Τεύχος 885

FREE PRESS

12.02.2026

ΟΛΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΘΗΝΑ! ΔΩΡΕΑΝ ΟΔΗΓΟΣ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ. ΚΥΚΛΟΦΟΡΕΙ ΚΑΘΕ ΠΕΜΠΤΗ

885

LiFO

885 FREE PRESS–12.02.2026 Οι νέες old-school τούρτες Tι φάση με τα αθηναϊκά περίπτερα ; ΟΛΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΘΗΝΑ!

ΔΩΡΕΑΝ ΟΔΗΓΟΣ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ. ΚΥΚΛΟΦΟΡΕΙ ΚΑΘΕ ΠΕΜΠΤΗ

2

LiFO

12.02.26

8 ΣΤΗΛΕΣ

index885

βασιλική σιουτη

πολιτικο επταημερο γιάννησ πανταζόπουλοσ

talking points χάρησ καλαϊτζίδησ

ιλεκτρισιτυ

δημήτρης πολιτάκησ

shortcut

κώστασ αναγνωστόπουλοσ

νεοσ αγνωστοσ κοσμοσ

22

20 «Άηχοι διάλογοι»

Νίκος & Γιώργος Χουλιαράς

26

στο εξωφύλλο: Φωτογραφία του Πάρι Ταβιτιάν

28

Ο ΓΙΆΝΝΗΣ ΠΑΛΑΒΌΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΑΘΗΝΑΙΟΣ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ

73 ΛΕΠΤΑ ΜΕ ΤH

16 ΒΊΚΥ ΒΟΛΙΏΤΗ 31

www.lifo.gr ΔΥΟ ΔΕΚΑ ΕΚΔΟΤΙΚΗ Α.Ε. ΒOΥΛΗΣ 22, 105 63 ΑΘΗΝΑ T 210 3254 290 F 210 3249 785 info@lifo.gr

εκδοτης/διευθυντησ

Στάθης Τσαγκαρουσιάνος chief executive officer/editor in chief Μιχάλης Μιχαήλ chief operating officer/commercial director Θανάσης Χαραμής creative director Γιάννης Καρλόπουλος διευθυντής συνταξησ Γιάννης Πανταζόπουλος διευθυντής εντυπησ εκδοσησ Τάσος Μπρεκουλάκης διευθυντής mikropragmata.lifo.gr Άρης Δημοκίδης υπευθυνη πολιτικου ρεπορταζ - ερευνασ Βασιλική Σιούτη αρχισυνταξία podcasts Μερόπη Κοκκίνη –––––– εμπορικο τμημα advertising director Ξένια Στασινοπούλου direct sales director Κώστας Μαντάς head of digital advertising Άννα Λαπαρδάγια direct sales Γιώργος Λυκουργιώτης advertising manager Πωλίνα Κουτσοβίλη (pkoutsovili@lifo.gr) advertising coordinator Κατερίνα Κουρμούζη (kkourmouzi@lifo.gr) head of creative Βασίλης Καψάσκης branded content managers Φιλιώ Ράγκου, Ιωάννα Παναγοπούλου digital campaign manager Γιώργος Γιαννή advertising executive Χριστίνα Καλλή –––––– ψηφιακή ανάπτυξη/προγραμματισμός lifo.gr Θανάσης Βιρβίλης, Γιώργος Ντούφας –––––– ατελιέ assistant creative director Ιωάννης Μαρκάκης αrt director Μαργαρίτα Καμαριώτη φωτογράφοι Σπύρος Στάβερης, Πάρις Ταβιτιάν, Freddie F. διαμόρφωση ψηφιακής εκδοσης Μαρούσα Θωμά, Ελπισία Σπαθάρη υπευθυνη υλης Μαρία Δρουκοπούλου διορθωση/επιμελεια κειμένων Μυρτώ Αθανασοπούλου, Μαρία Μανθοπούλου –––––– συντακτικη ομαδα Θοδωρής Αντωνόπουλος, Λουίζα Αρκουμανέα, Γιάννης Βασιλείου, Μίνα Καλογερά, Ντίνα Καράτζιου, Θοδωρής Κουτσογιαννόπουλος, Τίνα Μανδηλαρά, Αργυρώ Μποζώνη, Μαρία Παππά, Χρήστος Παρίδης, Δημήτρης Πολιτάκης, Γιώργος Τσαγκόζης συνεργατεσ Τζούλη Αγοράκη, Έφη Ανέστη, Αλέξανδρος Βουρλάκος, Ειρήνη Γιαννάκη, Λίνα Ιντζεγιάννη, Χάρης Καλαϊτζίδης, Ερωφίλη Κόκκαλη, Υρώ Κολιακουδάκη, Δημήτρης Κυριαζής, Χρυσέλλα Λαγαρία, Στέλλα Λιζάρδη, Νίκος Γ. Μαστροπαύλος, Νίκη Μηταρέα, Αγιάτη Μπενάρδου, Παναγιώτης Ορφανίδης, Σταυρούλα Παπασπύρου, Νικόλας Σεβαστάκης, Δέσποινα Τριβόλη, Φώντας Τρούσας, Θοδωρής Τσάτσος, Φώφη Τσεσμελή, Νίκος Τσέφλιος, Κορίνα Φαρμακόρη αρχισυνταξία ειδησεων Λία Φασόλη newsroom Αγάπη Βαρούνη, Μιχάλης Γιαννακίδης, Βασιλική Δρίβα, Ναζιγκέν Μάμο, Πέννυ Μαστοράκου, Μαρία Μπαρλή, Ελένη Ποσνακίδου, Λία Φασόλη –––––– podcasts/vidcasts καμερα-μονταζ Γεράσιμος Δομένικος ηχοληψια Φαίδωνας Κτενάς, Αλέξανδρος Αντωνίου social media Άκης Κατσούδας, Πέννυ Μαστοράκου –––––– λογιστηριο οικονομική διεύθυνση Δημήτρης Τασιόπουλος λογιστήριο Βασίλης Κοτρωνάκης, Άκης Ιωάννου, Έφη Ηλιοπούλου γραμματεία Βιβίκα Ανδριανάτου –––––– κωδικος εντυπου 7639 –––––– μετοχος/νομιμοσ εκπροσωποσ Ευστάθιος Τσαγκαρουσιάνος ––––––

MET 230578

παρακαλουμε

ανακυκλωστε

LiFO 12.02.26

3

Feedback

Γιάννης Παναγόπουλος: Ο «ΟΠΕΚΕΠΕ» της ΓΣΕΕ

DA I LY

«Η δημοκρατία πεθαίνει στο φως της ημέρας»

Το καθεστώς Παναγόπουλου και η κρίση αξιοπιστίας του συνδικαλισμού.

ΤΗΣ ΜΙΝΑΣ ΚΑΛΟΓΕΡΑ

Οι Χειμερινοί Ολυμπιακοί Αγώνες Μιλάνο-Κορτίνα 2026 λέγονται έτσι γιατί διεξάγονται σε περισσότερες από μία πόλεις και έχουν δύο βασικούς οικοδεσπότες: το Μιλάνο, που ως μεγάλη μητρόπολη φιλοξενεί την Τελετή Έναρξης και κυρίως τα αγωνίσματα σε κλειστά στάδια, και την Κορτίνα ντ’ Αμπέτσο, ένα ορεινό θέρετρο στους Δολομίτες που αποτελεί τον κύριο χώρο για τα χιονισμένα αγωνίσματα όπως το αλπικό σκι. Με φόντο την ιταλική σχεδιαστική κληρονομιά και τα κορυφαία brands που ντύνουν ομάδες απ’ όλο τον κόσμο, οι στολές των Χειμερινών Ολυμπιακών Αγώνων του 2026 μοιάζουν ικανές όχι μόνο να περπατήσουν στην παραρέλα οποιασδήποτε διεθνούς εβδομάδας μόδας αλλά και να ανέβουν στο βάθρο.

4

LiFO

pageviews

LiFO.gr

Τα outfits των φετινών Χειμερινών Ολυμπιακών Αγώνων ήταν επικά

ti δ ι α β α σ α με αυ τη την εβ δομ α δ α σ το

Μ ΟΔ Α Κ Α Ι Σ Τ ΥΛ

podcasts που αξίζει να ακούσετε

ΤΗΣ ΒΑΣΙΛΙΚΗΣ ΣΙΟΥΤΗ

ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΠΟΛΙΤΑΚΗ

Ήταν ένα σλόγκαν τόσο σκυθρωπό και βαρύγδουπο που εξαρχής έμοιαζε να επιζητά την αλληγορία, τον σαρκασμό και τη χλεύη: «Η δημοκρατία πεθαίνει στο σκοτάδι». Αυτό ήταν το σύνθημα που, έπειτα από πολλές διαβουλεύσεις, επιλέχθηκε για να τοποθετηθεί κάτω από τον τίτλο της «Washington Post» τον Φεβρουάριο του 2017 και ενώ είχε μόλις ξεκινήσει η πρώτη θητεία του Τραμπ στον Λευκό Οίκο. Ο γνωστός κωμικός και παρουσιαστής Στίβεν Κολμπέρ είχε πει τότε ότι η εφημερίδα πέρασε στην «goth» φάση της, ενώ ο Ντιν Μπακέτ, εκτελεστικός διευθυντής των «New York Times», δήλωνε ότι «ακούγεται σαν τον τίτλο της νέας ταινίας του Batman».

5

ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ

Συνδικαλιστές, επιχειρηματίες και δημοσιογράφοι σε ένα τρίγωνο διαπλοκής με πολιτικές πλάτες, η αποκάλυψη του οποίου έρχεται να ενισχύσει περισσότερο την καχυποψία των πολιτών απέναντι σε θεσμούς που απαξιώνονται.

Ακολουθήστε τα podcasts της LiFO στην Apple, στο Spotify ή στο LiFO.gr

1

Χαράλαμπος Μουτσόπουλος: «Οι ομαδούλες αντιεμβολιαστών λένε μπούρδες» ΑΚΟΥ ΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΕ ΤΟΝ ΓΙΑΝΝΗ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟ

Όπου και αν καταλήξει η δικαστική έρευνα, η διαπλοκή είναι δεδομένη και προφανής, ενώ οι κατηγορίες κατά του προέδρου της ΓΣΕΕ για «αναπαραγωγή σχέσεων συνδιαλλαγής με σκοπό τη διαμόρφωση μηχανισμών και συσχετισμών» φαίνεται πως εξηγούν σε έναν βαθμό τη διατήρηση της ισχύος του τόσα χρόνια. Πόσους εξέπληξε η είδηση ότι ο 72χρονος πρόεδρος της Γενικής Συνομοσπονδίας Εργατών Ελλάδας, Γιάννης Παναγόπουλος, βρίσκεται υπό διερεύνηση για δύο κακουργήματα έπειτα από έρευνα της Αρχής για το Ξέπλυμα Μαύρου Χρήματος για τη διαχείριση των κρατικών και ευρωπαϊκών πόρων που προορίζονταν για προγράμματα κατάρτισης και επιμόρφωσης; Οι ψίθυροι για αδιαφάνεια (συμβάσεις που δεν αναρτώνταν στη Διαύγεια ή αναρτώνταν ελλιπώς) και για το γεγονός ότι οι ανάδοχοι ήταν πάντα οι ίδιοι (με μικρές εταιρείες που διαχειρίζονταν πολλά εκατομμύρια) κυκλοφορούσαν εδώ και χρόνια. Ο Γ. Παναγόπουλος είχε δημιουργήσει ένα καθεστώς στη ΓΣΕΕ, μέσω του οποίου στην ουσία έλεγχε τα πάντα χωρίς να ελέγχεται. Η υπόθεση αυτή έχει πάρει τον δρόμο της Δικαιοσύνης, καθώς ο Οικονομικός Εισαγγελέας έχει διατάξει κατεπείγουσα προκαταρκτική εξέταση και οι τραπεζικοί λογαριασμοί του προέδρου της ΓΣΕΕ έχουν δεσμευτεί μαζί με θυρίδες, μετοχές, περιουσιακά στοιχεία και τους λογαριασμούς και των υπόλοιπων προσώπων και εταιρειών που εμπλέκονται στην ίδια υπόθεση. Ο Γ. Παναγόπουλος γνώριζε για την έρευνα πολύ προτού αυτή δημοσιοποιηθεί και όταν έγινε γνωστή, μίλησε απλώς για μια δύσκολη κατάσταση που θα τη χειριστεί, αρνούμενος κάθε κατηγορία, ενώ στη συνέχεια ανακάλυψε και συκοφάντες. Ανεξαρτήτως της κατάληξης που θα έχει η δικαστική διαδικασία, η υπόθεση αυτή αντανακλά μερικά από τα σημαντικότερα προβλήματα της χώρας, καθώς αφορά τον κορυφαίο συνδικαλιστικό θεσμό της. Εξηγεί εν πολλοίς την ανυποληψία στην οποία έχει πέσει ο συνδικαλισμός και οι εκπρόσωποί του στην Ελλάδα και αποτελεί μέρος της συνολικότερης θεσμικής απαξίωσης από την ελληνική κοινωνία. Εξηγεί εν μέρει, επίσης, γιατί το ΠΑΣΟΚ δεν μπορεί να ξανακερδίσει τον κόσμο που έχει χάσει, καθώς συνεχίζει να διατηρεί στους κόλπους του τέτοια πρόσωπα και να τους προσφέρει πολιτική κάλυψη, προκειμένου αυτά να στήνουν τα δικά τους πελατειακά δίκτυα στον χώρο του συνδικαλισμού και να διαιωνίζουν την εξουσία τους στην ηγεσία ενός ανύπαρκτου εργατικού κινήματος.

LIVING Τι γυρεύει μια Γιαπωνέζα ποδοσφαιρίστρια στην Αθήνα; Η Νανάκο Κομπαγιάσι μεγάλωσε σε μια επαρχία της Ιαπωνίας, έπαιξε ποδόσφαιρο στο πιο υψηλό επίπεδο, τα παράτησε, αφοσιώθηκε στη δουλειά της, αλλά αποφάσισε να επιστρέψει, στην Ευρώπη αυτήν τη φορά. Και η ζωή την έβγαλε στο Περιστέρι. ΤΟΥ ΑΚΗ ΚΑΤΣΟΥΔΑ

«Αυτό είναι σίγουρα κάτι που δεν θα έβλεπες στην Ιαπωνία», λέει η Νανάκο Κομπαγιάσι, ενώ κοιτάζει τα βαγόνια του Ηλεκτρικού που είναι γεμάτα ταγκιές. Ακόμα, όπως λέει γελώντας, προσπαθεί να προσαρμοστεί στην ελληνική πραγματικότητα. Παρά τις μεγάλες διαφορές στον τρόπο ζωής, όμως, η καθημερινότητά της στην Αθήνα τής αρέσει. «Αγαπώ την ατμόσφαιρα αυτής της πόλης, το πώς η σύγχρονη ζωή συνυπάρχει με την αρχαία. Βλέπεις απίστευτους ιστορικούς χώρους ενώ περπατάς χαλαρά», λέει καθώς το τρένο ξεκινάει από το Μοναστηράκι με προορισμό το Θησείο και θέα την Ακρόπολη. Η Νανάκο θα ήθελε πολύ να ζει στο κέντρο, αλλά το σπίτι της είναι στο Περιστέρι, εκεί που βρίσκεται και η βάση της ποδοσφαιρικής ομάδας στην οποία αγωνίζεται τους τελευταίους μήνες, εκείνης των Νέων Ατρομήτου. Όπως λέει για πλάκα, κατά πάσα πιθανότητα είναι η μόνη Γιαπωνέζα που ζει εκεί. «Όταν πηγαίνω στο σούπερ μάρκετ, παθαίνουν σοκ. Αλλά είναι πολύ φιλικοί όλοι τους, θέλουν να με βοηθήσουν», εξηγεί.

2

Γιατί η πολιτική Τραμπ δεν αποτελεί μια παρένθεση LIFO POLITICS ΜΕ ΤΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΣΙΟΥΤΗ

3

Γιατί οι έφηβοι χρειάζονται όρια (ακόμα κι όταν τα πολεμούν) ΨΥΧΗ ΚΑΙ ΣΩΜΑ ΜΕ ΤΗΝ ΤΖΟΥΛΗ ΑΓΟΡΑ

4

H σκληρή αλήθεια για την Αθηνά Ωνάση ΣΚΛΗΡΕΣ ΑΛΗΘΕΙΕΣ ΜΕ ΤΟΝ ΑΡΗ ΔΗΜΟΚΙΔΗ

5

Ένα γλυπτό για τους ειδωλολάτρες και για τους χριστιανούς «ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΙΑΣ ΠΟΛΗΣ» ΜΕ ΤΗΝ ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ

12.02.26

LiFO 12.02.26

5

6

LiFO

12.02.26

LiFO 12.02.26

7

talkofthetown 12—18 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2026 Νο 885 Πόσο αποτελεσματική θα είναι η απαγόρευση των social media σε νέους κάτω των 16; p To ChatGPT ως εξομολογητής p Ο Τσόμσκι στο καθαρτήριο p

p

8

Ο Έπσταϊν και το σύστημά του LiFO

ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΕΠΤΑΗΜΕΡΟ

Το πολιτικό παιχνίδι πίσω από την Αναθεώρηση και την ευθύνη υπουργών Η στρατηγική του Μεγάρου Μαξίμου και οι βλέψεις Βενιζέλου.

απ ό τh βασιλ ικη σιουτη

Το αίτημα για τιμωρία των πολιτικών που παρέβησαν το καθήκον τους ήταν σχεδόν καθολικό την εποχή της οικονομικής κρίσης, αλλά το πολιτικό σύστημα το αγνόησε ή θεώρησε ότι αρκούσε η παραπομπή του Άκη Τσοχατζόπουλου και του Γιάννου Παπαντωνίου για να καθησυχάσουν την κοινωνία, χωρίς να γίνουν οι θεσμικές αλλαγές που ζητούσε. Η ατιμωρησία όμως των πολιτικών προσώπων, που οδηγεί σε γενικότερη απαξίωση της πολιτικής, συνεχίζεται εξαιτίας της ελληνικής νομοθεσίας και του Συντάγματος που καθιερώνει διαφορετικούς όρους για την ποινική ευθύνη των υπουργών σε σχέση με την ποινική ευθύνη των υπολοίπων Ελλήνων και αυτό, στην πραγματικότητα, δεν θέλει να το αλλάξει κανένας από τους συστημικούς παίκτες. Παρότι το πολιτικό σύστημα παρέβλεψε το αίτημα της κοινωνίας για ουσιαστική λογοδοσία των πολιτικών την εποχή της κρίσης, αυτό επανήλθε στην περσινή επέτειο των Τεμπών πιο δυναμικά, ενισχύοντας το αντισυστημικό ρεύμα που υπάρχει από τότε.

ΤΑ ΤΕΜΠΗ ΩΣ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΟΡΟΣΗΜΟ ΚΑΙ Η ΠΙΕΣΗ ΓΙΑ ΑΛΛΑΓΗ

Ήταν προφανές από την πρώτη στιγμή ότι τα Τέμπη θα ήταν πολιτικό ορόσημο και, όπως φαίνεται και σήμερα, τα Τέμπη θα συνεχίσουν να επηρεάζουν με πολλούς τρόπους και για πολύ καιρό ακόμα τις πολιτικές εξελίξεις της χώρας. Αυτές τις μέρες, το κεντρικό πολιτικό παιχνίδι στο εσωτερικό της χώρας έχει στηθεί πάνω στο θέμα της αναθεώρησης του Συντάγματος. Η πρωτοβουλία του Κυριάκου Μητσοτάκη εξυπηρετεί πολλές σκοπιμότητες, αρκετές από τις οποίες σχετίζονται με τα Τέμπη. Παρατηρώντας την κοινωνική δυσαρέσκεια να αυξάνεται και μετρώντας δημοσκοπικά την απογοήτευση της κοινής γνώμης από τους κυβερνητικούς χειρισμούς στο θέμα των Τεμπών, καθώς και του σκανδάλου του ΟΠΕΚΕΠΕ, που άφησε τους δύο υπουργούς, Μάκη Βορίδη και Λευτέρη Αυγενάκη, στο απυρόβλητο, στο Μέγαρο Μαξίμου αισθάνονται την πίεση να κάνουν κάτι.

Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΟΥ ΜΕΓΑΡΟΥ ΜΑΞΙΜΟΥ ΚΑΙ Ο ΝΟΜΟΣ ΠΕΡΙ ΕΥΘΥΝΗΣ ΥΠΟΥΡΓΩΝ Η συνταγματική αναθεώρηση επελέγη ως η προσφορότερη κίνηση, αφού η κυβέρνηση μπορεί να ισχυριστεί, όπως κάνει, ότι ανταποκρίνεται στη λαϊκή απαίτηση για αλλαγή του νόμου περί ευθύνης υπουργών και για μια πιο ανεξάρτητη ηγεσία της Δικαιοσύνης – η οποία σήμερα επιλέγεται από την κυβέρνηση. Πραγματική διάθεση για βελτίωση του νόμου περί ευθύνης υπουργών δεν φαίνεται να υπάρχει, καθώς αν η πλειοψηφία της Βουλής, δηλαδή η Νέα Δημοκρατία, ήθελε πραγματικά να λογοδοτούν οι υπουργοί όταν υπάρχουν βάσιμες και στοιχειοθετημένες ενδείξεις για ποινικά αδικήματα, μπορούσε να αποδεχθεί το αίτημα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας για διερεύνηση των κατηγοριών σε βάρος των πρώην υπουργών Μεταφορών, Κ. Αχ. Καραμανλή και Χρ. Σπίρτζη, όπως και για τους πρώην υπουργούς Αγροτικής Ανάπτυξης που εμπλέκονται στο σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ.

12.02.26

LiFO 12.02.26

9

ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΕΠΤΑΗΜΕΡΟ

TALKING POINTS

Από τη στιγμή όμως που, πολύ πρόσφατα, οι κυβερνητικοί βουλευτές εμπόδισαν τη Δικαιοσύνη να συνεχίσει την έρευνα σε βάρος των πρώην υπουργών, παρά τα στοιχεία που υπήρχαν, δύσκολα θα καταφέρει η κυβέρνηση να πείσει ότι αυτήν τη φορά έχει άλλες προθέσεις. Άλλωστε και σε κάποιες συνεντεύξεις που έδωσε ο πρωθυπουργός πριν από λίγες μέρες άφησε να εννοηθεί ότι δεν σκοπεύουν να προτείνουν την κατάργηση της διάταξης που λέει ότι μόνο η Βουλή αποφασίζει ποια στελέχη της κυβέρνησης θα παραπέμπονται. Από όσα είπε, μοιάζει να σκέφτονται κάποια αλλαγή κοντά στο περίφημο «μοντέλο Τριαντόπουλου» που ακολούθησαν και το οποίο δεν υπερασπίζεται κανένας άλλος, πλην της κυβέρνησης. Παρ’ όλα αυτά, ανοίγοντας το θέμα της αναθεώρησης του Συντάγματος και της αλλαγής του νόμου περί ευθύνης υπουργών, η κυβέρνηση μπορεί να ισχυρίζεται μέχρι τις εκλογές ότι θέλει την αλλαγή και τη βελτίωση του νόμου, αφού κανένας δεν έχει προσδιορίσει το περιεχόμενο αυτών των αλλαγών και η Αναθεώρηση θα γίνει (αν γίνει) από την επόμενη Βουλή.

talkofthetown

α πό τh βα σι λι κη σ ιου τη

10

LiFO

ΑΝΤΙΓΟΝΗ ΓΙΝΟΠΟΥΛΟΥ «Πόσο αποτελεσματική θα είναι η απαγόρευση των social media σε νέους κάτω των 16;» α π ό τ ο ν γ ι ά ν ν η π α ν τα ζ ό π ουλο

Η ΣΚΙΑΜΑΧΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗΣ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ Μέχρι τότε και ειδικά κατά την προεκλογική περίοδο, κάθε πολιτικός θα λέει ό,τι θέλει, όπως γινόταν και τα προηγούμενα χρόνια με τον νόμο περί ευθύνης υπουργών. Όλα σχεδόν τα κόμματα έλεγαν ότι θα τον αλλάξουν, αλλά όταν είχαν την εξουσία, ήταν απρόθυμα. Και ναι μεν ρητορικά πλειοδοτούσαν και υπόσχονταν την κατάργησή του κάποια από αυτά, αλλά ακόμα και όταν έγιναν αλλαγές, ήταν οι μικρότερες δυνατές. Υπάρχει και η περίπτωση της Αναθεώρησης του 2001, με εισηγητή τον Ευάγγελο Βενιζέλο, η οποία, αντί να περιορίσει την ατιμωρησία, ενίσχυσε το ακαταδίωκτο των υπουργών, παρά την επιταγή του Συντάγματος που αναφέρει ότι «οι Έλληνες είναι ίσοι ενώπιον του νόμου». Σήμερα πολλοί έγκριτοι νομικοί αναφέρουν ότι η συγκεκριμένη διάταξη του άρθρου 86, που λέει ότι μόνο η Βουλή έχει το δικαίωμα να αποφασίζει για την ποινική δίωξη υπουργών, έρχεται σε αντίθεση με δύο από τις βασικότερες αρχές του Συντάγματος, την αρχή της ισότητας και την αρχή της αναλογικότητας. Δημοσίως οι πολιτικοί, σχεδόν όλοι, συμφωνούν ότι πρέπει να αλλάξει η συνταγματική διάταξη για την ευθύνη των υπουργών, όπως και ότι πρέπει να αλλάξει και ο τρόπος επιλογής της ηγεσίας της Δικαιοσύνης. Ο πρωθυπουργός αφήνει αδιευκρίνιστες ωστόσο τις αλλαγές, παρά τον καβγά των συνταγματολόγων που έχει ανάψει (και που δεν φαίνεται πάντως να συγκινεί την κοινή γνώμη). Αναδεικνύει μόνο ότι θέλει αλλαγές, τις οποίες ονομάζει μεταρρυθμίσεις, χρησιμοποιώντας επικοινωνιακά τη συζήτηση για να στριμώξει όσους επιδιώκουν να παίξουν πολιτικά στο κέντρο. Ο Ευάγγελος Βενιζέλος, που εδώ και καιρό κινείται δυναμικά στο παρασκήνιο, αλλά τελευταία και στο προσκήνιο, επειδή βλέπει μια ευκαιρία για επιστροφή και ρόλο μετά τις επόμενες εκλογές, θεωρεί ότι η συζήτηση για την Αναθεώρηση είναι η ευκαιρία του για να εμφανιστεί ως εκείνος που μπορεί να «ρίξει τον Μητσοτάκη». Επιδιώκει λοιπόν να είναι χρήσιμος στο αντιμητσοτακικό στρατόπεδο, αφού θεωρεί ότι μόνο αυτός μπορεί να αντιμετωπίσει τον πρωθυπουργό σε αυτό το γήπεδο που έριξε το Μαξίμου την μπάλα, ελπίζοντας να πάρει πόντους για την επόμενη μέρα.

ΣΥΜΜΑΧΙΕΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΜΕ ΦΟΝΤΟ ΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ Στην πραγματικότητα, όμως, οι πολιτικές διαφορές του με το Μέγαρο Μαξίμου δεν είναι ουσιαστικές, σύμφωνα τουλάχιστον με όσα πρέσβευε ο ίδιος τα προηγούμενα χρόνια – άλλωστε διατηρούσε πολύ καλή και στενή σχέση με τον Κυριάκο Μητσοτάκη τα πρώτα χρόνια της διακυβέρνησής του, μιλώντας συχνά με επιδοκιμαστικό λόγο. Αυτό βέβαια άλλαξε τα τελευταία χρόνια, που η προσωπική τους σχέση διαταράχθηκε, και έκτοτε ο Ευάγγελος Βενιζέλος ασκεί ενίοτε και έντονη κριτική. Τελευταία, μάλιστα, εμφανίστηκε σε κοινή εκδήλωση με τους πρώην πρωθυπουργούς της ΝΔ, Αντώνη Σαμαρά και Κώστα Καραμανλή, οι οποίοι επίσης ασκούν σκληρή κριτική στην κυβέρνηση. Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι η κίνηση αυτή δεν ήταν τυχαία και σχετίζεται απόλυτα με τις βλέψεις του Βενιζέλου και τις συμμαχίες που ενδεχομένως θα του είναι χρήσιμες. Αυτές τις μέρες κλιμάκωσε κι άλλο την πολεμική του σε εκδήλωση που οργάνωσε, δηλώνοντας πως «είναι μια καλή στιγμή να πάμε σε άλλο άρθρο 86 και να ελεγχθούν σε βάθος οι ευθύνες της παρούσας περιόδου από την επόμενη Βουλή», προκαλώντας την ενόχληση του Μεγάρου Μαξίμου, στο οποίο υπάρχει προβληματισμός για το πώς θα τον αντιμετωπίσουν. Η ουσία, ωστόσο, είναι ότι το πολιτικό σύστημα αναδεικνύει το θέμα της αναθεώρησης του Συντάγματος και την αλλαγή του νόμου περί ευθύνης υπουργών όχι με γνήσια πρόθεση και ενδιαφέρον για να τον αλλάξει πραγματικά, αλλά για την εξυπηρέτηση του πολιτικού παιχνιδιού.

Αυτές τις μέρες ο Βενιζέλος κλιμάκωσε κι άλλο την πολεμική του σε εκδήλωση που οργάνωσε, προκαλώντας την ενόχληση του Μεγάρου Μαξίμου, στο οποίο υπάρχει προβληματισμός για το πώς θα τον αντιμετωπίσουν.

