Τεύχος 688

H QUEER ΚΟΥΛΤΟΥΡΑ ΓΙΟΡΤΑΖΕΙ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ ΟΣΑ ΘΑ ΔΟΥΜΕ ΦΕΤΟΣ ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΣΤΗΝ ΠΕΙΡΑΙΩΣ 260 ΚΑΙ ΣΤΟ ΗΡΏΔΕΙΟ free press 3.6.2021

ολα για την αθηνα! δωρεαν οδηγοσ τησ πολησ. κυκλοφορει καθε πεμπτη

No1 ΕΒΔΟΜΑΔΙΑΙΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΑ

2 lifo – 3.6.21

11 ΣΤΗΛΕΣ

εκδοτης

Στάθης Τσαγκαρουσιάνος γενικός διευθυντής Μιχάλης Μιχαήλ

Η επίσκεψη Τσαβούσογλου, ο Σίμος Κεδίκογλου και οι διστακτικοί του εμβολιασμού

εμπορικη διευθυνση Ρένα Κροκίδα

index

από τη βασιλικη σιουτη

Αντώνης Μαυρόπουλος: «Tο πλαστικό τσουνάμι που έφερε η πανδημία θα μείνει εδώ για δεκάδες χρόνια»

22

από τον γιαννη πανταζοπουλο

www.lifo.gr

διευθυντής lifo.gr Θανάσης Χαραμής

ΔΥΟ ΔΕΚΑ ΕΚΔΟΤΙΚΗ Α.Ε. ΒOΥΛΗΣ 22, 105 63 ΑΘΗΝΑ T 210 3254 290 F 210 3249 785 info@lifo.gr

διευθυντής mikropragmata. lifo.gr Άρης Δημοκίδης

σύμβουλος σχεδιασμού Γιάννης Καρλόπουλος

Ο ΚΎΡΙΟΣ ΡΑΔΊΚΗΣ ΠΟΥ ΈΓΙΝΕ ΚΎΡΙΟΣ ΠΟΡΤΟΚΆΛΗΣ

αrt director Χρήστος Τζοβάρας αρχισυνταξία Αλέξανδρος Διακοσάββας –––––– ε μπο ρικο τμημα direct sales director Κώστας Μαντάς senior advertising manager Ξένια Στασινοπούλου advertising manager Άννα Λαπαρδάγια

To κράτος της τεχνολογίας από τον βασιλη βαμβακα

Χοντρά και λεπτά σώματα: Πόση υποκρισία αντέχεις;

advertising executive Δημήτρης Βουκελάτος (dvoukelatos@lifo.gr) direct sales Γιώργος Λυκουργιώτης, Κωνσταντίνα Τριανταφύλλου senior digital campaign manager Αντώνης Ζωγράφος

από τη bibian στεργιου

Καμία κυβέρνηση δεν θα επιβιώνει στο εξής χωρίς μεταρρυθμίσεις

30

από τον δημήτρη π. σωτηρόπουλο

Κάψτε τα σουτιέν σας από τη δεσποινα τριβολη

H ΜΙΡΚΑ ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΕΙΝΑΙ Η ΑΘΗΝΑΙΑ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ

Σύνθεση εξωφύλλου βασισμένη σε φωτογραφία του Neige Sanchez και στην αφίσα του Queer Archive Festival #2.

Πρώτες σκέψεις με αφορμή το νέο εργασιακό από την αρετή γεωργιλή

διευθυντής εντυπης εκδοσης Τάσος Μπρεκουλάκης

55

παρακαλουμε ανακυκλωστε

digital campaign manager Γιώργος Γιαννή –––––– ψηφιακή ανάπτυξη/ προγραμματισμός lifo.gr Άγγελος Παπαστεργίου social media Χριστίνα Γαλανοπούλου (Head), Ηλέκτρα Χατζηκάλφα συν ταξη συντακτικη ομαδα Θοδωρής Αντωνόπουλος, Λουίζα Αρκουμανέα, Βασίλης Βαμβακάς, Γιάννης Βασιλείου, Ευτύχης Βαρδουλάκης, Αρετή

Γεωργιλή, Ματίνα Καλτάκη, Μερόπη Κοκκίνη, Ματούλα Κουστένη, Θοδωρής Κουτσογιαννόπουλος, Γιάννης Κωνσταντινίδης, Λασκαρίνα Λιακάκου, Τίνα Μανδηλαρά, Τάσος Μελεμενίδης, Νίκη Μηταρέα, Νίκος Μπακουνάκης, Γλυκερία Μπασδέκη, Αργυρώ Μποζώνη, Γιάννης Πανταζόπουλος, Κωστής Παπαϊωάννου, Σταυρούλα Παπασπύρου, Μαρία Παππά, Ζωή Παρασίδη, Χρήστος Παρίδης, Δημήτρης Πολιτάκης, Αφροδίτη Σακκά, Νικόλας Σεβαστάκης, Φώτης Σεργουλόπουλος, Βασιλική Σιούτη, Βίβιαν Στεργίου, Δημήτρης Π. Σωτηρόπουλος, Δέσποινα Τριβόλη, Κορίνα Φαρμακόρη, Λένα Φουτσιτζή, Γιώργος Ψωμιάδης newsroom Πάνος Σάκκας (Αρχισυνταξία) Φιλιώ Ράγκου, Κατερίνα Αγριμανάκη, Ρούλα Βλασσοπούλου, Αναστασία Γαλάνη, Kλεοπάτρα Γιαρίμογλου, Σόφη Ζιώγου, Διονύσης Νοταράκης –––––– φωτογράφοι Σπύρος Στάβερης, Πάρις Ταβιτιάν, Freddie f., Αναστασία Βουτυροπούλου, Γιώργος Αδάμος ατελιέ αssistant art director Βανέσσα Φερλέ διαμόρφωση ψηφιακής εκδοσης Νινέττα Γιακιντζή, Μαρούσα Θωμά διόρθωση κειμένων Μαρία Δρουκοπούλου, Μπέτυ Σπανοπούλου –––––– λογιστηριο οικονομική διεύθυνση Δημήτρης Τασιόπουλος λογιστήριο Βασίλης Κοτρωνάκης, Άκης Ιωάννου, Έφη Ηλιοπούλου γραμματεία Βιβίκα Ανδριανάτου –––––– κωδικος εντυπου 7639

3.6.21 – lifo

3

4 lifo – 3.6.21

3.6.21 – lifo

5

Feedback

ΤΟ ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ

ΘΈΑΤΡΟ ΑΜΌΡΕ: Μια ιστορία αγάπης Είκοσι πέντε καλλιτέχνες μιλούν για όσα έζησαν στον θρυλικό θεατρικό οργανισμό που σαν σήμερα, πριν από δεκατρία χρόνια, διαλύθηκε οριστικά. Ανάμεσά τους ο εμπνευστής του, Γιάννης Χουβαρδάς, στην πιο προσωπική συνέντευξη της ζωής του.

LIVING

Παπιγιόν project

podcasts που αξίζει να ακούσετε

της αργυρως μποζωνη

Ακολουθήστε τα podcasts της LiFO στην Apple, στο Spotify ή στην Google.

Στην Κυψέλη τα παρατημένα φυτά έχουν μια δεύτερη ευκαιρία. Ο χώρος ενός πρώην τυροπιτάδικου στον πεζόδρομο της Αγίας Ζώνης μεταμορφώθηκε από τον Αχιλλέα Χαρίσκο σε ένα μέρος γεμάτο used φυτά που βρέθηκαν εγκαταλελειμμένα είτε στα σκουπίδια, είτε σε μπαλκόνια, είτε προήλθαν από μια διαδικασία ανταλλαγής, και έχει μια DIY αισθητική που τραβάει το βλέμμα και σε κάνει να αναρωτιέσαι τι συμβαίνει εκεί. Πίσω από μια διάφανη λωριδοκουρτίνα έχει δημιουργήσει ένα μικρό εργαστήριο, όπου φτιάχνει γλάστρες από ανακυκλωμένα υλικά κηπουρικής, από χώμα που περισσεύει από τις μεταφυτεύσεις, ελαφρόπετρα και μια πολύ μικρή δόση τσιμέντου, για να δέσουν, «είναι κατασκευές που κρατάνε την υγρασία λίγο παραπάνω, σίγουρα βοηθούν το φυτό περισσότερο από ένα πλαστικό κασπό».

Την Κυριακή 1 Ιουνίου 2008 ο τεχνικός διευθυντής του Αμόρε, που βρισκόταν σε αυτήν τη θέση από το ξεκίνημα του θεάτρου, άρχισε να ξηλώνει το σκηνικό της παράστασης του Δημήτρη Καραντζά στην Κεντρική Σκηνή, Χιόνι στο στόμα. Το ξήλωμα ήταν η χειρότερη νύχτα του Άντι Φλούτουρε, που είχε μάθει να ξηλώνει ένα σκηνικό Κυριακή βράδυ και να σηκώνει ένα καινούργιο σε τρεις μέρες, αφού ο ρυθμός με τον οποίον λειτουργούσε το θέατρο ήταν περίπου αυτός. Το ένα έργο ολοκλήρωνε τις παραστάσεις του την Κυριακή, το επόμενο ανέβαινε Παρασκευή. Εκείνη τη νύχτα δεν άντεχε να μείνει στο θέατρο κανείς. Τα πράγματα είχαν τακτοποιηθεί, αρχεία είχαν μαζευτεί, το περίφημο βεστιάριο με όλα τα ρούχα είχε παραδοθεί σε ένα άλλο, επαγγελματικό. Οι άνθρωποι του Αμόρε πήραν ελάχιστα πράγματα, σχεδόν τίποτα, μια μολυβοθήκη ή μια φωτογραφία, γιατί θα ήθελαν να το πάρουν όλο μαζί τους. Πήραν τον αέρα του θεάτρου, την αύρα, την εμπειρία, τις φιλίες και μια συζήτηση που κρατάει μεταξύ τους μέχρι σήμερα. Δεκαπέντε μέρες νωρίτερα, τα «κορίτσια του γραφείου», στα οποία ανήκω κι εγώ, κάναμε το πιο μεγάλο πάρτι του ελληνικού θεάτρου για να αποχαιρετιστούμε για τελευταία φορά. Ανοίξαμε την παραστασιογραφία του θεάτρου, καλέσαμε όλους όσοι είχαν παίξει εκεί τα τελευταία δεκαεφτά χρόνια, είχαν δουλέψει και ονειρευτεί σε αυτό το κατάμαυρο κουτί της οδού Πριγκιποννήσων, και ήρθαν όλοι, περισσότεροι από πεντακόσιοι άνθρωποι που εκεί ξεκίνησαν, μεγάλωσαν, ωρίμασαν, σκέφτηκαν, δοκίμασαν, δημιούργησαν, πέτυχαν και απέτυχαν, αλλά δεν ένιωσαν ούτε λεπτό μόνοι. Ο εμπνευστής και καλλιτεχνικός διευθυντής, ο άνθρωπος που ενορχήστρωσε την πιο σοβαρή υπόθεση καλλιτεχνικών συγκλίσεων στο θέατρο των τελευταίων δεκαετιών, ο Γιάννης Χουβαρδάς, μίλησε ελάχιστα για το Αμόρε τα επόμενα χρόνια. Οι άνθρωποι που δούλεψαν εκεί το αναφέρουν συχνά – δεν είναι λίγοι αυτοί που συναντιούνται επαγγελματικά ξανά και ξανά. Το Αμόρε υπάρχει ως σημείο αναφοράς, ως μοντέλο ενός θεάτρου που λειτουργούσε με ρεπερτόριο, παρουσίασε νέα έργα, δοκίμασε νέους ηθοποιούς, σκηνοθέτες, σκηνογράφους και μεταφραστές που συγκροτούν ένα μεγάλο μέρος του εξαιρετικού υλικού που διαθέτει το ελληνικό θέατρο σήμερα.

ΤΟ ΠΙ Σ Ω ΡΑΦΙ

«Homo faber» του Μαξ Φρις

Λειτούργησε ως μήτρα, ως κυψέλη και ως κουκούλι, καθόλου ως σχολείο, αλλά και ως τόπος ελεύθερης διακίνησης ιδεών, φιλοξενίας διαφωνιών, διαφορετικών καλλιτεχνικών τάσεων, απόψεων, ζυμώσεων και ιδεών. Στο Αμόρε, στην οδό Πριγκιποννήσων 10, ήρθαν περισσότεροι από 500.000 θεατές. Η χαρακτηριστική απάντηση, όταν κάποιος σήκωνε το τηλέφωνο –«Αμόρε, Θέατρο του Νότου»–, και οι οδηγίες για το πώς θα φτάσουν –«200 μέτρα μετά τα δικαστήρια της Ευελπίδων, στο δεξί σας χέρι»– αντηχούν ακόμα στα αυτιά των ανθρώπων που δούλευαν σε ένα γραφείο δυόμισι επί τρία μέτρα και φιλοξενούσε το ταμείο, τη «διοίκηση», την παραγωγή, τις δημόσιες σχέσεις, όλο το οργανωτικό μέρος του θεάτρου αλλά και τους συντελεστές κάθε παράστασης, που εκεί έλυναν τα τεχνικά τους προβλήματα, και τους ηθοποιούς, που έκαναν ένα μικρό διάλειμμα.

Μήπως είμαστε έρμαια του πεπρωμένου;

Σε ποιον βαθμό καθορίζουμε την τύχη μας; Πόσο κύριοι είμαστε των πράξεών μας; Μπορούμε να προβλέπουμε τις κινήσεις μας; Με τέτοιους είδους ερωτήματα αναμετρήθηκε ο Ελβετός πεζογράφος και δραματουργός Μαξ Φρις (1911-1991), ένας από τους σημαντικότερους δημιουργούς της μεταπολεμικής Ευρώπης, στο μυθιστόρημά του Ηomo faber (1957). Έργο σύντομο και πυκνό, που θα μπορούσε να διαβαστεί ως το χρονικό μιας ύβρεως, το «Homo faber» πρωτομεταφράστηκε στα ελληνικά μεσούσης της χούντας από την Αγγέλα Άρτεμη για τις εκδόσεις Κάλβος και από το 2000 συγκαταλέγεται στη σειρά Σύγχρονοι Κλασικοί του Πατάκη, σε μετάφραση Σώτης Τριανταφύλλου.

6 lifo – 3.6.21

ti δ ι α β α σ α με αυ τη την εβ δομ α δ α σ το

ΤΗΣ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑΣ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ

page

ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΠΑΡΑΣΙΔΗ

1

Ναταλία Τσουκαλά: Διασχίζοντας τον Ειρηνικό Ωκεανό με πολυνησιακό waka «ΤΟ ΜΑΓΙΚΟ ΜΟΥ ΤΑΞΙΔΙ» ΤΗΣ ΕΥΑΣ ΜΑΝΙΔΑΚΗ

2

Τότε που η Idra Kayne έτρωγε ουγκαντέζικο ουγκάλι, «πατούσες» και τηγανητά καλαμαράκια «ΠΟΙΟ ΦΑΓΗΤΟ ΣΟΥ ΦΕΡΝΕΙ ΔΑΚΡΥΑ ΣΤΑ ΜΑΤΙΑ;» ΤΗΣ ΜΕΡΟΠΗΣ ΚΟΚΚΙΝΗ

3

Οι πιο σκληρές, ιδιοφυείς ερωτήσεις της Μαλβίνας «ΜΙΚΡΟΠΡΑΓΜΑΤΑ» ΤΟΥ ΑΡΗ ΔΗΜΟΚΙΔΗ

ΨΥΧΗ & ΣΩΜΑ Ο ψυχίατρος Αθανάσιος Καυκαλίδης και η πρωτοποριακή του ψυχανάλυση με LSD-25 Ο Dr K (1919-1989), από τους πρώτους που χρησιμοποίησαν ψυχοτρόπα για θεραπευτικούς σκοπούς, μοιάζει να δικαιώνεται σήμερα που οι ιδιότητες και οι εφαρμογές πολλών ψυχοδραστικών ουσιών επανεκτιμώνται ευρύτατα.

του θοδωρη αντωνοπουλου Μισό και πλέον αιώνα από την ψυχεδελική δεκαετία του ’60 και τις απαγορεύσεις που ακολούθησαν, τερματίζοντας πρόωρα την πολλά υποσχόμενη έρευνα περί αυτών, οι «πύλες της ενόρασης» ξανανοίγουν για την επιστήμη και οι θεραπευτικές τους ιδιότητες επανεκτιμώνται. LSD, μεσκαλίνη, ψιλοκυβίνη, MDMA, DMT, κεταμίνη και άλλες συναφείς ουσίες, βεβαίως και η κάνναβη, ξαναμπαίνουν στο μικροσκόπιο και τα αποτελέσματα είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικά, με μέσα ευρείας κυκλοφορίας να φιλοξενούν άρθρα τύπου «οι χίπις τώρα δικαιώνονται!». Και μαζί δικαιώνονται, βέβαια, σε μεγάλο βαθμό όλοι εκείνοι οι πρωτοπόροι «ψυχοναύτες» ερευνητές, ανάμεσά τους κι ένας Έλληνας, ο νευροψυχίατρος Αθανάσιος Καυκαλίδης ή Dr K (1919-1989), από τους πρώτους που χρησιμοποίησαν ψυχοτρόπα για θεραπευτικούς σκοπούς. Στο «αναγεννησιακό» αυτό κλίμα και με αφορμή την αναμενόμενη έκδοση της βιογραφίας του από τον μεγαλύτερο γιο του, τον νομικό και συγγραφέα Ζέφυρο Καυκαλίδη, που διατηρεί ζωντανή τη μνήμη του όλα αυτά τα χρόνια, αξίζει να γίνει ευρύτερα γνωστή η ζωή και το έργο του σπουδαίου αυτού επιστήμονα και οραματιστή που δεν έζησε αρκετά για να δει τη μεγάλη αλλαγή, αλλά προέβλεψε από νωρίς τις εξελίξεις. Αφορμή που δίνει και ευκαιρία για ανασκόπηση του τι συμβαίνει σήμερα στο θαυμαστό όσο και «ανοίκειο» μέχρι πρότινος αυτό πεδίο.

4

Αντωνία Τριχοπούλου: «Η παχυσαρκία είναι θέμα κοινωνικό» «ΑΚΟΥ ΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ» ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΥ

5

Ποιες ταινίες θα δούμε τον Ιούνιο στα θερινά; «PULP FICTION» ΤΟΥ ΘΟΔΩΡΗ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ

3.6.21 – lifo

7

εικαστικα

δάντης ο υπερσύγχρονος Έκθεση με αφορμή τα επτακόσια χρόνια από τον θάνατο του Δάντη Ιταλικό Μορφωτικό Ινστιτούτο Αθηνών Η έκθεση απαρτίζεται από έργα πέντε εικαστικών καλλιτεχνών διεθνούς ακτινοβολίας. Ο Πάολο Μπαρμπιέρι, η Μόνικα Μπάισνερ, ο Ντομένικο Παλαντίνο, ο Τομ Φίλιπς και ο Εμιλιάνο Πόντσι έδωσαν μορφή και χρώμα στις συγκλονιστικές εικόνες που περιγράφει ο ποιητής στο μνημειώδες έργο του, τη Θεία Κωμωδία. Οι καλλιτέχνες ξαναζωντανεύουν τη δαντική Κόλαση, το Καθαρτήριο και τον Παράδεισο, αποδεικνύοντας πως το αποτύπωμα που έχει αφήσει ο Δάντης στον ευρωπαϊκό πολιτισμό παραμένει ανεξίτηλο, μια διαρκής πηγή έμπνευσης σύγχρονων καλλιτεχνών. Επιμελητής της έκθεσης είναι o καθηγητής της Ιστορίας της Σύγχρονης Τέχνης του Πανεπιστημίου της Φλωρεντίας, Τζόρτζιο Μπάτσι.

i

Athens

Διάρκεια έκθεσης: 9-30/6 Μέρες & ώρες λειτουργίας: Δευτ.-Παρ. 16:00-20:30 Ιταλικό Μορφωτικό Ινστιτούτο Αθηνών, Πατησίων 47, 210 5242646, 210 5242674 www.iicatene.esteri.it

8 lifo – 3.6.21

3.6.21 – lifo

9

Aυτήν τη στιγμή διαβάζετε το μεγαλύτερο εβδομαδιαίο έντυπο της Ελλάδας

σχεδιο του μιχαλη κατζουρακη, 1965

Έρευνα Focus Bari (Ιούνιος–Δεκέμβριος 2020)

Στην κορυφή, αλλά με ποιότητα

Νο 1 Πανελλαδικά

MORE!

614,9 10 lifo – 3.6.21

Εφσυν

Τα Νέα

Athens Voice

Παρα– πολιτικά

610,6

484,8

477,2

369,8

Και τρίτη μεταξύ όλων των εντύπων (κυριακάτικων και εβδομαδιαίων) στην Αττική

σε χιλιάδες

σε χιλιάδες

Πρώτη μεταξύ όλων των εβδομαδιαίων εντύπων

Καθημερινή

Πρώτο Θέμα

492,5

461,1

351,7

Το Βήμα

Real News

Athens Voice

326,5

282,8

282,3

T. 688

3-9 ΙΟΥΝΙΟΥ 2021

βασι λ ι κη σι ου τ η — γ ι αν ν η σ π α ν τα ζ ο π ουλοσ — βα σ ι λη ς βα μ βα κ α ς — b i b i an στ εργ ι ου — δημ ή τ ρ η σ π . σ ω τ η ρ ό π ουλοσ — δ ε σ π ο ι να τ ρι β ολ η — αρετ ή γ εωργ ι λή

επισκεψη του τουρκου υπουργου εξωτερικων μεβλουτ τσαβουσογλου στην κομοτηνη / φωτο: eurokinissi

• Αντώνης Μαυρόπουλος: «Tο πλαστικό τσουνάμι που έφερε η πανδημία θα μείνει εδώ για δεκάδες χρόνια» • To κράτος της τεχνολογίας • Χοντρά και λεπτά σώματα: Πόση υποκρισία αντέχεις; • Καμία κυβέρνηση δεν θα επιβιώνει στο εξής χωρίς μεταρρυθμίσεις • Κάψτε τα σουτιέν σας • Πρώτες σκέψεις με αφορμή το νέο εργασιακό

ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΕΠΤΑΗΜΕΡΟ

Η επίσκεψη Τσαβούσογλου, ο Σίμος Κεδίκογλου και οι διστακτικοί του εμβολιασμού Όλες οι πολιτικές εξελίξεις της εβδομάδας που πέρασε.

Μετά την επίσκεψη του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών Μεβλούτ Τσαβούσογλου και ενώ προετοιμάζεται η συνάντηση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Πρόεδρο της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, η κυβέρνηση δεν προσδοκά στα ελληνοτουρκικά τίποτα παραπάνω από ένα ήρεμο καλοκαίρι. Στο Μέγαρο Μαξίμου γνωρίζουν ότι η Τουρκία δεν έχει σκοπό να υποχωρήσει σε τίποτα, αλλά αισιοδοξούν ότι δεν θα προβεί σε ακραίες προκλήσεις το επόμενο διάστημα, μέχρι να πάρει τα ανταλλάγματα που θέλει από την Ε.Ε., ενώ παράλληλα δέχεται πιέσεις από τη διοίκηση Μπάιντεν. Η αυτοσυγκράτηση που (εικάζεται ότι) θα προσπαθήσει να δείξει ο Ερντογάν απέναντι στην Ελλάδα όμως, σύμφωνα με τις πληροφορίες που έρχονται στη δημοσιότητα τις τελευταίες μέρες, μάλλον δεν αφορά και την Κύπρο, για την οποία λέγεται ότι κάτι –κακό– ετοιμάζει. Ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών Νίκος Δένδιας σε αυτήν τη συνάντηση με τον Τσαβούσογλου δεν άφησε τις καλύτερες εντυπώσεις όταν τον αγκάλιασε ένθερμα και περιχαρής, λες και ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών τού ανακοίνωσε ότι θα αποσύρει το παράνομο τουρκο-λιβυκό μνημόνιο ή το casus belli. Η υπερβολικά διαχυτική συμπεριφορά του Έλληνα υπουργού Εξωτερικών σχολιάστηκε μάλλον αρνητικά, σε αντίθεση με την εκτίναξη της δημοφιλίας του όταν θεωρήθηκε ότι «κατατρόπωσε» τον Τσαβούσογλου κατά την επίσκεψή του στην Άγκυρα που προηγή3.6.21 – lifo

11

TALKING POINTS

ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΕΠΤΑΗΜΕΡΟ

α πό τh βα σι λι κη σ ιου τη

θηκε. Ερμηνεία επίσης υπερβολική, καθώς ο Νίκος Δένδιας είχε απλώς απαντήσει σε ορισμένες από τις προκλήσεις του Τούρκου ομολόγου του, αναφέροντας τις πάγιες θέσεις της Ελλάδας και πράττοντας το αυτονόητο. Δεν επρόκειτο περί κάποιου «ηρωισμού», δηλαδή. Η κυβέρνηση, όπως φάνηκε και αυτές τις μέρες, για την ώρα στα ελληνοτουρκικά προσπαθεί να κερδίζει χρόνο, χτίζοντας ταυτόχρονα συμμαχίες και προετοιμαζόμενη για την επόμενη μέρα σε κάθε επίπεδο και όχι μόνο σε αυτό της άμυνας και των εξοπλισμών. Η πεποίθηση του πρωθυπουργού είναι ότι η ισχυροποίηση της οικονομίας, που είναι πλέον η πρώτη του προτεραιότητα, θα συμβάλει αυτομάτως και στην ενίσχυση της εθνικής θέσης της χώρας. Μια πολιτική θέση που μοιάζει με εκείνη του πρώην πρωθυπουργού Κώστα Σημίτη, του οποίου στελέχη και συμβούλους αξιοποιεί άλλωστε (και) στα ελληνοτουρκικά. Αυτή είναι μία σχεδόν μόνιμη γκρίνια τελευταία σε ένα τμήμα της Νέας Δημοκρατίας (κυρίως του συρρικνωμένου και αρκετά αποδυναμωμένου πλέον καραμανλικού μπλοκ). Οι συγκεκριμένοι νεοδημοκράτες διαμαρτύρονται εδώ και καιρό ότι το Μαξίμου έχει καταληφθεί από «πασόκους». αρόμοια γκρίνια άκουσε και ο Αλέξης Τσίπρας αυτή την εβδομάδα, με αφορμή την προσχώρηση του πρώην βουλευτή Ευβοίας του ΠΑΣΟΚ και πρώην υφυπουργού της κυβέρνησης Σαμαρά Συμεών Κεδίκογλου, η οποία προκάλεσε μια μίνι εξέγερση στο εσωτερικό του κόμματος, με αντιδράσεις ακόμα και από πρώην στελέχη του ΠΑΣΟΚ που έχουν πάει από καιρό στον ΣΥΡΙΖΑ - Προοδευτική Συμμαχία. Κάποια ΜΜΕ του ΣΥΡΙΖΑ διαμαρτυρήθηκαν υπενθυμίζοντας ότι, όταν ο Κεδίκογλου ήταν υφυπουργός Παιδείας στην κυβέρνηση Σαμαρά, χαρακτήριζε «γάγγραινα και βαθιά αντιδημοκρατική πράξη» την κατάληψη, ενώ άλλοι επισήμαναν ότι πρόκειται για τον «υφυπουργό των διαθεσιμοτήτων-απολύσεων και της Τράπεζας Θεμάτων». Ορισμένοι θυμήθηκαν ότι ήταν και στο ΚΕΠ του Αβραμόπουλου κάποτε, ενώ σε στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ Ευβοίας υπήρξε ενόχληση γιατί δεν ρωτήθηκε κανένας τους, με ορισμένους να υποστηρίζουν ότι είναι και θέμα εσωκομματικής δημοκρατίας. Στον ΣΥΡΙΖΑ όμως έχουν σημαντικότερα προβλήματα από αυτό, όπως όσα αποκαλύφθηκαν στην προανακριτική της Βουλής, μετά και τα ντοκουμέντα των γραπτών μηνυμάτων που παρουσιάστηκαν για τη διαπλοκή του Νίκου Παππά με τον Καλογρίτσα και άλλους επιχειρηματίες κατά τη διαδικασία της αδειοδότησης των καναλιών. Ο Νίκος Παππάς, βρισκόμενος προφανώς σε δύσκολη θέση, αρνήθηκε να πάει στην προανακριτική επιτροπή και να απαντήσει στους βουλευτές για όσα προκύπτουν από τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν σε βάρος του. Αντ’ αυτού, επέλεξε να στείλει ένα υπόμνημα με τις θέσεις του, αποφεύγοντας την αντιπαράθεση. Το ερώτημα όλων τώρα είναι αν το επί σειρά ετών alter ego του Αλέξη Τσίπρα θα παραπεμφθεί στη Δικαιοσύνη. Ο Τσίπρας, πάντως, έχει φροντίσει να βγει από το κάδρο, παρότι υπήρχαν αρκετές αναφορές στη Βουλή σχετικά. Κυβερνητικές πηγές αναφέρουν ότι ούτε ο Κυριάκος Μητσοτάκης θέλει τον Τσίπρα στο κάδρο και ότι η γραμμή στους βουλευτές της πλειοψηφίας –αν και δεν δηλώνεται ρητά αυτό– ήταν να αφήνουν απ’ έξω τον αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης, ακόμα και όταν το όνομά του υπονοείται από μάρτυρες που καταθέτουν. Οι σχέσεις Τσίπρα - Παππά δεν έχουν διαρραγεί, άλλωστε τους δένουν πολλά. Υπάρχει όμως εδώ και καιρό μια απόσταση που τηρείται δημοσίως, καθώς ο Νίκος Παππάς είναι πλέον πολλαπλά εκτεθειμένος. Η γραμμή της ηγεσίας παρ’ όλα αυτά είναι ότι το κόμμα πρέπει να τον υπερασπιστεί ανεξάρτητα από τάσεις, καθώς ο κομματικός πατριωτισμός το επιβάλλει, παρόλο που αρκετοί άσπονδοι σύντροφοί του θα ήθελαν να τον δουν να παραπέμπεται. Οι τόνοι μεταξύ κυβέρνησης και αντιπολίτευσης δεν ήταν ιδιαίτερα υψηλοί αυτή την εβδομάδα και μάλιστα η ανακοίνωση του ΣΥΡΙΖΑ για την επίσκεψη του Τσαβούσογλου ήταν ίσως η πιο μετρημένη και χαμηλών τόνων απέναντι στην κυβέρνηση Μητσοτάκη ως τώρα. Ο ΣΥΡΙΖΑ ανακοίνωσε ότι «κάθε Τούρκος αξιωματούχος που επισκέπτεται τη Θράκη οφείλει να σέβεται τη Συνθήκη της Λωζάννης και να θυμάται τη θέση που διατύπωσε ο Πρόεδρος της Τουρκίας το 2017, ότι: “Στη Δυτική Θράκη υπάρχει μουσουλμανική μειονότητα τουρκικής, πομακικής και ρομά προέλευσης”». «Από κει και πέρα, οι αναγκαίες δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις στη Θράκη αφορούν υποχρεώσεις του ελληνικού κράτους έναντι Ελλήνων πολιτών και όχι τον ελληνοτουρκικό διάλογο» ανέφερε το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης, επισημαίνοντας στο τέλος ότι αναμένουν ενημέρωση από την κυβέρνηση αναφορικά με τις καταγγελίες για αποκλεισμό Ελλήνων δημοσιογράφων (από τον Τσαβούσογλου στη Θράκη) και ποιος ευθύνεται γι’ αυτό. Στο θέμα των εμβολιασμών έχει σημάνει συναγερμός, καθώς, όπως ολοκληρώνεται ο εμβολιασμός του πρώτου κύματος των προθύμων, η κυβέρνηση διαπιστώνει ότι οι διστακτικοί σε όλες τις ηλικιακές κατηγορίες, και ειδικά σε εκείνες που κινδυνεύουν περισσότερο, είναι πιο πολλοί απ’ όσους υπολόγιζε στις αρχικές της εκτιμήσεις. Στα κυβερνητικά επιτελεία, ωστόσο, περιμένουν αποκλιμάκωση τις επόμενες μέρες και βελτίωση της επιδημιολογικής εικόνας, ώστε αυτή να συμβάλει στην πολυαναμενόμενη ανάκαμψη του τουρισμού, η οποία πηγαίνει πλέον πιο πίσω, καθώς ο Ιούνιος φαίνεται να χάνεται σε μεγάλο βαθμό και οι προσδοκίες τώρα μεταφέρονται για τον Ιούλιο.

12 lifo – 3.6.21

ΑΝΤΩΝΗΣ ΜΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ «Tο πλαστικό τσουνάμι που έφερε η πανδημία θα μείνει εδώ για δεκάδες χρόνια» α π ό τ ο ν γ ι ά ν ν η π α ν τα ζ ό π ουλο

Μιλά στη LiFO ο χημικός μηχανικός, μέλος του Επιστημονικού Συμβουλίου του Περιβαλλοντικού Προγράμματος του ΟΗΕ και πρώην πρόεδρος της Διεθνούς Ένωσης Στερεών Αποβλήτων, Αντώνης Μαυρόπουλος.

Η κυβέρνηση, όπως φάνηκε και αυτές τις μέρες, για την ώρα στα ελληνοτουρκικά προσπαθεί να κερδίζει χρόνο, χτίζοντας ταυτόχρονα συμμαχίες και προετοιμαζόμενη για την επόμενη μέρα σε κάθε επίπεδο και όχι μόνο σε αυτό της άμυνας και των εξοπλισμών.

Μια εικόνα που βλέπουμε καθημερινά στην πόλη είναι πεταμένες μάσκες σε δρόμους και πεζοδρόμια. Ποιες μπορεί να είναι οι συνέπειες; Δεν πιστεύετε ότι με αυτόν τον τρόπο, αντί να μειώνουμε το πλαστικό, το αυξάνουμε, βλάπτοντας το περιβάλλον; Παράλληλα με τη μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου, η πανδημία έφερε μια έκρηξη στην παραγωγή, την κατανάλωση και τελικά τη μετατροπή σε απόβλητα πολλών υγειονομικών πλαστικών μιας χρήσης (μάσκες, γάντια, προστατευτικός εξοπλισμός) αλλά και συσκευασιών φαγητού με τη γενίκευση του delivery. Τα νούμερα είναι εφιαλτικά. Τον Φεβρουάριο του 2020 η Κίνα παρήγε 116 εκατομμύρια μάσκες την ημέρα έναντι 10 εκατομμυρίων προ κορωνοϊού. Υπάρχει η εκτίμηση πως μέχρι το τέλος του 2021 θα έχουν παραχθεί πάνω από 100 δισεκατομμύρια μάσκες παγκοσμίως και άλλα τόσα ζευγάρια γάντια μιας χρήσης. Η πανδημία, αργά ή γρήγορα, θα φύγει. Ωστόσο, το πλαστικό τσουνάμι που έφερε θα μείνει για δεκάδες χρόνια εδώ, στις ανεξέλεγκτες χωματερές, που ακόμα εξυπηρετούν το 40% του πληθυσμού σε παγκόσμια κλίμακα, στις θάλασσες και στα ποτάμια μας, που υποδέχονται 10 εκατομμύρια πλαστικά απόβλητα τον χρόνο, και γνωρίζουμε ήδη ότι θα περάσει και στις τροφικές αλυσίδες μας. Στην πραγματικότητα, μετά το μαζικό σοκ που προκλήθηκε παγκοσμίως από τις εικόνες και τις επιστημονικές ανακαλύψεις για τις επιπτώσεις της πλαστικής ρύπανσης στους ωκεανούς, στη βιοποικιλότητα, στις τροφικές αλυσίδες και στις οικονομίες των παράκτιων περιοχών, η πανδημία οφείλει να επιφέρει μια προσαρμογή. Αποδεικνύει ότι η απαλλαγή μας από τα πλαστικά μιας χρήσης δεν είναι τόσο ευθύγραμμη ούτε τόσο εύκολη όσο κάποιοι νόμιζαν και ότι έχουμε πολύ δρόμο ακόμα για να απαλλαγούμε από αυτά. Ας ελπίσουμε ότι αυτό το μήνυμα θα ληφθεί σοβαρά υπ’ όψιν απ’ όσους χαράζουν πολιτικές, για να μπορέσουμε να προωθήσουμε πιο ρεαλιστικές πολιτικές, που θα στοχεύουν στον ριζικό επανασχεδιασμό πολλών προϊόντων και όχι απλώς στην ανακύκλωσή τους. Γίνονται μαζικά self-tests, που επίσης καταλήγουν στα σκουπίδια. Πόσο επικίνδυνα μπορεί να είναι αυτά τα απόβλητα και ποιες είναι οι προεκτάσεις που μπορεί να έχουν στην καθημερινότητά μας; Τα υπολείμματα των self-tests, όπως γράφουν και οι σχετικές οδηγίες χρήσης, πρέπει να αντιμετωπίζονται όπως ακριβώς και τα ληγμένα φάρμακα, ως δυνητικά επικίνδυνα για τη δημόσια υγεία υγειονομικά απόβλητα, τα οποία πρέπει να οδηγηθούν προς αποτέφρωση σε υψηλή θερμοκρασία, για να εξαλειφθεί κάθε κίνδυνος δημόσιας υγείας και κάθε περίπτωση ρύπανσης εδάφους ή νερών. Θα πρέπει να είμαστε, λοιπόν, προσεκτικοί, διότι γίνονται εκατομμύρια τεστ κάθε εβδομάδα. Το σωστό είναι είτε να τα βάζουμε σε διπλή σακούλα είτε να τα πηγαίνουμε στα φαρμακεία, για διαχείριση μαζί με τα ληγμένα φάρμακα. Βλέπετε, όμως, ότι μιλάμε ξανά για χρήση διπλής πλαστικής σακούλας, δηλαδή για αύξηση της χρήσης του πλαστικού. Λύνουμε το πρόβλημα της ασφάλειας σε σχέση με τα self-tests χρησιμοποιώντας διπλή ποσότητα πλαστικών μιας χρήσης. Χρειάζεται να επανακαθορίσουμε άμεσα τη σχέση μας με τα πλαστικά και τα πλαστικά απόβλητα, τα οποία μετατρέπονται σε πρόβλημα πλανητικών διαστάσεων ακριβώς λόγω του ότι είναι εξαιρετικά επιτυχημένα υλικά, ικανά να μεταμορφωθούν σχεδόν σε οτιδήποτε αναγκαίο.

3.6.21 – lifo

13

NO FILTER

KOINOI TOΠOI

To κράτος της τεχνολογίας

α πο τον βα σί λη βα μβα κα

Οι έννοιες της κοινωνικότητας, της ψυχαγωγίας και της εκπαίδευσης μπαίνουν σε εντελώς νέες βάσεις κι αυτό δημιουργεί ανησυχίες ή και δυσαρέσκειες, πολλές φορές εύλογες. Όμως στην περίπτωση της κρατικής λειτουργίας και της σχέσης της με τον πολίτη λίγα πράγματα μπορούν να ειπωθούν για τη μεταβολή που φέρνει η τεχνολογία.

O Βασίλης Βαμβακάς είναι αναπληρωτής καθηγητής Κοινωνιολογίας της Επικοινωνίας στο ΑΠΘ.

