύχημα ξεκινά με μια δυσάρεστη σύμπτωση, την ατυχία ενός άνδρα που ένα βράδυ, οδηγώντας και έχοντας την οικογένειά του μαζί, μένει από βενζίνη, ζητά βοήθεια κι ένας μηχανικός τον αναγνωρίζει από το κομμένο του πόδι: είναι ο βασανιστής του στη φυλακή. Τον παρακολουθεί, τον χτυπά, τον αφήνει αναίσθητο και τον κρατά όμηρο στο αυτοκίνητό του την επομένη – οργισμένος, ετοιμάζεται να τον θάψει ζωντανό για αντίποινα. Την τελευταία στιγμή, ύστερα από ικεσίες και μια αρκετά πειστική δικαιολογία, του δημιουργούνται αμφιβολίες και τον περιφέρει σε πρώην συγκρατούμενους, ελεύθερους πια, για να σιγουρευτεί πως πρόκειται για τον σωστό θύτη και όχι για λάθος (σημείωση: όλοι βασανίζονταν με δεμένα τα μάτια, και ένα από τα θύματα αναγκαζόταν να ψηλαφεί τις ουλές του, έχοντας έτσι σχετικό πλεονέκτημα στην τελική απόφαση). Σε ένα twist της πλοκής, ο κλήρος πέφτει στους ανθρώπους που υπέφεραν, οι οποίοι, πρωτότυπα, δεν είναι οι τυπικοί διανοούμενοι που περιμένουμε αλλά άνθρωποι του μόχθου, αντιφρονούντες από όλα τα στρώματα της κοινωνίας, δεμένοι από την τραυματική εμπειρία του εγκλεισμού. Πλέον, καλούνται να ζήσουν με τη συνείδησή τους, να συγχωρήσουν ή να εκδικηθούν, προσπερνώντας ή υπακούοντας στο αρχικό αντιγύρισμα της βίας στη βία. Αντάρτικο και απλό όπως πάντα, το σινεμά του Παναχί αποβλέπει σε έναν στόχο αποφεύγοντας τα μηνύματα, μέσα από φυσικούς διαλόγους, βάζοντας τον θεατή στο επίκεντρο μιας ομάδας ανθρώπων σε εύλογη σύγχυση, να κρυφακούει αντιήρωες σε μια εξαιρετική περίσταση. Το δίλημμα της θαυμάσιας ταινίας του Ιρανού δημιουργού του Ταξί στην Τεχεράνη και του This is not a film εννοείται πως είναι πολιτικό, αλλά καταφέρνει να γίνει δραματικά ενωτικό, ένας θρίαμβος της ρεαλιστικής ιδεολογίας του διαλόγου και της ανεκτικότητας σε μια κοινωνία καταπιεσμένη, διχασμένη και χρόνια

INFO IT WAS JUST AN ACCIDENT ΣΚΗΝΟΘΕΣIΑ:

Τζαφάρ Παναχί ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΟYΝ:

Βαχίντ Μομπασέρι, Μαριάμ Ασφάρι

«Το Γαλάζιο Φως», απαντά χωρίς δεύτερη σκέψη η Λένι Ρίφενσταλ, όταν τη ρωτούν τι κρατά από τη φιλμογραφία της. Σε μια καριέρα γεμάτη βραβεία και σημαντική αναγνώριση, με την Ολυμπία και τον Θρίαμβο της Θέλησης ως τα γνωστότερα και αντιφατικότερα επιτεύγματά της στο σινεμά, τη στενή της σχέση με τον Χίτλερ που της έδωσε carte blanche για να αποθεώσει την τέλεια ομορφιά και τη μεγαλοπρέπεια του οράματός του, τις κατηγορίες για συνενοχή στο ναζιστικό καθεστώς, την πεισματική της άρνηση για οποιαδήποτε ανάμειξη ή γνώση, τη φυλάκιση και την τρίτη πράξη με τις φωτογραφίες στην Αφρική και τις υποβρύχιες καταδύσεις σε προχωρημένη ηλικία, η Γερμανίδα επέλεξε την πρώτη ταινία που σκηνοθέτησε, το 1932, με την ίδια ελαφρώς αλλοπαρμένη πρωταγωνίστρια στον ρόλο της μάγισσας Τζούντα, σε ένα ονειρικό, εικαστικό παραμύθι που προφανώς θεωρούσε (και ήταν) στοίχημα για την είσοδό της στην αρένα της πατριαρχικής κινηματογραφικής βιομηχανίας, πρόκριμα για την αισθητική που ξεχώρισε ο Φίρερ της καρδιάς της, καθώς και μια ευκαιρία να ικανοποιήσει τη φιλαρέσκειά της μπροστά στον φακό. Όντως, η τελευταία σκηνή στο ντοκιμαντέρ του Άντρες Βάιελ είναι από μία από τις τελευταίες της τηλεοπτικές συνεντεύξεις, όταν στο κατώφλι των 100 ετών βολεύεται σε μια καρέκλα κήπου, βγάζει τα γυαλιά που στερεώνονται κάτω από την ξανθιά της περούκα, διορθώνει το μακιγιάζ της στον καθρέφτη ενώ τα μάτια της αγωνίζονται να προσαρμοστούν στο φυσικό φως. Παράλληλα, δεν παραλείπει να σκηνοθετήσει τον εαυτό της, ανησυχώντας ιδιαίτερα για τους προβολείς και τις σκληρές αντανακλάσεις του ηλίου – μια γερασμένη ντίβα από άλλον πλανήτη, που δύσθυμα υποκύπτει στο γύρισμα «πτωχών» τεχνικών. Ήταν τελικά ηθοποιός παραπάνω από δημιουργός, μια ικανή γυναίκα που έλεγε συστηματικά ψέματα στην προσπάθειά της να επιβιώσει και συνάμα να πλάσει ένα συμπαθητικό αφήγημα για έναν ιδιοφυή αποδιοπομπαίο τράγο; Αυτό το συμπέρασμα βγάλαμε από το τρί-

16.10.25

ΠΡΩΤΗ ΠΡΟΒΟΛΗ ωρο ντοκιμαντέρ του Ρέι Μίλερ, Η υπέροχη, φρικτή ζωή της Λένι Ρίφενσταλ από το 1993. Παρόμοια εικόνα είχα κι εγώ, όταν τη συνάντησα για περίπου μία ώρα στο Χίλτον, με την ευκαιρία της αυτοβιογραφίας της, το ίδιο διάστημα: είχα προειδοποιηθεί πως δεν θα δεχόταν καμία ερώτηση για τον Χίτλερ, αλλά χωρίς κάποιον ιδιαίτερο λόγο ξεκίνησε μόνη της την κουβέντα επί του θέματος και δεν σταμάτησε ποτέ να απολογείται! Κι ενώ νομίζαμε πως δεν υπάρχει κάτι παραπάνω να ειπωθεί για την ιδιάζουσα περίπτωση της original ακυρωμένης καλλιτέχνιδας, ο έμπειρος σκηνοθέτης του θεάτρου και του κινηματογράφου, ο Γερμανός Βάιελ, κατάφερε να έχει πρόσβαση σε όλα τα αρχεία της, και με το Riefenstahl δεν αφήνει την κρίση στον θεατή αλλά σχεδόν αποδεικνύει, με επιστολές και μαρτυρίες σε ψύχραιμο αφηγηματικό ύφος και παρεμβολές πολλών παλιών της δηλώσεων, πως η Ρίφενσταλ δεν ήταν αδαής και απολιτίκ και δεν έκανε τη δουλειά της όσο μπορούσε καλύτερα γοητευμένη απλώς από την προτίμηση που της έδειξε ο μεγάλος αρχηγός. Αντιθέτως, επικροτούσε την προπαγάνδα, βοήθησε στην ενίσχυσή της, μπορεί και να συνέβαλε στη δολοφονία Εβραίων και Ρομά – βασικά ήταν ρατσίστρια με «μάτι» και βύσμα, που επινόησε ένα φανταστικό σενάριο θυματοποίησης και επί δεκαετίες προσπαθούσε να βγει και από πάνω! Η δύναμη των εικόνων της, όποια βοήθεια ή επιρροή και να είχε για να τις αποτυπώσει, παραμένει – αν και η καταστροφική της αήθεια διαβρώνει σταδιακά τη ματιά μας στο έργο της, ξεχωριστά και συνολικά.

CINOBO OPERA 1,2 - ΔΑΝΑΟΣ 1,2 - ΔΙΑΝΑ - ΤΑΙΝΙΟΘΗΚΗ ΛΑΪΣ 1

Μετά το κυνήγι AFTER THE HUNT

ΣΚΗΝΟΘΕΣIΑ: Λούκα Γκουαντανίνο ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΟΥΝ: Τζούλια Ρόμπερτς, Άγιο Εντέ-

μπιρι, Άντριου Γκάρφιλντ, Μάικλ Στούλμπαργκ ΣΥΝΟΨΗ: Μια καθηγήτρια πανεπιστημίου βρίσκεται

σε ένα προσωπικό και επαγγελματικό σταυροδρόμι, όταν μια δημοφιλής φοιτήτρια καταγγέλλει έναν από τους συναδέλφους της και ένα σκοτεινό μυστικό του δικού της παρελθόντος πρόκειται να έρθει στο φως. Το After the hunt ξεκινά με γραμματοσειρά στους τίτλους πανομοιότυπη με εκείνη των ταινιών του Γούντι Άλεν, για δυο λόγους: η πλοκή δανείζεται το ύφος και κάποιες αποστροφές από το Απιστίες και Αμαρτίες και το Μια άλλη γυναίκα, ενώ ταυτόχρονα κλείνει το μάτι (ωστόσο με απροσδιόριστο τρόπο) στη διαβόητη διαμάχη του Αμερικανού σκηνοθέτη με τη Μία Φάροου. Το #ΜeΤoo στα χέρια του Λούκα Γκουαντανίνο είναι μια μπερδεμένη υπόθεση. Η Τζούλια Ρόμπερτς, η αρχοντική, ψυχρή και ευγενής Άλμα που ψάχνει την ψυχή της μέσα στις λέξεις που τόσο καλά ξέρει να χειρίζεται, παντρεμένη με τον ψυχίατρο Φρέντερικ (Μάικλ Στούλμπαργκ), υποδύεται μια καθηγήτρια ηθικής στο Γιέιλ, που περιμένει με σχετική αγωνία την προαγωγή της στη θέση της κοσμήτορα. Το ίδιο και ο Χανκ (Άντριου Γκάρ-

φιλντ), νεότερος συνάδελφός της, γυναικάς και αυθάδης, αν και σωστός στη δουλειά του. Η Άγιο Εντέμπιρι, που γνωρίσαμε από το «Bear», είναι η αγαπημένη μαθήτριά της, queer, ευκατάστατη και αμφισβητούμενων ακαδημαϊκών δυνατοτήτων, που της εμπιστεύεται αναστατωμένη οτι ο Χανκ τη βίασε το ίδιο βράδυ που όλοι μαζί δείπνησαν (και μίλησαν ακατάπαυστα) στο σπίτι της Ρόμπερτς. Φίλη αλλά και μέντορας, η Ρόμπερτς βρίσκεται στριμωγμένη ανάμεσα σε δύο διαφορετικούς ισχυρισμούς, που αλληλοαναιρούνται σε προσωπικό και κοινωνικό επίπεδο: η μαύρη μαθήτρια απέναντι στον λευκό δάσκαλο, σε μια περίοδο που κανείς δεν έχει την πολυτέλεια να μείνει αμέτοχος. Χωρίς να θέλει ούτε να ψάξει ούτε και να ανακατευτεί, καθώς δεν ήταν ακριβώς παρούσα, η Ρόμπερτς καλείται επειγόντως να πάρει θέση – όπως και η ταινία, η πρώτη σοβαρή απόπειρα επί του θέματος. Επιπλέον, υποφέρει χωρίς να αποκαλύπτει την κατάσταση της υγείας της και κρύβει κάτι παλιό, σημαντικό και βαθύ, που η Εντέμπιρι έχει μάθει τυχαία και ενδεχομένως κρατά ως άσο, αν το δικό της χαρτί δεν βγει μέχρι τέλους. Ο Γκουαντανίνο μοιράζει ευθύνες και αλήθειες. Έντονος σκηνοθέτης στη γραφή και επιρρεπής σε concept που ενίοτε επικαλύπτονται μέσα στις ταινίες του, διασχίζει το σενάριο της Νόρα Γκάρετ χωρίς να παίρνει αποστάσεις ασφαλείας, αλλά φέρνοντας τον φακό του σε απόσταση αναπνοής από τις αδυναμίες του κάθε χαρακτήρα. Κι ενώ δείχνει ψυχραιμία στους περισσότερους από τους προνομιούχους διώκτες, δεν κρύβει την αντιπάθειά του για τη Μάγκι της Εντέμπιρι, προφανώς γιατί απορρίπτει το δικολαβίστικο κομμάτι του #ΜeΤoo, την ύποπτη μεθοδικότητα, «την εκδίκηση αντί της δικαιοσύνης», όπως συμβουλεύει τη μαθήτριά της η αμήχανη καθηγήτρια, σε ένα ξέσπασμα ειλικρίνειας. Αν και θα το χρειαζόταν, μιας και μπήκε στον κόπο να κάνει homage στον Γούντι Άλεν, δεν υπάρχει χώρος για χιούμορ ή ανακούφιση σε αυτό το ασφυκτικό ψυχολογικό θρίλερ – ακόμη κι η αγάπη περισσεύει σε ένα σύμπαν σπουδαγμένων που νιώθουν εγκεφαλικά και σκέφτονται επιδεικτικά. Το θέμα είναι ο διάλογος, ή μάλλον η απουσία του, στη φάση της σφαγής του #ΜeΤoo, της επανατοποθέτησης αξιών και δικαιωμάτων ακόμη και στους κοινωνικά «άκαρδους». Δυστυχώς, ο Γκουαντανίνο δεν προδίδεται από τις ενδιαφέρουσες, αν και ανερμάτιστες προθέσεις του, αλλά από την υπερτονισμένη φλυαρία, στην προσπάθειά του να πλοηγηθεί στη νοσηρότητα και την καχυποψία της εποχής, να ανασύρει στην επιφάνεια με το κινηματογραφικό ζόρι την ενσυναίσθηση από τους πρωταγωνιστές ενός σταυρόλεξου για δυνατούς λύτες και να προκαλέσει δραματικές συγκρούσεις. Από το traffic των χαρακτήρων, ξεχωρίζει η Κλόι Σεβινί. Μετά την υπέροχη ερμηνεία της ως Σ.Ζ. Γκεστ στη μίνι σειρά «Capote vs the Swans», εδώ κλέβει την παράσταση εκπροσωπώντας τη σύγχυση επί του αιώνιου διλήμματος «τέχνη vs ηθική», με πρόφαση τον Μόρισεϊ και τους Smiths.

