Τεύχος 706

706 ολα για την αθηνα! δωρεαν οδηγοσ τησ πολησ. κυκλοφορει καθε πεμπτη

free press 18.11.2021

Η ΣΟΥΛΑ ΜΠΟΖΗ ΕΙΝΑΙ Η ΑΘΗΝΑΙΑ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ

TI ΚΑΙ ΠΩΣ ΤΡΩΜΕ ΤΩΡΑ

στην έντυπη έκδοση Πηγή: Focus Bari 2020

2 lifo – 18.11.21

πολιτικο επταημερο

38

γιαννησ πανταζοπουλοσ

φωνη λαου

βασιλησ βαμβακασ

κοινοι τοποι

γενικός διευθυντής Μιχάλης Μιχαήλ εμπορικη διευθυνση Ρένα Κροκίδα

www.lifo.gr

διευθυντής lifo.gr Θανάσης Χαραμής

ΔΥΟ ΔΕΚΑ ΕΚΔΟΤΙΚΗ Α.Ε. ΒOΥΛΗΣ 22, 105 63 ΑΘΗΝΑ T 210 3254 290 F 210 3249 785 info@lifo.gr

διευθυντής mikropragmata. lifo.gr Άρης Δημοκίδης

no filter

shortcut

με τη

19

Στεφανία 15 Γουλιώτη

αrt director Χρήστος Τζοβάρας αρχισυνταξία Αλέξανδρος Διακοσάββας –––––– ε μπ ο ρ ικο τμη μα direct sales director Κώστας Μαντάς senior advertising manager Ξένια Στασινοπούλου advertising manager Άννα Λαπαρδάγια

ΩΜΑ /

ΤΡΩΜΕ Τ

δημήτρης πολιτάκησ

ΕΡ

ΩΡ

Α/ ΑΦΙ

guest editor

Σ

θυμιοσ τζαλλασ

79

διευθυντής εντυπης εκδοσης Τάσος Μπρεκουλάκης σύμβουλος σχεδιασμού Γιάννης Καρλόπουλος

βιβιαν στεργιου

ΚΑΙ ΠΩ

εικονογραφηση εξωφύλλου : Ηλιάνα Αλεξάνδρου και Ήρα Σπαγαδώρου

βασιλική σιουτη

εκδοτης

Στάθης Τσαγκαρουσιάνος

TI

index706

9 ΣΤΗΛΕΣ

Η ΣΟΥΛΑ ΜΠΟΖΗ ΕΙΝΑΙ Η ΑΘΗΝΑΙΑ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ

advertising executive Δημήτρης Βουκελάτος (dvoukelatos@lifo.gr) advertising coordinator Κατερίνα Κουρμούζη (kkourmouzi@lifo.gr) direct sales Γιώργος Λυκουργιώτης, Κωνσταντίνα Τριανταφύλλου senior digital campaign manager Αντώνης Ζωγράφος

27

66

digital campaign manager Γιώργος Γιαννή –––––– ψηφιακή ανάπτυξη/ προγραμματισμός lifo.gr Άγγελος Παπαστεργίου

μέρη για να φας καλά στην Αθήνα! παρακαλουμε ανακυκλωστε

social media Χριστίνα Γαλανοπούλου (Head), Ηλέκτρα Χατζηκάλφα, Μίνα Καλογερά συν τα ξη συντακτικη ομαδα Θοδωρής Αντωνόπουλος, Λουίζα Αρκουμανέα, Βασίλης Βαμβακάς, Γιάννης

Βασιλείου, Ευτύχης Βαρδουλάκης, Αρετή Γεωργιλή, Ματίνα Καλτάκη, Μερόπη Κοκκίνη, Ματούλα Κουστένη, Θοδωρής Κουτσογιαννόπουλος, Γιάννης Κωνσταντινίδης, Λασκαρίνα Λιακάκου, Τίνα Μανδηλαρά, Τάσος Μελεμενίδης, Νίκη Μηταρέα, Νίκος Μπακουνάκης, Γλυκερία Μπασδέκη, Αργυρώ Μποζώνη, Γιάννης Πανταζόπουλος, Κωστής Παπαϊωάννου, Σταυρούλα Παπασπύρου, Μαρία Παππά, Ζωή Παρασίδη, Χρήστος Παρίδης, Δημήτρης Πολιτάκης, Αφροδίτη Σακκά, Νικόλας Σεβαστάκης, Φώτης Σεργουλόπουλος, Βασιλική Σιούτη, Βίβιαν Στεργίου, Δημήτρης Π. Σωτηρόπουλος, Ελένη Τζαννάτου, Δέσποινα Τριβόλη, Κορίνα Φαρμακόρη, Λένα Φουτσιτζή, Γιώργος Ψωμιάδης newsroom Πάνος Σάκκας (Αρχισυνταξία) Φιλιώ Ράγκου, Κατερίνα Αγριμανάκη, Ρούλα Βλασσοπούλου, Kλεοπάτρα Γιαρίμογλου, Σόφη Ζιώγου –––––– φωτογράφοι Σπύρος Στάβερης, Πάρις Ταβιτιάν, Freddie f., Αναστασία Βουτυροπούλου, Γιώργος Αδάμος ατελιέ αssistant art director Βανέσσα Φερλέ, Μαργαρίτα Καμαριώτη, Μπιάνκα Σαμαρά διαμόρφωση ψηφιακής εκδοσης Νινέττα Γιακιντζή, Μαρούσα Θωμά διόρθωση κειμένων Μαρία Δρουκοπούλου, Μυρτώ Αθανασοπούλου –––––– λογιστηριο οικονομική διεύθυνση Δημήτρης Τασιόπουλος λογιστήριο Βασίλης Κοτρωνάκης, Άκης Ιωάννου, Έφη Ηλιοπούλου γραμματεία Βιβίκα Ανδριανάτου –––––– κωδικος εντυπου 7639

18.11.21 – lifo

3

Feedback

ΡΈΝΗ ΠΙΤΤΑΚΉ: «Το τρομακτικότερο είναι ότι στη θέση της γραμματέως του Γκέμπελς θα μπορούσαμε να βρεθούμε εσύ, εγώ, ο καθένας»

ΟΠΤΙΚΗ ΓΩΝΙΑ

Η κυβέρνηση ξορκίζει το lockdown και ρίχνει το φταίξιμο στους ανεμβολίαστους

ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΠΟΛΙΤΑΚΗ Ήταν τέλη Αυγούστου του 2015 όταν ακούστηκε για πρώτη φορά στους τίτλους αρχής μιας νέας σειράς μυθοπλασίας του Netflix γύρω από τα λατινοαμερικανικά καρτέλ και τον «πόλεμο κατά των ναρκωτικών» που είχαν κηρύξει με περισσή υποκρισία οι ΗΠΑ το τραγούδι «Tuyo» του εξαίρετου και πολυσχιδούς Βραζιλιάνου μουσικού και ερμηνευτή Rodrigo Amarante. Έξι χρόνια και έξι κύκλους αργότερα (τρεις στην Κολομβία και τρεις στο Μεξικό), η σειρά –ή μάλλον το franchise– «Narcos» τερματίζει το συναρπαστικό και πάντα έγκυρο ιστορικά ταξίδι της σε μέρη που μας έχουν γίνει τόσο οικεία μέσα από την ιστορία και την εικονογραφία των καρτέλ είτε με τη μορφή ντοκιμαντέρ είτε με τη μορφή δραματοποιημένης αναπαράστασης: Μεντεγίν, Κάλι, Χουαρέζ, Τιχουάνα, Σιναλόα…

4 lifo – 18.11.21

LiFO.gr

«Narcos»: Αποχαιρετισμός στα όπλα

Την είχε, λέει, εξιτάρει η ιστορία της Μπρουνχίλντε Πόμσελ, μίας από τις γραμματείς του Γκέμπελς στο υπουργείο Προπαγάνδας που πέθανε υπέργηρη το 2017, χωρίς να αναλάβει ποτέ τις ευθύνες της για τα ναζιστικά εγκλήματα, και όταν διάβασε το εν λόγω θεατρικό έργο του Κρίστοφερ Χάμπτον, πρότεινε η ίδια στον Γιάννη Κανελλόπουλο, τον παραγωγό του θεάτρου Ιλίσια, και στον σκηνοθέτη Γιάννη Μόσχο να ανεβάσουν αυτό αντί για μια άλλη παράσταση που συζητούσαν. Αυτό επειδή στη μορφή της Πόμσελ, μιας «γυναίκας της διπλανής πόρτας», που όταν μπήκε στη δούλεψη των ναζί έκλεισε τα μάτια στις φρικαλεότητες που διέπραξαν, αντικατοπτριζόταν ο «μέσος άνθρωπος», η σιωπηρή μειοψηφία όπου στηρίζεται κάθε ολοκληρωτικό καθεστώς, η δράση εξτρεμιστικών οργανώσεων όπως η Χρυσή Αυγή επίσης. Ανησυχεί όταν ζωντανεύουν φαντάσματα του παρελθόντος, νιώθει ακόμα ενοχές γιατί στη χούντα δεν έκανε κάτι παραπάνω από «αντιστασούλα» μέσα από το θέατρο. Ένα θέατρο το οποίο σπούδασε και δούλεψε σε πιο συντηρητικές εποχές, οπότε υπήρχε, λέει, εντούτοις, ένα επίπεδο, ένα πάθος, μια «μανία» και μια αφοσίωση που σήμερα είναι δυσεύρετα. Αυξήθηκαν μεν οι ηθοποιοί και τα θέατρα, απελευθερώθηκαν τα ήθη, λείπουν όμως οι γερές βάσεις, «τουλάχιστον ας διαβάζουμε όλοι συχνά το “Πρώτο Σκαλί” του Καβάφη!» προτείνει. Θαυμάζει όσες/ους είχαν την τόλμη να φωνάξουν «ΜeΤoo», αναδεικνύοντας ζητήματα-ταμπού, σκέπτεται όμως μήπως κάποιες σκοπιμότητες εκφυλίσουν αυτήν τη σοβαρή υπόθεση. Κι ενώ καθόλου δεν φοβάται για τον εαυτό της, τη φοβίζει «η έλλειψη πνευματικών προσωπικοτήτων που θα λειτουργούσαν ως ανάχωμα στη βαβούρα, στην αλαζονεία και στη βαρβαρότητα», λέει αφού συμβουλευτεί ξανά τις σημειώσεις που κρατά σε ένα μεγάλο, μαύρο τετράδιο. «Δεν εμπιστεύομαι τις λέξεις, έλα όμως που μόνο αυτές έχουμε, καθώς γράφει και ο Μπέκετ! Παλιότερα ήμουν πολύ συγκρατημένη και εσωστρεφής, τώρα μιλάω περισσότερο, τα καταγράφω όμως πρώτα, όπως εσείς τις ερωτήσεις σας»! «Εκείνο που καταρχάς με εντυπωσίασε περισσότερο στον χαρακτήρα της και που προσπάθησα να καταλάβω και να αποδώσω ήταν οι διαδρομές, οι μηχανισμοί που εφευρίσκει στο μυαλό της για να ξεγλιστράει από τα χάσματα, από τους γκρεμούς που ανοίγονται μέσα της, όπως επίσης και οι τρόποι που προσπαθεί να θάψει τις ενοχές της. Επέμενε μέχρι τέλους ότι δεν είχε ιδέα για τη φρίκη που σκορπούσαν ο άνθρωπος και το καθεστώς που υπηρετούσε, και μάλιστα στην “καρδιά” του, ότι αγνοούσε ακόμα και τη γενοκτονία των Εβραίων, ότι έκανε απλώς τη δουλειά της. Ακόμα φοβερότερη ήταν η ελαφρότητα με την οποία αντιμετώπιζε τα πράγματα – δεν ήξερα αν ήθελα να εξοργιστώ ή να γελάσω».

pageviews

ΤΟΥ ΘΟΔΩΡΗ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΥ

ti δ ι α β α σ α με αυ τη την εβ δομ α δ α σ το

T V SERIES

podcasts που αξίζει να ακούσετε

H μεγάλη ηθοποιός ερμηνεύει για δεύτερη χρονιά τον επίκαιρο, αιχμηρό και «αβάσταχτα» ελαφρό μονόλογο «Η Γερμανίδα γραμματέας» του Κρίστοφερ Χάμπτον.

ΤΗΣ ΒΑΣΙΛΙΚΗΣ ΣΙΟΥΤΗ Μέχρι το τέλος Νοεμβρίου, τις επόμενες δύο εβδομάδες δηλαδή, αναμένεται να πεθάνουν περίπου ακόμα 700 άνθρωποι στη χώρα μας από Covid, σύμφωνα με τον καθηγητή Νίκο Τζανάκη, πρόβλεψη με την οποία συμφωνούν και άλλοι επιστήμονες, αλλά ο υπουργός Υγείας Θάνος Πλεύρης εμφανίζεται σχετικά χαλαρός, λέγοντας ότι δεν αποκλείει κανένα μέτρο για τους ανεμβολίαστους, εφόσον χρειαστεί. Δεν κρίνει, δηλαδή, ότι χρειάζεται ακόμα. […] Η κυβέρνηση ξορκίζει το lockdown γιατί η προτεραιότητά της είναι να κρατηθεί ανοιχτή η χώρα και η οικονομία. Γνωρίζει από τις μετρήσεις που έχει στη διάθεσή της ότι και η πλειοψηφία των πολιτών δεν το θέλει, παραβλέποντας όμως την ηθική υποχρέωση της πολιτείας να προστατεύει και αυτόν που δεν μπορεί ή δεν θέλει να προστατευτεί.

5

Η ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ

Ακολουθήστε τα podcasts της LiFO στην Apple, στο Spotify ή στην Google.

1

Η ιστορία μιας αποτρόπαιας συνέντευξης: Μαστοράκης – Πολυτεχνείο «ΜΙΚΡΟΠΡΑΓΜΑΤΑ» ΤΟΥ ΑΡΗ ΔΗΜΟΚΙΔΗ

2

Βαγιοχώρι: Εκεί όπου συγκατοικούν πρόσφυγες και αδέσποτα ΑΠΟ ΤΟΝ M. HULOT & ΤΗ ΜΕΡΟΠΗ ΚΟΚΚΙΝΗ

3

Ο Βλαδίμηρος Νικολούζος στο μεγαλύτερο τροπικό δάσος του κόσμου, τον Αμαζόνιο «ΤΟ ΜΑΓΙΚΟ ΜΟΥ ΤΑΞΙΔΙ» ΤΗΣ ΕΥΑΣ ΜΑΝΙΔΑΚΗ

ΡΕΠΟΡΤΑΖ Μέσα στα παλιά μηχανουργεία του Πειραιά Η ιστορία τους ξεκινάει από πολύ παλιά και το μέλλον πολλών εξ αυτών μοιάζει συνδεδεμένο με τη συνταξιοδότηση των ιδιοκτητών τους. Μπήκαμε σε κάποια και μιλήσαμε με τους ανθρώπους που εργάζονται εκεί. ΤΩΝ ΜΙΧΑΛΗ ΓΕΛΑΣΑΚΗ & ΧΡΗΣΤΟΥ ΤΟΛΗ

Αφορμή της επαφής μας με τα μηχανουργεία του Πειραιά και την ιστορία τους ήταν ο θεματικός ιστορικός περίπατος, βασισμένος σε πρωτότυπη έρευνα, που διοργάνωσε πρόσφατα η ομάδα «ΒΙ.Δ.Α.» με ξεναγό την ιστορικό Μαρία Μαυροειδή. Δεν χρειάστηκε και πολύς χρόνος για να αποφασίσουμε με τον Χρήστο Τόλη μια «καταδρομική» βόλτα στα μηχανουργεία ένα σαββατιάτικο πρωινό, χωρίς προηγουμένως να έχουμε μιλήσει με κανέναν από τους ιδιοκτήτες. «Πάμε και ό,τι βρούμε ανοιχτό». Η αναζήτηση στο διαδίκτυο «Μηχανουργεία Πειραιάς» δεν βοήθησε πουθενά. Το εύρος των αποτελεσμάτων είναι χαοτικό. Γνωρίζαμε ότι στην περιοχή πάνω από το λιμάνι που σήμερα ονομάζεται «Παπαστράτειο» (λόγω του γνωστού εργοστασίου που έχει μετατραπεί σε εταιρικά γραφεία) υπάρχουν πολλά μηχανουργεία. Δεν φανταζόμασταν πόσα! Μια περίεργη ησυχία στους δρόμους μάς επέτρεπε να ακούμε από μακριά ήχους μετάλλων και αντίλαλους εργασιών. Κάποια μηχανουργεία ανοιχτά, κάποια κλειστά, κάποια εγκαταλελειμμένα. Η βιομηχανική ανάπτυξη στην περιοχή ξεκίνησε από τα μέσα του δέκατου ένατου αιώνα και ύστερα, όταν ο Πειραιάς «κέρδιζε έδαφος» από την Ερμούπολη και άλλα λιμάνια, μέχρι που έφτασε το 1892 να είναι η μοναδική ελληνική πόλη με θεσμοθετημένη βιομηχανική ζώνη.

4

«Γιατί χρωστάω στον αυτιστικό αδελφό μου την αίσθηση του χιούμορ μου» ΤΗΣ ΑΝΝΑΣ ΚΟΚΟΡΗ

5

Aποστόλη, τι κάνεις όταν σε καλούν για ομαδικό σεξ; «SEX DIARIES UNCENSORED» ΤΟΥ ΑΛΕΞ ΜΑΝΟΥ

18.11.21 – lifo

5

εικαστικα

θεοφιλος ο τσολιάς της ζωγραφικής

iLoveAthens

Ίδρυμα Εικαστικών Τεχνών & Μουσικής Β&Μ Θεοχαράκη, Βασ. Σοφίας 9 & Μέρλιν, 10/1103/02/2022, 10:00-18:00

6 lifo – 18.11.21

Ενενήντα τέσσερα πολύτιμα έργα του Θεόφιλου, δανεισμένα από τις συλλογές του Μουσείου Θεόφιλου-Δήμου Μυτιλήνης, της Εθνικής Πινακοθήκης, της ΑΣΚΤ, της Βουλής των Ελλήνων, ιδρύματα, μουσεία και συλλέκτες ολοκληρώνουν τη φυσιογνωμία της μεγάλης αυτής έκθεσης που περιλαμβάνει τα εξής κορυφαία έργα: «O Περικλής από της Πνυκός Δικιολογών χάριν της Ακροπόλεως Δαπάνας» (1928), «Μονομαχία Αχιλλέως και Έκτορος έξωθεν του Φρουρίου της Τρωάδας…», «Ο Φρίξος επί Χρυσομάλλου κριού και η Έλλη», «Ο Άρης Θεός των αρχαίων Ελλήνων Θεός του πολέμου», «Η ποιήτρια της νήσου λέσβου Σαπφώ και ο κυθαρωδός Αλκαίος», «Ο χορός του Ζαλόγγου», «Ο θάνατος του Μάρκου Βότσαρη» (1823), «Ο Γεώργιος Καραϊσκάκης καταδιώκων τον Ρεσίτ πασά ή Κιουταχή ενξιφήρεις» (1826), «Εν Κωνσταντινουπόλει Αγία Σοφία», «Διά σχυνοίου σκάλα αναβιβαζόμενος ο Ερωτόκριτος χαιρετών την αρετούσσαν» (1933) και «Πορτρέτο Ελευθέριου Βενιζέλου». Διαβάστε περισσότερα στο lifo.gr

18.11.21 – lifo

7

8 lifo – 18.11.21

talkofthetown 18—24 NOEMBRIOY 2021 Νο 706 • Ευάγγελος Μανωλόπουλος: «Σύντομα θα ξεπεράσουμε τα 10.000 κρούσματα και οι θάνατοι θα ξεπεράσουν τους 100» • Αρνητές ζωής • Δεν γίνεται να μορφωθείς μία μόνο φορά • Γυναικοκτονίες: Ο μακρύς δρόμος για την ελληνική Βουλή • Αποσπάσματα από τα ημερολόγια μιας σκοταδόψυχης

ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΕΠΤΑΗΜΕΡΟ

Η Ευρώπη σε μια δίνη φωτο: getty images/ideal image

Κορωνοϊός, μεταναστευτικό και pushbacks και η απογοήτευση από τη διάσκεψη Cop26.

απ ό τ h βασιλ ι κη σιου τ η

Η τεράστια αύξηση των κρουσμάτων και των θανάτων από τον κορωνοϊό που καταγράφεται τις τελευταίες μέρες στην Ελλάδα και στην Ευρώπη επισκιάζει σχεδόν τα πάντα. Ακόμα και την αγωνία για το περιβάλλον, όσων προσδοκούσαν κάτι παραπάνω από το φτωχό αποτέλεσμα που τελικά προέκυψε στη Διάσκεψη της Γλασκώβης για το κλίμα. Δεκαεννιά μήνες μετά την εμφάνιση του πρώτου κρούσματος στην Ελλάδα, ο ιός παραμένει απειλητικός και η αναχαίτισή του εξακολουθεί να αποτελεί προτεραιότητα.

«ΟΧΙ ΣΤΟ LOCKDOWN»

Παρότι η κατάσταση είναι δραματική και πάλι σε όλη σχεδόν την Ευρώπη, οι βαλκανικές χώρες και οι χώρες του πρώην ανατολικού μπλοκ είναι σε χειρότερη επιδημιολογικά θέση από τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές, με την Ελλάδα να βρίσκεται, ως συνήθως, μεταξύ Ανατολής και Δύσης. Το πρώτο δεκαπενθήμερο του Νοεμβρίου καταγράφηκαν 928 θάνατοι, ενώ η κάλυψη στις ΜΕΘ ανέρχεται πλέον στο 90% (σε κάποια νοσοκομεία της περιφέρειας ακόμα και στο 100%). Στην κυβέρνηση, ωστόσο, εξακολουθούν να δηλώνουν ότι αποκλείουν το lockdown και τα οριζόντια περιοριστικά μέτρα, καθώς ούτε την οικονομία θέλουν να κλείσουν ούτε να περιορίσουν τους πολίτες που εμβολιάστηκαν και «έκαναν το καθήκον τους», όπως λένε. Ο πρωθυπουργός δηλώνει κατηγορηματικά ότι δεν θα ακολουθήσει την τακτική της Αυστρίας, «επιβάλλοντας ένα πλήρες lockdown στους ανεμβολίαστους». Κυβερνητικό στέλεχος ανέφερε πρόσφατα ότι από τη στιγμή που εδώ και έντεκα μήνες υπάρχει το εμβόλιο και προσφέρεται δωρεάν σε κάθε πολίτη για να προστατευτεί, η κυβέρνηση δεν μπορεί να επιβάλει lockdown και να περιορίσει, εκτός από τους ανεμβολίαστους, την πλειονότητα των πολιτών, δηλαδή τα 6,5 εκατομμύρια που έχουν ολοκληρώσει τον εμβολιασμό τους ως τώρα. Σύμφωνα με την Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμού, αυτές τις μέρες, μετά από μεγάλο διάστημα κατά το οποίο οι εμβολιασμοί είχαν «κολλήσει», κλείστηκαν άλλα 200.000 ραντεβού πρώτης δόσης. Η πρόεδρος της επιτροπής Μαρία Θεοδωρίδου, ωστόσο, μας ενημέρωσε και επισήμως στην αρχή της εβδομάδας πως, παρά τις ελπίδες που υπήρχαν ότι με το εμβόλιο ο Sars-CoV-2 θα εξαφανιζόταν, ήρθε η μετάλλαξη Δέλτα και άλλαξε τα δεδομένα. Αυτό δεν σημαίνει ότι ο εμβολιασμός δεν έχει αξία και δεν σώζει ζωές αλλά ότι ο νέος κορωνοϊός μάλλον θα παραμείνει, όπως ο ιός της γρίπης. «... Θα είναι δηλαδή άλλος ένας ενδημικός ιός του αναπνευστικού», εξήγησε η κ. Θεοδωρίδου, αναφέροντας ότι «τα εμβόλια ανταποκρίθηκαν πλήρως στην πρόληψη της εργαστηριακά διαπιστωμένης λοίμωξης».

ΤΑ ΞΕΧΑΣΜΕΝΑ ΓΛΥΠΤΑ ΤΟΥ ΠΑΡΘΕΝΩΝΑ

Κατά την επίσκεψή του στο Λονδίνο την Τρίτη ο πρωθυπουργός ανέδειξε ένα θέμα που ήταν ξεχασμένο τα χρόνια της οικονομικής κρίσης, αυτό της επανένωσης των Γλυπτών του Παρθενώνα και την επιστροφή του τμήματος που λείπει στην Ελλάδα. Ίσως επειδή φέτος συμπληρώνονται 200 χρόνια 18.11.21 – lifo

9

ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΕΠΤΑΗΜΕΡΟ

α πό τh βα σι λι κη σ ιου τη

από την έναρξη του αγώνα για την ανεξαρτησία της Ελλάδας και, όπως είπε, «δεν θα μπορούσε να υπάρξει καλύτερη στιγμή». Σε συνέντευξή του στη βρετανική εφημερίδα «The Telegraph» δήλωσε ότι «τα γλυπτά κλάπηκαν τον δέκατο ένατο αιώνα, ανήκουν στο Μουσείο της Ακρόπολης και πρέπει να συζητήσουμε αυτό το ζήτημα σοβαρά και με ειλικρίνεια». Όταν το έθεσε στον Μπόρις Τζόνσον, του είπε ότι πλέον έχει έρθει η ώρα για την ικανοποίηση του δίκαιου ελληνικού αιτήματος και την αποκατάσταση του μνημείου στην ολότητά του στο Μουσείο της Ακρόπολης. Το μεγαλύτερο μέρος της συζήτησης, όμως, με τον Βρετανό πρωθυπουργό ήταν για τον αποσταθεροποιητικό ρόλο της Τουρκίας στην ανατολική Μεσόγειο και ιδιαίτερα για τις πρόσφατες παράνομες ενέργειες στα Βαρώσια και τις θαλάσσιες ζώνες της Κύπρου, οι οποίες, όπως ζήτησε ο πρωθυπουργός από τον Μπόρις Τζόνσον, πρέπει να ακυρωθούν.

ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΤΙΚΟ ΚΑΙ PUSHBACKS

talkofthetown

Σύμφωνα με την Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμού, αυτές τις μέρες, μετά από μεγάλο διάστημα κατά το οποίο οι εμβολιασμοί είχαν «κολλήσει», κλείστηκαν άλλα 200.000 ραντεβού πρώτης δόσης.

10 lifo – 18.11.21

Σε συνέντευξη που παραχώρησε ο πρωθυπουργός σε βρετανική τηλεοπτική εκπομπή, ρωτήθηκε άλλη μια φορά για το μεταναστευτικό. «Σε καθημερινή βάση σώζουμε δεκάδες, αν όχι εκατοντάδες ανθρώπους στη θάλασσα, ενώ ταυτόχρονα προσπαθούμε να εξαρθρώσουμε τα παράνομα δίκτυα διακινητών», δήλωσε. Στην ερώτηση «αν γυρίζουν πίσω τις βάρκες», απάντησε ότι οι ελληνικές αρχές «δεν επιτρέπουν στα σκάφη που έρχονται από την Τουρκία να εισέλθουν στα ελληνικά χωρικά ύδατα» και υποστήριξε ότι πάντοτε προσπαθούν να σώσουν τις ζωές που βρίσκονται σε κίνδυνο, αλλά καλούν και την τουρκική Ακτοφυλακή να κάνει τη δουλειά της, να τηρήσει τη συμφωνία Ε.Ε. - Τουρκίας και να εμποδίζει τα σκάφη των διακινητών να φτάνουν στα ελληνικά χωρικά ύδατα. Ο πρωθυπουργός έθεσε και το θέμα που δεν θέλει να συζητά η Ε.Ε., αλλά αφορά την ουσία του προβλήματος, αναφέροντας ότι χρειάζονται τρόποι νόμιμης εισόδου στην Ευρώπη, κάτι που κάποιες ισχυρές χώρες δεν φαίνεται να θέλουν. Γνωστοποίησε επίσης ότι η Ελλάδα υποδέχτηκε 700 ευάλωτους Αφγανούς –γυναίκες βουλευτές, δικαστές, ανθρώπους του πνεύματος με τις οικογένειές τους, των οποίων η ζωή βρισκόταν σε κίνδυνο– και έχει χορηγήσει άσυλο σε περισσότερους από 50.000 ανθρώπους τα τελευταία δύο χρόνια. «Επομένως, είναι πολύ δύσκολο να κατηγορήσει κανείς την Ελλάδα ότι δεν επιδεικνύει ανθρωπιστική στάση στην αντιμετώπιση αυτού του προβλήματος» ανέφερε, δηλώνοντας ότι την ίδια στιγμή έχει υποχρέωση να προστατεύσει τα σύνορά της Ελλάδας.

ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ ΚΑΙ ΚΥΡΩΣΕΙΣ

Το μεταναστευτικό ήταν από τα θέματα που κυριάρχησαν στην επικαιρότητα την περασμένη εβδομάδα, κυρίως λόγω όσων συμβαίνουν στα σύνορα Πολωνίας - Λευκορωσίας. Αυτήν τη φορά στην Ε.Ε. κατήγγειλαν τον Αλεξάντερ Λουκασένκο για εργαλειοποίηση των μεταναστών ακόμα και πρόσωπα που δεν ήταν πρόθυμα να το κάνουν και το απέφυγαν όταν πριν από δύο χρόνια ο Ταγίπ Ερντογάν έκανε το ίδιο στον Έβρο. Με άρθρο του στη γαλλική εφημερίδα «Le Figaro» ο πρωθυπουργός υποστήριξε ότι η εργαλειοποίηση των μεταναστών θα χρησιμοποιηθεί ξανά και ξανά εις βάρος της Ευρώπης, όσο οι χώρες της Ε.Ε. δεν λαμβάνουν τα απαραίτητα μέτρα για μια πολιτική πάταξης του φαινομένου «της διακίνησης ανθρώπων υπό την καθοδήγηση είτε εγκληματιών είτε κυβερνήσεων τρίτων χωρών». Οι χώρες που βρίσκονται στα σύνορα της Ε.Ε. δεν μπορεί να αφεθούν μόνες τους να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα, έγραψε. Χρειάζεται

αλληλεγγύη και μια πιο ισχυρή απάντηση σε επίπεδο εξωτερικής πολιτικής, «που θα περιλαμβάνει και την επιβολή κυρώσεων κατά των χωρών που χρησιμοποιούν ανθρώπους για υβριδικές επιθέσεις». Ο πρωθυπουργός τόνισε αυτό που λέει και στους Ευρωπαίους ηγέτες όταν τους συναντά, όπως στην Άνγκελα Μέρκελ στην τελευταία επίσκεψή της, ότι «η προστασία των εξωτερικών συνόρων της Ε.Ε., με όλα τα διαθέσιμα μέσα, δεν είναι ευθύνη μόνο των εθνικών αρχών αλλά μια κοινή ευρωπαϊκή υποχρέωση η οποία βρίσκεται στη βάση της κοινής μας ασφάλειας». Αυτοί που αντιτίθενται στα μέτρα προστασίας των συνόρων μας, είπε, θα έπρεπε, έστω για ένα δευτερόλεπτο, να σκεφτούν ότι «ενδεχομένως παίζουν το παιχνίδι εκείνων που νοιάζονται πολύ λιγότερο για τις ανθρώπινες ζωές και πολύ περισσότερο για την πολιτική ισχύ», ενώ υποστήριξε ότι η Ευρώπη θα πρέπει σύντομα να βρει μια απάντηση σε αυτήν «τη νέα υβριδική απειλή» για να προστατεύσει τις κοινωνίες της αλλά και τα ανθρώπινα θύματα τέτοιων μεθοδεύσεων.

ΑΠΟΓΟΗΤΕΥΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ COP26

Η πολυσυζητημένη 26η Διάσκεψη για το Κλίμα COP26 στη Γλασκώβη με σκοπό την αντιστροφή της κλιματικής αλλαγής κατέληξε τελικά σε μια συμφωνία που υπέγραψαν 197 χώρες, αλλά θεωρήθηκε από πολλούς κατώτερη των περιστάσεων λόγω και της αντικατάστασης της «σταδιακής εξάλειψης» (phaseout) από τον όρο «σταδιακή μείωση» (phase-down) όσον αφορά τον άνθρακα. Μια αλλαγή που απαίτησαν κυρίως η Κίνα και η Ινδία που υποστήριξαν ότι δεν μπορούν να εξαλείψουν άμεσα τον άνθρακα γιατί πρέπει να αντιμετωπίσουν τη φτώχεια. Τελικά δεν υπήρξε ούτε δέσμευση για τον περιορισμό της υπερθέρμανσης του πλανήτη στον 1,5 βαθμό Κελσίου πάνω από τα επίπεδα της προβιομηχανικής εποχής, όπως ήταν η αρχική προσδοκία. Υπήρξε, ωστόσο, μια πρώτη δέσμευση για μείωση του άνθρακα και αύξηση της οικονομικής βοήθειας των αναπτυγμένων κρατών προς τις αναπτυσσόμενες χώρες – πολύ μικρότερη κι αυτή από το αναμενόμενο. Υπήρξαν χώρες, όπως η Τουρκία, που, παρά την πολυπληθή αποστολής της, δεν παρουσίασε κανένα συγκεκριμένο σχέδιο, όπως είχε υποχρέωση να κάνει. Η ανατολική Μεσόγειος είναι μία από τις περιοχές που η κλιματική αλλαγή ήδη πλήττει και στο μέλλον εκτιμάται ότι θα πλήξει περισσότερο. Η Ελλάδα έχει πει ότι θα απομακρυνθεί από τον άνθρακα το ταχύτερο δυνατό, αν και ασκείται κριτική από επιχειρηματίες της ενέργειας ότι δεν έχει προηγηθεί η κατάλληλη προετοιμασία. Ο πρωθυπουργός έχει ανακοινώσει ότι θα κλείσουν όλες οι λιγνιτικές μονάδες ηλεκτροπαραγωγής έως το 2023 (με μία εξαίρεση) και έως το 2028 θα έχουμε απαλλαγεί από τον λιγνίτη. Αυτός είναι ένας από τους πιο φιλόδοξους στόχους, αλλά δεν είναι βέβαιο ότι η κυβέρνηση θα τον πιάσει. Ο πρωθυπουργός έδωσε ιδιαίτερη βαρύτητα στην παρουσία του στη Διάσκεψη, καθώς επιδιώκει να εμφανίζει τη χώρα στην πρώτη γραμμή της πράσινης μετάβασης, παρουσιάζοντας το υπεραισιόδοξο ελληνικό σχέδιο που έχει εκπονηθεί για να καταστεί η χώρα κλιματικά ουδέτερη ως το 2050. Πάντως, η περίφημη Διάσκεψη COP26 στη Γλασκώβη για το κλίμα ήταν σε μεγάλο βαθμό και ένα εμπορικό πανηγύρι με πολύ λόμπινγκ, δημόσιες σχέσεις και σπόνσορες, στο οποίο συμμετείχαν, μεταξύ άλλων, τράπεζες, πολυεθνικές εταιρείες, ενεργειακοί κολοσσοί, ακόμα και το λόμπι των ορυκτών καυσίμων, που, όπως γράφτηκε σε αρκετά διεθνή ΜΜΕ, εμφανίστηκαν ως πρωτοπόροι της πράσινης ενέργειας, ενώ είναι οι μεγαλύτεροι ρυπαντές του πλανήτη.

TALKING POINTS

ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΜΑΝΩΛΟΠΟΥΛΟΣ «Σύντομα θα ξεπεράσουμε τα 10.000 κρούσματα και οι θάνατοι θα ξεπεράσουν τους 100» α π ό τ ο ν γ ι ά ν ν η π α ν τα ζ ό π ουλο

Μιλά στη LiFO ο καθηγητής Φαρμακολογίας, Φαρμακογονιδιωματικής και Ιατρικής Ακριβείας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης,Ευάγγελος Μανωλόπουλος. Γιατί, τελικά, οι ελπίδες για ένα τέλος της πανδημίας αποδείχθηκαν φρούδες; Γιατί χάθηκε ο στόχος της ανοσίας με τους εμβολιασμούς; Πολλοί λόγοι συντέλεσαν στο να χαθεί ο στόχος της πανδημίας με τους εμβολιασμούς. Περίπου πριν από δέκα μήνες, στις αρχές του 2021, όταν η υπόσχεση των εμβολίων άρχισε να πραγματώνεται και στην Ελλάδα, υπήρξε μεγάλος ενθουσιασμός, αν θέλετε μια ανακούφιση του κόσμου, καθώς τώρα πια διαγραφόταν μια ρεαλιστική προοπτική εξόδου από την πανδημία. Όμως οι αντιεμβολιαστικές φωνές αντιμετωπίστηκαν με μεγάλη ανοχή από την κυβέρνηση και την κοινωνία, χάρη σε μια κακώς εννοούμενη προοδευτικότητα παλαιοαριστερής κοπής. Ιδιαίτερα κάποιοι επιστήμονες, ακόμα και γιατροί που δουλεύαν σε εμβολιαστικά κέντρα, αφέθηκαν ανενόχλητοι να διασπείρουν τον φόβο και την αμφιβολία και να υπονομεύουν τα εμβόλια. Ακολουθήσε, λίγο μετά, το διάστημα από Φεβρουάριο έως Απρίλιο, η κάκιστη διαχείριση από την κυβέρνηση και την επιτροπή εμβολιασμού του θέματος των ορίων ηλικίας και των παρενεργειών του εμβολίου της AstraZeneca. Η μεγάλη δημοσιότητα που πήραν τα λίγα περιστατικά θρομβώσεων που προκάλεσε τις πρώτες εβδομάδες είχε ως αποτέλεσμα να τρομάξουν πολλοί και να γίνουν επιφυλακτικοί απέναντι στα εμβόλια γενικώς, ιδιαίτερα οι ηλικιωμένοι. Αργότερα ήρθε να προστεθεί και το στέλεχος Δέλτα με την πολύ αυξημένη μεταδοτικότητά του. Τελευταία σημαντική παράμετρος είναι η εμφανής πρόθεση της κυβέρνησης, με την επί της ουσίας σύμπνοια της αντιπολίτευσης, να μην πιέσει κανέναν, εφαρμόζοντας υποχρεωτικότητα σε κάποιους κλάδους. Είναι μια άτολμη πολιτική απόφαση που θεωρώ ότι τελικά θα έχει μεγάλο υγειονομικό αλλά και πολιτικό κόστος. Τι είναι αυτό που σας τρομάζει για τον επερχόμενο χειμώνα; Η πανδημία αυτήν τη στιγμή βρίσκεται σε έξαρση. Δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι η κατάσταση θα βελτιωθεί τις επόμενες εβδομάδες. Αντίθετα, ο καιρός, που βαθμιαία γίνεται πιο χειμωνιάτικος, μας οδηγεί περισσότερο σε κλειστούς χώρους, όπου ευνοείται η μετάδοση του ιού. Πλησιάζουμε ήδη τα 10.000 κρούσματα, σύντομα μπορεί και να τα ξεπεράσουμε. Οι θάνατοι, που σήμερα είναι σταθερά πάνω από 45-50, πιθανόν να ξεπεράσουν τους 100. Όσο η κυβέρνηση δεν λαμβάνει αποφασιστικά μέτρα που να αυξήσουν σημαντικά το ποσοστό των εμβολιασμένων και να κάνουν τη διαφορά, φοβάμαι ότι όλα αυτά όχι μόνο δεν θα τα αποφύγουμε αλλά θα μας ταλαιπωρούν ως κοινωνία για αρκετούς μήνες ακόμα. Ποιοι είναι οι λόγοι που κατά τη γνώμη σας έχουμε ένα από τα μεγαλύτερα ποσοστά ανεμβολίαστων; Η δυσπιστία προς το κράτος και τις επιταγές του είναι διαχρονικό χαρακτηριστικό της ελληνικής κοινωνίας, του περίφημου ελληνικού DNA. Επίσης, η μόδα που έχει κατακλύσει και τη χώρα μας τα τελευταία δεκαπέντε-είκοσι χρόνια με τους κάθε είδους αεριτζήδες εναλλακτικούς θεραπευτές και «γκουρού» της συμφοράς που βρομίζουν τα μυαλά των ανθρώπων με κάθε είδους ανόητες «εναλλακτικές», αλλά στη βάση τους αναπόδεικτες και συχνά αντιεπιστημονικές θεωρίες έχει προετοιμάσει το έδαφος. Αν και αντιεμβολιαστές υπάρχουν σε όλες τις κοινωνίες, στη χώρα μας ιδιαίτερα αφέθηκαν ανενόχλητοι να διασπείρουν τα δηλητηριώδη θανατηφόρα μηνύματά τους έως και σήμερα.

Διαβάστε ολόκληρη τη συνέντευξη στο lifo.gr.

18.11.21 – lifo

11

NO FILTER

KOINOI TOΠOI

Δεν γίνεται να μορφωθείς μία μόνο φορά

Αρνητές ζωής

Ποιος είναι ο σκληρός πυρήνας των αντιεμβολιαστών;

Η

Η ανάγκη της δια βίου μάθησης.

α πό τη βι β ιαν σ τερ γι ου

Η Βίβιαν Στεργίου είναι συγγραφέας

talkofthetown

και νομικός.

12 lifo – 18.11.21

Σ

ου έστειλα εκείνο το απόσπασμα από το Ο Ρολάν Μπαρτ από τον Ρολάν Μπαρτ στο οποίο περιγράφει πώς το υποκείμενο που εκφέρει τη φράση “Σ’ αγαπώ” είναι όπως ο “Αργοναύτης που ανακαινίζει το σκάφος του, στη διάρκεια του ταξιδιού του, χωρίς ν’ αλλάξει όνομα”. Όπως ακριβώς τα μέρη της Αργούς μπορεί να αντικατασταθούν με τον καιρό, αλλά το πλοίο να λέγεται και πάλι Αργώ [...]». Έτσι ξεκινάει η Aμερικανίδα συγγραφέας Μάγκι Νέλσον τους Αργοναύτες (εκδόσεις Αντίποδες, σελίδα 12), μια κουίρ, μυθιστορηματική αφήγηση για τη σεξουαλικότητα, το φύλο και τη ρευστότητά τους. Σκεφτόμουν ότι η ιδέα ενός σκάφους που αλλάζει στη διάρκεια του ταξιδιού είναι μια ωφέλιμη μεταφορά και εκτός της ερωτικής εξομολόγησης. Παρόλο που σχεδιάζουμε τη ζωή μας κατά τρόπο που το προφίλ στο LinkedIn ή στο CV να βγάζει νόημα (το ένα βήμα να οδηγηθεί στο επόμενο, να αυτοπαρουσιάζεσαι με λίγες λέξεις), φαντάζομαι ότι όλοι μέσα μας ξέρουμε πως ο καθένας και η καθεμία είναι σε μια ροή, κάτι που αλλάζει. Μου φαίνεται αφύσικο κάποιος να αγκιστρώνεται σε όσα διδάχθηκε μικρός. Να καλείται να τα βγάλει πέρα με πράγματα που έμαθε χρόνια πριν. Να συρρικνώνει τις διανοητικές του απολαύσεις στις σιγουριές της παλιάς του ενημέρωσης. Νομίζω ότι το λογικό είναι να αλλάζουμε καθώς ταξιδεύουμε. Να ψάχνουμε τη νέα γνώση που επικάθεται στην παλιά. Να αποδεχόμαστε στη διάρκεια του ταξιδιού πόσο ρευστά γίνονται τα πράγματα όταν τα σκεφτείς υπό το φως νέων πληροφοριών. Το να μαθαίνεις είναι κουίρ. Έχουμε ανάγκη να μαθαίνουμε διαρκώς. Δεν μπορεί κανείς να μορφώνεται μία μόνο φορά. Οπότε γιατί μιλάμε για τη δημόσια παιδεία σαν κάτι που κάνεις και ξεμπερδεύεις; Με αφορμή το Πολυτεχνείο, σκεφτόμουν ότι η σχετική συζήτηση έχει βαλτώσει στα στοιχειώδη. Η αλήθεια είναι ότι τώρα πρέπει διαρκώς να μαθαίνεις πράγματα. Δεν είναι μόνο η φυσική περιέργεια και η χαρά της ανακάλυψης ή το νόημα της ζωής σου. Στις δουλειές προκύπτουν συνέχεια ανάγκες επανεκπαίδευσης και νέα πεδία ενημέρωσης, ειδικά λόγω τεχνολογίας. Είναι σοβαρό ερώτημα, λοιπόν, ποιος θα πληρώνει για την απόκτηση ή τη διάχυση της νέας γνώσης. Ποιος θα έχει την «πολυτέλεια» της διαρκούς εμβάθυνσης; Ποιοι θα έχουν τα εργαλεία να «αποκωδικοποιούν» την πολύπλοκη, διαρκή ροή πληροφοριών; Κι ακόμα, ποιοι θα μπορούν να απολαμβάνουν πραγματικά την τέχνη που παράγεται, καλλιεργώντας το γούστο τους και αυξάνοντας την απόλαυσή τους; Η δημόσια παιδεία δεν μπορεί να παραβλέπει τέτοιου είδους ανάγκες. Παράγεται διαρκώς νέα πληροφορία και χρειαζόμαστε εργαλεία για να την κατανοήσουμε, ακόμα και ελάχιστα, από απόσταση. Η κατανόησή της γίνεται σταθερό πλεονέκτημα γι’ αυτούς που την έχουν και αποκλεισμός για όσους τη στερούνται. Παράλληλα, παράγεται σημαντική νέα τέχνη και κάποιοι πιστεύουμε ότι η απόλαυσή της και η άντληση γνώσεων απ’ αυτήν δεν πρέπει να αφορούν μόνο τους μορφωμένους αργόσχολους. Τα χάσματα θα διευρυνθούν όχι μόνον εάν η πρόσβαση στη δημόσια παιδεία υποχωρήσει αλλά και εάν περιοριστεί σε αυτά που ίσως αρκούσαν για άλλους καιρούς. Γι’ αυτό, όταν μιλάμε για το πώς ονειρευόμαστε την παιδεία στη χώρα μας, ίσως είναι καλό να αφήνουμε στην ησυχία τους τις ΗΠΑ με τα ντροπιαστικά δίδακτρα και να μάθουμε απ’ το παράδειγμα άλλων χωρών, όπου η εκπαίδευση ή και η μόρφωση δεν προϋποθέτουν δάνειο ως τα σαράντα ή κληρονομημένο πλούτο. Η Γερμανία, για παράδειγμα, είναι μια χώρα που επενδύει στην έρευνα και στην εκπαίδευση, με ενημερωμένες βιβλιοθήκες, λειτουργικά αναγνωστήρια και παροχές στους φοιτητές. Σίγουρα οι βιβλιοθήκες τους δεν έχουν απ’ έξω κισσό που αναρριχάται, αλλά αποκτάς πρόσβαση με πολύ χαμηλά ή καθόλου δίδακτρα (και αρκετές, πλουσιοπάροχες υποτροφίες), ο κόσμος που εργάζεται εκεί, απ’ τους ερευνητές μέχρι τους θυρωρούς, αμείβεται, δεν κάνει δωρεάν μαθητεία και γενικώς μπορείς να σπουδάσεις αξιοπρεπώς διάφορα πράγματα, χωρίς να χρεοκοπήσεις ή να υπερχρεωθείς στα είκοσι πέντε σου. Μπορείς με κάποια ρευστότητα να κυλάς ανάμεσα σε διαφορετικά γνωστικά πεδία. Άλλοι θα θέλουν να σπουδάζουν νέα πράγματα από περιέργεια. Άλλοι θα πρέπει να επανεκπαιδευτούν. Άλλοι να αλλάξουν πεδίο, επειδή η επιλογή ζωής που είχαν κάνει στα δεκαεννιά τούς φέρνει φρίκη. Όταν μιλάμε για την παιδεία στον εικοστό πρώτο αιώνα, μιλάμε για μια μόνιμη διαδικασία εκμάθησης και αλλαγών. Πολλοί θα γίνουν αιώνιοι φοιτητές με διαλείμματα, από ανάγκη, από επιλογή ή και από τα δύο. Μένει να φανταστούμε έναν δίκαιο τρόπο.

απ ο τ ο ν βασί λ η βαμ βακ α

Οι ιδεολογικές αιτιάσεις του φαινομένου είναι αρκετά διαχυμένες ώστε να μην είναι κανείς ασφαλής με τη διαπίστωση ότι φταίει μια συγκεκριμένη ιδεολογία ή η ιδεολογία, γενικά και αόριστα, λες και όσοι εμβολιάζονται ή φοβούνται τον κορωνοϊό είναι υπεράνω ιδεολογίας.

O Βασίλης Βαμβακάς είναι αναπληρωτής καθηγητής Κοινωνιολογίας της Επικοινωνίας στο ΑΠΘ.