Οι απαγορεύσεις και τα ηλικιακά όρια στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης προβάλλονται ως μέτρο προστασίας της ψυχικής υγείας των νέων. Μπορούν, όμως, να αντιμετωπίσουν ένα τόσο σύνθετο ζήτημα; Η ψυχολόγος-παιδοψυχολόγος Αντιγόνη Γινοπούλου εξηγεί. Πολλές χώρες εξετάζουν ή εφαρμόζουν περιορισμούς στα social media για νέους. Από ψυχολογική πλευρά, ποια είναι τα βασικά οφέλη αλλά και οι πιθανοί κίνδυνοι αυτών των απαγορεύσεων; Το βασικό όφελος είναι η μειωμένη έκθεση των παιδιών και των εφήβων σε ένα περιβάλλον που είναι φτιαγμένο έτσι ώστε να κρατά την ανθρώπινη προσοχή με κάθε κόστος. Λιγότερη έκθεση σημαίνει λιγότερη υπερδιέγερση, λιγότερη σύγκριση και καλύτερη ποιότητα ζωής, με επιπλέον ύπνο και καλύτερη διαύγεια μυαλού. Όμως υπάρχουν και διάφοροι κίνδυνοι τους οποίους πρέπει να λάβουμε υπόψη. Ήδη το σχολείο ενθαρρύνει τους μαθητές να αναζητήσουν πληροφορίες για τις εργασίες τους στο διαδίκτυο, στις σχολικές αίθουσες υπάρχουν οι διαδραστικοί πίνακες ώστε κατά τη διάρκεια του μαθήματος να αναζητούνται πληροφορίες στο διαδίκτυο. Με το νέο μέτρο, θα πρέπει να «δαιμονοποιήσουμε επιλεκτικά» τα social media και όλα τα υπόλοιπα «καλά» που βρίσκονται στο διαδίκτυο να τα αφήσουμε. Για να υπάρξει μια υγιής μετάβαση, θα πρέπει να υπάρξει και η αντίστοιχη προετοιμασία και ενημέρωση, επειδή τα social όπως τα γνωρίζουμε σήμερα υπάρχουν ήδη 10-15 χρόνια. Εφόσον δεν υπάρξει η κατάλληλη προετοιμασία ώστε τα παιδιά να κατανοήσουν την αναγκαιότητα του μέτρου, θα βρουν άλλες πλατφόρμες πιο σκοτεινές και λιγότερο ελεγχόμενες. Η ψυχική υγεία δεν προστατεύεται μόνο με απαγορεύσεις αλλά και με κατανόηση. Πιστεύετε ότι η απαγόρευση των social media προστατεύει πραγματικά την ψυχική υγεία των εφήβων ή απλώς μεταφέρει το πρόβλημα αλλού; Η απαγόρευση μπορεί να λειτουργήσει αρχικά ως παυσίπονο, θα ανακουφίσει το σύμπτωμα όμως δεν θα θεραπεύσει την αιτία. Τα παιδιά χρησιμοποιούν τα social media σε σημαντικό βαθμό ως μέσο κοινωνικοποίησης αλλά και κάλυψης αναγκών, όπως η αντιμετώπιση της μοναξιάς, η πίεση για αποδοχή, η ανάγκη να ανήκουν. Η πραγματική προστασία έρχεται όταν βοηθάμε τους νέους να αποδέχονται τον εαυτό τους και όχι όταν απλώς τους αφαιρούμε ένα εργαλείο το οποίο θα βρουν τρόπο να το αντικαταστήσουν. Πώς επηρεάζει η χρήση των social media την αυτοεικόνα, την αυτοεκτίμηση και τις κοινωνικές δεξιότητες των νέων; Μέσα από τα social media οι νέοι παρακολουθούν τις ζωές των άλλων και εκεί ξεκινάει η σύγκριση με τις «τέλειες ζωές» και τα «τέλεια σώματα» των άλλων. Το μήνυμα που περνάει σιωπηλά είναι «δεν είμαι αρκετός έτσι όπως είμαι». Αυτό επηρεάζει άμεσα την αυτοεκτίμηση επειδή ο νέος αρχίζει να αμφισβητεί την αξία του, την εμφάνισή του, τη δημοφιλία του, ακόμα και το αν «μετράει» κοινωνικά. Δημιουργείται άγχος για όλα αυτά που δεν έχει και που πιστεύει ότι είναι απολύτως απαραίτητα για τη ζωή του. Το πιο ύπουλο είναι ότι η αυτοαξία μεταφέρεται έξω από τον εαυτό και μετριέται σε likes, views και σχόλια. Η αυτοεκτίμηση γίνεται ασταθής, ανεβαίνει με την αποδοχή στα social και καταρρέει με τη σιωπή. Ο νέος δεν μαθαίνει να νιώθει καλά γι’ αυτό που είναι αλλά για το πώς φαίνεται στους άλλους.

Διαβάστε ολόκληρη τη συνέντευξη στο lifo.gr.

12.02.26

LiFO 12.02.26

11

ΙΛΕΚΤΡΙΣΙΤΥ

SHORTCUT

To ChatGPT ως εξομολογητής

Ο Τσόμσκι στο καθαρτήριο

Το ΑΙ προσφέρει μια ζόμπι εκδοχή εξομολόγησης και «ψυχοθεραπείας»: διατηρεί τη μορφή τους αλλά μετατρέπει την ομιλία σ’ ένα καταναλωτικό feedback loop αυτοεπιβεβαίωσης. α π ό τον χάρη κ α λ αϊ τζί δ η

talkofthetown

Το ChatGPT βασίζεται στις προεπιλεγμένες ρυθμίσεις του, μιλώντας σαν ατέρμονος κόλακας, σαν τέλειο echo chamber, ένα εργαλείο που αναπτύχθηκε, από εκδοχή σε εκδοχή, για να δίνει απαντήσεις που ευχαριστούν τους χρήστες.

12

LiFO

Ό

λο και συχνότερα, ο κόσμος χρησιμοποιεί το ChatGPT όχι για να λάβει πληροφορίες ή βοήθεια με τις υποχρεώσεις του αλλά για να πει τις σκέψεις και τις ανησυχίες του, για ν’ ακουστεί και να πάρει συμβουλές. Αυτό το φαινόμενο είναι ιδιαίτερα έντονο στους νέους. Ένα 32% των Gen Z χρηστών της εφαρμογής στις ΗΠΑ βλέπει το ChatGPT ως «συντροφιά», ένα 21% το περιγράφει ως «ψυχοθεραπευτή», ενώ το 37% μιλάει μαζί του για θέματα «προσωπικής φύσεως».1 Πέρα απ’ τις δυναμικές που συντηρούν αυτή την τάση –τη μοναξιά και αλλοτρίωση των σύγχρονων ανθρώπων, που τους ωθεί να στραφούν στην τεχνητή νοημοσύνη για «οικειότητα» και «επαφή», τον οικονομικό αποκλεισμό από υπηρεσίες ψυχικής υγείας, που κάνει το ΑΙ να φαντάζει απάγκιο–, ενδιαφέρον παρουσιάζει το ερώτημα του τι ακριβώς συμβαίνει όταν λέμε τα προβλήματά μας στο ChatGPT. Ποια σχέση, ποια «αλήθεια» και ποια αίσθηση εαυτού δομείται μέσα απ’ αυτή την πρακτική; Υπάρχει μια μακρά αλληλουχία διαδικασιών παραγωγής της αλήθειας του εαυτού στη Δύση. Στον πρώτο τόμο της Ιστορίας της Σεξουαλικότητας (1976), ο Γάλλος φιλόσοφος Μισέλ Φουκό πιάνει το νήμα απ’ το καθολικό μυστήριο της εξομολόγησης και, συγκεκριμένα, τον τρόπο με τον οποίο εκείνο μεταλλάσσεται κατά τον 17ο αιώνα. Με την Αντιμεταρρύθμιση, ο καθολικισμός απαιτεί την εξομολόγηση όχι μόνο των πράξεων του πιστού, αλλά και των σκέψεων, επιθυμιών και φαντασιώσεων που εκείνος είχε. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, μέσα από μια απολύτως ιεραρχική σχέση, προκύπτει ένα νέο τελετουργικό υποκειμενοποίησης και παραγωγής γνώσης, όπου ο εαυτός λέει την αλήθεια του εαυτού του, η αυθεντία κρίνει, συγχωρεί ή προσφέρει λύτρωση και το άτομο εξέρχεται μεταμορφωμένο. Σύμφωνα με τον Φουκό, το εξομολογητικό σχήμα εξαπλώνεται στις δυτικές κοινωνίες, περνώντας στους θεσμούς της δικαιοσύνης, της εκπαίδευσης και της οικογένειας, ενώ το τελετουργικό της εξομολόγησης «εκκοσμικεύεται» από τον 19ο αιώνα κι ύστερα και κωδικοποιείται κλινικά στην επιστημονική μεθοδολογία της ιατρικής και της παραδοσιακής ψυχανάλυσης και ψυχιατρικής. Η γέννηση της ομιλούσας θεραπείας διατηρεί τη φόρμα της εξομολόγησης, όπου ο εαυτός καλείται να παραγάγει λόγο για τον εαυτό του –λόγο που τον μεταμορφώνει–, αλλά επιφέρει δύο σημαντικές διαφορές. Πρώτον, η αυθεντία εκείνου που ακούει δεν βασίζεται στο ότι μπορεί να παρέχει συγχώρεση (θρησκευτική εξουσία), αλλά στο ότι μπορεί να κατανοήσει, ως ειδικός, το «πραγματικό» περιεχόμενο του λόγου. Παράλληλα, η «αλήθεια» του εαυτού δεν έγκειται άμεσα στον λόγο που εκείνος παράγει, αλλά περνάει απαραίτητα μέσα απ’ την κλινική σχέση, συνδιαμορφώνεται μαζί με αυτόν που ακούει, ο οποίος δεν κρίνει παρά αποκρυπτογραφεί και ερμηνεύει.2 Η πιο τρανταχτή διαφορά των παραπάνω παραδειγμάτων με την εξομολόγηση στο ChatGPT είναι ότι, στη δεύτερη περίπτωση, δεν υπάρχει κάποια ορατή εξουσία, δεν υπάρχει αυθεντία πέρα από αυτή που είναι ενσωματωμένη στον αλγόριθμο (training, moderation και filtering απ’ την εταιρεία· «κοινή λογική» και κοινότοπος λόγος της θετικότητας) και, ακόμα περισσότερο, αυτή που επιλέγουμε και πλάθουμε εμείς. Όπως ο καταναλωτής έχει «ελευθερία επιλογής», έτσι κι ο εξομολογούμενος/χρήστης έχει την εξουσία να ορίσει ποιο καθεστώς λόγου θ’ απαντήσει στα όσα λέει για τον εαυτό του. Εμείς διαλέγουμε την «προσωπικότητα» του ChatGPT, εμείς αποφασίζουμε αν θα μας μιλήσει σαν φίλος, σαν αυστηρός δάσκαλος, σαν ερωτικός σύντροφος ή επιχειρηματικός συνεργάτης. Υπό το ίδιο πρίσμα, εμείς έχουμε την εξουσία να επιλέξουμε πώς θ’ αξιολογηθούμε, να θέσουμε τους εαυτούς μας υπό την κρίση του Εαυτού. Απουσία τέτοιων συγκεκριμένων οδηγιών (και στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων), το ChatGPT βασίζεται στις προεπιλεγμένες ρυθμίσεις του, μιλώντας σαν ατέρμονος κόλακας, σαν τέλειο echo chamber, ένα εργαλείο που αναπτύχθηκε, από εκδοχή σε εκδοχή, για να δίνει απαντήσεις που ευχαριστούν τους χρήστες, τους κάνουν να κάθονται κι άλλο στην εφαρμογή, να στέλνουν νέα μηνύματα και ν’ ανανεώνουν τη συνδρομή τους. Μιλώντας στην «default» μορφή του ChatGPT για τις ανησυχίες σου, δεν κρίνεσαι, ούτε νιώθεις πως κλονίζονται οι βεβαιότητές σου. Αποφεύγεις τα δύσκολα. Λαμβάνεις κατανόηση, αποδοχή, «πατ πατ» στην πλάτη, ακόμα και στις πιο παράλογες συνθήκες. Υπό αυτήν τη σκοπιά, το ChatGPT συνιστά έναν θάλαμο εξομολόγησης όπου «τ’ αφεντικό τρελάθηκε» και μοιράζει τζάμπα συγχωροχάρτια· διαμορφώνει ένα εξαρτημένο υποκείμενο το οποίο έχει πάντα δίκιο, έναν βασιλιά και σκλάβο της συσκευής του. Η βούληση για γνώση φθίνει και μεταλλάσσεται: φαινομενικά, στρεφόμαστε ακόμα σ’ έναν φορέα εξουσίας-γνώσης για να μάθουμε την αλήθεια του εαυτού μας. Στην πραγματικότητα, όμως, οι απαντήσεις που λαμβάνουμε είναι όλο και πιο κενές, όλο και πιο προσαρμοσμένες σ’ ένα καταναλωτικό μοντέλο· μια νέα βούληση για άνεση, εφησυχασμό και επιβεβαίωση προσφέρεται απλόχερα στις γενιές των τελευταίων ανθρώπων· η σαγήνη του κόλακα αντικαθιστά την αυθεντία του ειδικού. Η εξουσία, ωστόσο, παραμένει: μια νέα μορφή εξουσίας, που δεν απαιτεί μετάνοια ή μεταμόρφωση, που νοιάζεται αποκλειστικά για το engagement και τον χρόνο. «Και μόνο που μιλάς, καλά είναι…». Η εξομολόγηση επιβιώνει ως ζόμπι, απογυμνωμένη απ’ το ρίσκο, το κόστος και τη σύγκρουση – ένα αυτορρυθμιζομένο feedback loop, ν’ ακούμε, να χαιρόμαστε. Μπορείς σχεδόν να δεις τον Σαμ Άλτμαν δίπλα στον Ζαρατούστρα: «Εμείς εφηύραμε την ευτυχία, λένε οι τελευταίοι άνθρωποι – και κλείνουνε το μάτι».

1 https://www.hrdive.com/news/gen-z-chatgpt-users-say-they-view-it-as-a-co-worker/749233/ 2 Μισέλ Φουκό. (1976). Ιστορία της σεξουαλικότητας Ι: Η βούληση για γνώση (μτφρ.: Τάσος Μπέτζελος). Πλέθρον.

Ξεπουλημένος ή ξεμωραμένος; Τρίτη εκδοχή δεν φαίνεται να υπάρχει. Βαρύ το κατηγορητήριο, βαρύ και το ατόπημά του, αλλά είναι τραγικό να φεύγεις έτσι, ύστερα από μια ολόκληρη ζωή στην απέναντι πλευρά. απ ό τ ο ν δημ ήτ ρη π ολ ι τάκη

Δεν ήταν απλώς άλλος ένας κομπάρσος, ούτε καν μια επιφανής «γλάστρα» της υψηλής διανόησης στο γκροτέσκο θερμοκήπιο που είχε στήσει ο διαβόητος μάγιστρος της ελίτ.

Μ

πορεί να σφάλλω, μπορεί να μη μου πέφτει λόγος, αλλά σε ένα επίπεδο λυπάμαι για τη θέση στην οποία έχει βρεθεί ο Νόαμ Τσόμσκι στο βαθύ του γήρας και λίγο πριν από την οριστική αυλαία, μετά την αποκάλυψη της στενής σχέσης του με τον Τζέφρι Έπσταϊν. Τελικά δεν ήταν απλώς άλλος ένας κομπάρσος στο ατέλειωτο όργιο που ξεδιπλώνεται μέσα από τα περίφημα «αρχεία», ούτε καν μια επιφανής «γλάστρα» της υψηλής διανόησης στο γκροτέσκο θερμοκήπιο που είχε στήσει ο διαβόητος μάγιστρος και νταβατζής της ελίτ. Ήταν γκεστ σταρ και μάλιστα σε ρόλο-έκπληξη. Στον ρόλο του «κακού». Είναι σαν να παρακολουθεί κανείς ένα σκοτεινό θρίλερ με μια τρομερή ανατροπή λίγο πριν από το άδοξο φινάλε. Ο Τσόμσκι… Η ζωντανή συνείδηση της αμερικανικής (και όχι μόνο) αριστεράς, «ο φιλόσοφος βασιλιάς», η αιτία για την οποία όταν αναφέρονται στην «B.C.» εποχή οι γλωσσολόγοι, δεν εννοούν «Before Christ» (προ Χριστού) αλλά «Before Chomsky» (προ Τσόμσκι), ένας από τους πλέον επιφανείς ανατόμους και επικριτές των συστημάτων και των δικτύων της εξουσίας βρέθηκε να είναι «κολλητός» ενός ανθρώπου ο οποίος, πέρα από την εγκληματική δράση του, ενσαρκώνει με τον πιο σκαιό τρόπο την τρομακτική ισχύ αλλά και τη διαχρονική ασυλία που απολαμβάνουν τα επίλεκτα μέλη αυτών των δικτύων. Ξεπουλημένος ή ξεμωραμένος; Τρίτη εκδοχή δεν φαίνεται να υπάρχει. Βαρύ το κατηγορητήριο, βαρύ και το ατόπημά του, αλλά είναι τραγικό να φεύγεις έτσι, ύστερα από μια ολόκληρη ζωή στην απέναντι πλευρά. Το γεγονός ότι δεν είναι σε θέση όχι μόνο να υπερασπιστεί τον εαυτό του αλλά ούτε και να αντιληφθεί το μέγεθος της κατακραυγής και, κυρίως, της απογοήτευσης που έχουν προκαλέσει οι αποκαλύψεις εις βάρος του, κάνει ακόμα πιο θλιβερή την υπόθεση, από μία άποψη όμως είναι τουλάχιστον μια παρηγοριά. Αν μη τι άλλο, δεν θα δει ποτέ να ακυρώνεται συλλήβδην το τεράστιο έργο του ούτε να χαρακτηρίζεται (από τους πραγματικούς αντισημίτες) μέλος του σιωνιστικού καμπάλ που κυβερνά τον κόσμο, παρά τη σθεναρή στάση (ζωής) του ενάντια στις πρακτικές του Ισραήλ. Σε κάθε περίπτωση, γνώριζε πολύ καλά το είδος του συστήματος στο οποίο είχε εμπλακεί –προσδίδοντάς του, ως κορυφαίος διανοούμενος, πολύτιμο κεφάλαιο και πρεστίζ–, αν όχι ακριβώς το ζοφερό του υπογάστριο σε όλο του το εγκληματικό μεγαλείο. Όσο για τον ίδιο τον Έπσταϊν, η περίπτωση του οποίου έχει φτάσει να εξετάζεται πλέον με όρους αποκρυφισμού (μεταξύ άλλων, είναι ευρύτατα διαδεδομένη πλέον η αντίληψη ότι ήταν και ανθρωποφάγος, με την κυριολεκτική έννοια), νομίζω ότι αρκεί απλώς να διαβάσει κανείς την πρώτη παράγραφο ενός τυπικού βιογραφικού του για να εξηγήσει τα «ανεξήγητα»: «Παρότι δεν αποφοίτησε από το πανεπιστήμιο, προσελήφθη σε ηλικία 21 ετών για να διδάξει Φυσική και Μαθηματικά στο Dalton School, ένα ελίτ ιδιωτικό εκπαιδευτικό ίδρυμα στο Μανχάταν. Μέσω των διασυνδέσεων που του πρόσφερε η γνωριμία με τον πατέρα ενός από τους μαθητές του, άρχισε να εργάζεται στην επενδυτική τράπεζα Bear Stearns της Γουόλ Στριτ, αποχώρησε όμως έπειτα από παράβαση κανονισμών που σχετίζονταν με την ανάρμοστη συμπεριφορά του…».

12.02.26

ΝΕΟΣ ΑΓΝΩΣΤΟΣ ΚΟΣΜΟΣ

Ο Έπσταϊν και το σύστημά του

Είναι αστείος ο ισχυρισμός οποιουδήποτε εμφανίζεται στα αρχεία του Έπσταϊν ότι δεν γνώριζε ποιος ήταν, είναι όμως και ανθρώπινος.

από τον κώστα αναγνωστόπουλο

Είναι άγνωστο αν και πόσοι θα τιμωρηθούν για τα τραύματα που προκάλεσαν σε ανήλικους και ανήλικες. Αλλά αν δεν υπάρξει τιμωρία και δικαιοσύνη για τα θύματα, ο ηθικός μηδενισμός απειλεί να καταπιεί τα πάντα.

Καθηγητής (αφ.), Πολυτεχνείο Ξάνθης ΔΠΘ

Δ

ύο τεράστια σοκ μέσα σε έναν μήνα είναι πολλά. Ο πρωθυπουργός του Καναδά, Μαρκ Κάρνεϊ, προκάλεσε το πρώτο στο Νταβός, όταν ενταφίασε την «ευχάριστη μυθοπλασία» της διεθνούς τάξης βασισμένης σε κανόνες και υποστήριξε πειστικά ότι ξεκίνησε ήδη η σκληρή εποχή της γεωπολιτικής ισχύος δίχως περι-

ορισμούς. Τα αρχεία Έπσταϊν πυροδότησαν το δεύτερο, καταδεικνύοντας ότι ένα τμήμα της παγκόσμιας «ελίτ» (της «άρχουσας τάξης», έλεγαν κατά κανόνα οι παλαιότεροι) είναι ένα περίεργο κράμα ανωριμότητας και διαφθοράς, ανασφάλειας και ακολασίας, ευφυΐας και ηθικού μηδενισμού – αξιοθρήνητο παράδειγμα ο καθηγητής του Χάρβαρντ, Λάρι Σάμερς, που ζητούσε παιδαριώδεις συναισθηματικές συμβουλές. Αυτοί οι άνθρωποι, που υπερασπίζονταν παθιασμένα τα μεγάλα αφηγήματα της Δύσης, ιδεολογικά, πολιτικά και ηθικά, υψώνοντας αυστηρά το δάχτυλο στους πολίτες, παραδόθηκαν αμαχητί και ευχαρίστως σε έναν ταλαντούχο αμοραλιστή απατεώνα. Αναμφίβολα, ο Έπσταϊν ήταν έξυπνος, ικανός και σίγουρα εξπέρ στη χειραγώγηση των ανθρώπων. Ωστόσο, οι έξυπνοι, ικανοί και αδίστακτοι δεν είναι είδος εν ανεπαρκεία στον πλανήτη μας. Είναι εξαιρετικά αμφίβολο αν θα τεκμηριωθεί ποτέ επαρκώς ποιος βοήθησε αυτόν τον καταδικασμένο παιδόφιλο να φτάσει να συναναστρέφεται αβίαστα με προέδρους, πρίγκιπες, δισεκατομμυριούχους, πανεπιστημιακούς· άγνωστο ποιος επέτρεψε το επαίσχυντο σύστημά του να αλωνίζει επί σειρά ετών και ποιος τον προστάτευε. Είναι αστείος ο ισχυρισμός οποιουδήποτε εμφανίζεται στα αρχεία ότι δεν γνώριζε ποιος ήταν ο Έπσταϊν. Ένα απλό γκουγκλάρισμα θα έδειχνε ότι είχε καταδικαστεί το 2008 για εξώθηση ανηλίκου σε πορνεία. Το 2016, ο οίκος Hermès αρνήθηκε δωρεά του Έπσταϊν λόγω της φήμης του και του επέστρεψε το ποσό. Ακριβώς την ίδια χρονιά η κόρη του Ζακ Λανγκ, Καρολίν, ίδρυσε υπεράκτια εταιρεία μαζί του. Δεν έχουμε λόγο να πιστεύουμε ότι η εταιρεία Hermès είχε πληρέστερη πληροφόρηση από τη Λανγκ, δεδομένου μάλιστα ότι ο πατέρας της είχε φιλικές σχέσεις με τον Έπσταϊν επί μία τουλάχιστον τετραετία. Ανθρώπινο είναι κάποιος να υπερασπίζεται τον εαυτό του, αλλά αυτό δεν κάνει λιγότερο αξιολύπητη την επιπέδου νηπιαγωγείου επικαλούμενη άγνοιά τους. Εν μέρει τουλάχιστον, ο Τολστόι στο Πόλεμος και Ειρήνη μάς δίνει μια εξήγηση. «Ο Μπόρις κατάλαβε τώρα ξεκάθαρα –αυτό που είχε ήδη υποψιαστεί– ότι παράλληλα με το σύστημα πειθαρχίας και υποταγής που οριζόταν στους Κανονισμούς του Στρατού υπήρχε ένα διαφορετικό και πιο πραγματικό σύστημα – το σύστημα που ανάγκαζε έναν αυστηρό στρατηγό με μοβ πρόσωπο να περιμένει με σεβασμό τη σειρά του, ενώ ένας απλός λοχαγός όπως ο πρίγκιπας Αντρέι συνομιλούσε με έναν απλό υπολοχαγό όπως ο Μπόρις. Ο Μπόρις αποφάσισε αμέσως ότι δεν θα καθοδηγούνταν από το επίσημο σύστημα, αλλά από αυτό το άλλο άγραφο σύστημα». Αυτό το άγραφο σύστημα, ο «Εσωτερικός Δακτύλιος» κατά τον Κ.Σ. Λιούις, δεν χρειάζεται καν τον εκβιασμό για να λειτουργήσει: αρκεί ο φόβος του εξοστρακισμού, απροσμέτρητη φιλαυτία και βεβαίως εδραιωμένη πεποίθηση ατιμωρησίας. Ο τέως υπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου, Πίτερ Μάντελσον, δεν πιέστηκε από κανέναν προκειμένου να μεταφέρει στον Έπσταϊν απόρρητες πληροφορίες για σημαντικές κυβερνητικές αποφάσεις την κρίσιμη περίοδο μετά τη χρηματοπιστωτική κρίση του 2007-2008. Στον πόλεμο, αυτό λέγεται προδοσία· και στην ειρήνη επίσης, όπως ορθά επισημαίνει ο τότε πρωθυπουργός Γκόρντον Μπράουν. Το νησί «Little St. Jeff» του Έπσταϊν παραμένει το σύμβολο ενός ασφαλούς χώρου, όπου μια παρακμιακή ελίτ μπορεί να καταπατήσει κάθε ηθικό φραγμό, να πραγματοποιήσει τις πιο τρελές σεξουαλικές φαντασιώσεις της, να ασκήσει ανείπωτη βία, δίχως να διατρέχει τον παραμικρό κίνδυνο τιμωρίας. Ένα υπεράκτιο κομμάτι γης απομονωμένο από τον κύριο κορμό τής κοινωνίας, της οποίας την υπόσταση υποτίθεται ότι δεν έθετε σε κίνδυνο. Είναι άγνωστο αν και πόσοι θα τιμωρηθούν για τα τραύματα που προκάλεσαν σε ανήλικους και ανήλικες. Θα ασκηθούν αφόρητες πιέσεις για να εξαλειφθούν τα ίχνη διάσημων προσώπων. Θα τεθεί σε κίνηση και ο μηχανισμός αυτοπροστασίας της εξουσίας. Αλλά αν δεν υπάρξει τιμωρία και δικαιοσύνη για τα θύματα, ο ηθικός μηδενισμός απειλεί να καταπιεί τα πάντα. Το γνωρίζουμε μετά βεβαιότητας: κοινωνίες κυνισμού και μηδενισμού δεν είναι βιώσιμες.

LiFO 12.02.26

13

14

LiFO

12.02.26

LiFO 12.02.26

15

TAL K OF THE TOWN

73' Βίκυ Βολιώτη με τη

σ υνεντ ευξ η: α ργυρω μποζωνη | φ ω τ ο γ ραφ ιε σ: π α ρ ισ τα β ιτ ια ν

Η Ελληνίδα ηθοποιός έχει μια αξιόλογη πορεία στο θέατρο, αλλά με τον χορό δεν είχε ασχοληθεί. Η συμμετοχή της στο «Kontakthof» τής έδωσε την ευκαιρία να έρθει σε επαφή με τον κόσμο της Πίνα Μπάους, την πιο σοβαρή, όπως λέει και η ίδια, εμπειρία της ζωής της.

το «kontakthof», ένα από τα πιο εμβληματικά έργα της Πίνα Μπάους, της γυναίκας που από ένα μικρό μέρος της Γερμανίας, το Βούπερταλ, μεταμόρφωσε και διαμόρφωσε τον σύγχρονο χορό όπως τον γνωρίζουμε σήμερα, ολοκλήρωσε μόλις τον πρώτο κύκλο παραστάσεών του που είδαν 13.500 θεατές – μια ξεχωριστή σκηνική αναβίωση στο Εθνικό Θέατρο, με έναν εξ ολοκλήρου ελληνικό θίασο. Πρόκειται για ένα στοίχημα που κέρδισε η πρώτη κρατική σκηνή της χώρας, με μια παράσταση που θέτει το ερώτημα τι σημαίνει «επαφή», μια παράσταση που μας συγκίνησε και μας σύστησε μια σπουδαία δημιουργία. Ο δεύτερος κύκλος παραστάσεων θα ξεκινήσει στις 17 Απριλίου, αμέσως μετά το Πάσχα. Ξεχωριστή στην παράσταση είναι η παρουσία της Βίκυς Βολιώτη, που καταθέτει μια σπαρακτική ερμηνεία, μια βαθιά εσωτερική προσέγγιση του τι σημαίνει επαφή και πώς μπορούμε να εκφράσουμε τα συναισθήματά μας, την επιθυμία, την ανασφάλεια, τη μοναξιά. Η πενηνταπεντάχρονη ηθοποιός, που έχει διαγράψει μια σοβαρή πορεία και έχει μια αξιόλογη καριέρα στο ελληνικό θέατρο, τόλμησε να αναμετρηθεί με ένα έργο μεγάλων απαιτήσεων, κάνοντάς μας όλους να αναρωτηθούμε «Βίκυ, πώς το έκανες αυτό;». Η ίδια, πριν από αυτή την παράσταση, αν και ήξερε την Πίνα Μπάους ως προσωπικότητα, δεν είχε δει ποτέ live παράστασή της, μόνο ό,τι υπήρχε στο YouTube. «Την Πίνα Μπάους», λέει, «την άκουγα πολύ από τη Μάγια Λυμπεροπούλου που ήταν πολύ κοντά στο ευρωπαϊκό θέατρο και θαύμαζε τον τρόπο που προσεγγίζουν την υποκριτική οι Φλαμανδοί, οι Γερμανοί – μάλιστα προς το τέλος ήταν πεπεισμένη ότι το καινούργιο το φέρνει ο χορός και όχι το θέατρο. Ήταν δηλαδή πολύ σίγουρη ότι ο χορός είναι εκείνος που θα ξεκλειδώσει, και ξεκλειδώνει, τη σκηνική τέχνη σήμερα». Το πώς βρέθηκε η Βίκυ Βολιώτη στον θίασο του Kontakthof είναι μια ιστορία τύχης και τολμηρής απόφασης. «Όταν διάβασα ότι θα κάνει η Κέιτ Μίτσελ παράσταση του Εθνικού, επειδή μου αρέσει πάρα πολύ η δουλειά της, πήρα το θάρρος και έστειλα ένα μήνυμα στην Αργυρώ Χιώτη, την οποία τη γνώριζα από τη Σχολή του Πειραϊκού Συνδέσμου, λέγοντάς της ότι σε περίπτωση που η Μίτσελ κάνει οντισιόν, θα ήθελα πάρα πολύ να πάρω μέρος. Μια μέρα χτύπησε το τηλέφωνό μου και μου είπε ότι η Μίτσελ μάλλον θα έπαιρνε μόνο χορευτές, αλλά θα έκαναν μια οντισιόν οι άνθρωποι από το χοροθέατρο του Βούπερταλ για την παράσταση της Πίνα Μπάους, και αν ήθελα να λάβω μέρος. Εγώ δεν το είχα σκεφτεί αυτό ως πιθανότητα, γιατί δεν είμαι χορεύτρια, είμαι ηθοποιός. Και όσο και αν ήξερα ότι η Πίνα Μπάους χρησιμοποιεί το σώμα με έναν τρόπο συγκεκριμένο και σκηνικά πιο θεατρικό, δεν μου είχε περάσει ποτέ από το μυαλό ότι θα μπορούσα να είμαι σε αυτό το σχήμα». Η Βίκυ έχει ένα ασκημένο σώμα, μικρή έκανε χορό, αλλά μέχρι εκεί. Ωστόσο, με το που δέχτηκε την πρόταση, είπε αμέσως «ναι», αποφάσισε να παίξει με την τύχη της. «Θεώρησα ότι είναι μια ωραία εμπειρία να είμαι σε μια τέτοια οντισιόν. Έχω προ πολλού ξεπεράσει αυτό που συχνά σκέφτονται οι ηθοποιοί “γιατί να περάσω από οντισιόν;”. Όντως η οντισιόν μπροστά σε ανθρώπους που δεν με ήξεραν ήταν μια πολύ σπουδαία εμπειρία. Καταρχάς είναι δώρο το να δουλεύεις με ανθρώπους που κατάγονται από μια τέτοια καλλιτεχνική οικογένεια, αντιλαμβάνονται την τέχνη και έχουν τρομερή ευγένεια και σεβασμό στον άνθρωπο-σώμα. Η οντισιόν έγινε πάνω στις χορογραφίες του έργου, δεν ήταν γενική, και νομίζω ήμουν η μεγαλύτερη σε ηλικία». Η Βίκυ κατάλαβε πως αυτό που τους ενδιέφερε ήταν μια ερμηνεία των πραγμάτων, η προσωπική εμπλοκή, δεν τους ενδιέφερε απλώς ένα σώμα τεχνικά άρτιο. «Επειδή δεν πίστευα κιόλας ότι θα με πάρουν, ήμουνα χαρούμενη που το έκανα, δεν είχα αγωνία ή προσδοκία, κι αυτό είναι πολύ απελευθερωτικό, το να μπορώ να εκφράζομαι θεατρικά μόνο μέσα από το σώμα, κάτι που δεν σου δίνεται συχνά ευκαιρία να κάνεις στο ελληνικό θέατρο», λέει. «Καθένας μας έκανε τρεις οντισιόν –κάπως έτσι φτιάχτηκε το ανσάμπλ– και μου ανακοίνωσαν ότι με θέλουν». Αυτή είναι μια στιγμή στην καριέρα της Βίκυς πραγματικά ευτυχής, με όλη τη σημασία της λέξης. Όταν μιλά για την παράσταση, ακτινοβολεί. «Το θεωρώ μεγάλη τύχη και ένα μεγάλο παράθυρο στον καλλιτεχνικό μου κόσμο. Κάναμε δυο μήνες πρόβες, ρίξαμε εντατική δουλειά, δεν υπήρχε λεπτό χαμένου χρόνου, αλλά την ίδια στιγμή ήταν πολύ εντυπωσιακός ο τρόπος που μας φρόντιζαν. Μας ρωτούσαν διαρκώς αν είμαστε καλά, αν