14 lifo – 3.6.21

Η «ειρηνική» επανάσταση που έχει δρομολογηθεί στην Ελλάδα, παράλληλα με το ξέσπασμα της πανδημίας, έχει να κάνει με μια τεράστια, αν και αρκετά αθόρυβη μεταρρύθμιση στη δημόσια διοίκηση. γνωστή φράση του Mάρσαλ Mακλούαν «το μέσο είναι το μήνυμα» αποτέλεσε, και αποτελεί, ένα πολύ σημαντικό ρητό για την κατανόηση της σημασίας της τεχνολογίας στον σύγχρονο κόσμο. Ο διάσημος τη δεκαετία του 1960 Καναδός επικοινωνιολόγος πρώτος απ’ όλους μάς προέτρεψε να κατανοήσουμε τις μεγάλες κοινωνικές, πολιτικές και πολιτισμικές αλλαγές, όχι μέσα από το περιεχόμενο των πραγμάτων, όχι τόσο μέσα από τις οικονομικές τους διαστάσεις, αλλά με βάση τη δύναμη της τεχνολογίας, τη νέα λογική που αυτή επιφέρει κάθε φορά. Όσο κι αν αυτή η ρήση στην εποχή της 5ης Βιομηχανικής Επανάστασης φαντάζει κάπως αυτονόητη, η συνειδητοποίηση της δύναμης της τεχνολογίας δεν ήταν δεδομένη, τουλάχιστον όχι στην Ελλάδα, και ειδικά στο πολιτικό της σύστημα. Η «ειρηνική» επανάσταση που έχει δρομολογηθεί στην Ελλάδα, παράλληλα με το ξέσπασμα της πανδημίας, έχει να κάνει με μια τεράστια, αν και αρκετά αθόρυβη μεταρρύθμιση στη δημόσια διοίκηση. Ποιος μπορούσε να φανταστεί πριν από λίγα χρόνια ότι θα μπορούσε να οργανωθεί τόσο καλά μια γιγαντιαία επιχείρηση όπως ο εμβολιασμός κατά του Covid–19 μέσα από τις γραφειοκρατικές συμπληγάδες του ελληνικού Δημοσίου; Ποιος θα ονειρευόταν ότι το ελληνικό κράτος θα έβρισκε και θα καλούσε από μόνο του τις πιο ευπαθείς ομάδες στις πρώτες φάσεις του εμβολιασμού, χωρίς αυτές να χρειαστεί να παρακαλέσουν ή να επικαλεστούν κάποιο βύσμα; Ποιος θα μπορούσε να φανταστεί δημόσιους υπαλλήλους στην Ελλάδα, σε μεγάλο βαθμό απενοχοποιημένους από τον καταναγκασμό της πολλαπλής σφραγίδας, να παίρνουν πρωτοβουλίες, να κινούνται απλά και ευέλικτα, να κάνουν πολύ πιο γρήγορα και αποτελεσματικά –και ναι, ακόμη και με χαμόγελο– τη δουλειά τους; Τα πράγματα πρέπει να λέγονται ορισμένες φορές με το όνομά τους: χωρίς τις πρωτοβουλίες και την ταχύτητα λειτουργίας του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης υπό την ηγεσία του Κυριάκου Πιερρακάκη, ενός ανθρώπου που γνωρίζει και κατανοεί σε βάθος τη δύναμη της ψηφιακής τεχνολογίας, όλα αυτά θα παρέμεναν ένα απατηλό όνειρο. Αυτό συμπαρέσυρε σε μεγάλο βαθμό τις δομές όλων των υπουργείων, ώστε να κινηθούν προς τη σωτήρια τεχνολογική λύση, τη στιγμή που πλησίαζε ένα πρωτοφανές αδιέξοδο λόγω της πανδημίας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα το υπουργείο Παιδείας και η μετεξέλιξη όλων των βαθμίδων σε εξ αποστάσεως εκπαιδευτικές μονάδες μέσα σε ελάχιστες μέρες. Χρόνια ατελείωτα η ρητορεία περί διοικητικής μεταρρύθμισης ακουγόταν από πολιτικά χείλη. Ελάχιστα πράγματα συνέβησαν στο παρελθόν όμως. Η «επανίδρυση του κράτους», που πολλοί εξήγγελλαν με τυμπανοκρουσίες, είτε έμπαινε στο συρτάρι είτε, ακόμη χειρότερα, σηματοδοτούσε την εισβολή των «δικών μας παιδιών» σε αυτό. Εδώ και πάνω από έναν χρόνο έχει δρομολογηθεί μια απροσδόκητη μεταρρύθμιση, χωρίς να πάρει κάποιο ιδεολογικό πρόσημο, χωρίς να βγουν μανιφέστα και παράτες στο Ζάππειο, χωρίς καλά–καλά να το καταλάβουμε. Η διακυβέρνηση της χώρας πέρασε με ταχύτατους ρυθμούς, λόγω της έκτακτης ανάγκης που επέβαλε η πανδημία, στην ψηφιακή εποχή, σε μια νέα σχέση κράτους–πολίτη, χωρίς να ανοίξει μύτη. Είναι ενδιαφέρον ότι ακόμα και η αντιπολίτευση δεν έχει σχεδόν τίποτα να προσάψει σε όλη αυτή την ψηφιακή μεταμόρφωση που πραγματοποιείται στη δημόσια διοίκηση – και πολύ καλά κάνει. Αν και υπάρχει πάντα η (δικαιολογημένη ή αδικαιολόγητη) επιφύλαξη για την παραχώρηση παραπάνω εξουσίας στην «τεχνολογία», αν και πλανάται πάντα το φάντασμα του «Μεγάλου Αδελφού», που πολλοί φοβούνται ότι θα καταστρατηγήσει τα δικαιώματά τους (και που πράγματι πρέπει πάντα να διασφαλίζονται), αν και πολλοί πολιτικοκοινωνικοί χώροι βλέπουν την ψηφιοποίηση ως συνώνυμο του «τεχνοφασισμού» ή της «βιοεξουσίας», το μικρό αναπάντεχο θαύμα που συμβαίνει στην ελληνική δημόσια διοίκηση δεν ξεσηκώνει αντιδράσεις. Άλλωστε, η διατήρηση κριτικής στάσης απέναντι στην επέλαση της τεχνολογικοποίησης της κοινωνικής ζωής δεν είναι εξαρχής προβληματική. Ειδικά όταν αυτή αναφέρεται σε εργασιακές αλλαγές που προκύπτουν ξαφνικά και οδηγούν σε ανεργία ή ακόμα και στην απώλεια του «δημόσιου χώρου» της εργασίας, υπάρχουν πολλά να ειπωθούν. Οι έννοιες της κοινωνικότητας, της ψυχαγωγίας και της εκπαίδευσης μπαίνουν σε εντελώς νέες βάσεις κι αυτό δημιουργεί ανησυχίες ή και δυσαρέσκειες, πολλές φορές εύλογες. Όμως στην περίπτωση της κρατικής λειτουργίας και της σχέσης της με τον πολίτη λίγα πράγματα μπορούν να ειπωθούν για τη μεταβολή που φέρνει η τεχνολογία. Ο Mακλούαν δεν ήταν αφελής να πιστεύει ότι η τεχνολογία θα μας έφερνε σε έναν επίγειο παράδεισο. Αντίθετα, μας κάλεσε να δούμε πώς η εξουσία αλλάζει χέρια ανάλογα με τη φύση της και γενικά πώς μας οδηγεί σε μεγαλύτερο εκδημοκρατισμό, παρά τις όποιες παρενέργειές της. Στη σημερινή συγκυρία, η εξουσία, από τους κυριαρχικούς μεσάζοντες της δημόσιας διοίκησης και τη ρουσφετολογική πρακτική, από αυτήν τη συνεχή παραπομπή του πολίτη στον επόμενο «ανευθυνοϋπεύθυνο» υπάλληλο –που τόσο συχνά σατιριζόταν στην ελληνική επιθεώρηση–, περνάει στους ειδικούς της ψηφιακής τεχνολογίας και στην απρόσωπη, αλλά αδιαμεσολάβητη (δηλαδή άμεση) σχέση του πολίτη με το ζητούμενο. Κάτι ανάλογο συνέβη με την προτεσταντική μεταρρύθμιση και την τυπογραφία. Τότε καταργήθηκε η αναγκαιότητα του ιερέα, του «διαμεσολαβητή» του Θεού, ο καθένας μπορούσε να κατανοήσει τις επιταγές του, διαβάζοντας μόνος τα μεταφρασμένα θρησκευτικά κείμενα. Τώρα καταργείται η καφκική εξουσία κάθε γραφειοκράτη, ο καθένας μπορεί να επικοινωνήσει απευθείας με το «κράτος», με την υπηρεσία που τον αφορά. Οι συνέπειες αυτής της αλλαγής που εξελίσσεται δεν μπορούν ακόμη να προβλεφθούν. Η πατερναλιστική εξουσία του κράτους φαίνεται να μπαίνει επιτέλους στο περιθώριο. Το κράτος, ως λειτουργική «μηχανή», φαντάζει σαν μια ορατή πραγματικότητα. Μια πραγματικότητα που υπόσχεται να μας απομακρύνει από τη μακρόχρονη παράδοση της αυθαίρετης δυσλειτουργίας του κρατισμού και να μας φέρει πιο κοντά σε ένα σύγχρονο κράτος πρόνοιας που θα μας ενημερώνει/προτρέπει ακόμη και για το πότε πρέπει να κάνουμε τσεκάπ! Το «μέσο είναι το μήνυμα» και στη συγκεκριμένη περίπτωση είναι φορέας μια νέας ηθικής. Της «ηθικής της φροντίδας» που τόσο θα χρειαστεί στην εποχή της πολλαπλής διακινδύνευσης που ζούμε.

απ ό τ η β ι β ι αν στ εργ ι ου

Αν πιστέψουμε ότι ο κόσμος μας χωράει όλα τα σώματα, εσύ φταις που νιώθεις απαίσια μες στο σώμα σου. Κι αν πιστέψουμε ότι υπάρχει ιδανικό σώμα, εσύ φταις που δεν το χτίζεις. Σε κάθε περίπτωση, σε κανέναν δεν πέφτει λόγος για το σώμα σου.

Η Βίβιαν Στεργίου είναι συγγραφέας και νομικός.

Χοντρά και λεπτά σώματα: Πόση υποκρισία αντέχεις;

Aπ’ τη μια εισπνέουμε έναν αέρα «συμπερίληψης» στη μόδα και στα media, ενώ απ’ την άλλη υψώνονται τείχη. ίμαι τρίτο έτος στο πανεπιστήμιο. Παίρνω το 608. Κάθομαι πίσω-πίσω. Μια μεσόκοπη γυναίκα πάει να στριμωχτεί δίπλα μου. «Κάνε παραδίπλα» μου λέει. «Δεν έχει άλλο χώρο» της λέω. «Έχεις παραπάνω κιλά, δεν χωράς στη θέση» μου εξηγεί. Ή συμβαίνει το άλλο: είσαι χοντρός/–ή/–ό και σε κακολογούν, όχι για το σώμα σου ακριβώς αλλά και γι’ αυτό –κυρίως γι’ αυτό–, και μάλιστα χωρίς να το λένε. Ή σε κάνουν απλώς να νιώθεις απαίσια ή νιώθεις μόνος σου απαίσια, γιατί έχεις παραπάνω/παρακάτω κιλά απ’ τις αφίσες στο γυμναστήριο, τα περιοδικά μόδας ή αυτό που θεωρεί ιδανικό ο τύπος που σου κάνει μπούλινγκ. Ή στη δουλειά δεν τα πας καλά, όχι για το σώμα σου ακριβώς αλλά επειδή δεν έχεις και πολλή αυτοπεποίθηση, που κάπως έχει να κάνει και με το σώμα σου, ενώ όλως τυχαίως προς τα έξω το γραφείο/η εταιρεία/το κατάστημα βγάζει τα άλλα σώματα και απ’ το δικό σου έχει την προσδοκία είτε να αδυνατίσει είτε να αυτοπεριοριστεί στα μετόπισθεν. Όλες οι παραπάνω πνιγηρές προσδοκίες υπάρχουν, ενώ ταυτόχρονα η κοινωνία μας καταδικάζει την κριτική στα σώματα. Η υποκρισία έγκειται στο εξής: δεν μπορείς, υποτίθεται, να πεις κάτι κακό για το σώμα του άλλου και το σώμα, δήθεν, δεν παίζει ρόλο στα πράγματα. Ταυτόχρονα, το σώμα παίζει τεράστιο ρόλο στα πράγματα και η αποθέωσή του ταιριάζει τέλεια με την αποθέωση του well being και την απαίτηση το σώμα να είναι διαρκώς ορατό, επιθυμητό και διαθέσιμο online. Άπειρες απεικονίσεις του τέλειου σώματος παράγονται και αναπαράγονται καθημερινά από απλούς ανθρώπους, όχι μοντέλα, εδώ και λίγα χρόνια. Το ωραίο σώμα είναι μπανάλ στην εποχή του Ίνσταγκραμ. Η σημασία του είναι τεράστια, απλώς δεν κάνει να το λέμε. Δεν έχουν εκλείψει οι προσδοκίες για τα σώματα. Δεν αντιμετωπίζονται όλα τα σώματα με τον ίδιο τρόπο. Δεν απελευθερώθηκε κανείς απ’ τις προσδοκίες να μοιάζει με κάποιο απροσδιόριστο ιδανικό, τουλάχιστον όχι εύκολα. Κι αν βρούμε μια πιο συνθηματική γλώσσα ή πιο έξυπνους τρόπους να καταπιέζουμε τεχνηέντως τα σώματα των άλλων, δεν σημαίνει ότι ξεμπερδέψαμε. Τώρα, επιφανειακά δίνεται μια ψεύτικη εντύπωση ότι υπάρχει χώρος για όλων των ειδών τα σώματα, στην ουσία της, όμως, η πραγματικότητα είναι σκληρή. Είναι σαν να σου λένε μη νιώθεις άσχημα για το σώμα σου, αλλά νιώσε και λίγο άσχημα που νιώθεις άσχημα, αφού πλέον ο κόσμος περιλαμβάνει (=δεν ξεφτιλίζει) σώματα σαν και το δικό σου. Προστίθεται έτσι μία ακόμα πίεση: η πίεση να αγαπήσεις τον εαυτό σου «όπως είναι», γιατί ζεις σε έναν κόσμο που τα χωράει όλα. Το πρόβλημα έχει μετατεθεί. Σ’ εσένα. Αν πιστέψουμε ότι ο κόσμος μας χωράει όλα τα σώματα, εσύ φταις που νιώθεις απαίσια μες στο σώμα σου. Κι αν πιστέψουμε ότι υπάρχει ιδανικό σώμα, εσύ φταις που δεν το χτίζεις. Σε κάθε περίπτωση, σε κανέναν δεν πέφτει λόγος για το σώμα σου. Το σώμα έχει καταφέρει, μέσα από μια αλλόκοτη διαδρομή, να γίνει λίγο ταμπού ως θέμα συζήτησης ή, τέλος πάντων, κάτι γύρω από το οποίο υπάρχουν απαγορευμένες λέξεις και ενοχλητικά πράγματα που μπορείς να πεις, ενώ παράλληλα στο Ίντερνετ είναι προσπελάσιμο κάθε δευτερόλεπτο ως κεντρικό θέαμα, στο οποίο όλοι κάπως αναμένεται να συμμετέχουμε. Στη μόδα εξακολουθεί να κυριαρχεί ένα συγκεκριμένο πρότυπο ομορφιάς, απλώς επιτέλους αμφισβητείται, ενώ τα μεγέθη στα ρούχα πανεύκολα δημιουργούν το πλαίσιο ώστε να αισθανθείς χοντρή και άσχημη. Τα αγόρια δοκιμάζουν χημεία, φίλτρα και πνευματώδη bios για να κρύψουν την ανασφάλεια για το σώμα τους και οι διαταραχές πρόσληψης τροφής είναι συνηθισμένες στα νέα κορίτσια. Στις δουλειές, το πάχος συνδέεται ακόμα με την αναποτελεσματικότητα, ενώ εύκολα η απέχθεια για τους χοντρούς στριμώχνεται μέσα σε ένα υποκριτικό ενδιαφέρον για την υγεία τους. Αληθινό θα ήταν το ενδιαφέρον για την υγεία τους αν αναλογιζόμασταν πόσο ακριβό είναι να είναι κανείς υγιής και αδύνατος σήμερα. Πόσο εύκολο είναι να δουλεύεις 12ωρο τρώγοντας κριτσίνια, χωρίς να κοιμάσαι επαρκώς λόγω άγχους; Πόσο μάλλον αν τα φρούτα και τα λαχανικά είναι πανάκριβα και η πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας τέτοια, που άλλοι έχουν για αισθητικές επεμβάσεις κι άλλοι δεν έχουν ούτε για τσεκάπ; Και πόσο εύκολο είναι να αθληθείς, αν ούτε για δουλειά δεν μπορείς να πας ποδηλατώντας; Έτσι, απ’ τη μια εισπνέουμε έναν αέρα «συμπερίληψης» στη μόδα και στα media, ενώ απ’ την άλλη υψώνονται τείχη.

3.6.21 – lifo

15

α πό τον δ η μ ήτρη π. σ ω τη ρόπουλο

Όταν μια κυβέρνηση έχει, όπως τώρα, σε καιρό υγειονομικής κρίσης, την ανάγκη εκτεταμένων κρατικών παρεμβάσεων, δεν μπορεί να αρνείται την ενεργοποίηση σοσιαλδημοκρατικών οικονομικών εργαλείων. Και όταν κόπτεται για ξένες επενδύσεις, δεν μπορεί να μη φροντίζει να δημιουργήσει ένα φιλελεύθερο επιχειρηματικό περιβάλλον.

Ο Δ.Π. Σωτηρόπουλος είναι αναπληρωτής καθηγητής Σύγχρονης Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου και γραμματέας σύνταξης της «Νέας Εστίας».

16 lifo – 3.6.21

ΑΘΗΝΑΙΟΣ ΟΜΗΡΟΣ

FOOTNOTES

Καμία κυβέρνηση δεν θα επιβιώνει στο εξής χωρίς μεταρρυθμίσεις

Κάψτε τα σουτιέν σας

Η Ελλάδα και το βεβαρημένο αντιμεταρρυθμιστικό παρελθόν. νας παλιός, άτυπος κανόνας στην ελληνική πολιτική έλεγε ότι όσο πιο πολύ επιμένει μια κυβέρνηση σε απαραίτητες, αλλά αντιδημοφιλείς μεταρρυθμίσεις, τόσο πιο πολύ θα ψάχνει την ψήφο της στην κάλπη. Η μεταρρυθμιστική αδράνεια (ή, ακόμα χειρότερα, το ξήλωμα των προηγούμενων καλών μεταρρυθμίσεων) θεωρούνταν πάντοτε στα χρόνια της Μεταπολίτευσης ο ασφαλέστερος δρόμος για μια κυβέρνηση που είχε φθαρεί από την παραμονή της στην εξουσία, οπότε και μετέφερε, ελαφρά τη καρδία, τα δύσκολα σε άλλους, στο μέλλον. Στην πραγματικότητα, βέβαια, ούτε κι εκείνα τα «όμορφα» χρόνια της ελαφρότητας αρκούσε αυτό για να διασώσει μια αναποτελεσματική κυβέρνηση. Για να πούμε δυο παραδείγματα, αυτό αποδείχτηκε περίτρανα τόσο με τις πασοκικές κυβερνήσεις του 1985-1989 όσο και με εκείνες της ΝΔ το 2004-2009, που όχι μόνο δεν διασώθηκαν τελικά οι ίδιες στις κάλπες αλλά, φεύγοντας, κληροδότησαν ένα χάος στη χώρα. Το πικρό μάθημα από την επικράτηση αυτής της αντιμεταρρυθμιστικής κουλτούρας το πληρώσαμε πανάκριβα τη μακρά περίοδο των μνημονίων. Κι αν αυτή παρατάθηκε πέραν του φυσιολογικού, ήταν ακριβώς επειδή ακόμα και τότε οι όποιες μεταρρυθμίσεις έγιναν (και ήταν πολλές) δεν είχαν την πλήρη συναίνεση ούτε του πολιτικού συστήματος ούτε της κοινωνίας. Έλειπε, με άλλα λόγια, η περίφημη ιδιοκτησιακή σχέση με τα εκσυγχρονιστικά προγράμματα. Κι αν δεν τα πιστεύεις ο ίδιος, αποκλείεται να τα εφαρμόσεις σωστά. Μόνο που μετά από μια μεγάλη παγκόσμια οικονομική και ακολούθως τεράστια υγειονομική κρίση η σχέση των σύγχρονων κρατών με τις μεταρρυθμίσεις έχει εισέλθει σε νέα φάση. Οι αλλαγές δεν μπορεί να είναι πλέον προσαρμοστικές αλλά προληπτικές. Με άλλα λόγια, αν μέχρι τώρα το μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα μιας κυβέρνησης ερχόταν να θεραπεύσει υπαρκτές αδυναμίες προκειμένου μια χώρα να μπορεί να προσαρμοστεί καλύτερα στις συνθήκες της παγκοσμιοποίησης, τώρα θα πρέπει να προηγείται των εξελίξεων και να μπορεί να προλαβαίνει τις ενδεχόμενες κρίσεις – σε έναν κόσμο που θα ζει διαρκώς με τέτοιες απειλές. Το θέμα δεν θα είναι τόσο να διαχειριστείς μια κρίση που έχει ξεσπάσει ήδη αλλά να την εμποδίσεις να εμφανιστεί ή, τουλάχιστον, να την περιορίσεις στα πρώτα της στάδια, με μικρές μόνο επιπτώσεις στην οικονομία και την κοινωνία. Συνεπώς, οι μεταρρυθμίσεις πρέπει να είναι μια διαρκής και επίμονη διαδικασία, χωρίς ιδεολογικά ταμπού. Όπως έλεγε και η περίφημη ρήση: «άσπρη γάτα, μαύρη γάτα, σημασία έχει να πιάνει το ποντίκι». Όταν μια κυβέρνηση έχει, όπως τώρα, σε καιρό υγειονομικής κρίσης, την ανάγκη εκτεταμένων κρατικών παρεμβάσεων, δεν μπορεί να αρνείται την ενεργοποίηση σοσιαλδημοκρατικών οικονομικών εργαλείων. Και όταν κόπτεται για ξένες επενδύσεις, δεν μπορεί να μη φροντίζει να δημιουργήσει ένα φιλελεύθερο επιχειρηματικό περιβάλλον. Αλλά δεν είναι μόνο η οικονομία. Στον κόσμο που ξημερώνει οι αλλαγές θα είναι παντού κατακλυσμιαίες. Η εκπαίδευση ξεφεύγει πλέον από τον μαζικό χαρακτήρα που είχε στη μεταβιομηχανική περίοδο και εξειδικεύεται όλο και περισσότερο στις ανάγκες του καθενός ξεχωριστά. Η διεθνοποίηση και η τηλεκπαίδευση απεγκλωβίζουν τις υπηρεσίες αυτές από τα εθνοκρατικά πλαίσια και το τι σημαίνουν και πώς αποκτώνται τα προσόντα σε μια άκρως ανταγωνιστική και διεθνοποιημένη αγορά εργασίας δεν θα έχει καμία σχέση με το πώς αντιλαμβανόμασταν τον πτυχιούχο του παρελθόντος. Άλλο παράδειγμα: στην αντιμετώπιση του εγκλήματος, κυρίως του οργανωμένου, θα δούμε επίσης όχι μόνο μεγάλη έξαρση (την οποία ήδη βλέπουμε, άλλωστε) αλλά κυρίως νέες πρακτικές, τεχνικά πιο περίπλοκες και πιθανότατα πολύ πιο άγριες. Η αντιμετώπισή του δεν θα είναι απλώς θέμα ασφάλειας και τάξης αλλά ζήτημα δημοκρατίας, διότι κράτος που υποτάσσεται σε μαφίες δεν είναι κράτος δικαίου (και το γνωρίσαμε καλά από το παλιότερο παράδειγμα της Ιταλίας). Και βεβαίως, υπάρχουν πάντα όλοι αυτοί οι παράλληλοι και ενίοτε τοξικοί πολιτισμικοί πόλεμοι που διεξάγονται αυτήν τη στιγμή ανάμεσα στις διάφορες κοινωνικές ομάδες παντού στη Δύση με ποικίλα αντικείμενα, όπως το φύλο, η φυλή, οι διάφορες ταυτότητες κ.λπ., που υποχρεώνουν τα κράτη να προσαρμόζουν και τα δικαιικά τους συστήματα, προσπαθώντας να βρουν χρυσές ισορροπίες ανάμεσα σε κάθε είδους συντηρητικούς και προοδευτικούς, ισορροπίες που, αν θέλουμε να είμαστε ειλικρινείς, είναι αδύνατο να βρεθούν – εξού και η ένταση θα παρατείνεται, δημιουργώντας συνεχώς πολιτισμικές κρίσεις. Ειδικά για την Ελλάδα, με το βεβαρημένο αντιμεταρρυθμιστικό παρελθόν, οι απειλές και οι προκλήσεις δεν είναι μόνο εξωτερικές, είναι και μέσα μας, στην ίδια την κουλτούρα μας. Ιδεολογικά βαρίδια που έρχονται από το πρόσφατο ή το πιο μακρινό παρελθόν μάς κρατάνε με το κεφάλι ίσα-ίσα έξω από το νερό, ενώ οι δυνατότητές μας είναι για πολύ περισσότερα. Αν, για παράδειγμα, σε μια χώρα όπου η κοινωνική επένδυση στην εκπαίδευση ήταν παραδοσιακά δομικό της στοιχείο, εξακολουθούμε να δίνουμε αναγκαστικές μάχες οπισθοφυλακής για τα στοιχειώδη, όπως η ασφάλεια των πανεπιστημίων, και δεν επιδεικνύουμε ισχυρή βούληση για την οριστική επίλυση τέτοιων προβλημάτων, αυτό πολύ απλά σημαίνει ότι χάνουμε χρόνο, όταν οι υπόλοιποι έχουν φύγει ήδη μπροστά. Άλλωστε, ειδικά για τη σημερινή ελληνική κυβέρνηση η επιμονή στις μεταρρυθμίσεις έχει κι ένα μεγάλο πολιτικό κέρδος. Η συμμαχία της με τον κεντρώο χώρο στηρίζεται ακριβώς σε αυτό το άρρητο συμβόλαιο. Σε αντίθεση με την πρώιμη Μεταπολίτευση, εκείνο που επιβραβεύεται σήμερα στην κάλπη από μια κρίσιμη μερίδα πολιτών είναι η τόλμη στις αλλαγές και όχι η ατολμία. Γι’ αυτό και η πανδημία πρέπει από άλλοθι για την ακινησία να γίνει κίνητρο για άλμα στο μέλλον. Ο χρόνος: η 4η Βιομηχανική Επανάσταση θα είναι στην ουσία μια μάχη μαζί του και αυτός είναι που θα κυνηγούν στο εξής όλα τα κράτη ασθμαίνοντας. Και όσοι καθυστερούν στον αγώνα αυτόν, θα χάνουν σταδιακά τις καλές θέσεις στα μπροστινά βαγόνια. Τα δε πίσω βαγόνια –το βλέπουμε στον δεύτερο και τρίτο κόσμο– μυρίζουν αυταρχισμό, φτώχεια και, αλίμονο, θάνατο, όταν προκύπτουν τέτοιες κρίσεις.

απ ό τ η δεσπ ο ι να τ ρι β ολ η

Ένα μη τέλειο γυναικείο σώμα είναι πάντα περιστασιακό, στον δρόμο της βελτίωσης για να γίνει καλύτερο, πιο νεανικό, πιο όμορφο, πιο αδύνατο, χωρίς «ατέλειες». Το σώμα μοιάζει με ένα άθροισμα σάρκας, όσο πιο καλή αφαίρεση κάνεις τόσο πιο κερδισμένη βγαίνεις, μέχρι να εξαϋλωθείς ως την ανυπαρξία

Όταν οι γυναίκες δεν είναι «σαν τις άλλες γυναίκες». λέποντας το επιμελημένα προβαρισμένο viral «ξέσπασμα» της πολιτεύτριας της Ν.Δ. (δεν χρειάζεται και δεν θέλω να αναφέρω το όνομά της) στο Instagram, με τις μελετημένες παύσεις και τα γελάκια (η προετοιμασία για να απαγγείλει κανείς αυτό το λογύδριο φαντάζομαι πως θα μπορούσε να γίνει ένα φανταστικό σουρεαλιστικό μονόπρακτο), σημείωσα το απόσπασμα που μου έκανε περισσότερη εντύπωση. «Απειλείται η κοινωνία μας, η κοσμοθεωρία μας και όλα όσα έχουμε μάθει! Πρόκειται για τις περιβόητες φωτογραφίες γυναικών οι οποίες αναδεικνύουν τα τριχωτά σημεία του σώματός τους. Αφήνουν τρίχες στα πόδια και το φωτογραφίζουν, τρίχες στη μασχάλη, τρίχες στο μουστάκι, ραγάδες, πανάδες, κυτταρίτιδα και οτιδήποτε άλλο αντιαισθητικό υπάρχει πάνω τους. Και αναρωτιέμαι, στους άντρες μπορεί να αρέσουν ή να μην αρέσουν, αλλά ας το αφήσουμε στην άκρη αυτό. Εγώ που είμαι γυναίκα αισθάνομαι άβολα, αισθάνομαι ντροπή και απεχθάνομαι να βλέπω τέτοιου είδους φωτογραφίες. Και είμαι γυναίκα. Δεν μου αρέσει όλο αυτό που βλέπω. Και δεν καταλαβαίνω, αφού το αγαπάς τόσο πολύ το αξύριστο πόδι σου, εγώ γιατί πρέπει να το δω; Το βλέπεις εσύ και το χαίρεσαι. Εγώ γιατί να το βλέπω; Γιατί προσπαθείς να μου περάσεις ότι όλο αυτό είναι πάρα πολύ όμορφο και πάρα πολύ ωραίο και πάρα πολύ φυσιολογικό; Δεν είναι. Είναι άσχημο». Δύο πράγματα μου έκαναν εντύπωση. Το πρώτο ήταν η πεποίθηση πως ένα μη τέλειο γυναικείο σώμα είναι πάντα περιστασιακό, στον δρόμο της βελτίωσης για να γίνει καλύτερο, πιο νεανικό, πιο όμορφο, πιο αδύνατο, χωρίς «ατέλειες». Το σώμα μοιάζει με ένα άθροισμα σάρκας, όσο πιο καλή αφαίρεση κάνεις τόσο πιο κερδισμένη βγαίνεις, μέχρι να εξαϋλωθείς ως την ανυπαρξία. Οι φεμινίστριες του ‘70 έλεγαν ότι το προσωπικό είναι και πολιτικό. Ο αγώνας για την αυτοδιάθεση στο σώμα μας, το ζήτημα των εκτρώσεων που επανέρχεται ξανά και ξανά (ακόμα και στην ελληνική επικαιρότητα από παρα-εκκλησιαστικούς κύκλους), αποδεικνύουν ακόμα και στους πιο δύσπιστους πως το γυναικείο σώμα παραμένει πεδίο πολιτικής αντιπαράθεσης. Σε συναισθηματικό επίπεδο το γυναικείο σώμα είναι ένα ναρκοπέδιο, μια ωρολογιακή βόμβα έτοιμη να εκραγεί. Μια μάχη με τον χρόνο, τη βαρύτητα και τα κιλά, ένας διαγωνισμός με κριτήριο τον έλεγχο. Πόσο πετυχημένα μπορείς να ελέγξεις το σώμα σου - ένα σώμα που αρνείται να σε υπακούσει, που φουσκώνει και αδυνατίζει, που έχει περίοδο, που χάνει μωρά, που πονάει, που αρνείται να σου δώσει παιδιά όταν τα ζητάς. Πόσο αδύνατη μπορείς να είσαι; Πόσα αντέχεις να στερηθείς; Πόσο πόνο, χρόνο και χρήμα σκοπεύεις να διαθέσεις σε αυτό το σώμα; Το δεύτερο που μου φάνηκε ενδιαφέρον είναι η επιχειρηματολογία αυτού που αποκαλούμε «pick me girl»· με δυο λόγια τη γυναίκα που δεν είναι «σαν τις άλλες γυναίκες», μια γυναίκα που έχει εσωτερικεύσει τον μισογυνισμό και αποζητά την επιβεβαίωση των ανδρών. Στην Ελλάδα όλες λίγο ή πολύ έχουμε υπάρξει αυτό το κορίτσι. Μεγαλώσαμε σε μια πατριαρχική κοινωνία που δίνει μεγάλη βαρύτητα στη γυναικεία εξωτερική εμφάνιση, στον γυναικείο ανταγωνισμό, και κυρίως μας μαθαίνει πως ο μόνος τρόπος να επιβιώσουμε είναι η διαρκής και ανελέητη κριτική των άλλων γυναικών κυρίως στο ρινγκ της εξωτερικής εμφάνισης. Συνήθως οι γυναίκες που «δεν είναι σαν τις άλλες γυναίκες» λένε φράσεις όπως «δεν έχω φίλες γυναίκες γιατί δεν με συμπαθούν και δεν ξέρω γιατί. Έκανα πάντα παρέα με άντρες, που είναι πιο ευθείς και απλοί. Νιώθω πως οι γυναίκες με ζηλεύουν». Στον εργασιακό χώρο είναι οι γυναίκες που στην καλύτερη των περιπτώσεων αγνοούν τις άλλες γυναίκες αλλά ανθίζουν σαν λουλούδια κάθε φορά που μπαίνει ένας άντρας στο δωμάτιο, τον οποίον και συνήθως θεωρούν πολύ πιο αξιόπιστο από τις συναδέλφους τους. Το χειρότερο είναι πως, ενώ περιμένουν την ανταμοιβή τους από την πατριαρχία που είναι τόσο καλά, υπάκουα κορίτσια, αυτή δεν έρχεται σχεδόν ποτέ να τους χαϊδέψει τρυφερά τα μαλλάκια. Τι κρίμα!

3.6.21 – lifo

17

FREE THINKING ZONE

Πρώτες σκέψεις με αφορμή το νέο εργασιακό απ ο τ ην αρετ ή γ εωργ ι λ ή

Η γυναικεία ανεργία αυξάνεται πολύ περισσότερο από την αντίστοιχη ανδρική και οι έμφυλες προκαταλήψεις συνεχίζουν να δημιουργούν σοβαρά προβλήματα στις γυναίκες, εμποδίζοντάς τες να έχουν πραγματικά ίσες ευκαιρίες με τους άνδρες συναδέλφους τους.

Η Αρετή Γεωργιλή είναι σύμβουλος επικοινωνίας, διαχειρίστρια του ακτιβιστικού βιβλιοπωλείου Free Thinking Zone και regional leader της οργάνωσης Lean in Hellas που ασχολείται με την ισότητα και την ενδυνάμωση των γυναικών.

18 lifo – 3.6.21

Τι αλλάζει για τις εργαζόμενες γυναίκες.

ε την ιδιότητα της συνεπικεφαλής του δικτύου Lean Ιn στην Ελλάδα συμμετείχα σε όλα τα στάδια, πριν και μετά τη διαβούλευση για το νέο εργασιακό, στα θέματα που αφορούν την ισότητα στον εργασιακό χώρο και την αντιμετώπιση της σεξουαλικής βίας και παρενόχλησης. Αναφορικά με αυτά τα θέματα, λοιπόν, μπορώ ευθαρσώς να πω ότι το νέο νομοσχέδιο είναι μια «ανάσα ισότητας», όχι μόνο γιατί ενσωματώνει κοινοτικές οδηγίες, τις οποίες αργά ή γρήγορα θα ήμασταν υποχρεωμένοι να εφαρμόσουμε ως χώρα, αλλά γιατί προχωρά ακόμη παραπέρα από τις συμβατικές υποχρεώσεις μας, κλείνοντας όχι όλες, αλλά αρκετές ανοιχτές «πληγές» για τις εργαζόμενες γυναίκες και τους εργαζόμενους γονείς, μητέρα και πατέρα. Είναι μια μικρή δικαίωση απέναντι σ’ εκείνους κι εκείνες που μας κατηγορούν για «lifestyle» φεμινισμό ή μας χαρακτηρίζουν «επαγγελματίες φεμινίστριες» και φέρνει στο φως –και με τον νόμο(!)– το πρόβλημα των ανισοτήτων στον ιδιωτικό εργασιακό χώρο, όπου μέχρι σήμερα τηρείται μια άτυπη ομερτά. Το νέο νομοσχέδιο έρχεται σε μια στιγμή κατά την οποία δοκιμάζονται πολλές εργαζόμενες γυναίκες, αφού η πανδημία έχει επηρεάσει πολύ περισσότερο τις γυναίκες παρά τους άνδρες συναδέλφους τους, όπως δείχνουν πολλές σχετικές έρευνες στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Η γυναικεία ανεργία αυξάνεται πολύ περισσότερο από την αντίστοιχη ανδρική, μία στις τέσσερις γυναίκες σκέφτεται να εγκαταλείψει ή να περιορίσει την εργασία της και οι έμφυλες προκαταλήψεις συνεχίζουν να δημιουργούν σοβαρά προβλήματα στις γυναίκες, εμποδίζοντάς τες να έχουν πραγματικά ίσες ευκαιρίες με τους άνδρες συναδέλφους τους. Είναι ενδεικτικό ότι το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο για την Ισότητα των Φύλων εκτιμά πως ο χρόνος επίτευξης της πραγματικής ισότητας, εξαιτίας της πανδημίας, ενδέχεται να φτάσει ακόμη και τα εξήντα χρόνια! Με μια ματιά, το νομοσχέδιο «αγγίζει» την προστασία της εργασίας, τη συμφιλίωση επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής, αναγνωρίζει το δικαίωμα και την υποχρέωση των ίσων ευθυνών και των δύο εργαζόμενων γονέων στη φροντίδα των παιδιών και, τέλος, παρεμβαίνει σημαντικά στα θέματα της προστασίας του εργαζόμενου και της εργαζόμενης από τη σεξουαλική βία ή/και παρενόχληση στον εργασιακό χώρο. Πιο συγκεκριμένα, τρία είναι τα σημεία στα οποία θα ήθελα να σταθώ: Α) Η άδεια πατρότητας: Πλέον ο πατέρας θα μπορεί να λαμβάνει δεκατέσσερις ημέρες άδεια μετ’ αποδοχών με τη γέννηση του παιδιού του, έναντι δύο ημερών που ισχύει σήμερα, ενώ για πρώτη φορά και οι νέοι πατεράδες θα προστατεύονται για έξι μήνες από τη γέννηση του παιδιού τους, κάτι που μέχρι σήμερα προβλεπόταν μόνο για τις μητέρες και ίσχυε για δεκαοκτώ μήνες μετά τη γέννα. Β) Η γονική άδεια: Αναγνωρίζεται ως ατομικό και αμεταβίβαστο δικαίωμα κάθε γονέα, ώστε να συμμετάσχουν και οι δύο στην ανατροφή του παιδιού τους, θα έχει διάρκεια τεσσάρων μηνών και για τον πατέρα και για τη μητέρα, για κάθε παιδί, ενώ θεσπίζεται δικαίωμα απουσίας και των δύο λόγω ανωτέρας βίας, για επείγοντα οικογενειακά ζητήματα. Το πιο σημαντικό είναι ότι προστατεύεται η θέση εργασίας τους, δηλαδή απαγορεύεται η απόλυσή τους όσο χρόνο κάνουν χρήση αδειών, διευκολύνσεων ή ευέλικτων μορφών εργασίας. Με λίγα λόγια, με το νέο νομοσχέδιο διευκολύνονται οι γυναίκες να συνεχίσουν την καριέρα τους, αίρονται τα αντικίνητρα για προσλήψεις γυναικών και είμαστε πιο κοντά στη συμφιλίωση οικογενειακής και επαγγελματικής ζωής. Γ) Η εξάλειψη της βίας και της παρενόχλησης στην εργασία: Θεωρείτε τυχαίο το γεγονός ότι το κίνημα #MeΤoo δεν έχει καταγράψει ούτε ένα περιστατικό στις επιχειρήσεις της Ελλάδας; Μόνο τυχαίο δεν είναι, αφού οι περισσότεροι εργαζόμενοι και εργαζόμενες είτε ντρέπονταν είτε φοβούνταν ότι θα χάσουν τη δουλειά τους και θα δυσκολευτούν να βρουν άλλη. Τώρα, όμως, από τη μια οι εργαζόμενοι και οι εργαζόμενες που υφίστανται κακοποιητική και παραβατική συμπεριφορά προστατεύονται και στηρίζονται και από την άλλη αποτρέπονται οι… καλοθελητές και ορεξάτοι! Με το νέο νομοσχέδιο κυρώνεται από τη χώρα μας η Σύμβαση 190 της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ILO) για την εξάλειψη της βίας και της παρενόχλησης στον κόσμο της εργασίας, η οποία καλύπτει πολύ σημαντικά θέματα, όπως φαινόμενα βίας και παρενόχλησης που συμβαίνουν όχι μόνο στον χώρο εργασίας αλλά και στον χώρο όπου μία εργαζόμενη ή ένας εργαζόμενος κάνει διάλειμμα για φαγητό ή ξεκουράζεται, στις εγκαταστάσεις υγιεινής και αποδυτηρίων, κατά τη διάρκεια ηλεκτρονικής επικοινωνίας, ή ταξιδιών που σχετίζονται με την εργασία, ή εκδηλώσεων και κοινωνικών δραστηριοτήτων, σε χώρους διαμονής που προσφέρονται από τον εργοδότη στο πλαίσιο της εργασίας και κατά τη μετακίνηση προς και από την εργασία. Το νομοσχέδιο, όμως, κινείται και πέρα από τη σύμβαση, βάζοντας περισσότερες υποχρεώσεις στον εργοδότη, όπως η υποβολή συγκεκριμένης πολιτικής για την καταπολέμηση της βίας και της παρενόχλησης ή ο ορισμός ανεξάρτητου «συνδέσμου» για να συμβουλεύει τα θύματα και να εφαρμόζει εσωτερικές διαδικασίες διαχείρισης εσωτερικών καταγγελιών. Παράλληλα, ο εργοδότης που εφαρμόζει μια συμπεριληπτική εταιρική κουλτούρα και κουλτούρα ισότητας θα επιβραβεύεται με το «Σήμα Ισότητας». Η πιο σημαντική «υποχρέωση» του εργοδότη, ωστόσο, είναι αυτή της μη απόλυσης ή μετακίνησης με την υποβολή της καταγγελίας και όσο χρειαστεί για να ξεκαθαριστεί η υπόθεση, η πρόβλεψη απομάκρυνσης ή μετακίνησης από την εργασία ενός εκ των δύο μερών με την υποβολή της καταγγελίας, η απαγόρευση αντιποίνων και, κυρίως, η αντιστροφή του βάρους της απόδειξης, που πλέον βαρύνει την άλλη πλευρά! Το νέο εργασιακό δεν λύνει τα πάντα. Είναι όμως μια θετική εξέλιξη, ένα «δίχτυ ασφαλείας» για πολλές εργαζόμενες ώστε να βγουν και να μιλήσουν, ένα μικρό σκούντημα να μη διστάζουν πια να κάνουν αυτό που πραγματικά θέλουν.

απ ό τον γιω ργο ψωμιαδη φ ω τογραφ ιεσ: π αρισ ταβιτιαν

74 λεπτα με την

Άρτεμη Σπανού

Μία από τις κορυφαίες εν ενεργεία Ελληνίδες μπασκετμπολίστριες μιλά στη LiFO λίγο πριν από το Eurobasket και το μεγάλο ραντεβού της Εθνικής.

«Δεν γνωρίζω για ποιον λόγο το έχουμε αυτό και γίνονται ολοένα πιο βίαια και άσχημα τα πράγματα. Τι φταίει; Η νοοτροπία μας; Το σκεπτικό; Στο εξωτερικό υπάρχει μεγάλη διαφορά, είναι πιο πολιτισμένα τα πράγματα. Υποστηρίζω την ομάδα μου και το σέβεται ο άλλος, δεν θέλει να σε φάει, επειδή δεν υποστηρίζεις τη δική του ομάδα».

3.6.21 – lifo

19

74 λεπτά με την Άρτεμη Σπανού

Το Eurobasket θα διεξαχθεί 17–27 Ιουνίου σε Ισπανία και Γαλλία.