προσπάθεια κατανόησης εκείνων που έχουν συγκροτήσει έναν σκληρό πυρήνα «αντίστασης» στις βασικές επιστημονικές παραδοχές που αφορούν την πανδημία δεν είναι καθόλου εύκολη υπόθεση. Πόσο μάλλον η επιχείρηση πειθούς και μεταβολής των απόψεών τους. Στην αρχή ήταν η άρνηση της ίδιας της ύπαρξης της πανδημίας του Covid-19, στη συνέχεια η άρνηση της μάσκας, μετά η άρνηση του εμβολίου και τώρα, σε οριακές περιπτώσεις, η άρνηση θεραπείας στις ΜΕΘ ή η απομάκρυνση των παιδιών από το σχολείο. Η κοινωνιολογική ερμηνεία όλων αυτών που υποτιμητικά από τους υπόλοιπους αποκαλούνται «ψεκασμένοι» μπορεί να ακολουθήσει πολλές διαδρομές. Όλες όμως συναντούν προβλήματα. Θα μπορούσε, για παράδειγμα, να αποδοθεί η συγκεκριμένη στάση άρνησης των πάντων στο (χαμηλό) μορφωτικό επίπεδο και στη γενικευμένη καχυποψία στους θεσμούς. Όσο και αν η συγκεκριμένη ερμηνεία έχει βάση, σε γενικές γραμμές υπάρχουν περιπτώσεις αρνητών που έχουν επαρκέστατη μόρφωση, μάλιστα μερικοί από αυτούς είναι γιατροί που συμβουλεύουν εναντίον του εμβολίου, δημιουργώντας αμφιβολίες για την καθολικότητα της εξήγησης αυτής. Μια άλλη ερμηνευτική προσέγγιση μπορεί να ακολουθήσει το ιδεολογικό κριτήριο. Πράγματι, ανάμεσα στους αρνητές μπορεί να εντοπίσει κανείς πολλούς που δέχονται επιρροές από (παρα)εκκλησιαστικές νουθεσίες, πολλούς που επικαλούνται αόρατες απειλές για την εθνική ταυτότητα μέσω του εμβολιασμού και των συστημάτων υγειονομικής επιτήρησης και παραπέμπουν σε μεταφυσικές ιδιότητες της ορθοδοξίας ή της ελληνικής φυλής που δεν προσβάλλονται, υποτίθεται, από πανδημίες. Η ακροδεξιά ιδεολογία έχει σε μεγάλο βαθμό πλαισιώσει στην Ελλάδα και διεθνώς την κουλτούρα της πανδημικής άρνησης, παίρνοντας πρωταγωνιστικό ρόλο. Δεν είναι όμως η μόνη ιδεολογική απόχρωση του αντιστασιακού πνεύματος. Στο άλλο άκρο, ακροαριστερές αντιλήψεις έρχονται επίσης να δουν την πανδημία ως αφορμή εξουσιαστικού καταναγκασμού από το κράτος, ως μέσο άσκησης της ολοκληρωτικής βιοπολιτικής. Ακροαριστερά και ακροδεξιά δεν είναι οι μόνοι που συναντιούνται στο πεδίο της άρνησης της πανδημίας, υπάρχουν και οι ακραίοι δικαιωματιστές που δεν ανήκουν αναγκαστικά σε καμία από τις δύο παραπάνω υποομάδες, οι οποίοι έρχονται να επικαλεστούν προσωπικά δεδομένα και άλλα νομικά θέματα κατά της προσπάθειας επέκτασης της υποχρεωτικότητας του εμβολιασμού ή παλιότερα στην ανάγκη επιβολής της καραντίνας. Κατά συνέπεια, οι ιδεολογικές αιτιάσεις του φαινομένου είναι αρκετά διαχυμένες (παρά την πρωτοκαθεδρία του ακροδεξιού φαντασιακού) ώστε να μην είναι κανείς ασφαλής με τη διαπίστωση ότι φταίει μια συγκεκριμένη ιδεολογία ή η ιδεολογία, γενικά και αόριστα, λες και όσοι εμβολιάζονται ή φοβούνται τον κορωνοϊό είναι υπεράνω ιδεολογίας. Μία ακόμη λογική ερμηνεία της παραγνώρισης της πραγματικότητας από τους αρνητές είναι προφανώς ο τρόπος ενημέρωσής τους. Δεν είναι τυχαίο ότι όλα τα μικρότερα ή μεγαλύτερα κινήματα συνωμοσιολογικής αντίστασης των τελευταίων χρόνων εκκινούν από το διαδίκτυο και το χαοτικό πλαίσιο στο οποίο κυκλοφορεί η πληροφορία. Αν και οι «γνώσεις» και «αλήθειες» που αποκαλύπτονται στα πλοκάμια της διαδικτυακής φημολογίας και καχυποψίας φαντάζουν σαν απολύτως ανορθολογικά και τραγικά αστεία, εντούτοις πρέπει να υπογραμμίσουμε την ανάγκη όλων όσοι θέλουν να μυηθούν σε αυτόν τον «εναλλακτικό» τρόπο κατανόησης της πραγματικότητας να επικαλούνται συνήθως κάποιες παραεπιστημονικές πηγές και πληροφορίες και όχι θρησκευτικές ή μεταφυσικές αντιλήψεις. Εκεί άλλωστε βρίσκεται και η τεράστια δύναμη της σύγχρονης συνωμοσιολογίας: δεν απευθύνεται σε δεδομένους πιστούς αλλά στο γενικευμένο πνεύμα της απείθειας, διερευνά το «κρυμμένο» από τους επίσημους νεωτερικούς θεσμούς και δεν καταφεύγει σε μια προνεωτερική μορφή αποκάλυψης. Στον συνωμοσιολογικό κύκλο, μάλιστα, δεν μπαίνουν κατηγορίες μόνο χαμηλού μορφωτικού επιπέδου ή συγκεκριμένης ιδεολογικής κατεύθυνσης αλλά και αρκετοί άλλοι που στη σημερινή επικοινωνιακή συνθήκη αδυνατούν να αξιολογήσουν την αξιοπιστία των πληροφοριακών πηγών και γίνονται οι ίδιοι «produsers» της μετα-αλήθειας. Ένας συνδυασμός όλων των παραπάνω παραγόντων και η προσθήκη επιμέρους στοιχείων (π.χ. τοπικότητα, είδος εργασίας) θα μπορούσαν να διαφωτίσουν αρκετά τον τρόπο συγκρότησης του κόσμου της άρνησης. Όμως όλες αυτές οι κοινωνιολογικές προσεγγίσεις σκοντάφτουν λογικά σε κάτι που δεν είναι απολύτως κατάλληλες να απαντήσουν, σε ένα απίθανα σκοτεινό σημείο, που είναι το γεγονός ότι οι αρνητές της πανδημικής κρίσης φλερτάρουν με –αν δεν επιλέγουν μάλιστα– τον ατομικό και συλλογικό θάνατο. Εδώ έχουμε να κάνουμε με μια πρωτοφανή στα σύγχρονα χρόνια κατηγορία ανθρώπων που είναι έτοιμοι να επιλέξουν τον κίνδυνο της ασθένειας, ακόμη και του τέλους της ζωής τους, για χάρη μιας κάποιας διαστρεβλωμένης εικόνας της «καθαρότητας», της «υγείας», της «διαφορετικότητας», της «ελευθερίας». Όποια σημασία και αν παίρνει το εκάστοτε στοιχείο άρνησης, όποιο και αν είναι το κοινωνικό του περίβλημα, υπάρχει μια έμμεση ή άμεση επιθυμία θανάτου που θέλει να γενικευτεί, η οποία από μόνη της είναι ένα εντυπωσιακό και τρομακτικό γεγονός. Η φροϊδική ενόρμηση της καταστροφής ίσως να μπορούσε να εξηγήσει ως προς αυτό πολύ περισσότερα. Οι αρνητές επιλέγουν την αυτοκαταστροφή τους και την καταστροφή την υφιστάμενων κοινωνικών δεσμών κι αυτό είναι μια πραγματικότητα που όσο οριακή και περιθωριακή κι αν είναι, θα πρέπει να κατανοηθεί από τη στιγμή που παίρνει συλλογικά χαρακτηριστικά. Η πολιτική καταδίκη αυτής της αντικοινωνικής συμπεριφοράς είναι το εύκολο. Το δύσκολο αλλά και αναγκαίο παραμένει να καταλάβουμε πώς μια σημαντική μερίδα του πληθυσμού νιώθει αποκομμένη από την υπόλοιπη κοινωνία ή θέλει να αποσπαστεί από αυτήν ακόμη περισσότερο με αφορμή την πανδημία. Φορέας μιας ανομολόγητης βίας, που αυτήν τη φορά δεν εκδηλώνεται με μολότοφ ή πογκρόμ μεταναστών, με εκφοβισμούς ενδοοικογενειακούς ή στα σχολεία, αλλά στρέφεται κατά του ίδιου του ατόμου και του άμεσου περίγυρού του, τον οποίο βάζει σε ξεκάθαρο κίνδυνο. Μια βία που δεν αφορά τόσο τη γνωστή ανομική παρέκκλιση, ούτε τον εκάστοτε προσωπικό λαβύρινθο που οδηγεί σε αυτοκτονικές τάσεις. Αφορά μια ενόρμηση θανάτου που δεν μπορεί να μετουσιωθεί σε κάτι αποδεκτό, οδηγώντας σε μια ιδεοληπτική αποθέωση της αυτονομίας, της φυσικής τάξης πραγμάτων, της ρήξης με το ίδιο το κοινωνικό σώμα. Για να ξαναγυρίσουμε στον Φρόιντ, ο υπάρχων πολιτισμός δεν κάνει τους αρνητές του απλώς δυστυχισμένους. Τους κάνει εχθρούς του. Κι αυτό θέλει προσοχή.

Για όλα τα προϊόντα που θέλουμε άμεσα στην πόρτα μας, υπάρχει ofarmakopoiosmou.gr Τη φετινή Black Friday θα ανακαλύψετε 800 brands & 30.000 προϊόντα με έκπτωση έως και -85%, από τις 19 μέχρι τις 29 Νοεμβρίου.

Α

ofarmakopoiosmou.gr

ν κάτι μας έμαθε η χρονιά που πέρασε, είναι η σημασία του να επενδύουμε στην προσωπική μας υγεία και ευεξία. Να φροντίζουμε τον εαυτό μας και όσους αγαπάμε καθημερινά, να μας προσφέρουμε όλα όσα μπορούν να κάνουν τις μέρες μας καλύτερες, μέσα από σωματική και ψυχική ηρεμία. Γι’ αυτό, άλλωστε, είναι σημαντικό να επιλέγουμε τα σωστά προϊόντα που θα συμβάλουν σε αυτή την ηρεμία και θα μας προσφέρουν μια ξεχωριστή αίσθηση φροντίδας, με κάθε τρόπο. Και όσο η Black Friday πλησιάζει, όλοι αναζητάμε τον ιδανικό προορισμό για να αποκτήσουμε όσα θα κάνουν την καθημερινότητά μας ακόμα καλύτερη, στις πιο χαμηλές τιμές. Ευτυχώς, ο προορισμός αυτός έχει ηλεκτρονική διεύθυνση και βρίσκεται στο ofarmakopoiosmou.gr. Όποια κι αν είναι η καθημερινότητά σας, εκεί θα βρείτε όλα όσα χρειάζεστε για να ανταποκριθείτε στις καθημερινές σας ανάγκες, αλλά και επιθυμίες – άλλωστε, όταν νιώθουμε καλά μέσα μας, οι μέρες μας γίνονται ακόμα πιο όμορφες. Είτε, λοιπόν, αναζητάτε τo συμπλήρωμα διατροφής που θα δώσει το απαραίτητο boost ενέργειας στον οργανισμό σας, είτε τα eco-friendly προϊόντα που ψάχνετε, είτε τα ασφαλή προϊόντα για το μωρό σας, είτε εκείνη τη σειρά περιποίησης προσώπου και σώματος που θα αλλάξει τα δεδομένα στη ρουτίνα ομορφιάς σας, στο ofarmakopoiosmou.gr θα ανακαλύψετε μια πολύ μεγάλη γκάμα προϊόντων –800 αγαπημένα brands και 30.000 προϊόντα– σε εκπτώσεις που θα φτάσουν μέχρι και το -85%. Με μια γρήγορη ματιά στις κατηγορίες που υπάρχουν στο e-shop θα ανακαλύψετε όχι μόνο όλα όσα χρειάζεστε για κάθε πτυχή της καθημερινότητάς σας, αλλά θα νιώσετε ακόμα περισσότερο την ανάγκη να επενδύσετε σε όλα όσα συμβάλλουν στην προσωπική σας ευεξία. Όμως, δεν φτάνει μόνο αυτό. Όλοι ξέρουμε πλέον πως οι ηλεκτρονικές αγορές επιφυλάσσουν ενός είδους αναμονή – ειδικά εκείνες που πραγματοποιούνται κατά τη διάρκεια των εκπτώσεων της Black Friday. Ωστόσο, o ofarmakopoiosmou.gr

δίνει για μια ακόμη φορά τη λύση σε αυτό, καθώς εξασφαλίζει άμεση παράδοση στις παραγγελίες της Black Friday, παρά τον μεγάλο όγκο. Κι αυτό γιατί είναι ο μόνος στον κλάδο του που μπορεί να εγγυηθεί τη γρήγορη παράδοση, χάρη σε μια άριστη ομάδα εξυπηρέτησης που έχει «χτίσει» εδώ και χρόνια και στα σύγχρονα συστήματα, τις εγκαταστάσεις του και τα μεγάλα αποθέματα προϊόντων που διαθέτει. Μάλιστα, από το 1977, ofarmakopoiosmou.gr στο φυσικό κατάστημα του Παγκρατίου, αλλά και ψηφιακά τα τελευταία δέκα χρόνια, έχει καταφέρει να συμβάλει στην υγεία και ευεξία κάθε πελάτη του, μέσα από μια τεράστια ποικιλία προϊόντων που ανανεώνονται συνεχώς. Είναι το πιο τρανό παράδειγμα της εξέλιξης της επιστήμης και της φροντίδας ενός αξιόπιστου φαρμακοποιού της Αθήνας στον πιο σύγχρονο σε οργάνωση, ποικιλία, τεχνογνωσία και ταχύτητα «ηλεκτρονικό φαρμακοποιό» της Ελλάδας. Έχει δημιουργήσει τις κατάλληλες συνθήκες για να μπορεί να εξυπηρετήσει με τον καλύτερο δυνατό τρόπο κάθε μας ανάγκη. Συγκεκριμένα, από το 2018 έχει δημιουργήσει υπερσύγχρονες εγκαταστάσεις, πρωτοπόρα συστήματα logistics και μια ομάδα ανθρώπινου δυναμικού που αναβαθμίζεται συστηματικά. Με λίγα λόγια, είναι επιστήμονας στην εξυπηρέτηση. Καθώς η τεχνολογία είναι βασικό κομμάτι της καθημερινότητάς μας, ofarmakopoiosmou.gr έχει καταφέρει να αναγάγει την ηλεκτρονική εξυπηρέτηση σε επιστήμη. Εκτός από την ευκολία και την ταχύτητα στη χρήση, την πλοήγηση και την εξυπηρέτηση που βρίσκει κανείς στο site, υπάρχουν και 30.000 προϊόντα σε μια πλούσια γκάμα άμεσα διαθέσιμων προϊόντων σε ανταγωνιστικές τιμές, προσφορές και δώρα σε καθημερινή βάση. Ο χρόνος αναμονής είναι λιγοστός, αφού το απόθεμα είναι μεγάλο και η οργάνωση άριστη, ενώ υπάρχουν διάφορες εναλλακτικές υπηρεσίες παράδοσης, ανάλογα με τις ανάγκες μας, και πολλοί διαθέσιμοι τρόποι ασφαλούς πληρωμής. Τη φετινή σεζόν, λοιπόν, ofarmakopoiosmou.gr γίνεται επιστήμονας και στις προσφορές, δίνοντάς μας την ευκαιρία να απολαύσουμε όλα τα προνόμια της Black Friday και της εξαιρετικής εξυπηρέτησης που μας προσφέρει η εμπειρία και γνώση της ομάδας του. Όσο για το πότε θα παραλάβουμε τις παραγγελίες μας, δεν υπάρχει καμία αμφιβολία πως θα βρίσκονται στα χέρια μας όσο πιο άμεσα γίνεται.

Ofarmakopoiosmou.gr είναι η πρώτη επιλογή για ό,τι κι αν χρειαστούμε. Είναι εκεί όπου κάθε επίσκεψη γίνεται αγαπημένη συνήθεια – κι εκεί που θα ανακαλύψουμε όλα όσα χρειαζόμαστε για να φροντίσουμε πρωτίστως εμάς και τους αγαπημένους μας ανθρώπους.

18.11.21 – lifo

13

από τον δημήτρη πολιτάκη

SHORTCUT

GUEST EDITOR

Αποσπάσματα από τα ημερολόγια μιας σκοταδόψυχης

Γυναικοκτονίες: Ο μακρύς δρόμος για την ελληνική Βουλή

Η κυκλοφορία του πολυαναμενόμενου τόμου με τα ημερολόγια της Πατρίσια Χάισμιθ αποτελεί ίσως το εκδοτικό γεγονός του 2021, καθώς φέτος συμπληρώθηκαν εκατό χρόνια από τη γέννηση της πολύ σπουδαίας και πολύ αμφιλεγόμενης συγγραφέως.

talkofthetown

Δ

14 lifo – 18.11.21

εν μπορείς να τη διαβάσεις χωρίς να κοιτάς διαρκώς πίσω από την πλάτη σου», έλεγε ο Γκράχαμ Γκριν για την Πατρίσια Χάισμιθ, την οποία είχε ανακηρύξει την κατεξοχήν «ποιήτρια της ανησυχίας», ενώ η επιφανής κριτικός (και θαυμάστριά της) Τέρι Καστλ είχε περιγράψει γλαφυρά τη δημιουργό του Τομ Ρίπλεϊ ως «καταθλιπτική ομοφυλόφιλη, μοχθηρή μπεκρού και μία από τις πιο σπουδαίες και πιο σκοτεινές συγγραφείς στην Αμερική μετά τον Πόε». Ξέρουμε επίσης ότι συχνά εκφραζόταν με ρατσιστικούς, μισογυνικούς και ομοφοβικούς όρους όχι μόνο με τα κριτήρια της εποχής μας, αλλά και της δικής της: τόσο λίγο την ενδιέφερε το αν προσβάλλει κατοχυρωμένες ευαισθησίες και κεκτημένα δικαιώματα. Παρότι, πάντως, αποτελεί τον ορισμό μιας «αμφιλεγόμενης» και «ιδιοσυγκρασιακής» και «σκοταδόψυχης» (ή απλώς «σκατόψυχης») προσωπικότητας που στην εποχή μας προκαλεί το δίλημμα αν θα πρέπει να τη διαχωρίσουμε από το έργο της ή όχι, δικαίως έχει κατοχυρωθεί στην κοινή συνείδηση ως σημαντική και συναρπαστική και ιδιοφυής συγγραφέας και η κυκλοφορία αυτές τις μέρες του πολυαναμενόμενου τόμου με τα ημερολόγιά της με τίτλο Patricia Highsmith: Her diaries and notebooks 1941-1995 αποτελεί ίσως το εκδοτικό γεγονός του 2021, οπότε συμπληρώθηκαν εκατό χρόνια από την γέννησή της. Με αφορμή την επικείμενη έκδοση δημοσιεύτηκαν τον τελευταίο καιρό, δίκην προδημοσίευσης, διάφορα εκτενή αποσπάσματα, με αποκορύφωμα αυτά που παρουσίασε η «Guardian» το περασμένο Σάββατο. Ιδιαίτερη εντύπωση μου έκαναν για τη διαχρονική τους ποιότητα και για τη συγκρατημένη μοιρολατρία τους τα τρία παρακάτω, που γράφτηκαν σε διάστημα μερικών ημερών πριν από μισό αιώνα, όταν η Πατρίσια Χάισμιθ ήταν σαράντα ετών… «Οι ομοφυλόφιλοι προτιμούν τη μεταξύ τους συναναστροφή όχι τόσο εξαιτίας μιας κοινής σεξουαλικής παρέκκλισης από το κοινώς αποδεκτό αλλά επειδή ξέρουν ότι όλοι και όλες τους έχουν περάσει από την ίδια κόλαση, τις ίδιες δοκιμασίες, τις ίδιες καταθλίψεις. Οι φιλίες και οι γνωριμίες των ομοφυλόφιλων μπορεί να μοιάζουν επιφανειακές, μπορεί και να είναι, παραμένει όμως πάντα αυτός ο υποκείμενος δεσμός: είμαστε αδελφοί και αδελφές εξ αίματος, εξαιτίας όσων έχουμε υποφέρει». (14 Μαΐου 1961) «Ποιο είναι το νόημα της ζωής τελικά; Είναι αυτή η ματαιότητα και η απελπισία που γίνεται η εμμονή των φιλοσόφων. Αν είμαι τυχερή, όταν πέσει για καλά το σκοτάδι, και οι αισθήσεις αρχίσουν να σωριάζονται η μία μετά την άλλη, θα βρίσκονται τριγύρω κάνα-δυο φίλοι που με ήξεραν. Αυτό είναι το νόημα της ζωής. Το ίδιο ισχύει κι αν έχεις παιδιά και διαιωνίζεις τη ράτσα ή την οικογένεια. Η ζωή δεν είναι τίποτε άλλο από ελπίδες για συνδέσμους, για σχέσεις. Και οι πιο ανθεκτικές, και οι πιο βαθιές τελικά, σχέσεις είναι οι φιλικές, παρότι συχνά οι άνθρωποι οδηγούνται στην πεποίθηση ότι οι πιο βαθιές σχέσεις είναι οι ερωτικές». (29 Μαΐου 1961) «Πέρασα ένα δίωρο διαβάζοντας τα παλιά μου ημερολόγια, δεκάξι χρόνια πριν. Η ζωή μου είναι ένα χρονικό απίστευτων σφαλμάτων. Πράγματα που έπρεπε να έχω κάνει κ.λπ., και το αντίστροφο. Δεν είναι ευχάριστο, και κυρίως δεν είναι ευχάριστο να συνειδητοποιώ ότι κάνω ακόμα το ίδιο πράγμα, και μάλιστα το κάνω, ενώ υποτίθεται ότι προσπαθώ να μαθαίνω από τα λάθη του παρελθόντος. Υπάρχει λύση; Αποφεύγετε τους σαδιστές. Μη φανερώνετε έντονα συναισθήματα. Ποντάρετε με προσοχή. Άχρηστα, δυστυχώς, όλα αυτά για μένα. Δεν αποφεύγω τίποτα, δείχνω διαρκώς οτιδήποτε αισθάνομαι, ακόμα και χωρίς να μιλάω». (1 Ιουνίου 1961)

Ο ουδέτερος όρος «ανθρωποκτονία», το βρετανικό παράδειγμα και οι αλλαγές στη νομοθεσία.

απ ό t o n θυμ ι ο t ζ αλ λ α

Όπως η κοινωνία δεν βρίσκει συλλογικά τις λέξεις για το μαρτύριο των γυναικών, έτσι και τα θύματα δεν καταφέρνουν τελικά να τις πουν εκεί όπου πρέπει. Περίπου μία στις τρεις γυναίκες δεν θα πει ποτέ σε κανέναν ότι έπεσε θύμα βιασμού. Λιγότερες από μία στις έξι θα κάνουν καταγγελία.

Ο Θύμιος Τζάλλας είναι δημοσιογράφος συγγραφέας.

Σ

ε αυτή την αίθουσα μετράμε όσους εμβολιάζονται ή λαμβάνουν επιδόματα από το κράτος. Ψηφίζουμε με γνώμονα το μέτρημα και με εμμονική προσήλωση στα δεδομένα. Μας αρέσει, επίσης, να παρακολουθούμε τις μετρήσεις για τη δημοφιλία μας. Δεν μετράμε όμως τις νεκρές γυναίκες. Δεν υπάρχει καμία κυβερνητική έκθεση για τα δεδομένα και τις συμπεριφορές γύρω από την ενδοοικογενειακή βία, τις δολοφονίες, τους ξαφνικούς θανάτους και τις αυτοκτονίες γυναικών μέσα στα σπίτια τους. Έχουμε αποδεχθεί τις νεκρές γυναίκες ως ένα ακόμη κομμάτι στην καθημερινότητά μας». Αυτός είναι ο πρόλογος με τον οποίο η βουλευτής των Βρετανών Εργατικών Τζες Φίλιπς ξεκίνησε φέτος στη Βουλή την καθιερωμένη ανάγνωση των ονομάτων των γυναικών που δολοφονούνται κάθε χρόνο από άντρες στη Βρετανία. Δεν είναι, λοιπόν, μόνο η ελληνική κοινωνία που προσπερνά τις γυναικοκτονίες ως τυχαία εγκλήματα του αστυνομικού δελτίου. Και στη Βρετανία παλεύουν να αναγνωρίσουν το φαινόμενο ως αυτό που πραγματικά είναι: δολοφονίες γυναικών με κίνητρο τον μισογυνισμό. Ούτε είμαστε η μοναδική χώρα που διαφωνεί για τις λέξεις. Πριν από μερικές μέρες στο ραδιόφωνο του BBC o υπουργός Αστυνόμευσης Κιτ Μάλτχαουζ ρωτήθηκε «γιατί στην Αγγλία δεν αποκαλούμε “γυναικοκτονίες” τις δολοφονίες γυναικών από άντρες, όπως κάνουν οι άλλες ευρωπαϊκές χώρες». Η λέξη «γυναικοκτονία» δεν αναφέρθηκε ούτε μία φορά στο στρατηγικό πλάνο για την αντιμετώπιση της βίας εναντίον των γυναικών που ανακοίνωσε η βρετανική κυβέρνηση το καλοκαίρι. Η κυβέρνηση διστάζει να χρησιμοποιήσει τη λέξη, αλλά οι αριθμοί τρομάζουν. Την καταγραφή έχει αναλάβει στη Βρετανία μια ανεξάρτητη πρωτοβουλία πολιτών. Σύμφωνα με το Δίκτυο Καταγραφής Γυναικοκτονιών, λοιπόν, μέσα σε μία δεκαετία (2008-2018) 1.425 γυναίκες δολοφονήθηκαν από άντρες. Μία δολοφονία κάθε τρεις μέρες. Το 62% των θυμάτων δολοφονήθηκε από τον σύντροφό του. Το 59% των δολοφονιών δεν συνέβη ξαφνικά, αλλά είχε πίσω του ιστορικό εξαναγκασμού και βίαιης μεταχείρισης μέσα στο σπίτι. Όμως, όπως η κοινωνία δεν βρίσκει συλλογικά τις λέξεις για το μαρτύριο των γυναικών, έτσι και τα θύματα δεν καταφέρνουν τελικά να τις πουν εκεί όπου πρέπει. Περίπου μία στις τρεις γυναίκες δεν θα πει ποτέ σε κανέναν ότι έπεσε θύμα βιασμού. Λιγότερες από μία στις έξι θα κάνουν καταγγελία. Ο κυριότερος λόγος είναι η ντροπή και ο δεύτερος η εδραιωμένη αντίληψη ότι ακόμη και αν μιλήσουν δεν θα τις ακούσει κανείς. Στη βρετανική αστυνομία καταγγέλθηκαν 59.000 βιασμοί το 2020, αλλά μόνο 1.439 υποθέσεις κατέληξαν σε ποινές. Πώς να μιλήσεις όταν ξέρεις ότι δεν έχεις πάνω από 2% πιθανότητες να δικαιωθείς; Κι όμως, τα εγκλήματα με κίνητρο το μίσος για το γυναικείο φύλο είναι κόκκινες σημαίες, φωνάζουν από μακριά ότι επίκεινται, επομένως το κράτος έχει την ευκαιρία να τα αποτρέψει. Το 43% των γυναικών που δολοφονήθηκαν από τους συντρόφους τους είχε προσπαθήσει να τους εγκαταλείψει. Μία στις τρεις γυναίκες δολοφονήθηκε τον πρώτο μήνα μετά τον χωρισμό, πάνω από το 70% έχασε τη ζωή του μέσα στη χρονιά που έφυγαν από τη σχέση τους. Το βρετανικό κράτος όμως δεν αναγνωρίζει τις λέξεις, δεν τις ακούει και γι’ αυτό δεν έχει βρει ακόμη αποτελεσματικό τρόπο να αναχαιτίσει τις γυναικοκτονίες. Ο ρυθμός τους δεν έχει μειωθεί από το 2008, οπότε ξεκίνησε η καταγραφή τους. Στα τέλη του περασμένου Οκτωβρίου τριάντα βουλευτές ζήτησαν να συμπεριληφθεί επισήμως ο μισογυνισμός στα εγκλήματα μίσους, ώστε η πρόσληψη των γυναικοκτονιών να αλλάξει στην αστυνομία, στις δικαστικές αρχές και στη βρετανική κοινωνία. Το κατεξοχήν επιχείρημα όσων αρνούνται να αναγνωρίσουν τη γυναικοκτονία ως ξεχωριστή κατηγορία ανθρωποκτονίας είναι ότι με αυτήν τη λογική θα έπρεπε να υπάρχει και αντίστοιχος όρος για τους άντρες-θύματα: «ανδροκτονία». Κατά συνέπεια, λέει το επιχείρημα, δεν υπάρχει λόγος να κινητοποιηθούμε ειδικά για τις γυναίκες, απλώς η αστυνομία να κάνει τη δουλειά της, χωρίς να κοιτάζει το φύλο του θύματος. Πώς όμως θα εξηγήσεις ένα έγκλημα, αν δεν διαβάσεις το πραγματικό κίνητρο; Πώς θα αποτρέψεις την επόμενη δολοφονία, αν δεν αναγνωρίσεις εγκαίρως το μοτίβο συμπεριφοράς και τα ποιοτικά του χαρακτηριστικά; Στη Βρετανία τα στοιχεία δείχνουν ότι οι περισσότερες γυναίκες που δολοφονούνται από τους συντρόφους τους έχουν κακοποιηθεί ήδη. Αντιθέτως, όταν οι άντρες δολοφονούν τον άντρα σύντροφό τους είναι πιο πιθανό να έχουν υποστεί οι ίδιοι την κακοποίηση. Ούτε ο σεξισμός ως κίνητρο δολοφονίας εξαντλείται ανάμεσα στα ζευγάρια. Ένα από τα πιο τρομακτικά ευρήματα του Δικτύου για τις Γυναικοκτονίες είναι ότι αν είσαι μητέρα αγοριού, είναι πιθανότερο να σε σκοτώσει ο γιος σου, παρά ένας άγνωστος. Ο ουδέτερος όρος «ανθρωποκτονία» αποσιωπά όλα αυτά τα κρίσιμα χαρακτηριστικά. Παραβλέπει τη στοχοποίηση του θύματος εξαιτίας του φύλου του. Δεν είναι απλώς θέμα αρχής. Καταλήγουμε να μη διαβάζουμε αυτό που συμβαίνει, ο νομοθέτης να μη νομοθετεί στοχευμένα και η αστυνομία και τα δικαστήρια να μην μπορούν να κάνουν τη δουλειά τους. Έτσι, χάνονται ανθρώπινες ζωές. Πόσα από αυτά τα ποιοτικά χαρακτηριστικά με τα οποία ήδη παλεύουν οι Βρετανοί βουλευτές έχουν στα χέρια τους οι Έλληνες συνάδελφοί τους προκειμένου να νομοθετήσουν για όσα συμβαίνουν στην Ελλάδα; Έτσι κι αλλιώς, δεν θα είναι εύκολο, αφού οι νόμοι για τις γυναικοκτονίες, ακόμη και με καλά data διαθέσιμα, πρέπει να απαντήσουν σε πολύ περίπολοκα ζητήματα. Η φύση αυτών των εγκλημάτων τα καθιστά εξαιρετικά δύσκολα ως προς την ανάγνωση και εξιχνίασή τους. Μία στις τρεις γυναικοκτονίες δεν εξιχνιάζεται ποτέ.

O βρετανικός νόμος, για παράδειγμα, δεν υποχρεώνει την αστυνομία να διερευνά αυτομάτως το οικογενειακό περιβάλλον μιας γυναίκας που πεθαίνει ξαφνικά στο σπίτι της. Τώρα διεξάγεται η συζήτηση στη Βουλή για να αλλάξει η σχετική πρόβλεψη. Ο θάνατος της Κέιτι Γουάλντινγκ από υπερβολική δόση ναρκωτικών στα χέρια του συντρόφου της, τον οποίο η ίδια είχε καταγγείλει για κακοποίηση, δεν καταγράφηκε ως γυναικοκτονία. Η εισαγγελέας Χάνα Σάινταγουεϊ έδωσε αγώνα για να πείσει το δικαστήριο ότι η αυτοκτονία της Τζάστιν Ρις ήταν απόρροια της μακροχρόνιας κακοποίησης την οποία είχε καταγγείλει στην αστυνομία. Οι βουλευτές συζητάνε τώρα πώς θα καταφέρουν τα θύματα κακοποίησης να μη δίνουν τις συνεντεύξεις τους σε αστυνομικούς αλλά σε εξειδικευμένους νομικούς, ώστε να ξέρουν ότι μιλάνε σε ανθρώπους που έχουν την κατάρτιση να διαβάσουν τις λεπτές γραμμές στις καταγγελίες τους. Πριν από μερικούς μήνες οι βουλευτές κατάφεραν, επίσης, με σχετικό νόμο να ακυρώσουν στην ουσία την υπερασπιστική γραμμή στην οποία κατέφευγαν όλο και περισσότεροι δράστες, ότι ο θάνατος της συντρόφου τους υπήρξε ατύχημα στη διάρκεια βίαιου, συναινετικού σεξ. Αυτές είναι αλλαγές στους νόμους που κάνουν τη διαφορά. Και στην Ελλάδα; Ο ΣΥΡΙΖΑ κατέθεσε τροπολογία ώστε να συμπεριληφθεί ο όρος «γυναικοκτονία» στον ποινικό κώδικα. Ο δρόμος μπροστά μας είναι πάρα πολύ μακρύς. Όχι απλώς για να συμφωνήσουμε στις λέξεις, αλλά, το κυριότερο, για να κάνουμε αυτό που έχουν ξεκινήσει ήδη οι Βρετανοί βουλευτές: να μαζέψουμε τα στοιχεία, να τα αξιολογήσουμε και να επιφέρουμε συγκεκριμένες αλλαγές στη νομοθεσία. Δηλαδή να αρχίσουμε να σώζουμε τις ζωές των ανθρώπων.

79 με τη

Στεφανία Γουλιώτη σ υν ε ν τ ε υξ η : α λέ ξ α νδ ρ οσ δ ι α κ οσ ά β βα σ φ ω τ ο γ ραφ ι ε σ : π α ρ ι σ τα β ι τ ι α ν

Ο ιδιαίτερα απαιτητικός ρόλος της Φαίδρας στην παράσταση του Δημήτρη Καραντζά έχει οδηγήσει την ηθοποιό σε αναπάντεχα μονοπάτια.

δεν συμβαίνει συχνά να πετυχαίνεις έναν ηθοποιό, έναν καλλιτέχνη, έναν συνεντευξιαζόμενο εν πάση περιπτώσει, σε φάση που πραγματικά έχει διάθεση να μιλήσει. Έχοντας προετοιμαστεί για μια εντελώς διαφορετική ροή συζήτησης, ομολογώ πως η τρίτη κατά σειρά κουβέντα μου με τη Στεφανία Γουλιώτη με παρέσυρε σε μονοπάτια που δεν είχα φανταστεί – με βασική στάση στο στοματικό, κατά Φρόιντ, ψυχοσεξουαλικό στάδιο της ανθρώπινης ανάπτυξης. Είχαν προηγηθεί μια τηλεφωνική μας επικοινωνία πριν από τρία χρόνια, όταν ανέβαζε τον Αγαμέμνονα του Αισχύλου στο Πεκίνο, και η περσινή μας συνάντηση στην άδεια Πειραιώς 260. Αυτήν τη φορά η αφορμή είναι, βέβαια, η Φαίδρα, η πολυσυζητημένη θεατρική πρόταση του Δημήτρη Καραντζά που έχει προκαλέσει αίσθηση, διχογνωμίες και σίγουρα συγκαταλέγεται στις κορυφαίες προτάσεις της τρέχουσας σεζόν. Μόλις φτάνει στο στούντιο του Πάρι Ταβιτιάν, η Στεφανία χύνεται σε μια πολυθρόνα, βγάζει τα παπούτσια της και αράζει. Χαίρομαι που τη βλέπω να νιώθει άνετα. Πιάνω το νήμα της συζήτησης ρωτώντας τη τι το ιδιαίτερο έχει η Φαίδρα ως ηρωίδα σε σχέση με τις άλλες του αρχαίου δράματος που έχει ερμηνεύσει, και η Φαίδρα της Μαρίνας Τσβετάγιεβα συγκεκριμένα, η

18.11.21 – lifo

15

79 λεπτά με τη Στεφανία Γουλιώτη

Φαίδρα της Μαρίνας Τσβετάγιεβα Μετάφραση: Χρήστος Χρυσόπουλος Διασκευή: Θεοδώρα Καπράλου Σκηνοθεσία: Δημήτρης Καραντζάς Παίζουν: Κωνσταντίνος Αβαρικιώτης, Στεφανία Γουλιώτη, Αλεξία Καλτσίκη, Νίκος Μάνεσης, Μιχάλης Σαράντης Θέατρο Προσκήνιο, Καπνοκοπτηρίου 8, Αθήνα, 210 8256838 Τετ. 20:00, Πέμ.-Παρ.

21:00, Σάβ. 18:00 & 21:00, Κυρ. 19:00

talkofthetown

«Ο Δάσκαλος» Σενάριο - σκηνοθεσία: Χριστόφορος Παπακαλιάτης Παίζουν: Χριστόφορος Παπακαλιάτης, Χάρις Αλεξίου, Μαρία Καβογιάννη, Φάνης Μουρατίδης, Στεφανία Γουλιώτη, Μαρίσσα Τριανταφυλλίδου, Αντίνοος Αλμπάνης, Γιάννης Τσορτέκης, Κλέλια Ανδριολάτου Από τον Μάρτιο στο Mega

16 lifo – 18.11.21

ποιητική βερσιόν της κορυφαίας προσωπικότητας των ρωσικών γραμμάτων που επέλεξε να ανεβάσει ο Καραντζάς. «Κοίταξε, υπάρχει η σωστή κατεύθυνση, δηλαδή να σου πω ποιο σύμβολο είναι, ποιο κενό καλύπτει στη μυθολογία, αλλά νομίζω ότι περισσότερο νόημα έχει να σου πω την κατεύθυνση που ήθελε ο Δημήτρης να πάρουμε, τι φώτισε για εμάς – το τι πετυχαίνουμε είναι μια άλλη ιστορία», ξεκινά να μου περιγράφει. «Η Φαίδρα της Τσβετάγιεβα αποκτά μεγαλύτερο ενδιαφέρον όταν την αντιμετωπίζουμε ως δίπολο μαζί με την Τροφό. Νομίζω ότι είναι αυτό το κομμάτι που έλειπε από την προϋπάρχουσα μυθολογία και με έναν τρόπο η συγγραφέας το τονίζει. Μια φυσική παρουσία δεν μπορεί να καλύψει όλες τις διαστάσεις της ανθρώπινης ύπαρξης. Στην περίπτωση Φαίδρας - Τροφού μιλάμε στην ουσία για μητέρα και κόρη –που δεν μπορείς όμως να την πεις μάνα, γιατί τότε θα έχεις άλλα θέματα, αιμομιξίας και λοιπά–, για το πώς δύο γυναικείες φύσεις γίνονται μία και το έλλειμμα της μίας χρειάζεται να γίνει πολύ στην άλλη. Το ενδιαφέρον που βρίσκω εγώ στη Φαίδρα ως μεμονωμένη περίπτωση είναι ότι πάει προς το πολύ: θα τα φάω όλα, ακόμα και για μισό βλέμμα σου μπορώ να πεθάνω. Αυτό τονίζεται από τη στέρηση της Τροφού. Όμως είναι πολύ και αυτό που ζητάει η Τροφός, οπότε είναι σαν να το ζει περισσότερο και από τη Φαίδρα, σε βαθμό που στη σκηνοθεσία του Δημήτρη να φτάνουν να γίνονται και σωματικά ένα. Μέχρι ένα σημείο σε ενδιαφέρει τι λέει πραγματικά το έργο και κάπου έρχεται αυτός ο υπέροχος ενδιάμεσος, ο σκηνοθέτης, και σε πάει εκεί όπου θέλει εκείνος, γιατί το πού θέλει να πάει αυτή η γυναίκα δεν θα το μάθουμε ποτέ». Έχοντας στο μυαλό μου τη μαυροφορεμένη, ασφυκτικά τοποθετημένη μέσα στο κοστούμι και τη σφιχτή κοτσίδα της, αποδοσμένη μέσα από αναπάντεχη κινησιολογία ηρωίδα, με το που κάνω νύξη περί φόρμας για μια παράσταση εικαστικά πανέμορφη, όπου το σινεμασκόπ κατασκεύασμα του σκηνικού θεωρώ πως υπερτονίζει ακόμα περισσότερο αυτό της το χαρακτηριστικό, η λέξη κάπως ηλεκτρίζει τη Στεφανία, η οποία με διακόπτει για να εξηγηθεί. «Αυτή η λέξη κάνει “τζιζ”. Η φόρμα έπρεπε να εξυπηρετήσει την ποίηση. Είναι ένα έργο πιο ποιητικό και από τις τραγωδίες, στην τραγωδία υπάρχει ένα επείγον της στιγμής που σε φέρνει στο εδώ και τώρα. Η τραγωδία είναι πιο “εύκολη” από αυτό που κάνουμε τώρα, που στα ψυχικά θέματα είναι πιο απαιτητικό. Αυτό, λοιπόν, που εσύ ονομάζεις φόρμα, εμείς, που είμαστε από μέσα, το βιώνουμε διαφορετικά. Για εμάς η φόρμα και η ποίηση θα έπρεπε να συναντιούνται. Αν κάτι δεν έχουμε πετύχει ως τώρα είναι αυτό, δεν μας είναι αρκετό ότι η ποίηση και η φόρμα συναντιούνται. Συνεχίζουμε να ασχολούμαστε με την ποίηση, τονίζουμε τον ποιητικό λόγο, θα έπρεπε να έχουμε απεγκλωβιστεί από αυτό. Το πρόβλημα είναι ότι εμείς το υπερτονίζουμε, οπότε, αν κάτι δεν καταφέρνει η παράσταση, φταίμε εμείς. Το υπόλοιπο είναι απλώς το να είσαι στο εδώ και τώρα, να συνομιλεί το βαθύτερο εγώ σου με ό,τι συμβαίνει εκείνη τη στιγμή. Ας πούμε, εγώ καλούμαι να είμαι ανοιχτή σε όλα τα ενδεχόμενα για το τι θα μου αφήσει το γεγονός ότι θήλασα τα στήθη μιας συνομήλικής μου γυναίκας πάνω στη σκηνή, μπροστά σε άλλους ανθρώπους, να μπορώ να είμαι ελεύθερη, ακόμα κι αν είναι επώδυνο, γιατί δεν είναι απλό να θηλάζεις όταν έχεις, ως ηθοποιός, αποκόψει το ερωτικό κομμάτι. Όλο το υπόλοιπο τι είναι, αν δεν είναι ερωτικό, τη στιγμή που ακούς στ’ αυτιά σου να σου λέει “εγώ σε έχω βυζάξει, δεσμός γερός ως τον τάφο”; Σε τι κόσμο μπορώ να είμαι ελεύθερη να παρασυρθώ; Τι εμποδίζω να συμβεί εκείνη τη στιγμή; Αυτό εννοώ ότι δεν είμαι ελεύθερη στη στιγμή, με απασχολεί το πόσο καλά θα ακολουθήσω τις οδηγίες του Δημήτρη και της φόρμας, ενώ η φόρμα έχει γίνει». Η συμπληρωματικότητα, πάντως, που έχουν πετύχει επί σκηνής με την Αλεξία Καλτσίκη, που υποδύεται την Τροφό, είναι εντυπωσιακή. «Είμαστε τόσο προσηλωμένες στον σκοπό. Τελειώνει η παράσταση, το χειροκρότημα, και αμέσως, ιδρωμένες, ξεμαλλιασμένες, βρόμικες, θα κάτσουμε και θα πούμε “σ’ εκείνο το σημείο, αυτό που έκανες…”. Είμαστε σε εντελώς κοινή διαδρομή και στόχο και αυτό που θέλουμε να συμβεί είναι να μας ξεχάσεις. Θέλουμε να φύγουμε απ’ τη μέση! Σου είπα ότι τη στιγμή που θηλάζω ή που κρεμάω το ελάφι θέλω να μη στέκομαι στο πόσο σωστά γίνεται αλλά στο πού έχω πάει. Εκεί θέλω να σε πάω κι εσένα. Αν σε έχω κάνει να βλέπεις εμένα, υπάρχει πρόβλημα. Θέλουμε να εξαϋλωθούμε, να μη μας βλέπεις πια, να ταράζεσαι από το

ότι θες κι εσύ να θηλάσεις. Βλέπω παιδιά με πιπίλες και λέω: “Ρε, θέλω μια πιπίλα, δώσ’ μου μια πιπίλα, τι ικανοποίηση βρίσκεις στην πιπίλα, παιδάκι;”. Ενδεχομένως να μου έχει ξεκλειδώσει αυτή την ανάγκη το γεγονός ότι κάθε βράδυ θηλάζω επί σκηνής. Μπορώ να σου “ανοίξω” την ανάγκη να βάλεις μια πιπίλα στο στόμα σου; Και όχι να βγεις και να πεις “τι καλή ήταν η Γουλιώτη, η Αλεξία, τι σώματα μαζί, τι κίνηση…”. Εκτός από μένα, η Τσβετάγιεβα, ακόμα περισσότερο, μπορεί να σε κάνει να πας σπίτι και να πάρεις μια πιπίλα; Ok, ναι, το έργο είναι για τον τυφλό, απόλυτο έρωτα, μπορούμε να μιλάμε ώρες γι’ αυτά. Ρε, την πιπίλα μπορείς να πας να την πάρεις; Και να μην ντραπείς τον εαυτό σου; Γιατί θα ντραπείς ακόμα και στον καθρέφτη να πας. Μόνος σου μπορείς να το κάνεις και να νιώσεις καλά; Έχεις την ανάγκη να καπνίσεις, να φιλήσεις, γιατί δεν παραδέχεσαι ότι θες μια πιπίλα; Το φέρνω ως παράδειγμα, γιατί είναι τόσο πολλά αυτά που δεν παραδεχόμαστε ότι μας συμβαίνουν. Μου ’ρθε να κάνω ένα ποστ και να παροτρύνω πολλά αγόρια –για κάποιον λόγο παρατηρώ στα αγόρια η πατριαρχία κάπως να τους στερεί πολλές εκφάνσεις της ψυχής τους– “συναντήστε λίγο τη λύπη σας. Ρε συ, στενoχωρήσου λίγο, δες πού είναι η θλίψη σου, δεν είσαι γαμάτος, δεν χρειάζεται να είσαι γαμάτος, ούτε να αναλάβεις τις ευθύνες όλου του κόσμου. Πάρε την πιπίλα”. Γιατί ξεχνάμε, ρε γαμώτο, ότι θέλουμε πιπίλα; Γιατί δεν μου επιτρέπεται να έρθω να σου πω: “Αλέξανδρε, μπορώ να σε μυρίσω;”. Δεν σου λέω κάτι καινούργιο, σου λέω κάτι ξεχασμένο. Ας υπάρχουμε κάποιοι καλλιτέχνες που ασχολούμαστε με αυτό. Κάτι που μπορεί να σε τρομάζει. Είναι πολύ και το τακούνι και το σακάκι. Και αυτό χειροτερεύει. Δεν σου επιτρέπεται να είσαι θλιμμένος ούτε στο σπίτι, μόνος σου. Εγώ έχω ενάμιση χρόνο που κλαίω συνεχώς. Και με αφορμές συγκεκριμένες και επειδή συνήθισε το σύστημά μου, όταν έφυγαν οι αφορμές. Συνειδητοποίησα ότι είχα κι άλλη ανάγκη να κλάψω και σκεφτόμουν ότι δεν είναι σωστό, αφού δεν έχω λόγο. Ρε φίλε, το σώμα σου έχει ανάγκη να κλάψει!» «Χωρίς να νιώθεις ότι περνάς μια περίοδο κατάθλιψης;» τη διακόπτω. «Όχι. Γιατί να πρέπει να το εξηγήσω; Ρε φίλε, θέλω να κλαίω. Και η τάση μου είναι να πάρω την ψυχολόγο, “μήπως έχω κάτι, μήπως πρέπει να πάρω κάποιο χάπι, μήπως δεν είναι φυσιολογικό να κλαίω;”. Κλάψε, ρε, αν το έχεις ανάγκη! Αν δεν μπορείς να διαχειριστείς τη θλίψη, πώς διαχειρίζεσαι την τόση χαρά;». Ο φασισμός της χαράς, λοιπόν. Που επιβάλλεται καθημερινά σε όλους, ειδικά μέσω των social media. «Το βάζεις σε τίτλο. Είναι επιχείρηση η χαρά. Ο φασισμός της χαράς μάς έχει απονευρώσει. Εγώ, για δικούς μου λόγους, έχω υιοθετήσει τον ρόλο της δυναμικής τύπισσας. Αν, τώρα, δεν αποδεχόμουν αυτό το δώρο που μου έτυχε, το κλάμα το καθημερινό, που με έκανε πιο αδύναμη, αν συνέχιζα να είμαι η δυναμική τύπισσα, κάπου θα έσκαγε όλο αυτό. Η ανάγκη μου, λοιπόν, είναι να επιτρέψω στον εαυτό μου να είμαι –γιατί είμαι– μια αδύναμη γυναίκα». Παράλληλα με την προετοιμασία της για τη Φαίδρα, η Στεφανία Γουλιώτη δούλευε το προηγούμενο διάστημα στη μεγάλη της επιστροφή, δώδεκα χρόνια μετά το «Χαρά Αγνοείται», στην τηλεόραση, στην πολυαναμενόμενη νέα σειρά που σηματοδοτεί και τη μεγάλη επιστροφή του Χριστόφορου Παπακαλιάτη, όπου πρωταγωνιστεί. Έχοντας ολοκληρώσει τα καλοκαιρινά του γυρίσματα σε Παξούς και Κέρκυρα, ο «Δάσκαλος» μεταφέρει τώρα το σετ στην Αθήνα, με προγραμματισμένη ημερομηνία πρεμιέρας στο Mega μέσα στον Μάρτιο. «Με τον Χριστόφορο έχουμε πολύ κοινή ιδιοσυγκρασία. Όταν είμαστε μόνοι μας περνάμε πολύ ωραία, θα μπορούσαμε να τα ’χουμε, να ’μαστε ζευγάρι. Βρεθήκαμε σε κοινές παρέες, το καταλάβαμε και είπαμε “ωραία, επειδή δεν μπορούμε να είμαστε ζευγάρι, θες να γίνουμε ζευγάρι;”. Υποδύομαι μία από τις γυναίκες στη ζωή του Χριστόφορου. Ο Χριστόφορος φτιάχνει ατμόσφαιρες που ντρέπεσαι να τις ονειρευτείς. Πήγα στους Παξούς και ακόμα και το σπιτάκι που νοίκιαζε η παραγωγή για να μείνω ήταν “Χριστόφορος”, ένιωθα σαν να είναι μέρος του σετ. Όχι, ήταν μέρος της ζωής που θέλει ο Χριστόφορος να σου πει να κάνεις. Αυτό κάνει με τις σειρές και τις ταινίες του, σου λέει τι ζωή αξίζει να ζεις, φίλε άνθρωπε. Εξερευνά τις ανεξερεύνητες επιθυμίες. Έχει φτιάξει μια δική του γλώσσα τόσο απενοχοποιημένη, σε βάζει σε ένα ονειρεμένο τοπίο για να ζήσεις τα σκοτάδια σου».

Διαβάστε ολόκληρη τη συνέντευξη στο lifo.gr.

Μου ’ρθε να κάνω ένα ποστ και να παροτρύνω πολλά αγόρια –για κάποιον λόγο παρατηρώ στα αγόρια η πατριαρχία κάπως να τους στερεί πολλές εκφάνσεις της ψυχής τους– «συναντήστε λίγο τη λύπη σας. Ρε συ, στενoχωρήσου λίγο, δες πού είναι η θλίψη σου, δεν είσαι γαμάτος, δεν χρειάζεται να είσαι γαμάτος, ούτε να αναλάβεις τις ευθύνες όλου του κόσμου. Πάρε την πιπίλα». Γιατί ξεχνάμε, ρε γαμώτο, ότι θέλουμε πιπίλα;

18.11.21 – lifo

17

18 lifo – 18.11.21

ΚΑΙ

Π Ω

Σ

ΤΡΩΜΕ

/ Α Α Φ Ρ Ι Ω

TI

Ε

Α Μ / Ω Ρ

Τ

η γεύση της Αθήνας ΠΟΙΕΣ ΕΊΝΑΙ ΝΈΕΣ ΤΆΣΕΙΣ ΣΤΟ ΦΑΓΗΤΌ ΚΑΙ ΤΟ ΠΟΤΌ ΤΗΣ ΠΌΛΗΣ. 21 ΆΝΘΡΩΠΟΙ ΤΗΣ ΓΕΎΣΗΣ ΣΧΟΛΙΆΖΟΥΝ ΤΟ ΥΛΙΚΌ ΠΟΥ ΤΟΥΣ ΠΩΡΏΝΕΙ ΑΥΤΉ ΤΗΝ ΕΠΟΧΉ. ΚΑΙ ΈΝΑ ΑΠΌΣΠΑΣΜΑ ΑΠΌ ΤΟ ΠΡΏΤΟ ΒΙΒΛΊΟ ΓΙΑ ΤΟ ΑΘΗΝΑΪΚΌ ΣΟΥΒΛΆΚΙ. ΑΠΟ ΤH LIFO TEAM 18.11.21 – lifo

19

ΩΣ

ΤΩ

I ΚΑΙ Π

ΡΑ / ΤΕΥ

Σ ΓΕΥΣΗ /T

ΧΟ

έτσι

ΤΡΩΜΕ

• ΠΡΟΖΥΜΕΝΙΑ ΨΩΜΙΑ • ΚΑΙ ΚΡΟΥΑΣΆΝ • ΤΟ ΒΙΕΤΝΑΜΈΖΙΚΟ ΕΊΝΑΙ ΤΟ ΝΈΟ ΤΑΪΛΑΝΔΈΖΙΚΟ • ΟΙ ΣΕΦ ΕΠΙΣΚΈΠΤΟΝΤΑΙ ΤΟΥΣ ΠΆΓΚΟΥΣ ΤΩΝ ΑΓΟΡΏΝ • 'Ή ΦΥΤΕΎΟΥΝ ΤΑ ΔΙΚΆ ΤΟΥΣ ΜΠΟΣΤΆΝΙΑ • ΝΈΟΣ ΚΌΣΜΟΣ / Η ΓΕΙΤΟΝΙΆ ΠΟΥ ΈΧΕΙ ΤΑ ΠΆΝΤΑ • ΦΥΣΙΚΆ ΚΡΑΣΙΆ • Η ΕΠΈΛΑΣΗ ΤΟΥ SMASH BURGER • ΤA ΚΟΚΤΈΙΛ ΜΑΓΕΙΡΕΎΟΝΤΑΙ • ΤΡΩΜΕ ΑΠΟ ΠΙΆΤΑ ΚΕΡΑΜΙΚΆ ΚΑΙ ΧΕΙΡΟΠΟΊΗΤΑ • ΤΡΏΜΕ ΚΑΛΎΤΕΡΑ ΣΆΝΤΟΥΙΤΣ ΑΠΌ ΠΟΤΈ • ΚΑΙ ΠΊΤΣΑ • ΦΑΓΗΤΌ ΜΕ ΖΥΜΏΣΕΙΣ • VEGAN ΒΡΟΜΙΚΟ • ΓΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΌ DELIVERY • ΕΊΜΑΣΤΕ ΣΤΟ ΤΈΤΑΡΤΟ ΚΎΜΑ ΚΑΦΈ • ΤΡΏΜΕ ΚΑΛΆ ΚΑΙ ΤΗ ΔΕΥΤΈΡΑ • ΔΕΝ ΠΡΟΛΑΒΑΙΝΟΥΜΕ ΝΑ ΒΑΡΕΘΟΥΜΕ ΤΑ ΜΕΝΟΎ • ΤΡΏΜΕ ΣΟΥΒΛΆΚΙ ΌΠΩΣ ΠΑΛΙΆ • ΤΡΏΜΕ ΣΤΙΣ ΜΠΆΡΕΣ • ΤΡΏΜΕ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΆ ΚΙ ΕΛΛΗΝΙΚΆ • ΠΊΝΟΥΜΕ ΕΛΛΗΝΙΚΆ • TO BRUNCH ΆΛΛΑΞΕ • ΠΟΛΥΕΠΊΠΕΔΑ ΓΛΥΚΆ

20 lifo – 18.11.21

τώρα

ΔΕΝ ΤΡΏΜΕ ΑΥΤΆ ΠΟΥ ΤΡΏΓΑΜΕ. ΤΟ ΦΑΓΗΤΌ ΠΟΥ ΕΠΙΛΈΓΟΥΜΕ ΈΧΕΙ ΑΝΑΧΘΕΊ ΣΕ ΖΉΤΗΜΑ ΑΙΣΘΗΤΙΚΉΣ, ΔΕΝ ΕΊΝΑΙ ΑΠΛΆ ΜΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΉ ΑΝΆΓΚΗ. ΓΙ’ ΑΥΤΌ ΥΠΑΚΟΎΕΙ ΣΕ ΤΆΣΕΙΣ. Η ΑΛΉΘΕΙΑ ΕΊΝΑΙ ΌΤΙ ΟΙ 24 ΠΟΥ ΕΞΕΤΆΖΟΥΜΕ ΜΑΣ ΑΡΈΣΟΥΝ ΠΟΛΎ.