16

LiFO

12.02.26

LiFO 12.02.26

17

TAL K OF THE TOWN 73 λεπτά με τη Βίκυ Βολιώτη νιώθουμε καλά, αν έχουμε οποιαδήποτε δυσκολία σε κάτι, να το μοιραζόμαστε αμέσως. Νοιάζονταν επί της ουσίας, ήταν και σε συνεργασία πολύ στενή με το Εθνικό και θαύμασα το ότι πήραν αυτό το ρίσκο – δεν είναι εύκολο και δεν το είχαν ξανακάνει. Για παράδειγμα, οι stagers ζήτησαν να κάνουμε τέσσερις παραστάσεις, όχι πέντε, γιατί σωματικά δεν θα αντέχαμε, και το Εθνικό το δέχτηκε». Οι πρόβες αρχικά ήταν πολύ πρακτικές. Έπρεπε να κάνουν συγκεκριμένες κινήσεις ξανά και ξανά. Λίγο αργότερα προστέθηκε η προσωπική εμπλοκή, γι’ αυτό που ζητούσε η Πίνα Μπάους, που δεν την ενδιέφερε ποτέ η τεχνική αποστήθιση της χορογραφίας, η ψυχρή αναπαραγωγή της, αλλά ζητούσε αυτό που φέρουν τα διαφορετικά σώματα και οι διαφορετικοί κόσμοι κάθε σώματος. «Μας έλεγαν ιστορίες από το πώς έκαναν εκείνοι πρόβες και αυτοσχεδιασμούς με την Πίνα Μπάους, πράγματα τα οποία μας βοηθούσαν να μπούμε λίγο στον κόσμο της, γιατί συχνά αναρωτιόμασταν “τι είναι αυτό που κάνουμε;”, μέχρι να καταλάβουμε τι σημαίνει αυτό που ζητούσαν, την καθημερινή κίνηση και πώς μεταφράζεται αυτή πάνω στη σκηνή, η σχέση δυο ανθρώπων, τι σημαίνει αγαπάω κάποιον και την ίδια στιγμή θέλω να τον σκοτώσω. Το ζητούμενο ήταν να υπάρχει το συναισθηματικό βάρος του μοναδικού κόσμου που φέρει κάθε ερμηνευτής. Αυτό έπρεπε να βρει καθένας μόνος του ποιο είναι». Η Βίκυ φέρει επί σκηνής ένα πολύ προσωπικό κομμάτι, τη σπαρακτική απόδοση μιας ερωτικής σχέσης, μιας γνωριμίας, την προσδοκία της αγάπης και της οικειότητας. « Έφερα πάρα πολύ τη μητέρα μου σε αυτό το κομμάτι», λέει. «Η μητέρα μου ήταν Γερμανίδα και στις πρόβες, όταν άρχισα να αντιλαμβάνομαι τον πυρήνα του έργου, συναντήθηκα πολύ μαζί της. Γιατί υπάρχει κάτι πολύ γερμανικό σε αυτή την παράσταση, αν και είναι οικουμενική και μας συγκινεί όλους. Η αφετηρία της, η ρίζα της, το πόσο εκφράζουμε αυτά που νιώθουμε, ο τρόπος που θέλουμε να εκφράσουμε κάτι και δεν ξέρουμε πώς. Το “θέλω να σου δείξω ότι σ’ αγαπώ και ότι είμαι εδώ για σένα αλλά δεν ξέρω πώς γίνεται” έχει κάτι βαθιά γερμανικό, το να μην ξέρεις τον τρόπο. Αυτό ήταν για μένα το σημείο σύνδεσης, αυτό προσπαθώ να μεταφράσω στη σκηνή, αυτό που έζησα ως παιδί με τη μητέρα μου, που ήταν ένας καλός άνθρωπος, ο οποίος όμως δεν μπορούσε να εκφραστεί, δεν ήξερε τι να κάνει, πώς να μου πει “σ’ αγαπώ”. Το στερήθηκα αυτό και αυτό συναντώ, αυτός είναι για μένα ο πυρήνας του έργου. Ποιος είναι ο τρόπος; Πώς μπορώ να έρθω σε επαφή με τον άλλον; Πώς μπορούμε να υπάρξουμε μαζί, κυρίως στις πολύπλοκες ερωτικές σχέσεις που δεν ξέρεις πού βαδίζεις;». Η δυσκολία της παράστασης ήταν το ζητούμενο του poker face, του ανέκφραστου προσώπου, το να φαίνονται όλα ήρεμα ενώ από κάτω βράζει το σύμπαν. Είναι αυτό που θαυμάζουμε συχνά στη γερμανική υποκριτική και εδώ δεν το πλησιάζουμε καν. Σε όλη τη διάρκεια των παραστάσεων οι περφόρμερ είχαν να παλέψουν με αυτήν τη συνθήκη και αυτήν τη μέθοδο, να μη γλιστρήσουν στην υπερβολή και τον συναισθηματισμό και κάθε βράδυ μετά την παράσταση αφιέρωναν ώρα στις παρατηρήσεις. «Είναι μια σπουδαία περιπέτεια», λέει η Βίκυ, «η πιο σοβαρή εμπειρία της ζωής μου, γιατί έρχεσαι σε επαφή με μια

καλλιτεχνική διάνοια που δεν συναντάς κάθε μέρα, προσπαθείς να αποκωδικοποιήσεις έναν ολόκληρο κόσμο. Μελετώντας θαυμάζεις και τον κόσμο που δημιούργησαν, έναν θύλακα μέσα στον οποίο ζούσαν και πάλευαν όλοι μαζί για κάτι που πίστευαν σε μια εποχή που τους λοιδορούσαν, γιατί έτσι ήταν τα πράγματα στην αρχή». Η ζωή, η καθημερινότητα της Βίκυς άλλαξε με αυτή την παράσταση, όπως άλλαξε και η σχέση με το σώμα της. «Είναι μήνες υπερεντατικής άσκησης και θέλησα να κάνω πάρα πολλή γυμναστική, πάρα πολύ χορό, πιλάτες, γιόγκα, για να μπορέσω να ανταποκριθώ, γιατί είναι μια εξοντωτική παράσταση που δεν σου επιτρέπει να ασχοληθείς με τίποτα άλλο – ενεργειακά και μόνο πρέπει να ασχολείσαι μόνο με αυτό. Δεν βγαίνω, κοιμάμαι όσο περισσότερο μπορώ, σκέφτομαι μόνο την παράσταση. Στο θέατρο φτάνω τρεις ώρες νωρίτερα, όπως όλοι, για να ασκηθούμε, να κάνουμε ζέσταμα – ο καθένας χρειάζεται έναν χρόνο προσαρμογής. Το πιο σημαντικό –μέχρι τώρα, γιατί δεν μπορώ ακόμα να πω τι σημαίνει καλλιτεχνικά αυτή η εμπειρία για τη συνέχεια, είμαι ακόμα μέσα σε αυτή– είναι ότι ήρθα πάλι σε επαφή με το σώμα μου. Αυτό είναι μια τεράστια προίκα που θα κουβαλάω για πάντα μαζί μου. Είναι ένα μάθημα, σε συνέχεια αυτών που έμαθα από τη Μάγια Λυμπεροπούλου, ότι δεν είναι μόνο το θέατρο στη ζωή μας, πρέπει να ασχολούμαστε με όλα, με τον χορό, τα εικαστικά, να ανοίγει το μάτι μας προς κάθε κατεύθυνση ασταμάτητα. Το πιστεύω κι εγώ τώρα πια ότι το να επαναπαύεσαι σε οτιδήποτε, σημαίνει ότι πεθαίνεις». Όταν τελείωσε το γερμανικό σχολείο, η Βίκυ φοίτησε στη σχολή του Εθνικού Θεάτρου. Εδώ και πολλά χρόνια είναι ενεργή στο ελληνικό θέατρο και μιλώντας για τη γενιά της λέει ότι ξεκίνησαν σε ένα θέατρο που βρισκόταν στο μεταίχμιο. « Ήμασταν με το ένα πόδι σε μια παλιότερη κατάσταση, όπου η Ελλάδα ήταν ακόμα ένα πολύ κλειστό κύκλωμα. Δεν υπήρχε επαφή με το έξω, όπως τώρα. Δεν υπήρχε ούτε το ίντερνετ φυσικά, το οποίο μας φέρνει σε μια επαφή, έστω και ψευδή, με το έξω, ούτε η έννοια του ταξιδιού όπως υπάρχει σήμερα. Δεν ταξίδευαν τόσο οι άνθρωποι. Μεγαλώσαμε θεατρικά σε μια απομόνωση, η οποία δεν μας επέτρεψε να ανοίξουμε τους ορίζοντές μας γρήγορα. Με αυτή την έννοια στενοχωριέμαι λίγο. Εδώ αρχίσαμε να βλέπουμε πράγματα με τον ερχομό του Λούκου». Η Βίκυ εξομολογείται ότι είναι ένας άνθρωπος που ωρίμασε αργά. «Μικρότερη ήμουν πάρα πολύ φοβισμένη, πάρα πολύ ανασφαλής και πάρα πολύ κρατημένη», λέει. «Είμαι από τους ανθρώπους που άργησαν πολύ να σταθούν στα πόδια τους, άργησα να βρω τις δυνάμεις μου, παρόλο που ήμουν ένα δυνατό παιδί μικρή. Νομίζω ότι η αρρώστια και ο θάνατος του μπαμπά μου κάπως με αποσταθεροποίησαν για αρκετά χρόνια. Ας πούμε ότι αυτή η εμπειρία και η επόμενη μέρα τότε με τρόμαζε. Σήμερα, συνειδητοποιώντας πόσο μεγάλο είναι αυτό στο οποίο συμμετέχω, νιώθω ότι δεν έχω φόβο. Πρέπει να δίνεις τη μάχη μέρα με τη μέρα, γιατί έπειτα από μια εμπειρία όπως το Kontakthof δεν είσαι ποτέ πια ο ίδιος».

Το πιο σημαντικό, μέχρι τώρα, είναι ότι ήρθα πάλι σε επαφή με το σώμα μου. Αυτό είναι μια τεράστια προίκα που θα κουβαλάω για πάντα μαζί μου, όπως και ότι το να επαναπαύεσαι σημαίνει ότι πεθαίνεις.

Οι παραστάσεις της πρώτης περιόδου του «Kontakthof» έχουν ολοκληρωθεί. Η προπώληση για τον δεύτερο κύκλο, που θα διαρκέσει από τις 17/4 έως τις 3/5, έχει ξεκινήσει.

18

LiFO

12.02.26

Πώς η ανάπλαση των κλειστών πάρκινγκ δίνει μια ανάσα στο κέντρο της πόλης H πρόσφατη επαναλειτουργία του πάρκινγκ της πλατείας Κοτζιά και το νέο πάρκινγκ στον Σταθμό Λαρίσης που πρόκειται να ανοίξει σύντομα αποδεικνύουν την αναγκαιότητα μιας πρωτοβουλίας στο ζήτημα της στάθμευσης.

ΜΕ ΝΕΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ, εκδηλώσεις, εστιατόρια και καταστήματα, το κέντρο της Αθήνας είναι σήμερα πιο ζωντανό από ποτέ – ένας κόμβος για τους κατοίκους της πόλης που συναντιούνται καθημερινά για να πάνε στη δουλειά τους, να διασκεδάσουν και να κάνουν τις αγορές τους. Η άνθηση αυτή, όμως, συνοδεύεται από ένα τίμημα. Στην Αθήνα, μια πόλη στην οποία πρωταγωνιστεί το αυτοκίνητο ως μέσο μετακίνησης, η εύρεση πάρκινγκ στο κέντρο, που δυσκόλευε βαθμιαία τα τελευταία χρόνια, έχει πλέον εξελιχθεί σε ένα απαιτητικό «σπορ» το οποίο κοστίζει σε δύο επίπεδα: αφενός κυριολεκτικά, με τους οδηγούς να πληρώνουν ακριβά κάποια από τις περιορισμένες επιλογές βραχείας στάθμευσης, και αφετέρου δημιουργώντας αυξημένη συμφόρηση στους δρόμους της περιοχής. Τα υπάρχοντα πάρκινγκ δεν είναι αρκετά για να καλύψουν την αυξημένη ζήτηση, ειδικά αν συνυπολογίσει κανείς ότι οι περισσότερες πολυκατοικίες του κέντρου είναι παλιές, με αποτέλεσμα κατά την κατασκευή τους να μην έχει προβλεφθεί η δημιουργία θέσεων στάθμευσης. Ταυτόχρονα, δεν μπορεί κανείς να μην παρατηρήσει τα ανενεργά κλειστά πάρκινγκ που μένουν ανεκμετάλλευτα σε κομβικά σημεία του κέντρου. Τέτοια κτίρια βλέπει κανείς στην Ιπποκράτους στα Εξάρχεια αλλά και στο Πεδίον του Άρεως στην Κυψέλη, μια γειτονιά που έχει «ανέβει» τα τελευταία χρόνια και προσελκύει επισκέπτες από άλλες περιοχές που κατεβαίνουν επί τούτου στο κέντρο για να βγουν εκεί. Αλλά και σε δρόμους πλησίον της Ομόνοιας και του Αρχαιολογικού Μουσείου γεμάτους με μικρά μαγαζιά, καφέ και επιχειρήσεις, όπως η Αβέρωφ και η Βατσαξή, κτίρια μένουν ανενεργά και αναξιοποίητα, ενώ θα μπορούσαν να γίνουν μέρος της λύσης του προβλήματος, προσφέροντας νέες θέσεις πάρκινγκ και «ξεμπλοκάροντας» την περιοχή. Ενδεικτική της δυναμικής που έχουν αυτά τα κτίρια στην καρδιά της πόλης είναι η ανάπλαση του δημοτικού πάρκινγκ στην πλατεία Κοτζιά, που εγκαινιάστηκε πρόσφατα από τον δήμαρχο Αθηναίων Χάρη Δούκα, ενώ την

αναβάθμιση και τη λειτουργία του ανέλαβε η ΔΑΕΜ Α.Ε. Με 500 θέσεις στάθμευσης, το πάρκινγκ στην πλατεία Κοτζιά έχει δεχθεί περισσότερα από 10.000 αυτοκίνητα σε 2 μήνες λειτουργίας, ενώ σύντομα αναμένεται να δοθεί στους πολίτες και στον Σταθμό Λαρίσης το υπόγειο πάρκινγκ στη συμβολή των οδών Θεοδ. Δηλιγιάννη και Ψηλορείτη. Θέλοντας να αναβαθμίσει την ποιότητα ζωής στην Αθήνα, η δημοτική αρχή συνεχίζει να καταγράφει ανενεργά κλειστά πάρκινγκ στο ευρύτερο κέντρο και να ερευνά το πώς μπορούν να πάρουν ξανά ζωή και να αξιοποιηθούν προς όφελος των πολιτών, κάνοντας την πόλη πιο φιλική και προσβάσιμη σε όλους.

LiFO 12.02.26

19

ΜΟΥΣΙΚΗ

20

LiFO

12.02.26

«καρναβάλι είναι να ντύνεσαι αλλιώς, να χορεύεις, να υπάρχεις και να εκφράζεσαι όπως θέλεις, χωρίς να σε κρίνει κανείς. Κι επειδή εμείς έτσι θέλουμε να το ζούμε, σας περιμένουμε όλους την Πέμπτη 19/2 στο Κύτταρο, στην Αθήνα», λέει η Banda Entopica, στην πρώτη της εμφάνιση στην Αθήνα μετά το περιστατικό στη Φλώρινα –τη λογοκρισία που έκανε στα κομμάτια τους ο δήμαρχος Φλώρινας–, το οποίο της έδωσε απίστευτη δημοσιότητα τον Δεκέμβριο, και υπόσχεται ένα καρναβαλικό live «χωρίς έλεος, γεμάτο βαλκανικούς ρυθμούς, τραγούδια (με λόγια) και χορό, μέχρι να μη νιώθουμε τα πόδια μας! Φοράμε τις καταπληκτικές μας στολές, βάζουμε τα πιο άνετα παπούτσια μας και το γιορτάζουμε όπως μόνο εμείς ξέρουμε», λένε. Με το παλιό ξεσηκωτικό υλικό τους αλλά και νέα κομμάτια (ανάμεσά τους και το «Κίνησαν τα καράβια τα καστοριανά» που κυκλοφορεί σύντομα), ετοιμάζουν μια διονυσιακή γιορτή με χορό και ξεφάντωμα, δίνοντας στον κόσμο τη δυνατότητα να εξωτερικεύσει συναισθήματα που τόσο πολύ έχει ανάγκη.

Η

— Περιμένατε ποτέ ότι θα υπάρχει τέτοια αντίδραση για τα κομμάτια που παίζετε; Βασίλης Μαλεγκάνος: Εν μέρει το είχα σκεφτεί, γιατί έχω μεγαλώσει στην Καστοριά, αλλά ότι θα γινόταν τόσο μεγάλος ντόρος, όχι, δεν το περίμενα ποτέ. Και ούτε ήταν στόχος μας ο ντόρος, γιατί γράφουν διάφορα σχόλια, «ούτε βαλτός να ήταν ο δήμαρχος» – το ακούσαμε κι αυτό. Έχουμε μια πορεία ως μπάντα δέκα χρόνων, παίζω νταούλι και ακούω παραδοσιακά κυρίως στα πανηγύρια από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου. Ως πιτσιρικάς έχω φάει και κορόιδεμα από συμμαθητές μου γι’ αυτό, «νταουλιτζής θα γίνεις εσύ, γύφτος;» – έτσι το βλέπανε. Τα τελευταία χρόνια έχει αλλάξει αυτό, έχει δημιουργηθεί και η Κατεύθυνση Ελληνικής Παραδοσιακής Μουσικής στο ΠΑΜΑΚ, στο Τμήμα Μουσικής Επιστήμης και Τέχνης. Δεν υπήρχε παραδοσιακό stoner βέβαια, που ήταν πολύ εύκολο να το σκεφτείς, όμως δεν το είχε κάνει κανείς, αλλά αν βρεθείς σε ηπειρώτικο πανηγύρι καταλαβαίνεις ότι ο ρυθμός είναι stoner καθαρό.

— Σας ωφέλησε όλη αυτή η φασαρία; Χρήστος Κυριαζής: Έστειλε πολύ κόσμο να ακούσει στο Spotify τα κομμάτια μας, αλλά περίμενα να γίνει πολύ μεγαλύτερος ντόρος στο Instagram. Πήραμε 3.000 followers μόνο. Για ένα γεγονός που το συζήτησε όλη η Ελλάδα, περίμενες τουλάχιστον μεγαλύτερη υποστήριξη από τους ανθρώπους που ήταν με το μέρος σου. Οι περισσότεροι από αυτούς που μας έκραζαν δεν μπήκαν καν στη διαδικασία να ψάξουν τι λένε οι στίχοι, είναι τόσο πολύ οργανωμένοι που παίρνουν μια κοινή γραμμή και αναπαράγουν με μεγάλη επιτυχία. Πρόκειται για site όπως «Ορθοδοξία», «Η Ελλάδα μας» – όλοι όσοι μας έβριζαν είχαν από πίσω χριστιανοταλιμπάν. Το αποθαρρυντικό είναι ότι είδα και μουσικούς που μας έβριζαν. Είναι απίστευτο. Κάποιος μουσικός, μαέστρος αυτήν τη στιγμή σε ένα πολύ μεγάλο όνομα και εγγεγραμμένος όπως κι εγώ στον Πανελλήνιο Μουσικό Σύλλογο, ο οποίος κατά βάση είναι πολύ αριστερόφρων, έλεγε, αναφερόμενος στο κομμάτι, «είμαι Μακεδών και ξέρω καλύτερα από όλους σας». Υπήρχε και η ακροδεξιά φάση της βόρειας Μακεδονίας, που κι αυτοί μπήκαν μέσα σε όλο το κόλπο και έπαιξαν με τις λέξεις και επέμεναν ότι δεν είπαμε το « Έλα Κέρκο» αλλά το « Έλενο Κέρκο». Το « Έλα Κέρκο» που λέγαμε την ώρα που μας σταμάτησαν είναι ένα ερωτικό κομμάτι, το « Έλενο Κέρκο» μιλάει για την εξέγερση του Ίλιντεν – στην ουσία δεν λέει κάτι το τραγούδι, αλλά το έχουν όπως έχουμε εμείς το «Μακεδονία ξακουστή», ας πούμε. ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ: ΜΑΝΟΣ ΑΓΓΕΛΑΚΗΣ — Για σας υπάρχει ελληνική, βαλκανική ή απλώς λαϊκή μουσική; Χ.Κ.: Για μένα υπάρχει ελληνική βαλκανική, γιατί όλη η Βαλκανική χερσόνησος έχει μια κοινή γραμμή γενικότερα, αλλά κάθε χώρα έχει συγκεκριμένο ύφος. Έχω τελειώσει το Τμήμα Λαϊκής και Παραδοσιακής Μουσικής στην Άρτα, οπότε μελετάγαμε κάθε στίχο της κάθε χώρας διαφορετικά. Το σαξόφωνο π.χ. που παίζω εγώ ή το κλαρίνο το έχουν όλες αυτές οι χώρες, αλλά αλλιώς θα παίξουν τις τρίλιες οι Σέρβοι, αλλιώς οι Βούλγαροι, αλλιώς οι Σκοπιανοί, αλλιώς η βορειοδυτική Τουρκία, τελείως αλλιώς θα τις παίξουν στη Ρουμανία, οπότε για μένα, ναι, υπάρχει σίγουρα ελληνική βαλκανική μουσική. Εμείς έχουμε το δικό μας στυλ, που κυρίως το βρίσκουμε στην περιοχή της Μακεδονίας. Β.Μ.: Όλοι αυτοί οι λαοί ζούσαν μαζί και όλοι έχουν πάρει ο ένας από τον άλλον. Πάρε το φαΐ, για παράδειγμα, που μοιάζει, έχει κάπως ίδιες γεύσεις, που ωστόσο διαφέρουν – είναι τόσο ίδιες και τόσο διαφορετικές ταυτοχρόνως. Χ.Κ.: Στη μουσική δεν μιλάμε για τη γλώσσα, μιλάμε για τον ήχο, καθαρά μουσικά, ως ιδίωμα. Γίνονταν ανταλλαγές πληθυσμών, χίλια δυο πράγματα, ο ένας έπαιρνε απ’ τον άλλον γιατί ζούσαν μαζί. Ακούς κομμάτια που είναι η ίδια μελωδία αλλά παίζεται διαφορετικά στη μία περιοχή και διαφορετικά στην άλλη. Με τις μετακινήσεις πληθυσμών, τα κομμάτια μεταφέρονταν συνέχεια. Αλλά κι η Ελλάδα είναι ένα πολύ περίεργο κράμα, γιατί έχεις και ελληνική βαλκανική και ελληνική τούρκικη, έχεις και αλβανοηπειρώτικη. Είμαι από Βόρεια Ήπειρο κι άμα πας στα πανηγύρια εκεί θα ακούσεις το ίδιο πράγμα που ακούς κι εδώ, απλώς με διαφορετική διάλεκτο. Η Ελλάδα έχει μια μουσική ποικιλία που δεν βρίσκουμε σε άλλες βαλκανικές χώρες, η ηπειρωτική Ελλάδα, η Θεσσαλία και η Πελοπόννησος δεν έχουν ίδιο ήχο με τα νησιά του Αιγαίου ή την Κρήτη. Ούτε καν στα Δωδεκάνησα δεν ακούς τη μουσική που ακούς στις Κυκλάδες.

— Τι σας σόκαρε πιο πολύ όταν ακούσατε να σας λέει ο δήμαρχος «μην παίζετε αυτό το τραγούδι στην πόλη μου»; Β.Μ.: Το « Έλα Κέρκο» ήταν ένα τραγούδι που το παίζαμε ανέκαθεν. Τη στιγμή που μου το είπε, γιατί το είπε σε μένα, δεν πολυκατάλαβα τι εννοούσε, πάντως έλεγε δύο πράγματα: «Πρώτον, γιατί παίζεις αυτό το τραγούδι και, δεύτερον, γιατί στην πόλη μου. Εγώ σας πληρώνω, δεν θα παίζετε αυτά εδώ» – που δεν μας πλήρωσε αυτός. Δεν μπορώ να ξέρω τι έχει ο καθένας μέσα στο κεφάλι του, το πιο πιθανό είναι ότι δεν κατάλαβε, απλώς άκουσε τη γλώσσα και επειδή μια ζωή υπάρχει ένα πρόβλημα εκεί πάνω με τα χωριά τριγύρω, ειδικά στη Φλώρινα, αντέδρασε έτσι. Θεωρώ όμως ότι γνώριζε πως τραγουδάγαμε τη «Σόφκα» και ξέρει ότι μετά τραγουδήσαμε το « Έλα Κέρκο» και όχι το « Έλενο Κέρκο». Δεν τραγουδήσαμε και δεν θα τραγουδήσουμε ποτέ φασιστικά ή αλυτρωτικά κομμάτια, για καμία χώρα. Παρουσιάστηκε σκόπιμα ότι είπαμε το « Έλενο Κέρκο» από τη δεξιά πλευρά της βόρειας Μακεδονίας, έπαιξαν με τις λέξεις. Μιλούσαν για άλλο τραγούδι.

— Τι θα δούμε στις 19 του μήνα στο Κύτταρο; Β.Μ.: Θα παίξουμε ένα σπέσιαλ πρόγραμμα, τα τραγούδια που ξεσηκώνουν, τα οποία συνεχώς τα εμπλουτίζουμε, κομμάτια από πολλές βαλκανικές παραδόσεις, κυρίως της ελληνικής, και πιο συγκεκριμένα της μακεδονίτικης. Θα παίξουμε κυρίως Μακεδονία, αλλά και Θράκη, Ήπειρο, Θεσσαλία, κάποια κομμάτια βουλγάρικα, τσιγγάνικα, σέρβικα, κάποια καινούργια κομμάτια από Ιμπραήμ Αλούφ, κάποιες διασκευές, διάφορα. Υπάρχει και κάποιο δωράκι γιατί έχουμε ετοιμάσει μια βραδιά carnival edition. Θα έχουμε και μια μικρή έκπληξη.

Banda Entopica θα κάνει το καλύτερο καρναβαλικό πάρτι στην Αθήνα

ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΤΗΣ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟ ΛΟΓΟΚΡΙΣΙΑΣ ΣΤΗ ΦΛΩΡΙΝΑ, Η ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗ ΜΠΑΝΤΑ ΔΡΟΜΟΥ ΜΕ ΕΔΡΑ ΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΥΠΟΣΧΕΤΑΙ ΜΙΑ ΑΞΕΧΑΣΤΗ ΒΡΑΔΙΑ ΜΕ ΧΟΡΟ ΚΑΙ ΞΕΦΑΝΤΩΜΑ.

A ΠΟ ΤΟΝ M. HULOT

19/2, Κύτταρο Live Stage Tη βραδιά ανοίγουν οι Jackpot Zurni Bend.

Instagram: banda_entopica Διαβάστε ολόκληρη τη συνέντευξη στο lifo.gr.