20 lifo – 3.6.21

όταν η άρτεμη σπανού κάθεται απέναντί μου, σε ένα κεντρικό καφέ στην πλατεία της Νέας Σμύρνης, νιώθω ήδη ότι της έχω κλέψει μερικές πολύτιμες ώρες από το ρεπό της. Το τρέξιμο, οι προπονήσεις και τα φιλικά με την Εθνική Μπάσκετ Γυναικών βρίσκονται στο αποκορύφωμά τους λίγες μέρες πριν από το μεγάλο στοίχημα, το Eurobasket αυτού του καλοκαιριού. Είναι Κυριακή, και στα μαγαζιά, που είναι γεμάτα με οικογένειες που τρώνε το μεσημεριανό τους ή κατοίκους που πίνουν καφέ, απολαμβάνοντας την ανοιχτή εστίαση, η Άρτεμις είναι αναγνωρίσιμη. Μολονότι η ίδια παίζει στην Πολωνία, όπου φέτος κατέκτησε το double, η Νέα Σμύρνη είναι η περιοχή όπου μεγάλωσε. Άλλωστε, η στιγμή που έγινε viral στο Ίντερνετ με την ατάκα «Δεν καταλαβαίνω, ρε» κάνει ακόμη τους περαστικούς να σταματούν για να τη χαιρετήσουν. «Δεν ήξερα ότι θα γινόταν viral αυτό, αλλά ακόμη και τώρα μού στέλνουν βιντεάκια μ’ εμένα. Το είδα από τη θετική πλευρά. Δεν κάθισα να ασχοληθώ με τα αρνητικά σχόλια, γιατί δεν υπήρχε λόγος. Ακόμη και τώρα, κάποια παιδιά σε αλάνες, όπως περνάω, μπορεί να φωνάξουν: “Ωχ! Η «Δεν καταλαβαίνω, ρε». Σε αυτή την περίπτωση θα γελάσω. Tο 2017 θυμάμαι να σταματάει ένα περιπολικό, να κατεβάζει το τζάμι –φοβήθηκα ότι κάτι έγινε– και να μου λέει “δεν καταλαβαίνεις, ε;”. Το είδα σίγουρα θετικά (γέλια)» λέει. Μέσα και έξω από το παρκέ, η πορεία της έχει πολλές διακρίσεις, ταξίδια υπερατλαντικά και διαφορετικές διαδρομές. Από τον Πανιώνιο, που την «αγκάλιασε», μέχρι την ηλικία των δεκαεφτά και την εισαγωγή στο Πανεπιστήμιο του Ρόμπερτ Μόρις στο Ιλινόις της Αμερικής, απ’ όπου αποφοίτησε με πτυχίο Αθλητικής Ψυχολογίας και ξεχώρισε, μπαίνοντας, μόλις πριν από έναν χρόνο, στο Hall of Fame του, μέχρι και την ξέφρενη διαδρομή της Εθνικής Μπάσκετ Γυναικών ως την 4η θέση του Eurobasket του 2017, η ιστορία της συνεχίζει να γράφεται. «Στον δήμο της Νέας Σμύρνης έπαιζα ποδόσφαιρο μεικτά, αγόρια–κορίτσια – ήμασταν δύο κορίτσια και όλα τα άλλα αγόρια. Έφτασα στα δέκα και είπα στον μπαμπά: “Θέλω να πάω σε ομάδα ποδοσφαίρου γυναικών”. Στην περιοχή, όμως, δεν υπήρχε κάποια τέτοια ομάδα» συνεχίζει. Η ίδια έπαιζε μπάσκετ στο σχολείο και επόμενη επιλογή της ήταν να μπει σε έναν σύλλογο. Η στιγμή που η ίδια κατάλαβε ότι ίσως έπρεπε να δει ακόμη πιο σοβαρά το μπάσκετ ήταν στη Γ’ Γυμνασίου, όταν έπαιζε στα σχολικά τουρνουά και ταυτόχρονα ήταν και στις εθνικές. «Το πρόγραμμά μου τότε ήταν: σχολείο, τελείωνα, έτρωγα στα γρήγορα σάντουιτς, πήγαινα στο ΟΑΚΑ, στο κλιμάκιο της Εθνικής, και κατέβαινα πάλι Νέα Σμύρνη για προπόνηση» συμπληρώνει. Η πίεση που δέχονται αρκετοί νεαροί αθλητές σε νεαρή ηλικία, σε συνδυασμό με τις απαιτήσεις του σχολείου, συχνά τους φέρνει σε δύσκολη θέση. Μερικές φορές πρέπει να διαλέξουν: αθλητισμός ή διάβασμα. Η Άρτεμη κατάφερε να συνδυάσει και τα δύο. Τη ρωτάω κατά πόσο ο γηπεδικός φανατισμός στην Ελλάδα είναι παρών σε σχέση με το εξωτερικό. «Πιστεύω ότι υπάρχει λίγο πιο πολύ απ’ ό,τι στο εξωτερικό. Στην Τουρκία, όπου έπαιξα, υπήρχαν οπαδοί και από τις δύο ομάδες, τους έβλεπες να κάθονται ο ένας δίπλα στον άλλον, να υποστηρίζουν την ομάδα τους και να μην ξεφεύγει η κατάσταση. Δεν γνωρίζω για ποιον λόγο το έχουμε αυτό και γίνονται ολοένα πιο βίαια τα πράγματα. Τι φταίει; Η νοοτροπία μας; Το σκεπτικό; Στο εξωτερικό υπάρχει μεγάλη διαφορά, είναι πιο πολιτισμένα τα πράγματα. Υποστηρίζω την ομάδα μου και το σέβεται ο άλλος, δεν θέλει να σε φάει, επειδή δεν υποστηρίζεις τη δική του ομάδα». Το μεγάλο βήμα προς την Αμερική, όταν ήταν δεκαεφτά χρονών, δεν ήταν εύκολο. «Θυμάμαι που έφτασα στο Παρίσι, για την ανταπόκριση, και δεν σταμάτησα να κλαίω μέχρι να φτάσω στο Πίτσμπουργκ. Εκεί συνειδητοποίησα ότι είχα φύγει από τους δικούς μου, ήμουν ολομόναχη σε άλλη χώρα, με διαφορετική γλώσσα και μαθήματα στα αγγλικά, ότι δεν ήξερα κανέναν. Μου πήρε τρεις μήνες σίγουρα να

συνηθίσω, μέχρι τον Δεκέμβριο έκλαιγα κάθε βράδυ. Δεν σκέφτηκα να τα παρατήσω, γιατί δεν είμαι άνθρωπος που τα παρατάει» λέει. Στην πορεία, όμως, η σκληρή δουλειά την οδήγησε στην κορυφή. «Υπήρχαν βράδια που κοιμόμουν στα αποδυτήρια, γιατί δεν ήθελα να πάω πίσω, ήμουν πολύ στενοχωρημένη» συνεχίζει. Όμως το Hall of Fame ήταν μια ανταμοιβή για τις νύχτες χωρίς ύπνο και τις θυσίες της. Όταν τη ρωτάω για το κεφάλαιο της Εθνικής, προσπαθεί να ορίσει την πορεία της από το 2010 μέχρι την πρόκριση στο Εurobasket, που ήρθε πριν από λίγους μήνες, μετρώντας πλέον πάνω από εκατό συμμετοχές και έχοντας κομβικό ρόλο σε αυτήν ως δεύτερη αρχηγός και γενικότερα ηγετική παρουσία. «Όταν πήγα στην Εθνική Ομάδα Γυναικών, στα δεκαεφτά, είχα συμπαίκτριες τη Μάλτση και την Καλτσίδου, που μέχρι πριν τις είχα μόνο σε αφίσα. Ήταν πάρα πολύ περίεργο» λέει. Όλο αυτό το διάστημα, από τη στιγμή που την κάλεσαν στην Εθνική, σχεδόν δέκα χρόνια πριν, μέχρι τη μεγάλη στιγμή του ’17 και την 4η θέση αλλά και την πρόσφατη πρόκριση, εκπροσωπεί τη χώρα της με χαρά κι αυτό αποτυπώνεται στο πρόσωπό της όση ώρα αφηγείται στιγμές της διαδρομής της. Η πρόκριση στο φετινό Εurobasket για πολλούς ήρθε απρόσμενα. «Πάλι κανείς δεν το περίμενε. Ανανεώθηκε η ομάδα, έπεσε ο μέσος όρος ηλικίας» λέει. Η ίδια πιστεύει πως η Εθνική έχει πάρα πολύ ταλέντο και πως, μολονότι αυτήν τη στιγμή μπορεί να βρίσκεται ένα επίπεδο κάτω από τα μεγαθήρια του Εurobasket, σε λίγα χρόνια, εφόσον κάθε κοπέλα ρίξει πολλή και καλή προσωπική δουλειά, η Εθνική μπορεί να συνεχίσει να γράφει ιστορία. «Θα τα δώσουμε όλα, δεν έχουμε τίποτα να χάσουμε, δεν έχουμε τίποτα να αποδείξουμε. Δεν νομίζω ότι υπάρχει άγχος στην ομάδα» λέει για το στοίχημα της επικείμενης διοργάνωσης. Η πρόκριση ήταν σίγουρα ένα σημαντικό βήμα που, δεδομένης και της κατάστασης με τον Covid, έπεσε πάνω σε μια δύσκολη χρονιά για τον αθλητισμό. Πόσο την επηρέασαν αγωνιστικά, στην Πολωνία, οι νέες συνθήκες που διαμορφώθηκαν; «Σίγουρα ήταν ένα σοκ που τον Μάρτιο ήταν να παίξουμε παιχνίδι το Σάββατο και μας είπαν την Πέμπτη “τέλος το πρωτάθλημα, φεύγετε αύριο”. Δεν το συνειδητοποίησα μέχρι να φτάσω Αθήνα. Εννοείται πως ήταν δύσκολο χωρίς μπάσκετ, γιατί ήμασταν τρεις μήνες χωρίς γήπεδο. Έκανα γυμναστική στο σπίτι και τρέξιμο στον δρόμο. Πνευματικά ήταν δύσκολα, μου έλειψε το μπάσκετ, κατάλαβα πόσο σημαντικό είναι για μένα». Η χρονιά ήταν δύσκολη για τον αθλητισμό γενικότερα, πέρα από τον Covid, με το #MeToo να ταράζει τα νερά στον χώρο. «Οι ιστορίες αυτές υπήρχαν για χρόνια, και πιο παλιά, απλώς δεν ήταν τόσο εύκολο να βγει κάποιος και να αντιμετωπίσει τον εαυτό του. Πιστεύω ότι τώρα που μπορείς να βγεις και να πεις κάποια πράγματα, χωρίς να δεχτείς κριτική, είναι σημαντικό να το κάνεις, γιατί είναι καλό να ξέρει ο κόσμος τι συμβαίνει, ότι δεν είναι όλα ρόδινα. Δηλαδή βλέπουν έναν άνθρωπο και πιστεύουν ότι, επειδή είναι χαρούμενος και χαμογελαστός, όλα είναι καλά. Όχι, μπορεί να έχει περάσει καταστάσεις, να γίνονται στη ζωή του πράγματα άσχημα, οπότε είναι καλό να τον σέβεσαι, να μη τον κρίνεις από την όψη του μόνο» σχολιάζει. Τι έχει να πει, τέλος, για τον Γιάννη Αντετοκούνμπο και για τα είδωλα του μπάσκετ σήμερα μια αθλήτρια που αποτελεί πρότυπο για πολλά ανερχόμενα αστέρια; «Πιστεύω πως ο Γιάννης έχει εμπνεύσει πολλούς, ακόμα κι εμένα, με το πώς ξεκίνησε, την ιστορία του, το ότι βγάζει έναν πάρα πολύ καλό εαυτό και είναι ταπεινός. Πιστεύω ότι υπάρχουν ακόμα πρότυπα. Ο Πρίντεζης, ο Σπανούλης, ο Σλούκας, παίζουν ακόμα και υπάρχουν στον χώρο. Είναι σημαντικό, ειδικά για τη νέα φουρνιά και τις νέες γενιές, να βλέπουν ότι αν μένεις χαμηλών τόνων, κάνεις κάποια πράγματα και δουλεύεις, μπορείς να φτάσεις στο επίπεδο που έχουν φτάσει εκείνοι».

«Στον δήμο της Νέας Σμύρνης έπαιζα ποδόσφαιρο μεικτά, αγόρια-κορίτσια – ήμασταν δύο κορίτσια και όλα τα άλλα αγόρια. Έφτασα στα δέκα και είπα στον μπαμπά: “Θέλω να πάω σε ομάδα ποδοσφαίρου γυναικών”. Στην περιοχή, όμως, δεν υπήρχε κάποια τέτοια ομάδα»

3.6.21 – lifo

21

ΓΕΥΣΗ

22 lifo – 3.6.21

Ο ΚΎΡΙΟΣ ΡΑΔΊΚΗΣ ΠΟΥ ΈΓΙΝΕ ΚΎΡΙΟΣ ΠΟΡΤΟΚΆΛΗΣ: ΕΦΤΆ ΧΡΌΝΙΑ ΜΕΤΆ ΤΟ RESTART ΣΤΗ ΖΩΉ ΤΟΥ, Ο ΣΩΤΉΡΗΣ ΘΥΜΆΤΑΙ ΌΛΑ ΤΑ ΡΊΣΚΑ ΠΟΥ TON ΟΔΉΓΗΣΑΝ ΣΕ ΜΙΑ ΠΕΤΥΧΗΜΈΝΗ ΠΟΡΕΊΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΥΡΏΠΗ.

ΠΏΣ ΈΝΑΣ ΑΠΌ ΤΟΥΣ ΠΡΩΤΕΡΓΆΤΕΣ ΤΟΥ FORAGING ΣΤΗΝ ΕΛΛΆΔΑ ΚΑΤΆΦΕΡΕ ΝΑ ΠΆΕΙ ΚΌΝΤΡΑ ΣΕ ΌΛΕΣ ΤΙΣ ΔΥΣΚΟΛΊΕΣ ΚΑΙ ΤΗ ΓΡΑΦΕΙΟΚΡΑΤΊΑ ΚΑΙ ΝΑ ΚΆΝΕΙ ΕΞΑΓΩΓΈΣ ΕΛΛΗΝΙΚΏΝ ΠΟΡΤΟΚΑΛΙΏΝ ΣΤΙΣ ΜΕΓΑΛΎΤΕΡΕΣ ΑΓΟΡΈΣ ΤΗΣ ΕΥΡΏΠΗΣ. ΑΠΌ ΤΟΝ M. HULOT

3.6.21 – lifo

23

ΓΕΥΣΗ

ΥΠΆΡΧΕΙ ΈΝΑ ΩΡΑΊΟ ΡΗΤΌ ΠΟΥ ΛΈΕΙ «ΤΌΣΕΣ ΧΑΡΈΣ ΌΣΕΣ ΚΑΙ ΛΎΠΕΣ». ΣΤΑ ΚΑΛΆ ΌΛΟΙ ΕΊΝΑΙ ΜΙΑ ΧΑΡΆ, Ο ΆΝΘΡΩΠΟΣ ΌΜΩΣ ΦΑΊΝΕΤΑΙ ΤΙ ΕΊΝΑΙ ΣΤΑ ΆΣΧΗΜΑ ΠΟΥ ΘΑ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΎΝ.

24 lifo – 3.6.21

ην τελευταία φορά που συνάντησα τον Σωτήρη Λυμπερόπουλο ήταν ο Κύριος Ραδίκης, ζούσε στις Ράχες Μεσσηνίας και μάζευε άγρια χόρτα της ελληνικής γης, με τα οποία τροφοδοτούσε εστιατόρια της Αθήνας. Είχε αφήσει τα πάντα πίσω του και είχε μετακομίσει στην επαρχία, ξεκινώντας από την αρχή μια νέα ζωή. Από τότε έχουν περάσει εφτά χρόνια και άλλαξαν πολλά. Περάσαμε βαριά οικονομική κρίση, capital controls, παγκόσμιο lockdown, όμως ο Σωτήρης όχι απλώς άντεξε, αλλά κατάφερε να μεγαλώσει την επιχείρησή του και να εξελιχθεί από κάθε άποψη, ως επιχειρηματίας και ως άνθρωπος. Αυτή είναι η συνέχεια της ιστορίας ενός ανθρώπου που βλέπει πάντα με θετικό βλέμμα τη ζωή: «Το 2014 είχα αρχίσει να στήνω μια μικρή εταιρεία τροφοδοσίας εστιατορίων και από κει που συνεργαζόμουν μόνο με τον Περικλή τον Κοσκινά, και με άλλους δυο-τρεις ανθρώπους, έγινε κάτι που ήταν κομβικό σημείο στην καριέρα μου. Είμαι μια μέρα στο Base Grill, όπου ήθελαν να φτιάξουν μια μπουράτα που δεν τους έβγαινε. Εκείνη την εποχή όλα τα ντοματίνια που έβρισκες ήταν στρογγυλά. Από σύμπτωση, ο φίλος μου ο Αλέκος, που δούλευε σε μια εταιρεία με ντοματίνια, είχε φυτέψει “βελανίδια” και μου είχε δώσει μερικά να τα δείξω στην Αθήνα. Και καθώς τα είχα μαζί μου, τους λέω “για δοκιμάστε αυτά”. Μου λένε “φανταστικά, πού μπορούμε να τα βρούμε;”. Δεν μπορούσαν να τα βρουν πουθενά, έτσι πήρα τηλέφωνο τον Αλέκο και μπήκα στη διαδικασία να κάνω την πρώτη μου καλλιέργεια. Φεύγω, λοιπόν, από τα άγρια χόρτα και αρχίζω να φυτεύω βελανίδια. Και επειδή δεν υπήρχαν πολλά στην αγορά, πήγαν πολύ καλά. Πουλάγαμε πολλά ντοματίνια, και εγώ και ο συνεργάτης μου, και σιγά-σιγά άρχισα να τροφοδοτώ τα εστιατόρια και με άλλα πράγματα, πέρα από άγρια χόρτα. Οπότε, σταδιακά, αγοράσαμε ένα φορτηγάκι, αγοράσαμε και δεύτερο, έβαλα τον αδελφό μου στη δουλειά, αγοράσαμε τρίτο, τέταρτο και κάναμε γενικά μια εταιρεία τροφοδοσίας καλών εστιατορίων στην Ελλάδα. Το ζήτημα που προέκυψε στη συνέχεια είναι βασικό στην Ελλάδα. Όσο μεγάλωνε η δουλειά, άρχισαν να μου χρωστάνε λεφτά, πολλά λεφτά – κάποια στιγμή μού χρωστούσαν σαράντα χιλιάρικα και αισθανόμουν πολύ άβολα. Οπότε, σκέφτηκα ότι έπρεπε να ανοίξουμε τις δουλειές και εκτός Ελλάδας. Στο μεταξύ, είχα πάει στο Παρίσι να δείξω τα χόρτα, αλλά δεν είχα καταφέρει να κάνω δουλειά. Εκεί, όμως, ήρθε ένας συνεργάτης μου, ο Αλέξανδρος ο Ράλλης, και μου είπε “χρειάζομαι εσπεριδοειδή ακέρωτα και ψάχνω να βρω έναν άνθρωπο στη Μεσσηνία. Οι μάγειρες εδώ χρησιμοποιούν πλέον όλη τη φλούδα γιατί χρησιμοποιούν το έλαιο, και όλα τα πορτοκάλια και τα γκρέιπφρουτ είναι κερωμένα. Θέλω, όμως, τοπ πορτοκάλια”. Ψάχνω κι εγώ, βρίσκω κάποια πορτοκάλια, τα στέλνω στο Παρίσι, και μου λέει ο Αλέξανδρος: “Φίλε, χτυπήσαμε φλέβα. Τρελάθηκαν όλοι, προχωράμε”. Και ξεκινάμε σιγά-σιγά και στέλνουμε μία, δύο, τρεις παλέτες, και κάναμε μια μικρή εταιρεία στο Παρίσι με εσπεριδοειδή. Έτσι αποκτήσαμε μια εμπειρία γενικά σε αυτό το πράγμα. Και μου μπαίνει η ιδέα να φύγουμε από δω και να κάνουμε δουλειές έξω. Αυτό, όμως, είναι ένα πολύ δύσκολο βήμα, αν θέλεις να το κάνεις σωστά. Δεν είχα καμία ιδιαίτερη γνωριμία, αλλά εντελώς τυχαία βρέθηκα στο σπίτι ενός φίλου μου στην Ολλανδία την ώρα που μιλούσε με έναν πολύ σημαντικό άνθρωπο στο Skype. Μας σύστησε, λέγοντάς του τι κάνω. Και αυτός ο άνθρωπος, που δεν με ήξερε, μου είπε: “Ωραία, θα σε βοηθήσω, έλα μόλις γυρίσεις στην Ελλάδα να τα πούμε. Πήγα, και αυτός ήταν που με σύστησε με τους ανθρώπους της Endeavor. Εκείνοι μου έκαναν μια γνωριμία στο εξωτερικό με έναν φοβερό διανομέα και με βοήθησαν και σε τεχνικό επίπεδο, χωρίς κανένα όφελος. Ο άνθρωπος που μου γνώρισαν είχε μια πολύ μεγάλη εταιρεία εμπορίας βιολογικών εσπεριδοειδών. Πάω να τον βρω στη Γερμανία και με ρωτάει: “Όλα καλά όσα μου λες, αλλά τι ξέρεις να κάνεις;”. Του απαντάω: “Θα κάνω πορτοκάλια”. Μου λέει “έχεις εμπειρία;”. “Ναι, ναι”, λέω εγώ, “έχω πολύ μεγάλη εμπειρία”. Φωνάζει τον υπεύθυνο πωλήσεων, του λέει “από δω ο Σωτήρης, με πορτοκάλια, πάμε να κάνουμε business στην Ελλάδα”. Και το business που έκαναν ήταν too big. Με παίρνει μετά από δεκαπέντε μέρες, όταν ήμουν στην Ελλάδα, και μου λέει “στείλε μας τέσσερις παλέτες πορτοκάλια βιολογικά”. “Κανένα πρόβλημα” του είπα κι έκλεισα το τηλέφωνο, ενώ ταυτόχρονα τράβαγα τα μαλλιά μου, “what the fuck!”. Αυτοί ήθελαν προδιαγραφές, κουτιά, πιστοποίηση, όλη τη φάση αυτή κι εγώ δεν είχα καν βιολογική πιστοποίηση. Έπρεπε όλα να γίνουν σε οκτώ μέρες. Τρέχω να βρω τα πορτοκάλια – δεν ήξερα καν πού θα έβρισκα βιολογικά, δεν είχα ιδέα, γιατί τα πορτοκάλια που δούλευα μέχρι τότε ήταν άριστης ποιότητας, αλλά όχι βιολογικά. Πέρασα πέντε μέρες στην τρέλα, τελικά βρίσκω τα πορτοκάλια, κανονίζω και με έναν τύπο να μου τα συσκευάσει, γιατί έπρεπε να συσκευαστούν σε συσκευαστήριο. Είναι Πέμπτη και τα πορτοκάλια πρέπει να φύγουν την Παρασκευή. Κι ενώ έχω τα πορτοκάλια, το συσκευαστήριο μου λέει “δεν μπορώ να τα συσκευάσω σήμερα, γιατί είμαστε κλειστά!”. Πήρα πάνω από τριάντα τηλέφωνα και, τελικά, ο τύπος που μου έκανε την πιστοποίηση με

έστειλε σε έναν πολύ μικρό παραγωγό στο Ναύπλιο, τον Μιχάλη. Πάω εκεί και του λέω: “Μιχάλη, σώσε με!”. Και το έκανε. Μου φτιάχνει τα πορτοκάλια, φτάνουν στην Ολλανδία, όλα μια χαρά. Έτσι πίστευα, γιατί με παίρνει ο Ολλανδός τηλέφωνο και μου λέει “Σωτήρη, τα πράγματα είναι χάλια”. Τα είχα κάνει όλα λάθος, γενικά, ακόμα και τις ταμπέλες τις είχα τυπώσει λάθος. Μου λέει “αυτά τα πορτοκάλια δεν πωλούνται για Α” – πορτοκάλια που στο Παρίσι τα θεωρούσαν άριστης ποιότητας. Αυτό είναι οι μπίζνες όμως. Του λέω “οk, πέτα τα” –στο μεταξύ, κόστιζαν 4.500 ευρώ, ποσό εξωφρενικό τότε για μένα!– “συγγνώμη, έκανα λάθος”. Μου λέει: “Είσαι ο πρώτος Έλληνας που μιλάω και αναγνωρίζει το λάθος του και δεν μου λέει δικαιολογίες. Είσαι ξηγημένος και θα βρω να τα πουλήσω τα πορτοκάλια σου και θα σoυ τα πληρώσω. Όχι την τιμή που είχαμε πει, αλλά δεν θα χάσει κανένας από τους δυο μας. Κι επειδή δεν έχεις την εμπειρία να το κάνεις, έλα να κουβεντιάσουμε, και τον Οκτώβριο, που θα ξεκινήσει η καινούργια σεζόν με τα Μέρλιν, που είναι πιο εύκολο πορτοκάλι, θα κάνουμε δουλειά”. Εκεί ήρθα πάλι σε ένα κομβικό σημείο – έπρεπε να γίνει μια δουλειά άλλων προδιαγραφών και ήταν και η ευκαιρία να φύγουμε από τη φάση με το εμπόριο της Ελλάδας, που είναι λίγο άρρωστο. Έπρεπε πάλι να βρω λεφτά, πιο σοβαρά ποσά από την προηγούμενη φορά, και δεν είχα μία. Αρχίζω να χτυπάω πόρτες και να ψάχνω επενδυτή, όμως ήταν πάρα πολύ δύσκολο να βρεις έναν άνθρωπο να επενδύσει σε μια μικρή επιχείρηση που δεν κάνει υψηλή τεχνολογία αλλά ασχολείται με φρούτα. Παραδόξως, όμως, τον βρήκα. Βρήκα μια πολύ μεγάλη εταιρεία, της οποίας ο ιδιοκτήτης μού είπε: “Μου αρέσει αυτό που κάνεις, το πιστεύω, θα επενδύσω σε σένα”. Έτσι, βρήκαμε ένα μικρό κεφάλαιο, πολύ μικρό για να κάνουμε αυτό το πράγμα, αλλά μετά από τόσες δουλειές που έχω κάνει με ελάχιστα ή καθόλου λεφτά έχω αναπτύξει μια ικανότητα να κάνω δουλειές με λίγα λεφτά – γιατί δεν είχα ποτέ πολλά. Βρήκα ένα παλιό συσκευαστήριο στην Κόρινθο, που είχε μέσα ψυγεία και τα πάντα, και το νοίκιασα, κάνοντας τέτοια συμφωνία που να μπορώ να δουλέψω, έτσι ξεκινήσαμε να συσκευάζουμε πορτοκάλια και να τα στέλνουμε στην Ολλανδία. Μετά από δύο μήνες, χτυπάει το τηλέφωνο και μου λέει ο Ολλανδός: “Σωτήρη, είναι η τυχερή σου μέρα. Βρέχει εδώ και τρεις εβδομάδες στην Ισπανία και ο καλύτερός μου πελάτης, ένα τεράστιο σούπερ-μάρκετ στη Σουηδία, θέλει πορτοκάλια. Εκεί, όμως, δεν υπάρχουν περιθώρια για λάθη. Είναι οι καλύτεροι συνεργάτες στην Ευρώπη, δίνουν καλή τιμή και ζητούν πολύ συγκεκριμένα πράγματα. Θα διαβάσεις τις οδηγίες που θα σου στείλουν και αν κάτι από αυτά τα πέντε που ζητάνε δεν σου κάνει, μην κάνεις τη δουλειά. Εκεί όλοι είναι τυπικοί, μπορείς;”. Και του απαντάω: “Μπορώ”. Θα στέλναμε ένα φορτηγό πορτοκάλια, όχι τρεις παλέτες, που σήμαινε ότι το λάθος θα ήταν ακαριαίο. Δεν είχα κανένα περιθώριο για λάθος. Στείλαμε δέκα παλέτες στην αρχή, ήταν όπως τα ζήτησαν, τέλεια, οπότε προχωρήσαμε. Συσκευάσαμε πορτοκάλια για το μεγαλύτερο σούπερ-μάρκετ της Σουηδίας. Εκεί, έχω το όραμα να κάνω μια ομάδα παραγωγών με πορτοκάλια, το οποίο ήταν ένα όνειρο απατηλό γενικά, γιατί ήταν πάρα πολύ δύσκολο να εξηγήσω και να μεταδώσω σε μικρούς παραγωγούς αυτόν τον τρόπο δουλειάς. Στην Ευρώπη δεν υπάρχει μικρός παραγωγός. Υπάρχουν οι πάρα πολύ μικροί που πουλάνε στη λαϊκή στην Τοσκάνη, φτιάχνουν φανταστικά πράγματα και τα πουλάνε υπερβολικά ακριβά και είναι οk, και υπάρχουν και οι συνεταιρισμοί και oι ομάδες παραγωγών. Αυτό είναι το μοντέλο. Αυτό το μοντέλο, λόγω του χαρακτήρα του Έλληνα, είναι πολύ δύσκολο να λειτουργήσει, γιατί οι άνθρωποι στην Ελλάδα έχουν πάρα πολλές απαιτήσεις γενικά από τον συνεργάτη τους, αλλά δεν θέλουν να έχουν υποχρεώσεις. Δεν έχουμε τη δυνατότητα να είμαστε εντάξει σε όσα ζητάνε οι Ευρωπαίοι προμηθευτές, αλλά θέλουμε να έχουμε τα πλεονεκτήματα που έχουν οι Ευρωπαίοι ανταγωνιστές μας. Δεν κατάφερα να κάνω αυτή την ομάδα παραγωγών, αλλά βρήκα πολύ καλούς συνεργάτες, παραγωγούς για να αγοράζω πορτοκάλια, και έφτιαξα και μια πολύ μικρή επιχείρηση, η οποία ουσιαστικά έκανε εξαγωγές πορτοκαλιών και άλλων εσπεριδοειδών σε σούπερ-μάρκετ στο εξωτερικό. Δεν μεγάλωσε ποτέ αρκετά, γιατί δεν υπήρχαν στην Ελλάδα οι προδιαγραφές που ήθελαν οι άνθρωποι στη Σουηδία, ώστε να δίνουμε τις ποσότητες που ζητούσαν».

— Ευτυχισμένος ή πετυχημένος; Μου αρέσει ο κλάδος της εστίασης πολύ, γιατί από κει ξεκίνησα, οπότε με αυτόν τον κλάδο θα εμπλακώ. Προσπαθώ να τα καταφέρνω στις διαφορετικές συνθήκες που μου φέρνει η ζωή. Και δεν θα σου φέρει μόνο καλά. Υπάρχει ένα ωραίο ρητό που λέει «τόσες χαρές όσες και λύπες». Στα καλά όλοι είναι μια χαρά, ο άνθρωπος όμως φαίνεται τι είναι στα άσχημα που θα του συμβούν. Παρουσιάζονται προβλήματα, δυστυχίες – είναι δεδομένο πως θα σου έρθουν, πρέπει να προσαρμόζεσαι με έναν τέτοιο τρόπο στα πράγματα που συμβαίνουν, ώστε να είσαι εν τέλει χαρούμενος. Θα τις περάσεις τις στενοχώριες, αλλά πρέπει να έχεις ένα θετικό βλέμμα στη ζωή…

Jackaroo sandwiches E Το νέο σάντουιτς με παγωτό που προκαλεί παραλήρημα.

χεις δει ποτέ σε αμερικανική κωμωδία (τύπου The Hangover) διαγωνισμό για το ποιος θα φάει πιο γρήγορα ένα τεράστιο σάντουιτς; Ε, πάρε αυτή την εικόνα και φέρ’ τη μαζί σου στο Πασαλιμάνι. Εκεί θα βρεις το Jackaroo με τις σαντουιτσάρες του, μόνο που εδώ δεν χρειάζεται να διαγωνιστείς σε τίποτα, απλώς να απολαύσεις τις συνταγές που σου προτείνει η ομάδα του Μιχάλη Μαντζουράνη (το όνομα πίσω από το πετυχημένο Μπάρμπεεκιου). Ξέρεις τι λένε, ότι η ποιότητα είναι προτιμότερη από την ποσότητα. Το Jackaroo καταρρίπτει και αυτόν τον μύθο, αφού τα κρέατα είναι εκλεκτά και τα υλικά ολόφρεσκα, για να συνδυαστούν σε επικές προτάσεις που σου μένουν αξέχαστες. Η αμερικανική παράδοση με τις ιδιαίτερες κοπές τιμάται δεόντως, αφού στο Jackaroo θα βρεις ιδιαίτερες γεύσεις από κρέατα που μαρινάρονται μέχρι και 24 ώρες για να αναδείξουν την τρυφερή νοστιμιά τους. Άλλωστε, ό,τι κι αν παραγγείλεις ψήνεται εκείνη ακριβώς τη στιγμή και χρειάζεται μόλις τρία λεπτά – αφού η μαρινάδα έχει κάνει ήδη την περισσότερη δουλειά! Χαρακτηριστική η περίπτωση του ολόφρε-

σκου κοτόπουλου που τηγανίζεται επί τόπου –αφού έχει δεχτεί την ανάλογη περιποίηση για 24 ώρες– και σερβίρεται τραγανό και τρυφερό, όπως δεν το έχει ξαναδοκιμάσει. Στα must try το Frisco Μelt Sandwich με χειροποίητο ψωμί μπριός, δύο μοσχαρίσια μπιφτέκια, διπλό τσένταρ, διπλό καπνιστό μπέικον, ντομάτα, iceberg και mac mac sauce –πληθωρικό και πεντανόστιμο– αλλά και το εμβληματικό Chicken Melt με ψωμάκι μπριός, δύο κομμάτια παναρισμένο στήθος κοτόπουλο, διπλό τυρί τσένταρ, διπλό καπνιστό μπέικον, ντομάτα, iceberg και spicy μαγιονέζα. Η κουζίνα του Jackaroo με τους ανήσυχους εξερευνητές της street food κατηγορίας παρουσιάζει μια νέα καλοκαιρινή πρόταση, στην οποία το λατρεμένο παγωτό βανίλια βρίσκει τη θέση του σε συνταγή σάντουιτς, μια γευστική δημιουργία που θα σε ενθουσιάσει. Αφράτο ψωμάκι μπριός, το μοναδικό τηγανητό κοτόπουλο Jackaroo, παγωτό βανίλια και πικάντικο μέλι συνδυάζονται σε μια λαχταριστή επιλογή που προκαλεί ένα μικρό παραλήρημα. Αλλά, πάλι, αυτό είναι που κάνει το Jackaroo. Πληθωρικές γευστικές εκπλήξεις που σε αφήνουν με το στόμα ανοιχτό και τα χεράκια λερωμένα…

Σωτήρος Διός 45, Πειραιάς, 210 4100015 Facebook: jackaroosandwiches, Instagram: jackaroo_sandwiches

3.6.21 – lifo

25

ΧΟΡΟΣ

ΈΝΑ ΔΙΉΜΕΡΟ ΜΕ BREAKDANCE ΜΆΧΕΣ ΣΤΗΝ ΠΕΙΡΑΙΏΣ 260 Το Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου παρουσιάζει για πρώτη φορά τη χιπ-χοπ κουλτούρα με τους καλύτερους χορευτές από ολόκληρη την Ελλάδα. από τον μ. hulot το breakdance είναι το αθλητικό στυλ χορού που ξεκίνησε στον δρόμο από τους αφρικανικής και πορτορικανικής καταγωγής νεαρούς της Νέας Υόρκης στις αρχές της δεκαετίας του ’70. Γρήγορα εξαπλώθηκε σε όλη την αμερικανική ήπειρο και μέχρι το τέλος των ’70s είχε γίνει δημοφιλές παντού. Ο αρχικός όρος ήταν «breaking» ή «b-boying/b-girling», αλλά στα mainstream μέσα επικράτησε το breakdance, που περιλαμβάνει τα popping, locking και electric boogaloo, τα οποία αναπτύχθηκαν ξεχωριστά, στην Καλιφόρνια. Αποτελεί ένα από τα βασικά στοιχεία της κουλτούρας του χιπ-χοπ. Αρκετές φορές τα battles αποτέλεσαν τρόπο επίλυσης διαφορών ανάμεσα στις συμμορίες των γκέτο. «Στην Ελλάδα το breakdance υπήρχε από τη δεκαετία του ’90», λέει ο Ηλίας Χατζηγεωργίου, curator του φετινού κύκλου «Layers of Street» στο Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου, «αλλά καθιερώθηκε τη δεκαετία του 2000, όταν ξεκίνησαν τα battles και εμφανίστηκαν πολύ αξιόλογοι χορευτές. Το χιπ-χοπ ήρθε στην Ελλάδα τη δεκαετία του ’80, αλλά λίγο μπερδεμένο, μαζί με την ντίσκο, την κουλτούρα της ντισκοτέκ. Ξεκίνησα να χορεύω χάρη σε έναν αδελφό μεγαλύτερο, που έζησε τη δεκαετία του ’80 και χόρευε στις ντίσκο. Κάπως έτσι δημιουργήθηκε όλη αυτή η πρώτη φουρνιά χορευτών, όπως εγώ, που αρχίσαμε να χορεύουμε breakdance. Στο πλαίσιο αυτής της ενότητας που έχει εισαγάγει φέτος το πρόγραμμα του χορού στον κύκλο “Layers of Street”, το κατά κάποιον τρόπο πάντρεμα της χιπ-χοπ κουλτούρας με τη σύγχρονη δημιουργία στον χορό, υπάρχει ένας κύκλος διαφόρων παραστάσεων που σχετίζονται λιγότερο ή περισσότερο με τη χιπ-χοπ σκηνή και εκεί υπάρχει και το battle, η πιο ενεργή έκφραση της χιπ-χοπ κουλτούρας. Πρόκειται για δύο events σε δύο διαφορετικές μέρες, στις 19 και 20 Ιουνίου, oπότε θα έχουμε την ευκαιρία να δούμε δεκαέξι από τους καλύτερους breakdancers της Ελλάδας, αγόρια και κορίτσια, b-boys/b-girls, να διαγωνίζονται ατομικά, την πρώτη μέρα σε breakdance και τη δεύτερη σε hip-hop style (hip-hop all style), δηλαδή σε διαφορετικά στυλ του χιπ-χοπ (hip-hop, popping, locking, break). Είναι μάχες 1vs1, γιατί λόγω του κορωνοϊού δεν μπορούν να είναι ομαδικές». «Τα battles που θα πραγματοποιηθούν για πρώτη φορά στο Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου 2021 είναι ένα τεράστιο βήμα για τη χιπ-χοπ κουλτούρα» λέει ο Περικλής Πετράκης, επίσης χορευτής και βοηθός του Ηλία, «γιατί ενσωματώνονται σε ένα φεστιβάλ που δεν είχε επαφή με τη συγκεκριμένη κουλτούρα, γι’ αυτό υπάρχει πολύ υψηλό επίπεδο στο θέμα guest. Θα έρθουν κριτές από το εξωτερικό, και για τις δύο κατηγορίες, από Γαλλία, Ουκρανία και Γερμανία, θα υπάρχει και ένας Έλληνας από τη Θεσσαλονίκη ειδικευμένος στα battles, ο Onel, ενώ θα έχουμε και host, τον Sifu Versus, ο οποίος θα τρέχει την κάθε βραδιά, κι αυτός από τον χώρο των battles. Την πρώτη μέρα κριτές θα είναι οι Bgirl Andrea (Γαλλία), Lussy Sky (Ουκρανία) και ο Onel, ενώ τη δεύτερη, εκτός από τον Onel, θα είναι οι Rochka (Γαλλία) και Robozee (Γερμανία). Στα decks θα είναι ο DJ Amazeme.

Oι 16 καλύτεροι/-ες επιλέχθηκαν βάσει των βιογραφικών τους, το ιστορικό τους και το πόσο γνωστοί είναι στα battles. Έχουν όλοι/-ες μια πορεία και έχουν φέρει νίκες και στη χώρα τους και στο εξωτερικό. Αυτό που θέλουμε να δείξουμε είναι ότι η χιπ-χοπ κουλτούρα, πέρα από τα πάρτι, κάνει κι άλλα πράγματα και είναι άξια να σταθεί σε ένα τόσο μεγάλο φεστιβάλ. Γιατί οι χιπ-χοπ χορευτές στην Ελλάδα δεν έχουν τις δυνατότητες που έχουν στο εξωτερικό, όπου κάνουν θέατρο. Εδώ, δυστυχώς, οι χορευτές πέρα από το battle, δυσκολεύονται να ενσωματωθούν σε ομάδες και θεατρικά έργα. Στόχος μας είναι να μπορέσουμε να βάλουμε τη χιπ-χοπ κουλτούρα στην κουλτούρα του θεάτρου και να γίνουν ένα, να ενώσουμε δύο διαφορετικούς κόσμους. Οι διαγωνιζόμενοι θα έχουν από σαράντα πέντε δεύτερα μέχρι ένα λεπτό για να δείξουν τα skills τους και ύστερα οι κριτές θα αποφασίζουν. Κάθε χορευτής/χορεύτρια πρέπει να χορέψει σε δύο γύρους και όσο προχωράνε σε 8άδα και στους τέσσερις οι γύροι αυξάνονται, οπότε σίγουρα θα υπάρχει μπόλικο θέαμα για όλο τον κόσμο». «Θα υπάρχει και έπαθλο;» «Το έπαθλο είναι το μεγαλύτερο που έχει δοθεί σε ανάλογο νικητή στην Ελλάδα: 1.000 ευρώ για τον πρώτο νικητή κάθε ημέρας και 300 ευρώ για τον δεύτερο».

26 lifo – 3.6.21

info Athens Epidaurus Festival Urban Contest, 19/6 Breakdance Battle, 20/6 All Style Battle, Πειραιώς 260, Χώρος Ε, 22:00-24:00, €10 & 15, €8 (φοιτητικό, 65+, ΑΜΕΑ, Καλ. Σωματ., ανέργων), €5 (σπουδαστών καλλιτεχνικών σχολών)

3.6.21 – lifo

27

THE QUEER

βασιλησ κεκατοσ

ΛΟΑΤΚΙ+

Η QUEER ΚΟΥΛΤΟΎΡΑ ΓΙΟΡΤΆΖΕΙ ΚΑΙ ΦΈΤΟΣ ΣΤΗΝ ΑΘΉΝΑ: ΈΝΑ ΤΕΤΡΑΉΜΕΡΟ ΓΕΜΆΤΟ ΕΙΚΑΣΤΙΚΈΣ ΚΑΙ ΆΛΛΕΣ ΔΡΆΣΕΙΣ ΑΠΌ ΚΑΤΑΞΙΩΜΈΝΟΥΣ ΚΑΙ ΑΝΕΡΧΌΜΕΝΟΥΣ ΈΛΛΗΝΕΣ ΚΑΙ ΞΈΝΟΥΣ ΚΑΛΛΙΤΈΧΝΕΣ, ΑΛΛΆ ΚΑΙ ΈΝΑ ΝΈΟ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΌ ΠΡΌΤΖΕΚΤ ΤΟΥ ΒΑΣΊΛΗ ΚΕΚΆΤΟΥ ΠΟΥ ΥΜΝΕΊ ΤΗΝ QUEER ΑΓΆΠΗ.