VILLAGE RENTI 10,12 - VILLAGE MALL 9,11,14 - VILLAGE PAGRATI 4 - ΚΗΦΙΣΙΑ CINEMAX 2 - NANA CINEMAX 6 ΑΕΛΛΩ CINEMAX 2 - OPTIONS ILION 4 - OPTIONS GLYFADA 1 - ΑΙΓΛΗ 1,2 - ΑΡΙΑΝ ΘΕΡΙΝΟ - CINE ΠΟΛΕΜΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ - CINOBO OPERA 1,2 - WEST CITY 1,2 - ΔΑΝΑΟΣ 1,2 - ΕΛΛΗ ΣΙΝΕ ΠΑΡΙ ΘΕΡΙΝΟ - ΣΠΟΡΤΙΓΚ 1 - ΤΡΙΑ ΑΣΤΕΡΙΑ 1,2

Mailo’s

THE PASTA PROJECT

Φέτος το Halloween θα είναι «τρομακτικά» γευστικό.

ΤΑ MAILO’S, THE PASTA PROJECT είναι το αγαπημένο street food που δεν σταματά να μας εκπλήσσει ή ίσως και να μας «τρομάζει». Με αφορμή το Halloween, οι σεφ των Mailo’s δημιούργησαν μια limited edition συνταγή που αποδεικνύει ότι όταν μιλάμε για τις μακαρονάδες τους, δεν υπάρχουν όρια στη φαντασία. Η Halloween Pasta έρχεται να σε «στοιχειώσει» με την πιο απρόσμενα απολαυστική γεύση της σεζόν και να μπει στη λίστα με τα καλύτερα street food που έχεις δοκιμάσει. Η συνταγή είναι όσο δημιουργική θα περίμενες από την ομάδα των Mailo’s. Κρεμώδης σάλτσα κολοκύθας, ψιλοκομμένο chorizo και topping από μαύρο σουσάμι δημιουργούν ένα πιάτο που ισορροπεί ανάμεσα στο comfort και το «wow!». Ένα πικάντικο και παιχνιδιάρικο twist που σερβίρεται στο iconic cup και κάνει βόλτα στην πόλη για να γιορτάσει το φετινό Halloween. Το Made with Love and Pasta concept, που άλλαξε για πάντα τον τρόπο που απολαμβάνουμε τη μακαρονάδα μας, παραμένει σταθερή αξία, με τα φρέσκα ζυμαρικά να φτιάχνονται καθημερινά μπροστά στα μάτια σου, με επιλογές όπως rigatoni, campanelle και casarecce να συνδυάζονται με πολλές signature σάλτσες και extra toppings και φυσικά με όλο το θετικό vibe που κάνει τη γεύση ακόμα πιο νόστιμη. Αυτή η ομάδα αποδεικνύει για ακόμη μία φορά ότι το street food μπορεί να είναι δημιουργικό, ποιοτικό και εμπνευσμένο. Η Halloween Pasta είναι η νέα, limited, «σκοτεινή» γευστική απόλαυση που θα δοκιμάσεις φέτος για περιορισμένο διάστημα. Και φυσικά, δεν χρειάζεται να πας μακριά για να τη βρεις, αφού η spooky μακαρονάδα είναι διαθέσιμη σε όλα τα καταστήματα Mailo’s σε Ελλάδα και Κύπρο αλλά και για delivery μέσω Wolt ή eFood. Αυτό το Halloween, το πιο απολαυστικό treat έρχεται σε κόκκινο cup και μυρίζει φρεσκομαγειρεμένη κολοκύθα. www.mailos.gr, Facebook: Mailo’s - The Pasta Project, Instagram: mailos_pasta

LiFO 16.10.25

31

Βιβλίο

Πέντε άκρως αποκαλυπτικά non fiction Δοκίμια για τις γυναίκες με καρκίνο, για τον κόσμο, για τα σκουπίδια, ακόμα και για τη μακρινή Ιαπωνία ξεχωρίζουν ανάμεσα στις εκδόσεις της πρόσφατης βιβλιοπαραγωγής. αλεξάντερ κλαπ

Ο πόλεμος των σκουπιδιών Μτφρ.: Δέσποινα Κανελλοπούλου, εκδόσεις Δώμα

απο την τινα μανδηλαρα

Ο τίτλος του βιβλίου περιγράφει με ακρίβεια αυτό που συμβαίνει σήμερα αναφορικά με τα σκουπίδια: είναι κυριολεκτικά ένας πόλεμος που θύματά του έχει, σε τελική ανάλυση, εμάς τους ίδιους. Αρκεί να αναλογιστούμε ότι κάθε μέρα η ανθρωπότητα πετάει στα σκουπίδια 1,5 δισεκατομμύριο πλαστικά ποτηράκια, σχεδόν 115 εκατομμύρια κιλά ρούχα, 220 εκατομμύρια αλουμινένια κουτάκια, 3 εκατομμύρια ελαστικά αυτοκινήτων, για να καταλάβουμε τι συμφέροντα κρύβονται πίσω από την υπόθεση «σκουπίδια». Αντιλαμβανόμενος ότι μόνο αθώα δεν είναι, με τις διάφορες επιχειρήσεις της ανακύκλωσης να αποκαλύπτουν σχεδόν μαφιόζικες μεθόδους, ο βραβευμένος δημοσιογράφος και ερευνητής, συνεργάτης των «New York Times», ταξίδεψε στις άκρες του πλανήτη, από την Αμερική και την Αφρική μέχρι την Ινδονησία και την Τουρκία, ακολουθώντας την πορεία που κάνουν τα διάφορα απορρίμματα: τοξικά και ηλεκτρονικά απόβλητα, πλαστικά κ.λπ. Και αυτό που κυρίως ανακάλυψε, ύστερα από τη σχολαστική του έρευνα, είναι ότι πρόκειται ξεκάθαρα για μια υπόθεση ανισότητας, με τις προηγμένες χώρες της Δύσης να στέλνουν τα σκουπίδια τους στις πιο φτωχές χώρες της Ανατολής και της Αφρικής ή σε χώρες χωρίς οικολογικές ευαισθησίες όπως η Τουρκία –κάτι σίγουρα ανησυχητικό για τη μόλυνση του Αιγαίου–, διαμορφώνοντας μια τεράστια μορφή ανισότητας, αθέατη στους πιο πολλούς. Όπως γράφει χαρακτηριστικά στο κεφάλαιο για την «πλαστικοποίηση» ο Κλαπ: «Σε κάθε άνθρωπο αντιστοιχεί αυτήν τη στιγμή λίγο πάνω από ένας τόνος πεταμένο πλαστικό –σκορπι-

σμένο στην ξηρά, θαμμένο στη γη ή αδέσποτο στη θάλασσα– και είναι σχεδόν βέβαιο ότι το μεγαλύτερο μέρος αυτού του πλαστικού θα παραμείνει στον πλανήτη για χιλιάδες, ίσως κι εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια μετά από μας. Μόνο στους ωκεανούς, σε κάθε άνθρωπο αναλογούν 21.000 τεμάχια πλαστικού – σακούλες σουπερμάρκετ και πλαστικοί δακτύλιοι από εξάδες μπίρας και καπάκια μπουκαλιών. Ως το 2050 η συνολική τους μάζα θα έχει υπερβεί το βάρος όλων των ψαριών του πλανήτη, ενώ κάθε έξι χρόνια αναμένεται να διπλασιάζεται. Εν τω μεταξύ, στο ένα λεπτό που σας πήρε να διαβάσετε αυτή την παράγραφο, άλλο 1 εκατομμύριο πλαστικά μπουκάλια πετάχτηκαν στα σκουπίδια, κι άλλη μια καρότσα με πλαστικά έχει καταλήξει στις θάλασσες». Ανατριχιαστικό, αν το σκεφτείς, και απειλητικό για το τι μας περιμένει στο (άμεσο) μέλλον.

γιάννης ευσταθιάδης Προπάντων μουσική Εκδόσεις Μελάνι

Όσο κοινότοπο και τετριμμένο και αν ακούγεται το επίθετο «καλλιεργημένος», στην περίπτωση του Γιάννη Ευσταθιάδη είναι πέρα για πέρα αληθινό: ο άνθρωπος που έχει τιμήσει τον πολιτισμό σε όλες τις δυνατές εκφάνσεις του δεν γράφει κείμενα μόνο για τη μουσική αλλά προσπαθεί να ανιχνεύσει όλες αυτές τις δυνάμεις που στοιχειοθετούν και εμπνέουν έναν πεπαιδευμένο άνθρωπο. Αυτό κά-

νει και ο ίδιος με το έργο του, χρόνια τώρα, είτε γράφοντας ποίηση –βλέπε Ποιήματα 1975-1988– είτε συνθέτοντας βιογραφικά κείμενα –από τα Γραμμένα φιλιά και την Πορσελάνη μέχρι τον Καθρέφτη, το Άνθρωποι από λέξεις και το Ανοιχτό μικρόφωνο–, με κύριο άξονα τη μυθοπλασία και ένα μοναδικό ιδίωμα, που φέρει αποκλειστικά τη δική του υπογραφή. Η περίπτωσή του, εξάλλου, δεν εξαντλείται στην αποκάλυψη ενός homo universalis που μπορεί και καταπιάνεται με διαφορετικές εκφράσεις του πολιτισμού, τις οποίες γνωρίζει σε βάθος, αλλά αναφέρεται κατά κύριο λόγο στο έντονο στοιχείο του βιώματος που συνδέει όλες τις διαφορετικές μορφές τέχνης και εμπειρίας. Ειδικά, όμως, στο Προπάντων μουσική, για πρώτη φορά, ο ποιητής, δοκιμιογράφος, συγγραφέας, άνθρωπος του ραδιοφώνου και στοχαστής της γαστρονομίας αποκαλύπτει τις θεωρητικές βάσεις που καθόρισαν τα κριτικά του στάσιμα και δοκίμια, βάζοντας να παρελαύνουν από τις σελίδες του από τον Μαρσέλ Προυστ, την Κολέτ και τον Ουμπέρτο Έκο μέχρι τον Μότσαρτ, τον Μπαχ και την Ελένη Καραΐνδρου. Πρόκειται για ονόματα που εξηγούνται με ακρίβεια, καθώς ο Ευσταθιάδης αντιλαμβάνεται πλήρως το νήμα που συνδέει, για παράδειγμα, τον Κουρτ Βάιλ και τον Μπέρτολτ Μπρεχτ με τον γερμανικό εξπρεσιονισμό και τον ρεαλισμό, φτάνοντας μέχρι τη ρεαλιστική νουβέλα του Κωνσταντίνου Θεοτόκη Η τιμή και το χρήμα, στην οποία βασίστηκε η ταινία της Τώνιας Μαρκετάκη Η τιμή της αγάπης. Αλλά οι λεπτομέρειες που παραθέτει δεν εξαντλούνται σε αισθητικού τύπου προσεγγίσεις και επιπλέον αναδεικνύουν άγνωστα στοιχεία για τη σχέση της μουσικής με τα υπόλοιπα καλλιτεχνικά πεδία και τις εκάστοτε κοινωνικοπολιτικές συνιστώσες, με το γνωστό φλεγματικό πνεύμα του συγγραφέα.