LiFO 12.02.26

21

ΠΟΛΗ ΑΠΟ ΣΥΜΒΟΛΑ ΤΗΣ ΓΕΙΤΟΝΙΑΣ ΣΕ ΜΙΚΡΑ ΜΙΝΙ ΜΑΡΚΕΤ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΠΟΧΗΣ, ΤΑ ΠΕΡΙΠΤΕΡΑ ΑΛΛΑΖΟΥΝ ΠΡΟΣΩΠΟ ΚΑΙ ΛΙΓΟΣΤΕΥΟΥΝ. ΠΩΣ ΞΕΚΙΝΗΣΑΝ, ΠΟΣΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΧΩΡΟ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΟΜΙΜΑ ΝΑ ΚΑΤΑΛΑΜΒΑΝΟΥΝ ΚΑΙ ΤΙ ΠΡΟΒΛΕΠΕΙ ΠΛΕΟΝ ΤΟ ΝΕΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΟΥΣ; ΑΠΟ ΤΗΝ ΝΤΙΝΑ ΚΑΡΑΤΖΙΟΥ

Τ

α περίπτερα στην Αθήνα λιγοστεύουν και αλλάζουν μορφή. Από μικρά σημεία εξυπηρέτησης της γειτονιάς θυμίζουν πλέον σε πολλές περιπτώσεις μικρά καταστήματα με διευρυμένη εμπορική παρουσία στον δρόμο. Η συρρίκνωση όμως του αριθμού τους και η μεταβολή της φυσιογνωμίας τους επηρεάζουν άμεσα και τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιείται και ρυθμίζεται ο δημόσιος χώρος. Το περίπτερο υπήρξε για δεκαετίες σταθερό σημείο της αθηναϊκής καθημερινότητας. Σήμερα, όμως, φαίνεται πια να χάνει τη δεδομένη παρουσία του στην πόλη. Σε πανελλαδικό επίπεδο λειτουργούν πλέον περίπου 4.000-4.700 περίπτερα, όταν το 2010 ξεπερνούσαν τις 10.000. Στον δήμο Αθηναίων, από περίπου 1.200 περίπτερα που υπήρχαν πριν από την έναρξη της οικονομικής κρίσης το 2010, ενεργά παραμένουν γύρω στα 250, ενώ για περίπου 150 θέσεις περιπτέρων τα δικαιώματα παραχώρησης έχουν περιέλθει στον δήμο, ο οποίος τα διαχειρίζεται πλέον. Η συζήτηση γύρω από τα περίπτερα δεν αφορά μόνο έναν κλάδο που συρρικνώνεται. Αφορά τον τρόπο με τον οποίο η πόλη διαχειρίζεται τον δημόσιο χώρο, θέτει όρια στην εμπορική δραστηριότητα και επαναπροσδιορίζει τη θέση ενός αστικού στοιχείου που για δεκαετίες θεωρούνταν αυτονόητο και ήταν χαρακτηριστικό γνώρισμα της νεοελληνικής πραγματικότητας και κουλτούρας. Στο κέντρο της Αθήνας, η απουσία των παραδοσιακών περιπτέρων γίνεται όλο και πιο αισθητή. Όχι μόνο επειδή κλείνουν ή απομακρύνονται, αλλά κυρίως επειδή όσα παραμένουν, σπάνια θυμίζουν το περίπτερο που γνώριζαν οι προηγούμενες γενιές. Η εικόνα του μικρού σημείου εξυπηρέτησης της γειτονιάς έχει σε πολλές περιπτώσεις αντικατασταθεί από εκτεταμένες κατασκευές, με πολλαπλές προθήκες, ψυγεία, διαφημιστικά πάνελ και προϊόντα που καταλαμβάνουν ολοένα μεγαλύτερα τμήματα του πεζοδρομίου. Η μετάβαση αυτή δεν αφορά μόνο τη νέα, εμπλουτισμένη εμπορική φυσιογνωμία των περιπτέρων, την οποία οι άνθρωποι του κλάδου θεωρούν αναγκαία για να επιβιώσουν απέναντι σε ισχυρούς ανταγωνιστές, όπως τα mini kiosks που λανσαρίστηκαν ως αναβαθμισμένη εκδοχή του κλασικού περιπτέρου με διευρυμένο ωράριο αλλά και οι υπηρεσίες delivery που φέρνουν τα πάντα στην πόρτα μας, αλλά και επηρεάζει άμεσα τη χρήση του πεζοδρομίου και την καθημερινή λειτουργία του δημόσιου χώρου. Την ίδια στιγμή, μια σειρά από θεσμικές παρεμβάσεις, οι αλλαγές στη νομοθεσία, η αυστηροποίηση των ελέγχων και η επιβολή προστίμων επανακαθορίζουν τα όρια εντός των οποίων

μπορεί να λειτουργήσει σήμερα ένα περίπτερο. Το αποτέλεσμα είναι μια συνεχής προσπάθεια εξισορρόπησης: ανάμεσα στη διατήρηση ενός ιστορικού αστικού στοιχείου και τη ρύθμιση του δημόσιου χώρου, ανάμεσα στη βιωσιμότητα ενός επαγγέλματος και την αναβάθμιση του αστικού τοπίου. Η συζήτηση για τα όρια στον δημόσιο χώρο αποτυπώνεται και στα στοιχεία που έδωσε ο δήμος Αθηναίων. Όπως επισημαίνει η Ελένη Ζωντήρου, αντιδήμαρχος Δημοτικής Αστυνομίας και Κοινοχρήστων Χώρων, «το συχνότερο πρόβλημα αποτελεί η υπέρβαση των χορηγούμενων μέτρων κατάληψης κοινόχρηστου χώρου». Οι σχετικοί έλεγχοι διενεργούνται από τη Δημοτική Αστυνομία, βάσει της κανονιστικής πράξης του δήμου Αθηναίων για τις προϋποθέσεις χρήσης κοινόχρηστου χώρου, η οποία τροποποιήθηκε τον περασμένο Απρίλιο και προσαρμόστηκε στο νέο νομοθετικό πλαίσιο που προβλέπει αυστηρότερα πρόστιμα σε περιπτώσεις αυθαίρετης χρήσης. Η ίδια σημειώνει ότι «η δημοτική αρχή έχει δρομολογήσει αλλαγές προκειμένου να τεθεί σε χρήση ένας ενιαίος τύπος κουβουκλίου περιπτέρου με ομοιόμορφα χαρακτηριστικά, διατηρώντας τον παραδοσιακό του χαρακτήρα, όπως και την όσο δυνατόν πιστότερη εφαρμογή της ισχύουσας νομοθεσίας», που απορρέει μέσα από τις κανονιστικές πράξεις. Ως αρμόδια αντιδήμαρχος, μας λέει: «Παραμένω σταθερά προσανατολισμένη στην αναβάθμιση της ποιότητας ζωής στην πόλη και με σεβασμό στον δημόσιο χώρο εργάζομαι για την τήρηση της νομιμότητας όσον αφορά τον κοινόχρηστο χώρο των περιπτέρων».

ΤΙ ΦΑΣΗ ΜΕ ΤΑ ΑΘΗΝΑΪΚΑ ΠΕΡΙΠΤΕΡΑ; 22

LiFO

12.02.26

ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ: DREYK THE PIRATE LiFO 12.02.26

23

ΠΟΛΗ

ΠΟΣΟ ΧΩΡΟ ΜΠΟΡΕΙ ΤΕΛΙΚΑ ΝΑ ΚΑΤΑΛΑΒΕΙ ΕΝΑ ΠΕΡΙΠΤΕΡΟ;

Πόσον κοινόχρηστο χώρο μπορεί να χρησιμοποιήσει νόμιμα ένα περίπτερο; Μέχρι πού μπορεί να επεκταθεί; Η κανονιστική πράξη του δήμου Αθηναίων καθορίζει με σαφήνεια τα όρια που μπορεί να καταλαμβάνει ένα περίπτερο στον δημόσιο χώρο. Το βασικό κουβούκλιο, δηλαδή ο κλειστός χώρος εργασίας του περιπτερά, έχει μέγιστο εμβαδόν 2,55 τετραγωνικά μέτρα, με διαστάσεις 1,70x1,50 μέτρα. Πρόκειται για έναν χώρο ουσιαστικά 1,50x1,50, μέσα στον οποίο περνά το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας ο επαγγελματίας. Πέραν αυτού, μπορεί να παραχωρηθεί επιπλέον κοινόχρηστος χώρος αποκλειστικά για συγκεκριμένο εξοπλισμό και μόνο υπό προϋποθέσεις. Το συνολικό αποτύπωμα που μπορεί να καταλαμβάνει ένα περίπτερο, κουβούκλιο και προστέγασμα μαζί, δεν μπορεί να υπερβαίνει τα 7 τ.μ. όταν βρίσκεται σε πεζοδρόμιο και τα 10 τ.μ. όταν βρίσκεται σε πλατεία. Δεδομένου ότι το κουβούκλιο φτάνει έως τα 2,55 τ.μ., ο επιπλέον κοινόχρηστος χώρος που μπορεί να παραχωρηθεί αντιστοιχεί σε έως 4,5 τ.μ. σε πεζοδρόμιο και έως 7,5 τ.μ. σε πλατεία. Η κανονιστική πράξη βάζει και συνολικό «ταβάνι»: η συνολική επιφάνεια που μπορούν να καταλαμβάνουν ψυγεία και σταντ είναι έως 2,30 τ.μ., και τυχόν διάδρομοι εξυπηρέτησης πελατών συνυπολογίζονται στη συνολική παραχωρούμενη επιφάνεια. Προϋπόθεση για να δοθεί ο χώρος είναι να μην εμποδίζεται η ομαλή διέλευση των πεζών και να τηρούνται οι προβλέψεις της κανονιστικής πράξης. Σε περίπτερα που βρίσκονται μπροστά σε διατηρητέα κτίρια, μνημεία ή κτίρια ιδιαίτερου κάλλους, με απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου προβλέπεται ότι δεν παραχωρείται κοινόχρηστος χώρος, για λόγους προστασίας του αρχιτεκτονικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος και της αισθητικής της πόλης. Η παραχώρηση κοινόχρηστου χώρου δεν έχει το ίδιο κόστος σε όλη την πόλη. Το ύψος του τέλους εξαρτάται από τη θέση του περιπτέρου και τη ζώνη στην οποία βρίσκεται. Όπως επισημαίνει ο Θοδωρής Μάλλιος, πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Μισθωτών Περιπτέρων και της Ένωσης Περιπτεριούχων Αττικής, στις πιο εμπορικές «πιάτσες» της πόλης, όπως η πλατεία Συντάγματος και η πλατεία Κολωνακίου, που έχουν και την υψηλότερη μηνιαία χρέωση για τον επιπλέον κοινόχρηστο χώρο, το κόστος ανέρχεται στα 550 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο. Δεν ισχύει το ίδιο σε λιγότερο εμπορικές ζώνες, όπου οι τιμές είναι χαμηλότερες, ενώ σε άλλους δήμους της Αττικής οι χρεώσεις μπορεί να είναι και συμβολικές, ανάλογα με τις αποφάσεις που λαμβάνει ο κάθε δήμος. Η βιωσιμότητα ενός περιπτέρου, λοιπόν, φαίνεται να εξαρτάται από τη γεωγραφία του, καθώς άλλο είναι λειτουργεί σε τουριστικό σημείο με υψηλό κόστος κοινόχρηστου χώρου και άλλο σε μια γειτονιά. Ο Θοδωρής Μάλλιος είναι περιπτεράς μαζί με τα αδέλφια του από το 1991. Ξεκίνησαν με περίπτερο στη λεωφόρο Αμαλίας, δίπλα στον Εθνικό Κήπο, και έναν χρόνο αργότερα συνέχισαν σε άλλα σημεία του κέντρου. Για 28,5 χρόνια δραστηριοποιείται στο ιστορικό τρίγωνο της πόλης. Είχε το περίπτερο στην Ακρόπολη, στο ύψος του Ηρωδείου – «με τα πολλά κρεμαντζούλια», όπως λέει. Σήμερα βρίσκεται στην πλατεία Συντάγματος, ενώ η οικογένεια διατηρεί και τουριστικό κατάστημα στην Πλάκα. Γνωρίζει καλά την πιάτσα και η διαδρομή του προφανώς το επιβεβαιώνει. Σήμερα, σημειώνει, το 99% όσων εκμεταλλεύονται περίπτερα είναι μισθωτοί, όχι οι αρχικοί δικαιούχοι των αδειών. «Ως επαγγελματίες, αποτελούμε το 99% αυτών που τα δουλεύουν. Από κάθε περίπτερο ζούσαν δύο οικογένειες: εμείς, οι ενοικιαστές, και οι ανάπηροι πολέμου που είχαν το δικαίωμα παραχώρησης. Και για να μην πω και μια τρίτη, αυτή των υπαλλήλων μας». Το περίπτερο, λέει, μπορεί εκ πρώτης όψεως να μοιάζει προσοδοφόρο. «Μπορεί να φαίνεται ότι τα έχουμε καταφέρει καλά». Στην πράξη όμως πρόκειται για ιδιαίτερα απαιτητική δουλειά. «Το τίμημα είναι

ΤΙ ΜΕ ΤΑ ΑΘ ΠΕΡΙΠ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: ΑΚΗΣ

βαρύ. Δεν έχεις προσωπική ζωή. Είσαι κουλουριασμένος μέσα σε έναν χώρο ένα επί ένα και προσπαθείς να βγάλεις το ψωμί σου». Ο εσωτερικός χώρος εργασίας είναι ελάχιστος, ο περιπτεράς εκτεθειμένος στον δρόμο: «Τον δέρνουν οι βροχές, οι υψηλές θερμοκρασίες».

ΓΙΑΤΙ ΜΕΙΩΘΗΚΑΝ ΤΑ ΠΕΡΙΠΤΕΡΑ

Η αλλαγή του πλαισίου, όπως περιγράφει, επιβάρυνε ακόμη περισσότερο όσους είχαν το αρχικό δικαίωμα. Το 2014 επιβλήθηκε τέλος κουβουκλίου και στους δικαιούχους. Ακόμη και αν δεν νοικιάζουν το περίπτερο και αυτό παραμένει κλειστό, είναι υποχρεωμένοι να καταβάλλουν το τέλος. «Τουλάχιστον πριν από μία πενταετία, περίπου 70 με 80 ανάπηροι έδωσαν τα κλειδιά και αποποιήθηκαν του δικαιώματος», αναφέρει.

24

LiFO

12.02.26

Η εικόνα αυτή, λέει, δείχνει πώς ένας θεσμός που ξεκίνησε ως μέτρο κοινωνικής πρόνοιας, μετατράπηκε σταδιακά σε μια αυστηρά ρυθμιζόμενη δραστηριότητα. Η επιβάρυνση αυτή δεν ήταν μεμονωμένη. Εντάχθηκε σε μια ευρύτερη πορεία συρρίκνωσης του κλάδου, η οποία επιταχύνθηκε μετά το 2010 και αποτυπώνεται καθαρά στους αριθμούς. Τα περίπτερα λιγόστεψαν δραματικά μέσα σε μια δεκαετία, όχι από μία μόνο αιτία, αλλά από τη διαδοχή τριών κρίσεων που άλλαξαν ριζικά τους όρους λειτουργίας τους, σύμφωνα με τα όσα μας λέει. Μας παραπέμπει σε νούμερα, που αποκαλύπτουν αυτήν τη συρρίκνωση. Τα στοιχεία που συγκεντρώνει ο κλάδος δεν προέρχονται από κάποια επίσημη κρατική βάση δεδομένων. «Τα δικά μας νούμερα τα αντλούμε κυρίως από τις καπνοβιομηχανίες, γιατί δεν έχουμε μηχανισμό να μετρήσουμε εμείς τις απώλειες», λέει ο Θοδωρής Μάλλιος. Ένα ακόμη μέτρο σύγκρισης είναι το περιοδικό που εκδίδει η Ομοσπονδία και διανέμεται σε όλη τη χώρα: «Το καταλαβαίνουμε κι από τις επιστροφές. Όταν αυξάνονται, ξέρεις ότι έχουν κλείσει σημεία». Μας εξηγεί ότι το 2010 λειτουργούσαν περίπου 10.000 περίπτερα πανελλαδικά. Σήμερα απομένουν «σκάρτα 5.000», μεταξύ 4.500 και 4.700. Στην Αττική, από περίπου 4.500 πριν από την κρίση, έχουν μείνει γύρω στις 2.000. Στον δήμο Αθηναίων από περίπου 1.200 σήμερα λειτουργούν περίπου 450. Το μεγαλύτερο «χτύπημα», σύμφωνα με τα στοιχεία που παίρνει ο Θ. Μάλλιος από τα σωματεία, το έχουν δεχθεί ο Πειραιάς και η Θεσσαλονίκη, που έχουν χάσει πάνω από 60 περίπτερα. Η συρρίκνωση, όπως την περιγράφει, δεν είναι αποτέλεσμα μίας μόνο αιτίας αλλά τριών διαδοχικών κρίσεων. Στην πρώτη θέση βάζει την οικονομική κρίση και τη φορολογία στα καπνικά που διογκώθηκε υπέρμετρα: «Τα κέρδη μας συρρικνώθηκαν δραματικά από τις τρεις απανωτές αυξήσεις στον ειδικό φόρο κατανάλωσης στα καπνικά την περίοδο της κρίσης», σημειώνει. Ο ειδικός φόρος ήταν ήδη υψηλός, περίπου στο 73,5%. «Από τα 100 λεπτά που κόστιζε ένα πακέτο, τα 73,5 πήγαιναν στο κράτος. Τα υπόλοιπα τα μοιραζόμασταν όλοι: ο αγρότης που παρήγαγε τον καπνό, ο χονδρέμποΚΑΤΣΟΥΔΑΣ ρος, εμείς. Εκεί που μοιραζόμασταν 23,5 λεπτά, σήμερα μιλάμε για κάτω από 17 ή 18. Το περίπτερο, που βασιζόταν διαχρονικά στα καπνικά ως βασικό πυλώνα εσόδων, είδε τη βασική του πηγή να αποδυναμώνεται». Παράλληλα, την περίοδο της οικονομικής κρίσης, η γενικευμένη οικονομική καχεξία των καταναλωτών μείωσε τον τζίρο σε όλα τα προϊόντα. Όταν η αγορά άρχισε να σταθεροποιείται, όπως μας λέει, ήρθε η πανδημία. «Πολλοί από εμάς ζούμε από τον τουρισμό και από το γεγονός ότι βρισκόμαστε σε πιάτσες και αγορές», λέει. «Περίπτερα σε τουριστικά σημεία, σε κεντρικές πλατείες ή πάνω σε μεγάλους οδικούς άξονες εξαρτώνται από τη ροή πεζών και αυτοκινήτων. Στην πανδημία δεν υπήρχε κυκλοφορία. Οι αγορές ήταν κλειστές, ο τουρισμός μηδενικός. Για όσους είμαστε σε μεγάλους δρόμους και ζούμε από τα αυτοκίνητα, ήταν καταστροφή». Ο ίδιος αναγνωρίζει ότι υπήρξε στήριξη. «Σωθήκαμε πολλοί από εμάς, κι εγώ με τα αδέλφια μου, χάρη στις επιστρεπτέες και τα μέτρα στήριξης. Μπήκαμε στις πληττόμενες επιχειρήσεις στο και πέντε, έπειτα από πίεση προς τα υπουργεία». Αν και, όπως υποστηρίζει, δεν ανήκει πολιτικά στον χώρο της ΝΔ, οφείλει να αναγνωρίσει ότι τα μέτρα που έλαβε ως κυβέρνηση «σώσανε την παρτίδα».

Και ενώ ο κλάδος προσπαθούσε να ανακάμψει, ήρθε η ενεργειακή κρίση. «Είμαστε ενεργοβόρες επιχειρήσεις», τονίζει. Τα ψυγεία λειτουργούν όλο το 24ωρο, ο φωτισμός είναι διαρκής, ιδιαίτερα στα τουριστικά σημεία. Έναν επαγγελματία που είναι ήδη στα όριά του, το παραμικρό μπορεί να τον στείλει στον αγύριστο». Για πολλούς, η αύξηση του ενεργειακού κόστους λειτούργησε ως το τελικό πλήγμα.

Η ΑΣΤΙΚΗ ΠΡΩΤΟΤΥΠΙΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΠΤΕΡΟΥ

ΦΑΣΗ ΘΗΝΑΪΚΑ ΠΤΕΡΑ;

Η τριπλή αυτή πίεση, φορολογική, υγειονομική και ενεργειακή, δεν εξηγεί μόνο τη μείωση των περιπτέρων. Αποκαλύπτει και κάτι ακόμη: πόσο ευάλωτος έχει γίνει ένας θεσμός που κάποτε θεωρούνταν σταθερός πυλώνας της αστικής καθημερινότητας. Κι αυτό γιατί το περίπτερο δεν γεννήθηκε ως μια απλή εμπορική δραστηριότητα. Η καθιέρωση και η γρήγορη διάδοσή του στις ελληνικές πόλεις, μια καθαρά ελληνική αστική πρωτοτυπία, συνδέθηκε εξαρχής με συγκεκριμένες κοινωνικές και οικονομικές ανάγκες του κράτους. Στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα, το ελληνικό κράτος αναζητούσε τρόπους να αντιμετωπίσει τις συνέπειες των πολεμικών συγκρούσεων και την απουσία οργανωμένων δομών κοινωνικής πρόνοιας. Η παραχώρηση δικαιώματος εκμετάλλευσης περιπτέρου σε ανάπηρους και τραυματίες πολέμου αποτέλεσε ένα από τα πρώτα οργανωμένα μέτρα επαγγελματικής αποκατάστασης. Σε μια εποχή που οι συντάξεις ήταν περιορισμένες και το κοινωνικό κράτος ουσιαστικά ανύπαρκτο, το περίπτερο λειτούργησε ως πρακτική λύση επιβίωσης. Ο Ελληνοτουρκικός Πόλεμος του 1897 και, λίγα χρόνια αργότερα, οι Βαλκανικοί Πόλεμοι του 1912-1913 αύξησαν τον αριθμό των δικαιούχων και, κατ’ επέκταση, των περιπτέρων. Η ίδια λογική συνεχίστηκε και τις επόμενες δεκαετίες. Μετά τον πόλεμο του 1940 και την Εθνική Αντίσταση, νέες κατηγορίες δικαιούχων εντάχθηκαν στο καθεστώς παραχώρησης, διευρύνοντας τον κοινωνικό χαρακτήρα του θεσμού. Στο πλαίσιο αυτό εντάχθηκαν αργότερα και πολεμιστές της Κύπρου. Παράλληλα, το κράτος αξιοποίησε τον θεσμό για να οργανώσει και να ελέγξει το εμπόριο καπνού. Μέχρι τότε, η πώληση καπνικών γινόταν κυρίως από πλανόδιους μικροπωλητές και λίγα καπνοπωλεία, με αποτέλεσμα απώλεια φορολογικών εσόδων. Με την παραχώρηση αποκλειστικού δικαιώματος πώλησης καπνοβιομηχανικών προϊόντων στα περίπτερα, δημιουργήθηκε ένα ελεγχόμενο δίκτυο διανομής, χαμηλού διοικητικού κόστους και υψηλής αποτελεσματικότητας για το Δημόσιο. Τρίτος παράγοντας ήταν η κάλυψη καθημερινών αναγκών της πόλης. Σε μια περίοδο περιορισμένου οργανωμένου λιανεμπορίου, το περίπτερο εξελίχθηκε σε σταθερό σημείο εξυπηρέτησης: εφημερίδες, τσιγάρα, βασικά είδη μικρής κατανάλωσης. Με τον χρόνο, ξεπέρασε τη στενή εμπορική του λειτουργία και λειτούργησε ως άτυπος κόμβος πληροφόρησης και κοινωνικής επαφής, ενταγμένος οργανικά στον δημόσιο χώρο.

ΟΙ ΑΛΛΑΓΕΣ ΠΟΥ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΑΝ ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ

Η σημερινή εικόνα των περιπτέρων στην Αθήνα δεν μπορεί να κατανοηθεί χωρίς τη διοικητική αλλαγή που επήλθε μετά το 2010. Με τον «Καλλικράτη», οι αρμοδιότητες για τη χορήγηση και διαχείριση των αδειών μεταφέρθηκαν από τις νομαρχίες στους δήμους. Στον δήμο Αθηναίων, από τα περίπου 1.200 περίπτερα που λειτουργούσαν πριν από την οικονομική κρίση, σήμερα η Διεύθυνση Δημοτικών Προσόδων διαχειρίζεται περίπου 400 άδειες. Από αυτές, περίπου 250 περίπτερα είναι ενεργά, ενώ για περίπου 150 θέσεις τα δικαιώματα παραχώρησης έχουν περιέλθει στη διαχείριση του δήμου. Οι άδειες αυτές είχαν αρχικά δοθεί σε ανάπηρους πολέμου, ανάπηρους αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης, θύματα ειρηνευτικής περιόδου και άλλες κατηγορίες δικαιούχων που εντάσσονταν στο πλαίσιο της κοινωνικής αποκατάστασης. Ωστόσο, μετά το 2012, το καθεστώς αυτό άλλαξε. Η άδεια δεν θεωρείται πλέον σχεδόν κληρονομικό δικαίωμα. Μέχρι το 2012, το δικαίωμα παραχώρησης μπορούσε να μεταβιβαστεί στη χήρα/χήρο τού/τής δικαιούχου ή σε ανύπαντρη θυγατέρα, γεγονός που διατηρούσε έναν έντονο οικογενειακό χαρακτήρα στη λειτουργία των περιπτέρων. Σήμερα, ισχύει η μεταβίβαση στη χήρα/χήρο, αλλά υπάρχει συνέχεια μόνο στην περίπτωση που το τέκνο έχει ποσοστό αναπηρίας άνω του 67%. Σε διαφορετική περίπτωση, το δικαίωμα δεν συνεχίζεται αυτομάτως εντός της οικογένειας. Όταν μια θέση περιπτέρου δεν την εκμεταλλεύεται πλέον ο αρχικός δικαιούχος, τότε περιέρχεται στη διαχείριση του δήμου και ακολουθείται συγκεκριμένη διαδικασία επαναδιάθεσης. Περίπου το 30% των θέσεων παραχωρείται εκ νέου, με κοινωνικά και εισοδηματικά κριτήρια, σε ευπαθείς ομάδες, άτομα με αναπηρία, πολύτεκνους, πολεμιστές της Κύπρου. Οι υπόλοιπες θέσεις προκηρύσσονται σε δημόσια διαδικασία δημοπρασίας από τον δήμο, με χρονικά προσδιορισμένη παραχώρηση, συνήθως δεκαετούς διάρκειας. Με αυτόν τον τρόπο, το περίπτερο απομακρύνεται από τη λογική της διαχρονικής οικογενειακής συνέχειας και εντάσσεται σε ένα πλαίσιο περιορισμένου χρόνου εκμετάλλευσης και διοικητικής διαχείρισης.

LiFO 12.02.26

25

ΕΚΘΕΣΗ

Ν. Χ ο υ λ ι α ρ ά ς , Χ ω ρ ί ς τ ί τ λ ο

Η έκθεση «Άηχοι διάλογοι» ξεκίνησε από την Πινακοθήκη Ε. Αβέρωφ στο Μέτσοβο, πολύ κοντά στα Ιωάννινα, τόπο καταγωγής των δύο αδελφών, του ζωγράφου, λογοτέχνη και μουσικού Νίκου Χουλιαρά (19402015) και του γλύπτη Γιώργου Χουλιαρά (γεν. 1947), για να καταλήξει στην πλατεία Αυδή στο Μεταξουργείο, στην Πινακοθήκη του Δήμου Αθηναίων. Αυτό που διαπιστώνει ο επισκέπτης με το που εισέρχεται στον εκθεσιακό χώρο είναι ότι πρόκειται όντως για έναν εικαστικό «διάλογο» μεταξύ των δύο Ηπειρωτών καλλιτεχνών. Παρόλο που ο ένας εκ των δύο δεν βρίσκεται στη ζωή, είναι η πρώτη φορά που έργα τους εκτίθενται μαζί, κι όπως λέει η ιστορικός τέχνης και επιμελήτρια της έκθεσης Μαρία Σφενδουράκη: «Η ιδέα της έκθεσης στηρίζεται στο ότι πρόκειται για δύο βιωματικούς καλλιτέχνες κι ότι το έργο τους έχει ένα πολύ δυνατό υπαρξιακό άνοιγμα. Έχουν επιλεγεί έργα που καλύπτουν χρονολογικά όλη σχεδόν τη ζωγραφική του Νίκου Χουλιαρά, ενώ από τον Γιώργο Χουλιαρά παρουσιάζουμε αποκλειστικά έργα από μέταλλο, τα οποία αντιπροσωπεύουν κυρίως το εσωστρεφές ρεύμα της γλυπτικής του, δημιουργώντας διάλογο μεταξύ τους». Σκοτεινοί, αινιγματικοί και μεταφυσικοί, οι δυο τους έμειναν από πολύ νωρίς μακριά από τη ρεαλιστική απόδοση της αναπαραστατικής τέχνης. Κι ενώ αποκλίνουν καλλιτεχνικά, υπάρχει ένα κοινό ρεύμα που διατρέχει το έργο τους. Ο Νίκος Χουλιαράς, ιδιοσυγκρασιακός και ακατάτακτος ως ζωγράφος, εισήγαγε στα έργα του σουρεαλιστικά και εξπρεσιονιστικά στοιχεία αλλά και τον γραπτό λόγο, κάτι που τον απασχολούσε παράλληλα με τη ζωγραφική έτσι κι αλλιώς. Ο Γιώργος Χουλιαράς, ξεκινώντας από μια

πιο ανθρωποκεντρική γλυπτική φόρμα, εξελίχθηκε στον κατεξοχήν εκφραστή της αφαίρεσης με σκληρά υλικά – πέτρα, τσιμέντο, μπρούντζο, ανοξείδωτο ατσάλι. Τα ζωγραφικά έργα του πρώτου κυριαρχούνται χρωματικά από μια παλέτα γήινων αποχρώσεων σε τόνους του μαύρου και του γκρι, σπανιότερα με χρήση άλλων χρωμάτων, συνήθως για συμβολικούς λόγους, ενώ στη θεματική του βρίσκουμε από μινιμαλιστικά τοπία και αφαιρετικές συνθέσεις μέχρι μη προσδιορίσιμους χώρους όπου ενίοτε κυριαρχούν αλλόκοτα πλάσματα ή η υπερμεγέθης ανθρώπινη μορφή που σχεδόν πάντα παραπέμπει στον ίδιο, διαμορφώνοντας μια ιδιότυπη εκδοχή παραστατικής ψυχογραφίας. Πρόκειται για ένα ιδίωμα που αρχικά αποδόθηκε σε μεγάλες φόρμες, το μέγεθος των οποίων εξαντλούσε τα όρια του κάδρου, χαρακτηριστικό που στην εξέλιξή του θα υποχωρούσε δραστικά. Οι μορφές σταδιακά αντικαταστάθηκαν από νυχτερινά τοπία με έντονο κοντράστ, ένα ιδιότυπο θέατρο όπου σκιές αναδεικνύουν τη βαθύτερη ουσία των προσωπικών του αναζητήσεων, όπως οι σκιώδεις μορφές ζώων που συχνά συνοδεύουν

Οι «Άηχοι διάλογοι» του Νίκου και του Γιώργου Χουλιαρά Στην Πινακοθήκη του Δήμου Αθηναίων εκτίθεται το έργο των δύο Ηπειρωτών καλλιτεχνών, που μολονότι οι διαδρομές τους αποκλίνουν, διέπονται από ένα κοινό ρεύμα που επιτρέπει τη μεταξύ τους «συνομιλία». ΑΠΟ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΟ ΠΑΡΙΔΗ

Ν . Χο υ λ ι α ρ ά ς , Π ρ ο ε τ ο ι μ α σ ί α σ κ η ν ι κ ο ύ φ ό ν ο υ

26

LiFO

12.02.26

ανθρώπινες φιγούρες, υπογραμμίζοντας τη βαθύτερη υπαρξιακή αγωνία τού καλλιτέχνη, ενώ σε κάποιες περιπτώσεις η αφήγηση αποδίδεται εν είδει κόμικς. Τα γλυπτικά έργα του Γιώργου Χουλιαρά χωρίζονται σε ανθρωπομορφικά και σε αφαιρετικές συνθέσεις, συχνά με κονστρουκτιβιστικά χαρακτηριστικά. Έχοντας συνεργαστεί με αρχιτέκτονες και έχοντας αναλάβει αναθέσεις για δημόσιους χώρους, πολλά έργα του έχουν μνημειακό χαρακτήρα. Με σεβασμό στην ιστορική μνήμη της τέχνης του και με βαθιά γνώση της τέχνης του 20ού αιώνα επαναπραγματεύτηκε και ανέδειξε διαχρονικές αξίες με σύγχρονο πνεύμα και υπαρξιακή ενδοσκόπηση. Δύο ρεύματα διατρέχουν το έργο του: εκείνο που συνομιλεί με την αρχαία ελληνική πλαστική και λαϊκή τέχνη κι εκείνο που προέκυψε από την εσωστρέφεια του βλέμματος, δίνοντας έργα που συνδιαλέγονται με τη ζωγραφική του αδελφού του. Η ενότητα έργων με τον όρο «Μεταφύσεις», την οποία ανέπτυξε κυρίως κατά την περίοδο της πανδημίας, εκφράζοντας αισθήματα αγωνίας και φόβου, συνυπάρχει με μια σειρά χυτών μικρογλυπτών ερωτικής θεματολογίας με εξπρεσιονιστικά χαρακτηριστικά και γκροτέσκ διάθεση, που αντιπαραβάλλονται με την κωμική πλευρά του τραγικού της ζωγραφικής του Νίκου Χουλιαρά. Όπως εξηγεί και η επιμελήτρια κ. Σφενδουράκη όσον αφορά τη σχέση των δύο με την ανθρώπινη μορφή: «Το σώμα αντιμετωπίζεται ως μέσο πνευματικής έκφρασης, ως πεδίο βιωματικής πύκνωσης, ως “τόπος” έρωτα, ζωής και θανάτου».