AΠΟ ΤΗ ΖΩΗ ΠΑΡΑΣΙΔΗ ΦΩΤΟ: ΠΑΡΙΣ ΤΑΒΙΤΙΑΝ, ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΔΑΜΟΣ

τρώμε

18.11.21 – lifo

21

ΩΣ

ΡΑ / ΤΕΥ

I ΚΑΙ Π

ΤΩ

Σ ΓΕΥΣΗ /T

ΧΟ

ΓΙΝΑΜΕ ΠΑΡΙΣΙ

Ή ΜΗΠΩΣ ΓΙΝΑΜΕ ΒΙΕΝΝΗ;

Μια πολύ αγαπημένη μου ιστορία από το αθηναϊκό παλίμψηστο θέλει έναν γνωστό δανδή της πόλης να μπαίνει σε έναν φούρνο του Κολωνακίου και να ζητάει ένα stollen. Όταν τον ενημέρωσαν πως δεν φτιάχνουν, έφυγε με μια χωριάτικη φραντζόλα. Σύμφωνα με την αφήγηση, ζήτησε το γερμανικό γλυκό ψωμί με χιουμοριστική διάθεση, αλλά, αν το έκανε σήμερα, είναι πολύ πιθανό να του έλεγαν πως έχουν να του προσφέρουν κάτι παρόμοιο. Στην Αθήνα ξεφουρνίζονται πλέον γαλλικές μπαγκέτες και προζυμένια ψωμιά αργής ωρίμανσης, πολύσπορα με εννιά δημητριακά, βρόμης, κουρκουμά, μαύρη σοκολάτα, σταφίδες, βερίκοκα και σύκα, κράνμπερις και φουντούκια σε ένα μόνο καρβέλι. Έχουμε δοκιμάσει πολλά και διαφορετικά μπριός, πρόσφατα αρχίσαμε να καταναλώνουμε ιταλικές συνταγές, μπορούμε να κάνουμε συνδρομή για να φτάνουν στο σπίτι μας χειροποίητες φέτες για τοστ. Μαζί με τους παλιούς καλούς της φούρνους που επιβιώνουν στον χρόνο, η Αθήνα έχει ανεβάσει κατακόρυφα το επίπεδο του ψωμιού της.

Αυτήν τη στιγμή υπάρχουν άνθρωποι που ξυπνάνε αχάραγα, μετράνε τη σωστή θερμοκρασία και υγρασία για να πετύχουν το τέλειο στοφάρισμα και να προσφέρουν ζύμες με πολλές δεκάδες στρώσεις που, φτιαγμένες με προζύμι και ποιοτικό βούτυρο, χρειάζονται ακόμα και εβδομήντα δύο ώρες για να ολοκληρωθούν. Το κρουασάν τους απαιτεί τέχνη για να βγει μυρωδάτο, τραγανό εξωτερικά, τρυφερό και αφράτο εσωτερικά. Το βρίσκουμε στους third wave φούρνους αλλά και σε μέρη που έχουν αφοσιωθεί αποκλειστικά σε αυτό, ζούμε πλέον σε μια πόλη όπου χρησιμοποιούνται οι λέξεις «croissanterie» και «viennoiserie».

ΤΡΩΜΕ

Κρουασάν στο Overoll

22 lifo – 18.11.21

ΤΟ ΒΙΕΤΝΑΜΕΖΙΚΟ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΝΕΟ ΤΑΪΛΑΝΔΕΖΙΚΟ

ΠΕΤΥΧΑΙΝΟΥΜΕ ΤΟΥΣ ΣΕΦ ΣΤΙΣ ΛΑΪΚΕΣ

Steamed rice pancakes, banh mi, δηλαδή μπαγκέτες φτιαγμένες στο χέρι, γεμιστές με φρέσκα λαχανικά, σπιτική μαγιονέζα, σάλτσα ντομάτας και μαριναρισμένο-μαγειρεμένο κρέας της επιλογής μας, παραδοσιακά salad bowls, πάπια με κάρι και γάλα καρύδας, μοσχάρι με σάλτσα φιστικοβούτυρου, κοτόπουλο τρικολόρε, που αποτελεί ένα κλασικό παιδικό γεύμα. Έπειτα είναι η pho, η ελαφριά σούπα με νουντλς ρυζιού που μαγειρεύεται σε ζωμό από φρέσκα κόκαλα μοσχαριού για δώδεκα ολόκληρες ώρες σε σιγανή φωτιά, περιέχει πολλά διαφορετικά μπαχαρικά και μυρωδικά, ενώ στο Βιετνάμ σερβίρεται και ως πρωινό. Η ισορροπημένη κουζίνα της νοτιοανατολικής Ασίας με τα πιάτα που αναπαράγουν το σύμβολο του γιν-γιανγκ έχει κατακτήσει την πόλη και δικαίως, οι εκπρόσωποί της μαγειρεύουν εκπληκτικά.

Οι νέοι τιμονιέρηδες στις κουζίνες επιστρέφουν στη δουλειά με ένα προϊόν από κάθε τους ταξίδι, φέρνουν ψάρια και κρέατα από τον τόπο τους, ξέρουν τα τυριά που παράγονται ανά την Ελλάδα, επισκέπτονται οι ίδιοι τους πάγκους των υπαίθριων αγορών. Θυμάμαι αυτόν που αγωνιούσε μην τελειώσει ο ανθός αλατιού που έχει ανακαλύψει στην Πελοπόννησο και μια σεφ να αγοράζει αυγά βιολογικά, τα πιο ακριβά της λαϊκής, γιατί τα είχε δοκιμάσει και της είχαν δώσει το αποτέλεσμα που ήθελε στο πιάτο. Πλέον βλέπουμε μενού που αναφέρουν αναλυτικά τους μικρούς παραγωγούς με τους οποίους συνεργάζονται, ακούμε μάγειρες να λένε πως δεν έκαναν «τίποτα το φοβερό» στα πιάτα τους παρά ανέδειξαν όσο πιο λιτά γίνεται την καλή πρώτη ύλη τους.

H σεφ Σταυριανή Ζερβακάκου στη λαϊκή

18.11.21 – lifo

23

ΩΣ

ΡΑ / ΤΕΥ

I ΚΑΙ Π

ΤΩ

Σ ΓΕΥΣΗ /T

ΧΟ

Ή ΦΥΤΕΥΟΥΝ ΤΑ ΔΙΚΑ ΤΟΥΣ ΜΠΟΣΤΑΝΙΑ ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ

ΤΡΩΜΕ ΚΑΙ ΠΙΝΟΥΜΕ ΣΤΟΝ ΝΕΟ ΚΟΣΜΟ ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΩΙ ΜΕΧΡΙ ΤΟ ΒΡΑΔΥ

Σε μια ταράτσα στην περιοχή του Πανεπιστημίου ανθίζουν λεμονόχορτο, ασιατικός βασιλικός και φύλλα μπετέλ, μια άλλη στο Παγκράτι ετοιμάζεται να γίνει συνέχεια ενός κτήματος γεμάτο βότανα και βρώσιμα λουλούδια, ένα εστιατόριο της Νέας Φιλαδέλφειας έχει το δικό του μποστάνι στους Αγίους Αναργύρους και προσπαθεί να αποκτήσει αυτονομία όσον αφορά τα βιολογικά λαχανικά που αξιοποιεί στις συνταγές του. Στο Μαρκόπουλο μια φάρμα τροφοδοτεί την τελευταία μεγάλη γαστρονομική άφιξη της πόλης. Φαίνεται πως το farm to table κίνημα στο φαγητό ήρθε για να μείνει και να αναπτυχθεί.

Το γαστρομαγειρείο με τη φημισμένη ταραμοσαλάτα, το σπαγγέτι αυγοτάραχο που έχει τους φανατικούς του και το εκλέρ καραμέλα για φινάλε κι ένα ακόμα εστιατόριο που είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με τους παραγωγούς, την εποχικότητα, τη βιωσιμότητα, την παράδοση στα υλικά αλλά και την ελευθερία στη δημιουργία. Το μπαρ πίσω από τη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση με τα απλά κοκτέιλ και την πίτσα, που έχει μετατραπεί σε στέκι των θεατρόφιλων, άλλο ένα που άνοιξε λίγο πιο κάτω, προσφέροντας καλό καφέ και χαλαρές βραδιές. Η διώροφη μονοκατοικία του ’30, που μετατράπηκε σε ολοήμερο στέκι, συνδυάζοντας το design, τις τέχνες, τα ισορροπημένα κοκτέιλ και το προσεγμένο bar-food – μπορούμε να αγοράσουμε και κάποιο από τα έπιπλά του φεύγοντας. Το θρυλικό πλέον αφτεράδικο, που από τα σαράντα του τετραγωνικά έχει περάσει όλη η Αθήνα, τραγουδώντας από Στέλιο Καζαντζίδη μέχρι Tom Waits. Η αυθεντική ιταλική πίτσα ενός Μιλανέζου που αγαπάει τη Νάπολη. Τα παϊδάκια κοτόπουλο που ψήνονται στο αίθριο μιας εργατικής κατοικίας. Το αρμένικο πανάλαφρο κεμπάπ που φτιάχνεται από το 1983 και ο χειροποίητος φιλεταρισμένος γύρος που προσφέρεται σε ένα σουβλατζίδικο, το οποίο δεν έχει αλλάξει όψη από το 1987. Αυτά είναι τα παλιά και τα νέα στέκια τα οποία συνθέτουν μια γειτονιά που μας κρατάει στα στενά της όλες τις ώρες, που ό,τι έχει ανοίξει μέχρι στιγμής σε αυτή είναι εξαιρετικό.

ΤΡΩΜΕ

ΚΑΠΩΣ ΕΤΣΙ, ΤΑ ΕΣΤΙΑΤΟΡΙΚΑ ΜΕΝΟΥ ΑΛΛΑΖΟΥΝ ΣΥΝΕΧΕΙΑ Ακολουθώντας την εποχή ή προτείνοντας πιάτα που βγαίνουν για όσο έχει στη διάθεσή του ο δημιουργός τους το υλικό που τον ενθουσίασε, τα σημερινά εστιατόρια αποφεύγουν τη σταθερότητα στο μενού και τις σπεσιαλιτέ. Πλέον, αντί να έχουμε αγαπημένα πιάτα, έχουμε αγαπημένες φιλοσοφίες ανθρώπων που μας προσφέρουν κάθε φορά και κάτι διαφορετικό.

Το μποστάνι του Vu Dinh Hung σε μια ταράτσα στο κέντρο της πόλης

Φίτα/Λάλος/Teras/Αχιλλέας/Tomas/Annie's 24 lifo – 18.11.21

18.11.21 – lifo

25

ΩΣ

ΡΑ / ΤΕΥ

I ΚΑΙ Π

ΤΩ

Σ ΓΕΥΣΗ /T

ΧΟ

ΤΡΩΜΕ ΚΑΛΑ ΚΑΙ ΤΗ ΔΕΥΤΕΡΑ Κάποτε δύο πράγματα ήταν κλειστά στην πρεμιέρα της εβδομάδας: τα κομμωτήρια, που ξεκουράζονταν από τους πιεστικούς ρυθμούς του Σαββάτου, και τα πιο καλά εστιατόρια της πόλης. Πλέον έχουμε αρκετές και πολύ φίνες επιλογές σε περίπτωση που θέλουμε να βγούμε τη μέρα που φαινομενικά οι ρυθμοί εξόδου είναι πεσμένοι.

ΤΡΩΜΕ

ΔΟΚΙΜΑΖΟΥΜΕ ΦΥΣΙΚΑ ΚΡΑΣΙΑ Έχουν γεννήσει πολλές διαφωνίες, τόσες, που υπάρχουν οι φυσικοκλάστες και οι φυσικομάχοι αυτήν τη στιγμή μεταξύ των οινόφιλων. Όμως πολλοί νέοι οινοποιοί στρέφονται στην παραγωγή κρασιών ελαχίστων παρεμβάσεων, θέλοντας να αναδείξουν τον χαρακτήρα της περιοχής στην οποία απλώνονται οι αμπελώνες τους, το κλίμα, το έδαφος, τη δυναμική των ποικιλιών που χειρίζονται, χωρίς να προσπαθούν να την προσαρμόσουν σε όσα περιμέναμε μέχρι τώρα από αυτές όταν τις διαβάζαμε σε μια ετικέτα. Συχνά, στα φυσικά κρασιά εμφιαλώνεται ο χαρακτήρας του παραγωγού. Κι ακόμα και αν δεν αρέσουν σε κάποιους, αποτελούν αδιαμφισβήτητη τάση, φαίνεται ότι θα δούμε και δοκιμάσουμε πολλά ακόμα από αυτά.

Τα κεραμικά πιάτα του Birdman

26 lifo – 18.11.21

ΖΟΥΜΕ ΤΗΝ ΕΠΕΛΑΣΗ ΤΟΥ SMASH BURGER Αν και κανείς δεν μπορεί να το ισχυριστεί με σιγουριά, είναι πολύ πιθανό να πρωτοεμφανίστηκε στο Άσλαντ του Κεντάκι, στον αμερικανικό Νότο, όταν πριν από πενήντα χρόνια ένας ψήστης του Dairy Cheer πίεσε και πλάτυνε πάνω στο γκριλ ένα μπέργκερ μαζί με φασόλια κονσέρβας, παίρνοντας μια γεύση που τον ικανοποίησε. Όλο το νόημα σε αυτό το μπέργκερ είναι να αναδειχθεί η γεύση του κρέατος που πιέζεται με μια μεταλλική σπάτουλα πάνω στην καυτή πλάκα μέχρι να «καραμελώσει». Πλαισιώνεται από φρέσκα λαχανικά, χειροποίητες σος, american cheese, κλείνεται μέσα σε αφράτο potato bun, αυτό είναι όλο, χωρίς πολλά πολλά. Το smashing και το burger που μπορούμε να πιάσουμε εύκολα με τα χέρια μας, απολαμβάνοντας όλα τα του υλικά σε κάθε μπουκιά, γοήτευσε τόσο την Αθήνα που έκανε τους πολύ πληθωρικούς προκατόχους του να μοιάζουν σαν να έρχονται από το μακρινό παρελθόν.

ΤΡΩΜΕ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΚΕΡΑΜΙΚΑ ΚΑΙ ΧΕΙΡΟΠΟΙΗΤΑ ΠΙΑΤΑ Την επομένη φορά που θα επισκεφθείτε κάποιο από τα νέας γενιάς εστιατόρια παρατηρήστε το σερβίτσιο σας. Αν σας αρέσει, ρωτήστε κάποιον από το προσωπικό για το εργαστήριο που το έφτιαξε, θα ξέρει να σας πει. Η αρχέγονη τέχνη της κεραμικής έχει μπει ξανά για τα καλά στη ζωή μας και τα σκεύη της λειτουργούν ως καμβάς, αναδεικνύοντας τις μαγειρικές δημιουργίες.

ΤΡΩΜΕ ΣΕ ΜΠΑΡΕΣ Κάποτε η λέξη «μπάρα» παρέπεμπε αυτομάτως σε ποτά που θα συνοδεύονταν μονάχα από ένα μπολάκι με ξηρούς καρπούς. Πλέον όλο και περισσότερα εστιατόρια τοποθετούν ψηλά σκαμπό μπροστά από την ανοιχτή κουζίνα τους, αφήνοντάς μας να παρακολουθήσουμε τη διαδικασία παρασκευής του φαγητού μας. Στις γαστρονομικές μπάρες της Αθήνας τρώμε από yakitori και dim sum μέχρι μπάμιες τηγανητές, σαρδέλες ημίπαστες και ντολμαδάκια με αχινό.

ΠΛΕΟΝ ΜΑΓΕΙΡΕΥΟΥΝ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΜΠΑΡΕΣ Πρόσφατα δοκίμασα ένα punch αρκετά μπελαλίδικο. Σε μια κατσαρόλα βάζουν μπέρμπον, παλαιωμένο κονιάκ, τζαμαϊκανό ρούμι, αψέντι, φρέσκο χυμό ανανά κρύας έκθλιψης, λάιμ, κόκκινο τσάι και ζάχαρη και αφήνουν το μείγμα για μία ημέρα. Την επομένη προσθέτουν σε αυτήν αγελαδινό γάλα και το αφήνουν για άλλες είκοσι τέσσερις ώρες για να ζυμωθεί. Έπειτα το φιλτράρουν μέχρι να γίνει διαυγές. Κι αυτό δεν είναι το μοναδικό κοκτέιλ της Αθήνας που απαιτεί περισσότερη διαδικασία απ’ όση μπορούμε να φανταστούμε. Τα νέα και καλά μπαρ της πόλης μάς σερβίρουν ποτά που τα δουλεύουν σχεδόν από το μηδέν, φτιάχνουν μόνα τους τα σιρόπια, τους πουρέδες και τα bitters που χρησιμοποιούν, κάποια αρωματίζουν τα ίδια τις αλκοολικές βάσεις.

ΤΡΩΜΕ ΚΑΛΥΤΕΡΑ ΣΑΝΤΟΥΙΤΣ ΑΠΟ ΠΟΤΕ Κάποτε νομίζαμε ότι για να φάμε το καλύτερο σάντουιτς της ζωής μας θα έπρεπε να ταξιδέψουμε μερικές χιλιάδες μίλια και να βρεθούμε στο Katz’s delicatessen της Νέας Υόρκης. Ευτυχώς, το ανεβασμένο επίπεδο του ψωμιού συμπαρέσυρε και αυτό των σάντουιτς. Τη στιγμή που γράφονται αυτές οι λέξεις στο γραφείο μας έχουμε μια φοκάτσια με μορταδέλα, κρεμώδη μπουράτα, relish από κόκκινες πιπεριές, κονφί ντομάτα και beurre noisette με φιστίκι Αιγίνης, ενώ ένα microbakery των Εξαρχείων τσεκάρει τις προμήθειές του, έτσι ώστε να μην ξεμείνει από το παστράμι που, υπό κανονικές συνθήκες, θα περνάγαμε έναν ωκεανό για να το βρούμε.

TO ΊΔΙΟ ΙΣΧΎΕΙ ΚΑΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΊΤΣΑ Τα τελευταία χρόνια φωτογραφίζουμε εντυπωσιακούς ξυλόφουρνους από τους οποίους βγαίνουν καλά μελετημένα και ωριμασμένα ζυμάρια που αρταίνονται με ΠΟΠ ιταλικές πρώτες ύλες, και όχι μόνο. Γίναμε ειδικοί στο να κρίνουμε ποια πίτσα της Αθήνας προσεγγίζει περισσότερο αυτήν που μας έχουν διδάξει οι Ναπολιτάνοι, έχουμε δοκιμάσει λίγο και από τον τρόπο της Ρώμης, πλέον ξέρουμε τι πάει να πει neo neapolitan style, να διαχωρίζουμε τις κλασικές από τις νεότερες, μέχρι και την παλιά σπέσιαλ βρίσκουμε στην πιο ποιοτική της μορφή.

Burger από το Smash 'n' Bun

18.11.21 – lifo

27

ΩΣ

ΡΑ / ΤΕΥ

I ΚΑΙ Π

ΤΩ

Σ ΓΕΥΣΗ /T

ΧΟ

ΤΡΩΜΕ

28 lifo – 18.11.21

ΤΟ ΦΑΓΗΤΟ ΜΑΣ ΕΙΝΑΙ ΣΥΧΝΑ ΖΥΜΩΜΕΝΟ

ΜΑΘΑΜΕ ΣΤΟ ΠΡΟΣΕΓΜΕΝΟ DELIVERY

Μάθαμε, καταναλώσαμε και συνεχίζουμε να τρώμε μπόλικο κίμτσι, το (συνήθως) κινέζικο λάχανο που έχει αλατιστεί, καρυκευτεί και έχει παραμείνει για μερικές μέρες, τουλάχιστον, σε βάζο μέχρι να ζυμωθεί. Στα εστιατορικά μενού, σε προσεγμένα delivery, σε λίστες κοκτέιλ θα βρείτε πλέον πολλά και διαφορετικά ζυμωμένα λαχανικά που δίνουν μια umami διάσταση στο γευστικό αποτέλεσμα, ενώ παράλληλα αποτελούν σημαντικό κομμάτι του zero waste κινήματος που συζητιέται όλο και πιο έντονα από τους σεφ.

Αν έδωσαν κάτι οι καραντίνες, είναι ότι άλλαξαν τόσο τη δική μας σχέση με το φαγητό απ’ έξω όσο κι εκείνων που δεν είχαν σκεφτεί μέχρι τότε να βγάλουν το δικό τους έξω από τις σάλες των εστιατορίων τους. Είδαμε κορυφαίους του είδους να βρίσκουν λύσεις ώστε να προσαρμοστούν στα δεδομένα, στις πιο τρελές και απροσδόκητες σεζόν για την εστίαση παγκοσμίως, οι Αθηναίοι ανακάλυπταν μέσα από το Ιnstagram και τις πλατφόρμες διανομής τα virtual και ghost εστιατόρια που εμφανίζονταν το ένα μετά το άλλο. Κάποιοι δοκίμασαν για πρώτη φορά γεύσεις από εστιατόρια που δεν είχαν επισκεφθεί όσο η ζωή κυλούσε σε κανονικούς ρυθμούς. Μερικά από τα εκλεκτά delivery της Αθήνας λειτουργούν ακόμα, προσφέροντας πραγματικά γκουρμέ μπολ με μπόλικο ψάρι, γεύματα εμπνευσμένα από τους σιδηροδρομικούς σταθμούς της Ιαπωνίας της δεκαετίας του ’70 ή τραγανή γουρουνοπούλα.

ΤΟ «ΥΓΙΕΙΝΟ ΒΡΟΜΙΚΟ» ΔΕΝ ΑΚΟΥΓΕΤΑΙ ΠΛΕΟΝ ΠΑΡΑΔΟΞΟ Σε ένα σύγχρονο μίνι-μάρκετ του κέντρου ξεφουρνίζεται καθημερινά μια λουκανικόπιτα που κάποιοι έχουν βάλει στη βαλίτσα τους για να τη μεταφέρουν μέχρι το Λονδίνο και το Βερολίνο. Αντί για ένα κλασικό λουκάνικο έχει ένα από τόφου. Επίσης, μπορούμε να βρούμε cookies και παγωτό, mac‘n’cheese και πολλά μπέργκερ, λαχματζούν και γιαουρτλού φτιαγμένα με εναλλακτικό τρόπο, χωρίς κρέας και ζωικά προϊόντα, τώρα που ένα μέρος του junk food της Αθήνας είναι vegan. Για μια χορτοφαγική σκεπαστή της Αθήνας έχει ακουστεί η ατάκα, «αν ήταν κοινωνικά αποδεκτό, θα την παντρευόμουν».

Η ΠΟΛΗ ΕΧΕΙ ΚΑΒΑΛΗΣΕΙ ΤΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΚΥΜΑ ΚΑΦΕ Ανάμεσά μας υπάρχουν αυτοί που δοκιμάζουν τον καφέ, όπως άλλοι το κρασί, που μπορούν να μιλήσουν για τα χαρακτηριστικά που ξεχωρίζουν αυτόν της Αιθιοπίας από εκείνον της Βραζιλίας, ξέρουν από φάρμες και υψόμετρα, από aeropress και V60. Θέλοντας και μη, όλοι έχουμε δοκιμάσει καφέ με οξύτητες. Είναι σχεδόν αδύνατο να πιει κανείς πολύ κακό καφέ πλέον στην Αθήνα.

Τα tomahawk brownies του Keenkies O σεφ Άνταμ Κοντοβάς και το kimchi του 18.11.21 – lifo

29

ΩΣ

ΡΑ / ΤΕΥ

I ΚΑΙ Π

ΤΩ

Σ ΓΕΥΣΗ /T

ΧΟ

ΑΛΛΑ ΤΡΩΜΕ ΣΟΥΒΛΑΚΙ ΟΠΩΣ ΠΑΛΙΑ

ΚΑΙ ΠΙΝΟΥΜΕ ΕΛΛΗΝΙΚΑ

Οι παλιοί και φημισμένοι μάστορες του εθνικού μας street food ούτε που είχαν σκεφτεί να βάλουν τηγανητές πατάτες στην πίτα μας. Ακολουθώντας το παράδειγμά τους, οι νέοι επενδύουν σε ποιοτικό κρέας και υπεραμύνονται της λιτότητας στο σουβλάκι, ανάγοντάς το σε κάτι παραπάνω από ένα γρήγορο και οικονομικό γεύμα που κάποια στιγμή ταυτίστηκε μόνο με τη χόρταση και όχι με την απόλαυση.

Σύμφωνα με στοιχεία της Ελληνικής Ένωσης Ζυθοποιών από το 2019, η χώρα τότε είχε πενήντα επτά ζυθοποιίες. Σχεδόν κάθε τόπος έχει τη δική του μπίρα, τα μπαρ και τα εστιατόρια τις ψάχνουν και φροντίζουν να τονίζουν ότι τις διαθέτουν, στο Κουκάκι λειτουργούν δύο taprooms από νομάδες μικροζυθοποιούς που προωθούν παράλληλα και τη δουλειά των υπολοίπων, που αποτελούν τη δεμένη κοινότητά τους. Παράλληλα, δέκα κορυφαίοι Έλληνες bartenders επαναπροσδιόρισαν το τσίπουρο, φτιάχνοντας το δικό τους premium, κάποιοι εκμεταλλεύονται την πληθώρα βοτάνων του τόπου για να παράγουν τζιν και η μαστίχα έχει γίνει κουλ.

ΤΡΩΜΕ

ΤΡΩΜΕ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΑ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Ακόμα κι αν μπορούμε να βρούμε παντού σεβίτσε, αυτό στη βάση του έχει πολύ συχνά ντόπιο ψάρι. Από κει που νομίζαμε ότι δεν θα δούμε ποτέ κάποια φαγητά σε μενού γευσιγνωσίας, έχουμε δοκιμάσει χωριάτικη και σφακιανή πίτα με όλη τους τη γεύση συμπυκνωμένη σε fine dining μπουκιές. Δεν είναι λίγοι εκείνοι οι μάγειρες που, επενδύοντας στην εγχώρια πρώτη ύλη και δουλεύοντας με (καλώς) εισαγόμενες τεχνικές, πατάνε με το ένα πόδι στην παράδοση και με το άλλο στη δημιουργία. Όπως υπάρχουν κι αυτοί που προσθέτουν διακριτικά τις πινελιές τους σε πιάτα που κάποτε βρίσκαμε μόνο σε χωριά ανά την Ελλάδα. Με τον έναν ή με τον άλλον τρόπο, η ελληνική κουζίνα έχει βρει κι έναν άλλον τρόπο να υπάρχει.

TO BRUNCH ΑΛΛΑΞΕ Έχει ξεφύγει εδώ και καιρό από τα αυγά Benedict, τo Croque Monsieur και τα pancakes με πραλίνα σοκολάτα, δεν έχει πλέον όρια αλλά ποικιλομορφία. Έχουμε ξεχάσει ότι κάποτε δίναμε κυριακάτικα ραντεβού για να το απολαύσουμε, αφού τώρα προσφέρεται σε πολλά μέρη καθημερινά και μέχρι να πέσει ο ήλιος. Κάποιοι βρήκαν τον τρόπο να το σερβίρουν ακόμα και σε street εκδοχή, βάζοντας καγιανά σε κουτί για noodles.

ΤΑ ΓΛΥΚΑ ΕΧΟΥΝ ΓΙΝΕΙ ΠΟΛΥΕΠΙΠΕΔΑ Mία μόνο τάρτα που φτιάχνεται αυτήν τη στιγμή στην πόλη περιέχει το φιστίκι σε τέσσερις διαφορετικές υφές, ψήνεται και ξαναψήνεται μέχρι να φτάσει στο πωλητήριο. Εκτός από το ότι παρουσιάζουν συνέχεια κάτι καινούργιο, συμβαδίζοντας με την εποχικότητα, οι ζαχαροπλάστες μας προσφέρουν γλυκά κομψοτεχνήματα που χρειάζονται χρόνο και κορυφαία πρώτη ύλη για να φτιαχτούν και να μπουν στο κουτί μας.

Καγιανάς στο Black Salami

30 lifo – 18.11.21

Σουβλάκι στη Βόλβη

Ωρίμασις

Ένα γαστρονομικό ταξίδι με premium κοπές ξηρής ωρίμασης.

Η

υπομονή είναι μεγάλο προσόν. Είναι αυτή που μπορεί να οδηγήσει σε εξαιρετικά αποτελέσματα και στην Orimasis η υπομονή είναι που κάνει όλη τη διαφορά. Όπως ακριβώς το Ω περιμένει υπομονετικά να έρθει η σειρά του, έτσι και η ωρίμαση αναδεικνύει την εκλεκτή γεύση του κρέατος, καθώς αφήνει τον χρόνο να κάνει τη δουλειά του. Η υψηλή τεχνογνωσία και ο άριστος εξοπλισμός συμβάλλουν καθοριστικά ώστε το όνομα Ωρίμασις να προσφέρει μια πλήρη γκάμα ειδικών κοπών από επιλεγμένες ελληνικές μοσχίδες, δηλαδή θηλυκά νεαρά μοσχάρια, τις οποίες θα βρεις online μέσα από το orimasis. com/shop ή στο κατάστημα λιανικής στην Παλαιά Φώκαια. Η ιστορία ξεκινά πριν από 30 χρόνια και το κρεοπωλείο ο Μάκης που, περνώντας στη δεύτερη γενιά, έδωσε την έμπνευση για το επόμενο βήμα, την ξηρή ωρίμαση των κρεάτων. Μια φυσική διαδικασία μέσα από την οποία η υγρασία εξατμίζεται από το κρέας, κάνοντάς το εξαιρετικά τρυφερό και απίστευτα εύγεστο. Το αποτέλεσμα αξίζει κάθε λεπτό αυτής της αναμονής! Η πρώτη ύλη είναι τα άλλο μεγάλο κεφάλαιο στο οποίο επενδύει η Ωρίμασις, αφού εδώ θα βρεις, για πρώτη ίσως φορά, τόσες premium κοπές από τις πλέον περιζήτητες φάρμες του κόσμου που εκτρέφουν black angus beef, wagyu beef, iberico pork, galicia beef. Αμερική, Αυστραλία, Ιαπωνία, Αργεντινή, Ισπανία, Ουρουγουάη, Καναδάς, Νέα Ζηλανδία, 20 φάρμες 1ης διαλογής από 7 διαφορετικές χώρες συγκεντρώνονται σε ένα online κατάστημα, προσφέροντας προτάσεις που ξεφεύγουν εντελώς απ’ όσα γνώριζες μέχρι σήμερα.

Highlight οι κοπές από την ιαπωνική φάρμα Kobe Wagyu, που είναι ό,τι πιο premium μπορείς να δοκιμάσεις. Ανάμεσα στις επιλογές του e-shop θα βρεις τις κοπές t-bone, porterhouse steak, tomahawk steak, picanha, wagyu, rib steak και πολλές άλλες, ενώ μπορείς να διαλέξεις με βάση τον χρόνο ωρίμασης (από 20, 40, 60 μέχρι και 80 ημέρες) ή τη φάρμα προέλευσης. Η ελληνική εταιρεία Ωρίμασις, με σύμμαχο τον χρόνο και την εξαιρετικής ποιότητας πρώτη ύλη, αλλάζει τα δεδομένα και στην κατηγορία των αλλαντικών με τη χρήση πλακών αλατιού Ιμαλαΐων υπό πίεση, την αποκλειστική χρήση ελαιόλαδου και μελιού και, φυσικά, την πλήρη απουσία συντηρητικών, που χαρίζουν σε κάθε προϊόν μια ασύγκριτη γεύση. Πρέπει να δοκιμάσεις το καρπάτσιο και την μπρεζάολα Orimasis 90 ημερών, το american pastrami 60 ημερών αλλά και το σαλάμι Milano Orimasis 60 ημερών. Κι όταν λέμε να δοκιμάσεις, ο τρόπος είναι απλός, αφού τα premium προϊόντα έρχονται στην πόρτα σου σε όλη την Ελλάδα με ψυγεία μεταφοράς, ώστε να μη χάνουν τίποτα από τη μοναδική τους γεύση. Το όραμα της Ωρίμασης είναι να αναδείξει το κρέας ως μια εμπειρία. Κι αυτό το όραμα μοιράζεται μέσα από το εξαιρετικής αισθητικής site της www.orimasis.com, απ’ όπου ξεκινά ένα μοναδικό γαστρονομικό ταξίδι.

www.orimasis.com, Facebook: Orimasis, Instagram: orimasis_dry_aged

18.11.21 – lifo

31

ΩΣ

ΡΑ / ΤΕΥ

I ΚΑΙ Π

ΤΩ

Σ ΓΕΥΣΗ /T

ΧΟ

το αγαπημένο τους υλικό

ΤΡΩΜΕ

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΊΕΣ ΤΗΣ ΕΣΤΊΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΆΦΟΙ ΓΕΎΣΗΣ ΓΡΆΦΟΥΝ ΓΙΑ ΤΟ ΥΛΙΚΌ ΠΟΥ ΤΟΥΣ ΠΩΡΏΝΕΙ ΑΥΤΌ ΤΟ ΔΙΆΣΤΗΜΑ. ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΖΩΗ ΠΑΡΑΣΙΔΗ - M. HULOT

32 lifo – 18.11.21

μπάμπης δούκας

αντώνης δρακουλαράκος

δημοσιογράφος γεύσης

ιδιοκτήτης και σεφ στο Sushimou

Η σάλτσα Sriracha

Chef Pâtissier

Κρασί Hoof & Lur

H λευκή κρυσταλλική ζάχαρη

Δανειζόμενος τον τίτλο της ταινίας του Μπίλι Ουάιλντερ με τη Μέριλιν Μονρόε, θα μπορούσα να περιγράψω μία μάλλον συνηθισμένη ημέρα της οικιακής μου γαστρονομίας. Κι αυτό γιατί μου αρέσει, ίσως λίγο παραπάνω απ’ ό,τι θα έπρεπε, η σάλτσα Sriracha. Ανέκαθεν είχα αδυναμία στις σάλτσες (αλλά και οποιαδήποτε άλλα υλικά) που χαρίζουν αψάδα σε οτιδήποτε προστεθούν, αλλά η συγκεκριμένη έχει κατορθώσει τα τελευταία χρόνια να βρίσκεται στις υψηλότερες θέσεις των προτιμήσεών μου. Είτε μιλάμε για ψητό κρέας και κοτόπουλο, θαλασσινά, spring rolls, πιάτα με νουντλς, είτε ακόμη και για σούπες ή φασολάδα (ναι, έχω φτάσει εκεί), η Sriracha θα κάνει τη δουλειά. Βλέπεις, ο ιδιαίτερα πικάντικος χαρακτήρας της και η γλυκιά επίγευσή της πλαισιώνουν άψογα όλα τα παραπάνω, με τρόπο από απολαυστικό έως σαδιστικό καμιά φορά, λόγω έντασης προφανώς. Εσχάτως, έχω αρχίσει να την χρησιμοποιώ και στα κυριακάτικα Blοody Mary μου, σε γενναιόδωρες μάλιστα ποσότητες. Και τα σπάει.

Είναι σαν το «Breaking Bad», στην αρχή δεν καταλαβαίνεις τι συμβαίνει βλέποντας τον πρωταγωνιστή με το βρακί στο τροχόσπιτο. Όσο πίνεις όμως κολλάς και θες να ξυρίσεις το κεφάλι σου και να δείξεις ποιος είναι το αφεντικό στο Αλμπουκέρκι. Έχω κολλήσει με αυτό το κρασί, όπως κολλάς με ένα τραγούδι και θες να το ακούς συνέχεια. Θέλω να φορέσω γραβάτα, κοντομάνικο πουκάμισο, καρτελάκι με το όνομά μου στο πέτο και να χτυπάω τα κουδούνια λέγοντας: «Έχετε 5 λεπτά να σας μιλήσω για το Hoof & Lur; Είναι ένα orange μοσχοφίλερο που απερολίζει». Το χρησιμοποιώ συνέχεια στη μαγειρική μου, το πίνω όταν φτιάχνω σούσι, το πίνω όταν κάνω μπάρμπεκιου, το πίνω ακόμα και όταν βλέπω «Ted Lasso». http://sushimou.gr

instagram.com/its_the_duke_dude

Κατά καιρούς αποκτώ μικρά κολλήματα με ιδιαίτερα προϊόντα που ανακαλύπτω. Εδώ και λίγο καιρό έχω εμμονή με το αλεύρι βρόμης. Παλιότερα ήταν δύσκολο να το βρω και όσοι το γνώριζαν το αναζητούσαν σε εξειδικευμένα καταστήματα με είδη υγιεινής διατροφής. Ευτυχώς, σήμερα το βρίσκουμε παντού. Το αλεύρι βρόμης είναι ένα ιδιαίτερα λεπτό και φίνο αλεύρι, γεμάτο θρεπτικά συστατικά, υψηλή περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες και πρωτεΐνες. Αυτό που με έχει ξετρελάνει είναι η διακριτικά «φρυγανισμένη» γεύση του με λεπτές νότες καραμέλας που το κάνουν ιδανικό για αφράτα ψωμάκια, γευστικά κέικ και τραγανά κουλούρια. Το έχω δοκιμάσει σε κριτσίνια, τάρτες και μάφιν, αλλά και για το πρωινό, που φτιάχνω αφράτα pancakes. https://dinanikolaou.gr

Αν ρωτήσουμε κάποιον που αγαπάει τα γλυκά ποιο είναι το αγαπημένο του υλικό, το τελευταίο που θα μας πει είναι πως λατρεύει τη ζάχαρη, πολλοί θα μιλήσουν για τον θησαυρό της φρέσκιας βανίλιας, όπως κι εγώ δηλαδή. Η αρχή της δημιουργίας, όμως, στη ζαχαροπλαστική είναι η ζάχαρη! Δεν είναι ένα υλικό που αναφέρεται ως αγαπημένο, αλλά εγώ το αγαπάω γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο. Όλα από κει ξεκίνησαν και οφείλουμε να τιμάμε την ιστορία. Αν ρωτήσουμε το ίδιο κάποιον που έχει αγάπη για τους πίνακες, σίγουρα δεν θα ασχοληθεί με την ποιότητα των χρωμάτων ή με το χρώμα καθαυτό. Ο δημιουργός του πίνακα, όμως, λατρεύει τα χρώματά του και ζει με αυτά. Από κει που βρίσκονται σε κάποια ασήμαντα μπουκαλάκια, ξαφνικά γίνονται πίνακες! Έτσι, λοιπόν, και με τη ζάχαρη. Όσο για τη φρέσκια βανίλια, εκεί μιλούν οι αναμνήσεις μου και ο σεβασμός μου στον κόπο κάποιων ανθρώπων που σε δύσκολές συνθήκες βιοπορίζονται καθαρά από αυτό κι εμείς είμαστε οι τυχεροί της ιστορίας που απλώς απολαμβάνουμε. instagram.com/antonis_selekos

ευριπίδης αποστολίδης διευθυντής εστιατορίων

Η σάλτσα ντομάτας της Simply Greek Υπάρχουν κάποιες μέρες που το φορτωμένο μου πρόγραμμα δεν μου επιτρέπει να μαγειρέψω στο σπίτι, όπως συνηθίζω σχεδόν καθημερινά. Αυτές τις δύσκολες μέρες ο από μηχανής θεός ονομάζεται Simply Greek και είναι κρυμμένος μέσα σε ένα μαγικό, διάφανο βαζάκι. Μαγικό, γιατί με το που ανοίγω το καπάκι του μια καλοκαιρινή μυρωδιά ντομάτας και βασιλικού γεμίζει την κουζίνα μου, είναι μια σάλτσα που μπορεί να χρησιμοποιηθεί όπου χωράει η φαντασία μου όταν είμαι πεινασμένος και θέλω κάτι γρήγορο αλλά νόστιμο. Την «παντρεύω» συνήθως με κάποιο ζυμαρικό, προτιμώ με τα ναπολιτάνικα paccheri ή με λινγκουίνι. Επίσης, μπαίνει πάνω σε φρυγανισμένο ψωμί, αν την αλείψετε, δε, σε μια αραβική πίτα, είναι ο καλύτερος συνδυασμός, μαζί με κάποιο φρέσκο τυρί, για μια πίτσα της στιγμής. Στη σειρά αυτή μπορείτε να βρείτε κι άλλες σάλτσες και αλείμματα, το μόνο που θα χρειαστείτε για να τα απολαύσετε είναι η φαντασία σας. Ένα προϊόν που νομίζετε ότι σας το έχει στείλει η θεία σας από το χωριό – δοκιμάστε το και θα με θυμηθείτε. instagram.com/evripidis_apostolidis

αννα χαλικιά food editor & production manager του madameginger.com

Σπασμένος λιναρόσπορος Ο λιναρόσπορος, ομολογουμένως, δεν είναι ένα σέξι υλικό. Τα τελευταία χρόνια έχει αποθεωθεί από τους διατροφολόγους ως υπερτροφή, οπότε δικαίως τον έχουμε στο μυαλό μας ως ένα healthy, ενίοτε βαρετό υλικό που θα βρεις σε σαλάτες και ενεργειακά smoothies των new age φαγάδικων. Αγαπώ τον κοπανισμένο λιναρόσπορο όχι τόσο λόγω των θρεπτικών συστατικών του αλλά γιατί είναι ένα από τα πιο πολύτιμα υλικά του ντουλαπιού στην απαιτητική ζαχαροπλαστική με την οποία καταπιάνομαι συχνά στη δουλειά μου. Φτιάχνω πολλά plant based γλυκά, δηλαδή χωρίς ζωικά προϊόντα όπως γάλα ή αυγά, που όμως φιλοδοξούν να ικανοποιήσουν όλους τους ουρανίσκους, vegan και μη. Το πιο πετυχημένο, κατά τη γνώμη μου, υποκατάστατο αυγού σε συνταγές για αφράτα κέικ, μπισκότα και μπάρες είναι ο συνδυασμός κοπανισμένου λιναρόσπορου με νερό. Ανακατεύεις τα δύο, γίνεται κολλώδες μείγμα σαν αυγό και δίνει συνοχή στα γλυκά, χωρίς να τα επηρεάζει γευστικά. Μέχρι και σε πορτοκαλόπιτα (χωρίς φύλλο) το έχω χρησιμοποιήσει. instagram.com/anna_chalikia

ντίνα νικολάου σεφ, συγγραφέας

Αλεύρι βρόμης

αντζελίνα καλογεροπούλου μαγείρισσα, blogger Two Minutes Angie

Τυρί Cabrales Άμα τη επιστροφή τους από την όμορφη Αστούριας στη βορειοδυτική Ισπανία, ο Κωνσταντίνος Γκόφας και η Σέβυ Σπυριδογιαννάκη μας κάλεσαν για μια επική παέγια σπίτι τους. Πρώτα μας κέρασαν το νόστιμο μπλε τυρί της περιοχής, το Καμπράλες, και έκτοτε «κόλλησα». Το παθαίνουμε εμείς οι μάγειρες αυτό, κάθε τόσο ερωτευόμαστε ένα υλικό και το «σπουδάζουμε». Μαζί του ξεσκονίζουμε και λίγο τις γεωγραφικές μας γνώσεις, μαθαίνουμε για τα κρασιά της περιοχής, τις γαστρονομικές παραδόσεις του τόπου, καμιά καινούργια συνταγή που μπορεί να μείνει στις κλασικές-αγαπημένες και χιλιομαγειρεμένες ή να τη φάει το μαύρο σκοτάδι μετά τον πρόσκαιρο ενθουσιασμό. Το Καμπράλες παραδοσιακά γίνεται από κατσικίσιο και πρόβειο γάλα και ωριμάζει σε σπηλιές στα όμορφα βουνά Picos de Europa όπου περπάτησαν οι φίλοι μας, απολαμβάνοντας το ορεινό τοπίο με τις λίμνες. Παλιότερα, όσο ωρίμαζε, διπλωνόταν σε φύλλα μουριάς, τώρα πωλείται σε πράσινο σκούρο σελοφάν. Το 2018 και το 2019 κέρδισε το Βραβείο Guinness ως το πιο ακριβό τυρί που πωλήθηκε σε δημοπρασία ever, στα 10.000 ευρώ το κιλό! Είναι πιο νόστιμο από τα ροκφόρ, πιο σκληρό, άρα ιδανικό για σάλτσα 4 τυριά για μακαρόνια, για blue cheese burgers και επικά φιλέτα με σος από μπλε τυρί, πάντα, μα πάντα με λίγο cherry μέσα – τι θεϊκός συνδυασμός είναι αυτός! Συνοδεύεται ιδανικά με κρασί από την περιοχή Cangas, ένα ερυθρό Αlbarin ή ένα Carrasquin, ένα γλυκό cherry, ή ένα γλυκό κρασί Σάμου. Αυτό το τελευταίο όμως είναι ένα άλλο τεράστιο κόλλημα, διαχρονικό και αγαπημένο, πιο αγαπημένο και από τα πιο αγαπημένα. Θα το βρείτε στα Α-Β του Ελληνικού και του Ψυχικού, στις ειδικά διαμορφωμένες fromageries τους. https://twominutesangie.com

αντώνης σελέκος

κλεομένης ζουρνατζής σεφ και συνιδιοκτήτης των Cookoovaya», Hoocut και «Γκαστόνε»

Ελληνικός μαύρος χοίρος Σε μια εποχή που η καταγωγή της τροφής χαρακτηρίζει την ποιότητά της και παράλληλα με την άνθηση της ελληνικής γαστρονομίας και του τουρισμού, είναι καιρός τα ελληνικά προϊόντα να πάρουν τη θέση τους στον παγκόσμιο χάρτη. Όπως το wagyu από το Kobe, το ισπανικό patanegra και πολλά άλλα, ο ελληνικός μαύρος χοίρος αξίζει μια θέση στον παγκόσμιο χάρτη των ποιοτικών και πολυτελών υλικών. Από τα ομηρικά έτη έχουμε αναφορές για συστηματική εκτροφή του μέχρι την εδραίωση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και τη θρησκευτική απαγόρευση της εκτροφής. Η φυλή διασώθηκε κυρίως χάρη σε οικογενειακή εκτροφή στην ορεινή Ελλάδα και σήμερα συνεχίζεται από μερικούς ρομαντικούς χοιροτρόφους (Κιβωτός του Δήμου). Πλέον έχουμε αρκετά ζώα πιστοποιημένα. Εκτός της ελληνικότητας, η διατροφική αξία του μαύρου χοίρου είναι σπάνια για κρέας. Τα τελευταία χρόνια όλο και περισσότερες ακαδημαϊκές μελέτες αποδεικνύουν τα συγκριτικά πλεονεκτήματα των προϊόντων του. Σε έρευνα που πραγματοποιήθηκε στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας βρέθηκε ότι τα προϊόντα του μαύρου χοίρου περιέχουν αντιοξειδωτικές πρωτεΐνες πολύ χρήσιμες για τον ανθρώπινο οργανισμό αλλά και Ω-3 και Ω-6 ωφέλιμα λιπαρά οξέα. Από μαγειρικής πλευράς υπάρχουν ατέλειωτες προοπτικές: αλλαντικά και λουκάνικα από άλλο πλανήτη, σαλάμι και λαρδί που η γλύκα του λίπους τους είναι απίστευτη. Ακόμα και στην απλή κατσαρόλα ή τη σχάρα έχουν γευστικά αποτελέσματα που δεν ξεχνάς. instagram.com/gastoneathens

αγλαΐα κρεμέζη συγγραφέας, δημοσιογράφος

Λάχανο και καρδάμωμο Περιμένω πώς και πώς να έρθει ο Νοέμβρης, να ωριμάσουν τα λάχανα. Ό,τι μαγειρεύω και τρώμε καθημερινά οι δυο μας ή οι φίλοι που μοιράζονται το τραπέζι μας βασίζεται πάντα σε εποχικά, κατά προτίμηση ντόπια λαχανικά από τα περιβόλια της Τζιας. Και για καλή μου τύχη, η Μαρία Μαρούλη, που καλλιεργεί το περιβόλι της οικογένειάς της, μας προμηθεύει με τα πιο υπέροχα, παλιοκαιρίσια, τεράστια λάχανα. Είναι γλυκά και μαζί πιπεράτα, σαν αυτά που θυμάμαι από τα παιδικά μου χρόνια. Δυστυχώς, έχουν εξαφανιστεί πλέον από τα σούπερ-μάρκετ και τα μανάβικα, θύματα της φοβερής ομοιομορφίας που επέβαλαν η «πρακτικότητα» των εισαγωγών από την Ολλανδία 18.11.21 – lifo

33

ΩΣ

ΡΑ / ΤΕΥ

I ΚΑΙ Π

ΤΩ

Σ ΓΕΥΣΗ /T

ΧΟ

και οι νέοι σπόροι. Ψιλοκομμένο και τριμμένο με αλάτι και λεμόνι, το λάχανο είναι για μας η σαλάτα όπου γευόμαστε και το νέο, πικάντικο αγουρέλαιο της χρονιάς, δυστυχώς όχι δικό μας, αλλά από την Πελοπόννησο ή την Κρήτη. Το μισούσα το καρδάμωμο (ή κακουλέ), το πολύ αρωματικό «φασολάκι» –λευκό ή πράσινο–, συγγενή του τζίντζερ, που δεν έχει καμία σχέση με το πιπεράτο χορταράκι, το κάρδαμο. Το χορταράκι το αγαπώ και το φυτεύω στο περιβόλι, αλλά το ασιατικό καρύκευμα μού φαινόταν υπερβολικά έντονο και για χρόνια απέφευγα να το προσθέσω στα μείγματα μπαχαρικών που βάζω στα ψωμιά και στα παξιμάδια. Μέχρι που το δοκίμασα ξανά πρόσφατα και, τελείως αναπάντεχα, με γοήτευσε! www.aglaiakremezi.com

ΤΡΩΜΕ

ελένη ψυχούλη

ΜΕ ΤΟ ΜΑΤΙ ΚΑΙ ΤΟ ΧΕΡΙ Οι εικονογραφήσεις του αφιερώματος προέρχονται από το βιβλίο «Με το μάτι» Το βιβλίο Με το μάτι είναι ένα μικρό βιβλίο μαγειρικής όμορφο, φτιαγμένο με αγάπη. Είναι χειροποίητο, γι’ αυτό είναι και μοναδικό, με χαρακτικά τυπωμένα σε χαρτί σπάνιο και ακριβό και ραμμένο με κλωστή, σαν παλιό βιβλίο. Κυκλοφορεί σε 299 αριθμημένα αντίτυπα και οι συνταγές που προτείνει αποτελούν μαρτυρία μιας άλλης εποχής, μακριά από τον σύγχρονο τρόπο ζωής στις πόλεις. Είναι συνταγές των Βλάχων της Βωβούσας και ευρύτερα από το Ζαγόρι της Ηπείρου, με απλά και εύκολα διατηρήσιμα υλικά από ένα ορεινό περιβάλλον όπου η έλλειψη της πρώτης ύλης και οι δυσκολίες ξεπερνιούνταν με απλότητα και πληρότητα. Την έκδοση αυτή σχεδίασαν και επιμελήθηκαν η Ηλιάνα Αλεξάνδρου (@iliminili) και η Ήρα Σπαγαδώρου (@iraspagadorou). Εκτυπώθηκε ψηφιακά, σε χαρτί Munken Print και @colorplan_papers της @perrakispapers στο @typografio_ pletsas_kardari με την ευκαιρία του @vovousafestival, στo ανατολικό Ζαγόρι. Τα κείμενα έχει γράψει η Μαρία Καβαλιεράτου και την έκδοση έχει επιμεληθεί ο Γιάννης Καρλόπουλος.