Λέσλι Ντάουνερ Γιάννης Ευσταθιάδης

Γιούστας Πάλμερ

Αλεξάντερ Κλαπ

32

LiFO

16.10.25

ΝΕΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ lesley downer

Σύντομη ιστορία της Ιαπωνίας Μτφρ.: Γιάννης Στάμος, εκδόσεις Μεταίχμιο

«Οι καμπάνες του Ναού Γκιόν διαλαλούν την παροδικότητα όλων των πραγμάτων· τα λουλούδια του δέντρου σαλ πλάι στο νεκροκρέβατο του Βούδα μαρτυρούν το γεγονός ότι όλοι όσοι ακμάζουν, κάποτε φθίνουν. Οι υπερήφανοι δεν αντέχουν, εξαφανίζονται σαν όνειρο μιας ανοιξιάτικης νύχτας. Οι ισχυροί πέφτουν τελικά σαν τη σκόνη μπροστά στον άνεμο», γράφει η Βρετανή συγγραφέας, δημοσιογράφος και ιστορικός, Λέσλι Ντάουνερ, εισάγοντάς μας όχι μόνο στην Ιστορία αλλά και στο πνεύμα της Ιαπωνίας. Γνωστή για την αγάπη και την αφοσίωσή της στον ιαπωνικό πολιτισμό, η συγγραφέας έχει αναδείξει με διαφορετικούς τρόπους, μέσα από τα μυθιστορήματα και τα κείμενά της, όλο τον λαμπερό και σκοτεινό κόσμο της Ιαπωνίας, από τους Σογκούν, με τη γνωστή της ομώνυμη τετραλογία, μέχρι τους ανθρώπους της εξουσίας και του πλούτου της σύγχρονης Ιαπωνίας (το βιβλίο της The Brothers: The hidden world of Japan’s richest family είχε αναδειχθεί σε Βιβλίο της Χρονιάς από τους «New York Times»). Εκτός, όμως, από τις πολύτιμες πληροφορίες και την περιήγηση που πραγματοποιεί στη μακραίωνη Ιστορία της Ιαπωνίας, το βιβλίο της Ντάουνερ είναι γραμμένο με τον χαρακτηριστικό τρόπο των Ιαπώνων συγγραφέων, κερδίζοντας με τις πολύτιμες, ωραίες λεπτομέρειες εμάς τους φανατικούς οπαδούς της ιαπωνικής κουλτούρας.

πολλούς αχανούς ηπείρου, αλλά από μέσα, με τη ματιά του ανθρώπου που έχει βιώσει όλα τα δεδομένα; Γιατί μπορεί να είναι πολλά τα βιβλία που αναφέρονται στην Αφρική, τα οποία, με την ενσωμάτωση των μετα-αποικιακών σπουδών και της μετα-αποικιακής εθνογραφίας, άρχισαν να αποκαλύπτουν τις άγνωστες, διαφορετικές της όψεις, αλλά λίγα συνδυάζουν την επιστημονική επάρκεια με τον εύληπτο και προσιτό αφηγηματικό λόγο. Αυτό καταφέρνει το «εισαγωγικό» στην ιστορία της Αφρικής βιβλίο, που εντάσσεται στη σειρά «Κοινός Λόγος» των Πανεπιστημιακών Εκδόσεων Κρήτης, στόχος των οποίων είναι να συνδυάσουν την ακαδημαϊκή βαρύτητα με την ανθρωπιστική προσέγγιση. Ειδικά στην περίπτωση του καταγόμενου από τη Σιέρα Λεόνε πανεπιστημιακού Γιούστας Πάλμερ, με πανεπιστημιακή καριέρα στην Αμερική και τη Μεγάλη Βρετανία, αυτό ισχύει απόλυτα, αφού στόχο έχει να γράψει την Ιστορία της Αφρικής από την αρχή και μάλιστα από μέσα, συνδέοντας την Ιστορία με τη γεωγραφία και την ανθρωπολογία με τη θεωρία. Εξού και ότι αποκαλύπτονται άγνωστες πτυχές της Αφρικής, όχι μόνο για τη λογοτεχνία της και τη σύγχρονη τέχνη, που τα τελευταία χρόνια είναι ιδιαίτερα δημοφιλής ακόμα και ανάμεσα στους συλλέκτες, αλλά και για τις νέες τεχνολογίες, αποδεικνύοντας ότι είναι ελάχιστα αυτά που ξέρουμε για την Αφρική και άλλα τόσα που πρέπει να μάθουμε μέσα από ένα άκρως κατατοπιστικό –χωρίς διάθεση υπερβολής– ανάγνωσμα.

audre lorde

Ημερολόγια Καρκίνου

eustace palmer

Μτφρ.: Ισμήνη Θεοδωροπούλου, εκδόσεις Κείμενα

Αφρική

Μτφρ.: Νεκτάριος Καλαϊτζής, εκδόσεις ΠΕΚ

Πόσο καλά, αλήθεια, γνωρίζουμε την Αφρική, την Ιστορία και τον πολιτισμό της – όχι με τη ματιά της αποικιοκρατικής Δύσης ή της αυστηρής επιστημονικής θεώρησης που εστιάζει σε συγκεκριμένες εκφάνσεις της άγνωστης στους

Όντρι Λορντ

«Μαύρη, λεσβία, μητέρα, ποιήτρια, μαχήτρια». Με αυτόν τον τρόπο προτίμησε να περιγράψει τον εαυτό της η σπουδαία Νεοϋορκέζα ποιήτρια και θεωρητικός, φεμινίστρια και ακτιβίστρια, που ακόμα και σήμερα η εικόνα της δεσπόζει παντού στην καρδιά της Αμερικής: από τα βιβλιοπωλεία και τα κέντρα πολιτισμού μέχρι τα διάφορα γκράφιτι στους τοίχους του Χάρλεμ. Ο λόγος της εξακολουθεί να ξεσηκώνει τις γυναίκες όχι μόνο της Αμερικής αλλά και ολόκληρου του κόσμου, που παίρνουν δύναμη από το παράδειγμά της και από τα ουσιαστικά, υπαρξιακά, γραμμένα σε πρώτο πρόσωπο εξομολογητικά της κείμενα, όπως τα Ημερολόγια Καρκίνου. Ενάμιση μόλις χρόνο έπειτα από τη μαστεκτομή, η Λορντ άρχισε να καταγράφει στα ημερολόγιά της όλες τις αγωνίες και της αμφιβολίες και τις ενοχές που νιώθει μια γυναίκα η οποία καλείται όχι μόνο να αντιμετωπίσει την αγωνία του θανάτου, αλλά και να έρθει αντιμέτωπη με το κοινωνικό στίγμα, το οποίο, παρά την ενημέρωση, ακόμα και σήμερα, τόσα χρόνια μετά, παραμένει έντονο. Συνθέτοντας στο ημερολόγιό της «το υφαντό της καθημερινής της ύπαρξης, το πεδίο στο οποίο προπονείται για τον τρόπο που θα αντιμετωπίζει τις εκάστοτε κρίσεις», η συγγραφέας καταφέρνει να δώσει δύναμη σε όλες τις γυναίκες με έναν λόγο που δεν χαρίζεται, δεν αναλώνεται σε συγκινήσεις αλλά, όντας βαθιά ειλικρινής και αυθεντικός, κόβει σαν ξυράφι. Η ίδια είχε καταφέρει άλλωστε από νωρίς να ξεπεράσει τον ρατσισμό και τις δυσκολίες, να παντρευτεί έναν λευκό ομοφυλόφιλο άντρα, να εργαστεί σκληρά και να επιβληθεί στον χώρο των γραμμάτων σε εποχές δύσκολες. Ένα σπάνιο, αληθινό και άκρως πολύτιμο κείμενο ζωής από μια γυναίκα που θα μείνει για πάντα ζωντανή στις μνήμες.

LiFO 16.10.25

33

Εικαστικά

Μια νέα έκθεση αναδεικνύει τη συμβολή των γυναικών στην τέχνη της γεωμετρικής αφαίρεσης

Το Ίδρυμα Εικαστικών Τεχνών και Μουσικής Β. & Μ. Θεοχαράκη ανοίγει το φθινοπωρινό εικαστικό του πρόγραμμα με μια έκθεση αφιερωμένη σε έξι πρωτοποριακές γυναικείες φωνές της γεωμετρικής αφαίρεσης: Όπυ Ζούνη, Etel Adnan, Samia Halaby, Saloua Raouda Choucair, Ebtisam Abdulaziz και Lubna Chowdhary.

Όπυ Ζούνη Κίονες, ακρυλικά σε ξύλινες κατασκευές.

34

LiFO

16.10.25

Η

γεωμετρία υπήρξε πάντοτε μια γλώσσα ακρίβειας αλλά και πηγή έμπνευσης για την τέχνη. Είναι η επιστήμη των διαστάσεων, των αναλογιών και των σχημάτων. Η γεωμετρική αφαίρεση αποτελεί ένα ρεύμα της αφηρημένης τέχνης που βασίζεται στη χρήση απλών γεωμετρικών σχημάτων, όπως γραμμές, κύκλοι και τετράγωνα. Οι καλλιτέχνες της επιδιώκουν να δημιουργήσουν ισορροπία, τάξη και αρμονία μέσα από καθαρή μορφή και χρώμα, χωρίς να αναπαριστούν αντικείμενα ή φυσικές εικόνες. Οι ιστορίες της αφαίρεσης στον αραβικό και ισλαμικό κόσμο, καθώς και ο ρόλος των γυναικών σε αυτές, είναι πολύπλευρες και βαθιά ριζωμένες στην πολιτισμική τους παράδοση. Αυτές τις πολυδιάστατες αφηγήσεις επιχειρεί να αναδείξει η νέα έκθεση του Ιδρύματος Εικαστικών Τεχνών και Μουσικής Β. & Μ. Θεοχαράκη, η οποία φέρνει στο προσκήνιο έξι πρωτοποριακές καλλιτέχνιδες της γεωμετρικής αφαίρεσης: Όπυ Ζούνη, Etel Adnan, Samia Halaby, Saloua Raouda Choucair, Ebtisam Abdulaziz και Lubna Chowdhary. Μέσα από διαφορετικές πορείες και εκφραστικά μέσα, οι έξι δημιουργοί αναδεικνύουν την αφαίρεση ως μια παγκόσμια, διαπολιτισμική γλώσσα, πέρα από τα όρια της δυτικής τέχνης. Ο στόχος της έκθεσης είναι να ανοίξει έναν δημιουργικό διάλογο που επαναπροσδιορίζει την έννοια της αφαίρεσης, μετατρέποντάς τη σε όχημα ελευθερίας, μνήμης και αντίστασης. Κεντρική μορφή της έκθεσης είναι η Όπυ Ζούνη, μια από τις σπουδαιότερες Ελληνίδες της μεταπολεμικής αφαιρετικής τέχνης, που υπήρξε πάντα ανήσυχη, ιδιαίτερη και τολμηρή. Γεννήθηκε στο Κάιρο και έζησε ανάμεσα σε κόσμους και πολιτισμούς, φέρνοντας στη ζωγραφική της το πνεύμα της ισλαμικής τέχνης, τον ρυθμό της οπτικής ψευδαίσθησης και την πνευματικότητα της μαθηματικής αρμονίας.

Η Samia Halaby, παλαιστινιακής καταγωγής, με ένα πολυδιάστατο ζωγραφικό έργο, συνδέει τη γεωμετρία με την πολιτική δράση. Οι αφαιρετικές της συνθέσεις, άλλοτε εμπνευσμένες από τα μοτίβα της αραβικής καλλιγραφίας και άλλοτε από τις μορφές των διαδηλώσεων, της επανάστασης και της ταξικής πάλης, υποδηλώνουν ότι η τέχνη μπορεί να είναι ταυτόχρονα αισθητική και πολιτική πράξη. Κάποτε, όταν ένας νεαρός Παλαιστίνιος τη ρώτησε πού βρίσκεται η Παλαιστίνη μέσα στα αφηρημένα έργα της, εκείνη απάντησε ότι υπάρχει η πολιτική και η πειραματική τέχνη, συμπληρώνοντας ότι η πολιτική διάσταση της τέχνης της βρίσκεται στις αφίσες και στα πανό με συνθήματα υπέρ της Παλαιστίνης που σχεδίαζε.

Saloua Raouda Choucair Interform, 1960, ξύλινο γλυπτό, 60 x 32 x 11,5 εκ.

Etel Adnan Χωρίς τίτλο #270, 2017, λάδι σε μουσαμά, 53 x 67 εκ.

Εικαστικά

ΕΚΘΕΣΗ

απο τον γιαννη πανταζοπουλο

Η Όπυ Ζούνη δεν αντιλαμβανόταν τη γεωμετρία ως ψυχρή δομή αλλά τη χρησιμοποιούσε ως μέσο για να διερευνήσει τις σχέσεις του χώρου και του χρόνου, της ύλης και της ενέργειας, του βλέμματος και της μνήμης. Τα έργα της μοιάζουν να πάλλονται διαρκώς ανάμεσα στο φως και τη σκιά. Οι επιφάνειες κινούνται, τα σχήματα διαστέλλονται, το μάτι του θεατή μπερδεύεται και τελικά υποκύπτει στη μαγεία της συμμετρίας. Στο πλαίσιο αυτό, η έκθεση στο Ίδρυμα Θεοχαράκη συνθέτει μια εικαστική διαδρομή μαζί με τις άλλες πέντε καλλιτέχνιδες, που προέρχονται από διαφορετικά περιβάλλοντα αλλά είναι συνδεδεμένες από μια κοινή επιθυμία: να μετατοπίσουν το κέντρο της αφήγησης της αφαίρεσης. Η Etel Adnan έζησε μεταξύ Βηρυτού, Παρισιού και Ηνωμένων Πολιτειών και αναδείχτηκε ως μια από τις σημαντικότερες φωνές της κοσμοπολίτικης αραβικής διασποράς, τόσο για την ποίηση όσο και για τη ζωγραφική της. Έβλεπε τα χρώματα ως καθαρούς φορείς συναισθήματος. Οι ζωγραφικοί της πίνακες αποτυπώνουν το πολυπολιτισμικό περιβάλλον της Βηρυτού αλλά και την εσωτερική εμπειρία της εξορίας. Στον κόσμο της Adnan η αφαίρεση γίνεται ένας τρόπος να διατηρήσεις την πατρίδα μέσα σου. Οι κύκλοι αντιπροσωπεύουν τον ήλιο, τη γη, τον ουρανό, τη θάλασσα αλλά και την επίμονη γραμμή του ορίζοντα. Όπως έλεγε και η ίδια: «Γράφω γι’ αυτό που βλέπω, ζωγραφίζω γι’ αυτό που είμαι».