ARCH

ΑΠΌ ΤΟΝ ΑΛΈΞΑΝΔΡΟ ΔΙΑΚΟΣΆΒΒΑ

28 lifo – 3.6.21

FESTIVAL

βασιλησ κεκατοσ

HIVE

3.6.21 – lifo

29

ο Queer Archive Festival εμφανίστηκε πέρσι στα αθηναϊκά δρώμενα, λίγο πριν από την έκρηξη της πανδημίας, ως ένα νέο τετραήμερο, γεμάτο με ενδιαφέρουσες εικαστικές δράσεις, προβολές και συζητήσεις που αφορούν την queer κοινότητα. Πολλοί βέβαια θυμούνται την περσινή διοργάνωση και για την επανέκδοση του θρυλικού περιοδικού «Κράξιμο» της Πάολας Ρεβενιώτη, εντύπου εμβληματικού για την εγχώρια ΛΟΑΤΚΙ ιστορία. Φέτος το Queer Archive επιστρέφει και πάλι με την υποστήριξη της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση, πολύτιμου συμμάχου της ΛΟΑΤΚΙ κοινότητας και των διεκδικήσεών της, σε καλοκαιρινή βερσιόν, ακόμα πιο πολυσυλλεκτικό, ποντάροντας στην εξωστρέφεια και στη μεγάλη ανάγκη του queer αλλά και ενός ευρύτερου κοινού για χρώμα, χαμόγελα, δημιουργία και διασκέδαση, μετά από τόσους μήνες καλλιτεχνικής και κοινωνικής απονέκρωσης. Ο δημιουργός της πλατφόρμας The Queer Archive, curator και σκηνοθέτης, Κωνσταντίνος Μενελάου και οι συνεργάτες του έχουν ετοιμάσει ένα πλούσιο, τολμηρό πρόγραμμα, ανοιχτό και προσβάσιμο σε όλους, με καλλιτέχνες από την ελληνική και τη διεθνή queer σκηνή να παρουσιάζουν τα

drag tour bus

my barbarian

QUEER

live φωτογραφίσεις του Νίκου Μενουδαράκου και τη site-based εγκατάσταση «ΚΑΡΤΟΦΙΛΙΑ» των Ερμίνας και Βασιλικής Αποστολάκη και της Φιλίας Μιλιδάκη. Θα δούμε επίσης τη site-specific περφόρμανς «The Thinker Performs Live» της Dynno Dada, τη διαδραστική περφόρμανς «Bird Watching» της Χριστίνας Τριχά, ενώ από το αγαπημένο bar Shamonette του Φώτη Σεργουλόπουλου, που από τότε που άνοιξε περιλαμβάνει σταθερά στο εβδομαδιαίο του πρόγραμμα την τέχνη του drag, θα επιβιβαστούμε σε ένα ζωηρό, διασκεδαστικό «Drag Tour Bus» στην Αθήνα, απολαμβάνοντας ταυτόχρονα ζωντανές περφόρμανς από καλλιτέχνες της εγχώριας drag σκηνής. Παράλληλα με τα sets αγαπημένων DJs, που τόσο μας έχουν λείψει, όπως οι Roman & Saradis, Dodo, K.atou & Jacob of Capadoccia και Clubkid & Pepper Levain, το φεστιβάλ θα αποτίσει φόρο τιμής στη ριζοσπαστική avant-pop μουσικό Sophie που πέθανε πριν από λίγους μήνες. Επίσης, ο δικός μας Θοδωρής Αντωνόπουλος θα συντονίσει μια συζήτηση γύρω από το θέμα της queer καλλιτεχνικής σκηνής στην Ελλάδα του σήμερα, με καλεσμένους τοπικούς καλλιτέχνες και επιμελητές, ενώ η δεύτερη έκδοση του φεστιβάλ θα φέρει το χαρακτηριστικό όνομα «Kavla zine», φιλοξενώντας έργα ΛΟΑΤΚΙ καλλιτεχνών και πυροδοτώντας εκ νέου μια συζήτηση γύρω από την queer αισθητική και εμπειρία στη σύγχρονη τέχνη και τον πολιτισμό. Για το τέλος αφήσαμε, φυσικά, ένα από τα highlights του φετινού προγράμματος, την ανάθεση στον Βασίλη Κεκάτο να αποτυπώσει φωτογραφικά την queer αγάπη σε ένα νέο

ARCHIVE

ΠΈΜΠΤΗ 3/6 Group Exhibition Opening: Daniel Pinheiro, Andy James, Tamir David, Ερμίνα Αποστολάκη - Βασιλική Αποστολάκη - Φιλία Μιλιδάκη / HAUS N ΑΤΗΕΝ Performance: Dynno Dada / HAUS N ΑΤΗΕΝ Exhibition Opening: Wolfgang Tillmans / SPACE 52 Exhibition Opening: Γιώργος Στριφτάρης / EIGHT The Queer Archive Festival Soirée: Roman & Saradis / HOLLYWOOD PUB

ΠΑΡΑΣΚΕΥΉ 4/6 Exhibition Opening: Βασίλης Κεκάτος / MISC Exhibition Opening: Marina Doritis / KICK GALLERY Panel discussion: Greek queer art today / TRIANON CINEMA The Queer Archive Festival Soirée: Dodo / HOLLYWOOD PUB

30 lifo – 3.6.21

έργα και τις δράσεις τους σε διαφορετικούς και αναπάντεχους χώρους. Στόχος, μια σφαιρική και όσο το δυνατόν συμπεριληπτική παρουσίαση της σύγχρονης queer κουλτούρας, που υμνεί τη διαφορετικότητα. Αν μάλιστα λάβουμε υπόψη μας το γεγονός της αναβολής της φετινής Pride Week για τα μέσα Ιουλίου και της μεγάλης παρέλασης του Athens Pride για τον Σεπτέμβριο, λόγω των υγειονομικών περιορισμών, αυτή η γιορτή έρχεται μάλλον στο καλύτερο δυνατό timing. Στις εικαστικές και φωτογραφικές δράσεις βρίσκουμε ως πρώτο όνομα τον επιδραστικό Γερμανό φωτογράφο Wolfgang Tillmans που συμμετέχει με το βίντεο-κολάζ «Life Guarding», μια εξερεύνηση της έννοιας της ρευστότητας μέσα από εικόνες κατακερματισμένων ανθρώπινων μελών, φρούτων και εντόμων, και των κυμάτων του Ατλαντικού (Space 52). Το έργο «Herma», μια σειρά σχεδίων του Ισραηλινού καλλιτέχνη Tamir David, εξυμνεί τις συνεχείς αλλαγές στις αντιλήψεις και στις αναπαραστάσεις, σε σχέση με το φύλο, και θα παρουσιαστεί για πρώτη φορά στην αθηναϊκή καλλιτεχνική σκηνή (Haus N Athen). Οι συμμετοχές περιλαμβάνουν επίσης την ηδονοβλεπτική video art «Tethered» του πολυμεσικού καλλιτέχνη Daniel Pinheiro από τη Βενεζουέλα, το τριμερές γλυπτό «Comfort Zone» του Andy James, την επιλογή βίντεο έργων «To be Willing to March into Hell for a Heavenly Cause», σε επιμέλεια της curator Marina Doritis, την αναδρομή «Dialogues» στο φωτογραφικό έργο του Γιώργου Στριφτάρη που εδώ και 15 χρόνια στοχεύει στην απενοχοποίηση του ανδρικού γυμνού, το φωτογραφικό slideshow «Comfortably Wild», μια σειρά από

γιωργοσ στριφταρησ

ΛΟΑΤΚΙ+

slava mogutin

τον καιρό του lockdown: ένα ασφαλές μέρος. Ένα μέρος όπου θα μπορούν να αναπνέουν, να υπάρχουν και να αγαπιούνται ελεύθερα, χωρίς να φοβούνται τίποτα και κανέναν». «Τι γυρεύει η αλεπού στο παζάρι;», όμως, θα σπεύσουν να σχολιάσουν κάποιοι. Έχει θέση ένας cis straight άνδρας σε ένα φεστιβάλ γεμάτο ΛΟΑΤΚΙ δημιουργούς και συμμετέχοντες; Μεγάλη συζήτηση, που τοποθετείται στο γενικότερο κλίμα των ημερών περί του πόσο απαραίτητο τελικά είναι το βίωμα της εμπειρίας μέσα σε διάφορες μειονότητες (μαύροι, Ασιάτες, ΛΟΑ, τρανς) για να τις προσεγγίσεις καλλιτεχνικά, λογοτεχνικά ή ακτιβιστικά. Έλα όμως που το βίωμα ενδέχεται να έχει προκύψει ακόμα και έμμεσα, μέσα από καταστάσεις που μπορεί να μη φαντάζεται καν ο επίδοξος σχολιαστής. Ο Βασίλης έχει μιλήσει και παλιότερα για τον θείο του, που τον ενέπνευσε να δημιουργήσει τη μελαγχολική, πανέμορφη, σύντομη γκέι ιστορία που αποτέλεσε τον πυρήνα του Η απόσταση ανάμεσα στον ουρανό κι εμάς, την ταινία που του χάρισε τον Χρυσό Φοίνικα στο Φεστιβάλ Καννών του 2019. Έκτοτε ο ίδιος δεν έχει κρύψει την αγάπη του για τις queer θεματικές, με πιο πρόσφατο το οπτικό ποίημα που έφτιαξε για τη νέα μουσική του Παύλου Παυλίδη, ένα επίσης πανέμορφο tribute στο Beau Travail της Κλερ Ντενί (της σκηνοθέτριας που του απένειμε τον Φοίνικα), με επίσης έντονο queer στοιχείο. Γιατί, λοιπόν, αποφάσισε να πει το «ναι» σε αυτή την ανάθεση; Είναι προφανές ότι μέσω της δουλειάς του δηλώνει περήφανα σύμμαχος της ΛΟΑΤΚΙ κοινότητας, αλλά τι είναι αυτό που τον τραβά ως δημιουργό και κινηματογραφιστή στις ΛΟΑΤΚΙ ιστορίες;

Ο ίδιος εξηγεί, περιγράφοντας για πρώτη φορά ένα πολύ προσωπικό του βίωμα, που τον έχει σημαδέψει. «Με κάθε queer καλλιτεχνικό μου εγχείρημα αισθάνομαι ότι επουλώνω την πληγή από το τραύμα του αδερφού του πατέρα μου, που έφυγε από τη ζωή χωρίς να προλάβει να βιώσει την αποδοχή από μια ετεροκανονική κοινωνία, όπως είναι η ελληνική. Έχοντας μεγαλώσει μαζί του και με τον σύντροφό του, το να γράψω μια queer ιστορία μού ήρθε απολύτως φυσικά. Αναφορικά με το γιατί ίσως επιμένω σε τέτοιου είδους ιστορίες, παρότι ανοιχτά straight, είναι γιατί θέλω να επικοινωνήσω στον κόσμο πως δεν χρειάζεται να είσαι ΛΟΑΤΚΙ για να σε αφορούν και να σε συγκινούν τα queer βιώματα και με αυτόν τον τρόπο να προσκαλέσω κι άλλους straight ανθρώπους να γίνουν κι εκείνοι σύμμαχοι στον αγώνα για αποδοχή και ορατότητα. Σε αυτή την απόφαση με οδήγησε ένα πολύ σκληρό συμβάν που καθόρισε τον τρόπο σκέψης μου. Όταν ο θείος μου βρισκόταν νεκρός στο διαμέρισμά του, ενώ απλώς όλοι νομίζαμε πως είχε “εξαφανιστεί” για κάποια από τις μοναχικές εκδρομές που συνήθιζε, ο σύντροφός του ήταν βέβαιος πως του είχε συμβεί κάτι κακό. Αποφάσισε, τότε, εν μέσω μιας τρομακτικής αγωνίας, να πάει να τον βρει στο σπίτι του. Δεν είχε όμως κλειδιά της εξώπορτας κι έτσι χτύπησε όλα τα κουδούνια της πολυκατοικίας, για να του ανοίξουν. Ενώ γνώριζαν όλοι και τον ίδιο και τη φύση της σχέσης τους, δεν του άνοιξε κανείς, ακόμα κι όταν εκείνος τούς εξήγησε πως έχει σοβαρούς λόγους να ανησυχεί. Όταν ήρθαν, αργότερα, αστυνομικοί για να ξεσφραγίσουν την πόρτα του διαμερίσματος, ούτε εκείνοι τον άφησαν να μπει στην πολυκατοικία, επειδή δεν ήταν

“συγγενής”, παρόλο που τους εξήγησε πως ήταν ζευγάρι. Το πόσο απάνθρωποι ήταν όλοι απέναντί του στην πιο τραγική στιγμή της ζωής του, μόνο και μόνο από ομοφοβία, με οδήγησε στη σκέψη πως αν, κάνοντας μια ταινία ή μια φωτογράφιση, έχω τη δύναμη ίσως να ευαισθητοποιήσω έστω και ελάχιστα μέλη της straight κοινότητας, είναι χρέος μου να το κάνω».

FESTIVAL

ΤΗ

ΣΆΒΒΑΤΟ 5/6 Interactive Walk: Χριστίνα Τριχά / ΕΘΝΙΚΟΣ ΚΗΠΟΣ Exhibition Opening: Νίκος Μενουδαράκος / FOKIANOU ART SPACE Drag Tour Bus: Aria Di Vine, Helena Hudson, Marianah Grindr, TOUR BUS / SHAMONETTE The Queer Archive Festival Soirée: K.atou & Jacob of Capadoccia / HOLLYWOOD PUB

ΚΥΡΙΑΚΉ 6/6

The Queer Archive Festival Soirée: Clubkid & Pepper Levain performance / HOLLYWOOD PUB

The Queer Archive Festival dynno dada by philippe vogelenzang

Sophie Tribute: Χρήστος Τζοβάρας, Χρήστος Καρούτης, Ηλέκτρα Βόσσου, Ελευθερία Σωτήρχου, Αθανασία Κουτζούχα, Γιώργος Δερέσκος, Μαίρη Γιαννούλα, Ειρήνη Μωραϊτέλλη, Ιλιάνα Κακαράντζα, Μαρίνα Κλάδη, Μαριάννα Τσικμανλή, Μαρία Καμπανού, Ναταλία Καλογεροπούλου, Εβίνη Παντελάκη / ΠΕΔΙOΝ ΤΟΥ ΑΡΕΩΣ

tamir david

πρότζεκτ, υπό τον τίτλο «Rooftop Lovers», που θα εκτεθεί στον χώρο Misc (Τούσα Μπότσαρη 20). Ο βραβευμένος σκηνοθέτης έκανε τις προηγούμενες μέρες ένα open call για ΛΟΑΤΚΙ ζευγάρια που ενδιαφέρονταν να παρουσιάσουν εκφάνσεις της queer αγάπης στον φακό του, πάνω από το «σκληρό αστικό τοπίο της Αθήνας». «Είναι τρυφερό και συγχρόνως βίαιο να αγαπάς και να αγαπιέσαι στην Αθήνα. Σαν τη ζωή στην ίδια την πόλη» σχολιάζει στη LiFO σχετικά ο Βασίλης, ενώ, αναφορικά με την επιλογή του αθηναϊκού rooftop ως σκηνικού για το συγκεκριμένο πρότζεκτ, εξηγεί: «Κατά την περίοδο της καραντίνας συνειδητοποίησα πως η ταράτσα της πολυκατοικίας μου είναι το μοναδικό σημείο όπου μπορώ να νιώθω ασφαλής, χωρίς προστατευτικά μέτρα. Αυτομάτως η ταράτσα αυτή, κάθε απόγευμα, μεταμορφωνόταν σε ένα πεδίο ελευθερίας, όπου μπορούσα να ζήσω και πάλι κανονικά, χωρίς να φοβάμαι τίποτα. Σκέφτηκα αργότερα πως θα ήθελα ολόκληρος ο κόσμος να γίνει για τα ΛΟΑΤΚΙ ζευγάρια ό,τι ήταν αυτή η ταράτσα για μένα

3-6 Ιουνίου Με την υποστήριξη της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση www.thequeerarchive.com

3.6.21 – lifo

31

μου αδερφή, με την οποία έχουμε διαφορά εννιά χρόνια, ένα άλλο παιδί ενδιάμεσα, που πέθανε, και επειδή φοβόταν, δεν ήθελε άλλο, έκανε τα πάντα να με ρίξει. Τελικά, δεν συνέβη, όπως βλέπεις, και γεννήθηκα στο σπίτι μας. Οι ψυχολόγοι λένε ότι αυτό μπορεί να μου έχει αφήσει τραύμα, αλλά πήρα τόση αγάπη από τη μάνα μου – έχω επιταγές με πολύ μεγάλα ποσά στην τράπεζα της αγάπης, μεγάλη περιουσία. Το πατρικό μου ήταν σε ένα ολόκληρο τετράγωνο, όπου έμενε όλη η οικογένεια γύρω-γύρω, σε ωραία παλιά σπίτια. Επί χούντας δόθηκε αντιπαροχή. Πήγαμε από τα ψηλοτάβανα στα μοντέρνα διαμερίσματα, αλλά μας άρεσε στην αρχή, ήταν της μόδας. Ήταν η εποχή τέτοια, ήμασταν σε ηλικία που αρχίζαμε να βγαίνουμε, θέλαμε να ζούμε σε μοντέρνο σπίτι, με τα μπάνια του, παρόλο που τα έπιπλα τα σουηδικά τα σιχαινόμουν.

q Ο πατέρας μου ήταν γεννημένος στο Μετς, εκεί κοντά και η μάνα μου, Αθηναίοι βέροι. Είχαν καταγωγή από την Αρκαδία και την Άνδρο, αλλά με τα μέρη δεν είχαμε σχέση, ούτε συγγενείς. Είχα καημό φριχτό να είμαι από χωριό, άκουγα τις συμμαθήτριές μου να πηγαίνουν στα χωριά και ζήλευα. Είχα μια φίλη από την Ιτέα, όπου είχα πάει για Πάσχα, και έγραφα εκθέσεις στο σχολείο όπου με έναν τρόπο οικειοποιούμουν το χωριό και έφτιαχνα ένα φανταστικό δικό μου, που είχε και βουνό και θάλασσα. Με ρωτούσε η δασκάλα το όνομα του χωριού, επινοούσα ένα δικό μου όνομα και έδειχνα και ένα φανταστικό σημείο στον χάρτη. Έγινε αυτό μια-δυο φορές και κάλεσε τη μάνα μου στο σχολείο και της είπε: «Είναι πολύ ωραίο που το παιδί σας έχει φαντασία, αλλά το θέμα είναι να ξέρει ότι δεν είναι αλήθεια». Είχα καημό με το χωριό.

q Δεν ξέρω αν θα έμενα σε χωριό, είμαι άνθρωπος της πόλης. Παλιά, όταν ο Μουσούρης ζούσε πάνω από το θέατρό του –είχε ένα ωραίο διαμέρισμα εκεί–, σκεφτόμουν «τι ωραία να μένεις πάνω και να κατεβαίνεις κάτω να παίζεις», ήθελα να είμαι κοντά στη δουλειά, δίπλα, να μην έχω να διανύσω απόσταση. Σήμερα μένω στον Βύρωνα, ανάμεσα σε δύο εκκλησίες. Έχει ένα παρκάκι μπροστά, βγαίνω στο μπαλκόνι και νομίζω ότι είμαι σε χωριό. Αλλά, μη γελιόμαστε, είμαι της Αθήνας, μου αρέσει να απομονώνομαι μέσα τον κόσμο, ανάμεσα σε ανθρώπους, όποτε το θελήσω. Δεν είμαι της φύσης, αλλά είμαι του νερού.

q Τρελαίνομαι για το νερό, πηγαίνω στη λίμνη Βουλιαγμένης, που είναι καταφύγιο για μένα, μπαίνω και τα ξεχνώ όλα. Είμαι σε μια κολυμπήθρα και χαλαρώνω, ούτε χάπια με πιάνουν εμένα, τίποτα. Το νερό με ηρεμεί μόνο, και αυτό που θέλω είναι μια καλύβα στη θάλασσα, να μπορώ να συντηρούμαι και να έχω επαφή με το νερό – γίνεται ανάγκη όσο περνάνε τα χρόνια. Και να έχω και ένα βιβλίο, να ταξιδεύω. Όταν έχω βιβλίο που μου αρέσει και το έχω αφήσει στη μέση, εκεί στριφογυρίζει το μυαλό μου, σε αυτά που μαθαίνεις, που διαπιστώνεις, ότι δίπλα στον δικό σου είναι άπειροι κόσμοι, κουλτούρες που δεν φαντάζεσαι.

q Το διάβασμα το λατρεύω, αλλά στο σχολείο ήμουν χάλια. Οι γονείς μου ήταν ψύχραιμοι άνθρωποι και με κατανόηση. Ο πατέρας μου ήταν στο Πολεμικό Ναυτικό, διώχθηκε ως αριστερός, με φυλακές, είχε πολύ χιούμορ, διακωμωδούσε και τα της φυλακής και το έχω κι εγώ αυτό το κληρονομικό «ταλέντο», τα πολύ σοβαρά να τα διακωμωδώ. Ήμουν βαθιά κομπλεξικό παιδί, ζήλευα την αδερφή μου, που έλεγε ποιήματα, τραγουδούσε, εγώ τίποτα. Κανένας δεν πίστευε ότι μπορεί να έβγαινα στο θέατρο. Στο σχολείο έλεγα ποιήματα και στα μισά με έπιαναν τα κλάματα κι έφευγα. Στους γονείς μου ανακοίνωσα ότι θα γίνω ηθοποιός, ενώ έπαιζαν χαρτιά. Εκείνοι ήταν ατάραχοι, αφοσιωμένοι στο παιχνίδι και στην πόκα τους, εγώ είπα δυο-τρεις φορές «θα πάω σε δραματική σχολή» και τότε γύρισε, επιτέλους, ο πατέρας μου και μου είπε: «Τι θα λες, λόγια;». Δεν με εμπόδισαν ούτε το βρήκαν ακραίο, με αντιμετώπισαν φυσιολογικά. Δεν μου έδωσαν χρήματα, έπρεπε να τα καταφέρω μόνη μου με αυτό που ήθελα, δούλευα και σπούδαζα, αλλά ήταν χρόνια πολύ δημιουργικά και πολύ ωραία.

q Η αγάπη με το θέατρο ξεκίνησε όταν άρχισα να διαβάζω εξωσχολικά βιβλία, αλλά και με το θέατρο στο ραδιόφωνο. Έτρεχα σαν τρελή να ακούσω στο τρανζίστορ το θέατρο της Δευτέρας και της Τέταρτης και λάτρευα τις φωνές της Χατζηαργύρη, του Τζόγια, του Φυσσούν, της Συνοδινού, άνοιγε ένας κόσμος ολόκληρος. Αργότερα, στη σχολή Θεοδοσιάδη, που ήταν μια αυστηρή και καλή σχολή, όλη αυτή η εσωστρέφεια που είχα ακούμπαγε πάνω στους ρόλους. Ο Θεοδοσιάδης μάς γείωνε πολύ, έβαζε κανόνες κι αυτός είναι ίσως και ο λόγος –γιατί έτσι μάθαμε– που διαφωνώ με την κατάργηση της άδειας. Η άδεια βάζει κανόνες, όρους, δεν έχει να κάνει με το ταλέντο μόνο.

Γεννήθηκε στο Παγκράτι, ζει στον Βύρωνα.

ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΊΝΟΥ

q Γεννήθηκα στο Παγκράτι, στο πατρικό μου, Αλκέτου και Ιλιάδος, γιατί η μάνα μου είχε κάνει τη μεγάλη

AΘΗΝΑΊΟΙ

q Είχα πολλά πρότυπα, αλλά τρελαινόμουν με δυο γυναίκες τελείως αντίθετες, την Άννα Συνοδινού και

32 lifo – 3.6.21

τη Νίκη Τριανταφυλλίδη. Έπεφτα κάτω. Τελειώνοντας τη σχολή, πήγαμε στο Κρατικό, στη Θεσσαλονίκη, για να παίξουμε και εκεί γνώρισα από κοντά τη Νίκη, μια ηθοποιό πέραν του κόσμου τούτου, που μπορεί να υπάρχει χθες, σήμερα και αύριο. Ήταν πολύ μπροστά ο τρόπος που έπαιζε. Θυμάμαι, μου είχε κάνει μια παρατήρηση για το πώς να κινώ τα χέρια μου, που δεν μπορώ να ξεχάσω μέχρι σήμερα. Μου είπε: «Τι λέει η φράση; Άνοιξε τα χέρια σου και πέτα», ένα τόσο μικρό, αυτό που κάνει τη διαφορά. Αυτή ήταν η Νίκη και είναι άδικο που έφυγε τόσο νέα. Με αυτή την αφορμή κατάλαβα και κάτι άλλο, ότι δεν υπάρχει «ξέρω» στο θέατρο, δεν υπάρχει τελεία, μόλις φτάσουμε, ανακαλύπτουμε συνεχώς ανεπάρκειες, πολλά γιατί, και είναι αυτά που μας κρατάνε ζωντανούς. Μόλις βάλεις τελεία, κάηκες. Χορταριάζεις, τέλος.

q Υπήρξα πολύ τυχερή με τους ανθρώπους του θεάτρου. Όταν ξεκίνησα, δούλεψα με τον Φέρτη και την Καλογεροπούλου, καταπληκτικοί άνθρωποι, με την Κατερίνα Βασιλάκου. Ήμουν προστατευμένη και δεν είδα σε κανέναν και από κανέναν να βγάζει εξουσία, εκεί φαίνεται ο άνθρωπος. Εγώ κάνω θιάσους από το 1990 και το ότι οι άνθρωποι έχουν περάσει ωραία, δημιουργικά, είναι παράσημο για μένα. Όλοι έλαμπαν στη σκηνή, ανεξάρτητα από τον ρόλο που έπαιζαν. Εγώ ένα πίστευα πάντα, ότι αφού σε έχω επιλέξει, πρέπει να σου δώσω έδαφος να ανθίσεις, εγώ θα το πιστωθώ αυτό, που έχω τον θίασο και, φυσικά, η παράσταση. Αν τον άλλο τον μαυρίσεις, τον καταστρέψεις, τον κοιτάξεις απαξιωτικά, τελείωσε. Μην κοροϊδευόμαστε, όλοι θέλουμε να είμαστε οι καλύτεροι στη σκηνή, αλλά δεν είμαστε πάντα, μπορεί να είναι κάποιος άλλος. Μονάδες είμαστε και εγωπαθή άτομα, αλλά εντός ενός συνόλου. Ακόμα και μονόλογο να κάνεις, δεν είσαι μόνος. Θα σου πω ένα παράδειγμα. Εγώ είχα την τύχη να είμαι δίπλα στην Άννα Παναγιωτοπούλου. Την Άννα δεν μπορείς να τη μιμηθείς, είναι αυτό και τέλος. Έλεγε τρεις φράσεις δικές της και έφευγε το θέατρο. Οπότε έπρεπε κι εγώ να ψάξω να κάνω ένα πράγμα δικό μου, να βρω έναν δρόμο θεατρικό. Έτσι είναι το θέατρο, δρόμος, δεν είναι αρένα.

q Εγώ δεν το έχω καταλάβει αυτό που μου λέτε, ότι είμαι μια κατηγορία μόνη μου, ο Σταμάτης μόνο μού το έχει πει. Κάναμε τη «Λιλιπούπολη» και εκεί γνωριστήκαμε με την Άννα, τη Μαριανίνα και με όλα αυτά τα φωτεινά μυαλά. Δεν ξέραμε, δεν περνούσε από το μυαλό μας ότι γράφαμε ιστορία. Κολλήσαμε με τον Φασουλή καλλιτεχνικά, δουλέψαμε μαζί κι έμαθα πολλά από τον Σταμάτη, που είναι ένας πανέξυπνος άνθρωπος ο οποίος αγαπάει το θέατρο, δεν τα ξεχνώ αυτά. Δεν είμαι ρομαντική, αντιθέτως, είμαι ρεαλίστρια, στα όρια του κυνισμού για κάποιους. Τα λέω αυτά για να μιλήσω για έναν τρόπο δουλειάς που είχαμε, όχι γιατί μου λείπουν οι εποχές. Δεν παρελθοντολογώ, μόνο η παρέα μού λείπει και η πλάκα της δουλειάς. Ήταν μια ευτυχής συγκυρία η Ελεύθερη Σκηνή, είμασταν νέοι,

απο την αργυρω μποζωνη φωτογραφιeσ: παρισ ταβιτιαν

μετοο Άκουγα τώρα, με όλη αυτήν τη συζήτηση που γίνεται για τις κακοποιήσεις, «α, θα λείψει αυτός». Το θέατρο έχει δικούς του νόμους και όρους, δεν παθαίνει τίποτα. Υπήρχε, υπάρχει και θα υπάρχει, και πριν από εμάς και τώρα και μετά από εμάς. Κανένας δεν είναι αναντικατάστατος, κανένας δεν μπορεί να το πιστεύει πλέον αυτό. Ο καθένας υπάρχει στο στερέωμά του και κανείς δεν παίρνει τη θέση κανενός. Όλοι μας έχουμε μια ιστορία και η ιστορία μας δεν κινδυνεύει, αλλά, αν λείψουμε, το θέατρο δεν θα πάθει τίποτα.

3.6.21 – lifo

33

q Με τον κινηματογράφο ξεκίνησα τυχαία σχεδόν. Ήταν να παίξει η Νίκη Τριανταφυλλίδη στον Άνθρωπο με το γαρύφαλλο, αλλά ο Τζίμας έψαχνε για άλλη ηθοποιό. Εγώ έπαιζα με τον Φέρτη και τη Μελίνα στο Γλυκό πουλί της νιότης, μικρό ρόλο, αλλά οι ουρές, λόγω Μελίνας, ήταν μέχρι την Πανεπιστημίου. Η Μελίνα έτρεμε από το τρακ, της λέγαμε «τι σε νοιάζει;» και απαντούσε «θέλω να μ’ αγαπάνε και οι καρέκλες». Το θυμάμαι μέχρι σήμερα. Ήρθε, λοιπόν, είδε την παράσταση ο Τζίμας, πάω στο γραφείο του, μου λέει: «Εγώ ήθελα τη Νικούλα, εσένα δεν σε ξέρω». Με πήρε όμως και την επομένη κιόλας έκανα γύρισμα. Είχε κρύο φριχτό, ο Τζίμας δεν κοίταζε από τον φακό, έλεγε «να με κοιτάξεις, όπως κοιτάει ο Μάρλον Μπράντο» και τέτοια απίθανα και ευτυχώς με έσωζε ο Καβουκίδης, που έλεγε «άσ’ τη την κοπέλα ήσυχη». Έτσι έγινε η πρώτη ταινία, με απίθανες ιστορίες και έναν σκηνοθέτη που έβρισκε ότι τα έλεγα «σχεδόν ωραία, σαν τη Νικούλα». Εν τω μεταξύ, στο θέατρο είχα κόκκινα μαλλιά, ο Τζίμας ξαφνικά το βλέπει στο γύρισμα έξι η ώρα το πρωί και αναφωνεί: «Η Μπελογιάννη η Έλλη με μαλλί κόκκινο»; Του λέω, «αφού με έχεις στο βίντεο, δεν με είδες;», και απαντάει με το αμίμητο «το βίντεο είναι ασπρόμαυρο». Τα βάψαμε τσάτρα-πάτρα και έβαλα και τον μπερέ που φοράω στην ταινία. Μετά κάναμε την ταινία με τη Φρίντα Λιάππα και πέρασα υπέροχα, ανακάλυπτα τον κινηματογράφο. Μετά, φυσικά, έκανα το Safe Sex και το Kλάμα βγήκε από τον παράδεισο των Ρέππα – Παπαθανασίου, που επίσης θεωρώ καταπληκτική ταινία και μου χάρισε έναν ρόλο, αυτόν της Τζέλας Δελαφράνγκα, που ακόμα και σήμερα ακούω ατάκες του. Δεν ξέραμε ότι θα γίνουν must αυτές οι ατάκες, μάλιστα με τα χρόνια έγιναν πιο πολύ. Μου άρεσε και η τηλεόραση και δούλεψα καλά, και με την τελευταία σειρά, το «Σόι», που ήταν μεγάλη βλακεία του Alpha που το σταμάτησε και δεν κατάλαβα ποτέ γιατί ένα σίριαλ που πάει σφαίρα, ακόμα και στις επαναλήψεις, το κόβουν. Τον ρόλο που έκανα τον λάτρεψα, εκατό χρόνια θα τον έπαιζα, όπως και το «Your face sounds familiar», που μπορεί να παραξένεψε πολλούς, αλλά δεν το είχα ξανακάνει, αισθανόμουν τέλεια και ψαχνόμουν. Γέλαγα πολύ, ήταν ένα χαρούμενο σόου, γεμάτο χρώματα, δεν εξετίθετο κανένας, δεν εξαρτιόταν η καριέρα κανενός από τη δική σου γνώμη, ήταν ανώδυνο με αυτή την έννοια. Ήμασταν άτυχοι και σταμάτησε στα έξι επεισόδια.

Μίρκα Παπακωνσταντίνου

ερχόταν ο κόσμος να μας δει, βγάζαμε λεφτά και ασχολούμασταν με το αντικείμενο του πόθου μας, το θέατρο. Για μένα ήταν και μεγάλο μάθημα ο τρόπος που κοιτάζαμε τα κείμενα και είναι η κλωστή που ενώνει το τότε με το τώρα, γι’ αυτό βρίσκομαι και στην επιθεώρηση αυτή σήμερα, γιατί τα παιδιά είναι θεατρόπαιδα. Τα βλέπω με τις ώρες στις πρόβες και λέω «τι ταλέντα είναι αυτά, τι πλάσματα, τι παιδιά». Τα δίνουν όλα, σε βάζουν σε ρυθμό, είναι σημαντικοί και ο Φοίβος (Δεληβοριάς) και ο Δημήτρης (Καραντζάς), και είμαι πολύ ευτυχισμένη που σε αυτήν τη σκοτεινή περίοδο «έμπλεξα» μαζί τους. Θυμήθηκα αυτά που κάναμε στην Ελεύθερη Σκηνή, τα κείμενα, τη δουλειά που γινόταν πάνω στον λόγο, απίστευτες σημειώσεις. Και τα παιδιά αυτά κεντάνε με τον ίδιο τρόπο, ορμάνε και ανάβουν το σπίρτο και είναι διαθέσιμα για τα πάντα. Είναι μια απόδειξη ότι δεν υπάρχει χθες και σήμερα, το θέατρο είναι ένα.

q Τους ρόλους τους αγαπώ όλους, τους ερωτεύομαι, στην αρχή βέβαια γκρινιάζω. Τώρα που το σκέφτομαι, ίσως φταίνε η ανασφάλεια και η αναβλητικότητα μαζί. Κατά καιρούς, οι δεινόσαυροι της πλήρους ανασφάλειας βγαίνουν και μου έχει κοστίσει. Δεν έχει καμία σχέση με τη δημιουργική αγωνία του ηθοποιού, δεν υπάρχει λόγος να διαλύεσαι. Νομίζω ότι οι φοβίες μας που έχουν κατασταλεί στην εφηβεία βγαίνουν εκεί που νομίζουμε ότι είναι βαθιά κρυμμένες, εκεί που δεν τις περιμένουμε. Όταν με πιάνει η ανασφάλεια, θέλω να με αφήσεις ήσυχη, τραβάω την κουβέρτα και δεν θέλω να κάνω τίποτα. Από την άλλη, όταν παίζω, θέλω να πηγαίνω στο θέατρο δυο ώρες νωρίτερα, δεν το έχω ξεπεράσει αυτό καθόλου. Όπως θέλω να φτάνω πολύ νωρίτερα στην παράσταση, να ηρεμώ, έτσι θέλω να φεύγω τρέχοντας μετά, δεν μένω λεπτό στο θέατρο. Το συνειδητοποίησα μετά από χρόνια αυτό που αισθάνομαι. Η άδεια αίθουσα που βλέπω όταν φτάνω πρόκειται να γεμίσει, η αίθουσα μετά έχει αδειάσει, δεν είναι ο ίδιος χώρος κι εγώ έχω επιτελέσει τον σκοπό μου.

q Συνήθως από το θέατρο πηγαίνω σπίτι μου, δεν είμαι πολύ του έξω.

ΙNFO

1821 - Η επιθεώρηση Σύνθεση: Φοίβος Δεληβοριάς - Δημήτρης Καραντζάς Κείμενα: Λένα Κιτσοπούλου, Γιάννης Αστερής, Γλυκερία Μπασδέκη, Κώστας Μανιάτης, Κώστας Κωστάκος, Κέλλυ Παπαδοπούλου και Φοίβος Δεληβοριάς Σκηνοθεσία: Δημήτρης Καραντζάς Πρωτότυπη μουσική: Φοίβος Δεληβοριάς Σκηνικά: Μαρία Πανουργιά - Μυρτώ Λάμπρου Κοστούμια: Ιωάννα Τσάμη Χορογραφία: Ζωή Χατζηαντωνίου Φωτισμοί: Αλέκος Αναστασίου Βοηθός σκηνοθέτη: Ευδοξία Ανδρουλιδάκη Κομμώσεις: Κωνσταντίνος Σαββάκης Βοηθός ενδυματολόγου: Ιφιγένεια Νταουντάκη Παραγωγή: ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ Πρωταγωνιστούν: Μίρκα Παπακωνσταντίνου, Eλένη Κοκκίδου, Νίκος Καραθάνος, Γιώργος Γάλλος, Γαλήνη Χατζηπασχάλη, Γιάννης Νιάρρος, Μιχάλης Οικονόμου, Γιάννης Κουκουράκης, Γιάννης Κλίνης, Βάσω Καβαλιεράτου, Πάνος Παπαδόπουλος, Ηλίας Μουλάς, Ιωάννα Πιατά.

Guests: Λυδία Φωτοπούλου, Μαρία Καβογιάννη, Μάρθα Φριντζήλα, Χρήστος Λούλης Από τις 4/6 στο Βεάκειο Θέατρο

34 lifo – 3.6.21

Έβγαινα, αλλά όχι τόσο συχνά όσο οι άλλοι, πάντα είχα τις σχέσεις μου που ήταν μακρόχρονες και ήμουν πολύ καλά. Με τον Δάνη (Κατρανίδη) παντρευτήκαμε πολύ νωρίς, χωρίσαμε, αλλά ποτέ δεν κόπηκε αυτό το ουσιαστικό νήμα της αγάπης. Μετά ήμουν για πολλά χρόνια με τον Ρήγα (Αξελό), πολύ ουσιαστικός άνθρωπος στη ζωή μου, άνθρωπος που ακουμπάς, τον εκτιμάς, τον αγαπάς. Πάντως, μιλώντας για σχέσεις, θεωρώ ότι το φλερτ είναι η ύψιστη τέχνη, η καλύτερη περίοδος των σχέσεων και, βέβαια, για να το διακωμωδήσουμε, η στιγμή που κοιτάζεις κάποιον και νομίζεις ότι υπάρχει βάθος –μπορεί να μην υπάρχει και τίποτα τελικά– είναι μια πολύ ωραία στιγμή φαντασίωσης. Παρότι δεν είμαι του έξω, λοιπόν, ο επιβεβλημένος εγκλεισμός λόγω του κορωνοϊού με πείραξε πολύ, δεν πέρασα καλά. Δεν έψαξα τον εαυτό μου, δεν τον βρήκα, δεν ήθελα καν να τον βρω, γιατί, αν τον έβρισκα, δεν ξέρω τι σχέσεις θα είχαμε. Δεν ήθελα να ξεκουραστώ, πιέστηκα και επειδή έτυχαν διάφορα στην οικογένειά μου, κατάλαβα ότι, όταν μεγαλώνεις, δύσκολα μπορεί να υπάρχει η αξιοπρεπής κατάσταση του ευ ζην, της αξιοπρεπούς καθημερινότητας. Κατάλαβα ότι στην Ελλάδα πεθαίνεις αν δεν έχεις ιδιωτική ασφάλεια και ότι έχεις πάντα αγκαλιά έναν πολυέξοδο εραστή, την εφορία, και ας έχεις δουλέψει σαν σκυλί σαράντα πέντε χρόνια και έχεις πληρώσει πολύ ακριβά τα ένσημά σου.

q Άκουγα τώρα, με όλη αυτήν τη συζήτηση που γίνεται για τις κακοποιήσεις, «α, θα λείψει αυτός». Το θέατρο έχει δικούς του νόμους και όρους, δεν παθαίνει τίποτα. Υπήρχε, υπάρχει και θα υπάρχει, και πριν από εμάς και τώρα και μετά από εμάς. Κανένας δεν είναι αναντικατάστατος, κανένας δεν μπορεί να το πιστεύει πλέον αυτό. Ο καθένας υπάρχει στο στερέωμά του και κανείς δεν παίρνει τη θέση κανενός. Όλοι μας έχουμε μια ιστορία και η ιστορία μας δεν κινδυνεύει, αλλά, αν λείψουμε, το θέατρο δεν θα πάθει τίποτα.

q Επίσης δεν είναι μόνο ο νόμος –μερικά από αυτά που έχουν συμβεί έχουν παραγραφεί–, υπάρχει και

Κατάλαβα ότι στην Ελλάδα πεθαίνεις αν δεν έχεις ιδιωτική ασφάλεια και ότι έχεις πάντα αγκαλιά έναν πολυέξοδο εραστή, την εφορία, και ας έχεις δουλέψει σαν σκυλί σαράντα πέντε χρόνια και έχεις πληρώσει πολύ ακριβά τα ένσημά σου.

η ηθική τιμωρία και αυτά έτσι θα τιμωρηθούν. Και υπάρχει και ο κόσμος, που πολλές φορές κλείνει τα μάτια, αλλά τώρα δεν τα κλείνει και καλά κάνει. Γιατί είναι αρκετές οι καταγγελίες που έχουν γίνει και από πολύ σοβαρούς ανθρώπους, δεν τρελάθηκαν αυτές οι γυναίκες ξαφνικά. Και όλο αυτό ακουμπάει σε αυτό το τρομακτικό πράγμα, που δεν ισχύει μόνο στη δική μας δουλειά και λέγεται εξουσία. Όταν ηγείσαι, έχεις δικαιώματα, αλλά οι υποχρεώσεις σου είναι μεγαλύτερες. Πρέπει να φροντίζεις τους άλλους, γιατί σε ένα μέρος όπως η σκηνή είμαστε σαν καλώδια χωρίς μονωτική ταινία, δεν μπορείς να τον πατάς τον άλλο, αυτό είναι ολέθριο. Φρικιώ στη σκέψη ότι κάποιος ξεκινάει να πάει στη δουλειά του και φοβάται, πάει με μαύρη καρδιά. Καλά κάνουμε και το συζητάμε, καλά κάνουμε και δεν το ξεχνάμε.

q Υπάρχουμε πολλοί άνθρωποι, θιασάρχες, σε αυτήν τη δουλειά, ένα σωρό κόσμος που έχει συνεργαστεί μαζί μας και μόνο καλά λέει. Γιατί δεν είμαστε απλώς καλοί, είμαστε έξυπνοι, θέλουμε το καλύτερο από τον άλλον, να τον σεβαστούμε και να πάρουμε αυτό το δώρο. Και το ξαναλέω, την ουσία, το δέρμα του θεάτρου, τίποτα δεν μπορεί να το πληγώσει. Κανένας δεν είναι πάνω από το θέατρο, κανένας.

688

ΓΕΥΣΗ

ΟΙ ΝΈΟΙ ΜΆΓΕΙΡΕΣ ΤΗΣ ΑΘΉΝΑΣ ΔΕΝ ΈΧΟΥΝ ΒΓΕΙ ΑΠΌ ΡΙΆΛΙΤΙ

ΑΦΙΕΡΩΜΑ

ΠΑΓΩΤΟ

ΜΙΑ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΝΉ ΒΌΛΤΑ ΣΤΑ ΚΑΛΎΤΕΡΑ ICE CREAM BARS ΚΑΙ GELATO SPOTS, ΠΟΥ ΦΈΡΝΕΙ ΣΤΟ ΜΥΑΛΌ ΤΗ ΛΑΧΤΆΡΑ ΤΟΥ ΜΙΚΡΟΎ ΠΑΙΔΙΟΎ.

3.6.21 – lifo

35

Γνωρίσαμε τα μέλη των μπριγάδων δημοφιλών εστιατορίων της πόλης, τους ρωτήσαμε πώς είναι οι συνθήκες σε μια πραγματική επαγγελματική κουζίνα, πώς ονειρεύονται τη δική τους, ποια είναι τα κλισέ που τους κούρασαν, τι έχουν θυσιάσει και τι έχουν κερδίσει από μια δουλειά πολύωρη και κουραστική.

Υ

από την ζωη παρασιδη φωτο: γιωργοσ αδαμοσ

πάρχουν αυξημένες πιθανότητες αυτό το βιβλίο να με εξορίσει οριστικά από το επάγγελμα. Πρόκειται να ακολουθήσουν ιστορίες φρίκης. Πιοτό του σκοτωμού, ναρκωτικά, πήδημα στις αποθήκες τροφίμων, αποκαλύψεις για κακή χρήση πρώτων υλών και αηδιαστικές συνήθειες στη δουλειά, που να σου κόβουν την όρεξη μαχαίρι». Στο best-seller του Κουζίνα Εμπιστευτικό, ο Άντονι Μπουρντέν περιγράφει τους συναδέλφους του ως παρηκμασμένους ροκ σταρ, προορισμένους να είναι για πάντα τυχοδιώκτες, τις κουζίνες ως ένα χωνευτήρι απόκληρων και ασώτων. Αναφέρεται, βέβαια, σε άλλες εποχές και άλλα μέρη, «από την κουζίνα στο Ρέινμποου Ρουμ στην κορυφή του κέντρου Ροκφέλερ, ανάμεσα στα “βαποράκια” του Ουέστ Βίλατζ, από το Τόκιο, το Παρίσι και πίσω πάλι στη Νέα Υόρκη». Τι συμβαίνει όμως πραγματικά στις κουζίνες των εστιατορίων που επισκεπτόμαστε, ποιοι είναι εκείνοι που τις δουλεύουν καθημερινά, πώς είναι να μαγειρεύεις όταν οι σεφ δεν σε κρίνουν μπροστά από μια τηλεοπτική κάμερα; Ποια είναι τα στερεότυπα που θέλουν να καταρριφθούν και τι τους έχει μάθει αυτή η δουλειά; Ρωτήσαμε όσους στελεχώνουν ομάδες γευστικά σπουδαίες, αυτούς που φροντίζουν το φαγητό μας να είναι νόστιμο, ακόμα κι αν δεν αντέχουν να ξαναδοκιμάσουν ένα πιάτο, εκείνους των οποίων το βιογραφικό δεν μπορούμε εύκολα να τσεκάρουμε με ένα γρήγορο google search, όχι ακόμα τουλάχιστον.