Διάθεση: it's all oh so souvenir to me, Σίνα 44

34 lifo – 18.11.21

δημοσιογράφος γεύσης

To φρέσκο κρεμμυδάκι Τελευταία μου εμμονή το πράσινο μέρος από ένα φρέσκο κρεμμυδάκι. Αυτό, δηλαδή, που για χρόνια στην κουζίνα μου πετούσα, κρατώντας μόνο το λευκό μέρος. Με έμπνευση από την ασιατική κουζίνα που πασπαλίζει μ’ αυτό σχεδόν ό,τι μαγειρεύει, στην αρχή το δοκίμασα πάνω από ένα κινέζικο τηγανητό ρύζι που έφτιαξα. Και τότε, σαν να έγινε μια αποκάλυψη. Άρχισα δειλά-δειλά να το βάζω πάνω σε σαλάτες, για να φτάσω στο σημείο της εμμονής: τώρα πια το βάζω παντού, στο κοκκινιστό, το λεμονάτο, κάθε σούπα, τις μακαρονάδες, τα ρύζια και τα ριζότι, τα ψητά κρέατα, τους κεφτέδες, τα λαδερά, όπως το πρασόρυζο, το σπανακόρυζο αλλά και τα φασολάκια, πάνω από τους γίγαντες που βγαίνουν από τον φούρνο, το ψητό της Κυριακής, τα βραστά και τα τηγανητά αυγά, σε μπρουσκέτες με ελαιόλαδο και ντομάτα, παντού εκτός από τα κέικ και τα γλυκά. Γιατί κάνει κάτι το μαγικό: ανασταίνει τις γεύσεις, τις τονίζει σαν φλούο μαρκαδόρος και δίνει μια εξωτική, ασιατική αύρα σε ό,τι μαγειρέψεις. Στα σχόλια όλοι σού λένε «πω πω, κάτι έχεις βάλει παράξενο και υπέροχο», χωρίς κανείς να καταλαβαίνει τί είναι. Γιατί το κρεμμυδάκι είναι γίγας, που κρατά χαμηλό και ταπεινό το προφίλ του. https://www.pirouni.gr instagram.com/elenipsyhouli

νικολέτα μακρυωνίτου δημοσιογράφος γεύσης

Μέλι καστανιάς Πάντα είχα αδυναμία στα πικρά, σκουρόχρωμα μέλια κι ας είμαι μεγαλωμένη με τόνους θρεπτικών κυκλαδίτικων θυμαρόμελων. Η φάση «μέλι καστανιάς» προέκυψε από δυο πελώρια βάζα μαγιάτικου μελαμψού μελιού που μου έστειλαν από τις βουνοκορφές της Αρκαδίας, από τα δάση με τις αγριοκαστανιές. Εθίστηκα στην πικάντικη γεύση του, στη νουάρ μυρωδιά σαν κάστανο καπνιστό και στην περίπλοκη, μπαχαρένια επίγευση που διαρκεί ώρα και θυμίζει καφέ, δέρμα, καρύδια και πικρή σοκολάτα. Το πρώτο βάζο το εξαφάνισα με το κουτάλι. Ύστερα ήρθαν οι πειραματισμοί. Το συνδύασα με μανιάτικη σφέλα, το έκανα βινεγκρέτ σε λαχανοσαλάτα με καρύδια, το πρόσθεσα σπάταλα μέσα σε σάλτσα gravy για ροσμπίφ. Το σπάνιο καστανόμελο είναι ένα θαύμα της φύσης με υψηλή διατροφική αξία, έχει μεγάλη περιεκτικότητα σε φρουκτόζη, χαμηλά ποσοστά γλυκόζης και εντυπωσιακή περιεκτικότητα σε γυρεόκοκκους. Είναι μια μυστήρια «σάλτσα» υψηλού γαστρονομικού επιπέδου. Hats off στις κυρίες μέλισσες που το παράγουν ρουφώντας το νέκταρ της καστανιάς αλλά και τις μελιτώδεις εκκρίσεις της. instagram.com/nikoletamakrionitou

μάρω παρασκευούδη δημοσιογράφος γεύσης στα Oneman & News247

Το στιγμιαίο ramen kimchi Είμαι από αυτούς που διαβάζουν τα συστατικά στις συσκευασίες των προϊόντων και όταν αναγράφονται λέξεις που θυμίζουν μάθημα χημείας, τα αφήνω πάλι πίσω. Στην περίπτωση των ramen kimchi instant noodles δεν ισχύει κάτι τέτοιο. Είναι η ένοχη απόλαυσή μου όταν θέλω να φάω κάτι comfort σε δέκα λεπτά και όταν θέλω να πείσω τον εαυτό μου ότι μαγειρεύω αλά David Chung. Με λιγότερο από δύο ευρώ φτιάχνεις μια ζεστή, πικάντικη σούπα εκείνες τις μέρες που σέρνεσαι μετά τη δουλειά, και νομίζεις ότι τρως ράμεν. Not bad. Επειδή όμως πρόκειται ουσιαστικά για νουντλς, μπορείς να τα ταιριάξεις με οτιδήποτε, από κοτόσουπα μέχρι λαχανικά στο wok.

Tip: Για πιο έντονη γεύση, προσθέτεις αλάτι κατά προτίμηση, λίγο φρέσκο ζωμό λαχανικών (τον κύβο που κυκλοφορεί στο εμπόριο) και λεμόνι. Το βρίσκεις στο Wokshop και κοστίζει 1,88 ευρώ. instagram.com/mybluesuedeshoes

κωνσταντίνος δημουλάς δημιουργός του vegan food blog Βeets Μe

Ρεβίθια Ως vegan food blogger πάντα ψάχνω εναλλακτικούς τρόπους να χρησιμοποιήσω κάποια υλικά. Κάπως έτσι ένα από τα αγαπημένα μου συστατικά στη μαγειρική έγιναν τα ρεβίθια. Θεωρώ πως είναι από τα πιο versatile υλικά που μπορεί να χρησιμοποιήσει κανείς, μια και μπορείς να κάνεις πάρα πολλές και διαφορετικές παρασκευές με αυτά, από παραδοσιακές συνταγές, όπως είναι η ρεβιθάδα ή τα σερραϊκά ρεβίθια με μελιτζάνες στο φούρνο, μέχρι χούμους, που δεν λείπει ποτέ από το ψυγείο μου, και φαλάφελ. Βέβαια η χρήση των ρεβιθιών επεκτείνεται και σε άλλες συνταγές, πιο ιδιαίτερες. Από τις πιο αγαπημένες μου είναι τα βίγκαν λουκάνικα ρεβιθιών που κάνω αρκετά συχνά και τα ταϊλανδέζικα κεφτεδάκια από ρεβίθια με σος φιστικοβούτυρου. Φυσικά, οι δημιουργίες με αυτό το όσπριο δεν τελειώνουν εκεί, έχει πολλά να δώσει. beets-me.com

μadame ginger food blogger

Καρότο Αυτή η υποτιμημένη ρίζα που μπαίνει στο φαγητό μόνο «για το χρωματάκι» ή καμιά φορά και για τη βιταμίνη C, αλλά σχεδόν ποτέ δεν πρωταγωνιστεί. Είναι τόσο σπουδαίο το καρότο, που του αξίζει μια άλλη θέση στην κουζίνα. Στη δική μου καβουρντίζεται στον φούρνο, βουτάει σε ζωμό και κάνει μια σούπα με βαθιά γεύση ή γίνεται μια πηχτή σάλτσα και ανακατεύεται στην πιο ταπεινή, σχεδόν cucina povera μακαρονάδα. Δεν χρειάζεται καν πατάτα για τη σούπα, τόσο βελούδινο γίνεται το καρότο όταν πολτοποιείται. Κάποιες άλλες φορές το περνάω στον τρίφτη για να φτιάξω ένα αφράτο κέικ. Με κανέλα για γλυκό, με φέτα για αλμυρό. Αλλά το πιο μαγικό πράγμα που κάνει για μένα το καρότο είναι όταν ψήνεται ολόκληρο στο αλάτι, κόβεται σε πλατιές λωρίδες και μαρινάρεται σε σόγια, φύκι ή κάππαρη και ζάχαρη για να μεταμορφωθεί σε έναν vegan σολομό όνειρο που σβήνει από το μυαλό μου κάθε αμαρτωλή σκέψη για cheat day. www.madameginger.com

εύα μονοχάρη food blogger, δημιουργός του Funky Cook

Λάχανο Αν το λέγανε κράμβη, θα ήταν πιο «διάσημο» – βλέπε kale–, σίγουρα όμως είναι το ίδιο σπουδαίο σε γεύση και διατροφική αξία ακόμα και με την ονομασία λάχανο, καρμπολάχανο ή κραμπολάχανο. Για μένα είναι ένα από τα καλύτερα χειμωνιάτικα φρέσκα υλικά που δεν λείπει ποτέ μα ποτέ από το ψυγείο και το πιάτο μου. Το λατρεύω απλά ωμό ή βραστό, υπάρχει αυτήν τη στιγμή στο ψυγείο

μου λίγη περσινή αρμιά που μου έστειλαν από τη Φλώρινα, ένα βάζο γεμάτο τουρσί που έφτιαξα προχθές και ένα μισοτελειωμένο kimchi. Μπορώ να τρώω λαχανόρυζο όσο συχνά τρώω μακαρόνια και ήδη μου έρχονται στο μυαλό τόσο πολλοί συνδυασμοί… Ξεχωρίζω αυτόν με τα ξινά δαμάσκηνα και το λεμονάτο με μπόλικο σέλινο. Στους λαχανοντολμάδες, ειδικά της μαμάς μου, βρίσκω κάτι περισσότερο από αξεπέραστη νοστιμιά. Κάθε φορά που τους τυλίγω, νιώθω το ίδιο ευσυγκίνητη, με τις αναμνήσεις που τριγυρίζουν στο μυαλό μου, αφού για εμάς ήταν το φαγητό της γιορτής. Με την Άρτεμη και τον Γιάννη, αναλύοντας ένα βράδυ το θεϊκό λάχανο, πάνω από ένα πιάτο λαχανόρυζο, έχουμε δει μέσα του ακόμη και «τέχνη». funkycook.gr

νένα δημητρίου δημοσιογράφος γεύσης

Bούτυρο κάσιους Θεωρώ μεγάλη ανακάλυψη τα βούτυρα ξηρών καρπών στο μαγείρεμα. Ουσιαστικά είναι μια πλούσια έτοιμη σάλτσα για κάθε χρήση. Συνήθως τα προμηθεύομαι από τον Χαρίλαο, τον φημισμένο ξηροκαρπά της Θεσσαλονίκης. Τώρα, που έχω καιρό να ταξιδέψω εκεί, κάνω παραγγελία κι έρχονται στην πόρτα μου. Τα δικά του είναι 100% αλεσμένος καρπός, χωρίς προσθήκη ζάχαρης ή άλλων συντηρητικών. Πολύ νόστιμο είναι αυτό που έχει το Wild Souls στην οδό Βουλής. Το βούτυρο από κάσιους είναι υφάλμυρο, ταιριάζει και σε αλμυρά και σε γλυκά. Το βάζω στα σάντουιτς σαν άλειμμα και πασπαλίζω από πάνω με σουμάκ ή λεμονοπίπερο. Είναι τέλειο δίπλα σε πατάτες και γλυκοπατάτες ως ντιπ (στάζω και λίγο λεμόνι και πασπαλίζω με πάπρικα). Ακόμα, κάνω μια σάλτσα για τα ψητά λαχανικά. Βάζω στο γκριλ κουνουπίδι και μπρόκολο χωρισμένα στα μπουκετάκια τους, ρίχνω πολλά μπαχαρικά, κύμινο, γλυκά πιπέρια, κουρκουμάδες και τέτοια, λίγο ελαιόλαδο και τα ψήνω στο γκριλ. Σε ένα μπολάκι βάζω βούτυρο κάσιους, χυμό από μισό μοσχολέμονο, κόλιανδρο φρέσκο και μερικές σταγόνες σησαμέλαιο. Μόλις τα λαχανικά καψαλιστούν επαρκώς, τα βγάζω και ρίχνω τη σάλτσα. Δεν θα παραλείψω να πω πόσο ταιριάζει με το μέλι αλλά και με το πετιμέζι. Τελευταία, ρίχνω μια κουταλιά βούτυρο κάσιους στο γιαούρτι, βάζω μέλι και σταφίδες. Σούπερ θρεπτικό και (περιέργως) πολύ νόστιμο. instagram.com/nenanenou

αλέξανδρος γκικόπουλος bartender

Χαβιάρι Αποτελεί ίσως το ακριβότερο έδεσμα στον κόσμο, έχοντας καταστεί πλέον σύμβολο κύρους. Ας το αφήσουμε, όμως, αυτό στην άκρη και ας καταπιαστούμε με το παρανοϊκά νόστιμο γευστικό προφίλ και το απύθμενο βάθος στην επίγευση. Αυτές, λοιπόν, τις κατάμαυρες γυαλιστερές μικροσκοπικές και μαζεμένες σε ένα βαζάκι μπουρμπουλήθρες τις έχω ερωτευτεί αθεράπευτα τώρα τελευταία. Φτιάχνω κρέπες με sour cream και σχοινόπρασο και στην κορυφή μπαίνει μια τεράστια κουτάλια από το χαβιάρι, ψήνω πρόβατο και του βάζω λίγο από το χαβιάρι από πάνω, μπορεί να φάω κάτι τελείως άσχετο, αλλά θα επιστρέψω στο ψυγείο για να φάω μια γενναία κουταλιά. Θα παραγγείλω το αγαπημένο μου τηγανητό κοτόπουλο και σίγουρα θα υπάρξουν μπουκίτσες μ’ αυτό στην κορυφή. Είμαι δούλος του αυτό το διάστημα. instagram.com/alejandrogk

μαρίνα φαρασοπούλου baker

Πιπεριές Φλωρίνης Αναζητώντας την απλότητα και τη νοστιμιά, κάτι που μπορώ να έχω πάντα στο ψυγείο μου, εκεί βρήκα τον νέο μου εθισμό, τις πιπεριές. Θέλουν απλώς λίγο αλάτι, λίγο λάδι, ψήσιμο όσο θέλεις, γιατί έτσι κι αλλιώς, όταν τις τοποθετήσεις στο ξίδι και στο λάδι για να τις αποθηκεύσεις, αυτές θα μαλακώσουν και θα βγάλουν μια εντελώς διαφορετική γεύση. Αυτό το θεωρώ φανταστικό. Αυτό το υλικό απέκτησε νόημα και τρομερό ενδιαφέρον για μένα όταν ανακάλυψα ότι μπορεί να σταθεί σε σάντουιτς, όπως το βάζουμε στο Μorning Βar, ή ακόμα και ως πιάτο, όπως έχουμε σκοπό να το προσεγγίσουμε, στο πλάι. Όλο αυτό μου το επιβεβαίωσε η γιαγιά μου όταν την τελευταία φορά που την είδα έβαλε στο τραπέζι ένα μικρό τάπερ με διάφορες πιπεριές τουρσί, που το έβγαλε απλά από το ψυγείο. instagram.com/marinafrs

θάλεια τσιχλάκη δημοσιογράφος γεύσης

Κακουλές Μεγάλη μου αδυναμία είναι ο κακουλές, το πράσινο καρδάμωμο, οι σπόροι του συγγενικού με το τζίντζερ φυτού Elettaria cardamomum. Το ανακάλυψα όταν πρωτάρχισα να μαγειρεύω ινδικά. Το έβρισκα στα αχτάρικα, τα μαγαζιά που πουλούσαν μπαχαρικά, βότανα και μαντζούνια, και με ξετρέλαινε μ’ εκείνο το φρέσκο άρωμά του. Εκείνη η διακριτική αίσθηση περγαμόντου και γλυκιάς καμφοράς που πλημμυρίζει το στόμα μου κάθε φορά που ανοίγω σαν πασατέμπο το πράσινο λουβί που προστατεύει τα μαύρα σποράκια του. Προτιμώ να τα κοπανίζω στο γουδί μου. Αρχικά τα πρόσθετα στο νερό όπου έβραζα το μπασμάτι μου. Μετά ξεθάρρεψα. Τα έριχνα και στα λεμονάτα μου, στα αυγολέμονα, στα λαδερά μου, σε σάλτσες γιαουρτιού, στις φακές… όπου νόμιζα πως δεν θα αλλοιώσουν την ταυτότητα του

φαγητού μου. Μου αρέσει να συνδυάζω το καρδάμωμο με φρέσκο τζίντζερ ή φρέσκο κόλιανδρο. Ένα-δυο λουβάκια αρκούν για να αρωματίσεις μια ολόκληρη κατσαρόλα. Πολύ πιθανόν να έχετε δοκιμάσει τον αραβικό καφέ με το καρδάμωμο. Δεν τον πολυσυμπαθώ γιατί δεν μου αρέσει ο μαύρος, τόσο καβουρδισμένος καφές. Τα μπισκότα με καρδάμωμο όμως είναι υπέροχα, είτε τα πέρσικα nan-e nokhodchi (με ρεβιθάλευρο και φιστίκια) είτε τα σουηδικά με πορτοκάλι. Το πράσινο καρδάμωμο έχει λεπτή γεύση και δυνατό άρωμα – καμία σχέση με το μαύρο καρδάμωμο που είναι πιο αψύ, πιο πικρό και θυμίζει μέντα και το πλασάρουν για υποκατάστατο του πράσινου, επειδή είναι πιο φτηνό. instagram.com/thaliatsichlakis

ζωή παρασίδη δημοσιογράφος γεύσης

Σκόρδο Πάντα μου έκαναν φοβερή εντύπωση οι άνθρωποι που στο άκουσμα και μόνο της λέξης «σκόρδο» παίρνουν μια έκφραση σαν να έχουν μασήσει λεμονόκουπες. Για μένα το σκόρδο είναι υλικό αναντικατάστατο, μαζί με το λάδι και το κρεμμύδι. Δεν με εντυπωσιάζει μόνο με την αψάδα του, αυτή που προσφέρει ωμό και φρεσκοπολτοποιημένο στην πατροπαράδοτη σκορδαλιά, αλλά κυρίως επειδή έχει «πολυσχιδές» προφίλ, αλλάζει ανάλογα με το πώς θα το τεμαχίσουμε, πώς θα το μαγειρέψουμε. Μπορούμε να το κόψουμε σε πολύ λεπτά φετάκια σαν άλλοι Πολ Σορβίνο στο Goodfellas (εμείς κανονικά, με το μαχαίρι, μην το δοκιμάσετε με ξυράφι στο σπίτι), για να μας δώσει το μέγιστο της έντασής του, μπορούμε να το χρησιμοποιήσουμε σε χοντρά κομμάτια για να εκμεταλλευτούμε το βάθος της προσωπικότητάς του. Μπαίνει ακόμα και με τη φλούδα του, με το «πουκάμισό» του, όπως μεταφράζεται κυριολεκτικά το ιταλικό «in camicia», έτσι μας δείχνει το πιο γλυκό και αρωματικό προφίλ του. Ένα κεφάλι σκόρδο κομμένο στη μέση κάνει θαύματα, απογειώνει ακόμα κι ένα ταπεινό μπριάμ. Για τη μα-

γειρική μου δεν φημίζομαι, αλλά, αφού υπάρχει το σκόρδο στη γη, μια aglio e olio μπορώ να την κάνω, μου είναι υπεραρκετή, να είναι καλά και οι Ναπολιτάνοι που διδάσκουν την απλότητα. instagram.com/zoeparasidi/

νανά δαρειώτη δημοσιογράφος, διευθύντρια του «Olive Magazine»

Τα όσπρια Είναι πολύς καιρός, χρόνια τώρα, που έχω αποφασίσει να μην «κολλάω» με υλικά, για να δίνω την ευκαιρία σε νέες ανακαλύψεις να βρουν θέση στα ντουλάπια και το ψυγείο μας. Σε πρόσφατο ταξίδι στις Πρέσπες σταθήκαμε στο πρατήριο του Στέργιου Νόνα, ένα χαριτωμένο κτίριο στο χρώμα της ώχρας με κεραμοσκεπή, μέσα στο κτήμα με τις φασολιές του, λίγο πριν από τις όχθες της λίμνης. Στα ράφια του ανακάλυψα έναν θησαυρό, γύρω στα δέκα είδη οσπρίων από το κτήμα του, που πιο γευστικά και καλόβραστα δεν έχω δοκιμάσει. Καθώς όλη την εβδομάδα οι ώρες εργασίας συχνά ξεπερνούν το δωδεκάωρο, το πιο δύσκολο φαγητό στο σπίτι μας είναι τα όσπρια από άποψη χρόνου προετοιμασίας αλλά και απόλαυσης. Το μετακομίσαμε, λοιπόν, στην Κυριακή, όπως έκαναν παλιά οι Κυκλαδίτισσες νοικοκυρές, π.χ. την κυριακάτικη σιφναίικη ρεβιθάδα. Ρεβίθια στη γάστρα που σιγοψήνονται πέντε-έξι ώρες. Γίγαντες στον φούρνο. Φασολάδα με τη φωτιά στο ελάχιστο, που μελώνει μετά από τρεις-τέσσερις ώρες. Φακές με πελτέ μηλαίικο, δάφνη, μπαχάρι και κάρι. Οσπριάδες για ζεστή σαλάτα. Τα συνοδεύουμε με τουρσιά και αλλαντικά ή αλίπαστα, ανάλογα με την όρεξη, και ζεστό ζυμωτό ψωμί. Τα ρεβίθια με σουτζούκι και λουκάνικο, τους γίγαντες με σύγλινο, τη φασολάδα με ρέγκα αυγωμένη, τις φακές με αντσούγιες και λακέρδα. Και σε όλα προσθέτουμε κοκκινοπίπερο, πάπρικα καπνιστή δηλαδή, από την Αριδαία (πιπέρι Καρατζόβας) του Θόδωρου Μπόλκη. https://www.olivemagazine.gr instagram.com/nanadarioti

18.11.21 11.11.21 – lifo

35

ΩΣ

ΤΩ

I ΚΑΙ Π

ΡΑ / ΤΕΥ

Σ ΓΕΥΣΗ /T

ΧΟ

Τι είναι τελικά το σουβλάκι;

ΤΡΩΜΕ

Ο ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΤΗΣ ΕΝΤΥΠΗΣ LIFO, ΤΑΣΟΣ ΜΠΡΕΚΟΥΛΑΚΗΣ, ΚΑΤΕΓΡΑΨΕ ΣΕ ΕΝΑ ΒΙΒΛΙΟ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΔΙΑΣΗΜΟΤΕΡΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ STREET FOOD. ΛΙΓΟ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ, ΔΗΜΟΣΙΕΥΟΥΜΕ ΕΝΑ ΠΡΩΤΟ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ.

36 lifo –

18.11.21

Το σουβλάκι είναι με διαφορά το πιο δημοφιλές φαγητό, αρκετά φτηνό για να μπορεί να το αγοράσει οποιοσδήποτε και σίγουρα το πιο γνωστό ελληνικό street food ως τα πέρατα του κόσμου. Το σουβλάκι παραείναι ταπεινό και καταφρονημένο για να ασχοληθεί κανείς σοβαρά μαζί του, παρότι είναι υψηλής γαστρονομίας έδεσμα, φτιαγμένο σοφά για να σε χορταίνει και ταυτόχρονα να απολαμβάνεις τα υλικά του. Γι’ αυτό και κανείς ως τώρα δεν μπήκε στον κόπο να το μελετήσει σοβαρά και να ερευνήσει από πού έρχεται και ποια είναι η ιστορία του. Το σουβλάκι, όπως το γνωρίζουμε, το τυλιχτό σε πίτα, είναι αρκετά πρόσφατη ιστορία, αλλά το κρέας σε μικρή σούβλα είναι μια υπόθεση που ξεκινάει πριν από χιλιάδες χρόνια, ήδη από τα ομηρικά έπη, στην πήλινη ψησταριά της Θήρας, όπου οι αρχαίοι έψηναν σουβλάκια. Το βιβλίο «Σουβλάκι – Ένα γαστρονομικό ταξίδι από τα ομηρικά έπη μέχρι το σύγχρονο street food» περιέχει μια εξαντλητική έρευνα για το σουβλάκι που κράτησε χρόνια, η πρώτη που γίνεται σε παγκόσμιο επίπεδο, με πληροφορίες και στοιχεία που ξεκινούν πριν από 3.500 χρόνια και αποδεικνύουν ότι υπήρχε στον ελλαδικό χώρο πάντα, και μαρτυρίες, πολλές μαρτυρίες, για το σουβλάκι της Αθήνας, από τη στιγμή που εμφανίστηκε στα νεότερα χρόνια μέχρι σήμερα. Η Καλλιθέα είναι μία από τις πρώτες περιοχές που υποδέχτηκαν το σουβλάκι μεταπολεμικά και αυτό είναι ένα απόσπασμα από το κεφάλαιο με τις αναμνήσεις από το σουβλάκι της Αθήνας:

O

Ε. Ζάχος Παπαζαχαρίου, συγγραφέας, λαογράφος και ερευνητής, διηγείται τις αναμνήσεις του από το σουβλάκι στην Καλλιθέα των παιδικών και νεανικών του χρόνων: «Το σουβλάκι έχει μια ιστορία που πάει να βρει τις αρχές της δεκαετίας του ’50, ίσως και το τέλος της δεκαετίας του ’40. Δεν βγήκε φυσικά από το μπούτι του Δία. Χρειάστηκε να προετοιμαστεί η σχετική κατάλληλη υποδομή για τη μεταφορά του από τους χρόνους προπαρασκευής του στον δρόμο, όπου θα συναντούσε και την κατανάλωσή του. »Και πρώτα-πρώτα οι ανάγκες που ώθησαν στην εφεύρεσή του. Η ανάγκη των παιδιών στο σχολείο και η ανάγκη των μεγάλων στην αγορά. Η ανάγκη των παιδιών δημιουργήθηκε αρχικά. Κυκλοφορούσε μετά τον πόλεμο και τον Εμφύλιο η φήμη του φόβου της φυματίωσης κι αυτό έκανε τα παιδιά που πήγαιναν σχολείο να δεχτούν μια παραπανίσια φροντίδα. Η φυματίωση και η μαγική ακραία μορφή της, η “καλπάζουσα”, ώθησε τις μανάδες να κάνουν στα παιδιά τη λεγόμενη “υπερτροφία”, δηλαδή να τα μπουκώνουν παραπάνω ανάμεσα στα γεύματα. Και να τα φορτώνουν στο σχολείο με το λεγόμενο “δεκατιανό”, που δεν ήταν άλλο από ψωμοτύρι αρχικά. Αυτό το “δεκατιανό” ήρθε να το αντικαταστήσει η τυρόπιτα, που θα έπαιζε ρόλο καθοριστικό για την εφεύρεση του σουβλακιού. »Η ανάγκη των μεγάλων, αντικειμενική αυτή, χωρίς καμία διασύνδεση με φόβους και φοβίες, ήταν η λιγούρα που αισθάνεται κανείς όταν κυκλοφορεί στην αγορά πριν από το μεσημέρι. Κι αυτή την ανάγκη ήρθε να εξυπηρετήσει η τυρόπιτα. »Οι τυροπιτάδες έγιναν προσωπικότητες, γνωστές στις γειτονιές και στις λαϊκές αγορές, φυσικά ανάλογα με τη νοστιμιά της τυρόπιτας του καθενός. Γιατί τις τυρόπιτες δεν τις έφτιαχναν οι φούρνοι και δεν ήταν τυποποιημένες. Οι φουρνάρηδες τότε ήξεραν να φτιάχνουν μόνο ψωμί. Οι τυροπιτάδες έφτιαχναν τις τυρόπιτες, τις έψηναν στο σπίτι τους και τις κουβαλούσαν στον δρόμο, στις αγορές και στα σχολεία μέσα σε ξύλινα καροτσάκια που είχαν μέσα ταβάδες με αναμμένα κάρβουνα για να τις διατηρούν ζεστές. Τα καροτσάκια αυτά μετατρέπονταν το καλοκαίρι σε παγωτατζίδικα. Τη θέση του ταβά με τ’ αναμμένα κάρβουνα έπαιρνε ένας άλλος με κολόνα πάγου δίπλα

στον κουβά με το παγωτό. Τα καροτσάκια απoτέλεσαν την υποδομή που θα χρησιμοποιούσε το σουβλάκι για τη μεταφορά του και την τελική προετοιμασία του. Η κοσμογονία έγινε στις αρχές της δεκαετίας του ’50, στις γειτονιές που είχαν λαϊκές αγορές. Στη γειτονιά μου, την Καλλιθέα, δύο τυροπιτάδες κυριαρχούσαν στην πιάτσα. Ο μπαρμπα-Κυριάκος και ο Ιορδάνης. Ο μπαρμπα-Κυριάκος ήταν Πόντιος απ’ τη Ρωσία και ο Ιορδάνης Πόντιος απ’ τον Πόντο. Η διαφορά καταγωγής είχε τη σημασία της, γιατί ο Ρωσοπόντιος τις τυρόπιτες τις ονόμαζε με το ρώσικο όνομά τους, “πιροσκί”, ενώ ο σκέτος Πόντιος με το ελληνικό τους όνομα, “τυρόπιτες”. Αυτός ο Ιορδάνης έκανε μεγάλη προσπάθεια να φτάσει τη νοστιμιά των “πιροσκί” του μπαρμπα-Κυριάκου και αυτό έγινε η αιτία να ανακαλύψει το... σουβλάκι. Θυμήθηκε ένα ποντιακό και τούρκικο έδεσμα με τούρκικο όνομα, το “σις κεμπάπ”, που σημαίνει σουβλιστό κρέας. Ο Ιορδάνης πρόσθεσε μέσα στο καροτσάκι του έναν ταβά με κάρβουνα αναμμένα δίπλα στον ταβά με τις τυρόπιτες κι έβαλε πάνω στα κάρβουνα τα σις κεμπάπ. Και ξαμολήθηκε στα σχολεία για να κάνει το δοκιμαστικό τεστ. Τα παιδιά εκτίμησαν το νέο έδεσμα. Ακόμα κι εκείνα που είχαν παραμείνει στο ψωμοτύρι του δεκατιανού. Κι ο Ιορδάνης λάνσαρε το σις κεμπάπ στην αγορά, όπου έγινε δεκτό με μεγάλο ενθουσιασμό. Μέχρι και τραγούδι έγινε από τη Γιώτα Λύδια, με ρεφρέν το σις κεμπάπ και... σεξουαλικό υπονοούμενο. Κι ο Ιορδάνης κατήργησε τελείως τις τυρόπιτες και αφιερώθηκε στο σις κεμπάπ. Μετέθεσε τον ταβά με τα κάρβουνα, από το εσωτερικό του καροτσιού του, στην επιφάνεια, ώστε ο καταναλωτής να βλέπει το σουβλάκι να ψήνεται και να έχει μια παραπάνω εμπειρία, θεαματική. Και σέρβιρε το σουβλιστό κεμπάπ μέσα σε φραντζολάκια κομμένα στη μέση, με κρεμμυδάκι, μαϊντανό, μπορεί και φέτες ντομάτας. »Σημειωτέον ότι η αγορά της Καλλιθέας, καθημερινή και όχι εβδομαδιαία, εξυπηρετούσε πολλές γειτονιές. Το Χαροκόπου, τον Ταύρο που τότε λεγόταν Σφαγεία, την Αγιαλεούσα, τη Νέα Σμύρνη, μέχρι και τα Αρμένικα, που σήμερα ονομάζονται Νέος Κόσμος, και εκτεινόταν από τη Θησέως ως τη Σοφοκλέους πάνω στην οδό Φιλαρέτου, παράλληλη της Δαβάκη. Κι οι πωλητές της προέρχονταν απ’ το μεγάλο τετράγωνο μεταξύ Δαβάκη και Σκρα, λεωφόρου Συγγρού και Θησέως, δηλαδή το τετράγωνο όπου δεν μπήκαν ποτέ οι Γερμανοί στην Κατοχή και ήταν περιτριγυρισμένο με συρματοπλέγματα. »Στα τέλη της δεκαετίας του ’50, το σις κεμπάπ πήρε το ελληνικό όνομα “σουβλάκι”. Η Αθήνα και οι μεγάλες πόλεις της χώρας κατακλύστηκαν απ’ το μεγάλο κύμα της εσωτερικής μετανάστευσης. Το σις κεμπάπ παρέπεμπε στη σούβλα και το σουβλιστό κρέας και ήταν η διαλεχτή τροφή για τους εσωτερικούς μετανάστες. Είχε και μια διάσταση συμβολική, αφού ήταν μια μικρογραφία της σούβλας. Ταυτόχρονα συνδυάστηκε με την πίτα, που ήταν άλλη μία χαρακτηριστική τροφή των υπαιθρίων. Και έτσι το σουβλάκι συνδυάστηκε με την πίτα, τυλίχτηκε με την πίτα και πήρε τη μορφή που ξέρουμε και σήμερα. Το σουβλάκι ολοκληρώθηκε και μορφολογικά και άρχισε να παίζει και τον ρόλο του μεσημεριανού φαγητού για όσους δεν μπορούσαν εύκολα να γυρίσουν στο σπίτι τους να φάνε. »Ύστερα ήρθαν οι πρώτοι τουρίστες, που βρήκαν στο σουβλάκι μια μορφή εξωτικής τροφής η οποία τους ξένιζε μεν, αλλά ήταν ταυτόχρονα μια σημαντική αλλαγή από τις σούπες και τα λουκάνικα που αποτελούσαν στις χώρες τους τη βασική, καθημερινή τους τροφή. Η έλευση των τουριστών έδωσε νέα ώθηση στο σουβλάκι. Άνοιξαν ειδικευμένα μαγαζιά, τα σουβλατζίδικα, πάνω στα κεντρικά περάσματα

των τουριστών, και η παραγωγή σουβλακιών άρχισε να βιομηχανοποιείται. Εφευρέθηκε ο γύρος. Αρχικά ήταν χειροκίνητος και τον γύριζε συνήθως ένα παιδάκι με τη μανιβέλα. Αργότερα εφευρέθηκε το μηχάνημα που γυρνάει τον γύρο ηλεκτρικά. Τέλος, στις δεκαετίες του ’60 και του ’70 σουβλατζίδικα άνοιξαν σε όλες τις γειτονιές της Αθήνας και συνέχισαν ως τα σήμερα ν’ ανοίγουν ως και στην οδό Τσακάλωφ, στην πλατεία Κολωνακίου. Σήμερα, βέβαια, με το άλλοθι της φτηνής λαϊκής τροφής, αλλά στην πραγματικότητα με τη γενική παραδοχή του πιο οικείου εδέσματος».

O

Το βιβλίο «Σουβλάκι – Ένα γαστρονομικό ταξίδι από τα ομηρικά έπη μέχρι το σύγχρονο street food» του Τάσου Μπρεκουλάκη και της Μαρίνας Πετρίδου θα κυκλοφορήσει στο τέλος του μήνα από τις εκδόσεις Πατάκη.

ι μαρτυρίες για την Καλλιθέα, από τις πρώτες περιοχές της Αθήνας όπου το σουβλάκι έγινε δημοφιλές έδεσμα, αναφέρουν ότι τα καλαμάκια εμφανίστηκαν ξαφνικά, στα μέσα της δεκαετίας του ’50, έξω από ένα σινεμά. «Στη γωνία των οδών Εσπερίδων και Χαροκόπου βρισκόταν το πιο παλιό σινεμά της Καλλιθέας, το “Κριστάλ”», θυμάται ο ογδοντάχρονος κύριος Αντώνης ο “καναρινάς”, που γεννήθηκε και έζησε στην Καλλιθέα όλη του τη ζωή. «Σε αυτήν τη γωνία έβγαινε ένας νεαρός, ο Γιώργος, και πουλούσε ξηρούς καρπούς. Είχε ένα μεταφερόμενο καρότσι και εξυπηρετούσε τους περαστικούς που πήγαιναν να δουν ταινίες στο σινεμά. Κάποια στιγμή, ο Γιώργος εμφανίστηκε με το καρότσι του και, αντί για ξηρούς καρπούς, πουλούσε σουβλάκια. Καλαμάκια. Από εκεί πρωτοέφαγα σουβλάκι. Ο Γιώργος είχε προσαρμόσει το καρότσι του για να μπορεί να ψήνει τα καλαμάκια του στα κάρβουνα, εκεί, πάνω στον δρόμο. Το ένα σουβλάκι έκανε μιάμιση δραχμή. Ο Γιώργος ήταν ένας φτωχός άνθρωπος, παντρεμένος, με δύο παιδιά, τριανταπεντάρης. Με τα σουβλάκια άρχιζε να βγάζει πιο πολλά λεφτά. Φαντάσου, παίρναμε ένα σακουλάκι ηλιόσπορο με μισή δραχμή, ενώ το σουβλάκι έκανε μιάμιση δραχμή. Κάποια στιγμή νοίκιασε ένα μικρό μαγαζί και άνοιξε σουβλατζίδικο. Πρέπει να ήταν το πρώτο της Καλλιθέας. »Την εποχή εκείνη, στην οδό Χαροκόπου, στο ύψος της Αριστείδου, όπου σήμερα υπάρχει ένα φυτώριο, λειτουργούσε ένα καρβουνάδικο. Τότε υπήρχαν πολλά καρβουνάδικα, γιατί στα σπίτια και στα μαγαζιά χρησιμοποιούσαν κάρβουνα για να μαγειρέψουν. Όλα τα καρβουνάδικα είχαν και βαρέλια με κρασί. Κάποια στιγμή το καρβουνάδικο έκλεισε και κάποιος στη θέση του άνοιξε σουβλατζίδικο, ήταν και αυτό από τα πρώτα της Καλλιθέας. Αρχίσαμε να πηγαίνουμε εκεί και δεν παίρναμε πια από τον δρόμο. Πηγαίναμε με την παρέα μου, ήμασταν τότε δεκαέξι-δεκαεφτά χρονών. Είχε και τζουκμπόξ και ακούγαμε τις επιτυχίες της εποχής. Ποτέ δεν βγαίναμε ραντεβού στο σουβλατζίδικο, όμως. Την εποχή τη δική μου, το Σαββατόβραδο, για να βγούμε, φοράγαμε κοστούμι και ήταν πολύ φτηνιάρικο να πας την κοπέλα σου για σουβλάκι. Θα σε κορόιδευαν οι φίλοι σου και θα έλεγαν “με σουβλάκια τη βγάλατε;”. Άσε που μπορεί να λερωνόσουν από το λίπος. Το σουβλατζίδικο-καρβουνάδικο είχε άδοξο τέλος. Μία μέρα που έγινε αγορανομικός έλεγχος στο μαγαζί βρήκανε ότι είχε στο ψυγείο κομμάτια κρέατος από γάτες! »Στις αρχές της δεκαετίας του 1970 στην Καλλιθέα ήρθε το κεμπάπ. Το πρώτο κεμπαπτζίδικο άνοιξε στην οδό Σιβιτανίδου, σε μια στοά ανάμεσα από τα σπίτια, και το έλεγαν “Καλλιθέα”. Το μπιφτέκι το έφτιαχναν με κρέας από αρνί, πρόβατο και μοσχάρι κι έβαζαν στην πίτα ψιλοκομμένη ψημένη ντομάτα και κρεμμύδι με μαϊντανό. Εκεί είχε το πιο φτηνό σουβλάκι της Καλλιθέας. Τον πρώτο καιρό το τρώγαμε στα όρθια ή το παίρναμε πακέτο σπίτι, γιατί δεν υπήρχε ακόμη το ντελίβερι. Αργότερα,

τα μαγαζιά έβαλαν τραπέζια. »Ο πρώτος που έκανε πίτες στην Καλλιθέα ήταν ο Γεώργιος Καλοϊδάς. Τώρα οι γιοι του έχουν τη βιομηχανία ELVIART με πίτες για σουβλάκια και εξάγουν σε όλο τον κόσμο. Ο Καλοϊδάς δημιούργησε το πρώτο αποκλειστικό εργαστήριο πίτας, το οποίο διαδέχτηκε τον οικογενειακό τους φούρνο, που λειτουργούσε από το 1922. Σήμερα έχουν 12 μαγαζιά δικά τους στην Ισπανία με franchise. Τα σουβλατζίδικα ήταν χρυσωρυχείο για τους επιχειρηματίες της εποχής, επειδή το σουβλάκι είχε απήχηση σε πολύ κόσμο. Ήταν φτηνό και θρεπτικό και μπορούσες να χορτάσεις». Ο κύριος Αντώνης θυμάται χαρακτηριστικά έναν συμμαθητή του στο σχολείο, που «δεν τα έπαιρνε τα γράμματα». «Όταν τελειώσαμε το σχολείο, το εξατάξιο γυμνάσιο εννοώ, ο συμμαθητής μου που έμενε στον Ταύρο είχε μια αδελφή, η οποία παντρεύτηκε έναν χασάπη. Ήταν η πρώτη χρονιά που δίναμε Πανελλήνιες και αυτός δεν πέρασε σε κάποιο πανεπιστήμιο. Εκείνη τη χρονιά άνοιξε μαζί με τον γαμπρό του ένα σουβλατζίδικο στη Νίκαια, πάνω σε μια στροφή, όπου έτρωγες στα όρθια. Μετά από δύο χρόνια, ενώ εμείς ακόμη σπουδάζαμε και ζούσαμε με χαρτζιλίκι, αυτός κυκλοφορούσε με Citroën βάτραχο από το σουβλάκι! Εκείνη την εποχή ο κόσμος έτρωγε πολύ ψητά κρέατα και οι πρώτοι που ασχολήθηκαν με το σουβλάκι έγιναν όχι απλά πλούσιοι αλλά ζάπλουτοι. Θυμάμαι, στην πλατεία Κουμουνδούρου υπήρχε ένα σουβλατζίδικο που πουλούσε 2.000 σουβλάκια την ημέρα!». Η Καλλιθέα ήταν εργατική γειτονιά και δεν είναι τυχαίο που το σουβλάκι ξεκίνησε από εκεί και στη συνέχεια διαδόθηκε στις άλλες περιοχές της Αθήνας. Το σουβλάκι πάντα ήταν το φαγητό του εργάτη, γι’ αυτό εξαπλώθηκε γρήγορα σε τέτοιες γειτονιές. «Ο κόσμος στην Καλλιθέα το αγάπησε το σουβλάκι, του άρεσε να το τρώει και το αγαπάει ακόμη», λέει ο κύριος Αντώνης. «Το Κολωνάκι δεν έτρωγε σουβλάκι. Ήταν μπασκλασαρία. Μετά έγιναν τα μαγαζιά στην Ομόνοια και στο Μοναστηράκι και από εκεί το έμαθαν και οι τουρίστες. »Τον πρώτο καιρό, το σουβλάκι ήταν πιο απλό απ’ ό,τι είναι τώρα. Είχε το κρέας, δηλαδή το καλαμάκι, δυο τρία κομμάτια ντομάτα, ρίγανη, αλάτι, κόκκινο πιπέρι και κρεμμύδι. Και, αν ήθελες, έβαζες κόκκινη σάλτσα. Μετά κάποιος ανακάλυψε το τζατζίκι. Τρώω ακόμη σουβλάκι πολύ συχνά. Το τρώω πάντα στο χέρι. Χωρίς τζατζίκι και χωρίς πατάτες, απλό, δεν θέλω το σουβλάκι μου να είναι σαν γκαστρωμένο».

Εικονογράφηση από το βιβλίο: Κωνσταντίνος Φυντάνης

5.4.18 – lifo

37

χώρι, που ήταν ένα ειδυλλιακό παραθαλάσσιο προάστιο της Πόλης. Γειτνίαζε με τον Άγιο Στέφανο και το αεροδρόμιο, παραλιακά ακουμπούσε στην Προποντίδα. Εσωτερικά το τρένο συνέδεε το χωριό με το κέντρο της Πόλης, συνέχιζε δε ως την Ευρώπη. Τότε το Μακροχώρι αριθμούσε περίπου δεκαπέντε χιλιάδες κατοίκους, μια εύρωστη κοινότητα Ρωμιών, Αρμενίων και Εβραίων, με αρκετά παλιά αρχοντικά, όπου από τις αρχές του εικοστού αιώνα κατοικούσαν παλιές οθωμανικές οικογένειες. Είχε σπίτια διώροφα, τριώροφα, λευκά, ξύλινα αρχοντικά μέσα σε κήπους ανθοστόλιστους, διάσπαρτα σε κάθε δρόμο. Σε ένα τέτοιο σπίτι μέναμε κι εμείς, ένα τετράγωνο πριν από τον σταθμό του τρένου, μέσα σε έναν τεράστιο κήπο με πενήντα οπωροφόρα δέντρα και τριγύρω τριανταφυλλιές.

q Μετά το Μακροχώρι ακολούθησε το Πέρα, μια περιοχή που ξεκινάει από την πλατεία Ταξίμ, στο κέντρο της Πόλης,

και φτάνει μέχρι τον Γαλατά, για να συνεχίσω στο Ζάππειο Παρθεναγωγείο. Σπούδασα Φιλοσοφία, γιατί στο Ζάππειο την είχα ψωνίσει με τον Σωκράτη και τη βιοηθική του. Εκείνη την εποχή οι μαμάδες πηγαινόφερναν τα κορίτσια στο σχολείο –ακόμα και όταν πήγα στις εξετάσεις για το πανεπιστήμιο, με τη μάνα μου πήγα. Η πρώτη φορά που πήγα μόνη μου ήταν για να δω πού είχα περάσει– ήμουν εικοστή στη Φιλοσοφική και πεντηκοστή στη Νομική, από τους τρεις χιλιάδες που είχαν πετύχει. Δεν ήξερα τι να κάνω, πήγα στο σπίτι και ρώτησα τον μπαμπά μου, ο οποίος μου είπε: «Ποια Νομική; Δικηγόρο θα βάλουμε στο κεφάλι μας; Θα γίνεις μια καλή νοικοκυρά, θα έχεις τον άντρα σου και να αναθρέψεις τα παιδιά σου, πήγαινε στη Φιλοσοφική να είσαι μια μορφωμένη νοικοκυρά».

q Όταν ο γιος μου ήταν τριών ετών πήγα στη Σχολή Καλών Τεχνών και έκανα εσωτερική διακόσμηση, και στην ιδιω-

τική δραματική σχολή, που αργότερα διαμορφώθηκε και η επαγγελματική μου πορεία ως ενδυματολόγος στο θέατρο και στη δημιουργία έθνικ μόδας. Έκανα πολλά ταξίδια στη Μικρά Ασία εντοπίζοντας παραδοσιακά κεντήματα, υφάσματα, υφαντά της παραδοσιακής χειροτεχνίας, ως το ’80 που εγκατασταθήκαμε στην Αθήνα.

q Υπάρχουν καλές μνήμες από την παιδική μου ηλικία, υπάρχουν και πιεστικές. Ως παιδί δεν αγαπούσα κάποια

Eρευνήτρια, συγγραφέας. Γεννήθηκε στην Πόλη, ζει στη Νέα Σμύρνη.

ΣΟΎΛΑ ΜΠΌΖΗ

q Γεννήθηκα και μεγάλωσα στην Πόλη, όπως και οι γονείς μου. Το δημοτικό το τελείωσα στο πανέμορφο Μακρο-

λαχανικά και τις σούπες. Επειδή το κλίμα στην πόλη ήταν ψυχρό –το κρύο ξεκινάει από τον Οκτώβριο και φτάνει μέχρι τον Απρίλη–, η σούπα στο τραπέζι ήταν απαραίτητη. Ο πατέρας μου ήταν παλαιών αρχών και αυταρχικός, όταν καθόμασταν γύρω από το τραπέζι και ερχόταν η πιατέλα ή η σουπιέρα, σέρβιρε αυτός, γιατί ήθελε να βάλει όσο ήθελε. Μια φορά, χειμώνα, είχαμε κοτόσουπα και όταν ήρθε η δική μου η σειρά τού είπα με χαμηλή φωνή «λίγο βάλτε», γιατί μετά είχαμε κοτόπουλο με πιλάφι, κι αυτός μου είπε «όχι! Θα φας πολύ!» και μου έβαλε με την κουτάλα. Εγώ τόλμησα να του πω «όχι, δεν θα φάω!» και με τιμώρησε, με έστειλε στο δωμάτιό μου. Δεν ήξερε όμως ότι ήταν η καλύτερή μου αυτή η τιμωρία γιατί ήμουν φανατική βιβλιοφάγος από τις αρχές του δημοτικού.

q Στα ρωμαίικα σπίτια δεν νοούνταν γιορτή ή επίσκεψη, όπου σέρβιραν ποτό, ούζο ή κρασί χωρίς τη συνοδεία

μεζέ με υλικά που ήταν προσιτά σε όλα τα σπίτια, σε όλες τις νοικοκυρές. Ήταν θέμα ευρηματικότητας, διάθεσης και χρόνου που ήθελε να διαθέσει η νοικοκυρά για να κάνει τα τυλιχτά της, τα γεμιστά της, το σκουμπρί το γεμιστό, το οποίο έχει ξεχαστεί στις μέρες μας, τη σπλήνα τη γεμιστή και διάφορα τέτοια μεζεδάκια που ήταν ο έπαινός της. Η πλευρά της μητέρας μου ήταν Θρακιώτες και η γιαγιά η Δωροθέα έφτιαχνε την ομορφότερη σπλήνα του κόσμου.

q Τη γιαγιά από την πλευρά του πατέρα μου, τη γιαγιά Θεογνωσία, της οποίας πήρα το όνομα, τη φοβούνταν και

οι άντρες της οικογένειας. Δεν ήξερε γράμματα, αλλά ήταν πανέξυπνη. Είχε δικό της σύστημα να υπολογίζει τα λεφτά για τα ψώνια, τραβούσε μια γραμμή στον τοίχο και σημείωνε και νομίζαμε ότι ζωγραφίζει, αλλά αυτή έκανε υπολογισμούς. Κι έφτιανε τα απλά φαγητά που έφτιαχναν και στο σπίτι της, στην Καππαδοκία. Ακολουθούσε όλες τις νηστείες του χρόνου, σαράντα μέρες το Πάσχα, τα Χριστούγεννα, το καλοκαίρι, κι έφτιαχνε όσπρια νερόβραστα, φασόλια, φακές και κάτι πολύ περίεργο, που το έχω δει μόνο σ’ εκείνη: ζύμωνε μαζί τσεμένι, ψωμί και κόκκινο πιπέρι και έφτιαχνε μπιφτεκάκια που τα έβαζε στην ταράτσα και στέγνωναν και την περίοδο της νηστείας έκοβε ένα κομμάτι και το άλειφε πάνω σε ψωμί. Και έκανε πιλάφι με πλιγούρι, όχι με ρύζι, γιατί το ρύζι έπρεπε να το αγοράσουν. Αυτό που μου φαινόταν φοβερό ήταν τα πιτσούνια. Όταν δεν νήστευαν, ανέβαινε στην ταράτσα, όπου έρχονταν τα περιστέρια, τα έπιανε, τους έκοβε το κεφάλι και μετά κατέβαινε, τα ξεπουπούλιαζε και τα μαγείρευε με πλιγούρι, χωρίς ντομάτα. Δεν είχαν ντομάτα στην Καππαδοκία. Είχαν όμως μέλι, τυρί άσπρο και πολύ καλό βούτυρο.

q Σε όλα τα ρωμαίικα σπίτια οι γυναίκες όλη μέρα μαγείρευαν. Το βράδυ, μόλις σηκωνόταν η οικογένεια από

το τραπέζι, το πρώτο πράγμα που έλεγαν ήταν «αύριο, τι θα μαγειρέψουμε;». Βέβαια, πρέπει να λάβουμε υπόψη ότι οι γυναίκες δεν εργάζονταν και το μαγείρεμα ήταν ένας τρόπος να κατανέμουν τον χρόνο τους, φτιάχνοντας ωραία φαγητά ή γλυκά – γλυκά του κουταλιού, τούρτες, πάστες. Και όσες εργάζονταν, όμως, ως ράφτρες, κεντήστρες, καθαρίστριες, μαγείρευαν καθημερινά στο σπίτι.