Samia Halaby Two diagonals, 1968, λάδι σε μουσαμά, 89 x 89 εκ.

Όπυ Ζούνη Πυραμίδες, ακρυλικά σε ξύλινες κατασκευές.

LiFO 16.10.25

35

ΕΚΘΕΣΗ

Εικαστικά

Όπυ Ζούνη Παρέμβαση στη στοίχιση, 1970, ακρυλικό σε ξύλινη κατασκευή με φελλό και κουτιά φιλμ Kodak, 112 x 42 εκ.

INFO Ίδρυμα Εικαστικών Τεχνών και Μουσικής Β. & Μ. Θεοχαράκη Βασιλίσσης Σοφίας 9 & Μέρλιν 1, Αθήνα 106 71 15/10/202522/02/2026 Ημέρες & ώρες λειτουργίας: Δευτ.-Κυρ.

10:00-18:00, Πέμ. 10:00-20:00 Τα έργα προέρχονται από τις συλλογές του Ιδρύματος Ωνάση, της Ειρήνης Παναγοπούλου, του Barjeel Art Foundation, του Saloua Raouda Choucair Foundation και της Ebtisam Abdulaziz, καθώς και από ιδιωτικές συλλογές.

36

LiFO

Η Saloua Raouda Choucair, πρωτοπόρος του μοντερνισμού στον αραβικό κόσμο, ενσωμάτωσε στο έργο της την ισορροπία της ισλαμικής αρχιτεκτονικής και την ελευθερία της δυτικής αφηρημένης τέχνης. Τα έργα της αναφέρονται στον άνθρωπο, την κοινωνία, την εμπειρία και τη ζωή. Το έργο της, αυστηρό αλλά ποιητικό, δείχνει ότι η γεωμετρία μπορεί να είναι ζωντανή, ευέλικτη, ανθρώπινη. Δεν είναι τυχαίο ότι ήταν μια φωτισμένη πολίτης του κόσμου και ότι έχει χαρακτηριστεί η πρώτη μοντερνίστρια του αραβικού κόσμου.

Ebtisam Abdulaziz Χωρίς τίτλο, 2021, ακρυλικό σε καμβά, 45,7 x 60,9 εκ.

Lubna Chowdhary Certain Times XII, 2019, κεραμικό, 62 x 75 εκ.

Γεωμετρική αφαίρεση Geometric Abstraction Ο κατάλογος της έκθεσης, ελληνικά/ αγγλικά, 16,5 x 23 εκ., 256 σελ.

Η έκθεση στο Ίδρυμα Θεοχαράκη δεν επιχειρεί απλώς να παρουσιάσει έξι σημαντικές καλλιτέχνιδες. Προτείνει ένα εναλλακτικό αφήγημα: ότι η αφαίρεση δεν είναι προνόμιο της Δύσης, αλλά μια παγκόσμια γλώσσα που αναδύεται με ίση ένταση από τη Βηρυτό, το Κάιρο και τη Σάρτζα, όσο και από το Παρίσι ή τη Νέα Υόρκη. Είναι μια γλώσσα που λειτουργεί ως πράξη αντίστασης, ως ποιητική διατύπωση, αλλά και ως μέσο πολιτιστικής συνέχειας. Όπως σημειώνει ο γενικός διευθυντής του Ιδρύματος Εικαστικών Τεχνών και Μουσικής Β. & Μ. Θεοχαράκη, Στέλιος Βασιλάκης: «Η έκθεση αυτή δεν φιλοδοξεί να προσφέρει οριστικές απαντήσεις. Αντιθέτως, προσκαλεί σε διάλογο μεταξύ Ανατολής και Δύσης, παρελθόντος και παρόντος, μορφής και νοήματος». Με αυτόν τον τρόπο υποδηλώνει μια επανεγγραφή του μοντερνισμού, όπου η γεωμετρία αποκαλύπτεται όχι μόνο ως αισθητική στρατηγική αλλά και ως βαθιά διατύπωση της πολιτιστικής μνήμης και του οράματος». Την έκθεση, η οποία συνοδεύεται από δίγλωσσο κατάλογο (σχεδιασμός και δημιουργία εικαστικής ταυτότητας: Γιάννης Καρλόπουλος), επιμελείται ο ιστορικός τέχνης Γιάννης Μπόλης, ο οποίος υποστηρίζει: «Οι καλλιτέχνιδες που στράφηκαν στην αφαίρεση ήταν για μεγάλο διάστημα αγνοημένες, “αόρατες” από την “ανδροκρατούμενη” ιστορία της τέχνης, με ελάχιστα δίκτυα υποστήριξης για αυτές. Μια σειρά σημαντικών εκθέσεων επανεκτιμά τη συμβολή των καλλιτέχνιδων στην ιστορία της αφαίρεσης». Η έκθεση αυτή εγείρει το ζήτημα της ορατότητας και έρχεται να υπογραμμίσει ότι η αφαίρεση μπορεί ακόμη να μιλά, και μάλιστα με τη φωνή των γυναικών που την επαναπροσδιορίζουν και εστιάζουν σε μια πιο συμπεριληπτική οπτική.

Η Ebtisam Abdulaziz από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα φέρνει μια εντελώς διαφορετική ενέργεια. Μέσα από performances, εγκαταστάσεις και σχεδιασμούς που συχνά χρησιμοποιούν τα μαθηματικά ως συμβολικό λεξιλόγιο, θέτει ερωτήματα για την ταυτότητα, την κοινωνική πειθαρχία και τη θέση της γυναίκας σε έναν υπερ-ελεγχόμενο κόσμο. Μάλιστα, είναι προφανές ότι οι σπουδές της στα μαθηματικά έχουν επηρεάσει το έργο της. Τέλος, η Lubna Chowdhary, γεννημένη στην Τανζανία και μεγαλωμένη στη Βρετανία, συνθέτει κεραμικές εγκαταστάσεις που αναμειγνύουν τη μοντερνιστική αισθητική με τις παραδοσιακές τεχνικές της Νότιας Ασίας. Στα χέρια της, το χρώμα και το υλικό αποκτούν φωνή: η αφαίρεση γίνεται αρχιτεκτονική αφήγηση με στόχο την αποδόμηση της ισλαμικής γεωμετρίας.

16.10.25

THE

g ood LiF O

871

ΑΦΙΕΡΩΜΑ

ΠΑΓΚΡΑΤΙ

Κλασικά στέκια αλλά και νέες αφίξεις για καλό φαγητό, γλυκό και ποτό που επιβεβαιώνουν τον τίτλο της «cool γειτονιάς της πόλης».

KΕΙΜΕΝΑ: ΛΙΝΑ ΙΝΤΖΕΓΙΑΝΝΗ | ΦΩΤΟ: ΘΑΛΕΙΑ ΙΩΑΝΝΟΥ

ΈΧΕΙΣ

ΓΟΎΣΤΟ

-

ΙΣΤΟΡΙΕΣ

ΑΠΟ

ΤΑ

LIDL

LiFO 16.10.25

37

ΠΑΓΚΡΑΤΙ

NOB BURGER

Το πιο «not ordinary» μπέργκερ της πόλης ετοιμάζεται να εξαπλωθεί.

μπέργκερ έχουμε φάει πολλά, αλλά κάτι τόσο απλό ώστε να γίνεται ξεχωριστό δεν το συναντάμε συχνά. Το Nob Burger, άλλωστε, δεν δημιουργήθηκε για να εντυπωσιάσει αλλά για να επαναφέρει τη γευστική τάξη back to basics. Κι αυτό είναι όντως Not Ordinary Burger. Πώς ξαναφέρνει η ομάδα του NOB στο τραπέζι το αυθεντικό μπέργκερ; Ο σεφ Βαγγέλης Λεούσης που βρίσκεται πίσω από το όλο concept δημιουργεί συνταγές που αποτελούνται από ζουμερό κρέας, αφράτο potato bun, σάλτσες που φτιάχνονται στο χέρι και μια μικρή, εκλεκτή κάρτα που θυμίζει τον κανόνα «όσο λιγότερα, τόσο καλύτερα» (ή μάλλον τόσο νοστιμότερα). Αν προσθέσεις και την άψογη ποιότητα, που είναι αδιαπραγμάτευτη σε όλες τις πρώτες ύλες, τότε το αποτέλεσμα είναι ένα comfort φαγητό με δικό του χαρακτήρα, που σε κάνει να επιστρέφεις γιατί ξέρεις ότι θα φας κάθε φορά το ίδιο απίστευτα γευστικό, ποιοτικό μπέργκερ. Από τα signature του μενού ξεχωρίζουν το Classic Cheeseburger, το Double Smash για τους hardcore meat lovers και το Fried Chicken Burger που έχει αποκτήσει δικό του fan club. Νέα προσθήκη στο μενού το Spicy Beef, για όσους θέλουν λίγο πιο ανεβασμένη την πικάντικη γεύση. Στα breaking news είναι πως σε έναν μήνα περίπου το Χαλάνδρι θα αποκτήσει το δικό του NOB, ενώ ως το τέλος της χρονιάς ακολουθεί και η Κυψέλη. Στα νέα σημεία το concept είναι ίδιο αλλά ελαφρώς εξελιγμένο, με ανανεωμένο μενού, χώρο για να καθίσεις, λίστα με κοκτέιλ και θεματικά DJ parties που θα δίνουν ρυθμό σε not ordinary βραδιές. Το NOB Burger παραμένει πιστό στο DNA του, με τον Βαγγέλη Λεούση να αποδεικνύει ότι η απλότητα, όταν παρουσιάζεται σωστά, είναι ό,τι πιο αληθινό μπορείς να σερβίρεις.

Ερατοσθένους 3, Παγκράτι Instagram: nob_burger

Κατσούρμπος

ΑΦΙΕΡΩΜΑ

Ένας ύμνος στη γνησιότητα.

38

LiFO

το κρητικό εστιατόριο που άνοιξε τις πόρτες του τα Χριστούγεννα του 2004 δεν έφερε απλώς νέα ζωή στην εμβληματική πλατεία Προσκόπων του Παγκρατίου. Έφερε ξανά στο προσκήνιο μια γαστρονομική παράδοση αιώνων, έναν τρόπο μαγειρικής που μιλά με τη γη, με το θυμάρι και το λάδι, με τη φωτιά και το χέρι που ζυμώνει. Η ιστορία του χώρου είναι μια ιστορία συνέχειας και μνήμης. Κάποτε εδώ στεγαζόταν ένα παλιό μπακάλικο, απ' το οποίο περνούσαν μορφές της πολιτιστικής ζωής – ο Μάνος Χατζιδάκις, η Φλέρυ Νταντωνάκη, η Αλίκη Βουγιουκλάκη. Σήμερα, η ίδια αυτή αύρα παραμένει, σαν να κρατά μέσα της τη φωνή των παλιών θαμώνων, που γνώριζαν ότι το καλό φαγητό δεν είναι θέμα μόδας αλλά ήθους. Το μενού του Κατσούρμπου είναι ένας ύμνος στη γνησιότητα: το εφτάζυμο ψωμί, η στάκα που σιγοψήνεται ώσπου να γίνει βελούδινη, το γαμοπίλαφο, το τσιγαριαστό και το κουνέλι στιφάδο που αναδίδουν το άρωμα των ξύλων. Το σταμναγκάθι, οι σαρικόπιτες με ξινομυζήθρα, οι χοχλιοί μπουμπουριστοί σβησμένοι με μαρουβά – όλα φαγητά που κουβαλούν μέσα τους μνήμη, κόπο και μια βαθιά, σχεδόν ιερή γνώση του μέτρου. Τίποτα εδώ δεν είναι τυχαίο. Η ρακή που συνοδεύει κάθε πιάτο προέρχεται από το ρακοκάζανο της ίδιας της οικογένειας, το γλυκό στο τέλος είναι πάντα σπιτικό, μια χειρονομία που θυμίζει ότι το φαγητό είναι υπόσχεση επιστροφής. Φέτος, με αφορμή τα είκοσι χρόνια του, ο Κατσούρμπος ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο: εισάγει στο μενού του την αγιορείτικη, μοναστηριακή κουζίνα. Ένα κεφάλαιο σιωπής, εγκράτειας και φωτός, μια μαγειρική που συνδέει το σώμα με την ψυχή, τη γη με την προσευχή. Έτσι, φέτος, εδώ η παράδοση της Κρήτης θα συνομιλεί με την πνευματικότητα του Αγίου Όρους, δημιουργώντας μια εμπειρία απλή και ουσιαστική: μια γεύση που γίνεται μνήμη, μια μνήμη που γίνεται τόπος.

Αμύντα 2, πλατεία Προσκόπων, Παγκράτι 210 7222167

16.10.25

Αυθεντική γεύση Ιταλίας στον πεζόδρομο της Ευφορίωνος.

Ευφορίωνος 13 211 4117444 www.cupola.gr.