36 lifo – 3.6.21

ΟΙ ΝΈΟΙ ΜΆΓΕΙΡΕΣ ΤΗΣ ΑΘΉΝΑΣ ΔΕΝ ΈΧΟΥΝ ΒΓΕΙ ΑΠΌ ΡΙΆΛΙΤΙ

ΓΕΥΣΗ Χριστίνα Θάνου

Μανώλης Σεμερτζάκης

ΜΑΝΏΛΗΣ ΣΕΜΕΡΤΖΆΚΗΣ

27 ετών, chef de partie, proveleggios Το 2012, μέσα στην κρίση, έψαχνα με τι θα ασχοληθώ. Οι γονείς μου επέμεναν να βρω μια δουλειά που να μου προσφέρει σταθερότητα και ένα καλό μηνιάτικο, μπήκα λοιπόν στη Σχολή Εμποροπλοιάρχων. Στο πρώτο μου μπάρκο πηγαινοερχόμουν στην κουζίνα τόσο, που με έπιασε κάποια στιγμή ένας μηχανικός και μου είπε «αφού σου αρέσει η μαγειρική, γιατί δεν ασχολείσαι με αυτήν;». Δεν το σκέφτηκα πολύ, μόλις γύρισα από το ταξίδι έδωσα όλα τα λεφτά που είχα μαζέψει από αυτό σε σχολή. Στην αρχή ξένισε τον περίγυρό μου το ότι έκανα στροφή στην καριέρα μου για να παίρνω το ένα πέμπτο του μισθού που είχα στην Εμποροπλοιάρχων. Όταν όμως είδαν ότι ήμουν καλύτερα με αυτή μου την επιλογή, τότε τη δέχτηκαν και την επικρότησαν. Όποτε έχω ελεύθερο χρόνο μαγειρεύω στο σπίτι για τους δικούς μου ανθρώπους, τις Κυριακές δηλαδή. Με μια γιαγιά Μικρασιάτισσα και μια Κρητικιά δεν θα μπορούσα να μην αγαπώ την ελληνική κουζίνα, μου αρέσει να μαγειρεύω δημιουργικά με επιρροές απ' όσα έχω δοκιμάσει από εκείνες. Υπάρχουν ακόμα άνθρωποι που πιστεύουν ότι οι γυναίκες δεν έχουν θέση στις κουζίνες, επιχειρηματίες και σεφ που δεν τις επιλέγουν εύκολα γιατί τις θεωρούν πιο ευαίσθητες στο κόψιμο και στο κάψιμο, ότι δεν μπορούν να αντέξουν τα ωράρια όπως μπορεί ένας άντρας – καμία σχέση δεν έχει αυτή τους η άποψη με την πραγματικότητα. Κι αν τις επιλέξουν, συχνά τους δίνουν λιγότερα λεφτά. Είναι κάποιες φορές, που, ενώ είμαι στο εστιατόριο, κοιτάζω το ρολόι κι έχει πάει τέσσερις το μεσημέρι. Τότε καμιά φορά ζηλεύω τους φίλους μου που δουλεύουν πενθήμερο και σχολάνε εκείνη την ώρα, σκέφτομαι ότι έχουν δυόμισι μέρες γεμάτες για να μπορέσουν να βρεθούν όλοι μαζί, να αράξουν, να κανονίσουν να παίξουν μπάσκετ ή να πάνε για ποτό. Περιμένω να τελειώσει η βάρδια μου για να πάω να τους βρω. Έχω καταγωγή από την Πάρο, οπότε το δικό μου μαγαζί το έχω φανταστεί στο μικρό λιμανάκι του νησιού. Θέλω ένα ταβερνείο με θέα τη θάλασσα, να σερβίρω μεζέδες οικείους αλλά με twists, να δουλεύω παρέα με φίλους σε μια συνεργατική συνθήκη, όσα βγάζει το μαγαζί να τα μοιραζόμαστε διά του όσοι είμαστε ώστε να είναι όλοι χαρούμενοι. Δεν θέλω να ξαναφτιάξω ποτέ μπάμιες, από μικρός που τις δοκίμασα δεν τις συμπάθησα, έτυχε λοιπόν να τις κάνω σε μαγαζί, οπότε έπρεπε κάθε φορά να τις δοκιμάζω για να τις σερβίρουμε, με το ζόρι το έκανα. Το τέλειο πιάτο είναι το γιουβέτσι της γιαγιάς μου, που είναι τόσο απλό, ώστε να καταλαβαίνεις τι τρως, και τόσο νόστιμο που γεμίζει γεύση το στόμα με την πρώτη μπουκιά. Το φαγητό που με επηρέασε όσο λίγα ήταν το φαγητό προσωπικού που έκανε ο Μανώλης Γαρνέλης. Έφτιαχνε την καλύτερη κοτόσουπα που έχω φάει, βάζοντάς με στη διαδικασία να πω ότι θέλω να την κάνω κι εγώ. Μόνο να πάρεις έχεις όταν προσπαθείς να ξεπεράσεις κάτι που έχεις φάει και σου άρεσε. Απ' όσα πράγματα έχω διαβάσει και έχω δει για την καθημερινότητα στις κουζίνες, νομίζω πως μόνο ο Άντονι Μπουρντέν την έχει αποδώσει όπως είναι, τουλάχιστον όσον αφορά τον κυνισμό για τις κοινωνικές συναναστροφές που θυσιάζεις γι’ αυτήν τη δουλειά. Η μόνη αργκό που έχω ακούσει μέσα στις κουζίνες ήταν από κάτι παιδιά που μου είπαν ότι σε ένα σταζ που έκαναν στη Δανία, όποτε έβλεπαν στις παραγγελίες τη φράση «no salt», σήμαινε ότι είχαν επισκεφθεί το εστιατόριο πολύ καλοί ή διάσημοι πελάτες. Αλλά δεν έχει κάποιο νόημα αυτό, στην τελική εκείνο που θέλουμε είναι όλοι οι πελάτες μας να τρώνε το ίδιο ωραία.

3.6.21 – lifo

37

ΓΕΥΣΗ XΡΙΣΤΊΝΑ ΘΆΝΟΥ

ΟΙ ΝΈΟΙ ΜΆΓΕΙΡΕΣ ΤΗΣ ΑΘΉΝΑΣ ΔΕΝ ΈΧΟΥΝ ΒΓΕΙ ΑΠΌ ΡΙΆΛΙΤΙ

23 ετών, sous-chef, μίμης

38 lifo – 3.6.21

Γύρω στα δεκαέξι συνειδητοποίησα ότι η μητέρα μου δεν είναι καλή μαγείρισσα, έτσι άρχισα να μαγειρεύω μόνη μου ή να πειράζω όσα έφτιαχνε για να τρώγονται. Δεν έδωσα Πανελλήνιες, πήγα απευθείας στη σχολή, ήμουν αποφασισμένη. Δεν μου έφερε κανείς αντίσταση σε αυτό, πόσο μάλλον η μητέρα μου, που θα μάθαινε από μένα. Υπήρξαν φυσικά εκείνοι που μου έλεγαν ότι πρόκειται για μια πολύ δύσκολη δουλειά, ότι έχει πολλές ώρες ορθοστασία και πίεση. Μπαίνοντας στη δουλειά, κατάλαβα ότι σε κάποιες κουζίνες τα πράγματα ήταν όπως μου τα έλεγαν, ίσως και χειρότερα. Κανένας εργοδότης δεν θα σου πει ότι θα δουλέψεις δεκαέξι ώρες, θα συμβεί όμως. Και δεν είναι μόνο οι ώρες μέσα στην κουζίνα, όσο αυξάνονται οι ευθύνες, αν είσαι sous-chef, πρέπει να ασχοληθείς και στο σπίτι με τους προμηθευτές, να βγάλεις παραγγελίες, να διαμορφώσεις το μενού, είσαι σε ένα διαρκές τρέξιμο κι εκτός μαγαζιού. Ήταν πολλοί εκείνοι οι σεφ που θαύμαζα μικρότερη και δεν πίστευα ποτέ ότι θα συνεργαστώ μαζί τους, αλλά τελικά συνέβη, κάποιοι από αυτούς είναι ο Χριστόφορος Πέσκιας και ο Άρης Βεζενές. Πιο πολύ όμως ήθελα να συνεργαστώ με τον Έλβι Δημήτρη Ζύμπα, στον οποίο και είμαι δίπλα τώρα. Άκουγα ότι δεν υπάρχει ισότητα στις κουζίνες, ότι μιλάνε άσχημα τις γυναίκες, μέχρι στιγμής δεν νιώθω ότι οι κακές συμπεριφορές απέναντί μου είχαν να κάνουν με το φύλο. Σίγουρα όταν περνούσα από μια συνέντευξη με κοιτούσαν με δυσπιστία, ίσως λόγω ηλικίας, αφού δουλεύω από τα δεκαέξι μου. Στην πρώτη μου δουλειά ο σεφ μού φώναζε «δεν κάνεις, καλύτερα να γίνεις κομμώτρια, δεν θέλω να σε ξαναδώ εδώ μέσα, αύριο είναι η τελευταία σου μέρα», αλλά εγώ συνέχιζα να πηγαίνω για δουλειά. Πλέον μου φαίνεται αστείο κάθε φορά που το σκέφτομαι. Αυτή η δουλειά με έκανε να ωριμάσω απότομα. Στην πορεία συνειδητοποίησα ότι διαμορφώνει προς το καλύτερο τον χαρακτήρα μου, με έχει βοηθήσει να είμαι ακομπλεξάριστη, πιο χύμα αλλά και πιο υπεύθυνη. Το επάγγελμά μας μπορεί να είναι μια μορφή τέχνης, στην ουσία όμως αυτό που έχουμε να κάνουμε είναι να δώσουμε νόστιμο φαγητό στον κόσμο, να φροντίσουμε να περάσει ωραία, να τον πείσουμε να μας επισκεφτεί ξανά. Παρ’ όλα αυτά, παρατηρώ ότι ορισμένοι σεφ εκμεταλλεύονται τη θέση που τους δίνεται πιστεύοντας ότι είμαστε κάτι παραπάνω από αυτό· το αποτέλεσμα είναι να σου λένε πως θα σου κόψουν το ρεπό ή να μιλάνε πολύ άσχημα μέσα στην κουζίνα. Κάποιοι παίρνουν τον εαυτό τους πιο σοβαρά απ’ όσο πρέπει, αλλά δεν είμαστε χειρουργοί, πρέπει να διασκεδάζουμε αυτό που κάνουμε, να προσπαθούμε να βιώσουμε πραγματικά την ομορφιά που έχει η μαγειρική. Θα ήθελα να δω περισσότερη αλληλεγγύη και στήριξη στον κύκλο μας, ο οποίος είναι πολύ μικρότερος απ’ όσο μπορεί να φαίνεται. Οι ιδέες είναι πάρα πολλές για να κολλάνε οι επιχειρηματίες, ο κόσμος και οι κριτικοί γεύσης με συγκεκριμένα βιογραφικά και μόνο με τους γνωστούς σεφ. Κάτι ακόμα που καταλαβαίνω ότι μας κρατάει πίσω είναι ότι οι Έλληνες έχουν στο μυαλό τους πως όταν βγαίνουν έξω πρέπει να σκάσουν στο φαγητό, έτσι οι επαγγελματίες περιορίζουν τον εαυτό τους στα στησίματα και δεν προσφέρουν εύκολα κάτι άγνωστο στο ευρύ κοινό. Ονειρεύομαι ένα εστιατόριο στη λογική του omakase, που να εξυπηρετεί μέχρι είκοσι άτομα, να ασχολούμαι κυρίως με το κρέας, με κοπές

ΒΑΓΓΈΛΗΣ ΒΈΗΣ 32 ετών, sous-chef, hervé

Οι ιδέες είναι πάρα πολλές για να κολλάνε οι επιχειρηματίες, ο κόσμος και οι κριτικοί γεύσης με συγκεκριμένα βιογραφικά και μόνο με τους γνωστούς σεφ. χριστίνα θάνου

ημέρας διαφορετικά μαριναρισμένες, που θα τις ταίριαζα με ωραία κρασιά, να είμαι πίσω από ένα μπαρ και να εξηγώ στους επισκέπτες όσα τρώνε και πίνουν. Σίγουρα θα είχα σάκε, τελευταία μ’ αρέσουν πολύ και τα orange κρασιά. Με χαλαρώνει το να καθαρίζω ένα κομμάτι μοσχάρι, να το αλατοπιπερώνω και να το ρίχνω πάνω στη φωτιά, να περιμένω να ψηθεί και να το τελειώσω με ένα καλό αλάτι και ωραίο jus στο πλάι, το περιγράφω και μου τρέχουν τα σάλια. Δεν θα ήθελα να ξανασχοληθώ με τη ζαχαροπλαστική, μου φαίνεται ψυχαναγκαστική όλη αυτή η διαδικασία με τη ζυγαριά, το ότι αν μου φύγει ένα γραμμάριο θα καταστραφούν όλα. Τοστ και πατατάκια τρώω στο σπίτι, δεν μαγειρεύω ποτέ. Όταν βγαίνω έξω για φαγητό, θα περάσω ωραία, αλλά, παράλληλα, θα σκέφτομαι τον τρόπο για να γίνει καλύτερο αυτό που τρώω. Τυχαίνει, λοιπόν, να βρίσκομαι με παρέες που θα μου πουν «έλα, μην κράξεις πάλι», αλλά πραγματικά δεν έχω αυτήν τη διάθεση, απλώς προσπαθώ να φανταστώ τι θα έκανα εγώ αν ήμουν στην εκάστοτε κουζίνα. Το να μοιράζεσαι τη διαδικασία και τον τρόπο με τον οποίο φτιάχτηκε ένα πιάτο έχει νόημα γιατί σε φέρνει πιο κοντά με τον πελάτη. Κάποιοι μάγειρες είναι κολλημένοι, φοβούνται ότι αν πουν πέντε πράγματα παραπάνω θα τους αντιγράψουν. Αν είσαι καλός στη δουλειά σου, θα το αποδείξεις βγάζοντας την ίδια συνταγή με πολύ διαφορετικό τρόπο από τον οποιονδήποτε, δεν υπάρχει λόγος για μυστικά. Θέλω πολύ να δουλέψω στο εξωτερικό, να εργαστώ στη Γαλλία αλλά και στο Λονδίνο που έχει λίγο απ’ όλα μαγειρικά. Θα το κυνηγήσω του χρόνου κι ό,τι γίνει. Με έχει επηρεάσει η ταινία Chef, κάθε φορά που τη βλέπω θυμάμαι γιατί επέλεξα αυτό το επάγγελμα, όπως και το ότι δεν χρειάζεται να δουλεύουμε σε μισελενάτο εστιατόριο για να νιώθουμε όμορφα με αυτό που κάνουμε. Διαβάζοντας βιβλία που έχουν συνδέσει τη μαγειρική με τα ναρκωτικά και το αλκοόλ με πιάνουν τα γέλια. Το αγαπημένο μου staff meal; Μακαρόνια με κιμά.

Το 2006, κατά τη διάρκεια των μαζικών καταλήψεων, καθώς έμενα σπίτι αντί να είμαι στο σχολείο, ξεκίνησα να μαγειρεύω το μεσημεριανό μου. Το πρώτο μου φαγητό ήταν λαδερό, αρακάς κοκκινιστός. Τότε κατάλαβα ότι η μαγειρική ήταν αυτό που ήθελα να κάνω επαγγελματικά. Τελειώνοντας τη σχολή, μπήκα σε ξενοδοχεία, σε εστιατόρια των βορείων προαστίων, μπιστρό και μεζεδοπωλεία. Τα τελευταία πέντε χρόνια έχω βρεθεί σε γαστρονομικά εστιατόρια, ήμουν στη Hytra για τρία χρόνια και τα δύο τελευταία στο Hervé. Όταν έπρεπε να φύγω για το εξωτερικό, δεν έφυγα, μάλλον δεν θα το κάνω τώρα. Μπαίνοντας στις κουζίνες, δεν είδα μεγάλη διαφορά σε σχέση με όσα άκουγα γι’ αυτές στη σχολή. Συνάντησα μια δουλειά για την οποία απαιτούνται καθημερινά πολλές ώρες, έχασα πάρα πολλά, κέρδισα όμως άλλα τόσα. Ενώ υπήρχε η αίσθηση ότι πρόκειται για ένα επάγγελμα που έχει πολλά λεφτά, ένας από τους πρώτους μου δασκάλους έλεγε ότι θα περάσουν πολλά χρόνια για να βγάλουμε κάτι. Όντως, έτσι είναι τα πράγματα. Όταν ξεκίνησα τα μαθήματα, δεν προβάλλονταν εκπομπές που να βάζουν τη δουλειά μας μέσα στα σπίτια, μαγειρική υπήρχε μόνο στις πρωινές εκπομπές. Το πιο ακραίο σχόλιο που άκουσα για την απόφασή μου ήταν από μια θεια μου στο χωριό, που μου είπε: «Τι μάγειρας; Αλήτης και αλκοολικός πας να γίνεις;». Νομίζω ότι πλέον έχουμε ξεφύγει από την εποχή που δεν μπορούσες να αρρωστήσεις και να λείψεις από την κουζίνα. Σίγουρα πρόκειται για μια δουλειά κουραστική και πιεστική, χάνεις στιγμές που οι υπόλοιποι γύρω σου απολαμβάνουν – υπήρξαν φορές που είπα ότι θα τα παρατήσω. Όμως τελευταία γίνεται πιο ανθρώπινη κι έχουμε περιθώρια βελτίωσης. Τις αγαπώ πολύ τις κουζίνες και δεν θέλω να τις βλέπω, και να τις βλέπουμε, ως ένα σκληρό περιβάλλον. Όταν μπήκα στη δουλειά, η Αθήνα έτρωγε ρόκα - παρμεζάνα, ριζότο με μανιτάρια, κλαμπ-σάντουιτς με σολομό στα all-day μαγαζιά, μαθαίναμε την καρμπονάρα με αυγό, ενώ για επιδόρπιο έβγαζαν παντού cheesecake ή σουφλέ σοκολά-

Θα είμαι ψεύτης αν πω ότι δεν υπάρχει πίεση σε μια κουζίνα, από αυτή την άποψη είναι σκληρή δουλειά. Αλλά αυτή η πίεση είναι που σε δένει με τους άλλους. Είναι οι αντιδράσεις του καθενός την ώρα που πέφτουν όλα μαζί, οι οποίες μας κάνουν να γελάμε όταν καθόμαστε όλοι μαζί στο τέλος της βάρδιας. νίκος δασκάλου

Εργαστήρι Κεραμικής

Δημιουργίες από πηλό σε ένα εργαστήρι για μικρούς και μεγάλους.

τας. Αν δημιουργήσω ποτέ το δικό μου μαγαζί, το φαντάζομαι να έχει ένα μοναστηριακό τραπέζι που θα χωράει είκοσι πέντε άτομα και θα κάνουν όλοι την ίδια ώρα κράτηση, έτσι ώστε να γίνονται μια παρέα. Αξιοποιώντας τις τεχνικές που έχω μάθει, θα έφτιαχνα ένα γαστρονομικό μεζεδοπωλείο. Τεχνικές μπορείς να βρεις παντού, οι παλιοί μάγειρες μπορεί να κάνουν πολύ πιο σωστό μαγειρευτό απ’ ό,τι εγώ, σουβλατζίδικα υπάρχουν άπειρα, αλλά ο Λευτέρης έχει τεχνική. Κάποτε έλεγαν ότι ο μάγειρας πρέπει να είναι σαν τη μέλισσα, να μπαίνει σε μια κουζίνα, να παίρνει και να φεύγει. Αλλά για μένα το να μάθεις δέκα συνταγές και να φύγεις δεν είναι το ίδιο με το να τις διαχειριστείς για καιρό κάτω από διάφορες συνθήκες, πιστεύω ότι πρέπει να κάτσεις αρκετά με τις ίδιες, ακόμα και να τις δεις να αποτυγχάνουν, ενώ μπορεί να γίνεται χαμός στη σάλα. Πριν από κάποια χρόνια περίμενα με μεγάλη αγωνία να βγει το Burnt αλλά απογοητεύτηκα, δεν είδα τις πραγματικές κουζίνες στην ταινία. Κι ο κόσμος του Άντονι Μπουρντέν απέχει πολύ για μένα από την πραγματικότητα.

ΝΊΚΟΣ ΔΑΣΚΆΛΟΥ 34 ετών, sous-chef, hytra Άρχισα να ασχολούμαι με τη μαγειρική πριν από περίπου δώδεκα χρόνια, αφορμή ήταν τα τραπέζια που έκανα στο σπίτι για φίλους, έφτιαχνα απλά πράγματα, μπέργκερ και κεφτεδάκια. Απολάμβανα την όλη διαδικασία, το να φροντίζω τους δικούς μου ανθρώπους μαγειρεύοντας· εγώ διασκέδαζα, εκείνοι το απολάμβαναν. Παράλληλα, παρακολουθούσα μαθήματα για να γίνω βοηθός μικροβιολόγου, αλλά δεν ήμουν πολύ θερμός για μια δουλειά τέτοιου τύπου. Όταν τελικά ανακοίνωσα στους γονείς μου ότι αποφάσισα να γίνω μάγειρας, χάρηκαν που επιτέλους έδειχνα ότι είχα πραγματική όρεξη για κάτι. Ακόμα θυμάμαι το πρώτο πράγμα που μας είπε ένας δάσκαλός στη σχολή, πως έχουμε επιλέξει μια δουλειά που θα μας βοηθήσει να ταξιδέψουμε, κι εμένα μου άρεσε αυτή η ιδέα. Τελικά, έμεινα τριάμισι χρόνια στο Βερολίνο και

άλλα δύο στη Νίκαια της Γαλλίας. Ακούγαμε βέβαια ότι θα χάνουμε τις γιορτές και τις αργίες μας, ότι δεν θα έχουμε Σαββατοκύριακα. Η πρώτη μου δουλειά ήταν πρωινή βάρδια, με έβαζαν να κόβω φρουτοσαλάτες για τα πρωινά και να καθαρίζω πατάτες. Πολύ γρήγορα μεταφέρθηκα στο à la carte κομμάτι, εκεί ξετρελάθηκα, η πειθαρχία που είδα στην κουζίνα ήταν έξω από μένα, αλλά πραγματικά την αναζητούσα, κόλλησα με αυτήν. Κάνοντας τον απολογισμό, δεν με πειράζει που έχασα πράγματα, για την ακρίβεια δεν θεωρώ πια ότι έχω στερηθεί τίποτα. Επειδή μένω κιόλας χρόνια στα μαγαζιά είναι σαν να είμαι με την οικογένειά μου, έτσι περνάω καλά. Η μαγειρική δεν μοιάζει με κάποια άλλη δουλειά, είναι ιδιαίτερη και ξεχωριστή. Θα είμαι ψεύτης αν πω ότι δεν υπάρχει πίεση σε μια κουζίνα, από αυτή την άποψη είναι σκληρή δουλειά. Αλλά αυτή η πίεση είναι που σε δένει με τους άλλους. Είναι οι αντιδράσεις του καθενός την ώρα που πέφτουν όλα μαζί οι οποίες μας κάνουν να γελάμε όταν καθόμαστε όλοι μαζί στο τέλος της βάρδιας. Είμαι εξίμισι χρόνια μαζί με τον Τάσο Μαντή γιατί η φιλοσοφία του μου άλλαξε την οπτική για τη μαγειρική, τον θεωρώ μέντορά μου. Έχοντας μάθει δίπλα του, φαντάζομαι το δικό μου εστιατόριο ως ένα μέρος που ο επισκέπτης θα ξέρει και θα καταλαβαίνει το πιάτο του από το μηδέν, φεύγοντας θα ξέρει πότε ευδοκιμεί κάθε λαχανικό και βότανο, πόση προσοχή και φροντίδα απαιτείται για να μην αρρωστήσουν. Θα ήταν ιδανικό να σερβίρω μέχρι τριάντα άτομα και μπορώ να τους κάνω όλους μια βόλτα στον κήπο του μαγαζιού, αλλά, αν δεν υπάρχει αυτή η δυνατότητα υπάρχουν κι άλλοι τρόποι να φέρεις τον κόσμο σε επαφή με την πρώτη ύλη, δείχνοντάς του την πρώτη ύλη πριν την επεξεργαστείς. Πρόκειται για κάτι που συμβαίνει ήδη στο εξωτερικό, είναι ένας τρόπος εκπαίδευσης ώστε να σέβεται ο κόσμος πιο πολύ το φαγητό. Πάμε πολύ καλά γαστρονομικά, αυτό που θα ήθελα να δω στα εστιατόρια είναι να αρχίσουν να ασχολούνται πιο πολύ με την αποφυγή του food waste, με την κομποστοποίηση και την ανακύκλωση.

Π Ελευσινίων 31 & Λένορμαν 36, Μεταξουργείο, 210 5148996, Instagram: ergastiri_keramikis

οια ήταν η τελευταία φορά που λερώθηκες με λάσπη και το απόλαυσες; Αυτή την αρχέγονη, λυτρωτική επαφή με τη φύση σού προσφέρει απλόχερα το Εργαστήρι Κεραμικής που εδώ και είκοσι χρόνια λειτουργεί ως ένας χώρος εκπαίδευσης και αυτοπραγμάτωσης για ενήλικες και παιδιά. Ο κόκκινος πηλός, το απολύτως φυσικό αυτό υλικό, γίνεται η πρώτη ύλη στα χέρια των εκπαιδευόμενων για τη δημιουργία αγγείων ή γλυπτών μέσα από την τέχνη της αγγειοπλαστικής και της γλυπτικής. Με την καθοδήγηση του αγγειοπλάστη Βασίλη Γκούμα, ιδρυτή του εργαστηρίου, οι μαθητές ανακαλύπτουν τη μαγεία του τροχού, ενώ ο γλύπτης Βαγγέλη Καρκάνης διδάσκει τεχνικές για τη δημιουργία γλυπτών, από προτομές μέχρι ό,τι άλλο μπορεί να εμπνευστεί ο καθένας. Όσο για τους μικρούς μαθητές, αυτοί ενθουσιάζονται περισσότερο απ’ όλους με την πλαστικότητα του πηλού και τη δυνατότητα να δημιουργήσουν ελεύθερα, «λερώνοντας» τα χέρια τους με ό,τι πιο αγνό προέρχεται από τη φύση, ενώ ταυτόχρονα μπορούν να εκφραστούν ζωγραφίζοντας. Η Αντωνία Γκούμα, με την ιδιότητα της λογοθεραπεύτριας, βρίσκεται δίπλα τους για να δουλέψει μαζί τους τη λεπτή τους κινητικότητα και να τα κατευθύνει σε έναν κόσμο ελεύθερης σκέψης και δημιουργίας που συμβάλλει στη συναισθηματική τους ανάπτυξη. Εκτός από τα εργαστήρια με τις πρακτικές γνώσεις, το Εργαστήρι Κεραμικής φιλοξενεί Ιστορικό Τέχνης, που καλύπτει το θεωρητικό μέρος μέσα από διαλέξεις αλλά και συζητήσεις με τους μαθητευόμενους. Στο Εργαστήρι Κεραμικής, που μοιάζει με παραδοσιακό σπίτι, οι άνετοι χώροι είναι διαμορφωμένοι έτσι ώστε να σου δημιουργούν την απόλυτη οικειότητα. Το παραδοσιακό καφενείο λειτουργεί για να φιλοξενεί τους επισκέπτες αλλά και τους μαθητευόμενους. Τι άλλο θα μπορούσες να σκεφτείς ως την απόλυτη διέξοδο από την καθημερινότητα της πόλης;

3.6.21 – lifo

39

ΑΦΙΈΡΩΜΑ

ΠΑΓΩΤΌ ΜΙΑ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΝΉ ΒΌΛΤΑ ΣΤΑ ΚΑΛΎΤΕΡΑ ICE CREAM BARS ΚΑΙ GELATO SPOTS, ΠΟΥ ΦΈΡΝΕΙ ΣΤΟ ΜΥΑΛΌ ΤΗ ΛΑΧΤΆΡΑ ΤΟΥ ΜΙΚΡΟΎ ΠΑΙΔΙΟΎ. από τη λινα ιντζεγιαννη φωτο: γιωργοσ αδαμοσ eikonoγραφηση: bassment rats

40 lifo – 3.6.21

3.6.21 – lifo

41

Chillbox

Εκεί όπου δημιουργείς την ευτυχία, όπως ακριβώς τη θέλεις εσύ! #CreateHappiness Κάνοντας βόλτα στο κέντρο της πόλης, μπορεί και να ζηλέψεις για λίγο εκείνους που κρατάνε σακούλες από τα αγαπημένα σου μαγαζιά. Γιατί κάποια από αυτές μπορεί και να περιέχει το μπλουζάκι που είχες δει στη βιτρίνα και δεν το αγόρασες. Μικρό το κακό! Τι γίνεται, όμως, όταν δεις περαστικούς να κρατάνε μικρά τετράγωνα φούξια κουτάκια ή λαχταριστά φούξια χωνάκια παγωτού; Ξέρεις… από αυτά που περιέχουν την απόλυτη ευτυχία! Η αγαπημένη αλυσίδα chillbox εξακολουθεί να έχει τη χαρακτηριστική φούξια συσκευασία, μόνο που αυτήν τη φορά κάτι έχει αλλάξει! Νέες, δεκάδες λαχταριστές γεύσεις παγωτού φιγουράρουν στη βιτρίνα των chillbox και δεν ξέρεις τι να διαλέξεις: το παγωτό βανίλια με τις φρουτένιες πέρλες πορτοκαλιού που σκάνε στο στόμα και σου χαρίζουν πρωτόγνωρες στιγμές δροσιάς; Το παγωτό με το καραμελωμένο ποπ κορν, που λιώνει στο στόμα σου με έναν τρόπο μοναδικό, χωρίς να χάσει την τραγανότητά του; Το παγωτό με γεύση μαλλί της γριάς, που, ενώ σου φέρνει στο μυαλό γευστικές αναμνήσεις, καταφέρνει να σου δημιουργήσει μια εντελώς νέα εμπειρία; Ή την τριλογία σοκολάτας (λευκή, σκούρα και γάλακτος), που είναι ό,τι πιο λαχταριστό μπορεί να ορίσει η αίσθηση της γεύσης; Κι αυτό είναι μόνο η αρχή! Παγωτά φτιαγμένα με κατσικίσιο γάλα, αλλά και vegan

επιλογές, συμπληρώνουν την γκάμα και καλύπτουν τις ιδιαίτερες διατροφικές συνήθειες που μπορεί να έχει κάποιος, χωρίς να χάνουν τίποτα από πλευράς γεύσης και απόλαυσης. Αυτό που κάνει, όμως, τα chillbox μοναδικά είναι η εμπειρία τού να δημιουργείς μόνος σου τον συνδυασμό που θα σε κάνει χαρούμενο μέσα από τους άπειρους συνδυασμούς που μπορείς να φτιάξεις, επιλέγοντας ανάμεσα σε περισσότερα από 30 γαρνιρίσματα των topping bars που σε περιμένουν σε κάθε chillbox. Φρουτένιες πέρλες βατόμουρου, granola με superfoods, κύβοι brownies, σος καραμέλας, φρέσκα φρούτα εποχής, ρευστή σοκολάτα, καραμελωμένα ποπ κορν, μαλακά μπισκότα, crispy rice… και ό,τι άλλο μπορείς να φανταστείς. Η προσωπική σου στιγμή ευτυχίας δημιουργείται εδώ και σερβίρεται σε ένα φούξια τετράγωνο κουτάκι ή… χωνάκι που χαίρεσαι να κρατάς!

Παγωτό

A ΦΙ Ε ΡΩ ΜΑ

42 lifo – 3.6.21

Kokkion

Facebook: ChillboxFrozenYogurt Instagram: ChillboxGreece

Σε κάνει να θυμάσαι γιατί λατρεύεις το παγωτό.

Το «περνάμε καλά κι αυτό βγαίνει προς τα έξω» είναι μια μεγάλη αλήθεια. Κι αυτή η αλήθεια αντιπροσωπεύει την ομάδα του Kokkion –τη λες και παρέα–, που μέσα από συζητήσεις, πειραματισμούς, δοκιμές και πολλή όρεξη έχει πάντα κάτι καινούργιο να σου παρουσιάσει. Είναι ωραίο να εξελίσσεσαι με τους συνεργάτες σου και μαζί να ανεβάζεις το επίπεδο της δουλειάς σου, και εδώ κάτι τέτοιο συμβαίνει. Το καταλαβαίνεις από τις νέες γεύσεις που διαδέχονται η μία την άλλη, από την εμμονή στην υψηλή ποιότητα των πρώτων υλών και, φυσικά, από την ανώτερη νοστιμιά που σου σκάει με την πρώτη δοκιμή. Το αγνό ελληνικό φρέσκο γάλα ΕΒΟΛ, οι γαλλικές κρέμες και οι ξηροί καρποί που καταφθάνουν από διάφορα μέρη του κόσμου, πάντα από την πιο ποιοτική παραγωγή, δημιουργούν έναν κοσμοπολίτικο συνδυασμό που κάνει το παγωτό του Kokkion να ξεχωρίζει κάθε φορά. Το παγωτό βανίλια με φασόλια βανίλιας από την Ταϊτή και τη Μαδαγασκάρη είναι το πρώτο που θα δοκιμάσεις. H αλμυρή καραμέλα με κομμάτια χειροποίητης καραμέλας που εμφανίζονται αναπάντεχα στο στόμα σου θα σε ενθουσιάσει. To μασκαρπόνε με χειροποίητο τυρί –ναι, στραγγίζεται in house– και περγαμόντο είναι ένας μοναδικός συνδυασμός. Στα must-try, τα τρομερά σορμπέ που βασίζονται στην εποχικότητα των φρούτων και αποκτούν φανατικό κοινό, από vegan και όχι μόνο. Πρέπει να δοκιμάσεις οπωσδήποτε το λεμόνι με λουίζα,

τα κόκκινα φρούτα αλλά και το μανταρίνι με τζίντζερ. Εκτός από τα κλασικά και αγαπημένα, στο Κokkiον θα βρεις κάθε φορά να σε περιμένει και μια έκπληξη, όπως το χειροποίητο ξυλάκι παγωτό. Κι αυτό θα σου θυμίζει πάντα γιατί αγαπάς τόσο πολύ αυτό το ξεχωριστό ice cream spot.

Πρωτογένους 2, Αθήνα, 6981 563511. www.kokkion.com Facebook: KokkionIceCream, Instagram: kokkionicecream

Kayak

THE ULTIMATE ICE CREAM IN THE CITY

Π Α Γ Ω Τ Ο

Αγαπημένες γεύσεις και νέες προτάσεις δημιουργούν την απόλυτη εμπειρία απόλαυσης. Οι λάτρεις του παγωτού δεν αγαπάμε μόνο να τρώμε παγωτό αλλά και να μιλάμε γι’ αυτό. Σε αυτές τις συζητήσεις το όνομα της Kayak έχει τη δική του, περίοπτη θέση, όχι μόνο λόγω της ιστορίας του, που συνδέεται με την απόλαυση, αλλά και λόγω των νέων προτάσεών του, που επανασυστήνουν την κατηγορία «παγωτό» μέσα από την πιο λαχταριστή, ποιοτική εκδοχή που μπορείς να γευτείς.

«The ultimate ice cream in the city». Αυτή είναι μια μεγάλη αλήθεια που ακολουθεί την εμπειρία Kayak, όποια γεύση κι αν διαλέξεις ανάμεσα στις ογδόντα και βάλε της μεγάλης λίστας που δεν τελειώνει ποτέ. Αγνό ελληνικό γάλα, φρέσκια κρέμα γάλακτος, φρούτα εποχής και φρεσκοκαβουρδισμένοι ξηροί καρποί, χωρίς την προσθήκη συντηρητικών και με τη χαμηλότερη διόγκωση της αγοράς είναι η βάση πάνω στην οποία δημιουργούνται δεκάδες γεύσεις που θα σε συνοδεύσουν όλο το καλοκαίρι – και όχι μόνο. Ανάμεσα στις νέες προτάσεις, θα βρεις το Ταχίνι & Μέλι, που αφιερώνεται στην επέτειο των διακοσίων χρόνων της Ελληνικής Επανάστασης. Φρέσκο ελληνικό γάλα και κρέμα γάλακτος, ταχίνι από καβουρδισμένο σουσάμι και ελληνικό μέλι: μια υγιεινή γεύση που θα απολαύσεις χωρίς ενοχές στα καταστήματα Kayak ή θα τη βρεις σε επιλεγμένα σημεία στην επετειακή συσκευασία των 500 ml με τα χρώματα της ελληνικής σημαίας.

Must-try για το καλοκαίρι που έρχεται το Grand Cru Chocolate που βραβεύτηκε στον δι-

εθνούς φήμης διαγωνισμό Great Taste Awards. «Τι έξυπνος συνδυασμός συστατικών! Θαυμάσια βελούδινη υφή, διαπεραστική γεύση από μικροσκοπικά σωματίδια τρούφας». Φτιαγμένο από την ιδιαίτερη ποικιλία Nyangbo της Valrhona, η δημιουργία της Kayak απέσπασε από την κριτική επιτροπή όχι μόνο καλά σχόλια αλλά και 3 αστέρια! Το βραβευμένο White Chocolate Passion, που συνδυάζει εκρηκτικά τη λευκή σοκολάτα με το passion fruit, σε παρασύρει σε εξωτικά μονοπάτια, με τη γλυκύτητα της λευκής σοκολάτας να απογειώνεται από τους όξινους τόνους του τροπικού passion fruit. H Βανίλια Μαδαγασκάρης αποτελεί την πιο σταθερή αξία χάρη στην απόλυτη φυσικότητα της πρώτης ύλης, που προσφέρει απλόχερα όλα της τα αρώματα. Όσο για το vegan παγωτό, ανεβαίνει επίπεδο με δύο καινοτόμες γεύσεις που δημιουργούνται από εκχύλισμα βρώμης. Η Βανίλια Μαδαγασκάρης και η Σοκολάτα Βελγίου είναι οι προτάσεις της Kayak που ακολουθούν τις σύγχρονες διατροφικές τάσεις, διατηρώντας στο ακέραιο την υπέροχη γεύση του παγωτού. Ό,τι κι αν επιλέξεις, η Kayak θα είναι και φέτος η πρωταγωνίστρια της απόλαυσης. Γι’ ακόμα πιο ολοκληρωμένη εμπειρία μπορείς να επισκεφτείς κάποια από τις Kayak Boutique –new entry το κατάστημα στο Golden Hall– και να αφεθείς στην αγνότητα, την υψηλή ποιότητα αλλά και τη φαντασία που κρύβεται πίσω από κάθε παγωτό. Μια συνήθεια που γίνεται ο πιο αγνός εθισμός!

KAYAK BOUTIQUES ATHENS: Γλυφάδα, Πλάκα, The Mall Athens, Aία, Σπάτα (smart Park) και νέο κατάστημα στο Golden Hall. ΚΑΥΑΚ ΒΟUTIQUES SUMMER: Τζια, Κεφαλλονιά, Μύκονος, Πύλος (Costa Navarino), Σαντορίνη, Πάρος, Κρήτη. www.kayak.gr 3.6.21 – lifo

43

Solo Gelato

Πάθος για αγνό παγωτό που ταξιδεύει σε όλη την Ελλάδα. Η παράδοση είναι ένας οδηγός που μπορεί να σε κατευθύνει σε σύγχρονες γευστικές δημιουργίες. Στην περίπτωση του Solo Gelato, οι παραδοσιακές συνταγές του παππού παγωτοποιού από το 1951 αναβιώνουν μέσα από σύγχρονες τεχνικές και συνεχή έρευνα των νέων τάσεων, για να προσφέρουν μοναδικές προτάσεις παγωτού που δεν μοιάζουν με όσα έχεις δοκιμάσει. Ο Νίκος Χριστογεώργος, ως τρίτη γενιά, αξιοποιεί την κληρονομιά της ποιότητας, της χειροποίητης παρασκευής και, φυσικά, της αγάπης για το γνήσιο, αγνό παγωτό, αυτό που παρασκευάζεται καθημερινά στο εργαστήριο του Solo Gelato με φρέσκα υλικά, χωρίς προσθήκη συντηρητικών, χρωστικών ή άλλων χημικών ουσιών. Θα ενθουσιαστείς όταν δοκιμάσεις τη λευκή σοκολάτα με λεμόνι, όπου η οξύτητα του εσπεριδοειδούς

ισορροπεί απόλυτα με τη γλυκύτητα της σοκολάτας. Το φίνο Κριόλο θα γίνει αγαπημένο σου και η αλατισμένη καραμέλα αναδεικνύει τα αρώματα των πρώτων υλών με έναν τρόπο μοναδικό. Οι γεύσεις της σοκολάτας από επιλεγμένους μονοποικιλιακούς κόκκους είναι προτάσεις που πρέπει να δοκιμάσεις. Στα must-try το φιστίκι με 100% εκλεκτό ξηρό καρπό, χωρίς προσθήκη χρώματος, αλλά και το αυθεντικό Cannolo Σικελίας, που φτιάχνεται με την παραδοσιακή συνταγή και σε μαγεύει. Στο Solo Gelato ο τίτλος Artigianale Gelateria υπηρετείται στο έπακρον και αυτό το καταλαβαίνεις από την πρώτη δοκιμή. Αλλά εδώ υπηρετείται και κάτι ακόμα: το πάθος για αγνές γεύσεις υψηλής ποιότητας που σε ταξιδεύει σε όλη την Ελλάδα μέσα από τα καταστήματα με το όνομα Solo Gelato.

Παπανδρέου 44, Χαλάνδρι, 210 6813622. Γλυφάδα, Κέρκυρα, Ρόδος (Φαληράκι), Σαντορίνη (Οία & Θήρα), Πόρτο Χέλι, Κρήτη (Χερσόνησος) Νέα καταστήματα: Κυψέλη, Πεύκη και Πάρος www.sologelato.gr, Facebook: sologelato.gr, Instagram: solo_gelato

44 lifo – 3.6.21

Melt φωτό: δημήτρης κλεάνθους

Παγωτό

A ΦΙ Ε ΡΩ ΜΑ

Έμπνευση και δημιουργία που σερβίρονται σε κυπελλάκια. Αν είσαι από αυτούς που λιώνουν στη θέα ενός λαχταριστού παγωτού, τότε το Melt είναι ο φυσικός σου χώρος. Εδώ απολαμβάνεις όχι μόνο την εικόνα αλλά και τη γεύση του αυθεντικού gelato που δημιουργείται στο εργαστήριο από τον Χρήστο και τη Γιώτα και προσφέρεται σε διαφορετικές συνταγές. Τα δίδυμα αδέλφια, που ξεκίνησαν στην Άνδρο, έφεραν και στην Αθήνα το δικό τους ice cream bar και μαζί όλη την έμπνευση και τη φαντασία, που αποτυπώνονται σε κάθε τους πρόταση. Τα αγνά υλικά επιλέγονται με προσοχή, ώστε να πληρούν τον απαράβατο κανόνα της υψηλής ποιότητας, και συνδυάζονται με φρέσκα φρούτα εποχής αλλά και εκλεκτούς ξηρούς καρπούς σε επιλογές 100% handmade που θα σε ενθουσιάσουν. Στα must-try η βανίλια Μαδαγασκάρης, η οποία φτιάχνεται με φυσική βανίλια Μαδαγασκάρης, το φιστίκι (με καρπό από τη Σικελία), το σορμπέ μάνγκο, η

αμαρένα με το ομώνυμο ιταλικό βύσσινο, αλλά και το νέο μπισκότο με κανέλα. Οι vegan θα βρουν τις δικές τους γεύσεις –εκπληκτικό το λεμόνι με δυόσμο–, ενώ δεν λείπουν οι συνταγές χωρίς ζάχαρη για όσους προσέχουν τη διατροφή τους, και όχι μόνο. Μη φύγεις χωρίς να πάρεις στο χέρι το λαχταριστό τσουρέκι, γεμισμένο με το παγωτό που θέλεις! Το Melt πλέον έχει να σου προσφέρει, εκτός από τα παγωτά, μια σειρά από μοναδικά γλυκά που παρασκευάζει στο εργαστήριο καθημερινά ο Διονύσης, ο ζαχαροπλάστης της παρέας. (Η κόκκινη τάρτα με βατόμουρο και λευκή σοκολάτα και η Bahibe-Valrhona με φιστίκι και φρέσκια φράουλα είναι από αυτά που πρέπει να δοκιμάσεις!) Σύντομα το Melt θα ετοιμάσει μια νέα έκπληξη με έτοιμα κυπελλάκια, όπου γλυκό και παγωτό συνδυάζονται σε θανατηφόρους συνδυασμούς. Αυτό κι αν θα σε κάνει να λιώσεις…

Αιόλου 19, Αθήνα, 210 3231548 Facebook: Melt, Instagram: melt.athens

Bufala Gelato

Π Α Γ Ω Τ Ο

Η απόλαυση του παγωτού χωρίς ενοχές.

Το παγωτό και οι ενοχές δεν μπορούν να υπάρχουν μαζί ως έννοιες. Δεν πάνε παρέα ούτε στην ίδια πρόταση αλλά ούτε στον ίδιο χώρο. Τα Bufala Gelato είναι ακριβώς αυτός ο χώρος που μπορεί να σου προσφέρει την απόλυτη απόλαυση του παγωτού χωρίς καμία ενοχή, αφού εδώ το φρέσκο βουβαλίσιο γάλα Σερρών, 100% ελληνικό, προσφέρει καθημερινά τις ευεργετικές του ιδιότητες (+40% περισσότερη πρωτεΐνη, +58% περισσότερο ασβέστιο, -30% λιγότερη ζάχαρη) σε μια σειρά από ελαφριές και μεστές συνταγές. Στα δώδεκα σημεία Bufala Gelato παρασκευάζεται φρέσκο παγωτό κάθε μέρα σε ιδιαίτερες γεύσεις που σε κερδίζουν με την αυθεντικότητά τους. Το Choco Lime Bianco & Pomegranate με βέλγικη λευκή σοκολάτα, ξύσμα και χυμό lime και στρώσεις variegato ρόδι, το Kirsch Choco Noir με βέλγικη σοκολάτα υγείας, λικέρ Kirsch και στρώσεις από αμαρένα κεράσι και το Miranda με μπισκότα μιράντα, καραμέλα είναι κάποιες από τις γεύσεις που πρέπει να δοκιμάσεις.