ΟΙAΘΗΝΑΊΟΙ

q Στο πατρικό μου, όπως στην πλειονότητα των οικογενειών κάθε εθνότητας, δεν υπήρχαν βιβλία μαγειρικής, γιατί

38 lifo – 18.11.21

δεν τα χρειάζονταν. Όλες οι γυναίκες μαγείρευαν θαυμάσια, όπως και η μητέρα μου. Κρατώ έως τις μέρες μας όλες τις γευστικές παραδόσεις που με γαλούχησαν. Η οικογένειά μου είχε σχέσεις κοινωνικές με όλους. Ήταν άνθρωποι φιλειρηνικοί. Στις μεγάλες γιορτές των Τούρκων τούς εύχονταν και τους επισκέπτονταν, όπως κι εκείνοι μας επισκέπτονταν στις γιορτές των Χριστουγέννων, του Πάσχα, ανταλλάσσοντας τα παραδοσιακά γλυκά, πίτες κ.ά. Αργότερα, όταν δημιούργησα τη δική μου οικογένεια, είχαμε κι εμείς φίλους καρδιακούς Τούρκους, Εβραίους, Αρμεναίους κ.ά.

q Αρκετά φαγητά, όπως τα λαχανικά μαγειρεμένα με αρνάκι ή μοσχάρι και βούτυρο, γεμιστά με κιμά και ρύζι,

ποικιλία από τυρόπιτες, κρεατόπιτες, σπανακόπιτες, μπουγάτσες, υπάρχουν και στην πολίτικη και στην τουρκική κουζίνα. Τα δικά μας γλυκά του κουταλιού εκείνοι τα προτιμούν σαν μαρμελάδα για πρωινό. Όσο για το ιμάμ μπαϊλντί, η δική μου ερμηνεία επικεντρώνεται στο ότι, καθώς στο τουρκικό σπίτι δεν συνηθίζονται τα λαδερά φαγητά, πιθανότατα κάποια Πολίτισσα νοικοκυρά που έφτιαξε λαδερές μελιτζάνες με γέμιση κρεμμύδι, σκόρδο, μαϊντανό, αλάτι, πιπέρι, κανέλα και λάδι, και μοσχοβόλησε ο τόπος, έστειλε ένα πιάτο στην Τούρκισσα γειτόνισσα να το δοκιμάσουν, και ο άντρας της, που ήταν ιμάμης, λιγοθύμησε από τη νοστιμιά. Συνηθιζόταν, όπως και στις μέρες μας, απ’ ό,τι μοσχομύριζε σε κάθε σπίτι να στέλνουν ένα πιάτο και στη γειτόνισσα.

q Για μένα καλό φαγητό είναι αυτό που μαγειρεύεται με φρέσκα προϊόντα, στις σωστές αναλογίες καρυκευμάτων, χωρίς

άστοχες πρωτοτυπίες. Νοσταλγώ όλα τα φαγητά και τους μεζέδες που μαγείρευε η μητέρα μου, που μαγειρεύω κι εγώ μέχρι σήμερα, αλλά τότε όλα τα προϊόντα ήταν βιολογικά. Νοσταλγώ το μαυροθαλασσίτικο καλκάνι με την ανεπανάληπτη γεύση του, που δυστυχώς σχεδόν έχει τελειώσει τώρα τελευταία, επίσης το λουκούμι με γέμιση καϊμάκι του σπουδαίου παλατιανού ζαχαροπλάστη Χατζημπεκίρ, που παρασκεύαζαν μόνο τον χειμώνα και στις μέρες μας σαν να ’χει τελειώσει κι αυτό. Πιστεύω ότι το φαγητό, καθώς είναι διαχρονικό, τα καλούδια που δοκιμάσαμε στο σπίτι της γιαγιάς, της μάνας, της θείας, της γειτόνισσας, μάς συνδέουν έντονα με μνήμες κάθε που τα ξαναδοκιμάζουμε και μνημονεύουμε τους ανθρώπους που αγαπήσαμε και αγαπάμε. Η ύπαρξή μας, συμφιλιωμένη με τις πέντε αισθήσεις μέσα από το άρωμα, τη γεύση και τη ματιά, εντυπωσιάζεται και εκδηλώνει μια ανείπωτη χαρά για τους αγαπημένους μας και όσα βιώσαμε στο παρελθόν μαζί τους γύρω από το τραπέζι.

q Η πολίτικη κουζίνα έχει δημιουργήσει έναν μύθο στην Ελλάδα. Είναι όντως μύθος και, βέβαια, ο μύθος περιέχει

πολλές παραμυθίες. Με ρωτάνε αν αυτά που έγραφα στα βιβλία της μαγειρικής τα μαγείρεψα ποτέ και παραξενεύομαι

απο τον m.hulot φωτογραφιeσ: παρισ ταβιτιαν

το τελοσ της πολιτικης κουζινασ Ως Πολίτισσα, να επισημάνω και κάτι αρκετά σημαντικό: έχει τελειώσει και στον τόπο της η πολίτικη κουζίνα, όπως ελαχιστοποιήθηκαν και οι Ρωμιοί σε μια Πόλη των είκοσι περίπου εκατομμυρίων κατοίκων. Δεν υπάρχει για δείγμα ούτε ένα πολίτικο εστιατόριο, οι νέοι κάτοικοι έφεραν τις δικές τους παραδόσεις της νοτιοανατολικής Τουρκίας.

18.11.21 – lifo

39

q Η πολίτικη κουζίνα πιστεύω ότι παρουσιάζει μια συνέχεια από τη ρωμαϊκή περίοδο και το Βυζάντιο λόγω του γεωγραφικού χώρου της Πόλης, γιατί βρίσκεται πάνω στη μεγάλη διαδρομή της πλούσιας, πολυποίκιλης ψαριάς από τη Μεσόγειο προς τον Πόντο και αντίστροφα, εμπλουτίζοντας την κουζίνα της με μεγάλη ποικιλία ψαριών σε πολύ προσιτές τιμές για όλους, καθώς έως τη δεκαετία του ’60 στις ψαραγορές η ποικιλία των ψαριών έφθανε σχεδόν τα εκατό είδη.

q Από τα τέλη του 1997, όπως μας πληροφορεί ο τουρκικός Τύπος, η μόλυνση και οι καταστροφικοί τρόποι αλιείας την οδήγησαν σε μαρασμό, με αποτέλεσμα να αλιεύονται στην Προποντίδα σαυρίδια, γαύροι, κολιοί, παλαμίδες, λουφάρια, μπακαλιαράκια και ελάχιστοι κέφαλοι. Ως Πολίτισσα, να επισημάνω και κάτι αρκετά σημαντικό: έχει τελειώσει και στον τόπο της η πολίτικη κουζίνα, όπως ελαχιστοποιήθηκαν και οι Ρωμιοί σε μια Πόλη των είκοσι περίπου εκατομμυρίων κατοίκων. Δεν υπάρχει για δείγμα ούτε ένα πολίτικο εστιατόριο, οι νέοι κάτοικοι έφεραν τις δικές τους παραδόσεις της νοτιοανατολικής Τουρκίας.

q Μετά την Πόλη οι γεύσεις της θάλασσας με συνάντησαν και στην Αθήνα. Είμαι πανευτυχής που η θάλασσα του Αιγαίου συνεχίζει να μας προσφέρει την πλούσια ψαριά της με τα μπαρμπούνια, τις σαρδέλες, τους γαύρους, το σκουμπρί, τις αθερίνες, τα καβούρια, τα καλαμάρια, τις σουπιές, ακόμα και τους αστακούς.

q Στην Αθήνα, τη δεκαετία του 1990 για πρώτη φορά αισθάνθηκα την ανάγκη να γράψω βιβλίο μαγειρικής. Ως τότε δεν είχα

ξεφυλλίσει ποτέ κανένα. Ίσως κάποια φαγητά που τα πρωτοείδα εδώ ήταν διαφοροποιημένα από την αρχική τους συνταγή. Τη σκορδαλιά, τη γνωστή αλιάδα, που αποτελείται από λίγο μπαγιάτικο ψωμί, πολτοποιημένο σκόρδο, καρύδι ή αμύγδαλο και λάδι –ακόμα και φιστίκι Αιγίνης, που καθιερώθηκε από μένα–, τη συνάντησα στην Ελλάδα με πουρέ πατάτας, πολτοποιημένο σκόρδο και λάδι. Ο περίφημος μουσακάς –έφτασε τον εντέκατο αιώνα, από την Περσία, ως λαϊκό φαγητό– και μαγειρεύεται με μελιτζάνα, ή κολοκύθι, ή πατάτα, ή λάχανο, ή πράσο κ.λπ. με κρεμμύδι και κιμά. Στην Αθήνα τον συνάντησα εξευρωπαϊσμένο: στη βάση φέτες πατάτας, μελιτζάνας και κιμάς τσιγαρισμένος με κρεμμύδι και από πάνω 5-6 εκατοστά ωραιότατη μπεσαμέλ με τυρί. Νοστιμότατος και χορταστικότατος και για τους Έλληνες και για τους ξένους, όχι όμως ο μουσακάς που μαγειρεύεται στην αρχική του μορφή σε όλη την Ανατολή, με λαχανικά, κιμά και κρεμμύδι.

ΟΙ ΑΘΗΝΑΙΟΙ Σούλα Μπόζη

φοβερά, μου φαίνεται απίθανο να μου κάνουν τέτοια ερώτηση. Πάντα ήμουν εργαζόμενη, αλλά δεν τρώγαμε, και δεν τρώμε, στο σπίτι έτοιμο φαγητό, πάντα έχω μαγειρευτό. Και είναι μια παράδοση που τη συνεχίζω ως τώρα, το να καλώ φίλους για να φάμε μαζί. Κι ας έχουν αλλάξει τα πάντα στις συνήθειές μας. Ένα πρωί τηλεφωνήθηκα με μια φίλη Πολίτισσα και της είπα: «Σε αφήνω, γιατί ετοιμάζω για το βράδυ, έχω καλεσμένους». Με ρωτάει: «Γιατί; Έχετε γενέθλια, γιορτή;». Της απαντάω «τίποτα δεν έχουμε» και μου λέει «είσαι στα καλά σου που καλείς στο σπίτι, γιατί δεν πάτε έξω να φάτε κάτι;». Το τραπέζωμα στο σπίτι έχει χαθεί, το να μαγειρεύουμε από αγάπη, να ανοίγουμε το σπίτι μας. Το φαγητό έξω μπορεί να είναι καλύτερο σήμερα, αλλά δεν συγκρίνεται με το κάλεσμα στο σπίτι. Το να βρεθείτε με δικούς σου ανθρώπους γύρω από ένα τραπέζι και να φάτε αλλά και να συζητήσετε, να γελάσετε, να κουτσομπολέψετε, να κάνετε προξενιά, είναι οι πιο ευτυχισμένες στιγμές στη ζωή του ανθρώπου.

q Εδώ και πάνω από δεκαπέντε χρόνια σε αρκετά πανεπιστήμια στην Ευρώπη και στην Αμερική διδάσκεται ο πολιτισμός

της γεύσης και έχουν κυκλοφορήσει αρκετά βιβλία ξένων καθηγητών, μεταφρασμένα και στα ελληνικά για το ίδιο θέμα. Πριν από δέκα χρόνια άρχισα να συγκεντρώνω υλικό για τα πρώτα παστά ψάρια στην ιστορία της γεύσης. Ήδη από το ’90 είχα ξεκινήσει, μέσα από προφορικές μαρτυρίες, την καταγραφή των πολίτικων και μικρασιατικών γεύσεων, εκτός από τη σχετική ελληνική και ξένη βιβλιογραφία που συγκέντρωσα με εθνογραφική προσέγγιση. Πρώτο δείγμα των εργασιών αυτών ήταν η Πολίτικη κουζίνα, με ιστορικά στοιχεία και συνταγές, που κυκλοφόρησε το 1994 από τις εκδόσεις Αστερισμός. Ακολούθησε το 1997 η Μικρασιατική Κουζίνα με την ίδια μορφή. Έκτοτε και τα δύο βιβλία βραβεύτηκαν, έγιναν best-seller, κυκλοφόρησαν και στα τουρκικά.

q Θέλω να υπογραμμίσω ότι τη δεκαετία του ’80, πριν από την ερευνητική εργασία μου για τις γεύσεις,

συνέχισε να με ενδιαφέρει αδιάλειπτα το θεατρικό κοστούμι, οι μάσκες και τα αξεσουάρ. Δυστυχώς, οι πόρτες ήταν κλειστές γι’ αυτήν που μετοίκησε από την Πόλη, αν ερχόταν από το Παρίσι, θα ήταν όλες διάπλατα ανοιχτές. Είχα, όμως, στις αποσκευές μου ειδικές μελέτες για τα οθωμανικά υφάσματα, τα κεντήματα, τα υφαντά και τα σταμπωτά. Το 1987-1988 έκανα δύο μεγάλες εκθέσεις για τις σταμπωτές μαντήλες από τα εργαστήρια του Βοσπόρου, μαζί με έναν κατάλογο, οι οποίες είχαν μεγάλη επιτυχία. Το 1991 οργάνωσα μια μεγάλη έκθεση για την υφαντουργία και τα μεταξωτά της Προύσας στο Μουσείο Ελληνικής Λαϊκής Τέχνης, επιλέγοντας, για την ολοκλήρωσή της, έξι μεταξωτά καφτάνια σουλτάνων του δέκατου έκτου και του δέκατου έβδομου αιώνα από το Μουσείο Μπενάκη, όπως επίσης και ένα ιερατικό σκέπασμα μεταξωτό από το Εβραϊκό Μουσείο. Αυτά εκτέθηκαν μαζί με τα κεντήματα και αντικείμενα από τη δική μου συλλογή και ένα βιβλίο που ετοίμασα και παρουσίαζε τέσσερις αιώνες για τη μεταξουργία της Προύσας. Η έκθεση συνέχισε με ένα συμπόσιο. Είχε προγραμματιστεί για δύο μήνες, κράτησε ενάμιση χρόνο και είχε τεράστια επιτυχία.

q Ταυτόχρονα, από τα μέσα του 1990 ως τις μέρες μας συνεργάστηκα ως καλλιτεχνική υπεύθυνη σε

ντοκιμαντέρ και ταινίες για την Πόλη και τη Μικρά Ασία. Αποτέλεσμα του ερευνητικού μου έργου είναι η Βοσπορίς, μια μη κερδοσκοπική εταιρεία για τη διάσωση της πολιτιστικής κληρονομιάς, την οποία στηρίζαμε εγώ και ο σύντροφός μου, όσο ζούσε.

q Είμαι πολύ περήφανη που ολοκλήρωσα την έρευνα-μελέτη που ξεκίνησε ο σύντροφός μου Γιώργος

Μπόζης για τους Έλληνες κινηματογραφιστές της Πόλης και εκδόθηκε μετά τον θάνατό του στα ελληνικά και στα τουρκικά από εμένα. Πρέπει να επισημάνω ότι όλες οι εργασίες που έχω κάνει ως τώρα χρειάζονται έναν κύκλο έρευνας, τον οποίο κάθε φορά ξεκινώ με μεγάλη χαρά. Θεωρώ τον εαυτό μου πολύ τυχερό που ασχολούμαι με πράγματα που δεν ήθελα με τίποτα να ξεχαστούν. Δεν είμαι σίγουρη κατά πόσο ενδιαφέρεται η πολιτεία για τη διάσωση της μνήμης, ή έστω και για την καταγραφή του γευστικού πολιτισμού, εκτός όλων των άλλων. Ούτε υπάρχει κάποιος φορέας που να καταγράφει τον γευστικό πολιτισμό, θα το γνώριζα ή θα με είχε εντοπίσει.

Η πολίτικη κουζίνα έχει δημιουργήσει έναν μύθο στην Ελλάδα. Είναι όντως μύθος και, βέβαια, ο μύθος περιέχει πολλές παραμυθίες. Με ρωτάνε αν αυτά που έγραφα στα βιβλία της μαγειρικής τα μαγείρεψα ποτέ και παραξενεύομαι φοβερά, μου φαίνεται απίθανο να μου κάνουν τέτοια ερώτηση.

q Το πιο πρόσφατο βιβλίο μου, ο Γευστικός πολιτισμός των Ρωμιών της Πόλης και της Μικράς Ασίας, κυκλοφόρησε μόλις από τις

ΙNFO

Ο Γευστικός πολιτισμός των Ρωμιών της Πόλης και της Μικράς Ασίας με τη μελέτη της Σούλας Μπόζη για τη διατροφική παράδοση του Ελληνισμού της Πόλης, της Θράκης και της Προποντίδας, της Ιωνίας, της Καππαδοκίας και του Πόντου κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Τόπος (Μοτίβο Εκδοτική).

40 lifo – 18.11.21

εκδόσεις Τόπος. Θεωρητικά, εάν δεν ισοπέδωνε την υφήλιο ο κορωνοϊός, θα είχε εκδοθεί το 2020, πρόλαβε όμως να κυκλοφορήσει στα τούρκικα, στην Πόλη, από έναν μεγάλο εκδοτικό οίκο με τον οποίο συνεργάζομαι την περίοδο του πρώτου κύματος της πανδημίας. Το υποδέχθηκαν με ενθουσιασμό οι Τούρκοι διανοούμενοι και γευσιγνώστες, εξαντλήθηκε και ετοιμάζεται η δεύτερη έκδοση. Ο Γευστικός Πολιτισμός των Ρωμιών της Πόλης και της Μικράς Ασίας αναφέρεται στην πλούσια και ανεξάντλητη διατροφική παράδοση των Ρωμιών της Πόλης, όπως και στις αντίστοιχες παραδόσεις και μνήμες των Μικρασιατών μιας τεράστιας σε έκταση γεωγραφικής περιοχής, όπου έζησε και πρόκοψε ο ελληνισμός αδιάλειπτα επί χιλιετίες. Μετά την Καταστροφή του ’22, το 1924, σύμφωνα με τη Συνθήκη της Λωζάνης, οι Μικρασιάτες και τμήμα των Κωνσταντινουπολιτών αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις προγονικές τους εστίες. Παρά την απόρριψη και την υποτίμηση που βίωσαν τα πρώτα προσφυγικά χρόνια, μετέφεραν στην Ελλάδα μια πλούσια πολιτισμική παράδοση. Εμπλούτισαν τον κορμό της λιτής νεοελληνικής κουζίνας με νέα έθιμα, συνταγές και συμπεριφορές γύρω από την ιεροτελεστία του τραπεζιού.

q Η όλη μου πορεία με δίδαξε να μην το βάζω κάτω και ότι τίποτα δεν μπορείς να επιτύχεις αν δεν κοπιάσεις με επιμονή και αυτοπειθαρχία γι’ αυτά που έχεις βάλει στόχο στη ζωή.

27

μέρη για να φας καλά στην Αθήνα!

High-end εστιατόρια, street food και πολλά ακόμη, στην πιο ζωντανή (γαστρονομικά) στιγμή της Αθήνας.

18.11.21 – lifo

41

RESTO LOVE

ΑΞΙΟΜΝΗΜΟΝΕΥΤΑ ΓΕΥΜΑΤΑ, ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΣΤΑ ΚΑΛΑ ΕΣΤΙΑΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ

Γεύση

A ΦΙ Ε ΡΩ ΜΑ

42 lifo – 18.11.21

Golf privé

Κάθε στιγμή γίνεται μια αξέχαστη εμπειρία.

Οι στιγμές που ζεις στο Golf privé είναι από αυτές που δεν ξεχνάς εύκολα. Μια εμπειρία που αφορά όλες τις αισθήσεις είναι αυτό που θα ζήσεις σε έναν χώρο-ορόσημο με τη δική του ιστορία. Τα 550 στρέμματα πευκοδάσους, η θέα στη θάλασσα, η πολυτελής ατμόσφαιρα και φυσικά οι μοναδικές γεύσεις σε παρασύρουν σε ένα ταξίδι μακριά από τον χώρο και τον χρόνο, παρότι βρίσκεται στην καρδιά της Αθήνας. Η αποικιακού στυλ έπαυλη αποπνέει από την πρώτη στιγμή υψηλή αισθητική και φιλοξενεί είτε την καθημερινή βόλτα σου είτε τις ιδιαίτερες στιγμές σου. Άλλωστε, γι’ αυτές τις στιγμές η κεντρική αίθουσα Manor House διαμορφώνεται σε τρεις μικρότερες (Ι, ΙΙ και ΙΙΙ), ώστε να δημιουργήσει το κατάλληλο σκηνικό για την εκδήλωση που ονειρεύεσαι. Στο εστιατόριο Colonial, με το ανανεωμενο vegan menu, ο πολυβραβευμένος Γιάννης Μπαξεβάνης δημιουργεί ένα μενού που τιμά τη μεσογει-

ακή παράδοση μέσα από εμπνευσμένα πιάτα υψηλής γαστρονομίας. Αυτή η γαστρονομία αποδεικνύει πως η απλότητα των υλικών, όταν συνδυάζεται με την ανώτερη ποιότητα, μπορεί να επανασυστήσει γνώριμες γεύσεις σε μια διαφορετική εκδοχή τους. Αναζητώντας πρώτες ύλες με ονομασία προέλευσης, ο γνωστός σεφ παρουσιάζει επιλογές που υμνούν τα προϊόντα του τόπου μας. Πρέπει να δοκιμάσεις το ψητό μπάτζο Νάουσας με σορμπέ πιπεριά Φλωρίνης, το φρέσκο λαβράκι στον φούρνο με ντομάτα και μυρωδικά, σταμναγκάθι, βραστά λαχανικά και μαύρο ταραμά, αλλά και το τρυφερό rib eye ψημένο στη σχάρα και κομμένο ταλιάτα. Θα συνοδεύσεις με κάποιο κρασί από την εκλεκτή λίστα, ενώ δεν λείπουν τα εξαιρετικά εξωτικά κοκτέιλ. Στο Golf Privé κάθε στιγμή είναι μοναδική, όπως ακριβώς και ο χώρος, που κάνει την αναζήτηση της γεύσης μια αναπάντεχη έκπληξη.

Γ Ε Υ Σ Η

Ark

RESTAURANT, BAR, COFFEE SHOP

Τέρμα Κων/νου Καραμανλή, Γλυφάδα, 210 3420002, www.golfprive.gr, Facebook: GolfPriveGlyfada, Instagram: golfpriveglyfada

Αυτή η κιβωτός σε παρασύρει μακριά από την καθημερινότητα. Μια κιβωτός γεύσεων είναι το Ark, και όχι μόνο γεύσεων αλλά και στιγμών. Γιατί εδώ η γαστρονομία έχει να κάνει με μια εμπειρία που έχει τον αέρα των Aστεριών της Γλυφάδας και τη δημιουργική ματιά του βραβευμένου σεφ Γιάννη Μπαξεβάνη, ο οποίος υπογράφει το μενού. Πιάτα βασισμένα στη στεριά και στη θάλασσα της Ελλάδας δημιουργούν ένα ταξίδι στα πιο όμορφα μέρη του τόπου μας και σε παρασύρουν μαζί τους. Ανάμεσα στις νέες προτάσεις του καταλόγου θα βρεις το άγριο λαυράκι Μεσολογγίου, ψημένο στον ξυλόφουρνο με σάλτσα σαβόρο, πουρέ καρότο και χορτόρυζο με ρύζι Σπερχειού αλλά και το μινωικό χοιρινό από μαύρο χοίρο, μαγειρεμένο με ξηρά φρούτα, πλιγούρι και πουρέ από μαναρόλια. Δύο προτάσεις που εξυμνούν τα προϊόντα της χώρας μας, ενώ ταυτόχρονα εκφράζουν την πιο γκουρμέ πλευρά της ελληνικής κουζίνας. Εκπληκτικό και το κατσίκι, σιγοψημένο με λιαστή τομάτα, ελιά, βασιλικό, ξύσμα λεμονιού, και το λεμονάτο γαμο-

πίλαφο, που θυμίζει κυριακάτικο τραπέζι και προσφέρει μια οικεία αίσθηση στην πιο δημιουργική, γευστική εκδοχή της. Το Ark, ως αυθεντικά φιλόξενος χώρος, έχει πάντα κάτι να σου προσφέρει, από το πρωί μέχρι το βράδυ. Ο καφές, ένα single estate house blend, είναι μια ακόμα ξεχωριστή εμπειρία, αφού δημιουργείται από την TAF αποκλειστικά για το Ark, ενώ δεν λείπουν οι επιλογές σε μονοποικιλιακούς από διαφορετικές χώρες για να κάνεις τη δική σου γευσιγνωσία. Αλλά και οι βραδινές βόλτες καταλήγουν εδώ, για τα κοκτέιλ που έχει δημιουργήσει ο Βασίλης Κυρίτσης, συνιδιοκτήτης του πολυβραβευμένου μπαρ Clumsies. Μείξεις που σου φτιάχνουν τη διάθεση και συνδυάζουν τα ελληνικά αρώματα με τις πιο σύγχρονες τεχνικές. Η elegant chic ατμόσφαιρα του Ark γίνεται καθημερινός προορισμός ή, μάλλον, το μέσο για να ταξιδέψεις στον προορισμό που θέλεις, νιώθοντας πως έχεις αφήσει πίσω σου την καθημερινότητα.

Γρηγορίου Λαμπράκη 2, 210 894 8882, Facebook: Ark, Instagram: ark.glyfada

18.11.21 – lifo

43

Γεύση 44 lifo – 18.11.21

Sea Bar

A ΦΙ Ε ΡΩ ΜΑ

Δημιουργικές γεύσεις από τη θάλασσα στην πιο casual εκδοχή απόλαυσης. Η θάλασσα είναι για την ελληνική γαστρονομία μια πηγή γεμάτη από θησαυρούς που δημιουργούν πιάτα μοναδικής γεύσης. Το Sea Bar στην Ηλιούπολη εκπροσωπεί υπερήφανα αυτή την πλευρά της κουζίνας μας και όχι μόνο, αφού καταφέρνει να μεταφέρει στην καθημερινότητά μας την ντελικάτη και τόσο ιδιαίτερη νοστιμιά του ελληνικού βυθού. Από τη Λήμνο –πατρίδα του ιδιοκτήτη Γιώργου Ναρλιώτη– καταφθάνουν καθημερινά στην κουζίνα του Sea Bar ψάρια και θαλασσινά που μαγειρεύονται δημιουργικά και γίνονται βάση για ένα εξαιρετικό μενού. Εξαιρετικό, όχι μόνο γιατί θα σου προσφέρει επιλογές που μυρίζουν θάλασσα αλλά και γιατί, πιστό στη φιλοσοφία του sharing, θα φέρει στη μέση του τραπεζιού προτάσεις που θα μοιραστείς σε μια ευχάριστη και ζεστή ατμόσφαιρα. Ανάμεσα σε εκείνα που πρέπει οπωσδήποτε να δοκιμάσεις είναι το ριζότο με φρέσκο ελληνικό μπλε καβούρι, η τηγανιά λαβράκι με κάππαρη και κουρκουμά, το μπουρδέτο πεσκανδρίτσας αλλά και το εκπληκτικό σεβίτσε καραβίδας. Οι προτάσεις, άλλωστε, διαφοροποιούνται ανάλογα με την «ψαριά» και

τα υλικά της εποχής, ώστε κάθε πιάτο να έχει τη γεύση της φρεσκάδας. Στο Sea Bar η τέχνη της μαγειρικής επικεντρώνεται στην ιδιαιτερότητα της πρώτης ύλης και στη λογική της βιωσιμότητας, στο πλαίσιο της οποίας τίποτα δεν πάει χαμένο, αφού από διαφορετικά μέρη του ίδιου ψαριού μπορεί να μαγειρευτεί μια μοναδική σούπα, ένα καρπάτσιο και ένα ψητό φιλέτο! Στα highlights του Sea Bar το ψυχώμενο κελάρι με πάνω από 130 ετικέτες κρασιών για να επιλέξεις αυτή που ταιριάζει στο πιάτο σου μέσα από μια εμπειρία wine pairing που απογειώνει την απόλαυση. Όσο για τον χώρο, η ανάλαφρη αίσθηση του λευκού και οι διακοσμητικές λεπτομέρειες στα χρώματα της άμμου σού μεταφέρουν την ελευθερία της ακρογιαλιάς, ώστε να ξεχνάς πως βρίσκεσαι στην Αθήνα. Ανοιχτό μεσημέρι και βράδυ, το Sea Bar δίνει τη δική του ερμηνεία στην έννοια sea food tapas και γίνεται προορισμός για after office lunch, βραδινή έξοδο, οικογενειακές ή επαγγελματικές συναντήσεις γύρω από ένα τραπέζι με θαλασσινή αύρα. Η ψαροφαγία μόλις απέκτησε τα προνόμια του comfort dining.

Γλάδστωνος 2, Ηλιούπολη, 210 976 8255, Facebook: SEA BAR, Instagram: SEA BAR

Λιάτικο meat the wine

Γ Ε Υ Σ Η

Γευστική εμπειρία σε ένα εντυπωσιακό σκηνικό.

Το Λιάτικο είναι μια οινική ποικιλία με μακρά ιστορία. Μακρά είναι και η ιστορία του κτιρίου στο οποίο στεγάζεται το Λιάτικο. Το αρχοντικό της οδού Ανδρέα Παπανδρέου στην Ηλιούπολη ξεκίνησε πριν από περίπου 90 χρόνια ως ωδείο και σήμερα συνεχίζει να προσφέρει μια εμπειρία αισθήσεων, αυτήν τη φορά μέσα από τις γεύσεις. Η φιλοσοφία Meat the Wine αποτυπώνει με δυο λόγια αυτό που θα ζήσεις στο wine bar που άνοιξε το 2018. Με επίκεντρο το κρέας και με συνοδό το κρασί, το Λιάτικο θα σου προσφέρει πιάτα για να μοιραστείς με την παρέα αλλά και ατομικές επιλογές που θα κρατήσεις μόνο για τον εαυτό σου – και όχι άδικα! Οι μοσχαρίσιες κοπές είναι αριστοτεχνικές, παρουσιάζοντας επιλογές που θα σε ενθουσιάσουν, ενώ τα ποιοτικά κρέατα κάνουν τη διαφορά σε κάθε συνταγή του δημιουργικού μενού. Δεν λείπουν, φυσικά, τα εμπνευσμένα ορεκτικά με premium υλικά και οι εξαιρετικές σαλάτες με αναπάντεχους συνδυασμούς υλικών που ταιριάζουν τέλεια με τη γεύση του ιδιαίτερου κρέατος. Πρέπει να δοκιμάσεις την κοπή beef carpaccio με λάδι chorizo, κρέμα αγριοράπανο, πορ τοκάλι και chives, το broccolini σoτέ με yuzu

dressing και béarnaise, τα dumplings παστίτσιο με ντομάτα, γλυκό μαϊντανό και μπεσαμέλ γραβιέρας, αλλά και το κριθαρότο με μοσχαρίσια μάγουλα, coulis πιπεριάς Φλωρίνης και κατσικίσιο τυρί. Στο Λιάτικο το νέο μενού, εξόχως δημιουργικό, συνδυάζει τις μεγάλες μοσχαρίσιες κοπές με συνταγές που θυμίζουν γιορτινό τραπέζι και ανανεώνεται συνεχώς σε μια διαδικασία αλλαγής που θα μας εκπλήξει αυτόν τον χειμώνα. Αλλά και η λίστα των κρασιών εμπλουτίζεται με νέες αφίξεις που θα συνοδεύσουν τα πιάτα σε ένα μοναδικό pairing. Μη σας ξαφνιάσει αν ανάμεσα στις επιλογές της λίστας δείτε φιάλες του 1,5 λίτρου (magnum), οι οποίες προορίζονται για μεγάλες παρέες και μεγάλα βράδια! Ο πετρόχτιστος χώρος με τα ψηλά δοκάρια στην οροφή, την τοιχογραφία που κλέβει τα βλέμματα και τη ζεστή ατμόσφαιρα είναι ένα εντυπωσιακό σκηνικό για να ζήσεις τη γευστική εμπειρία που σου προσφέρει το Λιάτικο. Μια εμπειρία που σε κάνει να νιώθεις ότι από κάπου μακριά έρχονται μελωδίες από το παλιό ωδείο και συνοδεύουν το γεύμα σου.

Ανδρέα Παπανδρέου 10, Ηλιούπολη, 210 9764094 www.liatiko.com, Facebook: Liatiko, Instagram: liatiko_meat_the_wine 18.11.21 – lifo

45

RESTAURANT

Ivis 4

Εμπειρία απολαυστικών comfort γεύσεων με την υπογραφή του Γιάννη Λουκάκου. Η αληθινή γαστρονομία κρύβεται στις απλές, καθημερινές γεύσεις. Σε εκείνες που θα σου θυμίσουν οικεία πιάτα, αλλά ταυτόχρονα θα σε εκπλήξουν με τη νοστιμιά τους, που τα ανεβάζει σε ένα άλλο επίπεδο. Το Ivis 4 είναι το casual food spot που με την επιμέλεια του σεφ Γιάννη Λουκάκου καταφέρνει να δημιουργήσει μια μοναδική γευστική εμπειρία και να την κάνει κομμάτι της καθημερινότητάς σου. Το Ivis 4 είναι ιδανικός προορισμός από το πρωί για breakfast ή brunch μέχρι το βράδυ. Στα must try του μεσημεριανού καταλόγου, το Greek Style Burger με μπιφτέκι black angus, baby σπανάκι, κρέμα φέτας, φρέσκια ντομάτα και πίκλες αγγουριού, αλλά και η δροσερή σαλάτα baby σπανάκι με τριμμένη φέτα, σάλτσα φέτας, τραγανό φύλλο, άνηθο και σουσάμι. Από το βραδινό μενού ξεχωρίζουν, ανάμεσα σε άλλες προτάσεις, το φιλέτο λαβράκι σοτέ με δροσερή σαλάτα με φινόκιο, ελιές Καλαμών, κρέμα ταραμά και βινεγκρέτ πορτοκάλι,

αλλά και τα μπουκατίνι με κοκκινιστό κοτόπουλο, ψητά ντοματίνια, φρέσκο θυμάρι και μυζήθρα. Μην παραλείψεις το εξαιρετικό ψητό ταλαγάνι με σάλτσα από αποξηραμένα φρούτα, μπέικον και κουκουνάρι που έρχεται σε μαντεμένιο σκεύος για να το απολαμβάνεις στην κατάλληλη θερμοκρασία. Οι γεύσεις συνοδεύονται ιδανικά από μια περιεκτική και ουσιαστική οινική λίστα, χωρίς να λείπει η επιλογή του in house κρασιού σε λευκό, ροζέ ή κόκκινο, αλλά και από δροσιστικά signature cocktails. Στα επιδόρπια, η μους από χαλβά είναι μια ωδή στην ελληνική παράδοση, που κλείνει μοναδικά το γεύμα σου. Ο χώρος, ζεστός και φιλόξενος, εντυπωσιάζει με τη mural art και διαθέτει έναν πολυμορφικό secret garden που μπορεί να σε φιλοξενήσει χειμώνα - καλοκαίρι. Το Ivis 4 restaurant καταφέρνει να επαναπροσδιορίσει την έννοια του comfort food, κλείνοντας το μάτι στην ανεπιτήδευτη ουσία της απόλαυσης.

Γεύση

A ΦΙ Ε ΡΩ ΜΑ

46 lifo – 18.11.21

Spit Jack

Ήβης 4, Ψυρρή, 210 3213340, Facebook: ivis4restaurant, Instagram: ivis4restaurant

Η σούβλα πρωταγωνιστεί, η γεύση απογειώνεται.

Το Spit Jack είναι χώρος λατρείας, όχι μόνο για τους meat lovers αλλά και για όσους απολαμβάνουν αυθεντικές γεύσεις που σε κάνουν να κλείνεις τα μάτια και να νιώθεις ότι είσαι στον ναό της γεύσης. Κι αν η λέξη ναός ακούγεται υπερβολική, τότε μια βόλτα από τη Σκούφου 10 θα σε πείσει. Το πρώτο πράγμα που θα αντικρίσεις είναι οι εντυπωσιακοί πολυέλαιοι, το πάτωμα από μάρμαρο, οι αριστοκρατικοί καθρέφτες και τα γλυπτά σε μορφή γουρουνιού. Ένα ταξίδι στον χρόνο, σε έναν χώρο που θυμίζει μια άλλη εποχή. Εδώ οι φανατικοί κρεατοφάγοι –ναι, ας μην κρυβόμαστε, είμαστε πολλοί!– θα ζήσουν σίγουρα την πιο δυνατή και απολαυστική τους εμπειρία. Το μενού τα έχει όλα: πάπια, κοτόπουλο, ιταλική πορκέτα, slow cooked short rib. Κανείς δεν πρόκειται να φύγει παραπονεμένος. Τα κρέατα –μόνο

κορυφαίας ποιότητας–, χάρη στο ταλέντο και στο μεράκι της ομάδας που βρίσκεται στην κουζίνα του Spit Jack, απελευθερώνουν την υψηλή γεύση τους, μαγεύοντας κάθε φορά με τη νοστιμιά τους. Αλλά τα λαχταριστά πιάτα απογειώνονται και με τα εξαιρετικά συνοδευτικά. Πρέπει να δοκιμάσεις τα μοναδικά baby potatoes με φρέσκα μυρωδικά, κρεμμύδι εσαλότ και λεμόνι, τον πολύ ιδιαίτερο πουρέ πατάτας με τρούφα αλλά και τις δροσερές σαλάτες – must try η γαλλική με κατσικίσιο τυρί, φιλέτο κοτόπουλου, τζίντζερ και καρύδια. Μην ξεχάσεις να παραγγείλεις τα απίστευτα μοσχαρίσια μάγουλα σε σάλτσα κόκκινου κρασιού με πουρέ τρούφας. Το Spit Jack είναι ο απόλυτος προορισμός σε κάθε αναζήτηση για γευστικές στιγμές, καθώς επανασυστήνει τη σούβλα στην πιο δημιουργική εκδοχή της.

Σκούφου 10, 210 3316003, Facebook: Spitjack, Instagram: spitjack_rotisserie

Βασίλαινας

Γ Ε Υ Σ Η

Παρουσιάζει το νέο project εκλεκτής ψαροφαγίας σε ένα μενού με comfort διάθεση. Ο Βασίλαινας με τη μακρά του ιστορία προσφέρει στη γεύση ένα πολύ ξεχωριστό κεφάλαιο, προτείνοντας ιδιαίτερα πιάτα με φινέτσα και σύγχρονη άποψη που βασίζονται πάντα στις καλύτερες πρώτες ύλες. Μέσα σε μια χαλαρωτική και παρεΐστικη ατμόσφαιρα, το δημιουργικό του μενού αποκτά μια casual προσωπικότητα και ο Βασίλαινας παρουσιάζει δυναμικές γευστικές προτάσεις για κάθε μέρα, ενισχύοντας την comfort πλευρά του. Εκείνο που θα σε ενθουσιάσει είναι το νέο project εκλεκτής ψαροφαγίας που περιλαμβάνει πρωτότυπες κοπές, όπως οι κοτολέτες από κοιλιά σφυρίδας που συνοδεύονται από χειροποίητη μαγιονέζα, κοιλιά τόνου σε medium ψήσιμο με πλιγούρι, κουκουνάρι και σάλτσα σταφίδας και το κεμπάπ τόνου με τζατζίκι από χρένο. Εξαιρετικό και το μπαρμπούνι σε κρούστα σαβόρο με σταφίδες, δεντρολίβανο, ντομάτα, παλαιωμένο ξίδι αλλά και το ψητό καλαμάρι με φάβα, γλυκόξινο σταμναγκάθι, μελάνι σουπιάς και σουτζούκι. Μια τολμηρή και άκρως νόστιμη εκδοχή της θαλασσινής γαστρονομίας που ο Βασίλαινας με τον έναν

αιώνα ιστορίας φέρνει στην καθημερινή γευστική μας αναζήτηση. Φυσικά δεν λείπουν τα πιάτα της εκατονταετούς διαδρομής του, όπως η διάσημη ταραμοσαλάτα του, ή το αυγό με τρούφα, απάκι και πατάτα Νάξου, ενώ το μενού εμπλουτίζεται συνεχώς με πολλά πιάτα ημέρας, ανάλογα με την αγορά και την εποχή. Μην παραλείψεις να δοκιμάσεις τα φρέσκα λινγκουίνι με μάγουλα ροφού αλλά και κάποια από τις προσεκτικά επιλεγμένες ετικέτες κρασιού από τις δύο walkin κάβες του εστιατορίου, πάντα με value for money προτάσεις και ιδιαίτερη έμφαση στον ελληνικό αμπελώνα. Το μενού γευσιγνωσίας παραμένει μια σταθερή αξία που εδώ και χρόνια σε μυεί στον κόσμο της υψηλής μαγειρικής τέχνης, ενώ ταυτόχρονα αποπνέει μοναδικά αρώματα από την ελληνική παράδοση. Ο Βασίλαινας, που ξεκίνησε από τις φτωχογειτονίες του Πειραιά του 1920, είναι το αστικό εστιατόριο που σε υποδέχεται καθημερινά σε κοσμοπολίτικη ατμόσφαιρα στην περιοχή του Χίλτον για να σε ταξιδέψει στην ελληνική γαστρονομία.

Βρασίδα 13, περιοχή Χίλτον, 210 7210501, facebook: VassilenasRestaurant, Instagram: vassilenasrestaurant, www.vassilenas.gr 18.11.21 – lifo

47

Okio

Δυνατή γευστική εμπειρία που συνδυάζει τη Μεσόγειο και την Ασία. Το Okio είναι ένα πραγματικό στολίδι που έκανε την εμφάνισή του στο κέντρο της Αθήνας και έκλεψε τις εντυπώσεις και τις καρδιές μας από την πρώτη στιγμή που άνοιξε, μόλις το περασμένο καλοκαίρι. Με έμπνευση από τη μεσογειακή και την ασιατική κουζίνα, θα σε ταξιδέψει σε μια πρωτόγνωρη γευστική εμπειρία που αναδεικνύει τον πολιτισμό και τις παραδόσεις των δύο λαών. Το sharing style menu του Okio επιμελείται ο σεφ Παναγιώτης Γιακαλής και εκτελεί ο head chef Βαγγέλης Δαγδελένης, προτείνοντας δημιουργικές επιλογές για κάθε στιγμή της ημέρας. Ανάμεσα στις πιο δυνατές γευστικές προτάσεις έρχεται να ξεχωρίσει η πεσκανδρίτσα με πουρέ κουνουπίδι, καμένο βούτυρο και σέσκουλα στον ατμό, το χοιρινό μάγουλο Iberico με πουρέ από αγκινάρα Ιερουσαλήμ, ωμά μανιτάρια και λεμονοθύμαρο. Οι λάτρεις του ψαριού δεν θα αντισταθούν στο σταμνα-

γκάθι με ημίπαστη παλαμίδα, φουντούκι και σάλτσα πιπεριάς Φλωρίνης. Στο Okio τόσο ο εξωτερικός όσο και ο εσωτερικός χώρος βασίζονται σε έντονα μοντέρνα στοιχεία με σκανδιναβικές επιρροές και μινιμαλιστική διακόσμηση. Τα ιδιαίτερα χρώματα και η ρετρό αισθητική δημιουργούν μια ζεστή ατμόσφαιρα που συνδυάζεται αρμονικά με τη μοντέρνα κουζίνα. Το Okio θα φιλοξενήσει και τις πιο ιδιαίτερες στιγμές σου σε έναν χώρο ειδικά διαμορφωμένο για private dinning, business gatherings, πάρτι αλλά και ξεχωριστές εμπειρίες. Λειτουργεί από Τρίτη έως Σάββατο, 18:3001:00, καθώς και Κυριακή, 13:00-17:00, προσφέροντας μια γευστική εμπειρία που αλλάζει τη σκηνή της Αθήνας. Για κρατήσεις μπορείτε να καλέσετε στο τηλέφωνο 210 3311436, να επισκεφθείτε το site www.okio.gr ή το Instagram profile του Okio.

Γεύση

A ΦΙ Ε ΡΩ ΜΑ

48 lifo – 18.11.21

Canarino trattoria

Νίκης 33 & Ναυάρχου Νικόδημου 3, 210 3311436, www.okio.gr, Facebook: Okio Restaurant, Instagram: okio.restaurant

Αυθεντικές ιταλικές γεύσεις με αγνά ελληνικά υλικά.

Την ιταλική κουζίνα τη λατρεύεις, αλλά η ελληνική είναι κομμάτι του DNA σου. Και ποιος είπε ότι αυτές οι δύο επιλογές πρέπει να αποκλείουν η μία την άλλη; Το Canarino ήρθε για να παντρέψει γευστικά δύο από τις πιο σημαντικές μεσογειακές γαστρονομίες. Σαν να βάζεις στην κουζίνα μια Ελληνίδα και μια Ιταλίδα νοικοκυρά και να τις αφήνεις να δημιουργήσουν μοναδικές συνταγές – είναι σίγουρο ότι το αποτέλεσμα θα σε ανταμείψει. Στο Canarino οι αυθεντικές συνταγές έρχονται από την Ιταλία, αλλά παρασκευάζονται με ελληνικά υλικά, και μάλιστα από μικρούς παραγωγούς, που σημαίνει αγνότητα, φρεσκάδα και εποχικότητα. Στο μενού η παρμεζάνα αντικαθίσταται από την παλαιωμένη γραβιέρα Σύρου, το παστό σύγκλινο Μάνης –αυτό το πεντανόστιμο αλλαντικό– παίρνει τη θέση του γκουαντσιάλε, ενώ όπου μοτσαρέλα θα γευτείς την εκπληκτική μπουφάλα Κερκίνης. Βέβαια, για να παρουσιάσεις μια τέτοια version της ιταλικής κουζίνας, όπου τα επί μέρους υλικά έχουν βρει τους άξιους αντικαταστάτες της ελληνικής παράδοσης, θα πρέπει να έχεις μελετήσει εξίσου και τις δύο παραδόσεις. Και στο Canarino αυτό το αισθάνεσαι σε κάθε γευστική πρόταση, όπου η ποιότητα είναι αδιαπραγμάτευτη αξία. Τα ζυμαρικά είναι χειροποίητα και το ζυμάρι της πίτσας φτιάχνεται από ελληνικά άλευρα και ωριμάζει για 24 ώρες ώστε να καταλήξει σε μια αφράτη και τραγανή ζύμη που

σε εκπλήσσει με τη νοστιμιά της. Πρέπει να δοκιμάσεις την Partite με γκοργκοντζόλα, μοτσαρέλα, τσάτνεϊ σύκου και καρύδι, ενώ στα πιάτα –δεν ξέρεις ποιο να διαλέξεις– το Vitello al Tartufo με φρέσκα μανιτάρια και λάδι ελληνικής μαύρης τρούφας είναι μια αποκάλυψη. Τις γεύσεις θα συνοδεύσεις με ένα ποτήρι, μάλλον μπουκάλι κρασί ή με κάποιο από τα signature cocktails, όπου το ελληνικό στοιχείο κάνει και πάλι το θαύμα του. Το Canarino, άλλωστε, είναι ένας χώρος όπου οι θαυμάσιες στιγμές διαδέχονται η μία την άλλη, ενώ δυο μαγειρικές παραδόσεις κάνουν hi five!

Ηλία Ηλιού 28, Νέος Κόσμος, 210 9010082, Facebook: Canarino, Instagram: canarinotrattoria

ALL DAY

Γ Ε Υ Σ Η

ΤΑ ΠΙΟ FUNKY ΕΣΤΙΑΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ

18.11.21 – lifo

49

50 lifo – 18.11.21

Η Gargaretta είναι από εκείνους τους χώρους που σου προκαλούν την αίσθηση της «χημείας», όπως συμβαίνει όταν συναντάς κάποιον άγνωστο και νιώθεις ότι σου ταιριάζει. Ο βιομηχανικός χώρος, που καταφέρνει να αποπνέει ταυτόχρονα ζεστασιά, έχει σχεδιαστεί από το αρχιτεκτονικό γραφείο της Έλενας Σταυροπούλου και ταιριάζει απόλυτα στη γειτονιά της Ακρόπολης. Άλλωστε, το όνομα είναι μια υπενθύμιση της παλιάς ονομασίας της περιοχής, τότε που μεσουρανούσε εκεί η οικογένεια των γαιοκτημόνων Γαργαρέτα. Με το βλέμμα στραμμένο στο παρελθόν και την ελληνική παράδοση, o Χρύσανθος Μανωλόπουλος, ως consultant chef στην επιμέλεια του μενού, και ο head chef Σπύρος Μπελιβάνης παρουσιάζουν μια σύγχρονη και φρέσκια προσέγγιση σε πιάτα με έντονο μεσογειακό χαρακτήρα. Τα νιόκι με καπνιστή γραβιέρα Κρήτης, η μπρουσκέτα με σαλάμι Λευκάδος, κρέμα ανθότυρου και καραμελωμένα σύκα και η βελουτέ σούπα κολοκύθας με χτένια είναι ανάμεσα στα ορεκτικά που θα σε προετοιμάσουν για τις γευστικές προτάσεις. Τα ταρτάρ παραμένουν αγαπημένη επιλογή, αλλά δεν θα αντισταθείς εύκολα στη σεφταλιά κοτόπουλου με γλυκόξινη σάλτσα και αρωματικό γιαούρτι ή στο μοσχαρίσιο στιφάδο με κρέμα καπνιστής πατάτας, κοκκάρια και καραμελωμένο μήλο, που θυμίζει κυριακάτικο ελληνικό τραπέζι. Εξαιρετική η λίστα κρασιών με ετικέτες από τον ελληνικό

αμπελώνα, που τιμά αυτή την πλευρά της πολιτισμικής μας παράδοσης. Εξάλλου, η Gargaretta στα ράφια της προσφέρει προϊόντα από μικρούς Έλληνες παραγωγούς, που μπορείς να αγοράσεις για το σπίτι, αναδεικνύοντας τα τοπικά προϊόντα. Εκπρόσωπος της μεσογειακής γαστρονομίας, της ελληνικής φιλοξενίας και της ντόπιας παραγωγής, η Gargaretta συνοψίζει με την αισθητική της όλα όσα αναζητάς στη γευστική σκηνή της Αθήνας.