Γ. Χουλιαράς, Μικρογλυπτική

Πινακοθήκη Δήμου Αθηναίων 3/2–29/4

LiFO 12.02.26

27

q Γεννήθηκα και μεγάλωσα στο Βελβεντό Κοζάνης, σ’ ένα αγροτικό περιβάλλον που δεν είχε σχέση με γράμματα και τέχνες. Η μαμά μου ήταν μοδίστρα και αγρότισσα, ο μπαμπάς μου οδηγός σε φορτηγά και αγρότης. Είμαι, όπως πολλοί Έλληνες γιοι, γιος μιας μητέρας εμφατικά παρούσας κι ενός πατέρα που, λόγω δουλειάς και λόγω της συνήθους για τη χώρα μας αρσενικής ψυχικής συγκρότησης, ήταν λιγότερο παρών. Το αποτέλεσμα ήταν ότι ανατράφηκα κυρίως με το περιβάλλον και τους συγγενείς της μαμάς μου. Επιπλέον, οι πρώτου βαθμού συγγενείς από τη μεριά του μπαμπά μου είναι μετανάστες στην Αυστραλία κι έτσι οι επαφές με κείνη την πλευρά της οικογένειας σπάνιζαν. Επαφή υπήρχε με το σόι της μαμάς, γεμάτο γυναίκες –θείες, ξαδέρφες, τη γιαγιά μου πάνω απ’ όλα– κι επίσης με τις πελάτισσες της μαμάς μου. Έτσι, μεγάλωσα σχεδόν αποκλειστικά σε γυναικείο περιβάλλον – με τις φίλες της μαμάς μου, με τις γειτόνισσες με τις οποίες έπινε καφέ και με τις πελάτισσές της, τις ιστορίες των οποίων άκουγα ως παιδί, κρυμμένος πίσω από την πόρτα ή κάτω από το κρεβάτι ενώ έκαναν πρόβα.

Συγγραφέας. Γεννήθηκε στο Βελβεντό, ζει στο Γαλάτσι.

τους–, που καταλαβαίνει διαισθητικά τη δυναμική ανάμεσα στους γονείς –το τι λέγεται και κυρίως τι αποσιωπάται–, διαποτίζεσαι από τη συναισθηματική υγρασία του περιβάλλοντος. Ιδίως όταν γράφεις, γιατί η λογοτεχνία βασίζεται όχι σε ό,τι διατυπώνεται αλλά σε ό,τι λανθάνει, σε ό,τι υπονοείται. Οπότε, από τη μια οι γυναίκες ήταν εκεί και μιλούσαν, από την άλλη η πατρική φιγούρα δεν ήταν εκεί και δεν μιλούσε. Κι αυτά τα δύο, η αντίστιξη λόγου και σιωπής, με σφράγισαν και με έστρεψαν από νωρίς, νομίζω, στις λέξεις και κατόπιν στο γράψιμο. Διότι ένιωθα ότι γύρω μου πλανιούνταν πράγματα κι εγώ έπρεπε κάπως να τα κατανοήσω, να τα ερμηνεύσω, να τους δώσω σχήμα, αλλιώς θα με πλάκωναν. Αν και η οικογένειά μου δεν είχε τα εργαλεία να μου προσφέρει όσα χρειαζόμουν, στάθηκα τυχερός γιατί το Βελβεντό, παρότι μικρή κωμόπολη, απομονωμένη μεταξύ Πιερίων και Αλιάκμονα, είχε καλύτερο πολιτιστικό επίπεδο σε σχέση με τον μέσο όρο της ελληνικής επαρχίας: υπήρχε μια υποτυπώδης πολιτιστική υποδομή, από την οποία κρατήθηκα. Υπήρχε μια παιδική βιβλιοθήκη, που την έστησε τη δεκαετία του ’80 η Ανέτ Σλουμπερζέ, μια περίφημη Γαλλίδα φιλέλληνας που, σε συνεργασία με την κυβέρνηση Σημίτη, αποφάσισε να ιδρύσει σε αγροτικά μέρη της Ελλάδας ένα δίκτυο παιδικών βιβλιοθηκών με ευρωπαϊκά πρότυπα. Εγώ, επειδή δεν είχα πού να καταφύγω, κατέφυγα εκεί από μικρός. Δεν ήμουν αθλητικό παιδί, δεν αγαπούσα το ποδόσφαιρο – δεν είχα πού να πάω. Το έλεγε κάπου ο Σαββόπουλος: έχουμε την καθημερινή ζωή μας, έλεγε, πάμε στο σχολείο ή στη δουλειά μας, όμως κάποια πράγματα περισσεύουν, κι αυτά που περισσεύουν τα αναλαμβάνει το τραγούδι. Σε μένα, αυτά που περίσσευαν και περισσεύουν, αν και μάλλον θα έπρεπε καλύτερα να πω αυτά που έλειπαν και λείπουν, τα ανέλαβαν αρχικά η βιβλιοθήκη και στη συνέχεια, μέχρι σήμερα, η ανάγνωση και το γράψιμο.

q Σ’ αυτό το περιβάλλον, όπου δεν ένιωθα άνετα –ούτε στο οικογενειακό ούτε και στου μικρού τόπου–, είχα δύο πράγ-

ΓΙΆΝΝΗΣ ΠΑΛΑΒΌΣ

q Αν είσαι ένα παιδί μιας κάποιας ευαισθησίας –και όλα τα παιδιά είναι ευαίσθητοι καταγραφείς του περιβάλλοντός

ματα: από τη μια τη βιβλιοθήκη κι από την άλλη τις ιστορίες των γυναικών, των φιλενάδων και των πελατισσών της μαμάς μου, τη ματαίωση και τη λύπη τους, όλα όσα δεν έλεγαν στις οικογένειες και στους άντρες τους αλλά τα εκμυστηρεύονταν μεταξύ τους στον καφέ κι εγώ τα άκουγα. Αυτές οι ιστορίες είναι σημαντικές για μένα. Κι αυτή την υπόκωφη λύπη, που δεν μπορούσε να εκφραστεί αλλιώς παρά μόνο σ’ αυτό το άτυπο δίκτυο αλληλεγγύης που ήταν η καθημερινή τους συνάντηση για καφέ, τη ρούφηξα. Οπότε στο Βελβεντό είχα αυτά και είχα και τους φίλους μου, μια μικρή παρέα ατόμων στο χωριό που ήταν σαν κι εμένα –ας πούμε ότι ήμασταν, ο καθένας με τον τρόπο του, έκκεντροι–, και φτιάξαμε ένα περιβάλλον μεταξύ μας που ήταν υποστηρικτικό απέναντι σε ένα περιβάλλον που μας έκανε να νιώθουμε ξένοι. Όλα αυτά ήταν το έδαφος πάνω στο οποίο ρίζωσα για να φυτρώσω και να γίνω ό,τι είμαι. Κυρίως, όμως, το έδαφος το καθόρισε μια κληροδοτημένη λύπη που τρυπώνει πάντα μέσα απ’ τις ρωγμές, δηλαδή μέσ’ από ό,τι δεν αρθρώνεται, από τη μεριά της μητέρας μου, αλλά και από την πλευρά του πατέρα μου, γιατί ο πατέρας μου είχε κι αυτός να σηκώνει τις δικές του ματαιώσεις, όπως ο καθένας. Ένα ευαίσθητο παιδί όλ’ αυτά τα ρουφάει – και είπαμε, όλα τα παιδιά είναι ευαίσθητα. Ένα παιδί είναι ένας συλλέκτης που όλα αυτά καλείται κάτι να τα κάνει. Κι εγώ το μόνο που ήξερα κάπως να κάνω ήταν να βάζω λέξεις στη σειρά.

q Δεν μεγάλωσα με βιβλία, δεν είχαμε βιβλία στο σπίτι. Τα μόνα που είχαμε ήταν μια εγκυκλοπαίδεια που αγόρασαν οι γονείς μου από έναν πλανόδιο πωλητή στα μέσα της δεκαετίας του ’80 –θυμάμαι καθαρά την επίσκεψή του–, μερικοί βίοι αγίων και δυο τρία άσχετα βιβλία που, για άγνωστο λόγο, βρέθηκαν στο σύνθετο του σαλονιού. Ό,τι βιβλία διάβαζα, τα διάβαζα στην παιδική βιβλιοθήκη, όπου από τα πέντε-έξι μου πήγαινα σχεδόν κάθε απόγευμα. Αργότερα, στην εφηβεία πια, άρχισα να πηγαίνω στη Βιβλιοθήκη του Μορφωτικού Ομίλου Βελβεντού, η οποία ήταν επίσης μια καλή βιβλιοθήκη για τα μέτρα ενός μικρού τόπου, κι εκεί ανακάλυψα τους μπίτνικ. Αλλά άρχισα να διαβάζω συστηματικά όταν πέρασα στο πανεπιστήμιο, στη Θεσσαλονίκη. Τότε άρχισα να καταλαβαίνω ότι ο τρόπος που έχω για να δώσω συνοχή στη ζωή μου, σ’ αυτό το αυτοσχέδιο πράγμα που είναι η ζωή μας, ήταν οι λέξεις.

ΟΙAΘΗΝΑΊΟΙ

q Ίσως γενικεύω επικίνδυνα, όμως καμιά φορά νιώθω ότι υπάρχουν, χοντρικά, δύο ειδών συγγραφείς: αυτοί που ανα-

28

LiFO

τι εστι συγγραφεας

τράφηκαν σε λογοτεχνικό και εν γένει καλλιτεχνικό περιβάλλον κι αυτοί που ήρθαν στη γραφή απ’ έξω. Εγώ ανήκω σε όσους ήρθαν απ’ έξω. Το γράψιμο ποτέ δεν είχε για μένα άλλον σκοπό από το να αποτελεί μια χειρονομία προς τον εαυτό μου, μια χειρονομία λίγο πολύ αυτοανακάλυψης. Ο Σαββόπουλος –πάλι ο Σαββόπουλος–, όταν τα τελευταία χρόνια τον ρωτούσαν γιατί σταμάτησε να γράφει, απαντούσε: «Πάντοτε έγραφα με λύσσα, κι αυτή τη λύσσα δεν θα την προδώσω». Για μένα αυτή η «λύσσα» είναι σημαντική. Γιατί μεγαλώνοντας ένιωθα, δικαίως ή αδίκως, ότι δεν είχα πολλά, είχα όμως τα βιβλία. Αφετηρία είναι η έλλειψη. Γι’ αυτό και δεν μου πολυαρέσει να στέκομαι σε όρους όπως η «λογοτεχνική φόρμα» ή οι «τεχνικές», γι’ αυτό και δεν με πολυπείθουν η «διακειμενικότητα», οι «φιλοσοφικές» αναφορές και το υπέρμετρα διανοητικό στοιχείο. Υποψιάζομαι ότι όλα αυτά είναι πράγματα με τα οποία συνδέονται άνθρωποι που μεγάλωσαν σε περιβάλλοντα πιο λόγια, πιο διανοητικά από το δικό μου, και μου φαίνονται και λιγάκι ήσσονος σημασίας. Επειδή με τη λογοτεχνία είχα ανέκαθεν αυτήν τη σχέση αυτοανακάλυψης, δεν θέλω να γράφω χωρίς να υπάρχει σοβαρός λόγος, ούτε και να δημοσιεύω πράγματα που δεν τα νιώθω ουσιαστικά. Θα ήταν σαν να προδίδω τον εαυτό μου, την ίδια μου την ταυτότητα. Αυτό θέλω να το κρατήσω όσο μπορώ.

q Η πρώτη φορά που έγραψα κάτι με αξιώσεις ήταν στο τέλος των σπουδών μου, όταν δεν μπορούσα να δώσω εξετάσεις για το μεταπτυχιακό που ήθελα γιατί χρωστούσα ένα μάθημα κι έτσι πήγα στον στρατό, κάτι που βέβαια δεν ήθελα. Τη δυσφορία μου έπρεπε κάτι να την κάνω –είπαμε, ό,τι περισσεύει κι ό,τι λείπει κάτι πρέπει να το κάνεις–, οπότε δοκίμασα να γράψω ώστε κάπως να τη διαχειριστώ. Έστειλα το διήγημα σε έναν διαγωνισμό, βραβεύτηκα, πήρα θάρρος και συνέχισα. Έως τότε, κατά βάση απλώς διάβαζα. Έπρεπε να βρω τη φωνή μου, και τη βρήκα με τα χρόνια, μέσα από απανωτές δοκιμές και αποτυχίες. Κι ούτε έχω κατασταλάξει κιόλας. Ούτως ή άλλως, κάθε φορά που κάθεσαι να γράψεις, πειραματίζεσαι: αυτά που έγραψες δεν σου διδάσκουν πώς να γράψεις τα επόμενα. Τα επόμενα πρέπει να βρουν τον τρόπο τους να σχηματοποιηθούν. Για μένα, κάθε επόμενο κείμενο είναι δυσκολότερο από το προηγούμενο, γιατί γράφοντας το επόμενο έχεις να κουβαλήσεις και τα προηγούμενα, όπως η μηχανή ενός τρένου πρέπει να κουβαλήσει όλα τα βαγόνια πίσω της τραβώντας ανηφορικά. Κι ο δρόμος είναι σταθερά ανηφορικός.

απο τον m.hulot φωτογραφιeσ: παρισ ταβιτιαν

Συγγραφέας είναι κάποιος για τον οποίον το γράψιμο είναι πιο δύσκολο απ’ ό,τι για τους άλλους, όχι ευκολότερο. Όταν νιώσω ότι έχω κάτι να πω, κάτι που θα πάει εμένα ως Γιάννη και αυτό που κάνω, δηλαδή το γράψιμο, ένα βήμα παρακάτω, τότε θα καθίσω να το κάνω, δηλαδή να γράψω. Πάντα έτσι έγραφα. Αλλιώς ποιος ο λόγος; Τα βιβλιοπωλεία είναι γεμάτα από μέτρια ή κακά βιβλία. Γιατί να προσθέσουμε άλλο ένα;

12.02.26

LiFO 12.02.26

29

τιστική Διαχείριση. Σπούδασα ό,τι σπούδασα γιατί ένιωθα πως η μόνη μου δεξιότητα ήταν το γράψιμο. Κι επειδή το κείμενο κείται και ό,τι κείται υπόκειται σε ερμηνεία, μπορούσα έτσι να θολώσω τα νερά. Είχα ανάγκη να θολώσω τα νερά όταν ήμουν έφηβος, λόγω έμφυτης συστολής. Ήθελα να μη με καταλαβαίνει κανένας, να κρύβομαι. Λόγω, λοιπόν, της αγάπης και της έφεσής μου προς τα κείμενα, πήγα στο Τμήμα Δημοσιογραφίας. Αλλά δεν ήταν μια σχολή που, με ορισμένες εξαιρέσεις σοβαρών καθηγητών, μου έμαθε πραγματικά κάτι: με έκανε ειδικό στο γενικό. Μάλλον ό,τι έμαθα στα χρόνια των σπουδών μου το έμαθα στη Δημοτική Βιβλιοθήκη της Θεσσαλονίκης, όπου πήγαινα τη μέρα, και στη γύρα μεταξύ Berlin, Λούκι Λουκ και Residents, όπου πήγαινα τη νύχτα.

q Στην Αθήνα κατέβηκα 24 ετών, για το μεταπτυχιακό μου, κι από τότε ζω εδώ. Έπιασα ένα διαμέρισμα στον Νέο Κόσμο με έναν άγνωστό μου τότε, τον Λουκά, με τον οποίο μείναμε τελικά συγκάτοικοι δέκα χρόνια, μια σημαντική σχέση για μένα: κι αυτός από την επαρχία –Καρδιτσιώτης–, οπότε το στοιχείο του «επαρχιώτη στην Ομόνοια / μες στο ψιλόβροχο / αρχές του Μάη», που ακόμα δεν μ’ έχει εγκαταλείψει, μας ένωσε, όπως μας ένωσε και το κοινό μας χιούμορ. Μόλις τέλειωσα το μεταπτυχιακό, βρήκα δουλειά στο χοροθέατρο Ροές της Σοφίας Σπυράτου. Ήμουν βοηθός της για δέκα χρόνια. Ήταν ενδιαφέρουσα περίοδος, γιατί γνώρισα από μέσα τον χώρο του θεάτρου και του χορού, και μάλιστα εμπειρίες από κείνη τη δουλειά πέρασαν σε κάποια διηγήματα του Αστείου. Γνώρισα από κοντά ηθοποιούς που τους ήξερα από τα παιδικά μου χρόνια στο χωριό, κι ακόμα και σήμερα δεν με έχει εγκαταλείψει αυτή η αίσθηση της έκπληξης που μου προκαλεί η θέα μιας έστω και δευτεροκλασάτης διασημότητας. Βλέπω, π.χ., στον δρόμο ένα αναγνωρίσιμο πρόσωπο και ενστικτωδώς αναφωνώ «α, είναι ο Γιάννης Γιοκαρίνης!» –αναφέρω τον Γιοκαρίνη επειδή τυχαίνει να τον πετυχαίνω στη Φωκίωνος, όχι επειδή είναι δευτεροκλασάτος, κάθε άλλο– και ίσα που κρατιέμαι να μη σηκώσω το χέρι και να δείξω προς το μέρος του. Για μένα, η εικόνα της τηλεόρασης, που με έβγαζε από τη χαμηλοτάβανη πραγματικότητα του χωριού, ήταν σημαντική. Ένα καθοριστικό γεγονός για μένα ήταν ο ερχομός της ιδιωτικής τηλεόρασης στο Βελβεντό. Θυμάμαι να σηκώνονται οι κεραίες της ιδιωτικής τηλεόρασης στις στέγες του χωριού το 1991, τις οποίες αποκαλούσαμε «χελιδόνες» λόγω του σχήματός τους – έμοιαζαν με ψαλιδωτές χελιδονίσιες ουρές. Όσο χαζό κι αν ακούγεται, για μένα η ιδιωτική τηλεόραση, παρ’ όλο το σκουπιδαριό της, το οποίο ρούφηξα με δίψα, έφερε μια άνοιξη – όπως τα χελιδόνια. Ίσως γι’ αυτό η πτυχιακή μου εργασία στη Σχολή Δημοσιογραφίας να είχε θέμα «Το κιτς στον δημοφιλή ελληνικό κινηματογράφο». Με παρηγόρησε αυτό το κιτς. Είναι μέρος μου.

ΟΙ ΑΘΗΝΑΙΟΙ Γιάννης Παλαβός

q Σπούδασα Δημοσιογραφία και ΜΜΕ στο ΑΠΘ και στη συνέχεια έκανα το μεταπτυχιακό μου στο Πάντειο, στην Πολι-

q Ένα από τα πιο καθοριστικά πρόσωπα για τη διαμόρφωσή μου ήταν ο Γιάννης Πετρίδης. Όταν τον πρωτοάκουσα το 1995, ούτε δεκαπέντε χρονών, ήταν τομή για μένα. Πέτυχα την εκπομπή του ενώ έκανα ζάπινγκ στο τεράστιο ραδιόφωνο του πατέρα μου, που το είχε φέρει από τη Σαουδική Αραβία, όπου είχε πάει μετανάστης τη δεκαετία του ’70. Η αισθητική μου χρωστάει πολλά στον Γιάννη Πετρίδη. Ο Πετρίδης, και μαζί ο Mόρισεϊ και οι Smiths, οι Smashing Pumpkins και ο Σαββόπουλος, με έχουν διαμορφώσει εξίσου με τους συγγραφείς που αγαπώ, ίσως και περισσότερο. Όχι τυχαία, η μεταπτυχιακή διπλωματική μου εργασία είχε τίτλο «Το μεταρομαντικό στοιχείο στη στιχουργική του Mόρισεϊ». Η επιρροή των Smiths διαπερνά τη σχέση μου με τη γραφή: ακούς μια μελωδία του Mαρ, τόσο ανάλαφρη και χαρωπή, κι έπειτα προσέχεις τους στίχους του Mόρισεϊ κι έρχεσαι αντιμέτωπος με την πίκρα τους, με τη δηκτικότητα και τη λοξή τους ειρωνεία. Κι αυτός ο συνδυασμός, δηλαδή το ανάλαφρο μαζί με το πικρό που τσακίζει, είναι κάτι που ασυναίσθητα προσπάθησα να αναπαραγάγω γράφοντας. Ο Αργύρης Χιόνης έλεγε: ««Η ποίηση πρέπει να ’ναι / Ένα ζαχαρωμένο βότσαλο / Πάνω που θα ’χεις γλυκαθεί / Να σπας τα δόντια σου». Αυτό έκαναν οι Smiths κι αυτό ακριβώς θέλησα να κάνω κι εγώ. Θέλησα να έχουν τα κείμενά μου τον απλό, προσιτό χαρακτήρα της καλώς εννοούμενης ποπ, όπως αυτή των Smiths, μαζί με το βάθος που αυτή διαθέτει.

q Συγγραφέας είναι κάποιος για τον οποίον το γράψιμο είναι πιο δύσκολο απ’ ό,τι για τους άλλους, όχι ευκολότερο. Όταν νιώσω ότι έχω κάτι να πω, κάτι που θα πάει εμένα ως Γιάννη και αυτό που κάνω, δηλαδή το γράψιμο, ένα βήμα παρακάτω, τότε θα καθίσω να το κάνω, δηλαδή να γράψω. Πάντα έτσι έγραφα. Αλλιώς ποιος ο λόγος; Τα βιβλιοπωλεία είναι γεμάτα από μέτρια ή κακά βιβλία. Γιατί να προσθέσουμε άλλο ένα; Είμαι σαράντα πέντε χρονών. Αν συνεχίσω να γράφω με τον ρυθμό που γράφω κι όλα πάνε καλά και ζήσω μερικές δεκαετίες ακόμα, θα γράψω άλλα τρία βιβλία. Αν σ’ αυτά προσθέσουμε τα τρία που έχω γράψει, έχουμε έξι, και σ’ αυτά προσθέσω και τα δύο κόμικς που έχω γράψει και τα καμιά δεκαριά βιβλία που μετέφρασα, μου φαίνονται μια χαρά ως σώμα έργου. Δεν χρειάζεται παραπάνω. Ούτως ή άλλως, πολύ ή λίγο δεν έχει σημασία: σημασία έχει αυτό που γράφεις να στέκεται, να μπορείς να το υπερασπιστείς σε βάθος χρόνου, να μην ντρέπεσαι γι’ αυτό. Αν αυτό μπορώ να το εξασφαλίσω, είμαι μια χαρά.

q Οι μεταφράσεις μού μαθαίνουν ελληνικά: είναι αυτό που είχε πει πολύ σωστά ο Σεφέρης, ότι όταν μεταφράζεις μαθαίνεις καλύτερα τη δική σου γλώσσα, όχι τη γλώσσα από την οποία μεταφράζεις. Μεταφράζοντας, λοιπόν, μαθαίνω να χειρίζομαι αποτελεσματικότερα το υλικό το οποίο στη συνέχεια θα χρησιμοποιήσω για να γράψω τα δικά μου κείμενα. Και, βέβαια, κοντά στον βασιλικό ποτίζεται κι η γλάστρα: κοντά στον βασιλικό που είναι τα απαιτητικά κείμενα απαιτητικών συγγραφέων, κάτι θα ξεπατικώσω κι εγώ ως γλάστρα. Κάτι μαθαίνω, που μπορώ να αξιοποιήσω στα δικά μου κείμενα.

q Παρότι μένω στην Αθήνα, παρότι εδώ είναι πια η ζωή μου, δεν νιώθω Αθηναίος. Νομίζω ότι αυτή η πόλη

ΙNFO

Οι συλλογές διηγημάτων του Αστείο, Το παιδί και το graphic novel Γρα-Γρου κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Ίκαρος. Έχει μεταφράσει το Τραγούδι της Σάλπιγγας του Ουάλας Στέγκνερ και τη Θάλασσα του Γκιλβίκ (εκδ.

Gutenberg), τα Κόκκινα Φύλλα και το Ο αχυρώνας φλέγεται του Ουίλιαμ Φόκνερ (εκδ. Κίχλη) και το Χαίρομαι που είμαι εδώ του Άλντεν Νόουλαν (εκδ. Loggia).

30

LiFO

Παρότι μένω στην Αθήνα, παρότι εδώ είναι πια η ζωή μου, δεν νιώθω Αθηναίος. Νομίζω ότι αυτή η πόλη είναι μια πόλη «μη Αθηναίων», μια πόλη ανθρώπων που ζουν εδώ, αλλά δεν είναι και δεν νιώθουν Αθηναίοι.

είναι μια πόλη «μη Αθηναίων», μια πόλη ανθρώπων που ζουν εδώ, αλλά δεν είναι και δεν νιώθουν Αθηναίοι: δεν είναι μια πόλη όπως η Θεσσαλονίκη, η Λάρισα ή η Κοζάνη, μια πόλη δηλαδή με δική της, διακριτή ρίζα και ταυτότητα. Είναι, όπως όλες οι μητροπόλεις, μια πόλη διερχομένων. Όμως αυτό είναι η γοητεία και το καλό κάθε μητρόπολης: επειδή ακριβώς είσαι διερχόμενος, έχεις άλλα οφέλη και άλλου είδους ορίζοντες σε σχέση με τη βαθιά ρίζα μεν, αλλά και την ασφυξία του μικρού τόπου. Εξακολουθώ να μη νιώθω άνετα στην Αθήνα και εξακολουθώ να είμαι εδώ κυρίως επειδή δουλεύω εδώ. Θέλω όμως κάποια στιγμή να φύγω, όπως και πολλοί άλλοι άλλωστε. Ειδικά αν έχεις παιδιά, βλέπεις πόσο δύσκολη είναι η ζωή στην Αθήνα: βλέπεις τα πεζοδρόμια, βλέπεις το πόσο άθλια είναι η δημόσια συγκοινωνία, πόσο ακριβή είναι η πόλη. Βλέπεις όλο το παραμύθι που πουλάει η χώρα στο εξωτερικό, πόσο διαφορετική είναι η εικόνα που έχουν οι τουρίστες ή όσοι έρχονται ως ψηφιακοί νομάδες ή ως κάθε είδους «καλλιτέχνες» στην Αθήνα σε σχέση με μας που ζούμε εδώ. Είναι πολύ διαφορετικό να πίνεις σπριτς στο Κουκάκι με τους ευρωπαϊκούς σου μισθούς και διαφορετικό να παίρνεις καθημερινά, όπως πολλοί από μας, το τρόλεϊ από την Άνω Κυψέλη μέχρι το κέντρο και να βλέπεις τις άθλιες συνθήκες, να νιώθεις τον υπόκωφο θυμό και την ένταση που σιγοβράζει όταν είμαστε όλοι σαν σαρδέλες, και πόσο αταίριαστη είναι η «χρυσή νεολαία» του gentrification και της κυψελιώτικης «φάσης» με τους ηλικιωμένους που ζουν ξεπεσμένοι και φτωχοί κι αυτό φαίνεται στην όψη τους. Όλο αυτό το πράγμα, ενώ παρουσιάζεται ως αρμονική καθημερινότητα, δεν είναι. Οι ρωγμές είναι ορατές. Και κάποια στιγμή η ένταση θα σκάσει.

q Δεν είμαι σίγουρος ότι η ζωή μού έχει μάθει κάτι. Κατάλαβα, ίσως, με τα χρόνια και με τον μόνο τρόπο που μπορεί να μάθει κανείς κάτι, δηλαδή παθαίνοντας, ότι η ζωή δεν είναι αγώνας δρόμου αλλά αγώνας ταχύτητας –που παραδόξως τελειώνει πολύ γρήγορα– και ότι δεν υπάρχει άλλος σκοπός ή νόημα από το να αντέξεις. Και όταν τερματίσεις, να τερματίσεις με ένα κάποιο αίσθημα ικανοποίησης. Διαβάστε ολόκληρη τη συνέντευξη στο lifo.gr.

12.02.26

885

32

THE WEEK Όσα ξεκινάνε αυτή την εβδομάδα

34

ΣΙΝΕΜΑ Οι νέες ταινίες της εβδομάδας

ΧΟΡΟΣ

Eντουάρντο Γκερέρo Ο διεθνούς φήμης Ισπανός χορευτής και χορογράφος Eντουάρντο Γκερέρo παρουσιάζει στην Αθήνα ένα μοναδικό φλαμένκο σόου που επαναπροσδιορίζει την παράδοση με δύναμη, κομψότητα και τόλμη. Για δύο μόνο βραδιές το κοινό θα έχει την ευκαιρία να βιώσει μια μεγαλειώδη παραγωγή που υπερβαίνει το συμβατικό φλαμένκο. Στη σκηνή, μαζί με τον Γκερέρο, τρεις εκρηκτικές χορεύτριες, τρεις παθιασμένοι τραγουδιστές, ένας βιρτουόζος κιθαρίστας και ένας δυναμικός ντράμερ ενώνονται για να προσφέρουν μια εμπειρία που συνδυάζει την αυθεντικότητα με τον σύγχρονο παλμό.

36

ΜΟΥΣΙΚΗ Το λαϊκό τραγούδι συναντά το «Ερώτικ Ηλεκτρόνικα» της Ecati

38

BIBΛΙΟ Ο τελευταίος (τρυφερός) αποχαιρετισμός του Τζούλιαν Μπαρνς

13-14/2, 20:00, θέατρο Ολύμπια «Μαρία Κάλλας», Ακαδημίας 59-61, είσοδος: 10 ευρώ

LiFO 12.02.26

31

the week

6 ΟΠΕΡΑ Φάλσταφ

Με τον Φάλσταφ –την τελευταία του όπερα, που βασίζεται στην κωμωδία του Σαίξπηρ Οι εύθυμες κυράδες του Ουίνδσορ– ο Βέρντι εξέπληξε τους πάντες, καθώς δεν ήταν πολλοί αυτοί που πίστευαν ότι ο ογδοντάχρονος πλέον συνθέτης θα συνέθετε ένα ακόμα σημαντικό έργο –και μάλιστα κωμικό– μετά τη μεγάλη επιτυχία του Οθέλλου (1887). Το έργο πρωτοπαρουσιάστηκε στη Σκάλα του Μιλάνου το 1893, σηματοδοτώντας τη θριαμβευτική ολοκλήρωση της λαμπρής διαδρομής του συνθέτη στο λυρικό θέατρο. Διευθύνει ο κορυφαίος Ιταλός αρχιμουσικός Πάολο Καρινιάνι. Τον ομώνυμο ρόλο ερμηνεύει ο διεθνής Έλληνας βαρύτονος Τάσης Χριστογιαννόπουλος.

15/2-5/3, Εθνική Λυρική Σκηνή-ΚΠΙΣΝ, λεωφ. Συγγρού 364, Καλλιθέα, είσοδος: 10-90 ευρώ

STOEP TH S PR ES

ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ Αλέξης Ακριθάκης: Μια γραμμή κύμα

12- 1 8 φ εβρ ου αρ ιου 20 26

1 CLUBBING Blend Carnival Athens w/ Sama Abdulhadi Η Sama επιστρέφει στην Αθήνα με ένα extended set και τον ήχο που την έκανε μία από τις πιο επιδραστικές μορφές της σύγχρονης τέκνo, για ένα ξεχωριστό carnival event γεμάτο ηλεκτρισμένη ενέργεια.

12/2-4/4, Βernier/Εliades, Επταχάλκου 11, Θησείο, Τρ.-Παρ. 11:00-18:30, Σάβ. 12:00-16:00

4 ΘΕΑΤΡΟ Έργο δύο προσώπων

14/2, 23:00, Universe Live Stage, παρ. λεωφ. Κηφισού 87, Αιγάλεω

2 ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΠΟΛΥ ΚΟΥΛ Game Night Τα ΠΟΛΥ ΚΟΥΛ Game Nights επιστρέφουν ανανεωμένα! Μαζεύεις παρέα ή έρχεσαι σόλο για γεωγραφικό κουίζ, φρέσκα challenges, γέλιο και απίθανα δώρα. Με παρουσιάστρια τη Σμαράγδα, η διασκέδαση είναι εγγυημένη – ακόμα κι αν βγεις τελευταίος!