Facebook: cupolatrattoria Instagram: cupola_trattoria

από το 2017, στον πεζόδρομο της ευφορίωνος, το Cupola σερβίρει μια άκρως αυθεντική εκδοχή της ιταλικής κουζίνας, φέρνοντας στο Παγκράτι έναν αέρα από κάποια γειτονιά της Ρώμης. Ένα ιταλικό εστιατόριο που κέρδισε τη φήμη του για τη ναπολιτάνικη πίτσα, όμως όσοι το έχουν επισκεφτεί επιστρέφουν και για τη φρέσκια pasta, τα risotti, αλλά και για τα υπόλοιπα πιάτα, που μαγειρεύονται με το ταμπεραμέντο των Ιταλών και την αγάπη της ομάδας που βρίσκεται στην κουζίνα. Εκεί, ο executive chef Τάσος Θεοτόκης υπογράφει ένα μενού που συνδυάζει την αυθεντικότητα της τρατορίας με τη σύγχρονη μαγειρική ματιά, προσφέροντας επιλογές comfort και ταυτόχρονα elevated, που εύκολα απολαμβάνεις οποιαδήποτε στιγμή της ημέρας. Από τα Arancini Bolognese μέχρι τα λατρεμένα Mezzi Rigatoni Pistacchio, κάθε πιάτο ισορροπεί μεταξύ παράδοσης και δημιουργικότητας. Η πίτσα, από τη Napoletana, που παραμένει σταθερή αξία, μέχρι την κλασική Margherita Bufala και την καταπληκτική Tartufata με φρέσκια μαύρη τρούφα, είναι ακριβώς όπως πρέπει: λεπτή, με αφράτο cornicione και σάλτσα San Marzano που μοσχοβολάει Ιταλία. Κι αν υπάρχει κάτι που ξεχωρίζει το Cupola, είναι η εμμονή στη λεπτομέρεια – από το λάδι τρούφας στα Funghi Misti e Ricotta μέχρι το άψογα σερβιρισμένο Vitello Tonnato. Στο ποτήρι, περισσότερες από 100 ετικέτες κρασιών από Ιταλία και Ελλάδα συνοδεύουν τις γεύσεις, δίνοντας άλλη διάσταση στο pairing. Η ατμόσφαιρα χαλαρή, αντιπροσωπευτική της μεσογειακής γαστρονομίας, με τον ήλιο να λούζει τα τραπεζάκια και το άρωμα της φρεσκοψημένης ζύμης να σε προκαλεί από την ανοιχτή κουζίνα, μοιάζει να περιγράφει τη λέξη «φιλοξενία». Ένα all-day στέκι για lunch breaks, after-office dinners ή ρομαντικά βράδια που μυρίζουν Ιταλία και φρέσκα υλικά της Μεσογείου.

ΑΦΙΕΡΩΜΑ

Cupola

Μαύρο Πρόβατο

Παραμένει πιστό στις αξίες που το κάνουν να ξεχωρίζει.

ΠΑΓΚΡΑΤΙ

Αρριανού 31, Παγκράτι 210 7223469 Facebook: Το μαύρο πρόβατο του Press Café

μερικές φορές χρειάζεται να γίνεις το μαύρο πρόβατο για να δείξεις τον δρόμο προς κάτι διαφορετικό, κάτι που όλοι αναζητούν, αλλά δύσκολα το βρίσκουν. Το εστιατόριο της Ευδοξίας Πάντου και του Νίκου Κρασσά υποστηρίζει επάξια το όνομά του, συνεχίζοντας να προσφέρει γεύσεις της ελληνικής κουζίνας με έναν δημιουργικό τρόπο, αλλά χωρίς να χάνεται η καταγωγή της εγχώριας νοστιμιάς. Μιας νοστιμιάς που βασίζεται στις άψογες πρώτες ύλες και στην «υπενθύμιση» παραδοσιακών συνταγών που εξελίσσονται και γίνονται μέρος μιας σύγχρονης γαστρονομίας που απευθύνεται σε όλους. Το μενού, που πάντα ακολουθεί τις τάσεις της εποχής και τις «ορέξεις» της φύσης, ανανεώθηκε με την προσθήκη νέων πιάτων, όπως τα αρνίσια κεφτεδάκια κοκκινιστά με τουρσί από χρωματιστές πιπεριές και κρεμμύδι και μους από ελληνικά τυριά ή τις παπαρδέλες με σιγομαγειρεμένο μοσχαράκι σε σάλτσα λαχανικών με πάπρικα και φέτα. Η πρασοκιμαδόπιτα με σος γιαουρτιού είναι στα highlights και το χοιρινό κότσι που λιώνει στο στόμα είναι από εκείνες τις γεύσεις που θυμάσαι για καιρό. Όσο κρυώνει ο καιρός, έρχονται και οι βελουτέ σούπες λαχανικών, αρωματικές και ιδιαίτερες, να ζεστάνουν την ψυχή σου, όπως οφείλει να κάνει κάθε πιάτο αυθεντικής γεύσης. Μαζί με τον κατάλογο ανανεώθηκε και ο χώρος, για να μας υποδεχτεί φέτος τον χειμώνα. Ανοιχτό μεσημέρι και βράδυ, το Μαύρο Πρόβατο φιλοξενεί –με όλη τη σημασία της λέξης– κάθε στιγμή, καθημερινή ή πιο ιδιαίτερη, εκφράζοντας τη φροντίδα των ιδιοκτητών που βλέπουν σε κάθε επισκέπτη έναν ξεχωριστό καλεσμένο. Το στέκι του Παγκρατίου, που από το 2012 έφερε σε αυτήν τη γειτονιά της Αθήνας μια νέα άποψη περί αυθεντικότητας, παραμένει πιστό στις αξίες που το ορίζουν ως αληθινό μαύρο πρόβατο.

LiFO 16.10.25

39

ΠΑΓΚΡΑΤΙ

Ροζ Πάνθηρας Το grill house που κάνει το Παγκράτι να μοσχομυρίζει φαγητό.

ο ροζ πάνθηρας είναι ο αγαπημένος αντιήρωας που βγήκε από τα καρτούν των ’80s και μπήκε στην αθηναϊκή γευστική σκηνή για να αποδείξει πως το καλό κρέας φτιάχνεται με φωτιά και φαντασία. Ακούγεται απλό, αλλά στην πραγματικότητα αυτή η απλότητα είναι που χρειάζεται δεξιοτεχνία, μεράκι και εμπειρία. Ο Σπύρος Κατσίμπας, που βρίσκεται πίσω από αυτό το όνομα, κουβαλάει μια οικογενειακή ιστορία δεκαετιών από την Παύλιανη, και αυτή είναι που έφερε στο Παγκράτι, δημιουργώντας μια urban grill εμπειρία. Εδώ τα πιάτα μπλέκουν το παλιό με το καινούργιο χωρίς καμία δήθεν διάθεση. Το μενού έχει αυτήν τη χαρακτηριστική νοστιμιά που μόνο το κάρβουνο μπορεί να προσφέρει και περιλαμβάνει από ζουμερά κρέατα και προσεγμένες κοπές μέχρι συνταγές που σε αιφνιδιάζουν ευχάριστα γιατί δεν θα περίμενες να τις βρεις σε grill house – όπως το χειροποίητο ραβιόλι με κιμά προβάτου και κρέμα Μετσοβόνε ή η vegetarian εκδοχή του με ραγού μανιταριών. Μην προσπεράσεις τα μοσχαρίσια μάγουλα με πουρέ καπνιστής μελιτζάνας, ένα πιάτο που μυρίζει χειμώνα, καπνό και ανατολίτικα αρώματα. Ο χώρος είναι φτιαγμένος για να σε κάνει να νιώθεις τη φιλοξενία –δεν είναι τυχαίο ότι αυτή η ομάδα έρχεται από την ελληνική επαρχία–, με casual τραπέζια και μια ατμόσφαιρα που συνδέει την Gen Z με τους ψαγμένους boomers. Άλλωστε, στον Ροζ Πάνθηρα έρχονται όσοι αγαπούν το καλομαγειρεμένο φαγητό και όχι τη φασαρία των trends. Στο 29 της Εμπεδοκλέους, το Παγκράτι παίρνει φωτιά και γίνεται προορισμός για απολαυστικές γεύσεις και καλή παρέα.

Εµπεδοκλέους 29 211 1167228 Facebook: roz.panthiras.fire. kitchen Instagram: rozpanthiras

Μαραμπού

ΑΦΙΕΡΩΜΑ

Επτά χρόνια γεμάτα με γεύσεις αληθινού παγωτού.

40

LiFO

φωτο: αλίνα λέφα

το μαραμπού γίνεται επτά χρόνων κι αυτός είναι ένας καλός λόγος για να γιορτάσουμε με ένα παγωτό στο χέρι. Ένα παγωτό από τις αμέτρητες γεύσεις που τόσα χρόνια μας έχει προτείνει το παγωτατζίδικο του Παγκρατίου, αποδεικνύοντας –κόντρα σε όσα γνωρίζαμε πριν– πως ακόμα και τα πιο αταίριαστα (φαινομενικά) υλικά μπορούν να συνδυαστούν και να προσφέρουν μια γεύση πρωτόγνωρη. Άλλωστε, αυτή δεν είναι η ουσία της απόλαυσης; Να γεύεσαι κάτι με τον ενθουσιασμό της πρώτης φοράς; Το φυσικό παγωτό που ετοιμάζουν η Βίκυ και ο Ιγκόρ έχει το στοιχείο της ανακάλυψης –και οι ίδιοι πειραματίζονται συνεχώς για να ανακαλύψουν νέους συνδυασμούς– και της εμμονής σε εκλεκτά υλικά, που χωρίς αυτά δεν γίνεται να φτιάξεις ένα αληθινά νόστιμο και ελαφρύ παγωτό. Όταν, ας πούμε, επιλέγεις το καλύτερο γάλα ή μια premium ζάχαρη που χρησιμοποιείς μόνο στην κατάλληλη ποσότητα, τότε η γεύση ξεχωρίζει και το καταλαβαίνεις από την πρώτη δοκιμή. Αποτινάσσοντας την ταμπέλα του «κακού», η ομάδα του Μαραμπού χρησιμοποιεί σοφά κάθε υλικό και πειραματίζεται και φέτος για να παρουσιάσει τα νέα φθινοπωρινά σορμπέ, όπως το σορμπέ ρόδι, το αχλάδι-τζίντζερ, το μήλο και κανέλα, το πορτοκάλι στρατσιατέλα με τσίλι, το σορμπέ μανταρίνι –του ονείρου!– αλλά και το καϊμάκι από πρόβειο γάλα ή τις νέες προτάσεις με πρώτο υλικό το αβοκάντο, τώρα που είναι στην εποχή του. Μετά από επτά χρόνια, δεν χρειάζεται να αναρωτηθείς για το πώς το κάνουν, μόνο ανυπομονείς να σταθείς εκεί, στο γνωστό παράθυρο της Αρχελάου, περιμένοντας ένα κυπελλάκι με αληθινό παγωτό που δροσίζει τη γεύση σου αλλά ζεσταίνει την καρδιά σου. Αν, πάλι, θέλεις οπωσδήποτε απάντηση στο ερώτημα «πώς φτιάχνεται το παγωτό στο Μαραμπού;», η απάντηση είναι με σοφία, υπομονή και πολλή χαρά. Στο μικρό παγωτατζίδικο του Παγκρατίου εδώ και επτά χρόνια περνάνε καλά κι αυτό βγαίνει προς τα έξω!

Αρχελάου 17, Παγκράτι 210 7247037 marabooicecream. gr Facebook: Maraboo Ice Cream Instagram: marabooicecream

16.10.25

H νέα wine συνήθεια του Παγκρατίου.

Εμπεδοκλέους 28, Παγκράτι 216 8089368 Instagram: terroirist.athens

το terroirist φέρνει στο κέντρο την ιδιαίτερη προσωπικότητά του και δημιουργεί μια εμπειρία ανακάλυψης του οινικού κόσμου. Στον κατάλογό του, που ξεπερνά τις 120 ετικέτες, φιγουράρουν μικροί παραγωγοί από τον ελληνικό αμπελώνα αλλά και μια μεγάλη σειρά από προτάσεις της διεθνούς οινικής σκηνής. Καθημερινά μπορείς να βρεις επιλογές σε ποτήρι ώστε να δοκιμάζεις διαφορετικές ποικιλίες ακόμα και σε μία μόνο επίσκεψη. Άλλωστε, η «walk-in κάβα» σού επιτρέπει να διαλέξεις κρασί για τη βραδιά ή για το σπίτι, να χαζέψεις τις ετικέτες, να συζητήσεις με τον σομελιέ Βαγγέλη Ντουμόπουλο και να ανακαλύπτεις συνεχώς νέες οινικές εμπειρίες. Στην κουζίνα, τα πιάτα έχουν χαρακτήρα, δημιουργικότητα και ισορροπία, με έμφαση στα αλλαντικά και τα τυριά μικρών παραγωγών αλλά και σε vegetarian ή vegan επιλογές που φέρνουν στο τραπέζι εποχικότητα και γευστική φρεσκάδα. Παράλληλα, το concept News of the Week προσφέρει κάθε φορά μια νέα πρόταση: ο Βαγγέλης Ντουμόπουλος επιλέγει κρασιά εκτός λίστας, τα οποία ο σεφ Βασίλης Τσαυλής συμπληρώνει με πιάτα φτιαγμένα ειδικά για να τα αναδείξουν – μια δημιουργική συνεργασία που εξελίσσεται διαρκώς και εμπλουτίζει το μενού. Το Terroirist είναι ένα αστικό wine bar που αντλεί έμπνευση από τη γειτονιά του Παγκρατίου και εντάσσεται φυσικά στη ζωή της. Με μπαρίστικο χαρακτήρα, πιο fun και παρεΐστικη διάθεση, είναι ιδανικό για after office ποτήρια, για στιγμές χαλάρωσης ή για εκείνες τις βραδιές που το κρασί γίνεται αφορμή για κουβέντα και παρέα.