Δίπλα τους θα βρεις επιλογές gelato φτιαγμένες αποκλειστικά από υψηλής ποιότητας αγελαδινό γάλα και ανθόγαλα και με εκλεκτά υλικά που συνδυάζονται σε προτάσεις όπως το Pistachio Pure ή το Stracciatella, classic must-try γεύσεις. Ό,τι κι αν επιλέξεις, θα το απολαύσεις ακόμα περισσότερο μέσα στο φρεσκοψημένο χωνάκι Bufala Gelato που μοσχομυρίζει αγνό βούτυρο. Μην παραλείψεις με τίποτα –αλλά με τίποτα– να δοκιμάσεις την πρόταση#BuffleCone, όπου η φρεσκοψημένη βάφλα τυλίγει τις παγωμένες μπάλες και σου προσφέρεται για πρώτη φορά on the go, δημιουργώντας μια αυθεντική, legendary εμπειρία! Στις πιο ρετρό επιλογές θα βρεις το κλασικό παγωτό μηχανής, μόνο που εδώ η ποιότητα ανεβαίνει επίπεδο, και φυσικά οι vegan θα γευτούν τη δική τους συλλογή μοναδικών γεύσεων. Τα Bufala Gelato γράφουν τη δική τους ιστορία στην κατηγορία φρέσκο παγωτό κάθε μέρα και σε αυτήν ο πρωταγωνιστής είσαι εσύ!

bufalagelato.com, Facebook: Bufala Gelato, Instagram: bufalagelato.official Καταστήματα: Αθήνα: Κηφισιά|Χαλάνδρι|Νέα Σμύρνη|Μοναστηράκι| Γλυφάδα|Βούλα|Βουλιαγμένη, Θεσσαλονίκη, Πάτρα & Ρόδος 3.6.21 – lifo

45

«Τίποτα λιγότερο από το καλύτερο για όλους όσοι μας επιλέγουν»

Παγωτό

A ΦΙ Ε ΡΩ ΜΑ

46 lifo – 3.6.21

L'arte del gelato

Η τέχνη του παγωτού δεν είναι απλώς το όνομα του L’arte del gelato αλλά μια αλήθεια που τιμάται δεόντως σε κάθε δημιουργία που φέρει την υπογραφή του. Οι ιδιοκτήτες, Κώστας Μπισοβίτης και Κώστας Νάστος, μιλούν γι’ αυτό το concept που μας μυεί στη γεύση του αληθινού gelato.

— Μιλήστε μας για το L’arte del gelato! Πώς ξεκίνησε ως ιδέα και ποιος ο στόχος της δημιουργίας του; Το L’arte del gelato ξεκίνησε το 2007 ως ιδέα βασισμένη στην αγάπη για το αληθινό gelato! Σε συνδυασμό με ταξίδια σε αρκετές χώρες, και στην Ιταλία, αμέτρητες γευστικές δοκιμές και γνωριμία με Ιταλούς gelatieri τέταρτης γενιάς, ενεργοποιήθηκε η σπίθα. Επιπλέον, το γεγονός ότι η τεχνογνωσία του φρέσκου παγωτού στην Ελλάδα ήταν σε πρώιμο στάδιο μας οδήγησε, τελικά, στο να ξεκινήσουμε το 2013 το ταξίδι στην «τέχνη του παγωτού» με τη δημιουργία παρασκευαστικής μονάδας εντός του πρώτου καταστήματός μας, στην Ηλιούπολη. Ήμασταν οι πρώτοι πανελλαδικά που τολμήσαμε κάτι τέτοιο, με τους πελάτες να παρακολουθούν τη διαδικασία παρασκευής του gelato και να επιλέγουν τις γεύσεις που θα παρουσιάζονται στη βιτρίνα μας!

— Ελληνική επιχείρηση με ιταλικές και διεθνείς συνταγές gelato! Υπάρχει κάτι παρόμοιο στη χώρα μας; Ποια η «συνταγή» που ξεχωρίζει το προϊόν σας; Το φρέσκο παγωτό στην Ελλάδα ακολουθεί δύο βασικές τάσεις. Η πρώτη προσφέρει πολύ περιορισμένη γκάμα γεύσεων με παραδοσιακό σερβίρισμα, ανεπαίσθητη γεύση των συστατικών και προσθήκη πάγου. Η δεύτερη παρουσιάζει «επιδόρπια» παγωτού συνήθως διογκωμένα, χρωματιστά, παρασκευασμένα με «κρύες» μεθόδους, που προωθούνται ως «υγιεινά» και επενδύουν στην εξεζητημένη παρουσίαση και όχι σε καθαυτό το προϊόν! Το L’arte del gelato δημιουργεί μια ξεχωριστή τάση. Η βάση των γεύσεών μας είναι μία από τις παλιότερες ιταλικές συνταγές gelato (από το 1896), που έχει βραβευτεί με οκτώ παγκόσμια βραβεία. Διαθέτουμε δεκάδες γεύσεις που εναλλάσσονται καθημερινά, φρέσκες πρώτες ύλες, ως επί το πλείστον από την ελληνική γη, έναν συνδυασμό από κουλτούρες και γευστικά στοιχεία που ικανοποιούν και τους πιο απαιτητικούς ουρανίσκους, αρμονία ανάμεσα σε γεύση, ποιότητα, παράδοση και μοντέρνα προσέγγιση. Σερβίρουμε gelato χωρίς διογκωτικά, παρασκευασμένο με διαδικασίες ελέγχου και προδιαγραφές για υγιεινό προϊόν, με βελούδινη υφή και πραγματική γεύση, νόστιμο και ταυτόχρονα τόσο ελαφρύ και εύπεπτο!

Με 500 γεύσεις gelato να εναλλάσσονται καθημερινά στα καταστήματά μας, η δοκιμή γίνεται πρόκληση!

— Ποια είναι η «συνταγή» στην οποία βασίζεται η επιτυχία και η σχέση με τους πιστούς πελάτες σας; Η συνταγή είναι απλή! Άριστη ποιότητα, φρεσκάδα, σταθερή γεύση και επιλογές προϊόντων που θα καταναλώναμε εμείς οι ίδιοι! Τίποτα λιγότερο από το καλύτερο για όλους όσοι μας επιλέγουν και μας τιμούν με την προτίμησή τους. Εκτός από το gelato μας, το κοινό μάς ξεχωρίζει και για τον εξαιρετικό μας espresso, που αξίζει να δοκιμάσετε συνδυασμένο με gelato! Γλυκόπιοτος, αρωματικός και κορυφαίας ποιότητας, επιλέγεται και εισάγεται σε συνεργασία με ένα από τα γνωστότερα roasting της Ιταλίας. Επιπλέον, προσφέρουμε επιλεγμένα light lunch bites, συνοδευτικά παγωτού, όπως φρεσκοψημένες και αφράτες βάφλες, cookie burger από soft cookies διαφόρων γεύσεων, το οποίο λανσάραμε πρώτοι στην ελληνική αγορά, καθώς και μεγάλη επιλογή σε κώνους (χωνάκια): με κρέμα, με σοκολάτα, με γαρνιτούρα και χωρίς, κλασικούς και biscotti! Βραβευμένοι διεθνώς με παραγωγή στην Ιταλία, αποτελούν μία ακόμα λεπτομέρεια που μας κάνει να ξεχωρίζουμε!

— Ποιες οι βλέψεις σας για διάδοση του L’arte del gelato concept εντός και εκτός συνόρων; Οι προτάσεις είναι πολλές. Βασικό τους στοιχείο το γεγονός ότι η ξεχωριστή γεύση του gelato μας δημιουργεί αιτήματα, εντός και εκτός Ελλάδας, για πρόσβαση στις δημιουργίες μας. Η απόφασή μας, όμως, συνοδεύεται από τη μεγάλη μας ευθύνη να διατηρήσουμε την «ταυτότητά» μας ως προϊόν και επιχείρηση. Η σχέση μας με τους πελάτες μας βασίζεται στη γευστική δοκιμή, στην αξιολόγηση της γεύσης και στην επόμενη επίσκεψη! Για να διασφαλίσουμε την επιτυχία του τρίπτυχου, θέλουμε να διατηρήσουμε αναλλοίωτη την ποιότητα και τη σταθερότητα της γεύσης που προσφέρουμε. Γι’ αυτό είμαστε εξαιρετικά προσεκτικοί ως προς τις κινήσεις μας!

— Παρουσιάζεται το L’arte del gelato ως artisanal και gourmet. Εξάγετε ελληνική τεχνογνωσία στο gelato; «Χτίζουμε» προσεκτικά τη φήμη μας στο εξωτερικό, σε επιλεγμένες και με gourmet προφίλ αγορές. Είναι μεγάλη μας τιμή να συνεργαζόμαστε και να παρέχουμε συνταγές δικής μας ευρεσιτεχνίας σε κορυφαίες επιχειρήσεις της εστίασης και του τουρισμού παγκοσμίως! Μοναδικές συνταγές από τον chef gelatiere μας θα βρείτε, την ίδια στιγμή, στα καταστήματά μας αλλά και σε gourmet εστιατόρια πολυτελών ξενοδοχείων στη Σιγκαπούρη και στο Χονγκ Κονγκ, καθώς και σε luxury και φημισμένα εστιατόρια του Λονδίνου, της Κοπεγχάγης και της Νέας Υόρκης.

lartedelgelato.gr, Facebook: lartedelgelatogr, Instagram: lartedelgelatogr Καταστήματα: Ηλιούπολη, Γλυφάδα, Ψυρρή, Ίος

3.6.21 – lifo

47

Spoild

To ice cream bar που θα σε «κακομάθει».

Ναι, όλοι θέλουμε κάποιον να μας κακομαθαίνει… Κι αν αυτή η φροντίδα συνοδεύεται από την απόλαυση του παγωτού, τότε ακόμα καλύτερα. Το Spoild, πάντως, υπόσχεται μια τέτοια εμπειρία και μάλιστα ακριβώς στο κέντρο της Αθήνας, στο νούμερο 5 της οδού Βουλής. Το πρωτοποριακό ice-cream bar είναι το νέο must-visit spot που σε ενθουσιάζει από την πρώτη στιγμή με την πολύχρωμη ποπ αισθητική του και σε καλωσορίζει όλη μέρα, προσφέροντας τις μοναδικές του γεύσεις σε παγωτό και milkshakes, πεντανόστιμα αφράτα cookies που παράγονται in-house, αλλά και αρωματικό καφέ Kudu. Παρουσιάζοντας ένα ειδικό «κομπρεσέρ», που αποτελεί μια νέα μέθοδο επεξεργασίας, το Spoild δίνει στο δικής του παραγωγής gelato μια μοναδική, βελούδινη μορφή σε παγωτό ή milkshake. Η ομάδα του Spoild, γνωστή

από το επιτυχημένο πρότζεκτ Lukumades, δημιουργεί μια σειρά από προτάσεις όπως η Pavlova, το Banoffee, το Tiramisu και πολλά άλλα, ενώ, αν είσαι ανοιχτός στους πειραματισμούς, μπορείς να συνδυάσεις τα αγαπημένα σου υλικά σε μία από τις απεριόριστες buildyour-own επιλογές που προφέρονται. Το μόνο που χρειάζεται είναι να επιλέξεις τη βάση παγωτού και να προσθέσεις διαφορετικά mix-ins και toppings. Στα must-try το Super-Spoild, όπου μπορείς να επιλέξεις το cookie που θέλεις και να το αναμείξεις με παγωτό! Φρέσκα και ποιοτικά υλικά είναι η βάση για όλες τις συνταγές, ενώ θα εντυπωσιαστείς όταν δεις πως ένα παγωτό butter cookies κοστίζει μόλις 1,90 ευρώ. Ο κόσμος του Spoild ήρθε για να δώσει μια χαρούμενη νότα στην καθημερινότητά σου και να σε κακομάθει, όπως ακριβώς σου αξίζει!

Παγωτό

A ΦΙ Ε ΡΩ ΜΑ

48 lifo – 3.6.21

Oggi

Βουλής 5, 210 3210115 Facebook: Spoild, Instagram: getspoild

Το αυθεντικό ιταλικό gelato ήρθε στην Αθήνα και προσφέρει μόνο απόλαυση. Αν είσαι από αυτούς που αγαπάνε το καλό παγωτό και ψάχνουν να βρουν τη γεύση που θα τους ενθουσιάσει, σίγουρα πρέπει να περάσεις από το Oggi, τo νέο gelato spot που μετέφερε στο κέντρο της Αθήνας την τεχνογνωσία και την υψηλή ποιότητα ενός ονόματος που κατακτά τις μεγαλύτερες πόλεις του κόσμου. Η εμπειρία από τον χώρο του αρτοποιείου και η διάθεση για νέες ανακαλύψεις οδήγησαν την Αθηνά Γκικοπούλου-Ντούρα να ταξιδέψει στην Ιταλία και να γνωρίσει τον μαγικό κόσμο του αυθεντικού gelato μέσα από τον Carmelo Chiaramida, που θεωρείται αυθεντία στον χώρο – και όχι άδικα. Η δική του καθοδήγηση και η εκπαίδευση στο Πανεπιστήμιο Παγωτού της Μπολόνια (ναι, υπάρχει!) ήταν η βάση πάνω στην οποία δημιουργήθηκε το Oggi. Τα τρία παιδιά της Αθηνάς, ο Νικόλας, ο Χριστόφορος και η Αιμιλία, αφοσιώνονται καθημερινά στην παρασκευή ενός εξαιρετικού παγωτού με ιδιαίτερη υφή μέσα από γεύσεις που θα σε κερδί-

σουν με τη μοναδικότητά τους. Το φιστίκι, το φουντούκι και το αμύγδαλο αναδεικνύουν την αυθεντική γεύση των εκλεκτών καρπών. Η Pulcinella, με τη φρέσκια ρικότα, που καταφθάνει από την Ιταλία κάθε εβδομάδα, το πορτοκάλι και τα κομμάτια σοκολάτας είναι μια πρόταση που πρέπει οπωσδήποτε να γευτείς. Στα must-try τα σορμπέ από φρέσκα φρούτα εποχής αλλά και το Puro Fondente, σορμπέ Dark Chocolate, χωρίς γάλα, που γεμίζει το στόμα σου με την αληθινή γεύση της σοκολάτας. Μη φύγεις χωρίς να πάρεις μαζί σου το μπριός –καταφθάνει καθημερινά ολόφρεσκο από το αρτοποιείο της οικογένειας– με παγωτό που επιλέγεις. Ό,τι κι αν δοκιμάσεις, δημιουργείται από κορυφαίες πρώτες ύλες και τελειώνει μέσα στην ημέρα. Στο Oggi η παρασκευή του παγωτού είναι μια καθημερινή διαδικασία που γεμίζει το εργαστήριο με το πάθος και την ενέργεια των ανθρώπων που θέλουν να σου προσφέρουν ό,τι καλύτερο!

Βουλής 17, Αθήνα, 210 3246995 Facebook: oggigelatoAthens, Instagram: oggiathens

Zuccherino

Το όνομα που σου θυμίζει αυθεντικό, νόστιμο παγωτό.

Κάποια ονόματα σου προκαλούν γευστικούς συνειρμούς που δεν ξεχνάς εύκολα. Τα Zuccherino είναι συνδυασμένα με την απόλαυση του παγωτού και με τη λαχτάρα να δοκιμάσεις κάθε φορά τις νέες τους γεύσεις. Και η αλήθεια είναι πως εδώ ίσως και να δυσκολευτείς να διαλέξεις, αφού στις βιτρίνες των καταστημάτων τους θα βρεις δεκάδες απίθανες γεύσεις (ο κατάλογος του φετινού καλοκαιριού μετρά πάνω από 80 διαφορετικές), όλες φτιαγμένες με αγνές πρώτες ύλες, ελληνικό φρέσκο γάλα, χωρίς συντηρητικά και περιττές θερμίδες. Ανάμεσά τους οι κλασικές και αγαπημένες Fior di Latte, Death by Chocolate, Kαϊμάκι, αλλά και τα must-try Bueno, Cookies, Zuccherino Cream και Pistaccio Casanova. Όπως πάντα, τα Zuccherino δεν σταματούν να δημιουργούν και να προτείνουν νέες γεύσεις με αναπάντεχους συνδυασμούς. Το Golden Angel με καραμελωμένη σοκολάτα γάλακτος και crumble φουντουκιού, το Luna Park με σοκολάτα γάλακτος και smarties – προκαλεί λατρεία στους μικρούς ice cream lovers– και η Crema Catalana είναι ανάμεσα στα new entries. Δίπλα τους θα συναντήσεις το μοναδικό Aperol Spritz Sorbetto που μεταφέρει το γνωστό κοκτέιλ σε μια άλλη εκδοχή, αλλά και το δροσιστικό Sorbetto Γιαούρτι με Cranberries. Ό,τι κι αν επιλέξεις, μπορείς να το απολαύσεις μόνο του, σε κυπελλάκι ή χωνάκι,

συνοδεύοντάς το με βαφλάκια ή pancakes, αλλά και σε οικογενειακή συσκευασία για το σπίτι. Τα Zuccherino πρόσφατα δημιούργησαν το Gelato Box, ένα box με όλα τα απαραίτητα για να φτιάξεις μόνος σου ένα Zuccherino Gelato, όπως εσύ το θες! Σύντομα θα μας παρουσιάσουν και τη νέα gluten-free gelato collection, γιατί μπορεί αυτό το καλοκαίρι να είναι διαφορετικό, αλλά στα Zuccherino κανείς δεν θα μείνει παραπονεμένος.

Π Α Γ Ω Τ Ο

φωτό: αλίνα λέφα

Μαραμπού

Π. Φάληρο, Πρωτέως & Σειρήνων 48 / Αγ. Αλεξάνδρου 41 & Ναϊάδων. Πλατεία Ν. Σμύρνης, 2ας Μαΐου 12. Μοναστηράκι, Μητροπόλεως 80 www.zuccherino.gr, FB & Insta: Zuccherino.gr eshop: https://eshop.zuccherino.gr/

Φυσικό παγωτό με φινέτσα.

Η στιγμή που απολαμβάνεις το παγωτό σου είναι από τις πιο πολύτιμες στη γευστική σου καθημερινότητα. Το ίδιο σημαντική είναι όμως και η αίσθηση της επίγευσης. Στο Μαραμπού θα βρεις φυσικό παγωτό που φροντίζει τον ουρανίσκο σου, ενώ προσφέρει ένα αίσθημα εύπεπτης ικανοποίησης που διαρκεί για ώρες. Τι άλλο θα μπορούσες να περιμένεις όταν πίσω από τις συνταγές βρίσκεται η πολύχρονη εμπειρία οινογνωσίας της Βίκυς Περιστάνογλου που με τον συνεργάτη της Ιγκόρ Τσομλεκτσόγλου μοιράζονται το πάθος για γεύσεις καθαρής ετικέτας; Αποκλειστικά φρέσκο γάλα, αγνές πρώτες ύλες, προσθήκη όσο το δυνατόν λιγότερης ζάχαρης υψηλής ποιότητας και πλήρης απουσία γλυκαντικών, συντηρητικών και κακών λιπαρών είναι η βάση πάνω στην οποία δημιουργούνται καθημερινά οι προτάσεις του Μαραμπού. Και όταν λέμε καθημερινά, το εννοούμε, αφού εδώ οι γεύσεις εναλλάσσονται κάθε μέρα με νέες προτάσεις που φιγουράρουν δί-

πλα στις τέσσερις βασικές, λαχταριστές επιλογές, ανθόγαλα, σορμπέ από μαύρη σοκολάτα, σοκολάτα γάλακτος και καραμέλα με αλάτι.

Must-try το παγωτό από ελληνικό στραγγιστό γιαούρτι –tribute στην παράδοση του τόπου μας–, αλλά και το άκρως ιταλικό τζιαντούγια με φουντούκι και σοκολάτα. Τα vegan σορμπέ θα σε ενθουσιάσουν, ακόμα κι αν δεν ακολουθείς αυτήν τη διατροφή. Ταχίνι με μέλι, κάσιους, πεπόνι, μάνγκο, μπανάνα στρατσιατέλα, αβοκάντο με κακάο και καρύδα, είναι κάποιες από τις επιλογές που σου θυμίζουν την αληθινή γεύση των πρώτων υλών, αναδεικνύοντας την υψηλή τους ποιότητα. Άλλωστε, στο Μαραμπού η Βίκυ και ο Ιγκόρ καταφέρνουν να δημιουργήσουν συνταγές που ισορροπούν ανάμεσα στην ουσία της γεύσης και την κατάλληλη ένταση, μετατρέποντας το παγωτό σε μια εμπειρία γευσιγνωσίας που πρέπει να ζήσεις. Ένα gelato spot με φιλική προς το περιβάλλον φιλοσοφία, που χαρίζει στο παγωτό τη φινέτσα που του αξίζει!

Αρχελάου 17, Παγκράτι, 210 7247037 Facebook: Maraboo Ice Cream, Instagram: marabooicecream 3.6.21 – lifo

49

Lukumades

Αυθεντική απόλαυση παγωτού που κάνει τη διαφορά.

Αν στο άκουσμα των λουκουμάδων σού έρχονται στο μυαλό κρύα απογεύματα, ήρθε η στιγμή να αναθεωρήσεις. Γιατί οι Lukum des διοχέτευσαν όλη τους την τελειομανία, που είναι μέρος του DNA τους, στη δημιουργία χειροποίητου gelato και αλλάζουν τις καλοκαιρινές σου συνήθειες. Το όνομα, που έχει συνδεθεί με την αυθεντική συνταγή λουκουμάδων, γράφει ένα νέο κεφάλαιο στη γεύση, και μάλιστα στο δικό του εργαστήρι, ώστε όλα να γίνονται με βάση την υψηλή ποιότητα των πρώτων υλών και των τεχνικών που κάνουν τη διαφορά σε κάθε τους πρόταση. Επιλέγοντας τα καλύτερα υλικά παγκοσμίως, οι Lukum des παρουσιάζουν κλασικές αλλά και πιο ιδιαίτερες, «ψαγμένες» γεύσεις, φτιαγμένες πάντα από 100% φρέσκο γάλα (εκτός των vegan), χωρίς λίπος, συντηρητικά ή χρωστικές. Οι συνταγές είναι βασισμένες στην ελλη-

νική και ιταλική παράδοση, με τη συνεργασία κορυφαίων συνεργατών που προμηθεύουν τα εκλεκτά προϊόντα τους. Ανάμεσα στα must-try η ιταλική κρέμα, το καϊμάκι, το φιστίκι Αιγίνης και η υπέροχη σοκολάτα-πραλίνα που θα σε κάνει να καταλάβεις τη διαφορά, αλλά και γεύσεις βασισμένες στο ελληνικό στοιχείο, όπως το γιαούρτι και το παγωτό-καρυδόπιτα. Μην παραλείψεις το σορμπέ μάνγκο, τη φράουλα ή και το πολύ δροσιστικό καρπούζι, που θα σε συνοδεύουν γευστικά όλο το καλοκαίρι. Κι επειδή αυτές τις γεύσεις δύσκολα τις αποχωρίζεσαι, στους Lukum des θα βρεις και τη συσκευασία «for home» (500 γρ./κιλό). Όποιο παγωτό κι αν επιλέξεις, μπορείς να το συνδυάσεις με τους περίφημους λουκουμάδες, αλλά και με έναν specialty coffee «Round Stone». Μια απόλαυση που θυμάσαι για μέρες και θέλεις να τη ζεις ξανά και ξανά!

Παγωτό 50 lifo – 3.6.21

Arte

A ΦΙ Ε ΡΩ ΜΑ

GELLATO – CAFE – CIOCCOLATO

lukumades.com, Facebook: Lukumades, Instagram lukumades Use #lukumades #gelato #coffee #gelatobylukumades #roundstonecoffee

Η βόλτα στην Πλάκα έχει τη γεύση του αυθεντικού gelato… Η Πλάκα είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα των θαυμάτων που σε περιβάλλουν όταν είσαι στην πόλη, αλλά δεν βρίσκεις χρόνο να τα δεις. Κι επειδή «τίποτα δεν είναι δεδομένο» –τελευταία το καταλάβαμε πολύ καλά–, ήρθε η στιγμή να βάλεις το καπελάκι του τουρίστα –ναι, ακόμα κι αν φοράς το κουστούμι της δουλειάς– και να απολαύσεις την πιο μαγική γειτονιά που βρίσκεται σε αυτή την πόλη. Σε αυτήν τη βόλτα είναι σίγουρο πως θα κάνεις στάση στο Arte Gelato με τον εντυπωσιακό καταρράκτη σοκολάτας που κοσμεί τον εσωτερικό τοίχο και σαν σειρήνα σε καλεί στο νούμερο 16 της οδού Τριπόδων. Και πρέπει να υποκύψεις σε αυτόν τον πειρασμό, αν θέλεις να λες ότι έχεις δοκιμάσει αυθεντικό gelato. Εδώ θα βρεις το διογκωμένο παγωτό, αφράτο και λαχταριστό, αλλά και την τελευταία τάση του παγωτού σε στρώσεις, όπου όλα τα

συστατικά αναμειγνύονται με χορευτικές κινήσεις των χεριών, ώστε να σερβιριστούν στο κυπελλάκι σου. To Cremino με πραλίνα φουντουκιού, παγωτό φουντούκι και σοκολάτα και το Catalino με αλμυρή καραμέλα και παγωτό καραμέλα είναι κάποιες από τις γεύσεις στις οποίες δεν πρέπει –και δεν μπορείς– να αντισταθείς, ενώ στα new entries θα βρεις το μοναδικό Cioccolatino, με στρώσεις από διαφορετικές σοκολάτες. Ό,τι κι αν δοκιμάσεις, θα το απολαύσεις δεόντως, αφού πρώτα καθαρίσεις τη γεύση σου με τη σπιτική λεμονάδα που προσφέρουν στο Arte – και ξέρουν πολύ καλά τι κάνουν. Στον πεζόδρομο ακριβώς δίπλα, το Arte σε καλεί να παίξεις κουτσό για να θυμηθείς πώς είναι να απολαμβάνεις παγωτό, όπως τότε που ήσουν παιδί. Υπάρχει πιο ολοκληρωμένη εμπειρία;

Τριπόδων 16, Πλάκα, 213 0100700 artegelato.gr, Facebook: Arte Athens, Instagram: arte_athens

Βάρσος

Ιστορία που συνδέεται με το γλυκό και αλλάζει όσα ξέρεις για το παγωτό. Το «Βάρσος» ακούγεται σαν το όνομα κάποιου αγαπημένου συγγενή, εκείνου του πληθωρικού θείου που έρχεται για επίσκεψη φέρνοντας πάντα μαζί του τα πιο λαχταριστά γλυκά. Κι αυτό το όνομα μένει σταθερό, ακόμα κι αν εσύ μεγάλωσες. Όλα όσα γεύτηκες ως παιδί τα απολαμβάνεις ακόμα, στο ζαχαροπλαστείο που γράφει τη δική του ιστορία εδώ και 130 χρόνια, κι αυτή η ιστορία συνδέεται με την υψηλή ποιότητα και τη μοναδική γεύση. Τα παγωτά του Βάρσου δεν θα μπορούσαν να ξεφύγουν από το στοιχείο της απόλυτης απόλαυσης. Φτιαγμένες από φρέσκο αγελαδινό γάλα, κρέμα γάλακτος και φρέσκα αυγά, όλες οι γεύσεις βασίζονται στις καλύτερες ελληνικές πρώτες ύλες, χωρίς τεχνητά συστατικά, ώστε το αποτέλεσμα να είναι η χαρακτηριστική αφράτη και βελούδινη υφή που συναντάς σε κάθε πρόταση παγωτού. Σοκολάτα, κρέμα, μόκα, πραλίνα, φιστίκι και καραμέλα

είναι ανάμεσα στις προτάσεις που πρέπει να γευτείς, ενώ το καϊμάκι του Βάρσου από φρέσκο πρόβειο γάλα διαφέρει απ’ ό,τι έχεις δοκιμάσει μέχρι σήμερα. Στα must-try και οι γρανίτες από φρέσκα φρούτα, όπως φράουλα, βερίκοκο, σύκο και ροδάκινο, ενώ τα παρφέ σοκολάτα και κρέμα έχουν το δικό τους φανατικό κοινό, που δεν τα αποχωρίζεται. Το κασάτο είναι κλασική επιλογή, όπως και το εκμέκ παγωτό, που συνδυάζει λατρεμένες γεύσεις σε μία συνταγή. Στον Βάρσο θα βρεις παγωτίνια ή μπουκίτσες για τις καθημερινές λιγούρες στο σπίτι αλλά και μοναδικές τούρτες παγωτό για να προσφέρεις στους αγαπημένους σου. Στον κήπο, κάτω από τα δέντρα, θα απολαύσεις το παραδοσιακό παγωτό Σικάγο όπως μόνο ο Βάρσος ξέρει να δημιουργεί, προσφέροντας μια εμπειρία που συνδέεται με την ιστορία αυτού του εμβληματικού ονόματος.

Π Α Γ Ω Τ Ο

Morris Brown

Κασαβέτη 5, Κηφισιά, 210 8012472. www.varsos.gr Facebook: Βάρσος Κηφισιά - Varsos Kifisia, Instagram: varsos_kifisia_1892

Μοιράζει αγάπη και σε δροσίζει με χειροποίητο gelato. Χωράει η αγάπη σε ένα κυπελλάκι; Στο Morris Brown θα σου πουν πως όχι μόνο χωράει αλλά είναι τόση, που μπορείς να τη μοιράζεσαι. Το gelato spot των βορείων προαστίων, ένα από τα πρώτα που μας σύστησαν την έννοια του αυθεντικού ιταλικού παγωτού, συνεχίζει εδώ και σχεδόν δέκα χρόνια να μοιράζει αγάπη αλλά και να προσφέρει απολαυστικές στιγμές μέσα από τις αμέτρητες γεύσεις που έχουν περάσει από τις βιτρίνες του. Κι όταν λέμε αμέτρητες, το εννοούμε κυριολεκτικά, αφού καθημερινά μπορείς να δοκιμάσεις κάποιο από τα παγωτά ημέρας που προκύπτουν μέσα από συνεχείς δοκιμές και πειραματισμούς σε ξεχωριστές συνταγές. Στα new entries θα βρεις εξαιρετικές βιολογικές γεύσεις – σοκολάτες με μπαχαρικά ή το μοναδικό Red Velvet. Τα σορμπέ από φρέσκα φρούτα εποχής είναι μια δροσερή απόλαυση που δια-

τηρεί όλο το άρωμα και τη γεύση της πρώτης ύλης και αποτελεί σούπερ επιλογή για τους vegan, και όχι μόνο. Αυτή την εποχή θα βρεις το καταπληκτικό πεπόνι ή το ροδάκινο, που θα σε ενθουσιάσουν, ενώ τα παγωτά και σορμπέ χωρίς ζάχαρη, καθώς και τα χειροποίητα γλυκά –για να απολαύσεις μόνα τους ή με το παγωτό σου–, είναι λόγοι για να επιστρέφεις συνεχώς σε αυτό το gelato spot. Τα αγνά συστατικά και η επιμονή –το λες και εμμονή– στην άριστη ποιότητα είναι εκείνα τα στοιχεία που ξεχωρίζουν σε ό,τι κι αν γευτείς. Και φυσικά δεν πρέπει να παραλείψεις τα χειροποίητα βαφλάκια που συνοδεύουν το παγωτό σου και απογειώνουν την ευχαρίστηση. Κι ένα sneak pick που θα σε κάνει να χαρείς: το Morris Brown ετοιμάζεται να κατηφορίσει προς κέντρο, για να μοιράσει κι εκεί λίγη από την αγάπη του, με τον δικό του ιδιαίτερο τρόπο…

Πλατεία Αναλήψεως 4, Βριλήσσια, 210 6819898 Facebook: morrisbrownvrilissia Πλατεία Ηρώων Πολυτεχνείου 11, Νέα Πεντέλη, 210 8041981 Facebook: MorrisBrownGelato, Instagram: morris_brown_gelato 3.6.21 – lifo

51

MARKET RESEARCH

PERSONAL SHOPPER î

Vichy Capital Soleil UVAge Daily SPF50+ Αντηλιακό κατά της φωτογήρανσης.

ï

Dirty Laundry

Στα καταστήματα καλλυντικών

H Suzuki παρουσιάζει το νέο SWACE

Oversized ανδρικό T-shirt.

To πρωτοποριακό sport hatchback της αγοράς θα φτάσει στο έπακρο την οδηγική εμπειρία και την άνεση κάθε οδηγού. Δυναμικό και sport, το SWACE αιχμαλωτίζει τα βλέμματα από κάθε γωνία. Η επιβλητική του εμφάνιση δεν μπορεί να αφήσει κανέναν ασυγκίνητο. Κάθε λεπτομέρεια στη σχεδίασή του χαρακτηρίζεται από κομψότητα, δημιουργώντας μια ξεχωριστή αίσθηση. Το νέο Suzuki SWACE έρχεται να προσθέσει, στην ήδη εξηλεκτρισμένη γκάμα επιβατικών αυτοκινήτων μας, την τεχνολογία Strong Hybrid, συμβάλλοντας σημαντικά στο περιβαλλοντικό όραμα της μάρκας.

www.dirtylaundry.gr

ô

Vans Παπούτσια από τη συλλογή Vans Pride. Σε επιλεγμένα καταστήματα

ñ

Nivea Λοσιόν σώματος Naturally Good με φυσική αλόη. Στα καταστήματα καλλυντικών

õ

Κωτσόβολος Rollei Sportsline 60 Plus φωτογραφική μηχανή compact. www.kotsovolos.gr

«Κάθε ντόπιος έχει τον τόπο του. Για εμάς, τόπος μας είναι όλη η Ελλάδα!»: Νέα τηλεοπτική καμπάνια από τη FIX Hellas Η FIX Hellas ξέρει πολλά για την Ελλάδα, κυρίως όμως ξέρει πόσο ανυπομονείς γι’ αυτό το πρώτο τσούγκρισμα, το πρώτο βράδυ στην ταβέρνα του χωριού, τις εκδρομές, το κάμπινγκ και τις καλοκαιρινές νύχτες στην αυλή. Η νέα τηλεοπτική καμπάνια της FIX Hellas μας ταξιδεύει σε όλη την Ελλάδα αλλά και στον χρόνο, αναδεικνύοντας τα μυστικά της χώρας μας. Γυρισμένη σε πανέμορφα ελληνικά τοπία, σε παραλίες και ορεινά χωριά, «τρυπώνει» σε καφενεία, ταβέρνες και κρυφούς καταρράκτες. Η πιο ιστορική ελληνική μπίρα είναι πάντα εκεί να μας υποδεχτεί, σαν τον καλύτερο οικοδεσπότη, συντροφεύοντας τα καλοκαίρια μας.

Η HP Inc. προσφέρει μια ολοκληρωμένη λύση για την ασφάλεια

ñ

Dirty Laundry

ô

Χακί βερμούδα chino.

Dirty Laundry

www.dirtylaundry.gr

Τζιν πουκάμισο. www.dirtylaundry.gr

î

CeraVe Ενυδατική κρέμα για ξηρή έως πολύ ξηρή επιδερμίδα. Στα φαρμακεία

52 lifo – 3.6.21

Η HP Inc. (NYSE: HPQ) παρουσίασε το HP Wolf Security, ένα πρόσφατα ολοκληρωμένο χαρτοφυλάκιο υπολογιστών και εκτυπωτών, σχεδιασμένο εξαρχής με επίκεντρο την ασφάλεια, λογισμικό ασφάλειας end point συσκευών με ολοκληρωμένη υποστήριξη και υπηρεσίες ασφάλειας ώστε να είναι προστατευμένοι οι πελάτες από τις αυξανόμενες απειλές στον κυβερνοχώρο. Η έκθεση «Blurred Lines & Blindspots» του HP Wolf Security, που κυκλοφόρησε επίσης πρόσφατα, επισημαίνει ότι οι παγκόσμιες επιθέσεις στον κυβερνοχώρο αυξήθηκαν κατά 238% την περίοδο του Covid, με τους χάκερ να επικεντρώνονται ιδιαίτερα σε όσους εργάζονται μέσω τηλεργασίας. Η νέα πλατφόρμα HP Wolf Security έχει βασιστεί σε πάνω από είκοσι χρόνια έρευνας και καινοτομίας στον τομέα της ασφάλειας για να προσφέρει ένα ενοποιημένο χαρτοφυλάκιο για πελάτες, εστιάζοντας στην παροχή ολοκληρωμένης προστασίας και άμυνας στον κυβερνοχώρο.

ΈΧΕΙΣ ΓΟΎΣΤΟ Κωνσταντίνα, πώς αποφάσισες να ασχοληθείς με την τέχνη της αισθητικής; Γενικά, στη ζωή μου ενθουσιάζομαι με πολλά πράγματα, ίσως και ταυτόχρονα. Ποτέ δεν είχα μόνο έναν στόχο και ποτέ οι στόχοι μου δεν έμοιαζαν μεταξύ τους. Στο λύκειο είχαμε μια ιδιαίτερη καθηγήτρια που εκτός σχολείου είχε μια ερασιτεχνική θεατρική ομάδα, την οποίας ήταν σκηνοθέτις. Μόλις έδωσα Πανελλήνιες, μου ζήτησε να αναλάβω το μακιγιάζ του θιάσου στην παράστασή της, Αλκιβιάδης. Δέχτηκα χωρίς δεύτερη σκέψη, γνωρίζοντας ωστόσο ότι δεν έχω καμία απολύτως σχέση με αυτό. Οι πρόβες και οι παραστάσεις με έκαναν να ανατριχιάζω. Οι επαφές, η παρέα και οι γνωριμίες αυτές ανέδειξαν ένα ταλέντο στο μακιγιάζ που δεν είχα ιδέα ότι έχω. Έτσι, άρχισα να ψάχνω την καλύτερη σχολή, ώστε να αξιοποιήσω αυτή μου την κλίση, και να ζω τέτοιες εμπειρίες κάθε φορά από την αρχή.

Κωνσταντίνα Παπαβασιλείου Spa therapist

Τι σε εμπνέει σε αυτό το κομμάτι; Η βασική μου έμπνευση στην αισθητική είναι το όμορφο, το καλαίσθητο, που έχει τόσο μεγάλη επίδραση στην ψυχή σου ώστε σου δίνει την αυτοπεποίθηση που χρειάζεσαι. Αυτή είναι η ομορφιά της παροχής αυτού του είδους υπηρεσιών. Δεν έχει μόνο εξωτερική επίδραση στην εικόνα του άλλου αλλά και ψυχική, που πολλές φορές είναι δυνατότερη. Ασχολείσαι και με το θεραπευτικό μασάζ επαγγελματικά. Ποιο κομμάτι της δουλειάς σου ξεχωρίζεις; Ίσως την αίσθηση της προσφοράς, την ευεξία, το ότι δεν υπάρχει πίεση κατά τη διάρκεια μιας συνεδρίας. Επίσης, ο θεραπευτής λειτουργεί όπως κρίνει αυτός και με βάση τις ανάγκες του ατόμου που έχει απέναντί του, δηλαδή δεν κάνει κάτι τυποποιημένο. Του δίνεται η δυνατότητα να ασχοληθεί με τουλάχιστον τέσσερα διαφορετικά είδη μασάζ και πολλούς ανθρώπους σε καθημερινή βάση. Είναι η ιδανική δουλειά για μένα, απαιτεί διαρκή μάθηση και εξέλιξη στις ήδη υπάρχουσες τεχνικές.

από τηn αφροδιτη σακκα φωτο: παρισ ταβιτιαν

Τι ρόλο παίζει η μουσική στη ζωή σου; Στη μουσική ήμουν πάντα ακροάτρια. Δεν μπήκα ποτέ στον πειρασμό να φτιάξω αυτό που θέλω να ακούσω. Με ενδιέφερε μόνο το συναίσθημα που θα μου προσφέρει. Αν μπορούσα να ακούω μουσική και στον ύπνο μου, θα το έκανα. Για μένα υπάρχουν συγκεκριμένα κομμάτια που έχω ταυτίσει με εμπειρίες του παρελθόντος και όταν τα ακούω γυρνάω αυτομάτως σε αυτές, σαν να τις ξαναζώ. Δεν υπάρχει άλλο μέσο με τέτοια δύναμη. Πώς συνδέονται οι μουσικές επιρροές σου με το προσωπικό σου στυλ; Εγώ και οι άνθρωποί μου γνωρίζουν ότι δεν έχω ένα στυλ. Δεν μπορείς να μου βάλεις μία ταμπέλα. Τη μια μέρα θα ξυπνήσω με όρεξη να βάλω το καρό μου παντελόνι, την επόμενη με όρεξη να βάλω το cargo μου. Από τη μετεφηβική ηλικία έχω γυρίσει αρκετά εναλλακτικά κλαμπ της Αθήνας και για μεγάλο χρονικό διάστημα συναναστρεφόμουν με άτομα καλλιτεχνικού χώρου και φύσης. Αυτός ο τρόπος ζωής είχε ισχυρό αντίκτυπο πάνω μου. Τι φοράς σήμερα και πόσο κοστίζει; Το φόρεμά μου είναι Killstar και κοστίζει 45 ευρώ, η τσάντα μου επίσης Killstar, 35 ευρώ, και τα παπούτσια μου Demonia, στα 90 ευρώ. Πού πηγαίνεις τώρα; Μακάρι να πήγαινα για πρωινή βόλτα στην Πλάκα, αλλά προς το παρόν στη δουλειά. @kwnstantina.a.a

3.6.21 – lifo

53

HEALTH

από την αλεξία σβώλου

Επιλέγω να μην καπνίζω γιατί... Η ΛΊΣΤΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΛΌΓΟΥΣ ΠΟΥ ΜΠΟΡΕΊ ΝΑ ΒΡΕΙ ΈΝΑΣ ΆΝΘΡΩΠΟΣ ΓΙΑ ΝΑ ΠΕΙ ΠΩΣ ΕΠΙΛΈΓΕΙ ΝΑ ΜΗΝ ΚΑΠΝΊΣΕΙ ΚΑΙ ΝΑ ΜΆΘΕΙ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΆ ΤΟΥ ΝΑ ΜΗΝ ΚΑΠΝΊΣΟΥΝ ΠΟΤΈ ΔΕΝ ΈΧΕΙ ΜΌΝΟ ΈΝΑΝ Ή ΔΎΟ ΛΌΓΟΥΣ. ΕΊΝΑΙ ΜΕΓΆΛΗ, ΓΙΑΤΊ ΤΟ ΚΆΠΝΙΣΜΑ ΕΊΝΑΙ ΑΝΕΞΆΡΤΗΤΟΣ ΠΑΡΆΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΎΝΟΥ ΓΙΑ ΠΆΡΑ ΠΟΛΛΆ ΝΟΣΉΜΑΤΑ ΠΟΥ ΑΠΟΚΑΛΟΎΜΕ ΕΚΦΥΛΙΣΤΙΚΆ ΚΑΙ ΑΠΕΙΛΟΎΝ ΝΑ ΚΌΨΟΥΝ ΠΡΌΩΡΑ ΤΟ ΝΉΜΑ ΤΗΣ ΖΩΉΣ ΜΑΣ. αι εκεί που η οικονομική κρίση και η αντικαπνιστική εκστρατεία συνέβαλαν ώστε να μειωθεί θεαματικά ο αριθμός των ενήλικων καπνιστών στην Ελλάδα και να πέσει κάτω και από το 38% στο σύνολο του πληθυσμού, ήρθε η πανδημία του κορωνοϊού και το τσιγάρο έγινε ο καλύτερος σύντροφος στη μοναξιά της καραντίνας, όπως λέει εύστοχα ο πρόεδρος της Εταιρείας Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδας Γιάννης Μπουκοβίνας. Έτσι, λοιπόν, τους μήνες που προηγήθηκαν, λόγω ανασφάλειας, απραξίας, μοναξιάς και απομόνωσης, πολλοί πρώην καπνιστές, που είχαν κόψει με επιτυχία το τσιγάρο, το ξανάρχισαν, όπως δείχνουν οι έρευνες που έγιναν στην Ελλάδα, ενώ πολλοί νέοι ωθήθηκαν στο τσιγάρο κατά τη διάρκεια συγκεντρώσεων σε σπίτια και πολλοί που δεν είχαν καπνίσει ποτέ μυήθηκαν σ’ αυτή την κακή συνήθεια που εξελίσσεται σε νόσο. Για το τσιγάρο και τον κίνδυνο του καρκίνου των πνευμόνων, και όχι μόνο, ο κ. Μπουκοβίνας επισημαίνει λίγο σαρκαστικά πως μάλλον δεν υπάρχει καμία συνήθεια στον κόσμο που

54 lifo – 3.6.21

αποδεδειγμένα, πριν καν την ξεκινήσεις, ξέρεις ότι εξαιτίας της θα έχεις 50% πιθανότητες να πεθάνεις πρόωρα. Μόνο το τσιγάρο συνοδεύεται από αυτή την απειλή στις οδηγίες χρήσης, παρ’ όλα αυτά εξακολουθεί να έλκει ανθρώπους που πιστεύουν πως είναι άτρωτοι και πως η καρδιοπάθεια, το εγκεφαλικό, ο καρκίνος του πνεύμονα και η χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ) θα συμβούν σε κάποιον άλλο... Από τη μεριά της, η αναπληρώτρια καθηγήτρια Πνευμονολογίας Βίκυ Κατσαούνου, που έχει ζήσει όλη την πανδημία του κορωνοϊού μέσα από την πανεπιστημιακή πνευμονολογική κλινική του μεγαλύτερου νοσοκομείου της Ελλάδας, του «Ευαγγελισμού», εξηγεί ότι η Covid έδειξε πως οι καπνιστές είναι πολύ πιο ευάλωτοι στις αναπνευστικές λοιμώξεις, τον κίνδυνο βαριάς νόσησης και θανάτου. Ταυτόχρονα, όμως, τα αντιφατικά μηνύματα που προέκυψαν για τη σχέση της νικοτίνης και τον κίνδυνο νόσησης με κορωνοϊό μπέρδεψαν τον κόσμο και δημιούργησαν μια περίεργη κατάσταση, με κάποιους να αντιλαμβάνονται ότι η νικοτίνη μπορεί να βοηθά ως ασπίδα προστασίας, κάτι που φυσικά δεν ισχύει.