15/2, 19:00, ΠΛΥΦΑ, Κορυτσάς 39, είσοδος: 13-15 ευρώ

3 ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ Empty Hums

απο τη μαρια παππα

32

LiFO

Στην έκθεση, ο Αντρέα Τζούροβιτς θα παρουσιάσει ένα νέο σώμα δουλειάς, το οποίο επιστρέφει σε ζητήματα που τον απασχολούν διαχρονικά. Πρόκειται για νέα σειρά έργων που βασίζεται στη χειρωνακτική εργασία και την προσωπική εμπειρία και μνήμη. Ο καλλιτέχνης αναζητά τη λεπτή ισορροπία μεταξύ γλυπτικής και ζωγραφικής, δισδιάστατου και τρισδιάστατου, λειτουργικότητας και αφαίρεσης, ανάμεσα στο εσωτερικό, το εξωτερικό και τον ενδιάμεσο χώρο.

To καλύτερο έργο του Τενεσί Ουίλιαμς μετά το Λεωφορείο ο Πόθος, όπως ο ίδιος το χαρακτήρισε, παρουσιάζεται στην Ελλάδα υπό την αιγίδα του Ελληνικού Ινστιτούτου Πολιτιστικής Διπλωματίας των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, σε σκηνοθεσία Νάνας Παπαδάκη, η οποία επίσης πρωταγωνιστεί, μαζί με τον Βαγγέλη Παπαδάκη.

15/2-21/3, θέατρο Ροές, Ιάκχου 16, Γκάζι, είσοδος: 8-17 ευρώ

5 ΠΑΡΤΙ Condom party - Checkpoint Με αφορμή τη Διεθνή Ημέρα Προφυλακτικού, παρτάρουμε στο πιο hot event του χειμώνα. DJ sets από τους PJ Mugiwara και Carnival Queen. Drag show: Χράζα. Με την υποστήριξη του AIDS Healthcare Foundation.

12/2, 20:00, Ρομάντσο, Αναξαγόρα 3, είσοδος ελεύθερη

Η έκθεση «Αλέξης Ακριθάκης. Μια γραμμή κύμα» είναι η πρώτη μεγάλη αναδρομική έκθεση του σημαντικού Έλληνα δημιουργού στην Ελλάδα τα τελευταία 30 χρόνια. Από τις πρώτες ψυχεδελικές εικόνες του που αποτυπώνουν το πνεύμα της δεκαετίας του ’60, την εμβληματική «βαλίτσα» του ’70, τις κατασκευές με λαμπάκια που αποδομούν τη ζωγραφική σε υλικά, ατμόσφαιρες και προθέσεις, τα εξπρεσιονιστικά τοπία και τα διεισδυτικά πορτρέτα έως τα σπαρακτικά τελευταία του έργα με τους τρόφιμους του Δρομοκαϊτείου, η έκθεση αναδεικνύει την ευαισθησία ενός πολυσύνθετου καλλιτέχνη αλλά και μια πλευρά της δημιουργικότητάς του που μέχρι σήμερα παρέμενε άγνωστη.

12/2-24/5, Μουσείο Μπενάκη, Κουμπάρη 1 & Βασ. Σοφίας

7 ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ Μεταξύ δύο και τριών μέτρων H έκθεση συγκεντρώνει έργα από καλλιτέχνες που εργάζονται με ζωγραφική, υφάσματα, μελάνι στο χαρτί, ευρεθέντα αντικείμενα και μεικτές τεχνικές, τα οποία ανήκουν στον τοίχο, αλλά επεκτείνονται απαλά πέρα από τις οικείες διαστάσεις της επιτοίχιας πρακτικής. Κινούμενα μεταξύ δύο και τριών μέτρων, τα έργα αυτά καταλαμβάνουν μια κλίμακα που δεν είναι ούτε μικρή ούτε μνημειακή αλλά αρκετά μεγάλη ώστε να αλλάζει τον τρόπο συνάντησης με το έργο, κι ακόμη απόλυτα συνδεδεμένη με το ανθρώπινο σώμα και τις αναλογίες του.

12/2-15/3, Δύο Χωριά, Λεμπέση 5-7 & Πορίνου 16, Τρ.-Τετ., Παρ. 11:00-19:00, Πέμ. 12:0021:00, Σάβ. 12:00-18:00

8 CLUBBING Rave Misfits Το Chemical Circus παρουσιάζει το Rave Misfits, ένα νέο techno project με hard και σέξι ήχους, cuttingedge shows και απόλυτα immersive εμπειρία.

Line up: Fiyahkidd, Kin.Spin, Mario, PJ Mugiwara, Xoginos.

14/2, 23:30, ΙΛΙΟΝ Plus, Κοδριγκτώνος 17, Αθήνα, είσοδος: 6 ευρώ

9 ΜΟΥΣΙΚΗ STEGI.RADIO Takeover 2026 Για τρίτη χρονιά, το web radio της Στέγης κάνει κατάληψη σε όλο το κτίριο: δύο εκρηκτικές νύχτες αφιερωμένες στην επιθυμία, τη συμπερίληψη και την απελευθερωτική δύναμη του clubbing. Σύγχρονη ηλεκτρονική μουσική, ανερχόμενοι DJs από την Ελλάδα και το εξωτερικό, ένταση. Το STEGI.RADIO καταλαμβάνει τη Στέγη και τη μεταμορφώνει σε ένα μουσικό stage με νέες και απροσδόκητες εμπειρίες,

12.02.26

με εντυπωσιακό line-up που περιλαμβάνει εμβληματικά ονόματα όπως οι Carl Craig και Moodymann, καθώς και καλλιτέχνες που επαναπροσδιορίζουν τα όρια του club ήχου, όπως η MC Yallah και ο Omar Souleyman.

13-14/2, 20:00, Στέγη Ιδρύματος Ωνάση, λεωφ. Συγγρού 107-109, είσοδος: 10-60 ευρώ

ΠΑΡΤΙ

COSMIC BORDELLO: A Galactic Carnival of Love Το πέμπτο Cosmic Bordello προσγειώνεται τη βραδιά του Αγίου Βαλεντίνου, προσκαλώντας μας σε μια καρναβαλική εμπειρία πέρα από τα τετριμμένα. Ετοιμάσου για ένα soundtrack από space exotica και κοσμικά beats που ρέουν σαν γαλαξιακά κύματα, συνδέοντας σώματα, χαμόγελα και επιθυμίες. Μουσικές από τους D’Arcy Foxx, Cest Pagrav, Sandra Baki, Franqy. Ντύσου με τον πιο ευφάνταστο, φωτεινό, εξωγήινο ή αισθησιακό καρναβαλικό σου εαυτό. Φαντάσου το Canto Casino και τη Mos Eisley Cantina των Star Wars να συστεγάζονται με το Studio 54 ή ένα διαγαλαξιακό Moulin Rouge.

14/2, 20:00, Ρομάντσο, Αναξαγόρα 3, είσοδος: 10-13 ευρώ

10 ΜΟΥΣΙΚΗ Bar Italia

the week

EKΔΗΛΩΣΕΙΣ

Οι Bar Italia είναι ένα βρετανικό indie rock συγκρότημα που σχηματίστηκε στο Λονδίνο το 2020 και αποτελείται από τους Nina Cristante, Sam Fenton και Jezmi Tarik Fehmi. Το τρίο είναι γνωστό για την αινιγματική και μυστικοπαθή δημόσια παρουσία του, καθώς και για τη μείξη διάφορων ειδών, όπως post-punk, shoegaze και εναλλακτικό rock των ’90s. Το συγκρότημα κυκλοφόρησε το 2020 το ντεμπούτο άλμπουμ του, «Quarrel», και έχει υπογράψει με τη Matador Records, ενώ το νέο του άλμπουμ, «Some Like It Hot», κυκλοφόρησε τον Οκτώβριο του 2025.

13/2, 21:00, Gagarin205, Λιοσίων 205

11 ΘΕΑΤΡΟ H Ήμερη και το εικόνισμα

ΘΕΑΤΡΟ Ματωμένο Φεγγάρι

H παράσταση Η Ήμερη και το εικόνισμα βασίζεται στη νουβέλα του Φιoντόρ Ντοστογιέφσκι που είναι γνωστή ως Кроткая. Έχουν περάσει 150 χρόνια από τη συγγραφή της, το 1876, και το ενδιαφέρον γι’ αυτήν παραμένει ζωηρό και στην εποχή μας. Η Μαρία Φραγκή κάνει τη δραματουργική επεξεργασία και διασκευή του αρχικού μονολόγου του ανώνυμου ήρωα, που ξετυλίγει ένα κουβάρι πρόσφατων και παλαιότερων αναμνήσεων, με αφορμή την αυτοχειρία της γυναίκας του.

13/2-5/4, θέατρο Αλεξάνδρεια Βασίλη Βλάχου, Σπάρτης 14, πλ. Αμερικής, Σάβ. 21:30, Κυρ.

19:00, είσοδος: 10-16 ευρώ

12 ΠΕΡΦΟΡΜΑΝΣ Το Λωλό

Το έργο διαδραματίζεται σε μια επαρχιακή πόλη της Αριζόνα των ΗΠΑ. Σ’ έναν τοπικό ραδιοφωνικό σταθμό η Χάνα, μια φιλόδοξη εκφωνήτριαδημοσιογράφος, προσπαθεί να κάνει τη διαφορά, βρίσκοντας ασυνήθιστα θέματα για την εκπομπή της ώστε να προκαλεί το ενδιαφέρον των ακροατών της. Δεν περιμένει, όμως, ότι ένα θέμα όπως η μητροκτονία όχι απλώς θα προκαλέσει το ενδιαφέρον του κοινού αλλά θα αποτελέσει και κίνδυνο για την ακεραιότητά της.

13/2-20/3, Libro, Κυψέλης 15, Παρ.

22:30, είσοδος: 5-12 ευρώ

Μια δεκαετία μετά το Ρεσιτάλ, η KTC επιστρέφει με ένα μανιφέστο των σημαντικών στη σκηνή και στη ζωή, μια πρόσκληση για σύνδεση, διασκέδαση και απόλαυση.

14/2-1/3, Μ54, Μενάνδρου 54, Ομόνοια, Σάβ.-Κυρ. 20:00, είσοδος: 12 ευρώ

LiFO 12.02.26

33

Σινεμά

ΒΛΑΧΟΠΟΥΛΟΥ 1,2 - ΤΡΙΑ ΑΣΤΕΡΙΑ 1 - ΤΡΙΑΝΟΝ ΘΕΡΙΝΟ - ΔΗΜΟΤΙΚΟΣ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ ΝΕΑΣ ΜΑΚΡΗΣ ΑΡΤΕΜΙΣ - ΠΑΡΑΔΕΙΣΟΣ - ΣΙΝΕΑΚ

Ο μυστικός πράκτορας THE SECRET AGENT

ΣΚΗΝΟΘΕΣIΑ: Κλέμπερ Μεντόνσα Φίλιο ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΟΥΝ: Βάγκνερ Μόουρα, Γκαμπριέλ

Λεόνε, Μαρία Φερνάντο Κάντιντο ΣΥΝΟΨΗ: Το 1977, ένας ειδικός στον τομέα της τε-

χνολογίας φεύγει από ένα μυστηριώδες παρελθόν και επιστρέφει στην πατρίδα του, το Ρεσίφε, αναζητώντας ηρεμία. Σύντομα συνειδητοποιεί ότι η πόλη απέχει πολύ από το καταφύγιο που αναζητά.

απο toν θοδωρη κουτσογιαννοπουλο

Ανεμοδαρμένα Ύψη Η ταινία επαναφέρει την ξεχασμένη τέχνη του κινηματογραφικού αναστεναγμού, της ερωτικής λαχτάρας, και ευτυχώς δεν γλιστράει στο σινεμά των social media. ΣΥΝΟΨΗ: Μια παθιασμένη και ταραχώδης ιστορία

αγάπης με φόντο τους βαλτότοπους του Γιόρκσαϊρ, που διερευνά την έντονη και καταστροφική σχέση μεταξύ του Χίθκλιφ και της Κάθριν Έρνσο, των οποίων το απαγορευμένο πάθος μετατρέπεται από ρομαντικό σε μεθυστικό, σε ένα επικό αφήγημα πόθου, έρωτα και τρέλας.

Ν

Αριστούργημα Πολύ Καλό Καλό Ικανοποιητικό Μέτριο Κακό

34

LiFO

α θυμηθούμε λίγο τα βασικά της πλοκής: η Κάθριν Έρνσο, αριστοκράτισσα μικρού βεληνεκούς και με μεγάλη ιδέα για τον εαυτό της, ξεπεσμένη λόγω του ασταθούς τζογαδόρου πατέρα της, βρίσκει την παρέα που λαχταρούσε, όταν ο αγαπημένος της μπαμπάς περιμαζεύει ένα αμίλητο και φοβισμένο αγόρι που δεν το ήθελε κανείς. Δεν είναι «σκουρόχρωμος» όπως τον έχει περιγράψει η Έμιλι Μπροντέ, αλλά αγροίκος και ανεπιθύμητος. Τον βαφτίζει Χίθκλιφ, με το όνομα του νεκρού αδελφού της, κάτι που δημιουργεί αμηχανία, καθώς γνωρίζουμε πως πρόκειται για την πιο ξακουστή ερωτική ιστορία από την εποχή του Ρωμαίου και της Ιουλιέτας. Η Κάθι φροντίζει και εκπαιδεύει τον Χιθ σαν να είναι το σκυλάκι της, όπως σωστά είχε προβλέψει ο πατέρας, και μεγαλώνοντας, δείχνει αδιάφορη για την ιδιαίτερη αγάπη που νιώθουν ο ένας για τον άλλο. Εκείνος είναι μονίμως θιγμένος, ένας χαϊδεμένος υπηρέτης που υποφέρει για το κορίτσι της ζωής του, ενώ αυτή ψάχνει την ευκαιρία να ξεφύγει από τη μιζέρια, και τη βρίσκει όταν ο ευειδής και απολύτως βαρετός Λίντον μετακομίζει κοντά της. Όταν η Κάθι ενδίδει στις προτάσεις γάμου, ο Χίθκλιφ κρυφακούει τις προθέσεις της, γιατί η γηραιά συνοδός της φροντίζει να ακουστούν οι σκέψεις της, το σκάει άρον άρον καβάλα στο άσπρο άλογό του κι εξαφανίζεται στο πορφυρό ηλιοβασίλεμα, αφήνοντας την Κάθι –σίγουρη ως τότε πως δεν θα την εγκατέλειπε ποτέ– να κλαίει και να τον περιμένει μάταια για έναν επώδυνο χρόνο. Όταν επιστρέφει, ο Χίθκλιφ αγοράζει τα ρημαγμένα Ανεμοδαρμένα Ύψη για να κινείται σε απόσταση βολής, βρίσκει την αιώνια αγαπημένη του παντρεμένη και θλιμμένη στο πάλλευκο χρυσό κλουβί της, αλλά και έγκυο έπειτα από χρόνια. Ύστερα από σαδιστι-

κές μικροδόσεις προκαταρκτικής εκδίκησης, ο έρωτάς τους θεριεύει, αλλά τη σπίθα της σάρκας αναστέλλει η αίσθηση της αμαρτίας και μια λυπητερή συνειδητοποίηση πως ο χρόνος κέρδισε τη μεγάλη παρεξήγηση. Πρόδηλα συνεπαρμένη από το αθεράπευτα ρομαντικό μυθιστόρημα της Έμιλι Μπροντέ, η βραβευμένη με Όσκαρ Σεναρίου Έμεραλντ Φενέλ ούτε θέλει να επαναλάβει τις κλασικές μεταφορές που έχουν προηγηθεί ούτε ωστόσο μπορεί να πλησιάσει τη γήινη αισθαντικότητα της Άντρεα Άρνολντ στη διασκευή του 2011. Έχει μείνει πιστή στον σκελετό του στόρι και των χαρακτήρων, θίγει μεν το ταξικό του θέματος, αλλά δεν την απασχολεί ιδιαίτερα το υπόβαθρο, όσο η προδοσία της καρδιάς σε μια σχέση που έμοιαζε άρρηκτη. Η σκηνοθεσία της είναι αδρή όσο τα τέλεια χαρακτηριστικά του Τζέικομπ Ελόρντι και της Μάργκο Ρόμπι, γυαλιστερή σαν τα 51 κυρίως πλουμιστά φορέματα που φιλοτέχνησε η Τζάκλιν Ντουράντ και τα βαρύτιμα κολιέ που αλλάζει από ανία η Κάθριν. Αυτό που λειτουργεί είναι η χημεία των δύο πρωταγωνιστών: Ρόμπι και Ελόρντι γεμίζουν την οθόνη με την ομορφιά τους. Αυτός βράζει σαν σιωπηλό θηρίο που περιμένει επιτέλους τη λατρεία του να ομολογήσει το πάθος της, και μεταμορφώνεται για μια ακόμη φορά, μετά τον Φρανκενστάιν, σε ακαταμάχητο γόη, κάτι ανάμεσα στον Κόρτο Μαλτέζε από το κόμικ του Ούγκο Πρατ και σύγχρονο δανδή με βαριά προφορά. Η Κάθι της Ρόμπι είναι μια υπεροπτική κούκλα, κατέχει τον λόγο που σαγηνεύει και μαστιγώνει και μετανιώνει πικρά όποτε τιμωρεί παρορμητικά. Τα Ανεμοδαρμένα Ύψη επαναφέρουν την ξεχασμένη τέχνη του κινηματογραφικού αναστεναγμού, της ερωτικής λαχτάρας. Και ευτυχώς δεν γλιστράνε στο σινεμά των social media, αυτό δηλαδή που είχε επινοήσει η Φενέλ με το αμέσως προηγούμενό της έργο, το Saltburn.

VILLAGE RENTI 4,9,10 - VILLAGE MALL 4,7,9,13,14 VILLAGE PAGRATI 5 - VILLAGE AG.DIMITRIOS 2,5 - ΚΗΦΙΣΙΑ CINEMAX 3 - ΝΙΡΒΑΝΑ CINEMAX 1 - ΝΑΝΑ CINEMAX 1,3,5 ΑΕΛΛΩ CINEMAX 1,4 - WEST CITY 1,2 - OPTIONS ILION 1,4 OPTIONS GLYFADA 1 - ΑΘΗΝΑΙΟΝ 1 - ΑΙΓΛΗ 4 - ΒΑΡΚΙΖΑ 1 CINOBO OPERA 1 - ΚΙΝΗΜΑΤΟΘΕΑΤΡΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΡΑΣ-

INFO WUTHERING HEIGHTS ΣΚΗΝΟΘΕΣIΑ:

Έμεραλντ Φενέλ ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΟYΝ:

Τζέικομπ Ελόρντι, Μάργκο Ρόμπι

Αστυνομικοί σταματούν και ανακρίνουν έναν ψηλό γενειοφόρο σε ένα βενζινάδικο, σε μια απομακρυσμένη περιοχή της Βραζιλίας. Ζέστη, ερημιά και το πολυκαιρισμένο πτώμα ενός άνδρα στην άκρη συνθέτουν ένα ιδρωμένο κάδρο αγωνίας και μυστηρίου. Δεν γνωρίζουμε ποιος είναι ο ύποπτος, δεν είμαστε καθόλου σίγουροι αν έχει φταίξει σε κάτι, αλλά έπειτα από έναν σύντομο διάλογο και μια ασήμαντη δωροδοκία, ο Μαρσέλο, δάσκαλος και χήρος που δείχνει να δραπετεύει όσο γίνεται πιο μακριά από το παρελθόν του, συνεχίζει το ταξίδι με τον κατακίτρινο σκαραβαίο του υπό τους ήχους του «If you leave me now» των Chicago ως το Ρεσίφε, το παράκτιο θέρετρο στα βορειοανατολικά της χώρας. Βρισκόμαστε στο 1977, ακριβώς στη μέση της εικοσαετούς δικτατορίας στη Βραζιλία. Στο καλοκαιρινό Ρεσίφε κατοικούν ζωηρές πολυμελείς οικογένειες και σκοτεινοί τύποι, άνθρωποι του μόχθου και πληροφοριοδότες ενός διεφθαρμένου καθεστώτος, αθώοι και εκτελεστές, αμέτοχοι και ιδεολόγοι, σε έναν τόπο όπου το φονικό μπορεί να συμβεί για ασήμαντη αφορμή ή με στοχευμένες προθέσεις. Το καρναβάλι εντείνει τα πάθη και τη σύγχυση. Στον αέρα υπάρχει φόβος και προδοσία. Κανείς δεν εμπιστεύεται τον διπλανό του, ούτε καν στο φιλόξενο λημέρι όπου περιμένουν σιωπηλά οι αντιφρονούντες. Όσο για τις Αρχές, αυτές κι αν πρωταγωνιστούν στη συγκάλυψη και τη νομιμοποίηση της παρανομίας. Ο διαβόητος Ευκλείδης, τοπικός διευθυντής της αστυνομίας, και οι δυο γιοι του έχουν κληθεί να ερευνήσουν την προέλευση ενός κομμένου ποδιού που βρέθηκε στα σωθικά αλιευμένου καρχαρία, ενώ ο Αρμάντο Σολιμόες, που χρησιμοποιεί το κωδικοποιημένο ψευδώνυμο Μαρσέλο, έχει βρει καταφύγιο στο σπίτι της αναρχικής Ντόνα Σεμπαστιάνα μαζί με άλλους πολιτικούς διαφωνούντες. Εκεί θα γνωρίσει την Έλζα, που ηγείται της αντίστασης, και τον πατέρα της, ο οποίος είναι υπεύθυνος προβολής σε κινηματογραφική αίθουσα. Με τις διασυνδέσεις της, εκείνη τον προειδοποιεί πως ένας πληρωμένος δολοφόνος τον αναζητά, και ξεκινά ένα κυνηγητό σε δρόμους και διαδρόμους, μπροστά σε έκπληκτους περαστικούς, με απροσδόκητες συνέπειες για τους εμπλεκόμενους. Ο Κλέμπερ Μεντόνσα Φίλιο μάς βυθίζει στο χωροχρονικό πλαίσιο μιας σειράς περιστατικών ενδεικτικών της παράνοιας και της παρακμής μιας χώρας χωρίς ιερό και όσιο, συστηματικά αντίθετης με οποιονδήποτε πρέσβευε διαφορετική άποψη από την επίση-

12.02.26

ΠΡΩΤΗ ΠΡΟΒΟΛΗ μη κυβερνητική συνταγή συμμόρφωσης και ουδετερότητας. Ο Βραζιλιάνος σκηνοθέτης του Μπακουράου και του Ακουάριους το κάνει χωρίς να προδώσει ούτε ένα χιλιοστό της κινηματογραφικής του προσωπικότητας, προτείνοντάς μας να ακολουθήσουμε όποιο από τα νήματα αφήγησης θέλουμε, από το ομιχλώδες παρελθόν του ήρωα ως τη σύγχρονή του αφύπνιση και την αναδρομική σύνδεση με το σήμερα, που αποκαλύπτεται στις σεκάνς τού επιλόγου. Η προσέγγισή του διαφέρει σημαντικά από τη νωπή επιτυχία τού Βάλτερ Σάλες με το Είμαι ακόμη εδώ: επικεντρωμένη στην επική προσπάθεια της Γιούνις Πάιβα να εντοπίσει και να ελευθερώσει τον αγωνιστή σύζυγό της, η ταινία ήταν ένα συγκεκριμένο πορτρέτο αντίστασης της αλήθειας πάνω σε μια πραγματική ιστορία. Ο Φίλιο είναι πιο άτακτος και σατιρικός, δεν φοβάται τις ενέσεις κωμωδίας στην καρδιά του πολιτικού θρίλερ. Ο Μυστικός Πράκτορας, που απέσπασε βραβείο σκηνοθεσίας στο 78ο Φεστιβάλ Καννών, αποτελεί ένα πιο περίπλοκο και πολυεπίπεδο χρονικό της πολιτικής σαθρότητας, φέτα απαιτητικού σινεμά που δεν χάνει την επαφή του με το συναίσθημα και την ανθρωπιά μέσα από σημαίνουσες, μεγάλες σε διάρκεια σκηνές και μια εκλεκτική συλλογή τραγουδιών, από ντίσκο της Ντόνα Σάμερ μέχρι ένα παλιό παιδικό κομμάτι του Ένιο Μορικόνε που μιλάει για πόλεμο και ειρήνη, κοτόπουλο και ψησταριά, το οποίο επανήλθε ορμητικά στο προσκήνιο και έχει ήδη γίνει viral στη Βραζιλία. Επιπλέον, αναδεικνύει δυο φοβερές ερμηνείες, της 78χρονης Τάνια Μαρία στον ρόλο της προστατευτικής και ατακαδόρισσας Σεμπαστιάνα, που δεν χαμπαριάζει από νταήδες και παρακυβερνητικά σκιάχτρα, και του Βάγκνερ Μόουρα, του Εσκομπάρ του τηλεοπτικού «Νarcos», που εδώ σβήνει τις μηχανές για να περάσει κάτω από το ραντάρ στο πρώτο μισό και στη συνέχεια οδηγεί τη δράση με τα χαρακτηριστικά ενός κρυφού επαναστάτη, ικανού να αναστατώσει τους διώκτες του. Μετά το βραβείο ερμηνείας στις Κάννες και τη Χρυσή Σφαίρα, έγινε ο πρώτος Βραζιλιάνος ηθοποιός που προτάθηκε για Όσκαρ Α’ Ανδρικού Ρόλου, αν και η ταινία έχει περισσότερες πιθανότητες στην κατηγορία της Διεθνούς Ταινίας, έστω και απέναντι στην πιο επείγουσα περίπτωση, λόγω πολιτικής επικαιρότητας, του Ένα απλό ατύχημα του Τζαφάρ Παναχί.

VILLAGE RENTI 12 - VILLAGE MALL 6 - VILLAGE PAGRATI 1 - ΚΗΦΙΣΙΑ CINEMAX 2 - OPTIONS ILION 7 - OPTIONS GLYFADA 2 - ΑΒΑΝΑ - ΑΘΗΝΑΙΟΝ 2 - ΑΣΤΟΡ - ΒΑΡΚΙΖΑ 2 ΓΑΛΑΞΙΑΣ 1,2 - ΔΙΑΝΑ - ΕΛΛΗ - ΤΑΙΝΙΟΘΗΚΗ ΛΑΪΣ 1 - ΖΕΑ

Το τραγούδι του δάσους LE CHANT DES FORETS

ΣΚΗΝΟΘΕΣIΑ:

Βενσάν Μινιέ

ΣΥΝΟΨΗ: Βαθιά μέσα στα Βόσγια Όρη της Γαλλίας, ο

Μινιέ αποτυπώνει το θαύμα και τον μαγευτικό ρυθμό αυτού του περιβάλλοντος, μαζί με τους ήχους και τις ιστορίες του που λέγονται στο φως των κεριών, υπενθυμίζοντάς μας πως ο κόσμος στον οποίο ζούμε είναι εκπληκτικός. Το ντοκιμαντέρ Το τραγούδι του δάσους είναι, σε μια ακροβατικά αδόκιμη σύγκριση, το αντίθετο του Jurassic Park: πραγματεύεται τον φυσικό κόσμο που εξαφανίζεται, αλλά προτιμά να αφουγκράζεται τη

σιγαλιά του, να νιώθει τις σιωπές του και να σέβεται τον αργό ρυθμό στον οποίο κινείται, προσφέροντας θέαμα «αβάδιστο», αβίαστο και εντυπωσιακό, χωρίς artifice και το άγχος των genres για να συναρπάσει τα πλήθη. Ένα εκατομμύριο σινεφίλ συνέρρευσαν στις αίθουσες της Γαλλίας για μια εμπειρία εμβύθισης που δεν συναντάμε συχνά, και είναι ευτύχημα όταν σπιλμπεργκικής κλίμακας box office ενός slow cinema με νόημα και διαφορετική οπτική μεγαλοπρέπεια συμβαίνει με τέτοια αρμονία. Ο φωτογράφος και σκηνοθέτης Βενσάν Μινιέ, δημιουργός της Λεοπάρδαλης του Χιονιού, που επίσης είχε κόψει πάνω από μισό εκατομμύριο εισιτήρια πριν από μερικά χρόνια, ανέκαθεν λάτρευε τη φύση, όπως άλλοι τιμούν τη θρησκεία τους – την πρώτη φορά που είδε αγριόκουρκο, τον παρομοίασε με καθεδρικό ναό! Με τον γιο του, συναντούν τον πατέρα του, που τον μύησε στην αρετή της υπομονής, για ένα προσκύνημα στο δάσος, στα αγέρωχα, ακόμη κατάφυτα Βόσγια Όρη της Λωρραίνης που κόβουν την ανάσα με την ομορφιά τους. Σαν ένα παραμύθι που λέμε γύρω από το τζάκι για έναν αθέατο κόσμο πέρα από τον χρόνο, οι τρεις γενιές των Μινιέ μοιράζονται τις ιστορίες της ζωής που συνηθίζουμε να αποκαλούμε άγρια αλλά εδώ ξεδιπλώνεται ευγενικά και αργά, νομοτελειακά και συχνά ανήμπορα, διακρίνοντας τις λεπτομέρειες πίσω από τη μεγάλη εικόνα των φυσικών κύκλων, όπως ακριβώς ξεπροβάλλουν τα δέντρα μέσα από τη χειμωνιάτικη καταχνιά. ΚΗΦΙΣΙΑ CINEMAX 3 - ΝΑΝΑ CINEMAX 3 - CINOBO OPERA 1 - ΓΑΛΑΞΙΑΣ 1 - ΔΙΑΝΑ - ΤΑΙΝΙΟΘΗΚΗ ΛΑΪΣ 1 - ΖΕΑ

Δύο εποχές, δύο ξένοι TWO SEASONS, TWO STRANGERS

ΣΚΗΝΟΘΕΣIΑ: Σο Μιγιάκε Π Ρ Ω ΤΑ Γ Ω Ν Ι Σ Τ Ο Υ Ν : Γιούμι Καβάι, Σιμ Γιουν-

Κιουνγκ ΣΥΝΟΨΗ: Η Λι, μια Κορεάτισσα σεναριογράφος σε

δημιουργικό αδιέξοδο, ζει και εργάζεται στην Ιαπωνία. Σε μια κρίση έμπνευσης παλεύει να γράψει μια ιστορία έρωτα δύο νέων που βρίσκουν καταφύγιο στο ορεινό πανδοχείο ενός φαινομενικά αγροίκου μεσήλικα, ο οποίος κατατρύχεται από τα δικά του λάθη και ενοχές. Όταν το ασχημάτιστο σενάριο της Κορεάτισσας Λι παίρνει μορφή, μια δυστυχισμένη κοπέλα που θέλει να ξεχάσει τον πρώην αγαπημένο της συναντά έναν μοναχικό και όπως αποδεικνύεται λαλίστατο νέο άνδρα σε μια παραθαλάσσια μελαγχολική κωμόπολη, κάνουν μπάνιο ένα βροχερό πρωινό στα επικίνδυνα κύματα και συζητούν ασταμάτητα, αν και δεν καταλήγουν πουθενά. Στο επόμενο επεισόδιο του κινηματογραφικού διπτύχου, η Λι αναζητά τη δική της περιπέτεια σε ένα χειμωνιάτικο, μεγαλοπρεπές σκηνικό, συνάπτοντας μια αντισυμβατική σχέση με ιδιοκτήτη πανδοχείου. Στην πέμπτη του μεγάλου μήκους ταινία, που απέσπασε το κορυφαίο βραβείο στο πρόσφατο Φεστιβάλ του Λοκάρνο, ο Ιάπωνας Σο Μιγιάκε κάνει νύξη στο σινεμά του Χονγκ Σανγκ Σου και ακτινογραφεί κομψά και αθόρυβα τη θλίψη και τη «θεραπεία» της μέσα από το πλέγμα της φαντασίας και του συμβολισμού.