ΑΦΙΕΡΩΜΑ

Terroirist

Geppetto & Μπαρδόν

Μια αδελφική σχέση που δίνει ζωντάνια στην πλατεία Βαρνάβα.

Geppetto The Bar Στίλπωνος 2, Παγκράτι 210 7525665 Facebook: geppettothebar Instagram: geppetto_thebar

ΠΑΓΚΡΑΤΙ

Μπαρδόν πλατεία Βαρνάβα 9, Παγκράτι Social: metompardon

η πλατεία βαρνάβα έχει γίνει «οικογενειακή υπόθεση», με τα δυο «αδελφάκια» Geppetto και Μπαρδόν να αποτελούν προορισμό για κάθε στιγμή της ημέρας. Δύο all-day στέκια που κοιτάζονται από απέναντι, μοιράζονται κοινό DNA αλλά έχουν το καθένα τη δική του προσωπικότητα: το πρώτο πιο ιταλικό και παιχνιδιάρικο, το δεύτερο πιο ελληνικό, με χιούμορ και λίγο θράσος. Το Geppetto είναι σταθερή αξία στο Παγκράτι. Εκεί ξεκινάς τη μέρα με καφέ που σε ξυπνάει ευχάριστα και συνεχίζεις με ομελέτες φτιαγμένες από φρέσκα αυγά, τηγανίτες με γραβιέρα Νάξου, σαντουιτσάκια σε ψωμάκι μπριός και λαχταριστά pancakes που θα μπορούσαν να σταθούν και σε brunch spot του εξωτερικού. Μια κουζίνα comfort αλλά προσεγμένη, με ατμόσφαιρα που σε κάνει να αράζεις με τις ώρες. Απέναντί του, το Μπαρδόν είναι το αδελφάκι που κλείνει το μάτι ζητώντας «συγγνώμη», αν και δεν έχει κανέναν λόγο να απολογείται. Ίσα-ίσα, εδώ οι ελληνικές γεύσεις ανεβαίνουν επίπεδο και τα πιάτα μπορεί να θυμίζουν την κουζίνα της μαμάς αλλά έχουν μια δική τους ταυτότητα. Και εδώ τα αυγά πρωταγωνιστούν στον πρωινό κατάλογο, τα μαγειρευτά γίνονται λόγος για μεσημεριανό διάλειμμα, οι γεύσεις του κόσμου παίρνουν ένα ελληνικό twist και σε συνοδεύουν μέχρι το βράδυ. Και στα δύο στέκια το φαγητό είναι μόνο η αρχή, αφού τα κοκτέιλ έρχονται να πάρουν τη θέση τους στη βραδινή βόλτα και να συνδυαστούν με ένα vibe που σου φτιάχνει τη διάθεση. Από το πρωί μέχρι αργά το βράδυ, η πλατεία Βαρνάβα έχει τον ρυθμό που της δίνουν τα δύο αδέλφια και φροντίζουν να μην πέφτει ποτέ.

LiFO 16.10.25

41

ΠΑΓΚΡΑΤΙ

Katsika

Ήρθε στο Παγκράτι και μας καλεί να μασάμε αργά.

η katsika εγκαινίασε το πρώτο της φυσικό κατάστημα στο Παγκράτι, φέρνοντας στην Αθήνα μια νέα φιλοσοφία γύρω από το φαγητό: slow is the new fast. Η λογική είναι απλή: το «φαγητό απ’ έξω» μπορεί να είναι τίμιο, θρεπτικό και απολαυστικό. Γι’ αυτό και στην Katsika όλα είναι G.O.A.T. (Greatest Of All Time) – φρέσκες πρασινάδες, έξυπνοι συνδυασμοί, snacks και ροφήματα που εγκρίνει πρώτα η πιο picky κατσίκα της πόλης και μετά εσύ, ο απαιτητικός πελάτης που έχει βαρεθεί τα healthy-ξενέρωτα. Ο χώρος της Katsika έχει σχεδιαστεί ως all-day καταφύγιο: για όσους τρέχουν καθημερινά αλλά ψάχνουν μια στιγμή χαλάρωσης, για φίλους που θέλουν να αράξουν, για digital nomads που δουλεύουν με τον καφέ τους ή για όσους απλώς χρειάζονται μια ανάσα. Είναι το ιδανικό στέκι για να μείνεις μια ώρα… ή και όλη μέρα. Πίσω από την ιδέα βρίσκεται το όραμα δημιουργίας ενός Slow Eaters Community – μιας κοινότητας ανθρώπων που πιστεύουν ότι η ευεξία κρύβεται στο να ζούμε και να τρώμε με πιο αργούς ρυθμούς. Γιατί όλα στη φύση κινούνται αργά και σοφά, γιατί η βιασύνη δεν αφήνει περιθώρια για απόλαυση και γιατί, τελικά, το slow είναι το νέο fast. Και αν προτιμάς να μείνεις σπίτι ή στο γραφείο, έχουν φροντίσει και γι' αυτό: θα τους βρεις μέσω efood από το κατάστημα στο Παγκράτι, αλλά και στα βόρεια προάστια μέσα από το ghost kitchen στο Νέο Ηράκλειο. Η Katsika σάς περιμένει στο Παγκράτι για τίμιο φαγητό, θετική ενέργεια και μια υπενθύμιση: μην ξεχνάς να μασάς αργά.

Βρυάξιδος 2, Αθήνα 213 0888696 Instagram: katsika.athens

Μονόκερος

ΑΦΙΕΡΩΜΑ

Ο φούρνος του Παγκρατίου που παντρεύει τους γευστικούς πολιτισμούς.

42

LiFO

μπορεί ο τρόπος που τρώμε και το τι τρώμε να έχει αλλάξει σε σχέση με το παρελθόν, αλλά υπάρχει μια αλήθεια που παραμένει απόλυτη: δεν γίνεται να καθίσεις στο τραπέζι για φαγητό αν δεν έχεις δίπλα σου μια φέτα ψωμάκι. Κι αν έχεις ξεχάσει αυτή την απόλαυση, ο Μονόκερος στο Παγκράτι φροντίζει να στο θυμίζει καθημερινά με τις μυρωδιές που αναδύονται σε όλη τη γειτονιά από τα φρεσκοψημένα καρβέλια του, όλα φτιαγμένα με προζύμι. Ο Γιώργος Χατζηιωαννίδης, που έχει αναλάβει τον Μονόκερο εδώ και ενάμιση χρόνο, φέρνει όλη την εμπειρία του από μαγαζιά όπως το Proveleggios (το πρώτο βάσκικο cheesecake το φάγαμε εκεί) αλλά και τη δημιουργικότητα, τη γνώση και τη φαντασία του, για να προσφέρει μια νέα άποψη για τον φούρνο της γειτονιάς. Πρώτος και απαράβατος κανόνας, η νοστιμιά και η ποιότητα. Προσεγμένες πρώτες ύλες συνδυάζονται σε συνταγές που έρχονται από την αρτοποιία και τη ζαχαροπλαστική όλου του κόσμου για να καταλήξουν στη βιτρίνα του Μονόκερου. Εκεί συμβαίνει ένα γευστικό πάντρεμα πολιτισμών που κάνει τη μέρα μας πιο ενδιαφέρουσα. Σπανακόπιτα και τραχανόπιτα ταψιού δίπλα σε πορτογαλικά pastéis, που εδώ φτιάχνονται με το ζυμάρι του κρουασάν. Γαλλικά κρουασάν –από τα πιο αυθεντικά που θα βρεις στην πόλη– και carrot cake με frosting τυριού. Κανελέ –μια ψητή κρέμα καραμελέ με καταγωγή από το Μπορντό της Γαλλίας– δίπλα στο ονειρικό βάσκικο cheesecake. Ο specialty καφές του Anana στην Πραξιτέλους συνοδεύει κατάλληλα το πρωινό σου, ενώ τα Σάββατα θα βρεις και κάποια έξτρα διαμαντάκια, όπως μια πίτσα ταψιού που γίνεται ανάρπαστη και το σοκολατόψωμο με σοκολάτα, καφέ και αποξηραμένα βύσσινα μέσα στη ζύμη. Παράδοση και φαντασία, τέχνη και απόλαυση συνδυάζονται σε αυτό τον φούρνο που γίνεται στέκι, πέρασμα, καθημερινή συνήθεια.

Φαίδρου 4, Παγκράτι Instagram: monokerosbakery

16.10.25

Το ιταλικό του Παγκρατίου βάζει τα ζυμαρικά στο τραπέζι.

Αρχελάου 19, Παγκράτι 211 4072172 Social: tre_sorelle_pizza

ΠΑΓΚΡΑΤΙ

το tre sorelle, το ιταλικό στέκι της αρχελάου που έχουμε αγαπήσει για τις πίτσες του, κάνει ένα ακόμα βήμα προς την ιταλική παράδοση και σερβίρει τις πιο al dente δημιουργίες, που θα τις λατρέψεις. Ο κατάλογος που ήδη μάς έχει κερδίσει εδώ και χρόνια εμπλουτίζεται με ζυμαρικά και ξεχειλίζει από αγάπη για την ιταλική κουζίνα. Πώς αλλιώς θα μπορούσες να χαρακτηρίσεις ένα μενού που παρουσιάζει κλασικές γεύσεις μαγειρεμένες στα καλύτερά τους; Οι συνταγές; Παραδοσιακές, αυθεντικές και εκτελεσμένες με μαεστρία. Η Caccio & Pepe con Bucatini, με αφρό πεκορίνο και φρεσκοτριμμένο μαύρο πιπέρι, απογειώνει την τέχνη της απλότητας. Η Rigatoni alla Carbonara φτιάχνεται όπως στη Ρώμη, δηλαδή με κρόκο αυγού, πεκορίνο ρομάνο, παρμιτζιάνο και το αυθεντικό guanciale που χαρίζει εκείνη την ακαταμάχητη, τραγανή αλμύρα. Για τους λάτρεις των θαλασσινών, η Calamarata Gamberi συνδυάζει γαρίδες, σκόρδο, σάλτσα ντομάτας, ζωμό γαρίδας, κολοκυθάκι και μια δόση κρέμας, προσφέροντας ένα πιάτο που μυρίζει καλοκαίρι ακόμα και μέσα στον χειμώνα. Και φυσικά η Tagliatelle al Ragu Toscano, με μοσχαρίσια ελιά σιγομαγειρεμένη σε κρασί και φασκόμηλο, σε ταξιδεύει στην Τοσκάνη με μια δόση νοσταλγίας. Το Tre Sorelle παραμένει φωτεινό, φιλόξενο, με εκείνο το old-school ιταλικό ταμπεραμέντο που σε κάνει να νιώθεις πως βρίσκεσαι στα στενά της Φλωρεντίας. Το ιταλικό του Παγκρατίου μεταμορφώνεται σε μια comfort trattoria, όπου η πίτσα και η pasta συμπρωταγωνιστούν και σε βάζουν σε δίλημμα. Για τις after office στιγμές, το aperitivo εξακολουθεί να έχει την τιμητική του, συνοδεύοντας υπέροχα τα νέα πιάτα ζυμαρικών, μια porchetta με παρμεζάνα και φοκάτσια ή την εξαιρετική Tagliata di Manzo με baby πατάτες. Αν μέχρι τώρα πήγαινες στο Tre Sorelle για πίτσα, ήρθε η ώρα να δοκιμάσεις την ακαταμάχητη pasta του και μετά συζητάμε.

ΑΦΙΕΡΩΜΑ

Tre Sorelle

LiFO 16.10.25

43

good LiFO

ΕΧΕΙΣ Γ Ο Υ Σ Τ Ο Γιάννης Κρούσκος

THE

Π Ο Λ Ι Τ Ι Κ ΌΣ Μ Η Χ Α ΝΙΚΌΣ / ΜΟΝΤΈΛΟ

Ποιος είσαι και με τι ασχολείσαι; Είμαι ένας 24χρονος που προσπαθεί να κάνει figure out τι θέλει να κάνει στη ζωή του. Έχω τελειώσει πολιτικός μηχανικός στο Μετσόβιο, οπότε ασχολούμαι με αυτό, ενώ παράλληλα εργάζομαι και ως μοντέλο. Επίσης, αφιερώνω αρκετό χρόνο στο χόμπι μου, την ιππασία, η οποία, εκτός από το αθλητικό κομμάτι, λειτουργεί και κάπως ψυχοθεραπευτικά για μένα. Πώς διαλέγεις τα ρούχα σου; Ανάλογα με την περίσταση. Στην καθημερινότητά μου επιλέγω πιο street style ρούχα, άνετα και cool. Σε event, πάρτι και εξόδους μ’ αρέσει να ντύνομαι πιο elegant και chic. Κοινός παρονομαστής σε αυτά που φοράω είναι η μινιμαλιστική αισθητική. Αυτό που φοράς τώρα σε τι mood σε βάζει; Το σημερινό outfit με βάζει σε ένα cool mood για βόλτα, όχι τόσο επιτηδευμένο, επιμελώς ατημέλητο θα έλεγα.