φωτο : amalia kovaiou

Gargaretta φωτο : amalia kovaiou φωτο : george messaritakis

Γεύση

* Από τις 18 Νοεμβρίου θα βρεις σε limited διαθεσιμότητα το μοναδικό πανετόνε της "MiTo'21 Panettone Milano", που καλωσορίζει τη γιορτινή περίοδο.

Ροβέρτου Γκάλλι 1, 210 9228713, Facebook: Gargaretta, Instagram: gargaretta

This is Loco

A ΦΙ Ε ΡΩ ΜΑ

Εκπροσωπεί την ελληνική γαστρονομία αλλά και την παραγωγή του τόπου μας.

Το νέο hot spot βρίσκεται στην καρδιά της Αθήνας, στο Κουκάκι.

Specialty coffee από μικρούς παραγωγούς, comfort φαγητό από εξαιρετικές εποχικές πρώτες ύλες, φίνα tapas, χορταστικό brunch, λαχταριστά γλυκά, διαλεχτές ελληνικές ετικέτες κρασιού και signature cocktails. Αν είσαι λάτρης όλων των παραπάνω, τότε μόλις ανακάλυψες το νέο σου match στην καρδιά της Αθήνας, στο Κουκάκι και στο ολοκαίνουργιο This is Loco, που έφτασε μόλις για να μας τρελάνει με τις γεύσεις και τις μουσικές του. Πίσω από το This is Loco κρύβεται η Αθηνά Σκουβάκη που, αν και γεννημένη στο Σίδνεϊ, έζησε πολλά χρόνια στο Κουκάκι. Μια πολίτης του κόσμου, που στο ταξίδι της από χώρα σε χώρα μάζεψε γεύσεις, εικόνες, εμπειρίες και αναμνήσεις και, επιστρέφοντας στην Αθήνα, θέλησε να τα μοιραστεί. Την κουζίνα έχει αναλάβει ο chef Ηλίας Σταμάτης Καρακατσάνης Τεχάντα που γνωρίσαμε φέτος στο «Game of Chefs». Ευγενής

του στόχος είναι να προσφέρει ασυνήθιστες συνταγές της Λατινικής Αμερικής με γευστικά και πρωτότυπα tapas για το βραδινο μενού, που σε ταξιδεύουν ως εκεί. Κατά τη διάρκεια της ημέρας υπογράφει και χειροποίητα σάντουιτς, ολόφρεσκες σαλάτες αλλά και πιάτα brunch που θα σε συνεπάρουν.

Pastry chef η Χριστίνα Γιογκουρτσόγλου, που έχει περάσει από βραβευμένα εστιατόρια στο Λονδίνο (Hakkassan και Social) και είναι υπεύθυνη για τα θεσπέσια κέικ καρότου και μπανάνας, την αφράτη τιραμισού αλλά και το φανταστικό cheesecake. Κάθε Παρασκευή και Σάββατο βράδυ το This is Loco φιλοξενεί Έλληνες και ξένους DJs, ανεβάζοντας στροφές με ηλεκτρονική, funk και disco μουσική, ενώ τα κοκτέιλ και το κρασί συνοδεύονται από τα φανταστικά tapas αλλά και από ντελικάτα πλατό αλλαντικών και τυριών, δημιουργώντας το τέλειο pairing!

Φαλήρου 47, Κουκάκι, www.thisisloco.gr, Facebook: thisisloco.gr, Instagram: thisisloco_athens Ωράριο: Κυρ.-Πέμ. 09:00-17:00, Παρ.-Σάβ. 09:00-02:00

18.11.21 – lifo

51

ITALIAN INSPIRED COFFEE AND SNACKS

Cappuccio

All-day στέκι που λατρεύει την ιταλική παράδοση.

Η γαστρονομία που έρχεται από την Ιταλία είναι γνώριμη, γευστική και οικεία σαν το κέρασμα ενός καλού φίλου που μαγειρεύει για σένα τα αγαπημένα πιάτα της χώρας του. Γι’ αυτό το Cappuccio είναι το all-day στέκι που θα επισκεφθείς κάθε φορά που αναζητάς να απολαύσεις κάτι πραγματικά νόστιμο που έρχεται από την παράδοση μιας άλλης χώρας, αλλά ταιριάζει απόλυτα στη δική σου επιθυμία. Από το πρωί τα πιάτα του brunch, που σερβίρεται καθημερινά, αναδεικνύουν την ιταλική κουζίνα στα καλύτερά της. Οι ομελέτες πρωταγωνιστούν, με την Cappuccio να κλέβει τις εντυπώσεις και τα pancakes να συνοδεύουν τον αρωματικό μονοποικιλιακό καφέ που ανεβάζει επίπεδο στην καθημερινή αυτή συνήθεια. Ανάμεσα στις προτάσεις του καταλόγου θα βρεις εκπληκτικά σάντουιτς, γεμιστά κουλούρια με μοναδικούς συνδυα-

σμούς υλικών, πεντανόστιμα μπέιγκελ αλλά και vegan επιλογές που θα λατρέψεις, ακόμα κι αν δεν ακολουθείς αυτήν τη διατροφή. Εννοείται ότι η πίτσα και τα καλτσόνε σε διαφορετικές συνταγές, με πηγή έμπνευσης την ιταλική παράδοση, θα σε καταπλήξουν με τη γεύση τους, καθώς τα γνήσια ιταλικά αλλαντικά και τυριά κάνουν τη διαφορά και το καταλαβαίνεις από την πρώτη μπουκιά. Τα πεϊνιρλί –εδώ θα δοκιμάσεις την ελαφριά version τους– είναι ανάμεσα στα must try και, φυσικά, γίνονται η απόλυτη επιλογή για κάθε στιγμή της ημέρας. Κι επειδή μια επιτυχημένη ιδέα πρέπει να μοιράζεται, το Cappuccio προσφέρει το επιτυχημένο concept του για franchise, ώστε να μπορούμε να απολαμβάνουμε τις all-day ιταλικές γεύσεις σε πολλά και διαφορετικά σημεία. Κι αυτό εμείς το θέλουμε πολύ!

Γεύση

tm

A ΦΙ Ε ΡΩ ΜΑ

Fridays Brunch

Ηλία Ηλιού 30, 210 9010092, Facebook: Cappuccio café, Instagram: cappuccio_gr

52 lifo – 18.11.21

Καθημερινή συνήθεια που σε γεμίζει ενέργεια και γεύση.

To Brunch, η αγαπημένη αμερικάνικη συνήθεια, δεν θα μπορούσε να έχει πιο ταιριαστό στέκι από τα TGI Fridays™. Εδώ οι γευστικές προτάσεις ξεκινούν από το πρωί και η επίδρασή τους διαρκεί μέχρι το βράδυ, γιατί σου δίνουν την ενέργεια που χρειάζεσαι. Χαρακτηριστική περίπτωση του Avocado on Toast, ενός ελαφριού και ταυτόχρονα θρεπτικού πιάτου με φρέσκο αβοκάντο, ντομάτα, ραπανάκι και spicy lemon dressing σε ψημένη focaccia, αλλά και τα Marinara Eggs on Toast με δύο τηγανητά αυγά, μπέικον, μαρινάρα σος, pico de gallo και τραγανά frizzled onions σε ψημένη focaccia. Αν, μάλιστα, είσαι egg lover, δύσκολα θα αντισταθείς στα διάσημα Eggs Benedict με δύο αυγά ποσέ, καπνιστή μπριζόλα, Philadelphia και σπανάκι πάνω σε αφράτα english muffins, τα οποία περιχύνονται με σπιτική σος hollandaise! Στις προτάσεις Fridays™ Brunch θα βρεις και κλασικές συ-

νταγές σε πρωινή εκδοχή, όπως το Breakfast Burrito, αλλά και τις αφράτες ομελέτες Avocado Omelette & Bacon και Mushrooms Omelette, καθώς και το αγαπημένο Hangover Burger που σερβίρεται από νωρίς το πρωί για να πετύχει αυτό που εκφράζει το όνομά του! Τα λαχταριστά πιάτα του Fridays™ Brunch συνοδεύονται από θρεπτικά mocktails. Πρέπει να δοκιμάσεις το αρωματικό Sunrise Ruby με blood orange και δυόσμο, το δροσιστικό Green Breeze με αγγούρι και elderflower ή το «παθιασμένο» Red Kiss με φράουλα και σπιτικό ginger syrup. Φυσικά, ένα brunch που σέβεται τον εαυτό δεν μπορεί παρά να ολοκληρωθεί γλυκά με ένα σπιτικό pancake.

Chocolate & Banana ή Strawberry Cream Cheese είναι οι δύο γεύσεις που συμπληρώνουν την εμπειρία Fridays™ Brunch, μια εμπειρία που μπορείς να ζεις καθημερινά, από νωρίς έως τις 17:00 σε όλα τα TGI Fridays™.

Facebook: TGI Fridays Greece, Instagram: tgifridaysgr, Youtube: TGI Fridays Greece

Zambri

Γαστρονομικές προτάσεις που διατηρούν την ουσία της γεύσης. Ένα από τα ομορφότερα νεοκλασικά της Κηφισίας, εκεί όπου παλιά βρισκόταν το Beau Brummel, είναι το νέο σημείο συνάντησης για όσους αναζητούν την ουσία της γεύσης. Στο Zambri ο σεφ Γιώργος Καπέρδας εκφράζει όλο του το πάθος για μια μαγειρική που μπορεί να μιλήσει στις βαθύτερες επιθυμίες σου, αυτές που αφορούν το αίσθημα εμπιστοσύνης και της ανεπιτήδευτης απόλαυσης για την οποία δεν χρειάζεται να προσπαθήσεις πολύ. Το μενού προτείνει δημιουργικά πιάτα βασισμένα σε φρέσκα υλικά από μικρούς παραγωγούς κι αυτό μόνο του είναι ενδεικτικό όχι μόνο της υψηλής ποιότητας αλλά και της φιλοσοφίας που εκφράζει αυτό το ιδιαίτερο gastro-bar. Από τα πιάτα του πρωινού ή brunch μέχρι τον μεσημεριανό κατάλογο και τις επιλογές dinner, η γευστική εμπειρία στο Zambri είναι ένα ταξίδι που ξεκινά από την ελληνική παράδοση και μεταφέρει στις αποσκευές του σουβενίρ από τις κουζίνες όλου του κόσμου. Στον

κατάλογο θα βρεις προτάσεις από τη στεριά και τη θάλασσα, όπως το rib eye με baby πατάτα φούρνου, ψητά baby καρότα, ψητά μανιτάρια enioki και σάλτσα μπεαρνέζ, αλλά και το εξαιρετικό λαβράκι ψημένο με φλόγιστρο, μεσογειακή σάλτσα, chips και πουρέ από παστινάκι. Ιδιαίτερες οι γεύσεις και στα ζυμαρικά, όπου θα σε εντυπωσιάσει το κριθαράκι πίτσα με σουτζούκι, πιπεριές και φύτρες ραπανάκι, ενώ το τραχανότο με μοσχάρι ραγού αναδίδει τα αρώματα του τόπου μας. Θα συνοδεύσεις τα πιάτα με δροσερές σαλάτες «από τον κήπο μας» και, φυσικά, δεν γίνεται να μην κλείσεις με κάποιο από τα λαχταριστά επιδόρπια –το Εmotion Chocolate προσφέρει πραγματική συγκίνηση! Το Zambri με τον ιδιαίτερο χώρο, όπου κάθε λεπτομέρεια έχει επιλεγεί προσεκτικά, σε προετοιμάζει από την πρώτη στιγμή για μια γαστρονομική αποκάλυψη που ταυτόχρονα παραμένει οικεία και σε κερδίζει με την ουσία της.

Γ Ε Υ Σ Η

Snob Athens

Αγίου Δημητρίου 9, Κηφισιά, 210 6230063, www.zambriallday.gr, Facebook: ZAMBRI, Instagram: zambri_all_day

To πιο μαγικό bistronomy στο κέντρο της Αθήνας.

Το Snob Αthens δεν θυμίζει σε τίποτα ένα απλό food spot. Το εκπληκτικό νεοκλασικό του κτίριο χρονολογείται από το 1850 και από τότε αποτελεί ένα στολίδι στο κέντρο της Αθήνας. Εκεί ο σεφ Γιώργος Καπερδάς επιμελείται με τον δικό του, ιδιαίτερο τρόπο τα υπέροχα πιάτα του head chef Δημήτρη Μαρούλη και μαζί δημιουργούν ένα gastrobar που χαρίζει μια μοναδική γευστική εμπειρία. Αν είσαι λάτρης του brunch, αποκλείεται να μην ξετρελαθείς με τις τόσο διαφορετικές και απολαυστικές εκδοχές του. Στο μενού θα βρεις από acai bowl και λευκή ομελέτα μέχρι τάρτα τανίν και sourdough sandwich. Αυτό, όμως, που αξίζει να δοκιμάσεις περισσότερο απ’ όλα είναι τα pancakes! Oreo cookie, red velvet ή curd μπανάνας, όποιο συνδυασμό και να επιλέξεις, είναι πεντανόστιμος. Για φαγητό, θα βρεις

απολαυστικά πιάτα, όπως ταρτάρ μοσχάρι και katsu sando μουσακά, που αναδεικνύουν από την πρώτη δοκιμή τη φροντίδα του χειροποίητου. Στα must ανήκει σίγουρα το «I am Snob» burger με μοσχαρίσιο short rib, τυρί προβολόνε, μαρούλι, ντομάτες, αγιολί από μανιτάρια πορτσίνι σε μπριός πατάτας. Όποιο πιάτο κι αν έρθει στο τραπέζι σου, δεν υπάρχει περίπτωση να μην εντυπωσιαστείς από την εμφάνισή του. Δημιουργικό, γεμάτο φαντασία και ευρηματικότητα, το food styling είναι ένα από τα highlights του μαγαζιού. Ο εντυπωσιακός σχεδιασμός του χώρου, η υψηλή αισθητική και η ιδιαίτερη ατμόσφαιρα που σε παρασύρει από την πρώτη στιγμή δημιουργούν το απόλυτο σκηνικό για να δοκιμάσεις τις μοναδικές γεύσεις του. Όταν μιλάμε για απόλαυση, το Snob δεν εξυπακούεται απλώς. Επιβάλλεται!

Αγίας Ειρήνης 17, 210 3242603 Facebook: Snob Athens, Instagram: snob.athens 18.11.21 – lifo

53

Lot 51

Γεύσεις που σε κάνουν να περνάς καλά! Το Lot 51 είναι μια εμπειρία από αυτές που μετατρέπονται σε αναπάντεχη έκπληξη μέσα στην καθημερινότητα. Ξεκινάς για να πιεις έναν καφέ και ανακαλύπτεις την ξεχωριστή γεύση του κεφαλαίου specialty. Εκτός από τον μονοποικιλιακό καφέ ροής, καθημερινά μπορείς να κάνεις τη δική σου γευσιγνωσία με blends από διάφορα μέρη του κόσμου, όλα με την υπογραφή της Lot 51. Όμως, η γευστική εξερεύνηση στο Lot 51 δεν σταματά στον καφέ. Γίνεται μια ολόκληρη φιλοσοφία που χαρακτηρίζει όλα τα πιάτα. Κι όταν λέμε όλα, εννοούμε ό,τι κι αν δοκιμάσεις από ένα μενού που τιμά τη συνήθεια του brunch με επιλεγμένες συνταγές και δημιουργεί προτάσεις για όλη την ημέρα, τις οποίες θα απολαύσεις σε έναν χώρο όπου το κουλ συνδυάζεται με την casual γαστρονομία. Η πίτσα Bufala με σάλτσα ντομάτας San Marzano, φρέσκια μοτσαρέλα και βασιλικό είναι πρόταση για κάθε στιγμή και

θα σε ενθουσιάσει από την πρώτη μπουκιά – το ζυμάρι ωριμάζει για 24 ώρες και αυτή η αναμονή αξίζει κάθε της λεπτό! Must try το Chuck flap tail με εκπληκτικό black angus ocean beef 180 gr, mesclun, φρέσκιες τηγανητές πατάτες και χειροποίητη bbq sauce – όχι δεν έχει καμία σχέση με ό,τι ξέρεις. Στην κατηγορία γλυκό, η γκοφρέτα πραλίνας Namelaka από σοκολάτα Valrhona Bahibe, passion fruit sauce, crunchy πέρλες από σοκολάτα Valrhona και σορμπέ μάνγκο σού θυμίζει σε εμφάνιση και γεύση γκουρμέ δημιουργία. Όλα αυτά το Lot 51 καταφέρνει να τα προσφέρει μακριά από κάθε είδους ταμπέλα ή ψυχαναγκαστική κατηγοριοποίηση. Αντίθετα, όλες οι γεύσεις έρχονται ως μια φυσική προέκταση της τρέλας, του χιούμορ και της αισθητικής μια ομάδας που ξέρει πώς είναι να περνάς καλά και το μοιράζεται απλόχερα.

Γεύση

A ΦΙ Ε ΡΩ ΜΑ

54 lifo – 18.11.21

6 Cafe Bistro

Παπαδιαμαντοπούλου 24Β, Ιλίσια, 6937 337066, www.lot51.gr, Facebook: LOT51, Instagram: lot.51,

To γνωστό συνεργατικό καφενείο του Θησείου έγινε ένα υπέροχο bistro. Μπορεί να το θυμάσαι ως «6 Synergatiko Kafeneio Thiseiou». Σήμερα λέγεται 6 Cafe Bistro. H Γιώτα, η Κλειώ, η Μαρία και ο Μάκης κάνουν μαζί το επόμενό τους βήμα, αλλάζοντας τα πάντα στο μαγαζί τους, εκτός από ένα πράγμα: το υπέροχο, χειροποίητο φαγητό και την τεράστια αγάπη τους γι’ αυτό που κάνουν. Σήμερα, η κουζίνα του 6 Cafe Bistro έχει κυριολεκτικά τα πάντα. Σαγανάκι με αυγά και καβουρμά, γεμιστά πορτομπέλο, ιτσλί κεφτέ και σύγκλινο Μάνης με πορτοκάλι αλλά και εκπληκτικές πίτες! Τα πιάτα συνοδεύονται με φρέσκιες σαλάτες –must η σαλάτα ντάκος αβοκάντο– και φυσικά με κάποια ετικέτα από τα κρασιά της wine list που ταιριάζουν ιδανικά με ένα πλατό αλλαντικών ή τυριών αλλά και με τα πεντανόστιμα πεϊνιρλί. Στην κατηγορία «επιδόρπιο», όποια πρόταση κι αν δοκιμάσεις θα νιώσεις τη φροντίδα του σπιτικού γλυκού.

Μην παραλείψεις με τίποτα τη γαλατόπιτα ή τη μοναδική τούρτα κoκ. Στο 6 Cafe Bistro θα απολαύσεις breakfast ή brunch, με τις διάσημες ομελέτες να πρωταγωνιστούν, όπως η ομελέτα με αβοκάντο, ντοματίνια και λαδοτύρι Μυτιλήνης. Από το μενού δεν λείπουν φυσικά τα vegan πιάτα και τα smoothies. Οι εκπληκτικές, χειροποίητες σοκολάτες, ο αρωματικός καφές αλλά και οι ξεχωριστές γεύσεις σε τσάι συνοδεύονται από ολόφρεσκα κρουασανάκια, ενώ χαλαρώνεις με ήχους τζαζ και σόουλ, και καθώς χαλαρώνεις το βραδάκι τα vibes ανεβαίνουν με ένα ποτάκι ή κοκτέιλ. Όλα τα υλικά είναι βιολογικά και η υψηλή τους ποιότητα κάνει τη διαφορά. Το 6 Cafe Bistro σε καλωσορίζει σε έναν χώρο όπου η εντυπωσιακή τοιχογραφία του ζωγράφου Μανώλη Αναστασάκου κλέβει τα βλέμματα, παραμένοντας ένα από τα πιο αγαπημένα στέκια του Θησείου.

Τριών Ιεραρχών 21, 210 3451813 Facebook: 6 Café-Bistro, Instagram: 6_cafebistro

ΜΕΖΕΔΟΠΩΛΕΙΑ

Γ Ε Υ Σ Η

ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΦΑΓΗΤΟ ΣΤΑ ΚΑΛΥΤΕΡΑ ΤΟΥ

18.11.21 – lifo

55

Τα Καραμανλίδικα του Φάνη

ΣΟΥΤΖΟΥΚΌΠΙΤΑ ΜΕ ΑΥΓΆ ΜΆΤΙΑ

Γεύση 56 lifo – 18.11.21

Τα Καραμανλίδικα του Φάνη είναι ένα ταξίδι στην ιστορία. Ένα σκηνικό που έχει στήσει στο κέντρο της Αθήνας ένας ψαγμένος σκηνοθέτης για να αναβιώσει εποχές, γεύσεις, συνήθειες και, πάνω απ’ όλα, αυθεντική απόλαυση. Στα τρία ανακαινισμένα νεοκλασικά κτίρια που βρίσκονται Ευριπίδου, Σωκράτους και Ερμού στεγάζονται το παστιρματζίδικο και το μεζετζίδικο που θα σου προσφέρουν ένα γαστρονομικό ταξίδι στα βάθη της Ανατολής. Εδώ θα απολαύσεις λαχταριστούς μεζέδες στο πιάτο ή θα προμηθευτείς ιδιαίτερα προϊόντα που θα σου δώσουν έμπνευση να ετοιμάσεις στο σπίτι μερακλίδικες νοστιμιές. Ανάμεσα στις επιλογές θα βρεις αλλαντικά ωρίμανσης, τυριά από ποικιλίες ΠΟΠ, τσίπουρα παλαίωσης, βιοδυναμικά κρασιά αλλά και χειροποίητα γλυκά που θυμίζουν σπιτική φροντίδα. Πρέπει οπωσδήποτε να δοκιμάσεις τον εκλεκτό καραμανλίδικο παστιρμά και το

σουτζούκι, τα αυθεντικά καραμανλίδικα λουκάνικα αλλά και τις χειροποίητες πίτες, δηλαδή παστουρμαδόπιτα, σουτζουκόπιτα, φετόπιτα. Όσο για τα πιατάκια που θα συνοδεύσουν τις υπέροχες στιγμές στην οδό Ευριπίδου, η καραμανλίδικη ρεβιθάδα με παστιρμά, οι μελιτζάνες με κολοκύθια και φέτα σε σάλτσα Καππαδοκίας, τα χειροποίητα ντολμαδάκια της μανούλας αλλά και το καραμανλίδικο λουκάνικο παρμάκ με πίτες, το λουκάνικο κεφτέ με πίτες, το πελμένι γεμιστό με κιμά με σάλτσα τομάτας και σος γιαουρτιού ή τα χοιρινά καπνιστά μπριζολάκια, μαρινάτα με πατάτες τηγανητές είναι κάποιες από τις νοστιμιές που θα σου χαρίσουν μια μοναδική εμπειρία γεύσης. Στα Καραμανλίδικα η γεύση γράφει τη δικής της ιστορία ή μάλλον συνεχίζει άξια την ιστορία που ξεκίνησε να γράφεται μέσα από παραδόσεις που επιβιώνουν στον χρόνο.

Εδεσματοπωλείο: Σωκράτους 1 & Ευριπίδου, 210 3254184 Εργαστήρι - Εστιατόριο: Ερμού 119, 210 3219119, www.karamanlidika.gr Παντοπωλείο: Ευριπίδου 41, eshop.karamanlidika.gr Facebook: Karamanlidika - Tα Καραμανλίδικα του Φάνη, Instagram: ta_karamanlidika_tou_fani

Φλύαρη Γάτα

ΠΑΣΤΙΡΜΆ ΣΟΥΤΖΟΎΚ ΜΕ ΑΥΓΆ ΜΆΤΙΑ & ΠΑΤΑΤΟΎΛΕΣ

A ΦΙ Ε ΡΩ ΜΑ

Η γεύση συνεχίζει την ιστορία της παράδοσης.

Ένα βολιώτικο τσιπουράδικο στο Χαλάνδρι. Ξέρεις τι θα πει «γύρα» στη γλώσσα της γεύσης; Αν όχι, ήρθε η στιγμή να μάθεις. Η Φλύαρη Γάτα μπορεί να βρίσκεται στο Χαλάνδρι, αλλά προσφέρει την αυθεντική εμπειρία του βολιώτικου τσιπουράδικου. «Γύρα», λοιπόν, είναι τα πρώτα πιάτα με μεζεδάκια που θα καταφθάσουν στο τραπέζι σου. Κι όταν λέμε πρώτα, αυτό σημαίνει ότι ακολουθούν κι άλλα… Για την ακρίβεια, δεν πρόκειται να σηκωθείς από το τραπέζι αν οι άνθρωποι της Φλύαρης Γάτας δεν βεβαιωθούν πρώτα ότι έχεις χορτάσει! Στη γύρα, λοιπόν, θα απολαύσεις θράψαλα, σουπιές, χταποδάκι, ψάρια τηγανητά ή ψητά, όλες τις υπέροχες γεύσεις της θάλασσας μαγειρεμένες καταπληκτικά. Αξίζει σίγουρα να δοκιμάσεις τα μύδια αχνιστά, το καπνιστό σκουμπρί, το γεμιστό θράψαλο με πιπεριά, ντομάτα και φέτα και το διάσημο κρι-

θαρότο γαρίδας. Θα τα συνοδεύσεις με πεντανόστιμες δροσερές σαλάτες που ταιριάζουν τέλεια με τα θαλασσινά, χειροποίητες αλοιφές που απογειώνουν τη γεύση, καθώς και με υπέροχα ορεκτικά, όπως κολοκυθοκεφτέδες και ντοματοκεφτέδες. Από την pure βολιώτικη ατμόσφαιρα, φυσικά, δεν θα μπορούσε να λείπει το λατρεμένο τσίπουρο, ενώ το ουζάκι, η μπιρίτσα ή το εξαιρετικό χύμα κρασί παίζουν ως επιλογές σε κάθε γύρα! Κάθε πιάτο ημέρας σερβίρεται και σε ατομική μερίδα, που σημαίνει ότι μπορείς να φας όσο θέλεις και να πιεις άφοβα. Δεν είναι μόνο οι νοστιμιές που κάνουν τη Φλύαρη Γάτα must visit προορισμό γεύσης. Είναι η τρομερή ατμόσφαιρα που δημιουργείται από το βολιώτικο vibe σε έναν χώρο που πραγματικά σε κάνει να νιώσεις πως έχεις φύγει για λίγο από την Αθήνα.

Βασιλέως Γεωργίου Β’ 33 & Βαλαωρίτου 10, 210 6890406, Facebook: Η Φλύαρη Γάτα, instagram: flyari_gata

ΜΕΖΕΔΟΠΩΛΕΊΟ

Κυβέλη

Γ Ε Υ Σ Η

Εδώ οι εξαιρετικές γεύσεις είναι μια σταθερή αξία.

Η αγαπημένη Κυβέλη, το στέκι της Κυψέλης που σου φτιάχνει τη διάθεση με το ζεστό περιβάλλον, τη φιλόξενη διάθεση και τις φανταστικές γεύσεις του, γίνεται στέκι και αυτόν τον χειμώνα. Με πιάτα που μπαίνουν στη μέση και γίνονται αφορμή να συναντηθεί όλη η παρέα γύρω από το τραπέζι ή ατομικές προτάσεις – που θα τις μοιραστείς όμως, γιατί όλοι θα θέλουν να δοκιμάσουν μια μπουκιά. Ο Γιώργος Κόντας στην επιμέλεια των γευστικών προτάσεων παραμένει η σταθερή σχέση της Κυβέλης και η σταθερή αξία για όλους εμάς, που ξέρουμε κάθε φορά τι να περιμένουμε. Αλλά, πάλι, στην Κυβέλη, ό,τι κι αν περιμένεις, υπάρχει πάντα μια έκπληξη να σε ενθουσιάσει. Τα πιάτα ημέρας που συνεχώς ανανεώνονται αποκαλύπτουν τη φιλοσοφία του σεφ και αποτελούν ένα κεφάλαιο από μόνα τους. Ανάμεσα στις προτάσεις που πρέπει να δοκιμάσεις είναι τα πανσετάκια σχάρας με σκιουφιχτά

μακρόνια, ψητά ντοματίνια, γλυκές πράσινες πιπεριές και σάλτσα φέτας. Must-try και το κοτόπουλο ελευθέρας βοσκής που μαγειρεύεται μπρεζέ και σερβίρεται με παπαρδέλες και βελουτέ σάλτσα με σαφράν και παρμεζάνα. Το χοιρινό κότσι, το χιουνκιάρ μπεγιεντί αλλά και το κριθαρότο λεμονάτης σουπιάς με μάραθο και σπανάκι περιλαμβάνονται στις προτάσεις που εναλλάσσονται κάθε τόσο, προσφέροντας μια γκουρμέ οπτική σε συνταγές που έχουν τόπο προέλευσης. Θα συνοδεύσεις τα εδέσματα με το τρομερό τσίπουρο που έρχεται από μικρό παραγωγό της Πρέβεζας, για να γνωρίσεις μια ποικιλία που δεν θα συναντήσεις συχνά, αλλά και με κρασάκι ροής ή εμφιαλωμένο από ελληνικούς αμπελώνες. Στην Κυβέλη η εμπειρία της γεύσης είναι μια απόλαυση που σου θυμίζει την ελληνική παράδοση, ενώ ταυτόχρονα φωτίζει την εξέλιξή της.

Επτανήσου 15, πλ. Αγ. Γεωργίου, Κυψέλη, Delivery: 210 821 9406 Facebook: Κυβέλη, Instagram: kyveli_kypseli, www.kybeli.gr 18.11.21 – lifo

57

STREET FOOD

ΣΤΟΝ ΛΑΧΤΑΡΙΣΤΟ ΚΟΣΜΟ ΤΩΝ BURGERS, ΤΗΣ ΠΙΤΣΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΛΩΝ ΑΚΟΜΗ

Γεύση

A ΦΙ Ε ΡΩ ΜΑ

58 lifo – 18.11.21

PAX Burgers

Γ Ε Υ Σ Η

Το ΛΟΚΑΛύτερο burger της πόλης. Το street food έχει τη δική του γεύση και τα PAX Burgers τη δική τους φιλοσοφία για το street food. Μπεργκεράδικα υπάρχουν πολλά, όμως τα PAX Burgers είναι μια κατηγορία μόνα τους, αφού οι μοναδικές γεύσεις τους και τα κορυφαία burgers τους τα έχουν κάνει talk of the town. Ξεκινώντας το 2013 από τη Θεσσαλονίκη, μια ομάδα σεφ με μπόλικη τρέλα και ακόμα περισσότερη όρεξη –τι άλλο;– οραματίστηκε το σωστό, το «τίμιο» burger και κατάφερε να το δημιουργήσει, προσφέροντας καθημερινά αυθεντικές γεύσεις σε δυο σημεία στη Θεσσαλονίκη, καθώς και στο κέντρο της Αθήνας, όπου οι burgeristas μοιράζονται το πάθος για καλό street food από το 2018. Το απίστευτα ζουμερό και γευστικό μπιφτέκι από 100% φρέσκο μοσχαρίσιο κιμά, που ψήνεται σε open flame broiler τη στιγμή της παραγγελίας, αποτελεί την ιδανική βάση για τα Pretty, Amazing, Xtraordinary burger των PAX. Τα ψωμάκια είναι μια αποκλειστική συνταγή που καταφθάνει καθημερινά στα καταστήματα, ώστε να διατηρούνται πάντα αφράτα και γευστικά, και σε ενθουσιάζουν με τη γεύση τους. Όλα τα υλικά είναι κορυφαίας ποιότητας από επιλεγμένους παραγωγούς, ενώ η γευστική εμπειρία απογειώνεται με τις χειροποίητες σος και τις φρέσκες τηγανητές πατάτες. Επιβάλλεται να δοκιμάσεις το κλασικό Cheesy Original Burger, με 100% φρέσκο μοσχαρίσιο μπιφτέκι, American cheddar, κέτσαπ, μουστάρδα, κρεμμύδι και πίκλες, αλλά και το ψαγμένο Goat Cheese & Truffle, με κατσικίσιο

τυρί, σοταρισμένα μανιτάρια, beer caramelized onions και truffle mayo sauce. Στα PAX, εκτός από το ΛΟΚΑλύτερο burger, θα βρεις και τα μοναδικά CrunchWraps, μια εναλλακτική πρόταση guilty pleasure που δημιουργεί φανατικό κοινό: τραγανή corn tortilla που ψήνεται σε πλάκα και γεμίζεται με λαχταριστούς συνδυασμούς υλικών. Θα τα απολαύσεις χωρίς να το σκεφτείς, αφού κόβονται στη μέση και γίνονται αγαπημένο street food! Must try το Brave Texan με σιγομαγειρεμένο στον φούρνο pulled pork, το Chicken Supreme με φιλέτο κοτόπουλο σχάρας και τυρί κρέμα Philadelphia αλλά και το μοναδικό Sloppy Joe με σπιτικό chili con carne, λιωμένο cheddar, pico de gallo και spicy mayo που κλέβει τις εντυπώσεις. Οι burger lovers συναντιούνται στα PAX Burgers, σε Αθήνα ή Θεσσαλονίκη, και ζουν συγκλονιστικές στιγμές γεύσης που μπορούν να μεταφέρουν και στον χώρο τους, με delivery ή take-away. Η νέα άποψη για το street food μόλις έγινε θεσμός.

Αθήνα: Αιόλου 34 & Αθηναΐδος 12 / Θεσσαλονίκη: Καλαποθάκη & Βενιζέλου 8, κέντρο, Mediterranean Cosmos, Πυλαία Facebook: Pax burgers, Instagram: paxburgers, https://www.paxburgers.gr/ 18.11.21 – lifo

59

Γεύση 60 lifo – 18.11.21

AL CANTINO

A ΦΙ Ε ΡΩ ΜΑ

It’s more than you think.

Το απόλυτο street food spot της πόλης, εμπνευσμένο από τον interior design Στράτο Χιωτέλη, είναι εδώ, πιστό στις κλασικές λαχταριστές γεύσεις των απανταχού ξενύχτηδων, αλλά με νέες, γευστικές προτάσεις για όλες τις ώρες της ημέρας, για τη ακρίβεια 24/7. Kαι

εκεί που περίμενες ότι είναι ακριβώς αυτό… είναι κάτι παραπάνω. Μια γωνιά έτοιμη να την ανακαλύψεις, με επιλεγμένες ετικέτες, αποστάγματα και υψηλής ποιότητας προϊόντα από κάθε γωνιά του κόσμου.

Eρυθραίας 2, Ν. Ερυθραία, 2114059099 fb. ig. @alcantino.streetfood

Jackaroo sandwiches

Γ Ε Υ Σ Η

Μια γευστική εμπειρία επικών διαστάσεων στο Πασαλιμάνι. Η «αμερικανιά» είναι μια λέξη που χρησιμοποιείται με διαφορετικούς τρόπους και για διαφορετικούς λόγους. Στο Jackaroo, πάντως, ορίζει τη γαστρονομική εμπειρία που θα ζήσεις απολαμβάνοντας σάντουιτς επικών διαστάσεων, ευρέως γνωστά και ως σαντουιτσάρες! Το street food ξαναβρίσκει τις ρίζες του σε ένα μοναδικό μενού. Γιατί εδώ η ποιότητα και η ποσότητα συναντιούνται αρμονικά και σε εκπλήσσουν. Οι εξαιρετικές κοπές από εκλεκτά κρέατα γίνονται βάση για μια σειρά από συνταγές όπου τα υλικά συνδυάζονται με έναν τρόπο που δεν έχεις ξαναγευτεί. Το μυστικό μαρινάρισμα Jackaroo κάνει τη δική του δουλειά –καλύτερα, το δικό του θαύμα– και το αποτέλεσμα είναι προτάσεις μυθικής νοστιμιάς. Στα highlights, το ολόφρεσκο κοτόπουλο που τηγανίζεται επί τόπου μετά την ανάλογη προετοιμασία και κατακτά για πάντα την καρδιά σου με την αυθεντική γεύση του. Must try το Chicken Μelt με ψωμάκι μπριός, δύο κομμάτια παναρισμένο στήθος κοτόπουλο, διπλό τυρί τσένταρ, διπλό καπνιστό μπέικον, ντομάτα, iceberg και spicy μαγιονέζα, το Chickenator Βun σε αφράτο σουσαμένιο ψωμί με χειροποίητο, μαριναρισμένο στήθος φρέσκου κοτόπουλου, τσένταρ, μπέικον, μανιτάρια, μαγιονέζα και BBQ, αλλά και το Mega Fried Chicken –προσοχή, δεν είναι ψέμα!– σε ψωμί 30 μήκους εκατοστών, με 5 χειροποίητα μαριναρισμένα κομμάτια από στήθος φρέ-

σκου κοτόπουλου, 6 φέτες μπέικον, 5 φέτες τσένταρ, μανιτάρια, iceberg και μαγιονέζα. Αν, πάλι, δεν αποχωρίζεσαι το μοσχαρίσιο μπιφτέκι, τότε πρέπει να δοκιμάσεις το Umami σε αφράτο ψωμί με χειροποίητo μπιφτέκι από 100% μοσχαρίσιο κιμά, κατσικίσιο τυρί, μανιτάρια σοταρισμένα, καραμελωμένα κρεμμύδια και μαγιονέζα τρούφας. Ανάμεσα στις συνταγές που θα σε φέρουν μέχρι το Πασαλιμάνι γιατί απλώς δεν μπορείς να τους αντισταθείς είναι το Chicken Cream. Μια μοναδική γαστρονομική αποκάλυψη με αφράτο ψωμάκι μπριός, το μοναδικό τηγανητό κοτόπουλο Jackaroo, παγωτό βανίλια και πικάντικο μέλι. Το ψωμάκι μπριός που δημιουργείται με την ειδική συνταγή αλλά και τεχνική του Jackaroo και καταφθάνει καθημερινά ολόφρεσκο την κουζίνα του είναι μία ακόμα λεπτομέρεια που απογειώνει τις γεύσεις. Δεν είναι τυχαίο ότι το Jackaroo κέρδισε στα Estia Awards 2021 το χρυσό βραβείο στην κατηγορία «Street Food». Κυρίως όμως δεν είναι τυχαίο το ότι κερδίζει συνεχώς φανατικό κοινό που θέλει να ζήσει μια American style γευστική εμπειρία στο πιο cool street food spot της Αθήνας.

Σωτήρος Διός 45, Πειραιάς, 210 410 0015, Facebook: jackaroosandwiches, Instagram: jackaroo_sandwiches 18.11.21 – lifo

61

ΓΛΥΚΟ

ΜΕΡΕΣ ΓΕΜΑΤΕΣ ΣΑΝΤΙΓΙ ΚΑΙ ΣΟΚΟΛΑΤΑ

Γεύση

A ΦΙ Ε ΡΩ ΜΑ

62 lifo – 18.11.21

Κουκουβάγια

Από τα Χανιά στην Αθήνα, μια γλυκιά διαδρομή που γράφει ιστορία. Αν έχεις πάει στα Χανιά, ξέρεις. Αν δεν έχεις πάει, τότε σίγουρα έχεις ακούσει. Η Κουκουβάγια είναι το γλυκοπωλείο must-visit στην περιοχή – πάει παρέα με τα αξιοθέατα, μόνο που έχει να σου προσφέρει λαχταριστές γεύσεις και μια θέα συγκλονιστική. Άλλωστε, χάρη σε αυτήν πήρε και το όνομα που πρώτοι έδωσαν οι Γερμανοί στην περιοχή την περίοδο του πολέμου. Ναι, αν αρχίσεις να μιλάς για την Κουκουβάγια, θα πρέπει να μπλέξεις το ταξίδι στα Χανιά, τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και το κέντρο της σύγχρονης Αθήνας. Και κάπου εκεί θα συναντήσεις τον Χρήστο, τον Αριστείδη, τον Γιώργο και την Άλμα, η οποία μετέφερε στην Κουκουβάγια το πάθος της για τη ζαχαροπλαστική, συνδυασμένο με την έμπνευση από τα ταξίδια της στο εξωτερικό. Με πρώτο και εμβληματικό το Ζουμερό, ένα αφράτο κέικ βουτηγμένο σε πλούσιο, ζεστό, σοκολατένιο σιρόπι γαρνιρισμένο με σαντιγί –που από το 1977 έχει ταυτιστεί με το όνομα αυτού του γλυκοπωλείου–, η Κουκουβάγια έχει να παρουσιάσει μοναδικές δημιουργίες

που θα απολαύσεις στην περιοχή της Αγίας Ειρήνης. Ή μάλλον θα τις απολαύσεις όπου κι αν βρίσκεσαι, αφού στη φιλοσοφία αυτού του μοντέρνου γλυκοπωλείου είναι να πάρεις μαζί σου τις αγαπημένες σου γεύσεις μέσα σε ειδικά μελετημένες συσκευασίες, που φροντίζουν για τη μεταφορά τους. Όσο για τα γλυκά, αυτά είναι το μεγάλο δίλημμα, οπότε καλύτερα ο καθένας να πάρει την ευθύνη της επιλογής του. Η Ερασμία είναι ένας συνδυασμός σοκολατένιου υγρού κέικ και κρέμας πορτοκαλιού. Η Μερόπη είναι ένα δροσερό γλυκό ψυγείου τριών στρώσεων με σοκολάτα, λευκή κρέμα, αμαρέτο και αμύγδαλα. Το Ιγκλού έχει βάση από παντεσπάνι και κρέμα σοκολάτας καλυμμένη από μια δροσερή κρέμα βανίλιας, κι αυτές είναι μόνο κάποιες από τις προτάσεις που θα βρεις στην Κουκουβάγια. Γιατί εδώ το γλυκό δημιουργεί τη δική του ιστορία που ξεκινά από την Κρήτη και φτάνει στην Αθήνα για να γίνει μια νέα απολαυστική, on the go εμπειρία. Ωράριο 10:00 με 00:00 κάθε μέρα & Σ/Κ.

Γ Ε Υ Σ Η

Eleesian chocolates

Σκουζέ 1, πλατεία Αγίας Ειρήνης, 210 3318700, Facebook: koukouvayadesserts, Instagram: koukouvaya_athens

Η σοκολάτα αναδεικνύεται σε βασίλισσα της γευστικής απόλαυσης. Η σοκολάτα είναι ίσως μία από τις γεύσεις που βασιλεύει όταν μιλάμε για αληθινή απόλαυση, αλλά σοκολάτα από σοκολάτα διαφέρει. Το όνομα Eleesian έρχεται να πάρει τα σκήπτρα, προσφέροντας εκδοχές που δεν μοιάζουν με καμία άλλη. Αυτή είναι η ανωτερότητα της σοκολάτας προέλευσης, μιας σοκολάτας που παρασκευάζεται από κόκκους κακάο, οι οποίοι καλλιεργούνται σε μια συγκεκριμένη χώρα, περιοχή ή ακόμα και σε μια συγκεκριμένη φυτεία (κτήμα), προσφέροντας την ποιότητα της single origin ή single estate ποικιλίας που κάνει όλη τη διαφορά. Γιατί αυτές οι σοκολάτες έχουν μοναδικά γευστικά χαρακτηριστικά και αποτελούν μια απόλαυση που δεν μοιάζει με ό,τι έχεις δοκιμάσει μέχρι σήμερα. Η Eleesian επιλέγει τις ανώτερες ποικιλίες από διαφορετικούς προορισμούς συγκομιδής κακάου και τις συνδυάζει με φυσικά υλικά σε αναπάντεχες συνταγές,

ώστε να δημιουργήσει μια σειρά από σοκολάτες που αλλάζουν την εμπειρία αυτής της γεύσης. Must try τα σοκολατάκια με μαύρη σοκολάτα Ουγκάντα 78% και Μπελίζ 75%, η σοκολάτα γάλακτος Άγιος Δομήνικος 46% και Περού 39% με καφέ και πραλίνα. Στις πλάκες σοκολάτας προτείνουμε μαύρη σοκολάτα Μαδαγασκάρης 64% με καραμέλα σμέουρο και την Εκουαδόρ 70% με ρούμι, λάιμ και σοκολάτα γάλακτος Περού 39% με καραμελωμένους κόκκους ρυζιού και μπαχαρικά. Εξαιρετική επιλογή και τα σοκολατάκια με γκανάς λευκής σοκολάτας, καραμέλα - βανίλια και σόγια σος, που θα σε κάνουν να αντιληφθείς το μεγαλείο αυτής της ξεχωριστής εμπειρίας. Μπορείς να ζήσεις το γαστρονομικό ταξίδι στον κόσμο της σοκολάτας στη μοναδική σοκολατερί που βρίσκεται στο 140 της λεωφόρου Κηφισίας, ένα σημείο που φιλοξενεί τη βασίλισσα της απόλυτης γευστικής απόλαυσης.

Λεωφ. Κηφισίας 140, 210 0102334, www.eleesian.gr, Facebook: Eleesian, Instagram: eleesian_athens, 18.11.21 – lifo

63

Σκούφος

Λαχταριστές στιγμές για όλη την ημέρα στον Βύρωνα. Σε μια γωνία στην πλατεία Αγίου Λαζάρου στον Βύρωνα υπάρχει ένα ιδιαίτερο μαγαζί. Βλέποντας τα υπέροχα λουλούδια που το πλαισιώνουν, σου δημιουργείται η ανάγκη να το δεις από κοντά. Οι μυρωδιές που έρχονται από μέσα σε κάνουν να θες να μπεις μέσα. Κι όταν μπεις, αντικρίζεις έναν χώρο βγαλμένο από άλλη εποχή. Ίσως Ιταλία; Ίσως Γαλλία; Ή μήπως το σπίτι της γιαγιάς σου; Αυτό που ξεχωρίζει είναι η βιτρίνα με τα υπέροχα γλυκά του Σκούφου. Η ποικιλία, απίστευτη. Φρεσκοψημένες τάρτες, λαχταριστά τριώροφα cakes, παραδοσιακά σιροπιαστά, τιραμισού, τσιζκέικ σε όποια γεύση μπορείς να φανταστείς. Αλλά οι γευστικές εκπλήξεις δεν τελειώνουν εκεί. Ο Σκούφος προσφέρει πολλά ακόμα. Εκείνο που σίγουρα δεν πρέπει να παραλείψεις είναι οι περίφημοι λουκουμάδες, μια συνταγή που μετρά περισσότερα από

60 χρόνια και περνάει από γενιά σε γενιά. Και δεν μιλάμε μόνο για τους κλασικούς –που παραμένουν σταθερή αξία– αλλά και για μοναδικές συνταγές προφιτερόλ, λέμον πάι, μπανόφι ή πάβλοβα. Και παρότι η ανάγκη για γλυκό γεννιέται αβίαστα, οι αλμυρές επιλογές έρχονται να σε βάλουν σε δίλημμα ή απλώς να προηγηθούν. Στον κατάλογο θα βρεις πεντανόστιμες συνταγές brunch, από κρουασάν και πανκέικ μέχρι λαχταριστό Croque Μadame αλλά και προτάσεις για κάθε ώρα της ημέρας και κάθε γούστο. Άλλωστε, ο Σκούφος είναι ακριβώς αυτό, ένα all-day στέκι για όσους αγαπάνε τους καλαίσθητους χώρους και τις ιδιαίτερες γεύσεις. Παραγγέλνοντας έναν ζεστό καφέ, θα βολευτείς στις βελούδινες πολυθρόνες και θα τα δοκιμάσεις όλα. Ο Skoufos Vyronas είναι καθημερινή λατρεία που δεν αποχωρίζεσαι.

Γεύση

A ΦΙ Ε ΡΩ ΜΑ

64 lifo – 18.11.21

Βαφλάδικο

Κωνσταντιλιέρη 2-10, 211 1184572, Βύρωνας Facebook: Skoufos.Vyronas, Instagram: skoufos.vyronas

Το στέκι της βάφλας που έλειπε από τη Νέα Ερυθραία.

Όταν έχεις πολυετή εμπειρία στην απαιτητική θέση του μάγειρα, δεν υπάρχει κάτι που δεν μπορείς να πετύχεις. Ο Παναγιώτης και η Μιμή το αποδεικνύουν καθημερινά αυτό μέσα από το δικό τους πρότζεκτ που υμνεί τη βάφλα. Το Βαφλάδικο έχει γίνει το καλύτερο στέκι βάφλας στη Νέα Ερυθραία. Κι όταν λέμε βάφλα, δεν εννοούμε αυτό που σου έρχεται πρώτα στο μυαλό. Γιατί εδώ το παιχνίδι παίζεται αλλιώς! Στο Βαφλάδικο πρωταγωνιστεί το Bubble Waffle, μια μοναδική αλμυρή βάφλα που τη γεμίζεις με υλικά της επιλογής σου, σαν να ήταν σάντουιτς. Είτε πριν από την απογευματινή σου έξοδο είτε μετά το τελευταίο σου πότο, δεν υπάρχει κάτι πιο γευστικό και χορταστικό από αυτή την αλμυρή βάφλα. Αν, βέβαια, είσαι βιαστικός και θέλεις να τσιμπολογήσεις κάτι γρήγορα, τότε πρέπει να δοκιμά-

σεις τα αλμυρά βαφλάκια με τυρί και ζαμπόν που τρώγονται στο χέρι, χωρίς να λερώνεσαι, όπως οποιοδήποτε άλλο street food. Φυσικά, οι λάτρεις της γλυκιάς βάφλας θα την απολαύσουν με ένα σωρό διαφορετικούς συνδυασμούς. Must try η πρόταση με soft ice cream, που δεν θα βρεις αλλού. Όλες οι λαχταριστές γεύσεις φιλοξενούνται σε έναν πανέμορφο χώρο με βιομηχανικό natural στυλ και eco friendly φιλοσοφία. Οι συσκευές, ο τρόπος παραγωγής και η λειτουργία του μαγαζιού είναι «πράσινα», κάτι που σε κάνει να τον αγαπάς ακόμη περισσότερο. Ο Παναγιώτης και η Μιμή επανασυστήνουν τη βάφλα με τον δικό τους, μοναδικό τρόπο, δίνοντάς της υπέροχες γεύσεις, όπως καθετί που φτιάχνεται με αγάπη και μεράκι.

Πατριάρχου Γρηγορίου 4Ε, Νέα Ερυθραία, Facebook: vafladiko, Instagram: βαφλάδικο

706

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ

Terry Tsiolis: Portraits Ο Terry Tsiolis είναι ελληνικής καταγωγής φωτογράφος που για χρόνια συνεργάστηκε με τα μεγαλύτερα περιοδικά μόδας («Vogue», «Harper’s Bazaar» και «Vanity Fair») και φωτογράφισε διασημότητες κάθε ιδιότητας για πολλά περιοδικά του κόσμου, ανάμεσα σε αυτούς και η Ριάνα, η Mάργκο Ρόμπι και η Τζέιν Φόντα. H έκθεση «Portraits» αποτελεί την πρώτη παρουσίαση του έργου του σε μουσειακό χώρο και περιλαμβάνει έργα που δημιούργησε από το 2013 έως σήμερα. Η συγκεκριμένη σειρά σηματοδοτεί τη μετάβαση του Tsiolis από τις δαπανηρές και σύνθετες φωτογραφίσεις μόδας προς μια πιο οικεία προσέγγιση του δίπολου φωτογράφος - μοντέλο. Περιλαμβάνει φωτογραφίες και σύντομα βίντεο και εστιάζει στην αποτύπωση καθημερινών ανθρώπων από όλο τον κόσμο ανεξάρτητα από την ηλικία, το φύλο, τον σωματότυπο, τη θρησκεία ή την καταγωγή.