NEWMAN - ΤΑΙΝΙΟΘΗΚΗ ΛΑΪΣ 2

LiFO 12.02.26

35

φωτο: παρισ ταβιτιαν

Μουσική

Το λαϊκό τραγούδι συναντά το «Ερώτικ Ηλεκτρόνικα» της Ecati Το ντεμπούτο άλμπουμ της Ecati, του μουσικού πρότζεκτ του Αντώνη Χατζηαντώνη, περιέχει 11 ηλεκτρονικά τραγούδια που ακουμπούν με ειλικρίνεια και τόλμη στη λαϊκή φόρμα, στη μνήμη της Ανατολικής Μεσογείου και στα ταξίμια.

INFO Το άλμπουμ της Ecati «Ερώτικ Ηλεκτρόνικα», κυκλοφορεί στις ψηφιακές πλατφόρμες.

απο τη μαρια παππα

36

LiFO

12.02.26

NEEΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΕΣ

Α

ν γκουγκλάρεις έτσι αθώα «Ερώτικ Ηλεκτρόνικα», πρώτα θα βγει μια σειρά από sex toys και μετά ο δίσκος. Ο Αντώνης Χατζηαντώνης υπογράφει έντεκα ερωτικά κομμάτια με μια μικρή αλλά ουσιαστική ανατροπή. Παρότι η ατμόσφαιρα του άλμπουμ χτίζεται μέσα από ηλεκτρονικές υφές, λούπες, συνθεσάιζερ και ηχοτοπία, ο ρυθμός του πατάει σταθερά πάνω σε λαϊκές φόρμες, δημιουργώντας μια ιδιότυπη και ιδιαίτερα ελκυστική συνθήκη. Είναι σαν να αναζητά έναν τρόπο να πει παλιά πράγματα με μια φωνή που ανήκει στο τώρα. Στα κομμάτια του μοιάζει να είναι ερωτευμένος με την ιδέα αυτής της μουσικής μείξης αλλά και της αφήγησης. Ο Αντώνης γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Κύπρο, η Ecati γεννήθηκε στην Αθήνα. Η παραμονή του στο Παρίσι για σπουδές τον έκανε να στραφεί προς πιο πειραματικά μονοπάτια, όπως μου αναφέρει. «Προτού μετακομίσω στην Αθήνα, ζούσα στη Γαλλία για δέκα χρόνια. Το πανεπιστήμιο στο οποίο σπούδασα είχε ως επίκεντρο την τζαζ, παρ’ όλα αυτά δεν βρήκα τον τρόπο να εκφραστώ μέσα από εκείνο το ρεπερτόριο και άρχισα να ψάχνω άλλους τρόπους έκφρασης. Στην Τουλούζη ήρθα για πρώτη φορά σε επαφή με το λαϊκό ρεπερτόριο μέσα από τη γνωριμία μου με μουσικούς που έπαιζαν ρεμπέτικα σε μαγαζιά. Άρχισα κι εγώ να παίζω σε ένα σχήμα. Τα τελευταία έξι χρόνια έπαιζα και σε ένα σχήμα στο Παρίσι. Κάποια στιγμή άρχισα να παίζω σόλο ένα μέρος του ρεπερτορίου που λέγεται “τσιμπιτά”, τραγούδια για μια κιθάρα και μια φωνή, ηχογραφημένα στην Αμερική κυρίως από τον Γιώργο Κατσαρό. Ξεκίνησα να μελετάω αυτά τα τραγούδια μουσικά και στιχουργικά κι έτσι, μάλλον υποσυνείδητα, όταν θέλησα να γράψω δικά μου, η φόρμα τους ήταν λαϊκή. Τότε μπήκε στο παιχνίδι ο υπολογιστής, τα συνθεσάιζερ και ο απέραντος ωκεανός δημιουργίας που δίνει η ηλεκτρονική μουσική. Νιώθω ότι με πολύ οργανικό τρόπο θέλησα να φέρω κοντά διάφορα κομμάτια μου, τουλάχιστον όπως τα αντιλαμβάνομαι εγώ, τους μουσικούς ήχους της Ανατολικής Μεσογείου, τη λαϊκή στιχουργική φόρμα και τις υφές του ηλεκτρονικού ήχου». Το αποτέλεσμα ξαφνιάζει ευχάριστα από το πρώτο κομμάτι του δίσκου. Τον βοηθά αρκετά και η καθαρή φωνή του. Δεν ακούμε συχνά σύγχρονα ηλεκτρονικά έργα που να αγκαλιάζουν το λαϊκό τραγούδι με τόση φυσικότητα και ειλικρίνεια, χρησιμοποιώντας έναν καθαρά προσωπικό τόνο.

και μου μαθαίνει ακόμα– όλα όσα χρειαζόταν να μάθω να αντιλαμβάνομαι για να μπορέσω να προχωρήσω σε αυτήν την τέχνη. Ο Ηλίας υπογράφει τη μείξη και το mastering του δίσκου. Η πρώτη επαφή με τη μουσική για θέατρο ήρθε μέσα από τον Οδυσσέα Ιωάννου Κωνσταντίνου (OdyIcon), ο οποίος μου πρότεινε να γράψω μουσική για το θεατρικό του έργο Του έρωτα και της ψυχής. Στη συνέχεια ο Χάρης Κούσιος μου πρότεινε να γράψω μουσική για την ταινία του, 17000''. Έτσι ανακάλυψα αυτό που θέλω να κάνω στη ζωή μου: μουσική για θέατρο και ταινίες. Η αφορμή για όλο αυτό ήταν μερικά τραγούδια που αναρωτήθηκα αν θα μπορούσα να τα φτιάξω μόνος μου και εν τέλει τα έφτιαξα στον ελεύθερο χρόνο που έβρισκα ανάμεσα στις θεατρικές παραστάσεις. Έτσι γεννήθηκε η Ecati, μέσα από το χάος και την ακαταστασία.

— Για τι πράγμα μιλάνε τα τραγούδια σου; Πόσο αυτοβιογραφικά είναι; Έγραψα έναν δίσκο για τον έρωτα, μα είναι μάλλον ένας δίσκος για πολλούς. Πολλοί οι έρωτες, πολλοί οι χωρισμοί. Γι’ αυτό έγραψα κι εγώ δεκαοχτώ τραγούδια, μα τα οχτώ πέθαναν. Πέρασε ύστερα ο καιρός, ήρθε μετά κι η Αμοργός, γράφτηκε αυτό της Ερατώς το τελευταίο. Η καψούρα γράφει δίσκους χρόνια τώρα, απλώς αλλάζει χέρι. Και έφτιαξα αυτόν τον δίσκο χωρίς αντωνυμίες (με εξαίρεση μία) για να μπορέσει να συνδεθεί οποιοσδήποτε με τους στίχους μου.

— Γιατί διάλεξες το όνομα Εcati ως ψευδώνυμο; Μου είχε κολλήσει. Δεν σκέφτηκα την οποιαδήποτε αμφισημία. Είναι ένα όνομα για το οποίο χρησιμοποιείς το άρθρο «η» και αυτό δεν θέλησα ποτέ να το αλλάξω. Λέω στα live «είμαι η Εκάτη, ευχαριστώ πολύ που ήρθατε». Ταυτόχρονα είμαι και ο Αντώνης. Είναι ένα ψευδώνυμο που επέλεξα για να υπογράφω τη δουλειά μου ως συνθέτη. Δεν το συνδέω με τίποτε άλλο.

— Υπάρχει κάτι που σε ενοχλεί στην ελληνική μουσική σκηνή και γιατί; Θα άλλαζες κάτι; Αυτό που λείπει είναι οι κρατικές υποδομές για να στηρίξουν τις παραστατικές τέχνες, το λεγόμενο statut d’intermittents στη Γαλλία και στο Βέλγιο, χάρη στο οποίο τα άτομα που εργάζονται σε όλους τους τομείς των παραστατικών τεχνών βιοπορίζονται. Δυστυχώς, πρακτικά, αυτή η αντίληψη της προσφοράς στον χώρο του πολιτισμού δεν υπάρχει στην Ελλάδα. Αυτό φάνηκε ξεκάθαρα τότε με το διάταγμα που υποβάθμισε τα πτυχία των δραματικών σχολών, άσχετα από το ότι, ευτυχώς, αυτό δεν ισχύει πλέον. Στην Ελλάδα η κοινωνία συνεχίζει να αντιλαμβάνεται τα άτομα που εργάζονται στον χώρο των παραστατικών τεχνών ως χομπίστες, άτομα που ασχολούνται με κάτι «έτσι, να ’χαμε να λέγαμε». Δεν το γενικεύω σε καμία περίπτωση. Είναι όμως μια αντίληψη η οποία υπάρχει εκεί έξω.

— Επόμενα σχέδια; Μέσα Φεβρουαρίου θα κυκλοφορήσει ο δίσκος με τη μουσική που έγραψα για την ταινία 17000'' του Χάρη Κούσιου. Στις 20 Μαρτίου θα παίξω ως opening act στο ΑΝΗΜΕΡΑ - Billie Kark X Ody Icons live, στο Ilion Plus. Έχω έναν σκληρό δίσκο με υλικό που θα ήθελα πολύ να ακουστεί, ίσως συμβεί φέτος.

Η καψούρα γράφει δίσκους χρόνια τώρα, απλώς αλλάζει χέρι.

— Τι είναι το «Ερώτικ Ελεκτρόνικα»; Είναι η διαδρομή μου τα τελευταία τέσσερα χρόνια, μια υπενθύμιση ότι με μελέτη, δουλειά και με τη στήριξη και τη γενναιοδωρία των ανθρώπων μου, πολλά μπορούν να συμβούν. Μπαίνοντας στη διαδικασία να φτιάξω αυτόν τον δίσκο, έμαθα ταυτόχρονα να κάνω μουσικές παραγωγές. Τον Νοέμβριο του 2020 αγόρασα έναν υπολογιστή. Άρχισα να βλέπω tutorials στο ίντερνετ και ταυτόχρονα είχα δίπλα μου φίλο και δάσκαλο τον Ηλία Παντελιά, έναν εξαιρετικό συνθέτη, παραγωγό, mixing/ mastering engineer, ο οποίος μου έμαθε –

LiFO 12.02.26

37

Βιβλίο

ως αυτοβιογραφούμενος, ο ίδιος, αλλά όλα τα όντα που αγάπησε και που άφησαν το δικό τους ανεξίτηλο ίχνος στην ευαίσθητη μνήμη του: η γυναίκα του που έφυγε από τη ζωή το 2008, οι συγγραφείς φίλοι του, η αποθανούσα εκδότριά του –πόσο τρυφερή η περιγραφή της στο τέλος του βιβλίου!–, η σημερινή του σύντροφος, ένα δίδυμο που έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη ζωή του και φυσικά ο γέρικος σκύλος του, που λειτουργεί ως μοναδικό alter ego. Χρησιμοποιώντας, για την ακρίβεια, το εύρημα της μαντλέν, αφού, όπως εξηγεί με αντίστοιχη προυστική σχολαστικότητα, ο αγαπημένος του συγγραφέας είχε λόγους να προκρίνει αυτό αντί για ένα πιο ουδέτερο μπισκότο, αρχίζει να ξετυλίγει το νήμα των αναμνήσεων που δεν διαχωρίζονται σε σημαντικές ή ασήμαντες, καθώς εξίσου κρίσιμες ήταν και οι πιο τραγελαφικές στιγμές. Με γενναίες δόσεις αυτοσαρκασμού –που φέρνουν στον νου το ισοπεδωτικό χιούμορ του Κίνγκσλεϊ Έιμις και το στοχαστικό βρετανικό boredom που αποθέωσαν ο Λάρκιν και ο Έλιοτ, στους οποίους επανέρχεται διαρκώς στο βιβλίο– και μέσα από μια σπειροειδή αφήγηση, ο Μπαρνς δίνει έμφαση σε φευγαλέα περιστατικά που επιβεβαιώνουν τον αγαπημένο του στίχο από τον Τ.Σ. Έλιοτ «όσο και αν τυλίξεις τη μνήμη με καμφορά, οι σκόροι θα τρυπώσουν». Θυμάται, για παράδειγμα, όχι μόνο στιγμές από την ανιαρή παιδική του ηλικία αλλά και τις σκηνές της αποτυχημένης του πορείας ως επίδοξου εραστή από τα φοιτητικά του χρόνια στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, από όπου δεν κρατάει τις διακρίσεις αλλά τις μικρές ατυχίες, όπως τότε που, από τον φόβο του μήπως τον πιάσουν να φιλοξενεί στους φοιτητικούς κοιτώνες μια φίλη με την οποία δεν ολοκλήρωσαν ποτέ ερωτικά τη σχέση τους, αποφάσισε να την κλειδώσει στην ντουλάπα – και σαν να μην έφτανε αυτό, φρόντισε, για να μην εντοπίσουν το άρωμά της, να κάψει επίτηδες ένα τοστ!

Π Ο τελευταίος (τρυφερός) αποχαιρετισμός του Τζούλιαν Μπαρνς Οι «Αναχωρήσεις» του πολυβραβευμένου Βρετανού συγγραφέα δεν είναι μόνο το τελευταίο βιβλίο του αλλά, όπως ο ίδιος ομολογεί, και μια εντελώς διαφορετική αυτοβιογραφία.

«Π απο την τινα μανδηλαρα

38

LiFO

ρέπει να είμαστε καλοί / όσο υπάρχει ακόμα χρόνος» έγραφε στους στίχους του ο Φίλιπ Λάρκιν, ο ποιητής που ο Τζούλιαν Μπαρνς χρησιμοποιούσε ως οδοδείκτη σε όλη τη ζωή του: νιώθοντας αντίστοιχα βαθιά το χρέος να διατηρήσει ψηλά τον πήχη της ανθρώπινης καλοσύνης σε χαλεπούς καιρούς, ο Βρετανός συγγραφέας αποφάσισε να συντάξει το δικό του αποχαιρετιστήριο γράμμα προς τον αναγνώστη του (κατά το πρότυπο του μποντλερικού «αναγνώστη – όμοιέ μου,

αδελφέ μου») με τη μορφή βιβλίου, εξού και η υπογραφή στο τέλος. Χωρίς καμία διάθεση αυτοβιογραφικής προβολής ή ναρκισσιστικής αυτοαναφορικότητας και αποφεύγοντας τη λυρική εξομολόγηση του πάσχοντος από μια σπάνια –αλλά ιάσιμη– μορφή λευχαιμίας, ο Μπαρνς επιστρατεύει πηγαίο χιούμορ ακόμα και όταν περιγράφει τις πιο άσχημες φάσεις της υγείας του. Στις εξαίσια απέριττες, οδυνηρά τρυφερές Αναχωρήσεις, που είναι ουσιαστικά το τελευταίο βιβλίο του, όπως ομολογεί στις τελευταίες σελίδες, πρωταγωνιστής δεν είναι,

julian barnes Αναχωρήσεις

Μτφρ.: Κατερίνα Σχινά Εκδόσεις Μεταίχμιο Σελ.: 240

ρόκειται για άλλο ένα περιστατικό αυτοσαρκαστικής παρατήρησης, επιβεβαιωτικό της ατόφιας κωμικής φλέβας του Μπαρνς, στα ίχνη της παράδοσης του Τρίστραμ Σάντι αλλά και ενδεικτικό της συνειδητής του απόφασης να επιλέγει την αποδόμηση από τη σοβαροφάνεια, ακόμα και όταν πρόκειται για τα πιο κρίσιμα περιστατικά της ζωής του. Ο συγγραφέας που μελέτησε όσο κανείς την παγκόσμια ιστορία –το έχουμε δει στο Η ιστορία του κόσμου σε 101/2 κεφάλαια– και αποθέωσε τους Γάλλους συγγραφείς αποσπώντας διάφορες ιπποτικές διακρίσεις από το γαλλικό κράτος, ξεκίνησε την καριέρα του γράφοντας με το ψευδώνυμο Κάβανα (το επώνυμο της γυναίκας του) ανατρεπτικές νουάρ ιστορίες στα πρότυπα του Σιμενόν και ως φόρο τιμής στον πλέον αγαπημένο του ήρωα, τον Σέρλοκ Χολμς (τον συγγραφέα του οποίου είδαμε να πρωταγωνιστεί στο μπεστ σέλερ βιβλίο του Άρθουρ και Τζορτζ). Θα έπρεπε να διασκέδαζε τα μάλα βάζοντας τον bisexual πρωταγωνιστή του, Νικ Ντάφι, να περιδιαβαίνει τις ατραπούς της ζωής με ένα σαρδόνιο χαμόγελο κυνικής προσμονής παρά αλαζονικής αποφασιστικότητας. Είναι, άλλωστε, προφανές ότι αντί για τον δρόμο της αρετής ή της κακίας, ο Μπαρνς επιλέγει το δίστρατο του Προυστ, από τη μεριά του Σουάν και από τη μεριά του Γκερμάντ, γνωρίζοντας ότι εδώ δεν εμφανίζονται περίοπτα ανθρώπινα κατορθώματα αλλά κάθε λογής ενοχές, εμμονές και υψηλές δόσεις αμφιβολίας. Ως

12.02.26

ΝΕΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ γνωστός εμμονικός, φρόντισε, άλλωστε, με τα βιβλία του να αποθεώσει την εμμονική ζήλια του Βέρθερου ή να γίνει ένας επίμονος, σχολαστικός καταγραφέας της ζωής του Γκιστάβ Φλομπέρ, όπως ακριβώς ο παρανοϊκός γιατρός πρωταγωνιστής του, Μπρέθγουεϊτ (βλέπε Ο παπαγάλος του Φλομπέρ). Αναπόφευκτα, όταν στα βιβλία του επιστρατεύει με επάρκεια διάφορες ιατρικές διαγνώσεις, με τις οποίες ομολογεί πως είχε ανέκαθεν μανία, στον νου έρχονται οι σχοινοτενείς κατάλογοι από το φλομπερικό Μπουβάρ και Πεκισέ – και τι ειρωνεία μια τέτοια σχολαστική επεξεργασία να κάνει στη δική του ιατρική γνωμάτευση! Επιπλέον, ως homo universalis –ένας από τους τελευταίους πραγματικά μορφωμένους Βρετανούς συγγραφείς της παλιάς σχολής–, ο Μπαρνς ακροβατούσε πάντα με θαυμαστή επάρκεια ανάμεσα στη λογοτεχνική γνώση, την ιστορική εποπτεία και τη μαθηματική ακρίβεια, κι ας διαμαρτύρεται στις Αναχωρήσεις ότι δεν μπόρεσε ως φοιτητής να αποσπάσει άριστα στη φιλοσοφία. Κατάφερε, ωστόσο, να καθιερώσει ένα δικό του μείγμα μυθιστορηματικής πρόζας και δοκιμιακής γραφής, γνωρίζοντας πως οι παρεμβάσεις του δεν εξαντλούνται στην παράθεση λεπτομερειών αλλά υπεισέρχονται στα πιο στενά πεδία της ηθικής φιλοσοφίας με τον τρόπο των Στωικών: προφανώς η επιλεγμένη θέση του στοχαστικού, άθεου και σκεπτικιστική παρατηρητή, μια σθεναρή στάση που κράτησε σε όλη του τη ζωή, ακόμα και όταν η καριέρα του σφραγίστηκε με καθολική αναγνώριση, ήταν ενάντια σε οποιονδήποτε φανατισμό και ιδεολογική καθαρότητα, από την οποία ήξερε ότι έπασχε η ανθρωπότητα. Όχι τυχαία ένα από τα ωραιότερα βιβλία του αφορούν την κομμουνιστική εποχή –βλέπε το βιβλίο του για τον Ντμίτρι Σοστακόβιτς Αχός της εποχής–, αν και στις Αναχωρήσεις επανέρχεται σε εκείνο το φευγαλέο στιγμιότυπο των γυαλιών που είχε αγοράσει σε μια χώρα του πρώην Ανατολικού Μπλοκ. Η ηθική φιλοσοφική απεύθυνση του Μπαρνς εντοπίζεται κυρίως στην απόφασή του να είναι, επιτέλους, δίκαιος με τους φίλους του, οι οποίοι αποτέλεσαν την αφρόκρεμα των γραμμάτων στον βρετανόφωνο κόσμο, όπως και με τους επίσης άθεους, σαρκαστικούς Κρίστοφερ Χίτσενς και Μάρτιν Έιμις – τον οποίο έβλεπε, ενόσω έγραφε το βιβλίο, να οδεύει και αυτός στον δρόμο των αναχωρούντων (μην ξεχνάμε ότι το βιβλίο του τιτλοφορείται Αναχωρήσεις). Οι πιο καίριοι από τους φίλους, ωστόσο, κατά δική του ομολογία στο βιβλίο, φαίνεται να είναι ο Στίβεν και η Τζιν, αφού όχι μόνο ήταν αυτός που τους έφερε κοντά στα φοιτητικά χρόνια αλλά κατά κάποιο τρόπο φρόντισε να τους επανενώσει με μια σκηνοθετημένη συνάντηση σε ένα μπαρ, σαράντα χρόνια αργότερα! Η προσωπική του πολλαπλή εμπλοκή σε αυτή την άκρως μυθιστορηματική ιστορία μετατρέπει αυτομάτως τον Μπαρνς από ενδιάμεσο σε δυνάμει πρωταγωνιστή, αποδεικνύοντας με

τον πιο πολύκροτο τρόπο το συγκεχυμένο και άκρως γοητευτικό mélange της λογοτεχνίας με τη ζωή, σε μια εξαίσια φαντασμαγορία. Ωστόσο, δεν πρόκειται για μια άγνωστη ιστορία, όπως οι περισσότεροι πιστεύουν –ο ίδιος ομολογεί ότι την αποκαλύπτει για πρώτη φορά–, παρότι είχε ορκιστεί και στους δυο, όσο ήταν εν ζωή, ότι δεν θα τη φέρει ποτέ στο φως, ούτε θα την εκμεταλλευτεί συγγραφικά σε κάποιο από τα βιβλία του. Οι πιο φανατικοί αναγνώστες του Μπαρνς θα αναγνωρίσουν στην ιστορία του Στίβεν και της Τζιν όλα τα στοιχεία από ένα παλιότερό του μυθιστόρημα, από το μακρινό 1991, το Talking it οver, όπου περιέγραφε ένα αντίστοιχο ερωτικό τρίγωνο, με τους τρεις πρωταγωνιστές του να φέρουν ατόφια τα χαρακτηριστικά του ίδιου και του ζευγαριού, με το οποίο εμπλέκεται με διαφορετικούς τρόπους. Όσο για τις περιγραφές της δυναμικής, γοητευτικής, σαρωτικής και άκρως μυθιστορηματικής Τζιν, που είναι η μόνη που μπορεί να προβάλλει, όπως γράφει στις Αναχωρήσεις, ευφυείς αντιρρήσεις, δεν συνάδουν μόνο με αυτές της αξέχαστης ηρωίδας τού Talking it Over, αλλά και με της γυναίκας που αγάπησε ο Μπαρνς περισσότερο από όλες, της Έμα Μποβαρί. Επομένως, το κεντρικό τέχνασμα του Μπαρνς να αποκαλύψει ως πραγματική μια ιστορία που είδαμε να περιλαμβάνεται σε παλιότερο βιβλίο του συμπαρασύρει όλη του την κοσμοθεωρία για τη λογοτεχνία, που μοιάζει με διαρκή αστυνομική εξερεύνηση ή με ένα ατελεύτητο παιχνίδι ψευδαισθήσεων, με τους πρωταγωνιστές να αδυνατούν να διακρίνουν τα όρια της φαντασίωσης και της πραγματικότητας, μετατρέποντας τη ζωή σε έναν φαύλο κύκλο-παιχνίδι προσμονής. Σε αυτό συναινεί το κεντρικό περιστατικό που είχε επικαλεστεί σε προηγούμενο βιβλίο του ο Μπαρνς με τον Φρεντερίκ και τον Ντελοριέ, οι οποίοι, προσπαθώντας να θυμηθούν στο τέλος της Αισθηματικής Αγωγής την πιο ωραία ανάμνηση της ζωής τους, προστρέχουν στη μια και μοναδική, κοινή και πλήρως αποτυχημένη και τραγελαφική επίσκεψή τους στο σπίτι του αγοραίου έρωτα (ένα αντίστοιχο περιστατικό αφηγούνταν οι δυο του φίλοι, Χίτσενς και Έιμις!). Περιπλέκοντας, επομένως, στην αφήγησή του ακόμα περισσότερο αυτόν τον γοητευτικό κύκλο εκκεντρικής αληθοφάνειας, που πάντοτε επικαλούνταν οι συγγραφείς και οι παραμυθάδες, ο Μπαρνς αναπολεί τη ζωή του με αντίστοιχα αμφίσημο τρόπο. Ταυτόχρονα, φροντίζει διαρκώς να μας θυμίζει πως παρότι υπάρχει η αισιόδοξη και η πιο πεσιμιστική θεώρηση του βίου (ο ίδιος προτιμά το αισιόδοξος πεσιμιστής για τον εαυτό του), υπάρχει πάντοτε ο τρίτος δρόμος, που είναι ότι «απλώς το σύμπαν κάνει τη δουλειά του». Πολύ ουσιαστική η συμβολή, σε αυτό το ωραίο, τελευταίο ταξίδι του Μπαρνς, η εξαιρετική μετάφραση της Κατερίνας Σχινά – μια παρά πολύ ωραία συγκυρία, όπως θα έλεγε και ο ίδιος.

Στο βιβλίο πρωταγωνιστής δεν είναι ο ίδιος, αλλά όλα τα όντα που αγάπησε και που άφησαν το δικό τους ανεξίτηλο ίχνος στην ευαίσθητη μνήμη του: η γυναίκα του που έφυγε από τη ζωή το 2008, οι συγγραφείς φίλοι του, η αποθανούσα εκδότριά του.

LiFO 12.02.26

39

THE

40

LiFO

g ood LiF O

12.02.26

ΑΣ ΦΆΜΕ ΠΑΝΤΕΣΠΆΝΙ!

885

Ρομαντικές τούρτες με άψογο και διαχρονικό στυλιζάρισμα. ΑΠΟ

ΤΗ

ΜΙΝΑ

ΙΣΤΟΡΙΕΣ

ΚΑΛΟΓΕΡΑ

ΑΠΟ

|

ΤΑ

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ:

L IDL

-

ΠΑΡΙΣ

ΤΑΒΙΤΙΑΝ

PERSONAL

SHOPPER

-

ΈΧΕΙΣ

ΓΟΎΣΤΟ

LiFO 12.02.26

41

good LiFO THE

ΦΑΓΗ Τ Ο

ΑΠΟ

ΤΗ

ΜΙΝΑ

ΚΑΛΟΓΕΡΑ

Π

42

LiFO

αστέλ χρώματα, εκτυφλωτικές λευκές και υπόλευκες κρέμες, φιόγκοι, πέρλες· τούρτες φτιαγμένες για να τις χαζεύεις προτού φας την πρώτη μπουκιά. Τούρτες δεξιοτεχνικά φτιαγμένες, που γεμίζουν το feed μας βουτυρόκρεμα. Σε γιορτές όπως η Ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου και η Ημέρα της Μητέρας, ή σε αποφοιτήσεις, εμφανίζονται στολισμένες με φιόγκους, ροζέτες, στρώσεις επί στρώσεων βουτυρόκρεμας και κερασάκια μαρασκίνο, συχνά πασπαλισμένα με γκλίτερ. Δημιουργούνται για να προκαλέσουν, να μαγνητίσουν το βλέμμα και να αφηγηθούν μια ιστορία πολυτέλειας, επιθυμίας και εσκεμμένης υπερβολής, πολύ πριν κοπεί το πρώτο κομμάτι. Ο σχεδιασμός και ο στολισμός μιας τέτοιας ρετρό τούρτας σήμερα αντιμετωπίζεται περισσότερο ως μια μορφή οπτικής αφήγησης, κάτι σαν αυτό που έκανε η Σοφία Κόπολα στην ταινία Μαρία Αντουανέτα: υπερβολή, παστέλ χρώματα, ζάχαρη και μια αισθητική που ακροβατεί μεταξύ γλυκύτητας και ειρωνείας. Αυτά τα γλυκά δεν είναι απλά και δεν βασίζονται απλώς στην έμπνευση· θέλουν skills, ανθρώπους που ξέρουν τι κάνουν. Μια καλοδουλεμένη τούρτα είναι αποτέλεσμα τεχνικής, εμπειρίας και αισθητικής συνέπειας. Δεν φτιάχνονται πια απλώς για να τις φάμε· θα φωτογραφηθούν, θα ποσταριστούν, θα μεταμορφωθούν σε στιγμιότυπα. Σε μια εποχή στην οποία τα πάντα είναι content, μια τούρτα μπορεί να πει πολλά για το ποιοι είμαστε, πόσο αυτοσαρκασμό αντέχουμε και τι θεωρούμε πλέον γιορτή. Τη δεκαετία του ’70 και κυρίως του ’80 το piping και η βουτυρόκρεμα μπαίνουν για τα καλά στα νοικοκυριά, χάρη στα ηλεκτρικά μίξερ και τα κορνέ. Η ζαχαροπλαστική παύει να είναι υπόθεση αποκλειστικά των επαγγελματιών. Τα ’80s αγαπούν το more is more: όγκος, ροζ, παστέλ χρώματα, διακοσμητικά, πολλαπλά layers. Οι τούρτες ακολουθούν τη μόδα, το interior design, ακόμη και το μακιγιάζ της εποχής. Το piping γίνεται πιο φουσκωτό, πιο θεατρικό, λιγότερο «κομψό» με την κλασική έννοια. Η αισθητική τους αντλεί έντονα από την Αμερική των ’80s και λέει «ναι» στον ρομαντισμό, αλλά χωρίς αθωότητα. Piped βουτυρόκρεμα, Lambeth λεπτομέρειες, κερασάκια μαρασκίνο, παστέλ αποχρώσεις και χιουμοριστικά σλόγκαν που λειτουργούν ως punchlines. Οι τούρτες είναι camp και τρυφερές ταυτόχρονα. Το piping, δηλαδή η τεχνική τού να σχεδιάζεις με γλάσο χρησιμοποιώντας κορνέ, δεν είναι σύγχρονη επινόηση. Οι πρώτες καταγραφές του εμφανίζονται ήδη από τον 18ο αιώνα, όταν η ζαχαροπλαστική άρχισε να αντιμετωπίζεται ως τέχνη υψηλής δεξιοτεχνίας στις βασιλικές κουζίνες της Ευρώπης. Τότε για τη διακόσμηση χρησιμοποιούσαν κυρίως royal icing –ζάχαρη άχνη και ασπράδι αυγού–, ένα γλάσο λευκό και σκληρό, ιδανικό για ανάγλυφα μοτίβα, συμμετρίες και διακοσμήσεις

που έπρεπε να «σταθούν». Με την πάροδο των χρόνων και την εξέλιξη των υλικών, το piping πέρασε από την αυστηρότητα στη θεατρικότητα, διατηρώντας όμως πάντα την απαίτηση για απόλυτη ακρίβεια. Το Lambeth, το διακοσμητικό στυλ που κυριαρχεί σε αυτές τις τούρτες, δεν είναι social media trend. Εμφανίστηκε τη δεκαετία του 1930, όταν ο Joseph Lambeth κατέγραψε τη μέθοδό του στο βιβλίο The Lambeth method of cake decoration and practical pastries (1934). Η τεχνική βασίζεται στα αλλεπάλληλα στρώματα γλάσου που τοποθετούνται με piping: συμμετρία, όγκος, επανάληψη, μια εσκεμμένη υπερβολή που απαιτεί απόλυτο έλεγχο του χεριού. Σήμερα γίνεται κυρίως με βουτυρόκρεμα, που είναι πιο μαλακή, πιο φωτογενής, αλλά εξίσου δύσκολη στη διαχείριση. Οι τούρτες αυτού του τύπου, όμως, δεν στηρίζονται απλώς στην εικόνα τους. Το παντεσπάνι είναι συνήθως αφράτο αλλά σταθερό, ώστε να αντέχει το βάρος των πολλών στρώσεων βουτυρόκρεμας και του piping. Οι γεύσεις τους είναι συνήθως βανίλια, σοκολάτα ή red velvet και συχνά είναι ελαφρώς σιροπιασμένα, για να παραμένουν συμπαγή. Οι κρέμες παίζουν καθοριστικό ρόλο: βουτυρόκρεμα με βούτυρο και ζάχαρη άχνη, ελβετική ή ιταλική μαρέγκα για πιο φίνα υφή, γκανάς για βάθος και ένταση, ακόμα και curds ή μαρμελάδες που «σπάνε» τη γλυκύτητα. Είναι μια ισορροπία ανάμεσα στην αισθητική και τη γεύση: αν κάτι πάει στραβά, η τούρτα μπορεί να δείχνει εντυπωσιακή αλλά θα καταρρεύσει όταν επιχειρήσεις να την κόψεις. Οι τούρτες αυτές λειτουργούν ως statement και αποτελούν ένα ισχυρό hook. Εντυπωσιάζουν όποιον τις βλέπει, τον κάνουν να ονειρεύεται και να θέλει να τις γευτεί. Είναι μονώροφες, διώροφες ή πολυώροφες, με λεπτές υφές και ρομαντικές, σχεδόν θεατρικές συνθέσεις. Συνήθως είναι στρογγυλές ή σε σχήμα καρδιάς και καλυμμένες από άκρη σε άκρη με παχύ Lambeth piping. Στην Αθήνα, ο Νο1 προορισμός για ψηλές, εντυπωσιακές τούρτες, συνήθως σε παστέλ αποχρώσεις, με πολλή σαντιγί, πέρλες και διακοσμητικά, βρίσκεται στο Κουκάκι και φέρει το όνομα Flour of Youth (Βεΐκου 91). Εκεί θα βρεις πολύ μεγάλη γκάμα χιουμοριστικών και ρομαντικών επιλογών. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η ροζ τούρτα γενεθλίων που γράφει «Too glam to give a damn», «Still not dead», «Χρόνια πολλά, μανάρι μας» και ένα σωρό άλλα. Στο Cap Cap (Πανόρμου 26, Αιγάλεω) μπορεί κανείς να βρει μεγάλη γκάμα από τούρτες με απροσδόκητα μηνύματα και σχέδια με αυθάδικα μιμίδια. Αντίστοιχης αισθητικής τούρτες υπάρχουν στο Κολωνάκι, στο Emi’s Cupcakes (Καρνεάδου 7), στο Mariza’s Cup of Cake στο Χαλάνδρι (Αμυκλών 33), στο Cake Me στη Νέα Ερυθραία (λεωφ. Κηφισίας 373) αλλά και σε πιο κλασικά ζαχαροπλαστεία, όπως ο Τσίρος και το Fresh, που έχουν επίσης υιοθετήσει αυτήν τη νέα οπτική γλώσσα.