Aν μπορούσες να αλλάξεις τη δική σου ντουλάπα με κάποιου άλλου, ποιο πρόσωπο θα διάλεγες; Θα διάλεγα την ντουλάπα του Τζέικομπ Ελόρντι. Μου αρέσει η minimal αισθητική του. Τι έχεις στην τσάντα σου; Τα γυαλιά μου, ακουστικά, το παντελόνι ιππασίας μου και τρία καρότα. Τι φοράς και πόσο κοστίζει; Σήμερα φοράω denim cargo από Diesel –το πήρα €350, νομίζω–, μια λευκή μακρυμάνικη μπλούζα από Dirty laundry (€60), ένα τζάκετ από Burberry που ήταν του μπαμπά μου και sneakers από Veja (€150). Πού πας τώρα; Στον ιππικό όμιλο.

ΑΠΟ ΤΗ ΜΙΝΑ ΚΑΛΟΓΕΡΑ ΦΩΤΟ: ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ ΔΟΜΕΝΙΚΟΣ

@john.krouskos

44

LiFO

16.10.25

ΤΕΛΙΚΆ ΑΞΊΖΕΙ ΝΑ ΒΓΕΙΣ ΑΠΌ ΤΟ ΠΡΌΓΡΑΜΜΆ ΣΟΥ, ΈΣΤΩ ΚΑΙ ΓΙΑ ΜΙΑ ΜΈΡΑ

THE

good LiFO

Όταν τα Σάββατα σταματούν να είναι αγώνας δρόμου, γίνονται έξυπνες μικρές αποδράσεις.

Η

Σοφία ρίχνει μια κλεφτή ματιά στο ξυπνητήρι, μερικά δευτερόλεπτα προτού χτυπήσει. Ο μαραθώνιος του Σαββάτου για όλους εκείνους τους millennials γονείς εκεί έξω –σαν τη Σοφία– είναι κάτι υπαρκτό και πραγματικά εξαντλητικό. Ένα επινοημένο δημιούργημα υποχρεώσεων και τρεξίματος, τοποθετημένο στην πιο «χαλαρή» ημέρα της εβδομάδας. Τρία διαφορετικά ραντεβού για το παιδί, ένα πάρτι γενεθλίων και, φυσικά, το weekly grocery run που ποτέ δεν τελειώνει χωρίς μίνι αντιπαραθέσεις με τον μικρό της, τον Μάνο. Το φθινόπωρο έχει φτάσει και τα πρωινά είναι πιο δροσερά. Ο Μάνος έχει ξυπνήσει με περίεργη διάθεση. Το πρωινό του άθικτο στον πάγκο της κουζίνας. Εδώ και κάμποση ώρα, κοιτάζει με αμφιβολία το μπουφάν του, που είναι ακουμπισμένο στο μπράτσο της πολυθρόνας. «Μαμά, δεν θα το φορέσω! Θα φαίνομαι σαν αρκούδος!» φωνάζει με μια δόση δραματικής υπερβολής, ξεκαθαρίζοντας άμεσα τη θέση του. Η Σοφία κλείνει για λίγο τα μάτια της και παίρνει μια βαθιά ανάσα αγκαλιάζοντάς τον. Ξέρει καλά πως ο Μάνος δεν υποχωρεί εύκολα. Η ώρα των αλλεπάλληλων ραντεβού πλησιάζει και η προετοιμασία βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο. Τα ψώνια στα Lidl της περιοχής έχουν τη δική τους, μόνιμη θέση στον σαββατιάτικο μαραθώνιο. Για τη Σοφία είναι σχεδόν ιεροτελεστία. Εκεί, σε λίγα μόνο λεπτά, βρίσκει ό,τι χρειάζεται η οικογένεια για να κυλήσει η επόμενη εβδομάδα λίγο πιο ομαλά. Προσιτά στο πορτοφόλι και σε προσιτή απόσταση από το σπίτι, βιώσιμα για τον πλανήτη, αλλά και για το δικό της μικρό «σύμπαν», τον Μάνο. Απλά, οικογενειακά. Όπως τα ’χει συνηθίσει. Λίστα στο κινητό, ακουστικά στο αυτί και ο γιος της μέσα στο καρότσι – άλλοτε συνεργάσιμος, άλλοτε μικρός «διαπραγματευτής» που συνήθως κερδίζει τις περισσότερες μάχες για το τι θα φτάσει στο ταμείο. Τις περισσότερες φορές, η λίστα είναι αυστηρή, όπως και το family budget. Κι ακριβώς αυτά –τα καθημερινά– δίνουν στη Σοφία την αίσθηση ότι έχει τον έλεγχο σε μια ζωή που τρέχει πιο γρήγορα από εκείνη. Όμως σήμερα, κάτι έχει αλλάξει. Ο Οκτώβριος έχει φέρει μια δροσιά που ακολουθεί το δίδυμο μαμάς και γιου ακόμα και μέσα στο κατάστημα. Τα μήλα γυαλίζουν και τα φθινοπωρινά λαχανικά σχηματίζουν μικρούς, χρωματιστούς λόφους. «Μαμά, κάτι ωραίο μυρίζει!» φωνάζει ο Μάνος και το καρότσι σταματά απότομα μπροστά στον φούρνο του κα-

ταστήματος. Η Σοφία γελάει. Ξέρει ότι σήμερα δεν θα φύγουν μόνο με μήλα και μπανάνες. Ρίχνει στη σακούλα μερικά κρουασάν και ένα ψωμί πολύσπορο, ακόμα ζεστό. Τη σηκώνει αυτή τη ζεστασιά ο καιρός, αλλά και η καθημερινότητα, μέσα στην αλλοπρόσαλλη φάση που βιώνουμε. Και σ’ αυτά τα ράφια, βρίσκουν πάντα και οι δυο τους ένα κομματάκι φροντίδας, τραγανό και γευστικό, σαν την κρούστα του φρεσκοφουρνισμένου ψωμιού που ζεσταίνει τώρα την αγκαλιά του Μάνου. Βγαίνοντας από τα Lidl, το πρόγραμμα –που μέχρι πριν από λίγο έμοιαζε σφιχτό και γεμάτο ταλαιπωρία– αλλάζει ξαφνικά ρότα. Η Σοφία κοιτάζει τον Μάνο που μασουλάει ήδη ένα κομμάτι κρουασάν και γελάει με ψίχουλα κολλημένα στα μάγουλά του. «Ξέρεις τι; Ας αφήσουμε για λίγο τις υπόλοιπες δουλειές», σκέφτεται. Το αυτοκίνητο φτάνει στο σπίτι και μένει στο πάρκινγκ. Αντί αυτού, ξεκλειδώνουν τα ποδήλατα. Ο Μάνος διστάζει για μια στιγμή, κοιτάζει το μπουφάν του, αυτό που πριν από λίγο αρνιόταν πεισματικά. Το τραβάει, το κουμπώνει ως πάνω και σηκώνει το φερμουάρ με τον ήχο που σφραγίζει την έναρξη της εποχής. Πετάγονται στον ποδηλατόδρομο. Οι ρόδες τσαλακώνουν τα ξερά φύλλα, τα γέλια τους σκεπάζουν τον θόρυβο της πόλης. Η σακούλα με τα φρέσκα κρουασάν κουνιέται στο καλάθι και αφήνει μυρωδιές που φτάνουν ψηλά, μέχρι τη μύτη της Σοφίας. Για πρώτη φορά μέσα στο σαββατοκύριακο, ο μαραθώνιος δεν μοιάζει πια με κούρσα, αλλά με μικρή απόδραση. Στο πάρκο, ο Μάνος παρατάει το ποδήλατο και τρέχει προς τις κούνιες, τραβώντας το μπουφάν του γύρω από τον λαιμό. «Μαμά, τελικά καλό είναι! Ζεσταίνει!» φωνάζει με περηφάνια. Η Σοφία γελά και του απαντά πως καμιά φορά τα πράγματα που μας φαίνονται βαρετά και δύσκολα στην αρχή, ίσως και να αξίζουν τελικά μια ευκαιρία. Και ίσως αυτό να ισχύει και για τους γονείς, όχι μόνο για τα παιδιά. Καμιά φορά, μέσα στις λίστες, τα ραντεβού και τα «πρέπει», το πιο γενναίο πράγμα που μπορεί να κάνει ένας γονιός είναι να πατήσει pause. Να θυμηθεί πως η αξία δεν μετριέται μόνο σε όσα προλαβαίνεις να κάνεις, αλλά και σε όσα δεν θα κάνεις, επιλέγοντας με μεγαλύτερη οξυδέρκεια πώς να απολαύσεις τη ζωή. Αξίζει να βγεις από το πρόγραμμά σου, να κουμπώσεις το μπουφάν ως πάνω, να πάρεις το ποδήλατο και να αφεθείς στη δροσιά του Οκτώβρη. Αξίζει να γεμίσεις το καρότσι της καθημερινότητας με κάτι πέρα από τα εντελώς συνηθισμένα. Και ίσως αυτές οι μικρές, ανεπίσημες βόλτες να είναι εκείνες που μένουν τελικά ως οι πιο ζεστές αναμνήσεις… για κάθε εποχή! Για κάθε μόνιμη στιγμή που μένει εκεί όταν όλα γύρω αλλάζουν.

LiFO 16.10.25

45

ΥΔΡΟΧΟΟΣ [20.1/19.2] Ένας νέος κύκλος

σας στις 21/10 θα ρίξει φως στις ανάγκες και τις φιλοδοξίες σας κατά τη διάρκεια των επόμενων δύο εβδομάδων. Καθώς είναι η προσωπική σας αστρολογική Πρωτοχρονιά, είναι μια θετική ημερομηνία για να κάνετε ένα νέο ξεκίνημα που θα αφορά την εμφάνισή σας, τα επαγγελματικά ή την προσωπική σας ζωή. Στις 22/10 ο ανάδρομος Ποσειδώνας επιστρέφει στους Ιχθύς για τρεις μήνες. Αυτή η επιρροή μπορεί να αποκαλύψει τυχόν συναισθήματα αδυναμίας που έχετε όσον αφορά τη δική σας ευημερία ή κάποιου κοντινού σας προσώπου – καλό είναι να γνωρίζετε πότε να παρέμβετε για να βοηθήσετε και πότε να αφήσετε πίσω την ευθύνη. Ενδεχομένως να βρείτε μια απασχόληση που θα σχετίζεται με την υγεία. Μια πολύ τυχερή ημερομηνία για τα οικονομικά σας είναι στις 24/10 που πραγματοποιείται το τρίγωνο Ερμή-Δία.

πνευματικής επίγνωσης και εξερεύνησης κατά τη διάρκεια των επόμενων δύο εβδομάδων θα είναι το δώρο της Νέας Σελήνης στον Ζυγό στις 21/10. Ιδανική στιγμή για να επικεντρωθείτε στις πνευματικές σας πρακτικές ή να συμμετάσχετε σε μια ομάδα που επικεντρώνεται στον πολιτισμό, στη δημιουργικότητα ή στην προσωπική ανάπτυξη. Μπορεί επίσης να προκύψει μια εσωτερική ανάγκη για περιπλάνηση. Στις 22/10, ο ανάδρομος Ποσειδώνας ξεκινά μια τελευταία διέλευση μέσω των Ιχθύων στο πεδίο των περιουσιακών σας στοιχείων. Κατά τη διάρκεια των επόμενων τριών μηνών, ο Ποσειδώνας μπορεί να αποκαλύψει τυχόν ψευδαισθήσεις ή αμφιβολίες που έχετε όσον αφορά τα οικονομικά θέματα. Η επίγνωση των συναισθημάτων και των καταναλωτικών σας συνηθειών θα αποκαλύψει τι πρέπει να αλλάξετε για να τονώσετε την ευημερία σας. Ευκαιρίες για επαγγελματική καταξίωση στις 24/10 με το τρίγωνο Ερμή-Δία.

starfax

ΖΥΓΟΣ [23.9/22.10] Η Νέα Σελήνη στο ζώδιό

ΣΚΟΡΠΙΟΣ [23.10/22.11] Η Νέα Σελήνη

20 - 26 ο κτω β ρ ιου 20 25

στον Ζυγό στις 21/10 θα φωτίσει τον εσωτερικό σας κόσμο κατά τη διάρκεια των επόμενων δύο εβδομάδων. Θα είστε ακόμη πιο ευαίσθητοι και διαισθητικοί από το συνηθισμένο και μπορεί να χρειαστείτε επιπλέον χρόνο για τον εαυτό σας για να παραμείνετε συγκεντρωμένοι. Εν συνεχεία, στις 22/10 ο ανάδρομος Ποσειδώνας επιστρέφει στους Ιχθύς, στον τομέα των απολαύσεων και της δημιουργικότητας. Η τελευταία διέλευση του Ποσειδώνα από το συναισθητικό ζώδιο του νερού μπορεί να αποκαλύψει τυχόν ψευδαισθήσεις που έχετε όσον αφορά την ερωτική σας ζωή, τη δημιουργικότητά σας ή τα παιδιά. Ο χρόνος που αφιερώνετε για διαλογισμό μπορεί να σας βοηθήσει να διαλύσετε τις παρανοήσεις σχετικά με αυτά τα θέματα στο μέλλον. Τέλος, ο Ποσειδώνας μπορεί επίσης να προσφέρει το δώρο της θεϊκής έμπνευσης για να τροφοδοτήσει την τέχνη σας. Εξαιρετική μέρα για ταξίδια και σπουδές είναι στις 24/10.