Όπως δείχνουν οι έρευνες στην Ελλάδα, οι γυναίκες καπνίζουν πολύ περισσότερο από τους άνδρες –όταν καπνίζουν δύσκολα το κόβουν–, ενώ τα ευρήματα δείχνουν επίσης πως ελάχιστοι άνθρωποι μπορούν να κόψουν το κάπνισμα μόνοι τους, χωρίς να απευθυνθούν σε μία οργανωμένη δομή, δηλαδή στα ιατρεία διακοπής καπνίσματος, όπου υπάρχει ολιστική υποστήριξη, μαζί με φαρμακευτική αγωγή αν και εφόσον απαιτηθεί. Το τσιγάρο έχει εκατοντάδες βλαπτικές ουσίες, εκ των οποίων πολλές είναι αποδεδειγμένα καρκινογόνες, και σχετίζεται με μια σειρά από νοσήματα. Καταρχάς, με όλους τους καρκίνους, κυρίως βέβαια με τον καρκίνο του πνεύμονα, όλες τις αναπνευστικές αποφρακτικές νόσους, όπως είναι η ΧΑΠ, και με όλες τις αναπνευστικές λοιμώξεις, στις οποίες δημιουργεί μεγάλη ευπάθεια, αφού καταστρέφει το ζωτικότερο όργανο, τον πνεύμονα. Στη λίστα του κινδύνου περιλαμβάνονται όλα τα καρδιαγγειακά νοσήματα, γιατί ο πνεύμονας και η καρδιά είναι δύο συγκοινωνούντα δοχεία του οργανισμού και όταν καταστρέφεται ο πνεύμονας, γρήγορα επηρεάζεται καταλυτικά η λειτουργία της καρδιάς. Οι λόγοι για να κόψουμε το τσιγάρο, λοιπόν, εφόσον καπνίζουμε, αλλά και για να μην το αρχίσουμε είναι πολλοί και έχουν σχέση με την καλή λειτουργία του καρδιαγγειακού συστήματος και των πνευμόνων, την προστασία από τις λοιμώξεις, την όψη του δέρματος –είναι γνωστό πως οι καπνιστές δείχνουν πρόωρα γερασμένοι–, και το ύψος, στα παιδιά. Όσον αφορά τις μικρότερες ηλικίες, είναι γεγονός πως όλοι οι έφηβοι καπνιστές θα βρεθούν αντιμέτωποι με χρόνια νοσήματα πολύ νωρίτερα στην πορεία της ζωής τους, δηλαδή όχι στα πενήντα, στα εξήντα ή στα εξήντα πέντε, αλλά νωρίτερα, πριν και από την ηλικία των σαράντα ετών. Σύμφωνα με έρευνες της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας, όπως μας ενημερώνει ο πρόεδρός της και καθηγητής Πνευμονολογίας Στέλιος Λουκίδης, τα ελληνόπουλα ξεκινούν το κάπνισμα κοντά στα δεκατέσσερα και το κάπνισμα είναι συσσωρευτικό, δηλαδή οι βλάβες που προκαλεί είναι αθροιστικές, ανάλογα με τα χρόνια που εξασκείται. Σίγουρα, χωρίς βέβαια να υπάρχει απόδειξη επ’ αυτού, οι νεαροί συμπολίτες μας, τους μήνες της πανδημίας γενικά αλλά και κατά τη διάρκεια των lockdowns ειδικότερα, κάπνισαν και ήπιαν περισσότερο, αφού, μη έχοντας τη δυνατότητα για αθλητικές ή άλλες δραστηριότητες σε εξωτερικούς χώρους, αναγκαστικά μαζεύονταν σε σπίτια. Στη λίστα του Σίντλερ με τους λόγους για τους οποίους δεν πρέπει να ξεκινήσουμε το κάπνισμα ποτέ και να το διακόψουμε... χθες, αν ακόμα καπνίζουμε, πρέπει να προσθέσουμε το ότι ο ρόλος μας ως υπεύθυνων πολιτών και γονέων είναι να βοηθάμε τα παιδιά μας να χτίσουν γερές βάσεις για την υγεία και το μέλλον τους. Ένα παιδί που μεγαλώνει με γονείς καπνιστές έχει πολλές πιθανότητες να γίνει επίσης καπνιστής, γιατί τα παιδιά, όπως επισημαίνει ο κ. Μπουκοβίνας, δεν αντλούν την έμπνευσή τους από τους ήρωες της τηλεόρασης και των video games –όσο κι αν εμείς θέλουμε να το πιστέψουμε– αλλά μιμούνται τους γονείς και τους οικείους τους. Για να μην πέσει, λοιπόν, πότε το μήλο κάτω από αυτήν τη μηλιά, κόβουμε το τσιγάρο και μαθαίνουμε στα παιδιά μας να μην το αρχίσουν.

688

ΣΙΝΕΜΑ

Η «Ωραία της Ημέρας» και οι επανεκδόσεις του καλοκαιριού Όλα κυλούν ομαλά στον συζυγικό βίο της Σεβερίν, εκτός από την ερωτική της ζωή, γιατί, παρά τη μεγάλη αγάπη που τρέφει για τον γιατρό σύζυγό της, δεν μπορεί να φτάσει μαζί του στην ερωτική ολοκλήρωση. Έτσι, γίνεται πόρνη πολυτελείας σε οίκο ανοχής με το ψευδώνυμο «Ωραία της Ημέρας». Ο Γιάννης Βασιλείου γράφει για τη διασημότερη ταινία του του Μπουνιουέλ, ένα φιλμικό μνημείο αφιερωμένο στον μαγνητισμό της Κατρίν Ντενέβ και στη γυναικεία σεξουαλική αυτοδιάθεση, και για άλλες δέκα κλασικές ταινίες για κάθε σινεφίλ γούστο που ξαναβγαίνουν στα θερινά σινεμά αυτό το καλοκαίρι, από την Ερωτική Επιθυμία και το Μπλε Βελούδο μέχρι το Παιχνίδι των Λυγμών και την Καζαμπλάνκα. Στη σελ. 58

56

ΣΙΝΕΜΑ Οι νέες ταινίες της εβδομάδας

58

ΣΙΝΕΜΑ 10+1 επανεκδόσεις για το καλοκαίρι

59

ΜΟΥΣΙΚΗ Ο αναμφίβολος θρίαμβος του J. Cole

60

ΒΙΒΛΙΟ Οι δημόσιες «Παρεμβάσεις» του Μισέλ Ουελμπέκ

61

ΒΙΒΛΙΟ Ο Θεός και ο λαός μιλούν την ίδια γλώσσα

3.6.21 – lifo

55

για τρόμο ή ψεύτικη αισιοδοξία, και όποτε ο φακός πλησιάζει το πρόσωπο του Σερβετάλη αποτυπώνει το συγκινημένο βλέμμα του, μια αλήθεια που κρατά για τον εαυτό του. Η λάθος ανάγνωση της ταινίας θα οδηγήσει στο συμπέρασμα μιας ψυχρής κατασκευής, μιας στυλιζαρισμένης άσκησης που παραλλάσσει το θέμα της αποξένωσης του σύγχρονου Έλληνα στα πρότυπα του νεοκυματικού μοντέλου της εγχώριας κινηματογραφίας. Η αλήθεια, ωστόσο, είναι πως τα Μήλα έχουν ελληνικό στίγμα και οικουμενική γεύση, και αναδίδουν ανθρωπιά και νοιάξιμο.

Ένα ήσυχο μέρος 2 a quiet place 2

σκηνοθεσία: Τζον Κραζίνσκι πρωταγωνιστούν: Έμιλι Μπλαντ, Κίλιαν Μέρφι,

Μίλισεντ Σίμονς

Σινεμά

απο toν θοδωρη κουτσογιαννοπουλο

Μήλα Ανατριχιαστικά οικεία, η προφητική υπόθεση της ταινίας «Μήλα», που γράφτηκε και γυρίστηκε πριν από την εξάπλωση του Covid-19, θέλει τον ελληνικό πληθυσμό σαρωτικά προσβεβλημένο από έναν μυστηριώδη ιό που προκαλεί αιφνίδια αμνησία. σύνοψη: Μια αναπάντεχη επιδημία, που προκαλεί ξαφνική αμνησία στους ανθρώπους, βρίσκει τον Άρη, ένα άνδρα γύρω στα σαράντα, να ακολουθεί ένα πρόγραμμα αποκατάστασης που έχει σχεδιαστεί ειδικά για να χτίσει ένας αμνησιακός μια καινούργια ζωή. Αυτό περιλαμβάνει καθημερινές αποστολές, ηχογραφημένες από τους γιατρούς του.

Σ

Αριστούργημα Πολύ Καλό Καλό Ικανοποιητικό Μέτριο

Κακό

56 lifo – 3.6.21

σύνοψη: Ακολουθώντας τα θανατηφόρα γεγονότα στο σπίτι, η οικογένεια των Άμποτ πρέπει τώρα να αντιμετωπίσει τους κινδύνους του έξω κόσμου, καθώς τα μέλη της συνεχίζουν τον αγώνα για επιβίωση σιωπηλά. Αναγκασμένοι να κινούνται προς το άγνωστο, γρήγορα συνειδητοποιούν ότι τα κινούμενα από τον ήχο πλάσματα που κυνηγούν δεν αποτελούν τη μοναδική απειλή που καρτερεί πίσω από το μονοπάτι της άμμου.

το σιωπηλό χάος της πανδημίας ο Άρης (Άρης Σερβετάλης) μένει φαινομενικά μόνος και «αδιεκδίκητος» από συγγενείς και φίλους και, όπως ορίζει το πρωτόκολλο έκτακτης ανάγκης, τίθεται σε πρόγραμμα αποκατάστασης, που περιλαμβάνει καθημερινές ασκήσεις. Στην αχρονική, αναλογική Αθήνα καλείται να εκπληρώσει αποστολές με μαγνητόφωνα παλαιάς κοπής και κάμερες instamatic: μέσα από φωτογραφίες πολαρόιντ επιχειρεί την ανασύσταση μιας ζωής ξεχασμένης, αλλά όχι χαμένης. Τεχνηέντως δημιουργεί από την αρχή την οικογένεια που δεν τον αναζήτησε, αν και κρύβει ένα προσωπικό μυστικό που ένας κωδικός (είναι ο ασθενής 14842) δεν ταυτοποιεί από μόνος του και οι κλινικές εξετάσεις δεν είναι δυνατόν να φέρουν στο φως. Ζευγαρώνοντας με τη συμπάσχουσα, επίσης αμνησιακή Άννα (Σοφία Γεωργοβασίλη), ο Άρης βιώνει μια δεύτερη, ταχύρρυθμη παιδική ηλικία και ο Σερβετάλης βρίσκεται στο στοιχείο του: μετά το πρώτο μέρος της ασκητικής μελαγχολίας, με μια σειρά από παθητικές αντιδράσεις στα τεστ και στις οδηγίες, παίρνει τα ηνία της διαδρομής στα χέρια του και, για να είμαστε ακριβείς, σε όλο του το σώμα, με το μοναδικό του χάρισμα να ξεδιπλώνει με χάρη και φυσικότητα ένα πλάσμα ερμητικά κλεισμένο στο πρόβλημα που του προέκυψε – ανθεί μπροστά μας, σαν ντελικάτο άνθος στην ξερή γη. Η ισορροπία που

διατηρεί μεταξύ της ασφάλειας του κομφορμισμού (αφού όλοι έχουν υποστεί το ίδιο κακό, δεν χρειάζεται να προσπαθείς παραπάνω για να τα καταφέρεις ή να συνέλθεις πρώτος) και της σύγκρουσης με το παρελθόν που κάποια στιγμή θα αντιμετωπίσει είναι σαν το πένθος που αναβάλλεται με κάθε δυνατό τρόπο. Είναι ο εκφραστής της τρυφερότητας μιας ταινίας που αγγίζει τη σφαίρα της επιστημονικής φαντασίας, χειροποίητα προσαρμοσμένης στο ταπεινό budget και στην αισθητική φόρμα της εννοιολογικής, προειδοποιητικής δραματικής κομεντί Μήλα, που έκανε πρεμιέρα στο τμήμα «Ορίζοντες» του Φεστιβάλ Βενετίας, ταξίδεψε σε πολλά φεστιβάλ και τράβηξε την προσοχή της Κέιτ Μπλάνσετ σε τέτοιον βαθμό, που η Αυστραλή υπερηθοποιός έγινε πρόθυμα «ανάδοχος» παραγωγός και θα συνεργαστεί με τον σκηνοθέτη στο επόμενο, αγγλόφωνο πρότζεκτ του. Η θητεία του Χρήστου Νίκου ως βοηθού σκηνοθέτη σε ταινίες του Γιώργου Λάνθιμου φαίνεται και, ευτυχώς, δεν (ξε)πέφτει στην ευκολία της μίμησης. Το κόνσεπτ ευνοεί το παράδοξο, αν και η ταινία δεν στρέφεται στον σουρεαλισμό, διατηρώντας καίριες δόσεις μαύρου χιούμορ σαν ανακουφιστική ανάσα. Αυτό το παρασόλ στη μέλανα συνθήκη του στόρι εκπέμπει σημάδια, έξυπνες αναγωγές στη μνήμη, όπως τα μήλα, που τη βοηθούν, ή η χρήση των κινητών με σήμα το μισοφαγωμένο μήλο, που τη μασάνε, στην Αθήνα που θύμιζε τον τόσο πρόσφατο συνδυασμό απόκοσμης ερήμωσης και σπάνιας ηρεμίας. Η γραφή του Νίκου είναι καθαρή, ποτέ weird ή περιττά αδρή, ο ρυθμός του σταθερός, γεμάτος αυτοπεποίθηση, η αφήγησή του οικονομική και περιεκτική. Τα γενικά του πλάνα αναδίδουν σάστισμα και αμηχανία αντί

INFO apples σκηνοθεσία:

Χρήστος Νίκου πρωταγωνιστούν:

Άρης Σερβετάλης, Σοφία Γεωργοβασίλη

Ο Τζον Κραζίνσκι επικυρώνει πανηγυρικά τη μεγάλη υπόσχεση που έδωσε στο Ένα ήσυχο μέρος. Το σίκουελ είναι σκηνοθετικά εξαιρετικό, με τόσο δεξιοτεχνικό τρόπο, που αποσπά πανέξυπνα την προσοχή μας από το γεγονός ότι απλώς ανακατεύει την τράπουλα του πρωτότυπου, χωρίς να προσθέτει καινούργια χαρτιά, να διευρύνει τα θέματα ή να βαθαίνει την ψυχολογία των χαρακτήρων αλλά δημιουργώντας τις προϋποθέσεις και την προοπτική πλοκής για μία ή περισσότερες άξιες συνέχειες της περιπέτειας μιας οικογένειας, τα εναπομείναντα μέλη της οποίας πασχίζουν να επιβιώσουν από την πολλαπλή και ανελέητη επίθεση φονικών τεράτων. Το μεταποκαλυπτικό σκηνικό είναι και πάλι εδώ, η ερειπωμένη χώρα χάσκει αιμόφυρτη και ανήμπορη μπροστά στην αστραπιαία εμφάνιση των εχθρών που δεν βλέπουν τίποτε αλλά αντιλαμβάνονται τον παραμικρό θόρυβο, αντιδρώντας ακαριαία, και οι Άμποτ κρύβονται, όπως όλοι, για να σωθούν, προστατεύοντας το νεογέννητο που η λέαινα Έμιλι Μπλαντ έσωσε με σιδηρά αυταπάρνηση στο πρώτο μέρος. Η κωφή κόρη, η Ρέγκαν της έξοχης Μίλισεντ Σίμονς, χρίζεται πρωταγωνίστρια στη δύσκολη απόφαση της μετακίνησης προς μια κάποια λύση – είναι εκείνη που έδωσε έναν χρόνο πριν από τα γεγονότα τη σωτηρία της υψηλής συχνότητας μέσω του κοχλιακού εμφυτεύματός της και τώρα αποκρυπτογραφεί το νόημα του τραγουδιού «Beyond the sea» που ακούγεται σε λούπα από μακριά. Έχει προηγηθεί ένα φλασμπάκ στο ξεκίνημα της ταινίας, με σύντομη εμφάνιση του Κραζίνσκι, όπου παίρνουμε ένα δείγμα της έλευσης των εξωγήινων επισκεπτών, και εισάγεται ο χαρακτήρας του φίλου και γείτονα Κίλιαν Μέρφι, ζωτικής σημασίας για την εξέλιξη της υπόθεσης και σίγουρα πιο σχετικός με την οικογένεια, όταν αποκαλυ-

ΠΡΩΤΗ ΠΡΟΒΟΛΗ φθούν κάποια μυστικά στο αναπόφευκτο τρίτο επεισόδιο. Ο Αμερικανός ηθοποιός, κωμικός και σκηνοθέτης ακονίζει το ταλέντο του στο horror timing, σταματώντας τον χρόνο και την ανάσα με την εναλλαγή κοντινών στα έντρομα πρόσωπα, τις σιωπές, τα υποκειμενικά και τα γενικά πλάνα, δημιουργώντας ηλεκτρική ένταση. Το Ένα ήσυχο μέρος 2 είναι το ευεργετικό αντίθετο της άλογης φασαρίας που κυριαρχεί στα blockbusters (έχει νόημα η παρατήρηση, αφού την παραγωγή συνυπογράφει ο άρχων της βαβούρας Μάικλ Μπέι) και του εξαντλητικού και πλέον εξαντλημένου σαδισμού που κατακλύζει τις τυπικές παραγωγές του είδους της φρίκης, αφού δεν αφήνει δευτερόλεπτο από τα μάτια, και κυρίως τα αυτιά του, τους χαρακτήρες και την αλήθεια που βιώνουν στην αγωνία τους, με μοντάζ που σπάει κόκαλα. (Είδαμε την ταινία σε κλειστή αίθουσα, στην ταιριαστή μεγαλοπρέπεια μιας πραγματικά μεγάλης οθόνης, επτά ολόκληρους μήνες από την τελευταία φορά. Κάθε ήχος μεγεθύνεται, κάθε σιωπή μετατρέπεται σε απειλή και το κιχ κάνει τη διαφορά. Η εμπειρία αποκατέστησε την εμπιστοσύνη μας στη διαφορά τού να βλέπουμε ταινίες από το να παρακολουθούμε σινεμά.)

Ανάμεσά μας young ahmed

σκηνοθεσία: Ζαν-Πιερ και Λικ Νταρντέν πρωταγωνιστούν: Ιντίρ Μπεν Αντί, Ολιβιέ Μπονό

σύνοψη: O 13χρονος Αχμέντ ξαφνικά μοιάζει να μη συμπεριφέρεται σαν τα άλλα παιδιά της ηλικίας του στη μικρή βελγική πόλη όπου ζει. Η απότομη στροφή του προς τη θρησκεία και τη φανατισμένη ιδεολογία του ιμάμη του τον απομακρύνει από την οικογένειά, τους φίλους και ολόκληρο τον κοινωνικό του κύκλο. Βραβείο σκηνοθεσίας (ακόμα ένα στο πλούσιο παλμαρέ τους) για τους αδελφούς Νταρντέν στο Φεστιβάλ Καννών του 2019 για το δραματικό χρονικό με θέμα τη ριζοσπαστική ενηλικίωση του 13χρονου Αχμέντ, ο οποίος, με την αμέριστη συνδρομή του ιμάμη του, έχει βαλθεί να σκοτώσει την άπιστη καθηγήτριά του. Με το γνωστό ντοκιμαντερίστικο, γοργό τους ύφος, οι Βέλγοι σκηνοθέτες προσεγγίζουν αμερόληπτα τις δύο πλευρές: η παιδαγωγός έχει όλο το δίκιο που της παρέχει ένα κοσμικό ευρωπαϊκό κράτος, ενώ ο έφηβος, και μάλιστα στην ηλικία της κρίσιμης μετάβασης, που παρακολουθεί βίντεο θρησκευτικού φανατισμού την ίδια ώρα που οι συνομήλικοί του επιδίδονται στο gaming και στη μυθοπλασία κάθε είδους, μεταφράζει την ορμή του σε ιερή αποστολή, αναλαμβάνοντας νωρίς ένα βαρύ χρέος που δεν του αναλογεί αλλά του δίνει την αίσθηση της προσωπικής αποστολής και τον βγάζει έξω από το απομονωμένο σύμπαν του. Το θέμα εύλογα είναι εξαιρετικά λεπτό, και η θέση των auteurs του ευαίσθητου κοινωνικού ρεαλισμού, που ανέκαθεν ασχολούνταν με τη νεανική περιθωριοποίηση στις χαραμάδες του άτεγκτου ευρωπαϊκού συστήματος, μία θα μπορουσε να είναι, η ανθρωπιστική, διά της καλλιτεχνικής υπόδειξης.

Kρουέλα σκηνοθεσία: Κρεγκ Γκιλέσπι πρωταγωνιστούν: Έμα Στόουν, Έμα Τόμσον, Πολ

Γουόλτερ Χάουζερ σύνοψη: Στο Λονδίνο των ’70s, με φόντο την πανκ επανάσταση, μια νεαρή απατεώνισσα γεμάτη δημιουργικότητα, η Εστέλλα, φιλοδοξεί να γίνει όνομα στον χώρο της μόδας και της υψηλής κοινωνίας χάρη στο design των ρούχων της. Στην πορεία της προς τη διασημότητα μια σειρά από γεγονότα θα οδηγήσουν στη γέννηση της διαβόητης Κρουέλα ντε Βιλ. Στις αρχές της περασμένης δεκαετίας υπήρχε ένα trend, σύμφωνα με το οποίο οι ήρωες των παραμυθιών μετατρέπονταν σε πολεμιστές για τις ανάγκες της κινηματογραφικής διασκευής των περιπετειών τους. Η Κρουέλα θεμελιώνει ένα νεότερο trend, που είδαμε και στη Maleficent, κατά το οποίο οι κακοί των παραμυθιών «διαβάζονται» ξανά ως παρεξηγημένοι αντι-ήρωες. Έτσι, η Κρουέλα ντε Βιλ, από τους πιο απολαυστικά μοχθηρούς κακούς που έπλασε το επιτελείο του Γουόλτ Ντίσνεϊ, αποκτά backstory κι έναν λόγο για να μισεί τα σκυλάκια Δαλματίας, σε μια άστοχη σεναριακή απόπειρα να εξηγηθεί η εμμονή της μαζί τους. Παρακάμπτοντας την εύλογη απορία γιατί πρέπει σώνει και καλά ένας κακός παραμυθιού να έχει κάποιο λόγο, πέραν της ματαιοδοξίας και της μοχθηρίας του, για να βλάψει τους ήρωες, το φιλμ του Κρεγκ Γκιλέσπι συνιστά ένα σε γενικές γραμμές ευχάριστο ξεστράτισμα από τις συνήθεις live action διασκευές ντισνεϊκών animations, που απλώς αναπλάθουν καρέ-καρέ τα original, στερώντας τους τελικά τη μαγεία. Ο Γκιλέσπι επαναλαμβάνει τους σκορσεζισμούς του I, Tonya σε επίπεδο αισθητικής –όχι θεματικών και σημειολογίας–, η Έμα Στόουν βρίσκει τις ερμηνευτικές ισορροπίες μεταξύ άγγελου και δαίμονα, η Έμα Τόμσον σχεδιάζει το πατρόν στο οποίο θα πατήσει ο χαρακτήρας της Κρουέλα στη συνέχεια, ο κωμικός θησαυρός που λέγεται Πολ Γουόλτερ Χάουζερ παίρνει το μερίδιο φιλμικού χρόνου που του αναλογεί, αλλά αιχμή του δόρατος της ταινίας αποτελεί μάλλον το ενδυματολογικό οφθαλμόλουτρο – δεδομένη η οσκαρική υποψηφιότητά στην κατηγορία, αν όχι και η νίκη.

Πιθανότατα η διασημότερη ταινία του Μπουνιουέλ, ένα φιλμικό μνημείο αφιερωμένο στον μαγνητισμό της Κατρίν Ντενέβ και στη γυναικεία σεξουαλική αυτοδιάθεση. Ο σύζυγος της ηρωίδας την ερωτεύεται λόγω της «αγνότητάς» της, όπως την εννοεί μέσα από το σχηματικό δίπολο αγία - πόρνη, που στο κεφάλι του τίθεται πάντα διαζευκτικά και ποτέ συνδυαστικά. Ο φίλος της οικογένειας την ποθεί για το ακαταμάχητο εξωτερικό της περίβλημα. Οι πελάτες της στον οίκο ανοχής, όπου εργάζεται κρυφά δύο φορές την εβδομάδα, τη λατρεύουν επειδή μπορούν να προβάλουν πάνω της τους δικούς τους πόθους. Εκείνη, όμως, έχει μια ανομολόγητη εσωτερική ζωή, γεμάτη ζωηρές σεξουαλικές φαντασιώσεις που μένουν ανικανοποίητες, επειδή το άλλο φύλο αδυνατεί να συλλάβει την ύπαρξη και τη λειτουργία τους, ενώ η τάξη της υποκριτικά τις στηλιτεύει.

Kριτική: Γιάννης Βασιλείου

Ράφτης σκηνοθεσία: Σόνια Λίζα Κέντερμαν πρωταγωνιστούν: Δημήτρης Ήμελλος, Ταμίλα

Κουλίεβα, Θανάσης Παπαγεωργίου

σύνοψη: Ο 50χρονος Νίκος, ένας εκλεπτυσμένος ράφτης παλαιάς κοπής, πασχίζει να κρατήσει ζωντανό το φάντασμα της περασμένης και καλοντυμένης αριστοκρατίας του ’60. Όμως, όταν η τράπεζα απειλεί να κατάσχει το οικογενειακό ραφτάδικο και ο ηλικιωμένος πατέρας του νοσηλεύεται στο νοσοκομείο, παίρνει για πρώτη φορά τη ζωή στα χέρια του και βρίσκει έναν ανορθόδοξο τρόπο να φέρει την τέχνη του κοντά στους ανθρώπους του σήμερα. Στον Ράφτη παρακολουθούμε το πορτρέτο ενός εσωστρεφούς, αντικοινωνικού ήρωα που έχει μάθει να εκφράζεται μόνο μέσα από (και με γνώμονα) τη δουλειά του, μέχρι που η οικονομική συγκυρία και ο έρωτας θα τον αναγκάσουν να διευρύνει τους ορίζοντές του. Η Σόνια Λίζα Κέντερμαν βρίσκει τη σωστή δοσολογία μεταξύ ευθυμίας και μελαγχολίας, αφήνει συχνά τις εικόνες της να αφηγηθούν την ιστορία και δικαιώνεται από την εμπιστοσύνη της στον Δημήτρη Ήμελλο. Ο τελευταίος χτίζει επιμελώς τον κεντρικό χαρακτήρα μέσα από την ιδιαίτερη εκφορά του λόγου και μια σειρά από ανακυκλούμενα τικ και βοηθά την κωμωδία να λειτουργήσει, ακριβώς επειδή δεν παίζει τις σχετικές σκηνές ως κωμικός αλλά υποστηρίζοντας την αλήθεια του χαρακτήρα του. Ένα τρυφερό, συμπαθέστατο σκηνοθετικό ντεμπούτο.

Kριτική: Γιάννης Βασιλείου

Kριτική: Γιάννης Βασιλείου

Η Ωραία της Ημέρας belle de jour

σκηνοθεσία: Λουίς Μπουνιουέλ πρωταγωνιστούν: Κατρίν Ντενέβ, Ζαν Σορέλ,

Μισέλ Πικολί σύνοψη: Όλα κυλούν ομαλά στον συζυγικό βίο της Σεβερίν, εκτός από την ερωτική της ζωή, γιατί, παρά τη μεγάλη αγάπη που τρέφει για τον γιατρό σύζυγό της, δεν μπορεί να φτάσει μαζί του στην ερωτική ολοκλήρωση. Έτσι, γίνεται πόρνη πολυτελείας σε οίκο ανοχής με το ψευδώνυμο «Ωραία της Ημέρας».

3.6.21 – lifo

57

ΕΠΑΝΕΚΔΟΣΕΙΣ

Σινεμά

α πο toν γιάννη βασιλ είου

Α

ς είμαστε ειλικρινείς. Ούτε τις τελευταίες χολιγουντιανές υπερπαραγωγές, ούτε διαγωνιζόμενους και νικητές του Φεστιβάλ Καννών, ούτε καν τις συνήθεις γαλλοϊταλικές κομεντί δεν έχουμε συνδυάσει με το θερινό σινεμά. Το θερινό σινεμά είναι συνυφασμένο με κλασικούς τίτλους και παλιές δόξες του παγκόσμιου σινεμά, με άγνωστα διαμάντια που έχουν φτιαχτεί για σένα, απλώς δεν το ήξερες μέχρι να τα γνωρίσεις τυχαία σε μια προβολή υπό τον έναστρο ουρανό και να τα ερωτευτείς για μια ζωή. Στη δύσκολη περσινή σεζόν, που η παραγωγή και η κυκλοφορία νέων ταινιών πάτησε φρένο λόγω της πανδημίας, οι επανεκδόσεις έσωσαν την παρτίδα, κάτι για το οποίο είναι πρόσφορες κάθε φορά που οι νέες κυκλοφορίες μάς απογοητεύουν άλλωστε. Στη φετινή θερινή σεζόν, που αναμένεται ένας υπερβολικός αριθμός ταινιών στις αίθουσες, οι επανεκδόσεις ξεχωρίζουν ως εχέγγυο ποιότητας, ως πηγές ατόφιου, καθαρού σινεμά. Κι αν τυχόν μας απογοητεύσουν ξανά οι νέες κυκλοφορίες, αυτές θα είναι και πάλι εκεί, για να σώσουν το κινηματογραφικό μας καλοκαίρι. Ανάμεσα στους τίτλους που αναμένουμε φέτος, ξεχωρίσαμε τους παρακάτω:

Ο ΡΟΖ ΠΆΝΘΗΡΑΣ (PINK PANTHER, 1963) - ΛΑΓΩΝΙΚΌ 24 ΚΑΡΑΤΊΩΝ (A SHOT IN THE DARK, 1964) Το άστρο του Μπλέικ Έντουαρντς έρχεται για να φωτίσει τις καλοκαιρινές οθόνες μας με δύο από τις μεγάλες στιγμές του. Από τη μια η ελαφριά κωμωδία και ο κοσμοπολιτισμός του πρώτου Ροζ Πάνθηρα, όπου το φλέγμα του Ντέιβιντ Νίβεν συναντά τη σωματική κωμωδία του Πίτερ Σέλερς, και από την άλλη το Shot in the Dark, όπου ο Σέλερς βελτιστοποιεί την περσόνα του επιθεωρητή Κλουζό προς τέρψιν όλων μας και ο Μπλέικ Έντουαρντς στήνει πάνω του και γύρω του μια απίθανη κωμική χορογραφία σε ένα πανηγύρι γκαγκ και ευρημάτων που καταλήγει η πιο αστεία ταινία της σειράς. (10/6-01/7) ΔΙΨΑΣΜΈΝΟΣ ΓΙΑ ΗΔΟΝΉ (IN A LONELY PLACE, 1956) Ο original ελληνικός τίτλος της ταινίας, αν και ανήκει σε εκείνους τους ελαφρώς παραπλανητικούς της εποχής, που είχαν στόχο να τραβήξουν περισσότερο κόσμο με τις γαργαλιστικές τους υποσχέσεις, αναφέρεται (και) στην αυτοκαταστροφική φύση του κεντρικού ήρωα, του πιο σκοτεινού ρόλου που υποδύθηκε ποτέ ο Χάμφρεϊ Μπόγκαρτ. O αγγλικός τίτλος συλλαμβάνει τη νομοτελειακή επέλευση της καταστροφής, το σημείο μηδέν στο οποίο αναπόφευκτα θα βρεθεί ο ήρωας, καθιστώντας το φιλμ ένα νουάρ (ακόμα) περισσότερο στην ψυχή απ’ όσο στην κατασκευή. Η ατάκα με την οποία κλείνει η ταινία θα σας συνοδεύει για μέρες μετά την προβολή. (10/6)

ΕΡΩΤΙΚΉ ΕΠΙΘΥΜΊΑ (IN THE MOOD FOR LOVE, 2000) Τα λεπτοδουλεμένα ντεκόρ, τα κορεσμένα χρώματα του Κρίστοφερ Ντόιλ, το «Yumeji’s Theme» του Σιγκέρου Ουμεμπαγιάσι, που δηλώνει εμφατικά όσα μένουν άφατα ανάμεσα στους ήρωες, δύο παντρεμένους στο Χονγκ Κονγκ των ’60s, απατημένους από τους συζύγους τους, οι οποίοι κάνουν την ηθική επιλογή να αφήσουν το αίσθημα που αναπτύσσεται μεταξύ τους ανολοκλήρωτο, ώστε να παραμείνει αμόλυντο. Η ερωτική κινηματογραφική μελωδία του Γουόνγκ Καρ Βάι, που ήχησε για πρώτη φορά στις αρχές του αιώνα και στιγμάτισε μια γενιά σινεφίλ, επιστρέφει σε αποκατεστημένη κόπια υπό την επίβλεψη του σκηνοθέτη. Ίσως η επανέκδοση του καλοκαιριού – ακολουθείται τον Ιούλιο από την έτερη διάσημη δημιουργία του Καρ Βάι, το 2046. (17/6) ΜΠΛΕ ΒΕΛΟΎΔΟ (BLUE VELVET, 1986) H στιγμή που ο Ντέιβιντ Λιντς εντοπίζει τον εφιάλτη στα αμερικανικά προάστια και συστήνει στο σινεφίλ κοινό το sui generis κινηματογραφικό του σύμπαν, ψήγματα του οποίου μόνο στο Eraserhead έβρισκες στη μέχρι τότε φιλμογραφία του. Το κομμένο αυτί στο λιβάδι, το «In Dreams» του Ρόι Όρμπισον, τα κόκκινα χείλη της Ιζαμπέλα Ροσελίνι και η παροξυσμική αντίδραση του Ντένις Χόπερ στη θέα του μπλε βελούδου συνθέτουν μια ξεχωριστή φιλμική διαδρομή που περνά μέσα από τη διασταύρωση επιθυμιών και κινδύνου και συνεχίζει στη χαμένη λεωφόρο του υποσυνείδητου για να καταλήξει στο «κόκκινο δωμάτιο» των φιλμικών ’80s. Silencio. (24/6) ΤΟ ΑΊΝΙΓΜΑ (GARDE A VUE, 1981) Κάθε καλοκαίρι βλέπουμε και ξαναβλέπουμε τμήματα της φιλμογραφίας της nouvelle vague, μα υπάρχουν πολύ περισσότερα (και σε αρκετές περιπτώσεις πολύ καλύτερα) πράγματα στη γαλλική κινηματογραφία, όπως τα policier, τα αστυνομικά φιλμ δηλαδή, στα οποία οι Γάλλοι έχουν μακρά παράδοση. Το Αίνιγμα του Κλοντ Μιλέρ είναι μία από τις ωραιότερες ταινίες του είδους, συνιστά μια μελαγχολική δημιουργία, όπου το αστυνομικό μυστήριο δίνει σταδιακά τη θέση του στο υπόκωφο ερωτικό δράμα, με ένα φινάλε που μένει αξέχαστο. Είναι το είδος της επανέκδοσης που θα επιθυμούσαμε να βλέπουμε συχνότερα στα θερινά σινεμά. (24/6)

Η ΣΥΝΟΜΙΛΊΑ (THE CONVERSATION, 1974) Μεταξύ των δύο Νονών ο Κόπολα στρίμωξε αυτό εδώ το βραδυφλεγές συνωμοσιολογικό θρίλερ που τυγχάνει να είναι και ολίγον αριστούργημα. Η Συνομιλία χρωστάει πολλά στο Blow Up του Αντονιόνι, αν όμως το τελευταίο είναι μια ταινία για τη διαρκώς διαφεύγουσα αλήθεια, η πρώτη είναι μια ταινία για τον διαρκώς διαφεύγοντα έλεγχο. Τον έλεγχο των πραγμάτων που εσφαλμένα νομίζει ότι έχει ο ήρωας, λόγω της απόστασης που παίρνει από αυτά, τις προσπάθειές του να τον αποκτήσει, μέσω της εμπλοκής του, και την ολοκληρωτική ήττα του, που θα έρθει σε ένα με τον τρόπο του καθηλωτικό, οριακά υπερβατικό τελευταίο εικοσάλεπτο. (15/7)

10+1 επανεκδόσεις για το καλοκαίρι Στη φετινή θερινή σεζόν, που αναμένεται ένας υπερβολικός αριθμός ταινιών στις αίθουσες, οι επανεκδόσεις ξεχωρίζουν ως εχέγγυο ποιότητας, ως πηγές ατόφιου, καθαρού σινεμά.

58 lifo – 3.6.21

TO ΠΑΙΧΝΊΔΙ ΤΩΝ ΛΥΓΜΏΝ

(ΤHE CRYING GAME, 1992) Από τα μεγάλα κινηματογραφικά σοκ των ’90s, το Παιχνίδι των Λυγμών του Νιλ Τζόρνταν έρχεται για να συστηθεί σε μια νέα γενιά σινεφίλ που δεν γνωρίζει το «μυστικό». Στην ιστορία ενός εθελοντή του IRA και του κοριτσιού ενός Βρετανού στρατιώτη, που είχε ως τελευταία του επιθυμία, πριν εκτελεστεί, να του την προσέχει, μπορεί να βλέπεις αρχικά ένα ερωτικό θρίλερ, το πραγματικό θέμα της ταινίας, όμως, είναι η ταυτότητα και η ανάδειξή της ως προϊόντος καθαρά εσωτερικού φρονήματος – το περίβλημα, άλλωστε, είναι απλώς ένα κομμάτι κρέας, για να παραφράσουμε τον Φόρεστ Γουίτακερ στην ταινία. (22/7)

ΤΟ ΚΕΝΤΡΊ (THE STING, 1973) Ο μεγάλος θριαμβευτής της οσκαρικής απονομής του 1973 έφυγε με επτά αγαλματίδια στις αποσκευές του. Απολύτως δικαιολογημένα, αν μας ρωτάτε, καθώς πρόκειται για ένα από τα ευτυχέστερα δείγματα ψυχαγωγικού σινεμά, με περίσσευμα γοητείας και φινέτσας, ragtime ήχους, αξιέπαινη κατασκευαστική επιμέλεια, πρωταγωνιστικό δίδυμο ασυναγώνιστου μαγνητισμού –κρίμα που οι Πολ Νιούμαν και Ρόμπερτ Ρέντφορντ έκαναν μόνο δύο ταινίες μαζί– και ένα σενάριο από εκείνα που ζήλεψε κάθε ταινία απάτης που ακολούθησε. Πολλές ταινίες προσπάθησαν να τη μιμηθούν, ελάχιστες τα κατάφεραν. (Ιούλιος)

ΚΑΖΑΜΠΛΆΝΚΑ (CASABLANCA, 1941) Η Καζαμπλάνκα του Μπόγκαρτ και της Μπέργκμαν, του «As time goes by» και της «αρχής μιας υπέροχης φιλίας», του μπαρ που «απ’ όλα τα μπαρ του κόσμου» έμελλε να επανενώσει πρόσκαιρα δύο ανθρώπους που χώρισε ο πόλεμος και ενός φινάλε που ξεκαθαρίζει τη (διόλου) λεπτή γραμμή που χωρίζει το fling από τον ατόφιο έρωτα, θα αποτελέσει και φέτος καταφύγιο για ερωτοχτυπημένους (και μη) σινεφίλ, λειτουργώντας παράλληλα και ως λυδία λίθος για την εξακρίβωση της καταλληλότητας του ερωτικού μας συντρόφου: μάλλον δεν θέλεις να είσαι με κάποιον που δεν θέλει να δει μαζί σου την Καζαμπλάνκα κάτω από τα αστέρια. (Ιούλιος) MΠΈΤΥ ΜΠΛΟΥ (BETTY BLUE, 1986) O Ζοργκ και η Μπέτυ, το πορτοκαλί και το κόκκινο, η μέρα και η νύχτα. Από τις σπάνιες περιπτώσεις που η κινηματογραφική απεικόνιση του amour fou, όπως τον αποκαλούν οι Γάλλοι, αγκαλιάζει ατρόμητα (και) την ηδυπάθεια που αυτός συνεπάγεται, τον εντοπίζει κάπου ανάμεσα στην αλαφροΐσκιωτη αίσθηση του μαγικού ρεαλισμού και την ωμότητα μιας οριακής arthouse δημιουργίας και βυθίζεται στον ολοκληρωτισμό του. Επίσης, σε λίστες με τα καλύτερα κινηματογραφικά scores που γράφτηκαν ποτέ πάντα κρατάμε μια θέση για το σάουντρακ του Γκάμπριελ Γιάρεντ, ένα μουσικό χωνευτήρι ειδών και ακουσμάτων από διαφορετικές γωνιές του πλανήτη. (19/8) *Σημειώνεται πως οι ημερομηνίες εξόδου των ταινιών στις αίθουσες ενδέχεται να αλλάξουν.