Ευχαριστούμε το Flour of Youth για τη συνεργασία του στη φωτογράφιση.

12.02.26

ΣΤΟ GROUP CHAT ΤΩΝ ΚΑΤΟΙΚΊΔΙΩΝ, ΚΆΘΕ ΕΡΏΤΗΣΗ ΈΧΕΙ ΑΠΆΝΤΗΣΗ

THE

good LiFO

… και η φροντίδα έχει πλέον διεύθυνση.

Τ

ο group chat του Πέτρου, της Μαρίας και της Έλενας ξεκίνησε όπως αρχίζουν όλα, χωρίς ιδιαίτερο λόγο, κι όμως κατέληξε να γίνει το αλφαβητάρι της αλληλοβοήθειας και της συνύπαρξης. Στην αρχή λεγόταν «Καφές;». Κι ύστερα, το όνομα άλλαξε και διαδέχθηκε άλλα τόσα. Γιατί μέσα σε μια χρονιά οι τρεις φίλοι άλλαξαν σπίτια, δουλειές, γειτονιές, σχεδόν τα πάντα, εκτός από παρέα… και group chat! Εκεί μέσα υπάρχουν screenshots από delivery, links για φθηνά έπιπλα, φωτογραφίες από ηλιοβασιλέματα και εκείνα τα «καληνύχτα, παιδιά, δεν αντέχω άλλο». Κάπου εκεί μπήκαν και τα κατοικίδια. Χωρίς ιδιαίτερο προγραμματισμό. Σαν κάτι που συμβαίνει όταν μεγαλώνεις τόσο όσο χρειάζεται για να μπορείς να φροντίζεις άλλον έναν. Η Μαρία ήταν η πρώτη. Είχε υιοθετήσει έναν σκύλο πριν από τρία χρόνια. Τον είχε βρει μέσω αγγελίας, σε μια φωτογραφία που έμοιαζε να κοιτάζει την κάμερα σαν να ζητάει μία και μοναδική ευκαιρία. Τον πήρε σπίτι της και από τότε η ζωή της απέκτησε νέο πρόγραμμα: βόλτες, σκυλοτροφές, αποπαρασιτώσεις, «μην τρως από κάτω», «έλα εδώ», «όχι, όχι αυτό». Ο Πέτρος ήρθε δεύτερος. Μεταπτυχιακό, part-time δουλειά, κάτι σκόρπια freelance projects, με το μυαλό του να παραμένει πάντα απασχολημένο. Απέκτησε κι εκείνος σκύλο πρόσφατα. «Μη μου πείτε ότι θα γίνω σαν αυτούς που μιλάνε στον σκύλο τους σαν να είναι παιδί», είχε γράψει στο group όταν ανέβασε την πρώτη φωτογραφία. Η Μαρία απάντησε σε δευτερόλεπτα: «Θα γίνεις. Καλώς ήρθες!». Και ύστερα ήρθε η Έλενα. Η μικρότερη της παρέας, 24 ετών, φοιτήτρια ακόμη, με εκείνη την ενέργεια που σε κάνει να μιλάς γρήγορα και να αλλάζεις γνώμη συνεχώς. Η Έλενα έχει γάτα τον τελευταίο μήνα. Τη βάφτισε Πίξι, χωρίς να ξέρει γιατί. Ίσως γιατί της έμοιαζε μικρή, ηλεκτρισμένη, έτοιμη να εξαφανιστεί αν κάνεις μια απότομη κίνηση. Από τότε, η Έλενα ρωτάει το ChatGpt για τα πάντα. Και κάθε δεύτερο βράδυ, στέλνει στο group ένα μήνυμα γεμάτο στρες και νοιάξιμο. Ο Πέτρος απαντάει με links. Η Μαρία απαντάει με εμπειρία.

Το πρώτο πραγματικό «ζήτημα» ήρθε μια Τρίτη μεσημέρι. Η Μαρία έστειλε φωτογραφία από την πατούσα του σκύλου της. «Πήγαμε πάρκο χτες, μάλλον κάτι πάτησε. Ξέρει κανείς τι κάνουμε;». Τα πρώτα μηνύματα ήρθαν γρήγορα, αλλά δεν ήταν αρκετά. Ο Πέτρος έδωσε μια πιο ουσιαστική λύση. «Πήγαινε στο Δημοτικό Κτηνιατρείο Θεσσαλονίκης. Είναι κυρίως για αδέσποτα και για περιπτώσεις που πραγματικά χρειάζονται στήριξη. Πήγα εγώ πρόσφατα. Ήταν οργανωμένοι, καθαροί, πολύ ok». Η Μαρία διάβασε το μήνυμα άλλη μια φορά. Δημοτικό Κτηνιατρείο… Δεν ήταν απόφαση που πήρε έτσι απλά. Εκείνη την περίοδο, κάθε απρόβλεπτο έξοδο μετρούσε. Το ίδιο απόγευμα πέρασε από εκεί. Ο χώρος ήταν φωτεινός, καθαρός, με μια ησυχία που δεν θύμιζε σε τίποτα δημόσια δομή. Δεν ήταν για όλους και για όλα. Ήταν χώρος για συγκεκριμένες ανάγκες. Για ζώα χωρίς άνθρωπο και για ανθρώπους που δεν μπορούν πάντα να τα καταφέρουν μόνοι τους. Για περιπτώσεις που η φροντίδα δεν μπορεί να περιμένει. Η Μαρία έφυγε με τον σκύλο της λίγο πιο ήρεμο και με την αίσθηση ότι δεν χρειάστηκε να διαλέξει ανάμεσα στο σωστό και στο εφικτό. Το έγραψε στο group chat χωρίς πολλά λόγια: «Πήγα. Όντως. Μου έλυσαν τα χέρια». Και αυτό ήταν όλο. Καμία περαιτέρω συζήτηση. Απλώς η διαπίστωση ότι κάποιες φορές η πόλη μπορεί και να λειτουργεί. Στην κεντρική πινακίδα, υπάρχει ένα μικρό λογότυπο κάτω δεξιά: Lidl Ελλάς. Για τους τρεις φίλους, αυτό δεν είναι «δράση». Είναι κάτι που κατάφεραν και βρήκαν τη στιγμή που το χρειάστηκαν άμεσα. Και ίσως αυτό να είναι τελικά το πιο ουσιαστικό είδος προσφοράς: εκείνο που δεν σε σταματά. Εκείνο που σου επιτρέπει απλώς να συνεχίζεις. Το group chat, λίγες μέρες μετά, έχει αλλάξει ξανά θέμα. Καφέδες, δουλειά, σχέδια. Αλλά κάπου εκεί, υπάρχει πια κι αυτό το κοινό σημείο. Μια γνώση που κυκλοφορεί ανάμεσα στα συμφραζόμενα, κάπως αθόρυβα. Η φροντίδα δεν χρειάζεται πάντα να είναι αποτέλεσμα αυτοσχεδιασμού. Μπορεί και να οργανώνεται. Να στηρίζεται. Να μοιράζεται. Για ανθρώπους, αλλά και ζώα. Κάθε λογής.

LiFO 12.02.26

43

õ

î

Diesel

Edifier

Φλις τζάκετ με εφέ γκραφίτι.

Ασύρματα ακουστικά κεφαλής W800BT Plus.

gr.diesel.com

public.gr

THE

good LiFO

PERS O N A L S H OP P E R

ö

ó

Converse

Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης

Chuck Taylor All Star διακοσμημένα με καρδιές. converse.gr

Επιχρυσωμένο μενταγιόν Amos σε σχήμα καρδιάς. cycladic.gr

î

Danae Ceramics Χειροποίητο κεραμικό βάζο Lovers VI. danae-ceramics.com

ò

H&M Μαύρο εβαζέ denim φόρεμα.

ô

www2.hm.com

Tea Day Blogs

44

everpress.com

ΤΗ

ñ

Prada

ΑΠΟ

LIFO

TEAM

Limited edition πόστερ «Embody Love».

Άρωμα Paradigme με ξυλώδη και κεχριμπαρένιο χαρακτήρα.

LiFO

atticadps.gr

12.02.26

ΕΧΕΙΣ ΓΟΥΣΤΟ Εμμανουήλ Ραφαήλ Λαυρεντίου C R E AT I V E D I R E C T O R , I N T ER I O R A R C H I T E C T U R A L S T U DE N T , D E S I G N E R

Πες μας λίγα πράγματα για σένα. Ονομάζομαι Εμμανουήλ Ραφαήλ Λαυρεντίου, είμαι 22 χρονών και τα τελευταία 5-6 χρόνια ασχολούμαι με το creative direction μέσα από το δικό μου brand, το ΠOSSITIVE ΘINKING. Πώς διαλέγεις τα ρούχα σου; Εξαρτάται πολύ από τη μέρα και από το τι έχω να κάνω. Υπάρχουν φορές που, λόγω έντονου τρεξίματος ή πολλών ωρών στη σχολή, φοράω κάτι πολύ απλό, συνήθως μονόχρωμο. Δεν θέλω να «χαλάω» ένα καλό outfit για μια βαρετή μέρα. Τι κουβαλάς μαζί σου; Στις τσέπες και στο τσαντάκι μου έχω τα βασικά: το πορτοφόλι μου, lip balm, κρέμα χεριών, αποσμητικό και κολόνια. Μαζί μου πάντα ο υπολογιστής, τσίχλες, κάρτες, το πάσο και η κάρτα του μετρό, και φυσικά τα γυαλιά μου. Τι φοράς και πόσο κοστίζει; Ένα παντελόνι Milkwhite (γύρω στα €80), κάλτσες ΠOSSITIVE ΘINKING (€15), ΠOSSITIVE ΘINKING t-shirt (€45) και φούτερ (€95). Το κόσμημα που φοράω είναι δείγμα, ενώ τα αξεσουάρ είναι όλα δώρα.

Tα παπούτσια είναι Nike x Jacquemus Force 1 Low LX SP (€180). Πού πας τώρα; Πάω να δώσω μάθημα, μετά λίγη δουλειά και ένα ΣΚ γεμάτο φίλους, παρέες και ξεκούραση. @rafail.lav

ΑΠΟ ΤΗ ΜΙΝΑ ΚΑΛΟΓΕΡΑ ΦΩΤΟ: ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΛΑΣΚΑΡΙΔΟΥ

Διαβάστε ολόκληρη τη συνέντευξη στο lifo.gr.

LiFO 12.02.26

45

starfax

ΥΔΡΟΧΟΟΣ [20.1/19.2] Ένας νέος κύκλος εκλείψεων που θα διασχίσει τον άξονα Λέοντα Υδροχόου ξεκινά και είναι σημαντικό για εσάς. Οι τομείς που θα αναπτυχθούν γρήγορα είναι οι σχέσεις σας και οι προσωπικές σας επαφές, καθώς και οι προσωπικοί σας στόχοι, η εικόνα σας και ο τρόπος που σας βλέπουν οι άλλοι. Η πρώτη ηλιακή έκλειψη/Νέα Σελήνη γίνεται στις 17/2 στο ζώδιό σας, επομένως πρέπει να σκεφτείτε τι θα κάνετε για να είστε πιο ορατοί. Ο συγκυβερνήτης σας, Ουρανός, σχηματίζει τετράγωνο και ίσως είστε έτοιμοι να κάνετε έναν οριστικό χωρισμό. Ίσως αποχωρίζεστε την τρέχουσα οικογενειακή ή οικιακή σας κατάσταση. Η σύνοδος Κρόνου/Ποσειδώνα στον Κριό και στον τομέα της επικοινωνίας στις 20/2 αφορά τις σχέσεις με οικείους και τον τρόπο που διατηρείτε τις ισορροπίες.

ΙΧΘΥΣ [20.2/20.3] Η πρώτη ηλιακή έκλει-

1 6 - 22 φ εβρ ου αρ ιου 2 0 26

ψη της χρονιάς γίνεται στις 17/2 στον Υδροχόο και αφορά τις ρουτίνες της ζωής αλλά και ό,τι βρίσκεται πέρα αυτό. Είναι το σημείο όπου βρίσκετε μεγαλύτερη ολοκλήρωση, είτε βοηθώντας και φροντίζοντας άλλους ανθρώπους είτε τον ίδιο σας τον εαυτό. Αυτός ο κύκλος εκλείψεων θα συνεχιστεί μέχρι τον Ιανουάριο του 2028 και έχει βαθιά σημασία για εσάς, αν προσανατολίζεστε επαγγελματικά σε μια πιο πνευματική ή δημιουργική διέξοδο. Υπάρχει όμως μια επιφύλαξη κατά τη διάρκεια αυτής της έκλειψης, επειδή ο Ουρανός συμμετέχει σε τετράγωνο. Ρίξτε τους ρυθμούς, καθώς είναι σημαντικό να ενδυναμώσετε τον οργανισμό σας. Η σύνοδος Κρόνου/Ποσειδώνα πραγματοποιείται στον Κριό και στον χρηματοοικονομικό τομέα στις 20/2. Ενδεχομένως να βιώσετε μια σημαντική αλλαγή στον τρόπο που κερδίζετε χρήματα ή στις αξίες σας.

ΚΡΙΟΣ [21.3/20.4] Η πρώτη έκλειψη της χρονιάς είναι ηλιακή στον Υδροχόο και συμβαίνει στις 17/2. Πρόκειται για μια Νέα Σελήνη με υπερτροφοδότηση, που σημαίνει ότι τα πράγματα μπορούν να συμβούν γρήγορα. Μια νέα φιλία ή μια ομαδική δραστηριότητα μπορεί να ξεκινήσει γρήγορα, οπότε προσέξτε ποιοι βρίσκονται γύρω σας. Ένα ακόμα σημαντικό αστρολογικό γεγονός, ο Κρόνος σε σύνοδο με τον Ποσειδώνα στη μηδενική μοίρα του ζωδίου σας, κορυφώνεται στις 20/2 και σηματοδοτεί τη συγχώνευση των ονείρων και της πειθαρχίας για την υλοποίηση των φιλοδοξιών σας, ειδικά στην προσωπική σας ζωή. Τι σπέρνατε πέρυσι, τον Ιούνιο, τον Ιούλιο και τον Αύγουστο του 2025; Οι δύο πλανήτες συνεργαζόμενοι μπορούν να φέρουν κατάρρευση. Εναλλακτικά, είναι μια ευκαιρία να ξεκινήσετε κάτι νέο και να μετατρέψετε τα όνειρα σε πραγματικότητα.

ΤΑΥΡΟΣ [21.4/20.5] Αυτή την εβδομάδα ξε-

α πό τη μ αρ ιβ ίκυ κα λλέ ρ γ η (st ar f ax@ li f o. g r ) εικονογραφηση: bianka

46

LiFO

κινά ένας νέος κύκλος εκλείψεων στον άξονα Λέοντα - Υδροχόου. Ενδεχομένως να αλλάζετε εργασία ή κοινωνική θέση, να μετακομίζετε ή να αλλάζει η οικογενειακή σας κατάσταση. Το σημαντικό σε αυτόν τον νέο κύκλο εκλείψεων είναι ότι η πλειονότητά τους είναι ηλιακές που ξεκινούν με αυτήν του Υδροχόου στις 17/2. Αυτό υποδηλώνει επιταχυνόμενη ανάπτυξη και ότι συμβαίνουν πράγματα γρήγορα. Να είστε προσεκτικοί με τον παρορμητισμό σας. Ωστόσο, να ξέρετε ότι οι άνεμοι της αλλαγής σάς καλούν. Στις 18/2 ο Ήλιος εισέρχεται στους Ιχθύς και η κοινωνική σας ζωή θα είναι έντονη και

ΖΥΓΟΣ [23.9/22.10] Ο άξονας Λέοντα και Υδροχόου τονίζεται με τις εκλείψεις που ξεκινούν στις 17/2, με την ηλιακή έκλειψη στον Υδροχόο. Αυτός ο κύκλος εκλείψεων θα συνεχιστεί μέχρι τον Ιανουάριο του 2028, υποδηλώνοντας ότι οι τομείς επιταχυνόμενης ανάπτυξης θα είναι η κοινωνική σας ζωή, η αλληλεπίδρασή σας με ομάδες, ενδεχομένως ο έρωτας, τα παιδιά και οι απολαύσεις. Η μόνη προϋπόθεση είναι να προσέξετε πόσα χρήματα ξοδεύετε, καθώς ο Ουρανός συμμετέχει σε τετράγωνο φέρνοντας απρόβλεπτα έξοδα, επομένως δεν είναι κατάλληλη στιγμή για να αναλάβετε οικονομικό ρίσκο. Αν μη τι άλλο, είναι συνετό να περιορίσετε τα έξοδά σας, αλλά μην αφήσετε αυτό να σας εμποδίσει από το να διασκεδάσετε. Η σύνοδος Κρόνου/Ποσειδώνα στον Κριό και στον τομέα των σχέσεών σας στις 20/2 θα μπορούσε να συμπέσει με ένα μεγάλο ειδύλλιο ή μια προδοσία εμπιστοσύνης.

συναρπαστική. Η σύνοδος Κρόνου/Ποσειδώνα κορυφώνεται στον Κριό στις 20/2 και αφορά την εσωτερική εργασία. Θα χρειαστεί να δουλέψετε με τον εαυτό σας, προκειμένου να αποβάλετε περιττό φορτίο που σας προκαλεί στασιμότητα.

ΔΙΔΥΜΟΣ [21.5/21.6] Ένας νέος κύκλος εκλείψεων ξεκινά στις 17/2 στον άξονα Λέοντα - Υδροχόου, τον εκπαιδευτικό άξονα του ωροσκοπίου σας που σχετίζεται με ξένες διασυνδέσεις, διαφορετικούς πολιτισμούς, μάθηση – προετοιμαστείτε για μια τολμηρή κίνηση. Κυνηγήστε ευκαιρίες και δοκιμάστε την τύχη σας σε νέα μονοπάτια. Ωστόσο, αυτή η έκλειψη είναι ιδιαίτερα έντονη εξαιτίας της συμμετοχής του Ουρανού σε τετράγωνο. Επομένως, κάποια σχέδια θα μπορούσαν να καταρρεύσουν ή ίσως η διαίσθησή σας δεν λειτουργεί υπέρ σας. Προσπαθήστε να είστε επιφυλακτικοί. Η σύνοδος Κρόνου/Ποσειδώνα στον Κριό στις 20/2 μπορεί να προκαλέσει απογοητεύσεις από φίλους ή ομάδες. Κάτι που ξεκίνησε πέρυσι, τον Ιούνιο, τον Ιούλιο και τον Αύγουστο του 2025, ίσως να μην εξελίσσεται σύμφωνα με τις προσδοκίες σας.

ΣΚΟΡΠΙΟΣ [23.10/22.11] Η ηλιακή έκλειψη στον Υδροχόο στις 17/2 ξεκινά έναν κύκλο εκλείψεων που θα συνεχιστεί μέχρι τον Ιανουάριο του 2028 σηματοδοτώντας μια περίοδο κατά την οποία αλλάζετε εργασία, σπίτι ή οικογενειακή κατάσταση. Υπάρχει όμως μια προϋπόθεση, επειδή ο ασταθής Ουρανός σχηματίζει τετράγωνο κατά τη διάρκεια της έκλειψης. Επομένως, είναι σοφό να αναρωτηθείτε ποιος είναι ο μπαλαντέρ στη ζωή σας ή ποιος έχει άλλες ιδέες ή σχέδια για εσάς. Εναλλακτικά, μπορεί να σκέφτεστε εσείς να αλλάξετε ώστε να μην εξυπηρετείτε μονίμως τις ανάγκες των άλλων. Πάρτε τον χρόνο σας προτού βιαστείτε να πάρετε μια σημαντική απόφαση. Η σύνοδος Κρόνου/ Ποσειδώνα στον Κριό και στον τομέα της εργασίας και της υγείας σας κορυφώνεται στις 20/2. Μπορεί να αποφασίσετε να εγκαταλείψετε κάτι ή να ακολουθήσετε έναν πιο υγιεινό τρόπο ζωής. Αν είστε απογοητευμένοι από την εργασία σας, αναζητήστε μια ουσιαστική διέξοδο.

ΚΑΡΚΙΝΟΣ [22.6/22.7] Ο οικονομικός άξονας του ωροσκοπίου σας τονίζεται, καθώς ένας νέος κύκλος εκλείψεων ξεκινά και διασχίζει τον άξονα Λέοντα - Υδροχόου. Η πρώτη είναι μια ηλιακή έκλειψη στον Υδροχόο στις 17/2 και υποδηλώνει ότι ενδέχεται να υπάρξει επιταχυνόμενη ανάπτυξη στα οικονομικά, την περιουσία και στις επενδύσεις. Δεν πρόκειται για σταθερό μοτίβο και, κατά καιρούς, μπορεί να υπάρχουν έντονα σκαμπανεβάσματα. Αυτό συμβαίνει εξαιτίας της συμμετοχής του Ουρανού σε τετράγωνο, επομένως είναι συνετό να μην κάνετε το πρώτο βήμα σε μια νέα συμφωνία ή οικονομική διευθέτηση χωρίς τη δέουσα προσοχή. Η σύνοδος Κρόνου/Ποσειδώνα στον Κριό και στον τομέα της καριέρας στις 20/2 αφορά τη μελλοντική σας πορεία, την κοινωνική σας θέση και τη φήμη σας. Ό,τι σπέρνατε πέρυσι, τον Ιούνιο, τον Ιούλιο και τον Αύγουστο του 2025, αρχίζει να δίνει τώρα καρπούς.

ΤΟΞΟΤΗΣ [23.11/21.12] Η πρώτη έκλειψη

ΛΕΩΝ [23.7/23.8] Οι σχέσεις βρίσκονται στο προσκήνιο και αυτό οφείλεται σε έναν νέο κύκλο εκλείψεων που ξεκινά αυτόν τον μήνα στον άξονα Λέοντα - Υδροχόου. Η πρώτη ηλιακή έκλειψη γίνεται στον Υδροχόο στις 17/2, οπότε προσέξτε ποιος είναι γύρω σας. Ο Ουρανός στον τομέα της καριέρας σας είναι ασυνήθιστα ενεργός και η συμμετοχή του σε τετράγωνο μπορεί να σημαίνει ότι δεν έχετε εσείς τον έλεγχο. Η σύνοδος Κρόνου/ Ποσειδώνα στον Κριό και στον τομέα των ταξιδιών και των σπουδών σας στις 20/2 σας ζητά να επεκτείνετε την εμπειρία σας στη ζωή, τις γνώσεις και τις πεποιθήσεις σας. Προσπάθειες που έγιναν πέρυσι, τον Ιούνιο, τον Ιούλιο και τον Αύγουστο του 2025, αποδίδουν καρπούς και ανοίγετε τα φτερά σας προς νέες κατευθύνσεις.

της χρονιάς είναι ηλιακή, γίνεται στις 17/2 και πραγματοποιείται στον Υδροχόο. Το θέμα είναι η ελευθερία και η προσκόλληση στο αρχέτυπο του Τοξότη ως ταξιδιώτη και εξερευνητή. Είναι η ιδανική στιγμή για να ασχοληθείτε πιο ενεργά με τον κόσμο και να βελτιώσετε τη μάθηση και τις γνώσεις σας. Ίσως ξεκινάτε ένα νέο πρόγραμμα σπουδών ή μια νέα συνεργασία σε μακρινό προορισμό διάρκειας δύο ετών. Μια ηλιακή έκλειψη συχνά φέρνει επιταχυνόμενη ανάπτυξη και πράγματα που συμβαίνουν γρήγορα. Ωστόσο, μπορεί να χρειαστεί να είστε ευέλικτοι, επειδή η αλλαγή μπορεί να προκύψει απροσδόκητα, καθώς ο Ουρανός στον τομέα της εργασίας και της υγείας σχηματίζει τετράγωνο. Η σύνοδος Κρόνου/Ποσειδώνα στον Κριό και στον τομέα της δημιουργικότητάς σας στις 20/2 μπορεί να φέρει αναγνώριση, αύξηση της δημοτικότητάς σας ή σκέψεις για έναν απόγονο.

ΠΑΡΘΕΝΟΣ [24.8/22.9] Η ηλιακή έκλει-

ΑΙΓΟΚΕΡΩΣ [22.12/19.1] Τα οικονομικά ζη-

ψη/Νέα Σελήνη στον Υδροχόο στις 17/2 σας καλεί να σκεφτείτε τι ετοιμάζεστε να ξεκινήσετε όσον αφορά την εργασία και την υγεία σας. Ίσως μια νέα δουλειά ή μια κατεύθυνση στη ζωή που να είναι περισσότερο ευθυγραμμισμένη με τους προσωπικούς σας στόχους. Ωστόσο, σ’ αυτή την έκλειψη συμμετέχει ο Ουρανός σε τετράγωνο κι αυτό θα μπορούσε να συμπέσει με μια απροσδόκητη ανατροπή ή στροφή, ένα νέο κεφάλαιο στην ιστορία σας. Ίσως θελήσετε να ενεργήσετε παρορμητικά και να ταξιδέψετε ή να εγγραφείτε σε ένα πρόγραμμα σπουδών. Αν είστε υπερβολικά παρορμητικοί, αυτό θα μπορούσε να λειτουργήσει εναντίον σας. Εναλλακτικά, μπορεί να συμβεί κάτι απροσδόκητο. Η σύνοδος Κρόνου/Ποσειδώνα στον Κριό και στον κοινό σας οικονομικό τομέα κορυφώνεται στις 20/2. Ενδεχομένως να υπάρξει μια σημαντική αλλαγή στην οικονομική σας κατάσταση.

Sudoku No 885 4 8

6 9

9 3 6 3

4 1

7 5 4 2

7 3 7 3 4 8

6 5

8 1

Η λύση του προηγούμενου 1 3 2 8 7 9 5 6 4

4 9 6 3 5 2 8 1 7

8 5 7 1 4 6 3 2 9

5 7 1 2 6 4 9 3 8

9 6 8 5 1 3 4 7 2

3 2 4 9 8 7 1 5 6

2 8 9 7 3 1 6 4 5

7 4 3 6 9 5 2 8 1

6 1 5 4 2 8 7 9 3

τήματα θα γίνουν όλο και πιο σημαντικά για εσάς, καθώς αυτόν τον μήνα ξεκινά ένας νέος κύκλος εκλείψεων που ενεργοποιούν τον άξονα Λέοντα Υδροχόου, καθώς και τους οικονομικούς τομείς του ωροσκοπίου σας. Η πρώτη ηλιακή έκλειψη πέφτει στον Υδροχόο και στον προσωπικό σας χρηματικό τομέα στις 17/2 και αυτός ο κύκλος εκλείψεων θα συνεχιστεί μέχρι τον Ιανουάριο του 2028. Θα μπορούσατε να γίνετε τολμηροί όσον αφορά τα χρήματα τα επόμενα δύο χρόνια. Υπάρχει όμως μια επιφύλαξη, επειδή ο Ουρανός σχηματίζει τετράγωνο και ίσως είναι σοφό να αναβάλετε μια συμφωνία της τελευταίας στιγμής μέχρι να έχετε την ευκαιρία να σκεφτείτε τα πράγματα προσεκτικά. Η σύνοδος Κρόνου/Ποσειδώνα στον Κριό τονίζει τον τομέα του σπιτιού και της οικογένειας στις 20/2. Αυτό σας στρέφει στο παρελθόν και στην κληρονομιά σας, και θα σας απασχολήσουν οι σχέσεις σας.

12.02.26

LiFO 12.02.26

47