«Terry Tsiolis: Portraits», Μουσείο Μπενάκη, Πειραιώς 138, 18/11– 5/12

66

THE WEEK Όσα ξεκινάνε αυτή την εβδομάδα

68

ΣΙΝΕΜΑ Οι νέες ταινίες της εβδομάδας

70

ΒΙΒΛΙΟ Σάιμον Κρίτσλεϊ: «Οι αρχαίοι Έλληνες ζούνε τη δική μας πλάνη και τρομακτική ομορφιά»

72

ΒΙΒΛΙΟ Η Αθήνα στα χέρια μας

18.11.21 – lifo

65

5 ΜΟΥΣΙΚΗ-ΠΕΡΦΟΡΜΑΝΣ «Ένα Ένα», του Θανάση Δεληγιάννη Τα επαρχιακά κέντρα διασκέδασης αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της νεοελληνικής κουλτούρας, έχοντας αποκτήσει πια το status της cult μυθολογίας. Το «Ένα Ένα» αποτελεί ένα τέτοιο φανταστικό επαρχιακό κέντρο περασμένων δεκαετιών, στο οποίο το κλαρίνο ανοίγει διάλογο με τον αυτοσχεδιασμό, την ηλεκτρονική μουσική αλλά και τα field recordings, ενώ θεατές και θέαμα αλλάζουν συνεχώς ρόλους. Οι ερμηνευτές μεταμορφώνονται, ενώ και το κοινό γίνεται μέρος της παράστασης σε αυτό το ιδιότυπο πανηγύρι που θα στηθεί στη Στέγη.

17-20/11, Στέγη Ιδρύματος Ωνάση, λεωφ. Συγγρού 107, Αθήνα, είσοδος: 5-12 ευρώ

απο tην ελενη τζαννατου

6 ΜΟΥΣΙΚΗ Monolink live in Athens

the week

STOEP TH PR ES S

1 8 - 24 νοε μ β ρ ιου 20 21

ΘΕΑΤΡΟ ΜΟΥΣΙΚΗ «Όμορφη Πόλη» του Μίκη Θεοδωράκη, σε σκηνική σύνθεση και σκηνοθεσία Γιώργου Βάλαρη

1 ΘΕΑΤΡΟ-ΜΟΥΣΙΚΗ «The sea between my soul», σε σκηνοθεσία Raed Yassin Ο Λιβανέζος Raed Yassin φτιάχνει ένα ροκ μιούζικαλ με μαύρο χιούμορ και τη φωνή του πάντα ασυμβίβαστου Alan Bishop. Ερμηνευτές σε αυτό το έργο, που κινείται στα όρια μεταξύ εγκατάστασης και θεάτρου, είναι ταριχευμένα ζώα που τραγουδούν την ιστορία τους, παίρνοντας μια εξανθρωπισμένη μορφή, όπως συμβαίνει συχνά σε διάφορες εκφάνσεις του πολιτισμού. Φολκ και ροκ, λυρικό και κακόφωνο, ένα έργο που κάνει τα ζώα τα εικονικά μας άβαταρ για να μιλήσει για το δικό μας «εδώ και τώρα».

19-21/11, Στέγη Ιδρύματος Ωνάση, λεωφ. Ανδρέα Συγγρού 107, Αθήνα, είσοδος: 5-8 ευρώ

ριορισμένο αριθμό παραστάσεων. Η πρωταγωνίστρια Νόρα (Σοφία Χιλλ), μέσα από την αντιπαράθεση και την τριβή με τον σύζυγό της Τόρβαλντ, καταφέρνει να ξεπεράσει τον σκόπελο του κοινωνικού συστήματος αξιών και να δραπετεύσει προς το άγνωστο. Έτσι, το εγώ, ως κοινωνική κατασκευή, δίνει τη θέση του στον αληθινό εαυτό, που προσπαθεί να αναπνεύσει.

19/11-16/1, θέατρο Άττις, Λεωνίδου 7, Αθήνα, είσοδος: 10-15 ευρώ

4 ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ Ειρήνη Ηλιοπούλου, «Τόποι Επιθυμίας»

2 ΠΑΡΤI United in techno Ύστερα από το εκκωφαντικό του opening, τo mobile party του United in Techno μπαίνει στον «Ναό» για άλλο ένα Σάββατο που η μουσική θα ακούγεται και θα χορεύεται δυνατά. Στο line-up της βραδιάς οι Ayshel, BMSK, Jerm, Nemmett (live) και RENA. 20/11, Temple Athens, Ιάκχου 17, Αθήνα, είσοδος 8 ευρώ

3 ΘΕΑΤΡΟ «Νόρα», του Χένρικ Ίψεν, σε σκηνοθεσία Θεόδωρου Τερζόπουλου Η διασκευή του Θεόδωρου Τερζόπουλου πάνω στο Κουκλόσπιτο του Ίψεν (ο κριτικός της «Guardian» Michael Billington κάνει λόγο για «τελετουργικό μινιμαλισμό») ανεβαίνει για τρίτη σεζόν φέτος και για πε-

66 lifo – 18.11.21

Σε καθεμία από τις είκοσι ατομικές της εκθέσεις η εικαστικός Ειρήνη Ηλιοπούλου επιχειρεί να ρίξει μια ευαίσθητη, αλλά φιλοσοφημένη ματιά σε όλα όσα θεωρούμε γνωστά. Στην παρούσα έκθεση συγκεντρώνονται τοπία σε είκοσι τρία λάδια και ακουαρέλες μεγάλων διαστάσεων και τριάντα πέντε μικρές ακουαρέλες. Για την ίδια τη ζωγράφο, η επιθυμία είναι ένας όμορφος τόπος που ανήκει στη σφαίρα του ουτοπικού και συνδέεται άρρηκτα με την ίδια την έννοια της δημιουργίας, εφόσον, όπως λέει η ίδια: «Η ουτοπική επιθυμία για γνώση αυτού που δεν είναι ακόμα γνωστό είναι ο άξονας και ο λόγος που ζωγραφίζω».

18/11-14/12, γκαλερί Σκουφά, Σκουφά 4, Αθήνα, είσοδος ελεύθερη

Όλα τα θέματα που διέτρεξαν το τεράστιο έργο του Μίκη Θεοδωράκη –ο έρωτας, η ξενιτιά, ο θάνατος, η ρωμιοσύνη– δίνουν το «παρών» σε αυτήν τη θεατρική-μουσική παραγωγή που ανεβαίνει για δεύτερη χρονιά, αυτήν τη φορά παίρνοντας τη μορφή αφιερώματος στο έργο του σπουδαίου συνθέτη. Ποιητικά κείμενα του Θεοδωράκη, πεζά του σκηνοθέτη Γιώργου Βάλαρη αλλά και μερικά από τα εμβληματικότερα τραγούδια του συνθέτη και κατ’ επέκταση του ελληνικού ρεπερτορίου θα συνδυαστούν στην «Όμορφη Πόλη», που θα ανέβει για δύο μόνο παραστάσεις πριν από την παγκόσμια περιοδεία της. Με τους Κώστα Καζάκο, Λεωνίδα Κακούρη, Κωνσταντίνο Καζάκο, Ελισάβετ Μουτάφη, Γιώργο Βάλαρη, Αιμίλιο Ράφτη, Λήδα Πρωτοψάλτη και τους ερμηνευτές Γλυκερία, Δημήτρη Μπάση, Σαλίνα Γαβαλά και την προσκεκλημένη Μελίνα Ασλανίδου.

19 & 20/11, Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, Βασ. Σοφίας & Κόκκαλη 1, Αθήνα, είσοδος: 10-45 ευρώ

Στο μουσικό σύμπαν του Monolink το αναλογικό με το ψηφιακό μπορούν να συνυπάρχουν αρμονικά. Με έδρα του το Βερολίνο, ο κατά κόσμον Steffen Linck, χωρίς να ξεχνά το κιθαριστικό, φολκ και μπλουζ παρελθόν του, κινείται με ευκολία στο πεδίο της ηλεκτρονικής χορευτικής μουσικής. Οι παραγωγές του γράφονται κατά κύριο λόγο μέσα από τζαμαρίσματα αρχικά, πριν τους δώσει την υπνωτιστική, ηλεκτρονική χροιά που τις χαρακτηρίζει. Στα live του παίζει τα κομμάτια σε πραγματικό χρόνο και δημιουργεί μια dancefloor εμπειρία, όπως ακριβώς θα κάνει και στην Αθήνα, στο Fuzz.

20/11, Fuzz Live Music Club, Πειραιώς 209, Ταύρος, είσοδος: 28-33 ευρώ

7 ΘΕΑΤΡΟ «Βάκχες» του Ευριπίδη, σε σκηνοθεσία Έλενας Μαυρίδου Το κείμενο της αρχαία ελληνικής γραμματείας στα χέρια της Έλενας Μαυρίδου μεταμορφώνεται σε ένα σύγχρονο δραματοποιημένο εικαστικό-μουσικό δρώμενο. Η σκηνοθέτις, μέσα από την προσέγγισή της, επιδιώκει να δει τι γίνεται όταν τα φώτα κλείσουν και οι θεατές συλλογίζονται το αδιέξοδο της ύπαρξης. Η φωνή του Διόνυσου είναι αυτή που μας συνδέει με τα ζωώδη ένστικτά μας σε μια παράσταση όπου συνυπάρχουν η σύγχρονη και η παραδοσιακή μουσική μαζί με φιγούρες θεάτρου σκιών. Με τους Έλενα Μαυρίδου, Δημήτρη Μανδρινό, Δήμητρα Κούζα, Χριστίνα Μαριάνου.

22/11-30/4, θέατρο Χώρος, Πραβίου 6-8, Αθήνα, είσοδος: 10-15 ευρώ

8 ΜΟΥΣΙΚΗ Παιδί Τραύμα live «Απόψε θα χορέψουμε. Πρέπει να χορέψουμε» προτρέπει το Παιδί Τραύμα, το προσωπικό μουσικό πρότζεκτ που εξελίχθηκε σε μπάντα. Με όχημα τον ελληνικό στίχο που βρίσκει τη θέση του κάπου ανάμεσα στον Παύλο Παυλίδη και τον The Boy και έχοντας στις αποσκευές του τον περσινό του δίσκο «Θα καταστρέψω τον κόσμο», το Παιδί Τραύμα θα παρουσιάσει, μαζί με την μπάντα του, ζωντανά στη σκηνή του six d.o.g.s υλικό από αυτό αλλά και το πρώτο του άλμπουμ, τις «Μυστικές χορευτικές κινήσεις».

20/11, six d.o.g.s, Αβραμιώτου 6-8, Αθήνα, είσοδος: 10 ευρώ

ΘΕΑΤΡΟ

«Η φάρμα των ζώων» του Τζορτζ Όργουελ, σε σκηνοθεσία Άρη Μπινιάρη Ένα από τα πλέον δημοφιλή μυθιστορήματα του προηγούμενου αιώνα αλλά και το πλέον κατάλληλο κείμενο για μια εισαγωγή στον λογοτεχνικό σύμπαν του Τζορτζ Όργουελ, η Φάρμα των Ζώων διασκευάζεται για άλλη μια φορά για το θέατρο και ανεβαίνει από το Εθνικό Θέατρο. Ο Άρης Μπινιάρης μαζί με τον Βύρωνα Θεοδωρόπουλο «πειράζουν» την ούτως ή άλλως διαχρονική αλληγορία της Φάρμας των Ζώων ώστε να την προσαρμόσουν στο σήμερα, σε μια παράσταση τη μουσική της οποίας υπογράφει ο Φώτης Σιώτας. Από 18/11, Θέατρο Rex Σκηνή «Ελένη Παπαδάκη», Πανεπιστημίου 48, Αθήνα, είσοδος: 10-18 ευρώ

9 ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ #RevoltingBodies // «ABROSEXUAL» του Κωνσταντίνου Κωτσή

εγκαινιάσει τον νέο χώρο της Batagianni Gallery επιχειρεί μια πολυμεσική προσέγγιση. Σχέδια, βίντεο και γλυπτικές εγκαταστάσεις συνδυάζονται συχνά με γραπτά μηνύματα, φωτογραφίες και άλλα αντικείμενα.

20/11-22/1, Batagianni Gallery, Αντήνορος 17, Παγκράτι, είσοδος ελεύθερη κατόπιν ραντεβού

11 ΘΕΑΤΡΟ «Ο γιατρός της τιμής του» του Πέδρο Καλντερόν ντε λα Μπάρκα, σε σκηνοθεσία Θωμά Μοσχόπουλου Στο πλαίσιο του #RevoltingBodies, ο Κωνσταντίνος Κωτσής επιχειρεί να μας εισαγάγει στο «Cabinet of curiosities» του συλλέκτη Θέμη Ραγιά μέσα από την εγκατάσταση «Abrosexual». Πρόκειται για μια συλλογή από κομψά αντικείμενα, τα οποία ωστόσο κουβαλούν νοήματα ρευστά. Έτσι, τα objets d’art του συλλέκτη βρίθουν συμβολισμών, κινούμενα μεταξύ παραδοσιακής τέχνης και μαζικής παραγωγής, ακολουθώντας παράλληλα το εθνικό αφήγημα της Ελλάδας από τον Μεσοπόλεμο κι έπειτα.

17-20 & 24-26/11, ATOPOS cvc, Σαλαμίνος 72, Αθήνα, είσοδος ελεύθερη με προκράτηση θέσης

10 ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ Jimmie Durham στην Batagianni Gallery Σε κάθε διάσταση της δράσης και της καλλιτεχνικής δημιουργίας του ο ακτιβιστής, ποιητής, περφόρμερ και λογοτέχνης Jimmie Durham αναζητά ό,τι υπάρχει πέρα από τη γλώσσα, για να φτάσει στη σχέση μεταξύ φόρμας και έννοιας. Στα έργα της έκθεσης που θα

Εμβληματικό μα και αμφιλεγόμενο, το έργο Ο γιατρός της τιμής του είναι ένα «δράμα τιμής» που ακροβατεί μεταξύ του σκοτεινού και του ποιητικού, του φιλοσοφικού και του κωμικού, και ανεβαίνει για πρώτη φορά στην Ελλάδα, σε σκηνοθεσία Θωμά Μοσχόπουλου. Το έργο διαδραματίζεται κατά τη διάρκεια της βασιλείας του βασιλιά Πέδρο της Καστίλης (1350-1369), ο οποίος και επισκέπτεται τη Σεβίλλη. Εκεί θα συναντήσει ξανά έναν έρωτα από το παρελθόν του, τη δόνια Μενθία, και σύντομα θα δημιουργηθεί ένα ερωτικό τρίγωνο, μια και αυτή είναι παντρεμένη πλέον με τον Σεβιλλιάνο Γκουτιέρε Αλφόνσο ντε Σολίς, που θα οδηγήσει τους ήρωες σε ένα ηθικό και πνευματικό τέλμα.

ΠΑΡΤY Seds w/ Oliver Huntemann Ο Γερμανός παραγωγός Oliver Huntermann έχει μακρά πορεία στην ηλεκτρονική μουσική. Παιδί της acid house και του rave, ξεκίνησε από κει τα πρώτα του techno βήματα, που τον οδήγησαν από τα remixes και τις παραγωγές για ονόματα όπως οι Chemical Brothers, Depeche Mode και Underworld στο βερολινέζικο Watergate και από κει στο πρότζεκτ Rekorder 7.1. μαζί με τον Stephan Bodzin, αλλά και στη δημιουργία του δικού του label Senso Sounds. Με όλη αυτή την εμπειρία στο οπλοστάσιό του, ανεβαίνει στη σκηνή του gig space του six d.o.g.s. για μια ξεχωριστή και δυνατή βραδιά που θα πλαισιώσουν οι Artemios, Petros Odin, The Man with The Speaker.

the week

EKΔΗΛΩΣΕΙΣ

19/11, six d.o.g.s, Αβραμιώτου 6-8, Αθήνα, είσοδος: 12-15 ευρώ

21/11-17/4, θέατρο Πόρτα, λεωφ. Μεσογείων 59, Αμπελόκηποι, είσοδος: 10-20 ευρώ

18.11.21 – lifo

67

τις νύξεις του αμερικανικού ταξικού επαρχιωτισμού και της απωθημένης σεξουαλικότητας του Σάβατζ.

VILLAGE RENTI 18-VILLAGE MALL 6-ODEON ESCAPE 6-ΑΒΑΝΑ-ΑΕΛΛΩ 1-ΑΣΤΟΡ-WEST CITY 2-NANA 1-ΣΠΟΡΤΙΓΚ 1,2-TOWN CINEMAS 3-ΤΡΙΑ ΑΣΤΕΡΙΑ 2-ΑΘΗΝΑ

Μπενεντέτα BENEDETTA

ΣΚΗΝΟΘΕΣIΑ: Πολ Βερχόφεν ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΟYΝ: Βιρζινί

Εφιρά, Δάφνη Πατακιά, Σαρλότ Ράμπλινγκ, Λαμπέρ Γουιλσόν Η Μπενεντέτα Καρλίνι, μια μοναχή στο μοναστήρι της Πέσκια στην Τοσκάνη, παίρνει υπό την προστασία της μια νεαρή γυναίκα και οι δυο τους ξεκινούν μια παθιασμένη ερωτική σχέση. ΣYΝΟΨΗ:

H εξουσία του σκύλου απο toν θοδωρη κουτσογιαννοπουλο

Ένα ξεχασμένο μυθιστόρημα του 1967, η «Εξουσία του σκύλου» του παραγνωρισμένου Τόμας Σάβατζ, εμπνέει την επιστροφή της Τζέιν Κάμπιον στο σινεμά μετά από δώδεκα χρόνια απουσίας. ΣYΝΟΨΗ: Ο χαρισματικός κτηνοτρόφος Φιλ Μπέρ-

Σινεμά

μπανκ προκαλεί φόβο και θαυμασμό στους γύρω του. Όταν ο αδελφός του φέρνει στο σπίτι τη νέα του γυναίκα και τον γιο της Φιλ, τους βασανίζει μέχρι που έρχεται αντιμέτωπος με το ενδεχόμενο του έρωτα.

Αριστούργημα Πολύ Καλό Καλό Ικανοποιητικό Μέτριο

Κακό

68 lifo – 18.11.21

Π

αραλλάσσοντας το μοτίβο της σχέσης της γυναίκας με την κόρη απέναντι στις αντιξοότητες και τον ξεριζωμό στα Μαθήματα Πιάνου, η Κάμπιον διέκρινε τη δύναμη που αντλούν οι δυο «παρείσακτοι» της υπόθεσης, δηλαδή η χήρα μαγείρισσα, κάποτε πιανίστα σε κινηματογραφικές αίθουσες, Ρόουζ, και ο έφηβος γιος της Πίτερ, όταν η Ρόουζ παντρεύεται τον Τζορτζ Μπέρμπανκ και μετακομίζει, μαζί με τον Πίτερ, στο μεγαλοπρεπές ράντσο που ο Τζορτζ μοιράζεται με τον αδελφό του Φιλ. Όσο τρυφερός και μειλίχιος είναι ο Τζορτζ (Τζέσι Πλέμονς), τόσο μοχθηρά και βάναυσα φέρεται ο Φιλ, ο οποίος το έχει βάλει σκοπό να τελειώσει τον γάμο του αδελφού του, με τον οποίο μοιραζόταν το ίδιο παιδικό κρεβάτι επί σαράντα χρόνια, αλλά και να ισοπεδώσει τον Πίτερ με απανωτά ομοφοβικά, προσβλητικά σχόλια. Σε ένα παλάτι στη μέση ενός σκηνικού άγριας δύσης στη Μοντάνα του 1925, οι μεγαλογαιοκτήμονες αδελφοί φιλοσοφούν τη ζωή διαφορετικά: ο Φιλ είναι μια ξεχωριστή περίπτωση, ένας σπουδαγμένος άνδρας, άριστος φοιτητής στο Γέιλ, που επέλεξε τη σκληρή καθημερινότητα του ράντσερ, προτιμά να κάνει παρέα με τους εργάτες του και να γλεντάει μαζί τους σαν να μην υπάρχει αύριο, πλένεται σπάνια και το απολαμβάνει, σαν να θέλει να ξορκίσει τον καθωσπρεπισμό που του υπέδειξαν οι αυστηροί γονείς του. Η Ρόουζ (η Κίρστεν Ντανστ, εντός ρόλου) κάμπτεται από τον εκφοβισμό, το ρίχνει στο ποτό και το ούτως ή άλλως εύθραυστο εγώ της τσακίζεται. Αντίθετα, ο Πίτερ κρατά χαρακτήρα και διατηρεί την ψυχραιμία του, όσο κι αν δίπλα του σφυρίζουν τα υποτιμητικά πειράγματα – είναι η miss Nancy για τον «θείο» και τους ομόσταβλούς του και μοιάζει προσηλωμένος στην επιθυμία του να γίνει γιατρός, ανατέμνοντας ζώα στον άφθονο ελεύθερο χρόνο του. Όταν, ξεμακραίνοντας από την έπαυλη, ο Πίτερ ανακαλύπτει ένα μυστικό καλά κρυμμένο στο μπαούλο ενός φυσικού κρησφύγετου, η συμπεριφορά του Φιλ απέναντί του αλλάζει κάθετα.

Τον πιάνει με το καλό και προσφέρεται να του μάθει πράγματα και να τον εκπαιδεύσει, όπως ακριβώς είχε κάνει στα παιδικά του χρόνια ο εκλιπών μέντοράς του, ο Μπρόνκο Χένρι, τη μνήμη του οποίου τιμά με σιωπές γεμάτες σημασία και στοχαστικούς αναστεναγμούς. Όταν ο νεαρός Πίτερ διακρίνει τη μορφή ενός ζώου στο περίγραμμα του βουνού απέναντι από το ράντσο, που μόνο ο Μπρόνκο και ο Φιλ είχαν το ταλέντο να συλλάβουν αμέσως, καταλαβαίνουμε πως αποκτά πλεονεκτική θέση, χωρίς να γνωρίζουμε αν έχει σχεδιάσει εκδίκηση ή πλάνο απόδρασης από την κόλαση που έχει στήσει ο νταής. Ο μισογύνης Φιλ, τον οποίο υποδύεται με μια αλά Μάθιου Μακόναχι αλήτικη διάθεση καθώς και τη συνήθη τάση του για ψυχική έκθεση ο Μπένεντικτ Κάμπερμπατς, είναι θεωρητικά ο πιο ενδιαφέρων χαρακτήρας του έργου, ένας καλλιεργημένος αγροίκος από επιλογή, μισογύνης και μοναχικός, τραχύς και τοξικός, με ανάθεμα στην ψυχή και ένα συνεχές βάρος που μεταφράζει σε ανεξέλεγκτη οργή για όσα δεν έχει κι αυτό που δεν μπορεί ποτέ να γίνει. Ωστόσο, ο Κόντι Σμιτ Μακφί, το αγόρι από το «Road», εξελίσσεται στο κλου της πλοκής: μια ψηλόλιγνη φιγούρα σαν τη μύγα μες στο γάλα σε ένα εχθρικό περιβάλλον, ειδικά όταν φορά το μεγάλο καπέλο του και άσπρα αθλητικά παπούτσια, με τεράστια μάτια και αινιγματικά ουδέτερη ματιά, κληρονομεί ένα βαρύ παρελθόν: λίγο πριν αυτοκτονήσει, ο αλκοολικός πατέρας του πρόλαβε να του πει πως δεν είναι αρκετά δυνατός και ευγενικός. Τι από τα δύο είναι αλήθεια και τι δεν ισχύει αποκαλύπτεται στα τελευταία πέντε λεπτά μιας ταινίας που εμποτίζεται από τη συνήθη μείξη αισθησιασμού και ωμότητας που χαρακτηρίζει τη φιλμογραφία της Νεοζηλανδής δημιουργού, αλλά χωλαίνει σημαντικά στη μάταια, παρατεταμένη προσπάθειά της να μιμηθεί την αφηγηματική και στυλιστική τεχνοτροπία του Πολ Τόμας Άντερσον, ακόμη και στην υπερβολικά ενορχηστρωμένη μουσική επένδυση του Τζόνι Γκρίνγουντ. Η Εξουσία του σκύλου διασχίζει γνώριμα εδάφη, συλλαμβάνοντας μερικές ισχυρές στιγμές, συνήθως όχι στις εκρήξεις αλλά στις φευγαλέες αντιδράσεις, αλλά δεν εφαρμόζει την πολυθεματική της φιλοδοξία στην ένταση του δράματος, όπως ας πούμε το Θα χυθεί αίμα ή το Master, αφήνοντας έτσι σε εκκρεμότητα

INFO THE POWER OF THE DOG ΣΚΗΝΟΘΕΣIΑ:

Τζέιν Κάμπιον ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΟYΝ:

Μπένεντικτ Κάμπερμπατς, Κίρστεν Ντανστ, Κόντι Σμιτ ΜακΦι, Τομαζίν ΜακΚένζι

Ταμένη από τους γονείς της σε μοναστήρι από μωρό, η Μπενεντέτα μεγαλώνει πιστεύοντας ακράδαντα πως η Παναγία τη συντροφεύει και ο Χριστός την προστατεύει, κοινωνώντας τα οράματά της και τη θαυματουργή της δύναμη, σε μια εποχή που η πανούκλα και οι κομήτες επιβεβαίωναν ακόμη βαθύτερα το χάσμα μεταξύ λογικής και δεισιδαιμονίας – η ταινία γυρίστηκε το 2018, πολύ πριν από την επέλαση του Covid. Μεταφέροντας το μυθιστόρημα της Τζούντιθ Μπράουν, ο Πολ Βερχόβεν, που δεν διακρίνεται για τη λεπτότητά του, λούζει το πρώτο μισό της εκτροχιασμένης περιπέτειάς του με υπερμπουνιουελική σάτιρα και αιρετικές εικόνες: ο επελαύνων Ιησούς σφάζει φίδια που ζώνουν τη δούλη του, κραδαίνοντας μαεστρικά τη χατζάρα του, και στη συνέχεια, πάντα με το πρόσωπο ενός πρωταγωνιστή φωτορομάντσου της Αναγέννησης, την προστάζει να τον πλησιάσει στον σταυρό του πόνου και να του αφαιρέσει το ύφασμα που τους χωρίζει, αποκαλύπτοντας στην άναυδη Μπενεντέτα την απουσία πρακτικού τρόπου εξέλιξης της σχέσης τους. Επιπρόσθετα, μια νεαρή δόκιμη της μονής, η κακοποιημένη από τον πατέρα, τα αδέλφια και όλη τη γειτονιά Μπαρτολομέα, βρίσκει καταφύγιο στο μοναστήρι αλλά και ευκαιρία να δείξει στην Μπενεντέτα τα μυστικά που την απασχολούν μύχια, αλλά της διαφεύγουν, δηλαδή τον έρωτα σε όλη τη θρησκευτική έκσταση που μπορεί να λάβει, με τη βοήθεια ενός ξυλόγλυπτου αξεσουάρ που θα αποτελέσει πειστήριο εγκλήματος για όσους φθονούν και επιβουλεύονται τη χαρισματική «ευλογημένη». Η ηγουμένη (Σαρλότ Ράμπλινγκ), που ποτέ δεν είδε με καλό μάτι την άφιξη μιας αγαπητής ενάρετης σε έναν κερδοφόρο οργανισμό που ελέγχει απόλυτα, θα ζητήσει τη βοήθεια του ισχυρού νούντσιου κι έτσι ο απεσταλμένος του Πάπα (ο Λαμπέρ Γουιλσόν σε έναν δόλιο ρόλο που φαίνεται να διασκεδάζει) θα σπεύσει να ξεκαθαρίσει τα δαιμόνια. Και ενώ ο Ολλανδός, με σαρωτική ενέργεια στην ένατη δεκαετία της ζωής του, ξεκινά με ένα κράμα του Σάρκα και Αίμα και του Showgirls, χαμηλώνει τους τόνους και σοβαρεύει το θέμα της χειραγώγησης της εξουσίας και της γυναικείας αυτοδιάθεσης σε ένα δράμα που δεν μοιάζει καθόλου με την αλά Monty Python κωμωδία που έθεσε αρχικά ως συνθήκη αφήγησης και τόνου. Η Βιρζινί Εφιρά πασχίζει να κρατήσει τα ηνία της κοπέλας που

ΠΡΩΤΗ ΠΡΟΒΟΛΗ έχει αφομοιώσει το παραμύθι της αγίας, ενώ η Δάφνη Πατακιά ξεχωρίζει με συνέπεια, γεφυρώνοντας τα ήθη μιας άλλης εποχής με τη σύγχρονη ματιά που εμφανώς επιδιώκει ο σκηνοθέτης της. ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ 1-ΑΤΛΑΝΤΙΣ 1-ΔΑΝΑΟΣ 1-ΔΙΑΝΑ-ΕΛΛΗΜΙΚΡΟΚΟΣΜΟΣ-ΟΣΚΑΡ-ΤΑΙΝΙΟΘΗΚΗ ΛΑΪΣ 1,2-ΤΡΙΑΝΟΝ ΘΕΡΙΝΟ-ΣΙΝΕ ΠΑΡΑΔΕΙΣΟΣ 2-ΣΙΝΕΑΚ

Οι άγιοι της μαφίας THE MANY SAINTS OF NEWARK

ΣΚΗΝΟΘΕΣIΑ: Άλαν Τέιλορ ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΟYΝ: Μάικλ

Γκαντολφίνι, Αλεσάντρο

Νιβόλα, Ρέι Λιότα ΣYΝΟΨΗ: Ο νεαρός Τόνι μεγαλώνει σε μία από τις πιο

ταραχώδεις περιόδους στην ιστορία του Νιούαρκ και ανδρώνεται, καθώς αντίπαλες συμμορίες ανελίσσονται και διεκδικούν την εξουσία από την πανίσχυρη εγκληματική οργάνωση των Ντι Μέο, που κυριαρχεί στη διχασμένη από τον ρατσισμό πόλη. Το Νιούαρκ στο οποίο μεγάλωσε ο Τόνι Σοπράνο δεν έχει (καθόλου) πολλούς αγίους, όπως ειρωνικά δηλώνει ο τίτλος, αλλά το επώνυμο του Ντίκι Μολτι-

σάντι («molti santi» στα ιταλικά σημαίνει «πολλοί άγιοι») εξηγεί ποιος είναι ο πραγματικός πρωταγωνιστής σε αυτό το prequel και ουσιαστικό origin story της πολυβραβευμένης, εμβληματικής τηλεοπτικής σειράς του HBO που δημιουργήθηκε από τον Ντέιβιντ Τσέις και σκηνοθετήθηκε από τον «αυτουργό» πολλών επεισοδίων, συνεπώς και βαθύ γνώστη των χαρακτήρων, Άλαν Τέιλορ, για να απαντήσει στο ερώτημα ποιος δημιούργησε τον Τόνι Σοπράνο. Ο Μάικλ Γκαντοφίνι, γιος του εκλιπόντος πρωταγωνιστή της σειράς, Τζέιμς, υποδύεται τον σπουδαιότερο τηλεοπτικό γκάνγκστερ ως έφηβο, όταν το 1967, και για μερικά χρόνια ακόμη, η γειτονιά του, όπως και ολόκληρη η Αμερική, διανύει την ταραγμένη φάση μετάβασης από την κυριαρχία του παλιού συστήματος της λευκής εξουσίας στη διεκδίκηση των πολιτικών και ατομικών δικαιωμάτων. Οι Άγιοι της Μαφίας ξετυλίγουν το οικογενειακό δέντρο, με τον δυναμικό Αλεσάντρο Νιβόλα να παίρνει πάνω του τη διαμόρφωση του χαρακτήρα του Τόνι. Πέρα από αυτόν, η ταινία μένει στη λεπτομερή ατμόσφαιρα, τα ιταλοαμερικανικά κλισέ που γνωρίζουμε και την αδυναμία ανάπτυξης χαρακτήρων (ειδικά γυναικείων) με ενδιαφέρον. Αντί γι’ αυτή την αποδόμηση του εξιδανικευμένου παρελθόντος του Τόνι, ένα sequel ενδεχομένως να είχε περισσότερο δραματικό σασπένς – και χρησιμότητα.

VILLAGE RENTI 12-VILLAGE MALL 1-VILLAGE PAGRATI 3-VILLAGE AG.DIMITRIOS 4-ΑΕΛΛΩ 2-ΑΘΗΝΑΙΟΝ 2-ΑΙΓΛΗ 2-ΑΤΛΑΝΤΙΣ 1-WEST CITY 4-ΕΛΛΗ-TOWN CINEMAS 4

18.11.21 – lifo

69

Βιβλίο

απο την τινα μανδηλαρα

Σάιμον Κρίτσλεϊ: «Οι αρχαίοι Έλληνες ζούνε τη δική μας πλάνη και τρομακτική ομορφιά» Ο καθηγητή Φιλοσοφίας Σάιμον Κρίτσλεϊ είναι στην Αθήνα και μίλησε στη LiFO για το νέο του βιβλίο «Η τραγωδία, οι αρχαίοι Έλληνες κι εμείς», για τη σημασία της φιλοσοφίας και της αρχαίας τραγωδίας, την παράσταση «Προμηθέας» του Ν. Καραθάνου, τους αδελφούς Κοέν και την παράξενη εμφάνιση του Νέλσον Μαντέλα ως Αντιγόνη.

Ο

Σάιμον Κρίτσλεϊ είναι αναμφίβολα ο καθηγητής που θα ήθελε κανείς να έχει. Μελετώντας και διδάσκοντας την αρχαία και τη σύγχρονη φιλοσοφία στο περίφημο New School for Social Research της Νέας Υόρκης, δεν έπαψε ποτέ να παρεμβαίνει με κείμενά του στα ζητήματα της εποχής μας, όπως έκανε π.χ. κατά τη διάρκεια της πανδημίας μέσω των «New York Times», ενώ βρέθηκε να συνομιλεί άμεσα με τους αναγνώστες του με μια σειρά από βιβλία για το ποδόσφαιρο, την πανκ ροκ και τον Ντέβιντ Μπόουι. Επίσης, το πρόσφατο podcast του με τον τίτλο «ApplyDegger» της αντίστοιχης σειρά του Ιδρύματος

70 lifo – 18.11.21

Ωνάση (ο ίδιος είναι και μέλος του Δ.Σ.) κατάφερε να μας κάνει προσιτή τη σκέψη του Μάρτιν Χάιντεγκερ, πείθοντάς μας ότι, ναι, η ανάγνωσή του μπορεί να αλλάξει τη ζωή μας. Κάτι αντίστοιχο προσπαθεί να κάνει, καθιστώντας προσιτά τα νοήματα της αρχαίας τραγωδίας, δίνοντας έμφαση στις αμφισημίες και στις συγκρούσεις που διαπερνούν τα λειτουργικώς αντιφατικά της νοήματα και φέρνοντάς την πιο κοντά στη φιλοσοφική σκέψη απ’ ό,τι η κλασική φιλοσοφία –ειδικά ο αιώνιος αντίπαλός της Πλάτων– στο καλύτερο, ίσως, μέχρι στιγμής βιβλίο του, που μεταφράστηκε από τον Γιάννη Δούκα και μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδό-

σεις Πατάκη με τον τίτλο Η τραγωδία, οι αρχαίοι Έλληνες και εμείς.

— Έχω την αίσθηση ότι το βιβλίο σας, που θέλει να φέρει κοντά μας την αρχαία τραγωδία, μιλώντας για εξίσου ταραχώδεις καιρούς με πανδημίες κ.λπ., μοιάζει σήμερα πιο επίκαιρο από ποτέ. Είναι, όντως, έτσι; Η αρχαία τραγωδία, που εκλαμβάνεται πάντα σε έμμεση συνάρτηση με τη δημοκρατία, είναι, αν όχι το λίκνο, σίγουρα το υπογάστριό της, εκφράζοντας μια σχέση που μπορεί να είναι στενή, πλην όμως έμμεση, γι’ αυτό και πιο ισχυρή. Και είναι αυτή ακριβώς η σχέση που πιστεύω ότι φωτίζεται ακόμα περισσότερο σήμερα με όλα όσα συμβαίνουν, τα οποία ενισχύουν ένα είδος απολυταρχισμού που ο Πλάτων μάλλον θα υποστήριζε. Αγαπάω τον Πλάτωνα και μου αρέσει να τον διαβάζω, αλλά με τρομάζει το όραμά του για μια αυταρχική κοινωνία που θα βασίζεται σε ειδικούς, οι οποίοι θα κατευθύνουν τον κόσμο. Το βλέπουμε να αναπαράγεται σήμερα με απόλυτη ακρίβεια από την υφιστάμενη πολιτική τάξη πραγμάτων. Σάμπως να έχουμε παραχωρήσει την πολιτική εξουσία αυτόχρημα στους ειδικούς, κάτι που μπορεί να είναι, εν προκειμένω, σωστό, αλλά θέτει επί τάπητος πολλά θέματα όσον αφορά τη δημοκρατία. Βέβαια, η αλήθεια είναι ότι αυτό το εκμεταλλεύτηκε σε μεγάλο βαθμό η αριστερά, ξεχνώντας τον δικό της, αυταρχικό σε πολλές περιπτώσεις και αντίστοιχα απόλυτο τρόπο να βλέπει τα πράγματα, την ίδια στιγμή που η δεξιά, στην πιο ακραία λογική της, δεν παύει να τρέφει τις αυταπάτες και τις εθνικιστικές δοξασίες κάποιω ν ακραίων που αρνούνται τα εμβόλια. Αυτή, λοιπόν, η ιδέα της έλευσης

των ειδικών είναι μια λογική που δανείζονται αυτούσια τόσο οι αριστεροί όσο και οι δεξιοί από τον Πλάτωνα. Στην πραγματικότητα, η δημοκρατία βρίσκεται διαρκώς σε αναταραχή, δεν είναι ποτέ σίγουρη, δεν παύει να αναρωτιέται για τους διαφορετικούς τρόπους αντίδρασης, κάτι που αντικατοπτρίζει με τρόπο μοναδικό η τραγωδία.

— Το κάνει, ωστόσο, με έναν πολύ σύγχρονο τρόπο, που μας αφορά άμεσα. Αυτό δεν λέτε στο βιβλίο; Μα, ακόμα και οι αρχαίοι Αθηναίοι το έκαναν με τον δικό τους, σύγχρονο τρόπο, επαναφέροντας όλα όσα συνέβαιναν στο απώτατο παρελθόν, τους μύθους και διάφορα μακρινά γεγονότα, στην εποχή τους, με έναν ιδιότυπο αναχρονισμό που μοιάζει απόλυτα μοντέρνος και άκρως συνειδητός. Τολμώ να πω με έναν μεταμοντέρνο τρόπο, τώρα κιόλας που το -μετα συζητιέται πολύ. Ξέρω πόσο σου αρέσει ο Ευριπίδης, ο οποίος είναι απολύτως μεταμοντέρνος, αλλά πιστεύω ότι και ο Αισχύλος έχει πολλά πιο μετα-μοντέρνα στοιχεία απ’ όσο φαίνεται.

— Δεν ξέρω αν προλάβατε να δείτε την παράσταση «Προμηθέας» του Νίκου Καραθάνου, που δείχνει ακριβώς αυτή την άκρως μοντέρνα οπτική του Αισχύλου, μεταφερμένη στο σήμερα. Εν προκειμένω, ο Καραθάνος επιχειρεί μια αναλογία της επαναληπτικότητας του μαρτυρίου που υπέφερε ο Προμηθέας με αυτήν που βιώσαμε τον καιρό της καραντίνας. Ναι, την είδα. Όντως το κάνει πολύ παραστατικά, δείχνοντας ότι είμαστε παγιδευμένοι σε μια οικιακού τύπου κόλαση. Δεν είναι τυχαίο ότι ξεκινάει με τη φράση «θυμάμαι τις Κυριακές ότι το φαγητό ήταν καλό», παραπέμποντας

σε ένα σκηνικό φαινομενικής οικογενειακής θαλπωρής, ενώ η βία υποδαυλίζει το σκηνικό. Αυτού του είδους η κανονικότητα που υποκρύπτει τη βία είναι το κατεξοχήν θέμα που πραγματεύεται ο Αισχύλος στον Προμηθέα. Εν ολίγοις, προβάλλει την ιστορία των θεών στις ζωές των ανθρώπων, ξεκινώντας μάλιστα την τραγωδία του με το απόλυτο πολιτικό ζήτημα της βίας και του κράτους.

— Πρόκειται, ωστόσο, για μια βία βουβή, σιωπηρή, όπως λέτε χαρακτηριστικά στο βιβλίο σας. Ναι, απολύτως. Είναι σαν ο Καραθάνος να ερμηνεύει τον Αισχύλο μέσα από τον Ίψεν, μεταφέροντας τη δράση σε ένα κλειστό δωμάτιο, όπου όλοι μπορεί να σιωπούν, αλλά βιώνουν μια κόλαση. Είχα, επίσης, την τύχη να δω και τους Όρνιθες του ίδιου, που με επηρέασαν τόσο ώστε να αλλάξω το τέλος του παρόντος βιβλίου μου, αφιερώνοντας ένα κεφάλαιο στον Αριστοφάνη. Έχω την αίσθηση πως αν ο Ευριπίδης μάς προσφέρει ένα ζευγάρι διαπεραστικά γυαλιά νυχτερινής όρασης, ο Αριστοφάνης μάς δίνει γυαλιά για να χαμηλώσουμε το εκτυφλωτικό φως ενός γελοίου κόσμου. Ουσιαστικά, η τραγωδία και η κωμωδία αποτελούν συμπληρωματικές όψεις της ίδιας ουσίας, αποβλέπουν στο ίδιο πράγμα, απλώς με διαφορετικό τρόπο.

— Εν ολίγοις, όπως μας εξηγείτε στο βιβλίο, τόσο η κωμωδία όσο και η τραγωδία είναι παρεξηγημένες έννοιες, η τραγωδία συνδέεται απλοϊκά με τον πόνο και το δράμα, ενώ δεν πρόκειται γι’ αυτό, και η κάθαρση δεν αφορά μόνο τη λύτρωση. Η αλήθεια είναι ότι απεχθάνομαι σφόδρα τον τρόπο που προσεγγίζουν οι φιλόσοφοι την τραγωδία, πιστεύοντας ότι στο τέλος θα έρθει κάτι για να αποκαταστήσει την τάξη πραγμάτων, ενώ ουσιαστικά πρόκειται για κάτι πολύ διαφορετικό και πολύπλοκο. Ακόμα και αν δεν ξέρουμε ακριβώς περί τίνος πρόκειται, η κάθαρση σίγουρα δεν είναι μια κατάσταση βιολογικού τύπου ανακούφισης –σαν να πηγαίναμε στην τουαλέτα– στην οποία παραπέμπει η ελληνική της έννοια. Μάλλον έχει να κάνει με την πνευματική ανύψωση, την προσωπική μας βελτίωση μέσω της παιδείας ή της τέχνης, αλλά όχι με τρόπο διδακτικό, όπως θεωρούν οι περισσότεροι. Η τραγωδία δεν είναι, ούτε προσδοκά να γίνει διδακτική. Κάποια στιγμή, ενώ έγραφα το βιβλίο, έλαβα ένα προσωπικό μέιλ από κάποιον που παρέπεμπε στους αδελφούς Κοέν, οι οποίοι υποστηρίζουν ότι το πρόβλημα με τον κόσμο είναι πως μπερδεύει την τέχνη με τον ηθικό διδακτισμό. Στο σημείο αυτό δεν μπορώ να μη σκεφτώ τον Ευριπίδη, στον οποίο παραπέμπει άμεσα το κεφάλαιό μου «Μηχανική Προανταπόδειξη», όπου κάνω λόγο για την αντίθεση του Αριστοτέλη προς τον Ευριπίδη, τον οποίο κατηγορεί επειδή υποστηρίζει το παράλογο στοιχείο, καθώς επιτρέπει στη Μήδεια στο τέλος του έργου να το σκάσει με το άρμα του Ήλιου που σέρνεται από δράκοντες, μαζί με τα πτώματα των δολοφονημένων παιδιών της! Εν ολίγοις, ο Ευριπίδης επινοεί τη μηχανή, τον μηχανισμό της μηχανής, για να εκθέσει την ψευτιά της υποτιθέμενης λύσης της τραγωδίας, βάζοντας ουσιαστικά μπουρλότο σχεδόν στα πάντα. Το κάνει όμως με έναν τρόπο μαγικό, οδηγώντας τους πρωταγωνιστές του όχι σε λύση αλλά σε απόλυτο αδιέξοδο, όπου τίποτα δεν κινείται, δεν υπάρχει καμία λύση, από πουθενά. Με τι μοιάζει αυτό; Μα, με την ταινία των αδελφών Κοέν Καμιά πατρίδα για τους μελλοθάνατους, όπου δεν υπάρχει κάθαρση, αλλά και με την άλλη τους εκπληκτική ταινία, το Καυτό Απόρρητο (Burn after reading), όπου τελικά όλες αυτές οι αδιέξοδες περιπέτειες των δυο πρακτόρων του FBI δεν οδηγούν πουθενά. Τι

Αυτό που ζούμε σήμερα είναι μια διαρκής ενοχή, μια παραίσθηση αισθημάτων, όπως έλεγε ο Κρίστοφερ Ρικς. Έχουμε την ψευδαίσθηση ότι είμαστε διαρκώς υπόλογοι, επειδή μας κατατρέχει η ενοχή, ενώ ουσιαστικά η τραγωδία μιλάει για την «αιδώ», για την ντροπή που χαρακτηρίζει τον Αθηναίο πολίτη.

μαθαίνουμε από τη δράση τους; Απολύτως τίποτα. Αυτό μας λέει και ο Ευριπίδης: «Καλώς ορίσατε στην πραγματικότητα». Έτσι είναι ο ανθρώπινος βίος. Αν θέλεις μια τέχνη που να συνδέεται με διδάγματα περί αλήθειας, δικαιοσύνης κ.λπ., τότε διάβασε την Πολιτεία. Αυτό φοβάμαι για την εποχή μας: ότι επιστρέφουμε στις αδιάσειστες αλήθειες και στις επιβεβλημένες βεβαιότητες.

— Το πιστεύετε αλήθεια αυτό; Πιστεύω ότι η ελευθερία του Ευριπίδη είναι τρομακτική. Γι’ αυτό και είναι εντελώς ασαφές αν ήταν ένας αντιδραστικός ή ένας πραγματικός επαναστάτης.

— Την ίδια στιγμή όμως η τραγωδία μας δείχνει κάτι, μας επισημαίνει ότι η ευθύνη είναι πολύ κεντρική για τη λειτουργία μιας πολιτείας και ότι η αιδώς και η δίκη κατευθύνουν σε μεγάλο βαθμό τους ήρωες. Θα σου απαντήσω θυμίζοντάς σου κάτι για την ενοχή που δεν το γράφω στο βιβλίο, ότι ο Νίτσε μίλησε για την ενοχή, την οποία συνέδεσε με τη μνησικακία, ως κάτι εσωτερικευμένο, ενώ η ντροπή, για την οποία μιλούσαν οι Αρχαίοι, ερχόταν απευθείας απέξω, από την ίδια την πόλη. Και αυτό που ζούμε σήμερα είναι μια διαρκής ενοχή, μια παραίσθηση αισθημάτων, όπως έλεγε ο Κρίστοφερ Ρικς. Έχουμε την ψευδαίσθηση ότι είμαστε διαρκώς υπόλογοι, επειδή μας κατατρέχει η ενοχή, ενώ ουσιαστικά η τραγωδία μιλάει για την «αιδώ», για την ντροπή που χαρακτηρίζει τον Αθηναίο πολίτη. Η παντελής απουσία αιδούς είναι που μετατρέπει τον Οιδίποδα σε τύραννο. Επομένως, αυτό που κάνει η τραγωδία είναι να σε προβληματίσει σχετικά με αυτά τα αισθήματα, να σου δείξει την πλάνη. Γιατί τελικά οι Αρχαίοι ζούνε τη δική μας πλάνη και τρομακτική ομορφιά.

— Η τραγωδία σε καλεί, επίσης, να ταυτιστείς με τους ήρωες. Μα ο μόνος τρόπος για να δούμε τι συμβαίνει είναι μέσω της ταύτισης. Υπάρχει, βέβαια, μια μεγάλη συζήτηση για το πώς ταυτιζόμαστε και με ποιους στην τραγωδία, αφού μιλάει για λευκούς προνομιούχους βασιλείς, αλλά υπάρχει και η άλλη πλευρά που λέει ότι η τραγωδία μάς καλεί να βρίσκουμε αντηχήσεις ή μάλλον συνηχήσεις μέσα από τη διαφοροποίηση και όχι την ταύτιση. Η τραγωδία δεν πατρονάρει αλλά κάνει ακριβώς το αντίθετο. Δεν το αναφέρω στο βιβλίο, αλλά ανάμεσα στις άπειρες παραστάσεις της Αντιγόνης θα ξεχώριζα εκείνη με τον Μαντέλα στον ομώνυμο ρόλο! Σαφώς θα είχε τους δικούς του λόγους ο Μαντέλα ως σκεπτόμενος διανοούμενος και αγωνιστής να ταυτιστεί με την έφηβη ηρωίδα του Σοφοκλή, κάτι που αποδεικνύει ότι είναι αμέτρητα τα σενάρια που μπορούν να κάνουν οι άνθρωποι, προσεγγίζοντας την αρχαία τραγωδία, και άπειροι οι λόγοι για να ταυτιστούν.

— Οπότε ισχύει, ακόμα και στην περίπτωση του Μαντέλα που δεν δίστασε να γίνει η Αντιγόνη, αυτό που λέτε και στο βιβλίο, ότι η τραγωδία προβληματοποιεί τα φύλα. Η τραγωδία μάς δείχνει ότι καμία ταυτότητα δεν είναι σταθερή. Υπάρχει, βέβαια, μια οπτική που θέλει την Αντιγόνη αιώνιο πρότυπο φεμινισμού, γι’ αυτό και η Τζούντιθ Μπάτλερ θέτει το ερώτημα του τι σημαίνει να έχουμε γυναίκες πρωταγωνίστριες όπως η Αντιγόνη ή η Κλυταιμνήστρα, αφού αναλαμβάνουν τον ρόλο του άνδρα. Εν ολίγοις, η τραγωδία υπερβαίνει όχι μόνο τα φύλα, τα οποία είναι ρευστά και ευμετάβλητα, αλλά όλες τις βεβαιότητες που επέβαλε η φιλοσοφία και μέσω του θεάτρου μάς καλεί να γίνουμε ταυτόχρονα συμμέτοχοι αλλά και θεωροί –με την αρχαία έννοια– όχι μόνο αυτού που διαμείβεται επί σκηνής αλλά του ίδιου μας του εαυτού. Κι αυτό είναι τρομακτικό και απελευθερωτικό μαζί για τον καθένα ξεχωριστά αλλά και για όλους.