ΤΟΞΟΤΗΣ [23.11/21.12] Ο τομέας της κοινωνικής σας δικτύωσης ενεργοποιείται με τη Νέα Σελήνη στον Ζυγό, στις 21/10, τονίζοντας την αίσθηση του ανήκειν κατά τη διάρκεια των επόμενων δύο εβδομάδων. Η σύνδεση με φίλους και η δημιουργία νέων επαφών θα είναι ικανοποιητική. Μπορεί επίσης να εμπνευστείτε για να συμμετάσχετε σε μια ομαδική προσπάθεια που βοηθάει όσους έχουν ανάγκη. Στις 22/10, ο ανάδρομος Ποσειδώνας επιστρέφει στους Ιχθύς για μια τελευταία επίσκεψη στα του οίκου σας. Κατά τη διάρκεια των επόμενων τριών μηνών, αυτή η ευαίσθητη επιρροή μπορεί να αποκαλύψει τυχόν ψευδαισθήσεις ή αμφιβολίες που έχετε σχετικά με την οικογενειακή σας ζωή. Ίσως ανακαλύψετε μια παρανόηση για ένα μέλος της οικογένειάς σας ή ένα πρόβλημα με την περιουσία σας. Στις 24/10 ο κυβερνήτης πλανήτης σας Δίας σχηματίζει τρίγωνο με τον Ερμή, φέρνοντας τύχη σε μυστικές οικονομικές διαπραγματεύσεις και συμφωνίες, καθώς και σε ερωτικές επαφές.

ΑΙΓΟΚΕΡΩΣ [22.12/19.1] Η Νέα Σελήνη στον

από τη μα ρ ιβ ίκυ καλλέ ρ γ η (s tar f ax@ li f o. g r )

46

LiFO

Ζυγό στις 21/10 θα φέρει έναν νέο κύκλο επαγγελματικών δραστηριοτήτων κατά τη διάρκεια των επόμενων δύο εβδομάδων. Αυτή μπορεί να είναι μια καλή στιγμή για να ξεκινήσετε ένα έργο ή να θέσετε έναν νέο στόχο. Μια επιρροή που πρέπει να γνωρίζετε, ωστόσο, είναι η ανάδρομη επιστροφή του Ποσειδώνα στους Ιχθύς στις 22/10. Κατά τη διάρκεια των επόμενων τριών μηνών, μπορεί να προκαλέσει κάποια σύγχυση καθώς η λογική σας θα μάχεται τη διαίσθηση. Ο Ποσειδώνας μπορεί επίσης να αποκαλύψει σε ποια σημεία η σκέψη σας είναι εκτός πορείας ή μια πεποίθηση που δεν ισχύει πλέον για εσάς. Το στυλ επικοινωνίας σας μπορεί επίσης να χρειαστεί αναθεώρηση, ώστε οι άνθρωποι να έχουν μια καλύτερη ιδέα για την εικόνα σας. Στις 24/10 το τρίγωνο Ερμή-Δία φέρνει μια νέα σχέση ή συνεργασία.

ΔΙΔΥΜΟΣ [21.5/21.6] Η Νέα Σελήνη στον Ζυγό στις 21/10 θα φωτίσει τον τομέα της δημιουργικότητας κατά τη διάρκεια των επόμενων δύο εβδομάδων. Ενδεχομένως να βιώσετε την έναρξη μιας ερωτικής σχέσης ή ενός έργου που σας ενθουσιάζει. Αν θέλετε να ξεκινήσετε ένα δημιουργικό έργο ή να δοκιμάσετε ένα νέο χόμπι, αυτή θα ήταν η ιδανική στιγμή. Στις 22/10, ο ανάδρομος Ποσειδώνας επιστρέφει στους Ιχθύς, στον τομέα της καριέρας σας, όπου θα μείνει για τρεις μήνες. Αυτή η επιρροή μπορεί να αποκαλύψει τυχόν ψευδαισθήσεις ή αμφιβολίες που έχετε για τα επαγγελματικά. Τώρα είναι η ώρα να επανεξετάσετε τις πεποιθήσεις σας για την επιτυχία, την αποτυχία και την κοινωνική σας θέση και στη συνέχεια να ξεριζώσετε όσες δεν ισχύουν πλέον για εσάς. Στις 24/10 που πραγματοποιείται το τρίγωνο του Ερμή με τον τυχερό Δία θα έχετε καλά νέα που θα αφορούν τα οικονομικά. ΚΑΡΚΙΝΟΣ [22.6/22.7] Ένα νέο ξεκίνημα για την οικογενειακή σας ζωή μπορεί να είναι το δώρο της Νέας Σελήνης στον Ζυγό στις 21/10 κατά τη διάρκεια των επόμενων δύο εβδομάδων. Το καθάρισμα και η αλλαγή διακόσμησης του σπιτιού ή τις επιχείρησής σας, όπως και το ξεκαθάρισμα της ατμόσφαιρας με ένα προβληματικό μέλος της οικογένειας θα φέρουν αέρα ανανέωση στη ζωή σας. Στις 22/10 ο Ποσειδώνας επιστρέφει στους Ιχθύς και θα μείνει για τρεις μήνες. Ο Ποσειδώνας κυβερνά τον τομέα της πνευματικής σας ανάπτυξης και ενδεχομένως να διαπιστώσετε ότι δεν είστε ακόμα έτοιμοι να ξεκινήσετε ένα νέο επαγγελματικό ταξίδι. Ίσως θέλετε περισσότερο χρόνο για να οραματιστείτε ό,τι αφορά τη σταδιοδρομία σας. Μια πολύ τυχερή ημέρα για επενδύσεις, ρίσκα, δημιουργία ερωτικής σχέσης είναι στις 24/10 που πραγματοποιείται το τρίγωνο του Δία στο ζώδιό σας με τον Ερμή στον Σκορπιό.

ΙΧΘΥΣ [20.2/20.3] Η Νέα Σελήνη πραγματοποιείται στον Ζυγό και στον τομέα των οικονομικών σας στις 21/10, σύμβολο νέων ξεκινημάτων. Αυτή θα ήταν μια καλή ημερομηνία για να υποβάλετε αίτηση για δάνειο ή να ρυθμίσετε μια οφειλή. Υπάρχει μια ροή ενέργειας κατά τη διάρκεια της Νέας Σελήνης γύρω από τα χρήματα και τους κοινούς πόρους. Ακούστε νέες ιδέες και να είστε ανοιχτοί σε δώρα ή χρήματα που έρχονται. Το πιο σημαντικό αυτή την εβδομάδα είναι ότι ο κυβερνήτης σας, Ποσειδώνας, επιστρέφει στο ζώδιό σας, για τελευταία φορά, στις 22/10, και θα μείνει για τρεις μήνες. Αυτή η τελευταία περίοδος στο ζώδιό σας είναι μια μοναδική ευκαιρία να ξεκαθαρίσετε τις ελπίδες και τα όνειρά σας. Ιδιαίτερα, να είστε προσεκτικοί με αμφιβολίες και ψευδαισθήσεις που θολώνουν τη διαύγειά σας και μειώνουν τη δύναμή σας. Έναν νέο έρωτα με άτομο από τον χώρο των σπουδών φέρνει το τρίγωνο Ερμή-Δία στις 24/10.

ΛΕΩΝ [23.7/23.8] Ο τομέας της επικοινωνίας

στις 21/10 θα φέρει έναν νέο κύκλο δραστηριοτήτων κατά τη διάρκεια των επόμενων δύο εβδομάδων. Ίσως να πάτε τη σχέση σας στο επόμενο επίπεδο ή να βεβαιωθείτε ότι εσείς και ο σύντροφός σας θέλετε τα ίδια όσον αφορά τη δέσμευση, το μοίρασμα και την ισότητα. Αν αναζητάτε μια σχέση, είναι ιδανική περίοδος. Στις 22/10 ο ανάδρομος Ποσειδώνας επιστρέφει από το ζώδιό σας στους Ιχθύς για τρεις μήνες. Αυτό σημαίνει ότι ήρθε η ώρα να αντιμετωπίσετε οποιεσδήποτε ψευδαισθήσεις ή περιορισμούς βάζετε στον εαυτό σας και εμποδίζουν τα όνειρά σας. Αν θέλετε να νοικιάσετε, να εκμισθώσετε ή να αγοράσετε ακίνητο, ιδανική ημέρα είναι στις 24/10 που πραγματοποιείται το τρίγωνο του Ερμή με τον καλότυχο Δία. Οτιδήποτε έχει να κάνει με το σπίτι και την οικογένεια θα είναι ιδιαίτερα τυχερό για εσάς.

ενεργοποιείται με τη Νέα Σελήνη στον Ζυγό στις 21/10 και καθώς είναι σύμβολο νέων ξεκινημάτων θα είναι μια εξαιρετική ημερομηνία για να ξεκινήσετε διαπραγματεύσεις και να κυνηγήσετε ευκαιρίες. Δημόσιες σχέσεις, συγγραφή, εκδόσεις, διδασκαλία ή μάθηση, καθώς και εμπορικές συμφωνίες θα έχουν καλές προοπτικές, αρκεί να βάλετε τα δυνατά σας για να κατακτήσετε τους στόχους σας. Επίσης, θα είναι μια καλή στιγμή για αναθέρμανση σχέσεων με οικείους. Στις 22/10 ο ανάδρομος Ποσειδώνας επιστρέφει στους Ιχθύς, στον τομέα των κοινών σας πόρων. Αυτή η τελευταία περίοδος στο ευαίσθητο ζώδιο του νερού θα σας ενθαρρύνει να αναζητήσετε τρόπους να αυξήσετε το εισόδημά σας και να επανεξετάσετε τις προτεραιότητές σας. Στις 24/10 το τρίγωνο Ερμή-Δία θα ευνοήσει τις μυστικές διαπραγματεύσεις για αγοραπωλησίες ακινήτων, ανακαινίσεις και ό,τι αφορά την ακίνητη περιουσία.

ΤΑΥΡΟΣ [21.4/20.5] Η ενίσχυση της ευημε-

ΠΑΡΘΕΝΟΣ [24.8/22.9] Ένας νέος κύκλος

ρίας σας θα είναι το θέμα της Νέας Σελήνης στον Ζυγό στις 21/10 και μέσα στις επόμενες δύο εβδομάδες θα είναι ιδανική εποχή να αξιολογήσετε τις καθημερινές σας δραστηριότητες και να κάνετε τις απαραίτητες προσαρμογές για να μειώσετε το άγχος και να βρείτε χρόνο για τον εαυτό σας. Επίσης, θα φέρει ένα σωρό νέες υποχρεώσεις στην εργασία, επομένως θα χρειαστεί να σχεδιάσετε με ακρίβεια πώς θα τις αντιμετωπίσετε καλύτερα. Στις 22/10 ο ανάδρομος Ποσειδώνας επιστρέφει στους Ιχθύς, στο πεδίο της κοινότητάς σας, για τρεις μήνες. Αυτή η επιρροή μπορεί να αποκαλύψει φιλίες που δεν υποστηρίζουν τον αληθινό σας εαυτό και ίσως κάνετε ένα ξεσκαρτάρισμα. Κοινοτικά, πολιτικά, περιβαλλοντικά και ανθρωπιστικά ζητήματα μπορεί να αποκτήσουν μεγαλύτερη σημασία για εσάς στο μέλλον. Εξαιρετική στιγμή για συνεργασίες και υπογραφές συμβολαίων είναι στις 24/10 που πραγματοποιείται το τρίγωνο Δία-Ερμή.

ευημερίας ξεκινάει τις επόμενες δύο εβδομάδες με τη Νέα Σελήνη στον Ζυγό στις 21/10, μια ιδανική ημερομηνία για να ξεκινήσετε μια επιχείρηση που θα αποφέρει κέρδη ή να αναζητήσετε μια νέα απασχόληση με καλύτερες αποδοχές. Αλλά πριν αναζητήσετε ευκαιρίες για να βγάλετε χρήματα, ελέγξτε αν κάποια συναισθήματα έλλειψης εμποδίζουν την πορεία σας προς την ευημερία. Στις 22/10, ο ανάδρομος Ποσειδώνας επιστρέφει στους Ιχθύς, στον τομέα των σχέσεών σας, όπου θα παραμείνει τρεις μήνες. Η τελευταία διέλευση του Ποσειδώνα μέσω των Ιχθύων μπορεί να αποκαλύψει τυχόν ψευδαισθήσεις ή αμφιβολίες που έχετε σχετικά με τον γάμο ή τη δέσμευση. Κυρίως, θα αποκτήσετε σαφήνεια σε αυτόν τον τομέα της ζωής σας. Μια τυχερή μέρα για διαπραγματεύσεις, εμπορικές συμφωνίες και βελτίωση της κοινωνική σας ζωής είναι στις 24/10 που πραγματοποιείται το τρίγωνο Ερμή-Δία.

ΚΡΙΟΣ [21.3/20.4] Η Νέα Σελήνη στον Ζυγό

Sudoku No 871 2 5

9 6 3 1

6 4 7 3

5 2 4

2

3 5 9 2

6 8

9 3

8 6

1 3

4 7

Η λύση του προηγούμενου 6 1 8 7 3 9 5 4 2

5 4 9 2 6 1 7 8 3

7 2 3 5 8 4 9 6 1

1 8 6 4 2 7 3 5 9

3 5 2 6 9 8 4 1 7

4 9 7 3 1 5 8 2 6

2 7 1 8 5 3 6 9 4

8 6 4 9 7 2 1 3 5

9 3 5 1 4 6 2 7 8

16.10.25

LiFO 16.10.25

47