Βιβλίο

φωτό: παρισ ταβιτιαν

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ

simon critchley

Η τραγωδία, οι αρχαίοι Έλληνες κι εμείς Μτφρ.: Γιάννης Δούκας Εκδόσεις Πατάκη Σελ.: 456

18.11.21 – lifo

71

ΑΘΗΝΑ

Βιβλίο

απο toν niko μπα κ ουνακ η

Ε

ίναι κι αυτή μια επτάλοφος πόλη. Δεν είναι η Ρώμη, ούτε η Κωνσταντινούπολη. Είναι η Αθήνα, με την Ακρόπολη, τον λόφο Μουσών ή Φιλοπάππου, τον Άρειο Πάγο, την Πνύκα, τον λόφο Νυμφών ή Αστεροσκοπείου, τον Λυκαβηττό και, στην έβδομη θέση, τα Τουρκοβούνια ή τον Αρδηττό. Στην πραγματικότητα, οι λόφοι της Αθήνας ξεπερνούν τους είκοσι. Ο καθένας «έχει το δικό του, ξεχωριστό διαχρονικό αφήγημα». Για παράδειγμα, ο λόφος του Αρδηττού «είναι το κρυμμένο μυστικό της Αθήνας, με το εκτεταμένο δίκτυο στοών μέσα στα σπλάχνα του». Αλλά και με τον ναό της Αργοτέρας Αρτέμιδος, «ξεχασμένο από τους περισσότερους, αλλά όχι απ’ αυτούς που θέλησαν, χωρίς επιτυχία πριν από μερικά χρόνια, να οικοδομήσουν σε αυτή την προνομιακή θέση με θέα την Ακρόπολη». Ο αρχιτέκτονας Βασίλης Σγούτας, γεννημένος το 1934 και έχοντας πίσω του μια οικογενειακή παράδοση στην αρχιτεκτονική που φτάνει στον δέκατο ένατο αιώνα, γράφει για την πόλη του. Γράφει για αλήθειες «που συχνά μένουν κάτω από το χαλί», αναδεικνύει αρνητικές πτυχές της πόλης, ρίχνει φως σε αθέατα σημεία της, μιλάει για τα έργα που γίνονται ή προγραμματίζονται, παρουσιάζει πλευρές της πολεοδομικής και κοινωνικής λειτουργίας της. Γράφει, ας πούμε, για την αθηναϊκή Ριβιέρα, τα έργα ανάπλασης που εκτελούνται ή προγραμματίζονται από τον Πειραιά έως το Σούνιο: «Οι περιτοιχίσεις και οι περιφράξεις αναπόφευκτα θα αποκλείουν όλο και περισσότερο την πρόσβαση στη θάλασσα… Σε ορισμένα σημεία των χερσαίων ζωνών η ανέγερση κτηρίων, σε πολλές περιπτώσεις υψηλών, θα υποβαθμίσει ή και θα εξαφανίσει την οπτική επαφή με τη θάλασσα. Όπως στη Μαρίνα Αλίμου, όπου τα προβλεπόμενα κτήρια θα καταστούν τοίχος ύψους 16 μέτρων, με ό,τι αυτό συνεπάγεται και για τον αέρα και τη δροσιά του πρώην παραθαλάσσιου προαστείου του Αλίμου». Το Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος είναι, για τον συγγραφέα, έργο μοναδικό και καινοτόμο. Στα πολλά «συν» του συγκαταλέγει το τεχνολογικό επίτευγμα του πρωτοποριακού και αισθητικά πανάλαφρου στέγαστρου, το κανάλι, την αρχιτεκτονική τοπίου, την εξωστρέφεια του σχεδιασμού της Εθνικής Βιβλιοθήκης. Αναρωτιέται όμως γιατί η

Βιβλιοθήκη είναι εκτεθειμένη στον ανατολικό και μεσημβρινό ήλιο. Επίσης, ποιες συνθετικές και αρχιτεκτονικές προτεραιότητες κυριάρχησαν ώστε να χτιστεί αυτός ο ψηλός συμπαγής τοίχος από σκυρόδεμα που απομονώνει τη Λυρική Σκηνή από τη θάλασσα. «Χωροθετήθηκε σε λάθος θέση η Όπερα;» γράφει. Η νεραντζιά είναι το δέντρο της Αθήνας, γράφει ο Βασίλης Σγούτας. «Διάσπαρτες στο κέντρο της πόλης, στις γειτονιές και σε πιο απόμακρους δήμους, ανθεκτικές όσο λίγα δέντρα, οι βαθυπράσινες νεραντζιές με τα πορτοκαλιά νεράντζια δίνουν χρώμα στους δρόμους για πολλούς μήνες τον χρόνο». Η Αθήνα είναι πλούσια σε μεσογειακή χλωρίδα και ποικιλία φυτών. Ο κατάλογος της Υπηρεσίας Πρασίνου του δήμου Αθηναίων περιλαμβάνει περισσότερα από 90.000 δέντρα και θάμνους. Ο συγγραφέας παρατηρεί ότι τα δέντρα θα μπορούσαν να ήταν περισσότερα, με επιλογή ειδών που να εξασφαλίζουν, χωρίς φειδώ, τη σκιά κατά το καλοκαίρι. «Με μεγάλα πλατύφυλλα φυλλοβόλα δέντρα, αλλά και με μεγάλα αειθαλή δέντρα, όπως οι χαρουπιές». Βέβαια, τα δέντρα βρίσκονται υπό συνεχή απειλή. Ιδιαίτερα αν έχουν την ατυχία «να βρίσκονται σε πεζοδρόμια μπροστά από καταστήματα, όπου έχεις τη βεβαιότητα ότι ο θάνατός τους δεν είναι πάντα φυσικός». Για παράδειγμα, σε πεζόδρομο του Κολωνακίου με σειρά από χαρουπιές, μία απ’ αυτές εξαφανίστηκε επειδή βρισκόταν κάτω από την τέντα εστιατορίου. Στη θέση της φυτεύτηκε δάφνη «ελεγχόμενου ύψους». Η Αθήνα αδιαφορεί για τα μηχανάκια της. Οι μηχανές και τα μηχανάκια που κυκλοφορούν ανεξέλεγκτα, υπακούοντας επιλεκτικά σε κανόνες, είναι ο μεγάλος απών από κάθε πολεοδομική και άλλη μελέτη. Ο συγγραφέας μάς λέει πώς καμία πολιτική ή δημοτική αρχή δεν έχει δείξει πως επιθυμεί να ρυθμίσει, πόσο μάλλον να επιλύσει το θέμα των δίτροχων σε δρόμους και πεζοδρόμια. Από την άλλη πλευρά, υπάρχει κοινωνικό αντίβαρο. Παρά την κυκλοφοριακή ζούγκλα, στην οποία «συμβάλλουν» και τα μηχανοκίνητα δίτροχα, χάρη σε αυτά ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού της πόλης έχει «ρόδα», όπως έλεγαν παλιά. Η οδός Πειραιώς αποτελεί γόνιμο έδαφος για καινοτόμο αρχιτεκτονική χωρίς αισθητικούς φραγμούς, γράφει ο Βασίλης Σγούτας. Από το μακρινό 1995 και τη μελέτη του ΥΠΕ-

βασίλης σγούτας Ένας Αθηναίος για την πόλη του Εκδόσεις Πλέθρον Σελ.: 200

Η Αθήνα στα χέρια μας Αλήθειες και ψέματα, παρελθόν, παρόν και μέλλον για την ελληνική πρωτεύουσα μέσα από την τρυφερή κριτική και την πανοπτική ματιά ενός διακεκριμένου αρχιτέκτονα, του Βασίλη Σγούτα.

72 lifo – 18.11.21

ΧΩΔΕ για την ανάπλασή της και την ανάδειξη της ταυτότητάς της, η Πειραιώς αναπτύσσεται και σήμερα είναι ένα «πολυπυρηνικό» κύτταρο. Συνυπάρχουν κτίρια πολιτισμού με κατοικία, ψυχαγωγία, εμπορικές χρήσεις και βιομηχανικές εγκαταστάσεις. « Ένας γραμμικός όμως άξονας», παρατηρεί ο συγγραφέας, «δεν αρκεί, όσο σημαντικά κι αν είναι τα μεμονωμένα κτήρια που κατασκευάζονται. Για να έχει πραγματική ζωντάνια, θα πρέπει να έχει οργανική σύνδεση με την ενδοχώρα του, όπως γίνεται στο Γκάζι». Η Πειραιώς είναι σίγουρο ότι μας επιφυλάσσει πολλές εκπλήξεις. Όπως στον Ταύρο. «Όταν αρχίσουν να υλοποιούνται τα σχέδια για την ανάπλαση της μεγάλης και πλούσιας σε διατηρητέα κτίσματα έκτασης των Νέων Σφαγείων». Και ποιος ξέρει; Ίσως μια μέρα η Πειραιώς αποτελέσει, κατά τον συγγραφέα, την αφετηρία για την ανάδειξη της Ιεράς Οδού μέχρι τα Ελευσίνια Ιερά. Ο μικρός αριθμός αρχιτεκτονικών διαγωνισμών που προκηρύσσονται γίνεται ο καθρέφτης των χαμένων ευκαιριών για την πόλη, παρατηρεί ο συγγραφέας. Ο Βασίλης Σγούτας δεν βρίσκει καθόλου κολακευτική τη σύγκριση με άλλες πρωτεύουσες. « Έχουν επικρατήσει άλλοι τρόποι ανάθεσης έργων, πολλές φορές για λόγους οφθαλμοφανείς και για τον πιο ανίδεο. Η προκήρυξη νέων αρχιτεκτονικών διαγωνισμών γίνεται πια αλά καρτ». Ο συγγραφέας μάς θυμίζει πόσες ευκαιρίες έχουν χαθεί για την Αθήνα χωρίς τους διεθνείς αρχιτεκτονικούς διαγωνισμούς, όπως αυτός που δεν πραγματοποιήθηκε για τον χώρο του Σκοπευτηρίου της Καισαριανής. Υπάρχει όμως ακόμα μία απώλεια: «Με λιγότερους διαγωνισμούς, λιγοστεύουν και οι πιθανότητες να αναδειχτούν νέοι αρχιτέκτονες, που είναι ένας από τους βασικούς πυλώνες της φιλοσοφίας τους». Στο πλούσιο βιβλίο του ο Βασίλης Σγούτας θίγει κι άλλα θέματα: τις όψεις των κτιρίων, τα εγκαταλελειμμένα, την ενοποίηση των αρχαιολογικών χώρων, την αυθαίρετη δόμηση, το Ελληνικό, τα πεζοδρόμια, την προσβασιμότητα, τον Εθνικό Κήπο, την πράσινη αρχιτεκτονική, τις επιβαλλόμενες κατεδαφίσεις, τη μητροπολιτική διακυβέρνηση, δεκάδες όψεις του κοινωνικού, λειτουργικού, πολεοδομικού, συγκοινωνιακού φαινομένου που λέγεται «Αθήνα». Η κριτική του γίνεται πάντα με θετική προοπτική. Κι όταν κλείνουμε το βιβλίο, έχοντας ανακαλύψει τόσες άγνωστες πλευρές της πόλης, έχοντας δει την Αθήνα με άλλο μάτι, αισθανόμαστε τυχεροί που ζούμε σε αυτήν. Βέβαια, στον επίλογό του ο συγγραφέας βάζει τους Αθηναίους ενώπιον των ευθυνών τους. «Δεν σταματάμε να ασκούμε πιέσεις, ατομικά και συλλογικά, για το καλό της πόλης στην οποία ζούμε. Στα χέρια μας είναι η Αθήνα, δική μας είναι η πόλη αυτή».

φωτο: παρισ ταβιτιαν

706

ΈΧΕΙΣ ΓΟΎΣΤΟ

THE LEHECS

PERSONAL SHOPPER HEALTH

ΔΙΑΤΉΡΗΣΕ ΤΗΝ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΉ ΣΟΥ ΥΓΕΊΑ (ΚΑΙ) ΣΤΗ ΜΕΤΆ COVID ΕΠΟΧΉ 18.11.21 – lifo

73

MARKET RESEARCH

PERSONAL SHOPPER î

î

Vichy

Calvin Klein Jeans

Mineral 89 Probiotic Fractions Booster. Στα καταστήματα καλλυντικών

Καπέλο σε στυλ bucket. Σε επιλεγμένα καταστήματα

ô

Superdry

Στρατηγική συνεργασία μεταξύ των ομίλων Βιοϊατρικής και Ιατρικού Αθηνών

Καρό τζάκετ. Σε επιλεγμένα καταστήματα

Ο Όμιλος Βιοϊατρικής και ο Όμιλος Ιατρικού Αθηνών, δύο ελληνικοί όμιλοι, πρωταγωνιστές των κλάδων τους, προχώρησαν στην υπογραφή μνημονίου στρατηγικής συνεργασίας με στόχο την παροχή στον Έλληνα πολίτη καινοτόμων, ολοκληρωμένων, ποιοτικών και οικονομικά προσιτών υπηρεσιών υγείας σε όλο το φάσμα της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας περίθαλψης. Οι δύο πλευρές συνέστησαν Κοινή Ομάδα Εργασίας για τον προσδιορισμό των σημείων συνεργασίας μεταξύ των δύο ομίλων στο πλαίσιο της υφιστάμενης δραστηριοποίησής τους αλλά και της ανάπτυξης νέων κοινών υπηρεσιών.

ñ

Desigual Σακίδιο πλάτης. www.answear.gr

î

YOU ARE HERE: Η νέα καμπάνια του viral brand Dirty Laundry αποκαλύπτει μια ολόκληρη φιλοσοφία ζωής συντονισμένη με το εδώ και το τώρα

î

CeraVe

Vans x Napapijri

Καθαριστικό gel προσώπου.

Μπουφάν από τη limited συλλογή.

Στα φαρμακεία

Σε επιλεγμένα καταστήματα

ö

Calvin Klein Jeans Παπούτσια platforms. Σε επιλεγμένα καταστήματα

ò

Kerastase Oρός Specifique Serum Potentialiste. Στα καταστήματα καλλυντικών

74 lifo – 18.11.21

To premium casual clothing brand, που έχει συνέχεια τις κεραίες του τεντωμένες, λαμβάνοντας καθαρά και γρήγορα το στίγμα και τα μηνύματα που εκπέμπει ο σύγχρονος τρόπος ζωής, παρουσιάζει τη νέα του εντυπωσιακή καμπάνια «You are here» για τη σεζόν Φθινόπωρο - Χειμώνας 2021-2022, εμπνευσμένη από τη δύναμη της ενσυνειδητότητας: ζήσε τη μαγεία της παρούσας στιγμής. Δεν υπάρχει τίποτα πιο απτό από το εδώ και το τώρα. Η Dirty Laundry, με κάθε νέα συλλογή της, δίνει αφορμή να αναλογιστούμε ξανά το καθημερινό μας ντύσιμο και πώς αυτό μας δίνει τη δυνατότητα να βιώσουμε καλύτερα το θαύμα της ζωής. Πού βρίσκεται καθένας μας αυτήν τη στιγμή; Ζούμε το παρόν ή αναλωνόμαστε σε ένα παρελθόν που δεν μπορούμε να αλλάξουμε κι ένα μέλλον για το οποίο δεν γνωρίζουμε τίποτα; Αναπνέουμε μέσα στα ρούχα μας με ευελιξία, ελευθερία, χαρά, αίσθηση του ξεχωριστού;

ΈΧΕΙΣ ΓΟΎΣΤΟ Μαριαφλώρα και Ιωνά, πώς γνωριστήκατε; Γνωριστήκαμε δύο φορές ένα βράδυ του 2008, πρώτα στο Κ44 και μετά στο Pop. Τι ήταν αυτό που σας έφερε κοντά; ΜΦ: Είναι αστείο. Ο Ιωνάς λέει ότι ήταν μια μικρή σκάλα και εγώ τα δωδεκάποντα που φορούσα. Στην πραγματικότητα, απλώς συγχρονιστήκαμε εκείνο το βράδυ και βρεθήκαμε στην Αθήνα (εγώ τότε έμενα ακόμα Λονδίνο). Από την αρχή ανακαλύψαμε την κοινή μας αγάπη για το design, τη μουσική και το ότι ήμασταν και οι δύο νυχτοπούλια και λίγο αλήτρες. Μας άρεσε όμως πολύ και να καθόμαστε ώρες μέσα στο σπίτι μπροστά από το laptop, έτσι είπαμε να δώσουμε μια ευκαιρία στη σχέση από απόσταση. Οκτώ μήνες μετά γύρισα πίσω, έπειτα από μια δεκαετία στο Λονδίνο, και μείναμε μαζί.

Iωνάς: Η αυτοπεποίθησή της, η επιμονή μου, αρκετοί οιωνοί, το γεγονός πως για πολλά χρόνια ανήκαμε σε διαφορετικές φυλές και ζούσαμε παράλληλες ζωές και διασταυρωνόμασταν ερήμην μας, η ακατάπαυστη όρεξη για δημιουργικότητα, ο γάτος μας. Πώς θα χαρακτηρίζατε το στυλ σας; ΜΦ: Χμμ… Πάντα κριντζάρω ελαφρώς με αυτή την ερώτηση. Θα ήθελες να μας περιγράψεις εσύ; Iωνάς: Understated. Τι σημασία έχει η μόδα στη ζωή σας; ΜΦ: Και οι δύο μεγαλώσαμε στα ’90s, μια εποχή που το να φοράς ένα συγκεκριμένο καπέλο, το πόσο φαρδύ ήταν το τζιν σου και τι μάρκα το μπλουζάκι σου έδειχνε σε ποιο tribe ανήκες. Ολόκληρες φιλίες γεννιόντουσαν τότε μόνο και μόνο λόγω των ρούχων. Και οι δύο ήμασταν έτσι για λίγο. Εντάξει, για μένα είναι σίγουρα πιο σημαντική η ψυχή, ο τρόπος που εκφράζομαι, ειδικά στα ρούχα που σχεδιάζω. Ιωνάς: Όταν ήμουν πιτσιρικάς, αρκετή, αν σκεφτεί κανείς πως αγόραζα τα ρούχα μου σε μαγαζιά XXXL, για να βρω κάτι που να μοιάζει με χιπ-χοπ γραμμή, αλλά και το γεγονός πως δεχόμασταν ακατάπαυστα υποτιμητικά σχόλια από αγνώστους για τις ενδυματολογικές μας επιλογές.

The Lehecs Μαριαφλώρα P. Lehec, σχεδιάστρια & ιδρύτρια του brand SOMF, Ιωνάς Lehec, Head of Design, Όθων & Σελήνη Lehec από τηn αφροδιτη σακκα φωτο: παρισ ταβιτιαν

Ο Όθωνας και η Σελήνη έχουν άποψη για τα ρούχα τους; Ναι, έχουν! Και οι δύο έχουν αγαπημένα ρούχα για δικούς τους λόγους και τα ζητάνε συχνά. Υπάρχει ένα item στις ντουλάπες σας που έχει ξεχωριστή θέση στην καρδιά σας; ΜΦ: Τα αγαπημένα μου items είναι ένα κοραλλί φόρεμα από μεταξωτή οργάντζα του Christopher Kane. Είναι party dress, δεν το φοράω συχνά, αλλά το λατρεύω. Και το άλλο είναι ένα cropped δερμάτινο biker jacket από το Μοναστηράκι, που μετράει πάνω από μία εικοσαετία στην ντουλάπα μου. Μαζί αυτά τα δύο είναι τα διαχρονικώς αγαπημένα μου. Ιωνάς: Το μαύρο varsity jacket που μου έχει ράψει η ΜΦ και ένα custom chevalier δαχτυλίδι από τον Άγι Λερτά. Τι φοράτε σήμερα και πόσο κοστίζει; ΜΦ: Ζακέτα ΣΟΜΦ (€65), φούστα ΣΟΜΦ (€50), μπότες Sancho (€200). Ιωνάς: Πουκάμισο Lee Cooper, τζιν Lee Cooper, μπότες Base London. Σελήνη: Φόρεμα Zara (€30), μπαλαρίνες Geox (€55). Όθων: Μπλούζα Zara (€10), τζιν Bubble and Squeak Baby (€39), παπούτσια Nike (€20). @missathenes, @jonaslehec, @somfclothing

18.11.21 – lifo

75

KOINΩΝΙΑ

Κοινωνικό Κομμωτήριο του Κέντρου Υποδοχής και Αλληλεγγύης του Δήμου Αθηναίων «Κόμβος Αλληλοβοήθειας Πολιτών» Δομοκού & Φιλαδέλφειας, Σταθμός Λαρίσης 210 5246515-6

Με το Κοινωνικό Κομμωτήριο του Δήμου Αθηναίων όλοι μπορούν να νιώσουν όμορφοι Η νέα υπηρεσία του ΚΥΑΔΑ και του Δήμου Αθηναίων προσφέρει στους πολίτες που το έχουν ανάγκη δωρεάν υπηρεσίες κομμωτηρίου. Τίποτα, όμως, δεν θα ήταν το ίδιο χωρίς την ευγενική χορηγία της L’Oréal Professional Products, που εξόπλισε το κομμωτήριο με τα απαραίτητα. από την ελενη τζαννατου

76 lifo – 18.11.21

Λ

ίγα μόλις μέτρα μακριά από τον πολυσύχναστο και πολύβουο Σταθμό Λαρίσης, εκεί όπου κόσμος έρχεται και φεύγει κάθε λίγα λεπτά και ο ήχος της βαλίτσας πάνω στο πεζοδρόμιο είναι πιο συχνός ακόμα και από αυτόν των αυτοκινήτων και των μηχανών στην άσφαλτο, στη συμβολή των οδών Δομοκού και Φιλαδέλφειας βρίσκεται ο Κόμβος Αλληλοβοήθειας Πολιτών του Κέντρου Υποδοχής και Αλληλεγγύης του Δήμου Αθηναίων. Ένας οργανισμός που σκοπό έχει να μεριμνήσει για τους ευπαθείς πολίτες που ζουν στο όριο της φτώχειας και βιώνουν τον κοινωνικό αποκλεισμό.

Το ΚΥΑΔΑ προσφέρει έμπρακτη υποστήριξη σε άστεγους πολίτες αλλά και σε όσους ζουν με πολύ μικρό εισόδημα, μέσα από διάφορες παροχές του. Ανάμεσα στη σίτιση, τη στέγαση και τον ρουχισμό (και όχι μόνο) που προσφέρει το Κέντρο του δήμου έρχεται τώρα να προστεθεί μία ακόμα υπηρεσία, αυτή του Κοινωνικού Κομμωτηρίου. Δίπλα σε έναν μικρό υπαίθριο χώρο του Κόμβου Αλληλοβοήθειας Πολιτών του ΚΥΑΔΑ, ανεβαίνοντας λίγα σκαλιά, μπαίνει κανείς σε ένα λιλιπούτειο κομμωτήριο που όμως έχει όλα όσα χρειάζονται όσοι περνούν την πόρτα του. Εκεί, οποιοδήποτε μέλος του Κέντρου του δήμου

Αθηναίων μπορεί να κλείσει το ραντεβού του μία από τις δύο ημέρες την εβδομάδα που λειτουργεί και να λουστεί, να κουρευτεί, να χτενιστεί και να ξυριστεί από επαγγελματίες κομμωτές. Όλα αυτά, εντελώς δωρεάν. Πρόκειται για ένα πολύ σημαντικό αλλά και πρωτοποριακό βήμα, ώστε οι πολίτες με περισσότερες δυσκολίες να νιώσουν πως κι αυτοί ανήκουν στο κοινωνικό σύνολο και δεν χρειάζεται να στερούνται αυτά που για άλλους είναι δεδομένα – και μέχρι πρότινος δεν ήταν ούτε γι’ αυτούς. Το εξίσου σημαντικό είναι πως το Κοινωνικό Κομμωτήριο δουλεύει αποκλειστικά με εθελοντές κομμωτές που θέλουν να προσφέρουν οικειοθελώς τις υπηρεσίες τους. Και το κάλεσμα παραμένει ανοιχτό σε οποιονδήποτε κομμωτή θέλει να συμμετάσχει στη συγκεκριμένη ενέργεια. Βέβαια, τίποτα σχεδόν από αυτά δεν θα είχε υλοποιηθεί χωρίς τη σημαντική βοήθεια της L’Οréal Professional Products. Η εταιρεία, που έχει αποδείξει εδώ και χρόνια τη σταθερά ποιοτική παρουσία της στον τομέα των καλλυντικών, ανέλαβε με την ευγενική χορηγία της να ανακατασκευάσει τον χώρο του Κοινωνικού Κομμωτηρίου αλλά και να τον εξοπλίσει με όλα τα απαραίτητα προϊόντα κομμωτικής. Όπως δήλωσε και η ίδια η γενική διευθύντρια του Κλάδου Επαγγελματικών Προϊόντων της L’Οréal Hellas (L’Οréal Professional Products) Μαρία Κοράλη γεμάτη ενθουσιασμό στα εγκαίνια του Κοινωνικού Κομμωτηρίου: «Πιστεύουμε ότι είναι ιδιαίτερα σημαντικό, για λόγους υγιεινής και ψυχολογίας, κάθε άνθρωπος να έχει πρόσβαση στη βασική φροντίδα των μαλλιών, χωρίς διαχωρισμούς». Επομένως, ήταν φυσικό για τη L’Οréal Professional Products να αποδεχθεί την πρόταση του Δήμου Αθηναίων να συμμετάσχει έμπρακτα σε αυτή την ενέργεια. Τη γνώμη περί ίσης πρόσβασης στη φροντίδα των μαλλιών φαίνεται να συμμερίζεται και η κυρία Ιωάννα, μία από τις ωφελούμενες που συναντήσαμε την πρώτη ημέρα λειτουργίας του Κοινωνικού Κομμωτηρίου. Η χαρά της ήταν εμφανής όσο περίμενε τη σειρά της για να κουρευτεί και όπως είπε αφοπλιστικά: «Η ανάγκη των ανθρώπων δεν είναι μόνο το φαγητό. Και επειδή η ψυχολογία μας μπορεί να πέφτει, είναι πολύ σημαντικό να νιώθουμε όμορφοι». Όπως εξήγησε, μέχρι πρότινος οι επιλογές που είχαν άνθρωποι με σοβαρές οικονομικές δυσκολίες ήταν επίσης εθελοντικές, αλλά όχι από επαγγελματίες. Γνωστοί, συγγενείς ή φίλοι που «πιάνουν τα χέρια τους» ήταν εκείνοι που αναλάμβαναν το κούρεμα, με αβέβαιο πάντα αποτέλεσμα. Αντίθετα, «νιώθεις άνθρωπος όταν ξέρεις ότι είναι επαγγελματίας ο κομμωτής που σε περιποιείται και συγχρόνως νιώθεις ασφάλεια», παραδέχτηκε η κυρία Ιωάννα. Συχνά, όταν σκεφτόμαστε αστέγους ή ανθρώπους με πολύ χαμηλό εισόδημα, θεωρούμε αυτόματα (και εσφαλμένα) πως με την κάλυψη των βασικών αναγκών επιβίωσης μπορούν να νιώθουν και πλήρεις. Πάντως, τα χαμόγελα των ωφελούμενων που είδαμε να μπαίνουν και να βγαίνουν από το Κοινωνικό Κομμωτήριο του ΚΥΑΔΑ απέδειξαν τρανταχτά το αντίθετο. Σε αυτό το εγχείρημα η L’Οréal Professional Products al αλλά και οι εθελοντές κομμωτές έδωσαν μια σημαντική χείρα βοηθείας. Γιατί, για να δανειστούμε και τα λόγια της κυρίας Ιωάννας, «αυτό που μας μένει στο τέλος της ημέρας είναι το πόση χαρά δώσαμε στους συνανθρώπους μας».

18.11.21 – lifo

77

HEALTH Διατήρησε την πνευμονική σου υγεία (και) στη μετά Covid εποχή Η λοίμωξη Covid μάς δίδαξε τη σημασία της πνευμονικής υγείας, αλλά για να τη διατηρήσουμε δεν αρκεί η προστασία του οργανισμού μας από τις λοιμώξεις, καθώς οι απειλές των πνευμόνων δεν περιλαμβάνουν μονάχα ιούς και μικρόβια. Υπάρχουν επίσης παράγοντες, όπως το κάπνισμα, η ατμοσφαιρική ρύπανση, ακόμα και ο καπνός από τα τζάκια, που σχετίζονται πρωτίστως με τον καρκίνο των πνευμόνων, με την Ελλάδα να είναι δυστυχώς πρωταθλήτρια Ευρώπης στους θανάτους από το συγκεκριμένο ογκολογικό νόσημα. Ήρθε όμως η ώρα αυτόν τον σκληρό δείκτη της πανδημίας του καρκίνου να τον αλλάξουμε, κάνοντας την πρόληψη τρόπο ζωής και στον πνευμονικό καρκίνο.

Μ από την αλεξία σβώλου

78 lifo – 18.11.21

ε το πολύ εύστοχο μήνυμα «Η ζωή να κόβει την ανάσα», η οργάνωση FairLife ενώνει τη φωνή της με τον ευρωπαϊκό φορέα για τον καρκίνο του πνεύμονα LuCE και προωθεί στην Ελλάδα την καμπάνια «GetChecked», συστήνοντας σε κάθε πολίτη που έχει συμπτώματα ή ανήκει σε ομάδα κινδύνου να υποβληθεί σε διαγνωστικές εξετάσεις. Γιατί «όποιος έχει πνεύμονες μπορεί να νοσήσει από τον καρκίνο του πνεύμονα», όπως λέει η καμπάνια, διαδίδοντας ένα call to action για όλους τους εν ενεργεία ή πρώην καπνιστές και κυρίως τις αμετανόητες καπνίστριες, αφού έρευνες στην Ελλάδα δείχνουν πως οι γυναίκες δυσκολεύονται περισσότερο να το κόψουν σε σχέση με τους άνδρες. Ο Νοέμβριος διεθνώς είναι μήνας ευαισθητοποίησης για τον καρκίνο του πνεύμονα, που στην πατρίδα μας στοιχίζει κάθε χρόνο τη ζωή σε περίπου 9.000 με 10.000 ασθενείς. Για την υγεία των πνευμόνων μια ζωή χωρίς τσιγάρο αποδεικνύεται μονόδρομος και ο καλύτερος τρόπος να μείνουμε μακριά από τέτοιες εξαρτήσεις είναι να ξεκινήσουμε να ασκούμαστε συστηματικά. Το περπάτημα, το τρέξιμο, η ποδηλασία, το κολύμπι, το τένις, το ποδόσφαιρο, το μπάσκετ, το βόλεϊ, η ιστιοπλοΐα, ακόμα και το πινγκ-πονγκ, αποτελούν εξαιρετικές προτάσεις για αερόβια άσκηση (με μερικές αναερόβιες «πινελιές») που δυναμώνει το καρδιαγγειακό σύστημα, γιατί δεν θα πρέπει να ξεχνάμε ότι η καρδιά και οι πνεύμονες είναι συγκοινωνούντα δοχεία. Στη χώρα μας, όπως εξηγεί ο Ιωάννης Μπουκοβίνας από την Εταιρεία Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδας (ΕΟΠΕ), δεν υπάρχει δυστυχώς πρόγραμμα προ-ασυμπτωματικού ελέγχου του καρκίνου των πνευμόνων, όπως αντίστοιχα εφαρμόζεται για τον καρκίνο του μαστού με την ετήσια εξέταση της ψηφιακής μαστογραφίας

ή για τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας με το τεστ ΠΑΠ και το τεστ DNA HPV. Ωστόσο, υπάρχει στην ιατρική φαρέτρα διαγνωστική εξέταση η οποία μπορεί να εντοπίσει έγκαιρα τον καρκίνο στους πνεύμονες σε πολύ πρώιμο στάδιο, ώστε να έχει επιτυχημένη έκβαση η θεραπεία του ασθενούς. Πρόκειται για την αξονική τομογραφία θώρακος χαμηλής δόσης, η οποία θα πρέπει να πραγματοποιείται ετησίως από άνδρες και γυναίκες ηλικίας άνω των 50 ετών που υπήρξαν για δεκαετίες ή και παραμένουν καπνιστές. Από το νοσοκομείο «Σωτηρία» ο καθηγητής Παθολογίας και Ογκολογίας της Ιατρικής Σχολής Αθηνών - ΕΚΠΑ Κωνσταντίνος Συρίγος, διευθυντής της Γ’ Παθολογικής Κλινικής, εξηγεί ότι χώρες όπως η Δανία, που έχουν εντάξει τον προ-ασυμπτωματικό έλεγχο για τον καρκίνο των πνευμόνων στα προγράμματα Δημόσιας Υγείας και Προληπτικής Ιατρικής, κατάφεραν να μειώσουν δραματικά τη νοσηρότητα και τη θνητότητα από το πιο διαδεδομένο ογκολογικό νόσημα. Η Ελλάδα δυστυχώς αναδεικνύεται πρωταθλήτρια στη θνητότητα από τον καρκίνο του πνεύμονα, όχι μόνο εξαιτίας της υψηλής διάδοσης του καπνίσματος αλλά και επειδή το συγκεκριμένο ογκολογικό νόσημα διαγιγνώσκεται συνήθως με μεγάλη καθυστέρηση, όταν πια η νόσος έχει καταστεί μεταστατική. Η πανδημία Covid επιδείνωσε την κατάσταση στην πατρίδα μας και σε όλο τον κόσμο, καθώς άντρες και γυναίκες μείωσαν δραματικά τις προληπτικές εξετάσεις, περιορίζοντας τις επισκέψεις σε γιατρούς και διαγνωστικά κέντρα κατά τη διάρκεια των τελευταίων 20 μηνών. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας και τις εκτιμήσεις της Εταιρείας Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδας, τα προσεχή χρόνια οι καθυστερημένες διαγνώσεις στα ογκολογικά νοσήματα θα παρουσιά-

σουν αύξηση κατά τουλάχιστον 30%, λόγω της μειωμένης επισκεψιμότητας σε δομές υγείας, της παραμέλησης του προληπτικού τσεκ-απ και της μετατροπής του Εθνικού Συστήματος Υγείας σε μονοθεματικό, καθώς περιστρέφεται αποκλειστικά γύρω από την Covid. Γι’ αυτό άλλωστε ο καθηγητής Κωνσταντίνος Συρίγος επισημαίνει πως το σύστημα υγείας δεν πρέπει ποτέ να ξαναγίνει «μονοθεματικό», όπως συνέβη στα προηγούμενα πανδημικά κύματα και όπως ετοιμάζεται να συμβεί ξανά τώρα με το τέταρτο κύμα να σαρώνει τη χώρα, καθώς τότε τα υπόλοιπα χρόνια νοσήματα παραγκωνίζονται και φυσικά αυτό έχει μεγάλες επιπτώσεις στην ατομική και τη δημόσια υγεία. Αν ο καρκίνος του πνεύμονα βρεθεί σε προχωρημένο ή μεταστατικό στάδιο, δυστυχώς η εξέλιξη για την πλειονότητα των ασθενών δεν είναι καλή, παρότι τα «όπλα» που έχουμε στη φαρέτρα μας είναι εντυπωσιακά. Σε ό,τι αφορά τον τρόπο αντιμετώπισης, μαζί με τη χημειοθεραπεία, την ακτινοθεραπεία, τη χειρουργική αφαίρεση και τις στοχευμένες θεραπείες, στο ιατρικό οπλοστάσιο έχει προστεθεί το «βαρύ πυροβολικό» της ανοσοθεραπείας, με αρκετούς ανοσοθεραπευτικούς παράγοντες να παρουσιάζουν εξαιρετική δράση στους όγκους στον πνεύμονα, είτε συρρικνώνοντας είτε εξαφανίζοντάς τους. Μάλιστα, πρόσφατα ασθενής με καρκίνο του πνεύμονα που βρέθηκε με μετάσταση στον εγκέφαλο κατάφερε να ξεπεράσει κάθε ιατρική πρόγνωση, μετά από θεραπεία με δύο ανοσοθεραπευτικούς παράγοντες –τον συνδυασμό των μονοκλωνικών αντισωμάτων nivolumab και ipilimumab–, αφού οι όγκοι του συρρικνώθηκαν κι εξαφανίστηκαν. Ωστόσο, ο παράγοντας που καθορίζει την έκβαση ήταν και παραμένει η έγκαιρη διάγνωση, με την ανοσοθεραπεία να «δουλεύει» θεαματικά στο 25% των ασθενών.

18.11.21 – lifo

79

starfax

ΣΚΟΡΠΙΟΣ [23.10/22.11]

Η Πανσέληνος του Ταύρου στις 19/11, που είναι επίσης μια ισχυρή Σεληνιακή Έκλειψη, προσφέρει το τέλειο σκηνικό για να επιλύσετε τις συγκρούσεις και να εξισορροπήσετε τις σχέσεις σας. Μέχρι τον Οκτώβριο του 2022 θα πραγματοποιηθούν τέσσερις εκλείψεις σε αυτή την αρένα, διασφαλίζοντας ότι αν είστε με τον κατάλληλο σύντροφο, πολύ σύντομα θα μετακομίσετε και θα κάνετε μακροχρόνιες δεσμεύσεις. Ωστόσο, αν δεν είστε με τον κατάλληλο σύντροφο, πολύ σύντομα θα χωρίσετε και θα σας δοθεί η ευκαιρία να βρείτε το ιδανικό ταίρι. Την ίδια μέρα, το τρίγωνο Αφροδίτης-Ουρανού φέρνει ευχάριστες αλλαγές στη ζωή σας σχετικά με μια συνεργασία. Με την είσοδο του Ήλιου στον Τοξότη στις 22/11 και του Ερμή στις 24/11 τονίζεται ο τομέας των χρημάτων και θα γίνουν πολλές επαφές και διαπραγματεύσεις με επιτυχία. Ιδανική εποχή για επενδύσεις και απόκτηση αγαθών, αρκεί να μην ξεπεράσετε τα όρια.

ΤΟΞΟΤΗΣ [23.11/21.12]

Η υγεία και η οργάνωση θα αποτελέσουν προτεραιότητα στις 19/11, οπότε η ετήσια Πανσέληνος - Σεληνιακή Έκλειψη του Ταύρου ενεργοποιεί τον τομέα της ευημερίας σας. Αυτή είναι η πρώτη μιας ολοκαίνουργιας σειράς εκλείψεων που θα διασχίζει τον άξονα Ταύρου - Σκορπιού από τώρα έως τον Οκτώβριο του 2023 και θα είστε επικεντρωμένοι σε ένα σημαντικό εγχείρημα ή θα ολοκληρωθεί ο κύκλος συνεργασίας με έναν εργοδότη και θα ξεκινήσετε μια νέα δουλειά. Την ίδια μέρα το τρίγωνο Αφροδίτης - Ουρανού φέρνει θετικές αλλαγές στην εργασία ή στα οικονομικά. Η εποχή των γενεθλίων σας ξεκινάει με την είσοδο του Ήλιου στο ζώδιό σας στις 22/11 και θα νιώσετε σαν να βγαίνετε από το σκοτάδι (Σκορπιός) στο φως (Τοξότης). Στις 24/11 ακολουθεί και ο Ερμής, οπότε θα είστε περισσότερο εξωστρεφείς, εστιάζοντας στην κοινωνική σας ζωή.

ΑΙΓΟΚΕΡΩΣ [22.12/19.1]

Μια νέα σειρά εκλείψεων αρχίζει να διασχίζει τον άξονα Ταύρου - Σκορπιού με την Πανσέληνο στις 19/11 και θα συνεχιστεί μέχρι τον Οκτώβριο του 2023. Αυτός είναι ο κοινωνικός τομέας του ωροσκοπίου σας, που συνδέεται με φίλους και ομαδικές δραστηριότητες, παιδιά και εραστές. Σε αυτούς τους τομείς η αλλαγή μπορεί να συμβεί πολύ σύντομα. Εάν για κάποιον λόγο γίνει μια ξαφνική αποκάλυψη που σας σοκάρει ή φέρει το τέλος σε μια σχέση, σημαίνει ότι το σύμπαν σάς ανακατευθύνει στην αλήθεια ή σε έναν νέο σύντροφο. Τη ίδια μέρα το τρίγωνο Αφροδίτης-Ουρανού προμηνύει ένα θετικό γεγονός και η ζωή σας θα ακολουθήσει εντελώς διαφορετική πορεία. Στις 22/11 εισέρχεται ο Ήλιος στον Τοξότη και ακολουθεί κι ο Ερμής στις 24/11, παρακινώντας σας να κάνετε ένα βήμα πίσω σε μια κουραστική κοινωνική κατάσταση.

ΥΔΡΟΧΟΟΣ [20.1/19.2]

από τη μα ρ ιβ ίκυ καλλέ ρ γ η (s tar f ax@ li f o. g r )

80 lifo – 18.11.21

Στις 19/11 ξεκινά ένας νέος κύκλος εκλείψεων που είναι σημαντικός για εσάς. Αυτό συμβαίνει επειδή η πρώτη Σεληνιακή Έκλειψη - Πανσέληνος ενεργοποιεί τον άξονα Ταύρου - Σκορπιού μέχρι τον Οκτώβριο του 2023. Ενδεχομένως να συμβούν σημαντικές αλλαγές στο σπίτι και την οικογένεια ή στην καριέρα. Μπορεί να φύγετε, να αλλάξετε τόπο κατοικίας ή να βρεθείτε σε ένα σημείο καμπής στα επαγγελματικά. Την ίδια μέρα το τρίγωνο Αφροδίτης - Ουρανού σηματοδοτεί έναν ευεργέτη ή κάποιον από το παρελθόν σας που θα παρέμβει με μια νέα ευκαιρία. Ίσως βρείτε το κατάλληλο άτομο για να σας βοηθήσει στο σπίτι ή με την οικογένειά σας. Κρατήστε το βλέμμα σταθερό στους μελλοντικούς στόχους. Στις 22/11 και στις 24/11 εισέρχονται ο Ήλιος κι ο Ερμής αντίστοιχα στον Τοξότη, φέρνοντας μια ιδανική εποχή για κοινωνικοποίηση και συναντήσεις με φίλους.

ΙΧΘΥΣ [20.2/20.3]

ΚΑΡΚΙΝΟΣ [22.6/22.7]

ΚΡΙΟΣ [21.3/20.4] Τα χρήματα, η ασφάλεια

ΛΕΩΝ [23.7/23.8]

Ένας νέος κύκλος εκλείψεων ξεκινά με τη Σεληνιακή Έκλειψη - Πανσέληνο στις 19/11, διασχίζοντας τον άξονα Ταύρου - Σκορπιού. Οι εκλείψεις είναι ισχυρές για εσάς, καθώς η Σελήνη είναι ο κυβερνήτης σας και ο συγκεκριμένος κύκλος, που θα συνεχιστεί μέχρι το 2023, αναδεικνύει τον κοινωνικό άξονα του ωροσκοπίου σας. Αφορά τους φίλους και τις ομαδικές σας δραστηριότητες, τη συμμετοχή σας στην κοινωνία, την πολιτική, τις κοινότητες. Επίσης, έχει να κάνει με τη δημιουργικότητά σας. Αυτό περιλαμβάνει τα παιδιά, τους εραστές, τα δημιουργικά έργα, τις δεξιότητες και τα ταλέντα σας. Την ίδια μέρα το τρίγωνο Αφροδίτης - Ουρανού θα σημάνει την έναρξη μιας νέας σχέσης ή μπορεί να ακούσετε για τον γάμο ενός φίλου. Η ενέργειά σας μετατοπίζεται με την είσοδο του Ήλιου στον Τοξότη στις 22/11 και του Ερμή στις 24/11. Εξαιρετική εποχή για να ασχοληθείτε με την υγεία σας.

Με την Πανσέληνο Έκλειψη Σελήνης στις 19/11 σηματοδοτείται η έναρξη ενός νέου κύκλου εκλείψεων που ενεργοποιούν τον άξονα Ταύρου - Σκορπιού, που θα παραμείνει ενεργός μέχρι τον Οκτώβριο του 2023. Έχει να κάνει με τη μάθηση και τη γνώση. Ο Ταύρος κυβερνά την οικογένεια και την τοπική κοινωνία. Ο Σκορπιός κυβερνά τα ταξίδια και τις ξένες συνδέσεις, δηλαδή μπορεί να σας επιβληθούν αλλαγές λόγω παγκόσμιων γεγονότων. Ένα μάθημα μπορεί να ακυρωθεί, ένα ταξίδι να επαναπρογραμματιστεί. Ορισμένοι θα επιστρέψετε στο σχολείο ως εκπαιδευτικοί ή θα οργανώσετε το e-shop της επιχείρησής σας. Στις 22/11 ο Ήλιος εισέρχεται στον Τοξότη και τονίζει τον επαγγελματικό τομέα. Στις 24/11 ακολουθεί και ο Ερμής. Πλέον θα ξέρετε πού πηγαίνετε και γιατί, οπότε θα μπορέσετε να κατανοήσετε τα ασυνήθιστα γεγονότα που θα διαδραματιστούν αυτόν τον μήνα.

Η εποχή των εκλείψεων ξεκινά με την Πανσέληνο του Ταύρου στις 19/11, που διαμορφώνει τα θεμέλια της ζωής σας και θα συνεχιστεί μέχρι τον Οκτώβριο του 2023. Καθώς ο Ταύρος κυβερνά την καριέρα και τη φήμη σας, ενώ ο Σκορπιός αντιπροσωπεύει το σπίτι και την οικογένειά σας, ρίχνει φως όπου απαιτείται αλλαγή. Μερικές φορές, κατά τη διάρκεια των εκλείψεων οι απροσδόκητες δοκιμασίες λειτουργούν ως έναυσμα για αλλαγή. Εάν δεν είστε ευχαριστημένοι με το μέρος όπου ζείτε ή με την καριέρα σας, αυτό θα γίνει αντιληπτό κατά τη φάση της Πανσελήνου. Την ίδια μέρα το τρίγωνο Αφροδίτης - Ουρανού θα σας δείξει τη σωστή κατεύθυνση στα επαγγελματικά και θα βρείτε την απαραίτητη υποστήριξη. Στις 22/11 ο κυβερνήτης σας ο Ήλιος εισέρχεται στον Τοξότη και στις 24/11 ακολουθεί και ο Ερμής. Η ζωή σάς καλεί να δώσετε έμφαση στις απολαύσεις.

και οι προσωπικές αξίες εξακολουθούν να είναι στο επίκεντρο, καθώς η μοναδική Πανσέληνος της χρονιάς στον Ταύρο στις 19/11 φωτίζει τον τομέα των οικονομικών σας. Είναι η πρώτη έκλειψη από το 2014 κατά μήκος του άξονα Ταύρου - Σκορπιού και αυτός ο κύκλος θα διαρκέσει μέχρι τον Οκτώβριο του 2023. Είναι σημαντική, καθώς την ίδια μέρα πραγματοποιείται το τρίγωνο Αφροδίτης Ουρανού και μπορεί να κάνετε ένα μεγάλο βήμα στα οικονομικά ή στην καριέρα. Κατάλληλη εποχή για να επαναξιολογήσετε τα χρήματα και τις προτεραιότητές σας. Ο Ήλιος εισέρχεται στον Τοξότη στις 22/11 και στις 24/11 ο Ερμής, ενεργοποιώντας τον τομέα της πνευματικής σας ανάπτυξης. Θέστε νέους στόχους, επωφεληθείτε από ταξίδια και δώστε έμφαση στις σπουδές.

ΤΑΥΡΟΣ [21.4/20.5]

Ένα κύμα ισχύος έρχεται στις 19/11 με τη μοναδική Πανσέληνο της χρονιάς στο ζώδιό σας, που είναι και μια ισχυρή Έκλειψη Σελήνης, καθώς είναι η εναρκτήρια σε μια σειρά εκλείψεων στον άξονα Ταύρου - Σκορπιού από τώρα έως τον Οκτώβριο του 2023. Ενδεχομένως να προκαλέσει συγκρούσεις μεταξύ του εγώ και του εμείς, επαναπροσδιορίζοντας τις σχέσεις σας. Επανεξετάστε τα σχέδιά σας και αν δεν είστε ικανοποιημένοι με τα επιτεύγματά σας, αλλάξτε πορεία. Αρκετοί από εσάς έχετε καταλάβει ότι έχετε γίνει απαραίτητοι σε κάποιους συνεργάτες και η πρόοδός σας είναι σημαντική. Την ίδια μέρα το τρίγωνο Αφροδίτης - Ουρανού δίνει ευκαιρίες για ταξίδια και πνευματική ανάπτυξη. Στις 22/11 και στις 24/11 εισέρχονται ο Ήλιος και ο Ερμής στον Τοξότη, ενεργοποιώντας τον τομέα των κοινών σας πόρων. Οργανώστε ένα πλάνο που θα βάλετε σε εφαρμογή μέσα στο 2022.

ΠΑΡΘΕΝΟΣ [24.8/22.9]

Τα ταξίδια και τα θέματα σπουδών θα παραμείνουν σημαντικά για εσάς τα επόμενα δύο χρόνια. Είστε έτοιμοι για αλλαγές, καθώς η Έκλειψη Σελήνης - Πανσέληνος στις 19/11 είναι η πρώτη από ένα νέο σύνολο εκλείψεων που θα ολοκληρωθούν τον Οκτώβριο του 2023. Ενεργοποιώντας τον άξονα Ταύρου - Σκορπιού και τους τομείς των ταξιδιών και των σπουδών, σας ενθαρρύνει να διευρύνετε τους ορίζοντές σας. Θα λάβετε σημαντικά νέα σχετικά με τη σταδιοδρομία σας ή ένα ταξίδι, ωστόσο κάτι πρέπει να τελειώσει προτού ανοίξετε ένα νέο κεφάλαιο. Το τρίγωνο Αφροδίτης - Ουρανού την ίδια μέρα φέρνει ξαφνικές αλλαγές στα σχέδιά σας, επειδή θα επικρατήσει το συναίσθημα έναντι της λογικής. Στις 22/11 ο Ήλιος εισέρχεται στον Τοξότη, ακολουθούμενος στις 24/11 από τον κυβερνήτη σας Ερμή. Ιδανική στιγμή για να οργανώσετε μια οικογενειακή συνάντηση ή να ταξιδέψετε.

ΔΙΔΥΜΟΣ [21.5/21.6]

Στις 19/11 πραγματοποιείται η ετήσια Πανσέληνος του Ταύρου, η οποία είναι επίσης μια ισχυρή Σεληνιακή Έκλειψη και παρέχει το τέλειο σκηνικό για να ρίξετε τους ρυθμούς σας. Ενεργοποιώντας τον τομέα της ιδιωτικής σας ζωής και της ανάπαυσης, είναι ιδανική στιγμή για να ασχοληθείτε με τη φυσική και ψυχική σας ευεξία. Τα όνειρά σας θα είναι πολύ έντονα και θα διαπιστώσετε ότι καταστάσεις από το παρελθόν παρουσιάζονται για να επιλυθούν μια για πάντα. Τα κίνητρά σας θα είναι ισχυρά και θα κλείσετε ένα οδυνηρό κεφάλαιο της ζωής σας. Την ίδια μέρα το τρίγωνο Αφροδίτης - Ουρανού φέρνει ευχάριστες ανατροπές στον τομέα του έρωτα. Με την είσοδο του Ήλιου στις 22/11 και του Ερμή στις 24/11 στον Τοξότη, η προσοχή σας στρέφεται στις σχέσεις και στις συνεργασίες.

ΖΥΓΟΣ [23.9/22.10]

Sudoku No 706 7

8 5 6 7 3 1 7 6 9 5 4 2 5 3 2

2 9

2 3 7 5 1 8 9 7 9 4

1 7

Η λύση του προηγούμενου 3 1 9 7 6 2

2 5 7 4 8 1

8 4 6 9 5 3

1 6 5 3 9 8

9 3 4 5 2 7

7 8 2 1 4 6

6 9 8 2 7 5

5 2 1 6 3 4

4 7 3 8 1 9

8 9 1 4 6 5 3 7 2 5 3 2 7 1 9 4 8 6 4 6 7 2 8 3 1 9 5

Η εποχή των εκλείψεων ξεκινά με την Πανσέληνο Έκλειψη του Ταύρου στις 19/11 και καθώς ενεργοποιείται ο άξονας Ταύρου - Σκορπιού, έχει να κάνει με τα χρήματα και κοινούς πόρους. Τώρα μπορείτε να πάρετε μια γεύση του τι να περιμένετε, καθώς μπορεί να γίνουν κάποιες αποκαλύψεις που θα σας κάνουν να επαναπροσδιορίσετε τις σχέσεις σας. Ενδεχομένως να υπάρξει ένα σοκ σχετικά με τα οικονομικά. Ωστόσο, δεν αποκλείεται να συμβούν κάποιες θετικές ανατροπές και να αυξηθούν τα κέρδη σας με το τρίγωνο Αφροδίτης - Ουρανού που πραγματοποιείται την ίδια μέρα. Αναζητήστε μια νέα ευκαιρία που έρχεται, μια κατάσταση που μπορείτε να εκμεταλλευτείτε. Η είσοδος του Ήλιου στον Τοξότη στις 22/11και του Ερμή στις 24/11τονώνει τον τομέα της επικοινωνίας και φέρνει κάποια καλά νέα για εσάς. Ιδανική εποχή για κοινωνικοποίηση.