HIP-HOP

στους ράπερ που δεν γνωρίζεις σχεδόν τίποτα για την προσωπική τους ζωή ή δεν τους βλέπεις να απασχολούν συχνά τα media. Μόλις το 2016 είχε δηλώσει σε μια συνέντευξή του ότι είναι παντρεμένος με συμφοιτήτριά του, ενώ το 2020 αποκάλυψε ότι είναι πατέρας δύο παιδιών. Χρησιμοποιεί ελάχιστα τα social media και όταν ποστάρει, ο λόγος του έχει μεγαλύτερο βάρος, ίσως επειδή έχει κάτι να πει. Η μεγαλύτερη διένεξη που είχε ποτέ online ήταν με τη ράπερ Noname, πέρσι όμως έληξε, με τους δυο τους να μεταφέρουν τη διαφωνία τους στα τραγούδια τους, όπως οι παλιοί ράπερ, και τον Cole να υποχωρεί. «Βάσισε την καριέρα του πάνω στους ήρωές του από το χιπ-χοπ της δεκατίας του ’90, αλλά διατήρησε το ενδιαφέρον του για τη νέα σχολή, τοποθετώντας τον εαυτό του στο ενδιάμεσο ως έναν ράπερ αρκετά νέο για να έχει απήχηση σε μια νεότερη γενιά φαν, αλλά αρκετά μεγάλο ώστε να σέβεται τους κλασικούς και να προκαλεί τους νεότερους συναδέλφους του. Προσαρμόστηκε (αργά μεν, αλλά όχι χωρίς να λοξοδρομήσει) στην κριτική των λιγότερο “φωτισμένων” απόψεών του» γράφουν στους «New York Times», συνοψίζοντας σε αυτή την πρόταση ολόκληρη την καριέρα του.

ΣΤΑ 36 ΤΟΥ, ΣΤΟ «OFF-SEASON» ΤΊΠΟΤΑ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΑΛΛΆΞΕΙ

Το νέο Νο1 άλμπουμ του Αμερικανού ράπερ σπάει το ένα ρεκόρ μετά το άλλο και βάζει και τα δώδεκα κομμάτια του στα σαράντα πρώτα του πίνακα επιτυχιών του Billboard.

Σ

ε ένα meme που κυκλοφορεί στο Ίντερνετ, τα πρόσωπα τεσσάρων από τους πιο σημαντικούς Προέδρους των ΗΠΑ στο όρος Ράσμορ έχουν αντικατασταθεί από ράπερ. Με αφορμή τη λίστα που πόσταρε πριν από λίγες μέρες το Rap Caviar, η πιο δημοφιλής playlist του Spotify με τη δική της εκδοχή για τα 2010s, ξεκίνησε στις ΗΠΑ ολόκληρη συζήτηση για τους Drake, Kendrick Lamar και J. Cole που μπήκαν στη θέση των Τζορτζ Ουάσινγκτον, Τόμας Τζέφερσον, Θίοντορ Ρούζβελτ και Αβραάμ Λίνκολν – ο τέταρτος ράπερ είναι ακόμη υπό αναζήτηση. Δεν προκαλεί έκπληξη το ότι ο J. Cole βρίσκεται σε αυτήν τη θέση. Με αυτόν τον τρόπο καθιερώνεται ως ένας από τους πιο σημαντικούς ράπερ της εποχής μας, και δεν θα μπορούσε να γίνει και διαφορετικά. Ακόμα κι αν δεν σου αρέσει η μουσική του, το «The off season», το έκτο του άλμπουμ που κυκλοφόρησε την περασμένη εβδομάδα, σαρώνει και σπάει το ένα ρεκόρ μετά το άλλο. Τέσσερα κομμάτια από το άλμπουμ είναι στο Tοp10, τα υπόλοιπα οκτώ στο Tοp 40 και, φυσικά, το «Off-Season» είναι στο Νο1 του Hot 200 με τις καλύτερες πωλήσεις της χρονιάς. Έσπασε και το ρεκόρ του Spotify, με τα streamings του να φτάνουν τα εξήντα δύο εκατομμύρια σε 24 ώρες.

Η επιστροφή του έκανε πάταγο, εν ολίγοις. Η απουσία του ήταν αισθητή και είναι κάτι που σχολιάζουν αρκετοί μουσικοκριτικοί. Ο J. Cole, παρότι παραγωγικότατος, είχε να κυκλοφορήσει νέα δουλειά περίπου τρία χρόνια, από το «KOD» του 2018, ενώ είναι η πρώτη του, μετά από οκτώ χρόνια, στην οποία έχει guest φωνητικά στα τραγούδια του με συμμετοχές από τους Morray, 21 Savage, Lil Baby, Bas, and 6lack. Παρόλο που σήμερα θεωρείται αναμφισβήτητος σταρ, η άνοδός του στην κορυφή δεν ήταν τόσο «ασφαλής» ή δεδομένη. Όπως σχολιάζουν στους «New York Times», όταν πρωτοεμφανίστηκε, πριν από μία δεκαετία, είχε την ίδια δυναμική με τον Drake, αλλά ταυτόχρονα την ίδια φιλοδοξία να μπει στην ελίτ των μεγαλύτερων ράπερ της εποχής, όπως ο Jay-Z και ο Nas. Έχει ενδιαφέρον να διαβάσει κανείς πως στην «Guardian» τον παρουσίαζαν ως έναν 25χρονο ελπιδοφόρο ράπερ από τη Βόρεια Καρολίνα, ο οποίος εκπροσωπούσε το αληθινό ραπ. Και είναι εν μέρει αλήθεια: όταν ο Cole διαπίστωσε ότι το μονοπάτι προς τη δόξα ήταν γεμάτο συμβιβασμούς, προτίμησε να μείνει πιστός στον εαυτό του ή να μη θυσιάσει την προσωπική του ευτυχία, γνωρίζοντας παράλληλα επιτυχία. Στην πραγματικότητα, είναι από τους ελάχι-

Ιnstagram: realcoleworld

απο τη μ αρ ια παππα

Μουσική

Ο αναμφίβολος θρίαμβος του J. Cole

Ο Jermaine Cole, όπως είναι το κανονικό του όνομα, γεννήθηκε το 1985 στην αμερικανική στρατιωτική βάση της Φρανκφούρτης. Ο πατέρας του είναι Αφροαμερικανός βετεράνος και η μητέρα του λευκή Αμερικανοευρωπαία. Ο πατέρας του παράτησε την οικογένεια και η μητέρα του πήρε εκείνον, που τότε ήταν οκτώ μηνών, και τον αδελφό του και εγκαταστάθηκαν στην Αμερική. Μεγάλωσε σε ένα πολυπολιτισμικό περιβάλλον. Όταν ρωτήθηκε πώς αισθάνεται για την καταγωγή του, είπε: «Μπορώ να ταυτιστώ με τους λευκούς, χάρη στη μητέρα μου και την οικογένειά της, την οποία αγαπώ. Ποτέ δεν αισθάνθηκα λευκός όμως, ότι είμαι ένας από αυτούς. Ταυτίζομαι περισσότερο με αυτό που δηλώνει η εμφάνισή μου επειδή έτσι μου συμπεριφέρονται, όχι όμως απαραίτητα με αρνητικό τρόπο». Από μικρός είχε μεγάλη αγάπη για το μπάσκετ και είναι αυτοδίδακτος στο πιάνο. Εκτός από τα δικά του άλμπουμ, έχει αναλάβει την παραγωγή σε κομμάτια των Janet Jackson και Kendrick Lamar. Λίγο πριν από την κυκλοφορία του «Off-Season» υπέγραψε συμβόλαιο με την ομάδα Rwada Patriots, για να παίξει στη Basketball Africa League. Σε μια συνέντευξή του ανάλυσε τον τίτλο του άλμπουμ: «Συμβολίζει τη δουλειά που χρειάζεται για να φτάσεις στο υψηλότερο σημείο. Αντιπροσωπεύει τις πολλές ώρες, τους μήνες και τα χρόνια που χρειάστηκαν για να βρεθείς στην καλύτερη δυνατή φόρμα. Ακριβώς όπως στο μπάσκετ, που αυτό που βλέπεις να κάνει ένας αθλητής στο γήπεδο αντικατοπτρίζει τη δουλειά που έκανε όλο το καλοκαίρι, έτσι και ένας τραγουδιστής, αν πάρει στα σοβαρά την καριέρα του, έχει υψηλούς στόχους και θέλει να τους κυνηγήσει, εκτός σεζόν είναι η περίοδος που θα δουλέψει, το διάστημα που θα σπρώξει τον εαυτό του στα όριά του, με όλο τον πόνο και την πίεση που αυτό περιλαμβάνει». Στην τελική, μπορεί το «Οff-Season» να μην είναι το καλύτερο άλμπουμ του, αλλά με τόσο δυνατά κομμάτια, όπως τα «95.South», «Amari» ή «Interlude», είναι μια παρακαταθήκη της επιρροής και της αντοχής του στο μακροχρόνιο rap-game.

3.6.21 – lifo

59

ΔΟΚΙΜΙΟ © getty images/ideal images

Οι δημόσιες «Παρεμβάσεις» του Μισέλ Ουελμπέκ Οι «Παρεμβάσεις 2020» του Μισέλ Ουελμπέκ για τη λογοτεχνία, την εμπορευματοποίηση των σωμάτων και της τέχνης, τον Ζακ Πρεβέρ, τον Νιλ Γιανγκ, τον ίδιο σε ρόλο ποιητή, ακόμα και για την πανδημία, την οποία, φυσικά, είχε προβλέψει από νωρίς. Αποκλειστική παρουσίαση του νέου του βιβλίου που αναμένεται να κυκλοφορήσει σε λίγες μέρες από τις εκδόσεις της Εστίας.

Βιβλίο

απο την τινα μανδηλαρα

60 lifo – 3.6.21

Α

ν υπάρχει ένας Ευρωπαίος συγγραφέας που έχει διαμορφώσει τη δική του ταυτότητα και γλώσσα, αυτός είναι σίγουρα ο Μισέλ Ουελμπέκ: παραμένοντας στη μέση μιας δίνης που δεν τον αφήνει να συμβιβαστεί με το υπάρχον, αρνείται κατηγορητικά, από το πρώτο του βιβλίο, να φορέσει τον μανδύα του προβλέψιμου ή του αρεστού. Στηλιτεύει οτιδήποτε η Δύση θεωρεί επιβεβλημένο και πρέπον, ενσωματώνοντας στη γραφή του φιλοσοφικές εμμονές και λογοτεχνικά απωθημένα που μάλλον τον φέρνουν πιο κοντά στους ρομαντικούς και τους maudits παρά στους συγγραφείς του επόμενου μπεστ-σέλερ. Παρ’ όλα αυτά, παίζει με τους όρους της υφιστάμενης παραγωγής, φροντίζοντας ωστόσο με κάθε κείμενο του να συνταράζει το πνευματικό κατεστημένο, παίρνοντας εκδίκηση εν ονόματι των αγαπημένων του Σοπενάουερ, Λάβκραφτ και Κοντ. Σε ένα δυτικό σύστημα που αρέσκεται να ενσωματώνει οτιδήποτε μπορεί να καταναλωθεί, ο Ουελμπέκ ξέρει ότι δεν έχει κανένα μέλλον παρά μόνο αν ξανανιώσει την αγωνία και την οδύνη των αδικημένων της Ιστορίας, κρατώντας ψηλά το στειλιάρι της γραφής του. Και το κάνει με τον δικό του, λειτουργικά αντιφατικό τρόπο: από τη μια διαβάζει Νίτσε και από την άλλη δηλώνει πως θέλει να γράψει ένθερμα κείμενα σαν του Αποστόλου Παύλου, αναζητώντας τους δικούς του φανατικούς πιστούς: από τη μια αγαπάει το χάος και την κόλαση και από τις άλλη γυρεύει παντοτινή θαλπωρή στις απαράλλαχτες αρχές του καλού. Μεταμορφώνεται ταυτόχρονα σε ειρωνικό Τσέστερτον –άλλος του αγαπημένος!– και σε έναν παράδοξο επιστήμονα που διοχετεύει διαρκώς στις σελίδες ηλεκτροφόρα καλώδια για να φτιάξει, σύμφωνα με τη δική του λογοτεχνική μηχανική, ένα ατελείωτο, πυρακτωμένο σύστημα εξαιρετικής διαύγειας και τελειότητας. Τα πάντα πρέπει να επαναπροσδιοριστούν εκ νέου, όπως θα έλεγε και ο αγαπημένος του Νίτσε, να γίνει επαναξιολόγηση των κυρίαρχων αξιών. Άλλωστε, για τον Ουελμπέκ το αιτούμε-

νο είναι, έστω και αν χυθεί μεταφορικά αίμα, να ξαναβρεί η λογοτεχνία τον υψηλό σκοπό της, πέρα από τις όποιες τάσεις: «Με όλες τις δυνάμεις της (που είναι μεγάλες), η λογοτεχνία αντιτίθεται στην ιδέα της διαρκούς επικαιρότητας, του διηνεκούς παρόντος. Τα βιβλία θέλουν αναγνώστες: οι αναγνώστες όμως πρέπει να έχουν ύπαρξη ατομική και σταθερή· δεν μπορούν να είναι καθαροί καταναλωτές, καθαρά φαντάσματα. Πρέπει επίσης να είναι, κατά κάποιον τρόπο, υποκείμενα». Αυτό είναι το κυρίαρχο αίτημα που προβάλλει στις δοκιμιακές Παρεμβάσεις 2020 (σε μετάφραση Γιώργου Καράμπελα), οι οποίες πρόκειται να κυκλοφορήσουν σε λίγες μέρες από τις εκδόσεις της Εστίας –όπως και τα υπόλοιπα βιβλία του πολυβραβευμένου Γάλλου συγγραφέα, δοκιμιογράφου και ποιητή– και διαβάζονται παράλληλα με το λογοτεχνικό του έργο. Μέσα από ένα πλήθος δοκιμιακών προσπαθειών, παρεμβάσεων και συνεντεύξεων που παρατίθενται σε ένα βιβλίο το οποίο αγγίζει σχεδόν τις πεντακόσιες σελίδες, διαμορφώνεται το διόλου αποσπασματικό αλλά άκρως συνεκτικό ουελμπεκικό πλάνο που σκοπό έχει να επαναπροσδιορίσει ό,τι οι υπόλοιποι προσπερνούν ως ξεπερασμένο ή μάταιο. Μάλιστα, τα κείμενά αυτά έχουν στόχο να καταδείξουν τους αρμούς της ουελμπεκικής ευπροσηγορίας που δεν χαρίστηκε ποτέ σε κανέναν. Χτυπώντας το εκσυγχρονισμένο, δημοκρατικό και φιλελεύθερο μοντέλο ζωής, υποστηρίζουν με περίσσιο θάρρος την εμμονή σε έναν ιδιότυπο συντηρητισμό, ορίζοντας με αυτόν τον τρόπο τη φανατική προσήλωση του Ουελμπέκ στις παλιές, ανεξίτηλες αρχές αλλά και σε αυτές του ρομαντικού απόλυτου, που επιφορτίζουν τον συγγραφέα με ένα διαφορετικό είδος ευθύνης από αυτό των απλών κατασκευαστών μιας ακόμα ιστορίας. Έτσι, η δουλειά του είναι άμεσα συνυφασμένη με την ηθική στάση του απέναντι στον κόσμο. Προσπερνώντας, σαν τον ήρωά του, τον Φλοράν-Κοντ, της Σεροτονίνης, τον υπαρκτό κόσμο ή καθρεφτιζόμενος, σαν τον Φρανσουά της Υποταγής, στο καθολικό

μισέλ ουελμπέκ

Παρεμβάσεις 2020 Μτφρ.: Γιώργος Καράμπελας Εκδόσεις Βιβλιοπωλέιον της Εστίας

κάτοπτρο του Ουισμάνς, ο συγγραφέας δείχνει να αποσύρεται εσκεμμένα από τα εγκόσμια ή μάλλον να διεκδικεί την επαναφορά μιας νέας γλώσσας που θα δικαιώσει τις σοπεναουερικές βάσεις της σκέψης του για τον επαναπροσδιορισμό της βούλησης, πέρα από τον σποραδικό καταιγισμό μιας ευκαιριακής επιθυμίας. Σε αντίθεση με όλους όσοι επιμένουν να θεωρούν τον Ουελμπέκ μηδενιστή, πρώτιστη αξία γι’ αυτόν έχει η μεστή περιεχομένου, καθολική βούληση, αφού «τα ανθρώπινα όντα είναι πολύ πιο ίδια απ’ όσο φαντάζονται μες στην κωμική τους οίηση», καθώς δίνουν μια από κοινού μάχη για την ομορφιά ως βασική και ύψιστη γλώσσα. Προκειμένου να επιτευχθεί κάτι τέτοιο, είναι απαραίτητη η άμεση επαφή με την υψηλή τέχνη ή, όσον αφορά τον συγγραφέα, μια παράδοξη ομφαλοσκόπηση, σαν αυτή των αποσυρμένων στην έρημο ομφαλοσκόπων που αναζητούσαν τη δική τους επαφή με τον Θεό. Αυτό το ξέρει καλά και ο ίδιος, αναλαμβάνοντας εκ μέρους των λογοτεχνών να ορίσει αυτήν τη νέα ποιητική γλώσσα που βρίσκει τρυπωμένη σε μπαρόκ έργα τέχνης, στις επιστημονικές θεωρίες, στο μυθιστόρημα του δέκατου ένατου αιώνα, π.χ. του Μπαλζάκ, το οποίο αντιπαραθέτει σε αυτό του εικοστού, στην πίστη στην ομορφιά, στις βουβές ταινίες του παλιού κινηματογράφου, στους νωχελικά θλιμμένους στίχους του λατρεμένου του Νιλ Γιανγκ, στην ίδια την ποίηση, αφού «όσο μένουμε στην ποίηση, μένουμε επίσης στην αλήθεια». Στις συνεντεύξεις που ανιχνεύουμε στις Παρεμβάσεις είναι σαφής η ποιητική στάση του Ουελμπέκ απέναντι στα πράγματα και ο αυτοπροσδιορισμός του ως ποιητή παρά ως λογοτέχνη. «Η ποίηση δεν είναι μόνο μια άλλη γλώσσα, είναι ένα άλλο βλέμμα» υποστηρίζει, κοινό σε όλους όσοι αγωνιούν να γραπώσουν την ομορφιά και να δουν σε βάθος το καλό και το κακό, να ορίσουν και να ανακαλύψουν την ηθική στάση των χαρακτήρων. Σύμφωνα με αυτήν τη λογική, ο Ντοστογιέφσκι είναι πολύ πιο ποιητικός και μοντέρνος σε σχέση με τους υπόλοιπους λογοτέχνες του εικοστού αιώνα, με εξαίρεση τους λογοτέχνες του φανταστικού, τον Μακάρθι και κάποιους συγκαιρινούς του, όπως ο Εμανουέλ Καρέρ. Ο τρόπος που αυτοί επικοινώνησαν με τον κόσμο δείχνει τη βαθύτητα που πρέπει να έχει το βλέμμα του λογοτέχνη-προφήτη, όπως έχουν αποκαλέσει ήδη τον Ουελμπέκ – αυτόν τον τίτλο ασπάζεται ο ίδιος στο τελευταίο κείμενό του στο βιβλίο για τη σημερινή πανδημία. Πρόλαβε, εξάλλου, να προβλέψει, όπως έχει συμβεί με μια σειρά από άλλα τραγικά γεγονότα, την επερχόμενη απομόνωση των ανθρώπων, όταν στη Δυνατότητα ενός νησιού αποκάλυπτε την αόρατη αρρώστια που καθόριζε τις ανύπαρκτες σχέσεις ανάμεσα στους διάφορους απομονωμένους στα δικά τους κελιά, άφυλους Ντάνιελ. Η αλλοτρίωση που επέφερε, όμως, η πανδημία έχει για τον Ουελμπέκ άλλο ένα τρομακτικό στοιχείο, την κατάργηση του τελετουργικού στοιχείου του θανάτου, καθώς ο ίδιος, για μια ακόμα φορά, δεν ξεχνάει τον Φιλίπ Αριές, μιλώντας μάλιστα και σε ένα άλλο κείμενό του, εκτός από την ιερή διάσταση του θανάτου, για την τελετουργική και όχι εκστατική ή διονυσιακή αξία της γιορτής. Η τραχύτητα της τελευτής μοιάζει πάντα να τιθασεύεται από την παρηγορητική δράση του τελετουργικού που στον κόσμο της συμβολικής έκφρασης ισοδυναμεί με την ποίηση: αυτή είναι, για τον ίδιο, η πραγματική διάσταση του ανθρώπου, πέρα –ας μην ξεχνιόμαστε– από την ανακάλυψη της καλοσύνης και της αγάπης.

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΜΥΘΟΠΛ ΑΣΙΑ

Ο

ι μεντεσέδες των παλιών αξιών ξεχαρβαλώνονται». Η φράση αυτή νομίζω ότι συνοψίζει τόσο το νόημα όσο και την πλοκή της καινούργιας ιστορικής μυθοπλασίας του Γάλλου συγγραφέα Ερίκ Βυϊγιάρ (γενν. 1968) Ο πόλεμος των φτωχών. Στο φόντο αυτού του σύντομου, αλλά τόσο πλούσιου σε λυρισμό και εικονοποιητική δύναμη κειμένου, όπου ο πραγματικός ήρωας είναι η γλώσσα (εξαιρετική η δουλειά του μεταφραστή Γιώργου Φαράκλα), παρακολουθούμε το ιστορικό γεγονός του πολέμου των χωρικών στη Γερμανία. Στις αρχές του δέκατου έκτου αιώνα, εποχή πρώιμης θρησκευτικής μεταρρύθμισης, μια σειρά εξεγέρσεων αγροτών και εργατών συνεγείρει τις γερμανικές επαρχίες. «Η ορμητικότητά τους είναι μια βίαιη έκφραση της μαύρης φτώχειας» γράφει ο Βυϊγιάρ. «Η πλέμπα αφηνιάζει. Το άχυρο στους αγρότες! Το κάρβουνο στους εργάτες! Η σκόνη στους σκαφτιάδες! Η παράσταση στους πλανόδιους!». Η εξέγερση καταπνίγεται, τελικά, στο αίμα. Το τελικό χτύπημα δίνεται στη Μάχη του Φράνκενχαουζεν, στη Θουριγγία, τον Μάιο του 1525. Υπολογίζεται ότι 80.000 χωρικοί έχασαν τη ζωή τους. Ο Λούθηρος, ο μεγάλος μεταρρυθμιστής που τελικά τάχθηκε με το μέρος των φεουδαρχών και ηγεμόνων, ματαίως φώναζε ότι δεν εξεγείρονται οι χωρικοί αλλά ο Θεός. Τελικά, ποιος είναι ο Θεός, αναρωτιέται ο Βυϊγιάρ για λογαριασμό του σημερινού αναγνώστη που απολαμβάνει το βιβλίο. «Εκτός αν ονομάσουμε Θεό την πείνα, την αρρώστια, την

ταπείνωση, το κουρέλι». Ήρωας αυτής της εξέγερσης, αλλά και κεντρικό πρόσωπο στην αφήγηση του Bυϊγιάρ, είναι ο ιερωμένος και θεολόγος Τόμας Μύνστερ που διακήρυττε την ισότητα, πληρώνοντας με τη ζωή του το κήρυγμά του. «Είχε αισθανθεί σταθερά τη δύναμη του σημείου = (ίσον)» γράφει ο Βυϊγιάρ. Κι αυτό δεν του συγχωρέθηκε. Τον αποκεφάλισαν με πέλεκυ, το κεφάλι του καρφώθηκε σ’ ένα κοντάρι και το σώμα του ρίχτηκε στα σκυλιά. Ήταν, το 1525, τριάντα πέντε ετών. Ο Τόμας είχε δει, όταν ήταν έντεκα ετών, τον απαγχονισμό του πατέρα του. Το σώμα του πατέρα είχε αιωρηθεί στην κρεμάλα σαν ένας σάκος γεμάτους σπόρους. Στα δεκαπέντε του, ο Τόμας είχε ιδρύσει μια μυστική εταιρεία ενάντια στην Εκκλησία της Ρώμης. Τα πράγματα, βέβαια, είχαν αλλάξει πολύ. Η εφεύρεση της τυπογραφίας είχε πολλαπλασιάσει τα βιβλία, «σαν τα σκουλήκια στο σώμα», τα είχε μετατρέψει σε εργαλεία εξέγερσης. Ακόμα και η Βίβλος ήταν επικίνδυνο όπλο στα χέρια των εξεγερμένων. Και ο ίδιος, αφού «ζυμώθηκε» μέσα στο πλήθος που ακολούθησε τον Λούθηρο, ξεκίνησε έναν δικό του δρόμο, «βγήκε στη φόρα» το 1520. Ο Βυϊγιάρ, βέβαια, δεν κάνει ιστορία. Κάνει, όπως είπαμε, ιστορική μυθοπλασία. Αλλά πηγαίνει πολύ πιο πέρα απ’ αυτόν τον όρο, που έτσι κι αλλιώς δεν παύει να είναι μια γραμματολογική σύμβαση. Εκείνο που τον ενδιαφέρει περισσότερο είναι να χρησιμοποιήσει τη γλώσσα του σήμερα, τη ζωντανή γλώσσα της λογοτε-

éric vuillard Ο πόλεμος των φτωχών Μτφρ.: Γιώργος Φαράκλας Εκδόσεις Πόλις Σελ.: 90

Ο Θεός και ο λαός μιλούν την ίδια γλώσσα Ο Γάλλος συγγραφέας Ερίκ Βυϊγιάρ διηγείται τον πόλεμο των χωρικών στη Γερμανία του δέκατου έκτου αιώνα για να αποφλοιώσει την ιστορία και να μας οδηγήσει στην καρδιά των ιδεών και των συναισθημάτων που ξεπερνούν τον χρόνο.

χνίας, για να κάνει σύγχρονη την ιστορία και να μας οδηγήσει, πέρα από τα ιστορικά γεγονότα, στην καρδιά των ανθρώπινων συναισθημάτων και των ιδεών. Ο Ερίκ Βυϊγιάρ το διεκδικεί αυτό και το λέει ξεκάθαρα μέσα στην αφήγησή του. Τι μένει σ’ εμάς, ρωτάει, απ’ όλον αυτόν τον πόλεμο των χωρικών. «Μένουν οι λέξεις, που είναι ένας άλλος σπασμός των πραγμάτων» γράφει. Αυτό το νιώθουμε αμέσως ως σημερινοί αναγνώστες, διαβάζοντας, ας πούμε, μία από τις πιο λυρικές σελίδες της αφήγησης, εκεί όπου περιγράφει ποιες είναι οι πηγές έμπνευσης του Τόμας Μύνστερ: «Εμπνέεται από τα πράσινα φύλλα, την καβαλίνα, τη σύφιλη, τα σύννεφα… από τα τσαλαπατημένα χωράφια, από τα κτήματα που δουλεύουν οι κολίγες και τα φέουδα που κληρονομούν οι τσιφλικάδες, από τα ξεριζωμένα αμπέλια, από τους φόρους… από τα δρεπάνια, τους πασσάλους, τα κοντάρια, από τον μεγάλο μορφασμό του άρρωστου ζώου… εμπνέεται από τον Θεό, είναι θεόπνευστος, αλλά Θεός είναι, τότε, η πραγματική ουλή, η συναναστροφή των κυμάτων, ένα μάτσο χαρτιά που έχουν γραμμένες τις ματαιώσεις και τους λήθαργούς μας». Αυτή η τελευταία φράση είναι στίχος του σύγχρονου ποιητή Ζακ Ντιπέν, όπως μαθαίνουμε από τις σημειώσεις του μεταφραστή (λίγες και απαραίτητες), και δείχνει ότι ο Βυϊγιάρ χρησιμοποιεί λέξεις και φράσεις άλλων σαν μικρές πινελιές στον δικό του μεγάλο πίνακα. Κι εδώ μπορούμε να μιλήσουμε για το άλλο δυνατό σημείο της αφήγησης του Γάλλου συγγραφέα, που είναι η εικονοποιητική λειτουργία. Βλέπουμε μπροστά μας τον βιασμό της 15χρονης κόρης ενός αγρότη από τον φοροεισπράκτορα, επειδή δεν έχουν να πληρώσουν τον φόρο. «Τη γδύνει με το ζόρι, τη ρίχνει στ’ άχυρα και πληρώνεται σε είδος. Αυτή είναι δεκαπέντε. Είναι όμορφη. Είναι πολύ άξια. Αλλά τα τέκνα των φτωχών δεν αξίζουν δεκάρα. Τα χείλη της έχουν μπλαβίσει τώρα, κρυώνει. Παραπαίει στο στενό μονοπάτι με τα βατόμουρα. Από μακριά τη βλέπει ο πατέρας της. Τεράστιοι όγκοι σύννεφων περνούν ξυστά στις κορυφές των δέντρων». Η δημιουργία εικόνων είναι πολύ συνειδητός συγγραφικός στόχος. Το φανερώνει, άλλωστε, ο ίδιος ο συγγραφέας. «Η Ιστορία είναι η Φιλομήλα», γράφει, «που τη βίασαν, κατά πως λένε, και της έκοψαν τη γλώσσα, και σφυρίζει τη νύχτα βαθιά μες στα δάση». Ο Βυϊγιάρ αναφέρεται εδώ στον μύθο της Φιλομήλας. Τη βίασε ο άντρας της αδελφής της, της Πρόκνης, και της έκοψε τη γλώσσα για να μην τον μαρτυρήσει. Αυτή όμως κέντησε τον βιασμό της. Η Πρόκνη, για να εκδικηθεί τον άντρα της, σκότωσε τον γιο τους και του τον σέρβιρε. Ο Δίας έδωσε την τελική λύση: μεταμόρφωσε τη Φιλομήλα σε χελιδόνι και την Πρόκνη σε αηδόνι. Ο Ερίκ Βυϊγιάρ αναφέρεται και σε άλλους επαναστάτες πριν από τον Μύνστερ, που ηγήθηκαν κοινωνικών και θρησκευτικών πολέμων στην ηπειρωτική Ευρώπη και τη Βρετανία. Για παράδειγμα, ο Τσέχος Γιαν Χους, πρόδρομος της Μεταρρύθμισης, κάηκε στην πυρά. Οι ειδικοί του Κανονικού Δικαίου ήθελαν να εξετάσουν το συκώτι του, τη χολή του και την πόσθη του, για να διαπιστώσουν αν είναι αιρετικός. Τελικά, τον έκαψαν, με μια χάρτινη μήτρα στο κεφάλι, δεμένο σ’ έναν παλούκι. Αλλά είπαμε: ο Βυϊγιάρ δεν κάνει ιστορία. Μας βάζει βαθιά στο μυστικό της ισότητας, των αισθημάτων και των ιδεών. Και το κάνει με λέξεις. Γιατί, όπως γράφει, «αν δεν αφήσεις πίσω σου ούτε μια λέξη, πέφτεις για πάντα στην αφάνεια. Σε τρώει η μαρμάγκα».

απο toν n iko μ πακουν ακη

Βιβλίο

3.6.21 – lifo

61

ΔΙΔΥΜΟΣ [21.5/21.6] Η φήμη και τα οικονο- ΖΥΓΟΣ [23.9/22.10] Εποχή ευκαιριών για τα

star

μικά σας έχουν ανοδική πορεία και είστε μες στον ενθουσιασμό οι γεννημένοι το 1ο δεκαήμερο που βρίσκεστε υπό την ευμενή επιρροή του τριγώνου Αφροδίτης - Δία και έχετε τη δυνατότητα να ικανοποιήσετε προσωπικές σας επιθυμίες. Εξαιρετική εποχή για διαπραγματεύσεις και επαφές με πρόσωπα εξουσίας ή για το ξεκίνημα ενός νέου εγχειρήματος. Διαδικαστικά ζητήματα ή οι σπουδές προκαλούν έντονες τάσεις φυγής σ’ εσάς του 2ου δεκαημέρου, ωστόσο τώρα είναι που πρέπει να βάλετε τα δυνατά σας. Το τρίγωνο Ήλιου - Κρόνου δίνει ευκαιρίες και στηρίζει τις προσπάθειες όσων παραμένουν πειθαρχημένοι και σταθεροί στους στόχους τους. Οφειλές, δάνεια ή τα εργασιακά θέματα των γεννημένων το 3ο δεκαήμερο αποτελούν πηγή έντασης και μέσα στο Σ/Κ πρέπει να αποστασιοποιηθείτε, δίνοντας έμφαση στην ψυχική σας ανάταση. Μη ρίχνετε το βάρος των ευθυνών σε τρίτους.

ΥΔΡΟΧΟΟΣ [20.1/19.2]

Η βελτίωση των οικονομικών σας έρχεται την κατάλληλη στιγμή για τους γεννημένους το 1ο δεκαήμερο, που σκέφτεστε να πραγματοποιήσετε ένα ταξίδι. Ο Δίας, σε τρίγωνο με την Αφροδίτη, δίνει ευκαιρίες για επαγγελματική πρόοδο και αν αναζητάτε μια θέση εργασίας, θα ικανοποιηθούν οι προσδοκίες σας. Εσείς του 2ου δεκαημέρου νιώθετε εγκλωβισμένοι λόγω οικογενειακών υποχρεώσεων και οι τάσεις φυγής είναι έντονες. Ωστόσο, οι ελεύθεροι, με τον Ήλιο να φωτίζει την ερωτική σας ζωή, ζείτε μεγάλες στιγμές και απολαμβάνετε ποιοτικό χρόνο με το ταίρι σας. Για τους γεννημένους το 3ο δεκαήμερο είναι μια περίοδος εσωτερικών συγκρούσεων και έντονης περισυλλογής και η αντίθεση Άρη - Πλούτωνα μπορεί να σας ωθήσει σε σπασμωδικές ενέργειες που δεν θα σας ωφελήσουν. Ακατάλληλη εποχή για λήψη σημαντικών αποφάσεων που θα αφορούν τα επαγγελματικά σας. Δώστε έμφαση στη φυσική σας κατάσταση.

επαγγελματικά των γεννημένων το 1ο δεκαήμερο, καθώς η Αφροδίτη σε τρίγωνο με τον Δία, εκτός του ότι αυξάνει την αυτοπεποίθησή σας, φέρνει και εύνοια στις προσπάθειές σας. Τυχεροί όσοι θα δώσετε συνέντευξη προς εύρεση εργασίας, ενώ θα έχει απόδοση και η διαφήμιση των προϊόντων ή των υπηρεσιών σας. Μολονότι θα θέλατε να απολαύσετε τους καρπούς των κόπων σας οι γεννημένοι το 2ο δεκαήμερο, προκύπτουν έκτακτες οφειλές και αναγκαστικά θα κρατήσετε άμυνες. Στον ερωτικό τομέα οι συνθήκες είναι πιο ευνοϊκές και μέσω του φλερτ θα ανακτήσετε τη σιγουριά για τον εαυτό σας. Το 3ο δεκαήμερο προσέξτε για πιθανή σύγκρουση με άτομο από τον χώρο της εργασίας ή της οικογένειας. Το τετράγωνο Ερμή - Ποσειδώνα σάς κάνει επιρρεπείς σε παρεξηγήσεις και η αντίθεση Άρη - Πλούτωνα εντείνει την επαναστατική σας διάθεση. Με την πρώτη ευκαιρία, αποστασιοποιηθείτε από ανθρώπους και καταστάσεις.

ΚΑΡΚΙΝΟΣ [22.6/22.7] Αισιόδοξοι και γε- ΣΚΟΡΠΙΟΣ [23.10/22.11] Ταξίδια, απολαύμάτοι όρεξη για βελτιώσεις που θα αφορούν τον εαυτό σας είστε αυτή την εποχή οι γεννημένοι το 1ο δεκαήμερο υπό τη θετική επιρροή του τριγώνου Αφροδίτης - Δία και μπορεί να ξεφύγετε πολύ εύκολα από τα όρια του προϋπολογισμού σας, αν δεν προσέξετε. Αγορές ρούχων και η προσωπική σας φροντίδα, σε συνδυασμό με κάποιες βελτιώσεις της επιχείρησής σας, μπορεί να εκτοξεύσουν τα έξοδά σας. Ο Κρόνος βάζει φρένο στους γεννημένους το 2ο δεκαήμερο, επαναφέροντας στο προσκήνιο μια οφειλή, κάτι που θα έχει επιπτώσεις στην κοινωνική σας ζωή ή στην εφαρμογή ενός πλάνου. Ωστόσο, το τρίγωνο με τον Ήλιο θα ενισχύσει τα οικονομικά σας μέσω κοινών πόρων. Εσείς του 3ου δεκαημέρου έχετε κάποια προβλήματα στις διαπροσωπικές σας σχέσεις. Ειδικά μέσα στο Σ/Κ, που πραγματοποιείται η αντίθεση Άρη Πλούτωνα, πρέπει να αποφύγετε τις συζητήσεις για οικονομικά.

ΛΕΩΝ [23.7/23.8] Η βελτίωση των οικονομικών θα αποφορτίσει σημαντικά τους γεννημένους το 1ο δεκαήμερο – θα δώσετε έμφαση στην ερωτική σας ζωή. Το τρίγωνο του Δία με την Αφροδίτη φέρνει τύχη και είναι ιδανική εποχή για φλερτ. Ανακτήστε την αυτοπεποίθησή σας και κοινωνικοποιηθείτε. Σχέσεις με φιλικά πρόσωπα ή άτομα με τα οποία έχετε ένα κοινό όραμα θα δοκιμαστούν, αν δεν φιλτράρετε όσα ακούτε οι γεννημένοι το 2ο δεκαήμερο. Η κοινωνική σας ζωή αρχίζει να βελτιώνεται και νέες γνωριμίες θα κινήσουν το ενδιαφέρον σας. Εργασία και κάποιες οφειλές από το παρελθόν θα εξαντλήσουν την υπομονή και τις δυνάμεις των γεννημένων το 3ο δεκαήμερο και θα πρέπει να ασχοληθείτε με τη φυσική σας κατάσταση. Η αντίθεση Άρη - Πλούτωνα θα εντείνει την ανάγκη σας για κατανάλωση αλκοόλ. Αποβάλετε το στρες μέσω της άσκησης.

ΠΑΡΘΕΝΟΣ [24.8/22.9]

από τη μα ρ ιβ ίκυ καλλέ ρ γ η (s tar f ax@ li f o. g r )

62 lifo – 3.6.21

Οι επόμενες μέρες θα είναι λίγο αντιφατικές, καθώς, ενώ θα υπάρχουν δυνατότητες για την εφαρμογή ενός στόχου, μπορεί να προκύπτουν έκτακτα γεγονότα, που θα φρενάρουν τις υποθέσεις σας. Ωστόσο, είναι μια καλή εποχή για αναζήτηση ατόμων με τα οποία μπορείτε να ενώσετε τις δυνάμεις σας οι γεννημένοι το 1ο δεκαήμερο. Επαγγελματικά ταξίδια ή οι σπουδές ενδεχομένως να ζορίσουν εσάς του 2ου δεκαημέρου και θα πρέπει να προσέξετε τη διαχείριση του άγχους. Όσον αφορά τα επαγγελματικά σας, το τρίγωνο Ήλιου - Κρόνου φέρνει νέες ευκαιρίες, αρκεί να είστε πρόθυμοι να δουλέψετε εντατικά. Οι γεννημένοι το 3ο δεκαήμερο διανύετε μια φάση που θέλετε να απαγκιστρωθείτε από σχέσεις που δεν πληρούν τις προσδοκίες σας και, όντες υπό τη δυσμενή επιρροή του τετραγώνου Ερμή Ποσειδώνα και της αντίθεσης Άρη – Πλούτωνα, θα εκραγείτε σε ανύποπτο χρόνο.

ΙΧΘΥΣ [20.2/20.3]

Ο Δίας στο ζώδιό σας κάνει πολύ δημοφιλείς τους γεννημένους το 1ο δεκαήμερο και το τρίγωνο με την Αφροδίτη, εκτός του ότι δίνει ευκαιρίες για επαγγελματική καταξίωση, δημιουργεί τις κατάλληλες συνθήκες για όσους ξεκινάτε τις διακοπές σας και θα είναι ένα θετικό διάστημα. Μια νέα ερωτική σχέση θα ξεκινήσει με καλές προοπτικές, με πολλούς από εσάς να βρίσκετε το κατάλληλο ταίρι. Οι γεννημένοι το 2ο δεκαήμερο επηρεάζεστε από κάποιες αλλαγές που βιώνουν οικεία πρόσωπα και ενδεχομένως να πρέπει να τα στηρίξετε. Πάντως, η προώθηση των υπηρεσιών σας ή εμπορικές υποθέσεις θα έχουν καλή απόδοση. Έρωτας και φιλία θα αποτελέσουν πηγή προβληματισμού για τους γεννημένους το 3ο δεκαήμερο και καθώς η αντίθεση Άρη - Πλούτωνα θα αυξάνει τον θυμό σας, θα πρέπει να προσέξετε πώς θα διαχειριστείτε τα συναισθήματά σας.

σεις και ποιοτικός χρόνος με τα παιδιά θα αναζωογονήσουν τους γεννημένους το 1ο δεκαήμερο. Το τρίγωνο Αφροδίτης - Δία ενδυναμώνει την ερωτική σας ζωή και αυξάνει τη δημιουργική σας διάθεση, ενώ δίνει και ευκαιρίες για επιτυχίες σε θέματα σπουδών. Στον τομέα της οικογένειας υπάρχουν ανεπίλυτα ζητήματα που θα δοκιμάσουν τις σχέσεις των γεννημένων το 2ο δεκαήμερο. Ωστόσο, τα οικονομικά σας θα ανταποκριθούν στις προσδοκίες σας και θα μπορέσετε να αφιερώσετε χρόνο στις προσωπικές σας ανάγκες. Οι προσωπικοί στόχοι των γεννημένων το 3ο δεκαήμερο έρχονται σε δεύτερη μοίρα λόγω οικογενειακών υποχρεώσεων. Προσέξτε, καθώς το τετράγωνο Ερμή - Ποσειδώνα δημιουργεί πρόσφορο έδαφος για παρεξήγηση με φιλικό σας πρόσωπο. Ταυτόχρονα είναι και ο Άρης σε τετράγωνο με τον Πλούτωνα, κάνοντας την ατμόσφαιρα πολύ εκρηκτική.

ΚΡΙΟΣ [21.3/20.4] Οι επόμενες μέρες θα εί-

ΤΟΞΟΤΗΣ [23.11/21.12]

Στον τομέα της οικιακής σας ζωής επικρατεί αρμονία, ενώ παράλληλα δίνονται ευκαιρίες για νέες συνεργασίες στους γεννημένους το 1ο δεκαήμερο. Το τρίγωνο Αφροδίτης - Δία φέρνει κάποιες αίσιες εξελίξεις που αφορούν μια οικονομική σας υπόθεση και θα δώσετε έμφαση στις διαπροσωπικές σας σχέσεις. Ιδανική εποχή για γάμο και δημιουργία οικογένειας. Οι του 2ου δεκαημέρου θα βρεθείτε αντιμέτωποι με την αναλγησία ατόμων από τον χώρο της εργασίας, γι’ αυτό θα πρέπει να είστε πολύ προσεκτικοί με τη διευθέτηση των καθηκόντων και τις μετακινήσεις σας. Αποφύγετε τις εντάσεις και μην ανακατεύεστε σε υποθέσεις τρίτων. Οικονομικά θέματα που έρχονται στο προσκήνιο θα βάλουν σε διαδικασία δανεισμού τούς γεννημένους το 3ο δεκαήμερο, ωστόσο καλό θα είναι να το αποφύγετε. Η αντίθεση Άρη - Πλούτωνα δεν ευνοεί τις δεσμεύσεις και οι πιθανότητες να μην έχουν αίσια εξέλιξη οι προσπάθειές σας είναι πολλές.

ναι αρκετά ήπιες όσον αφορά τις υποχρεώσεις σας και θα ασχοληθείτε με υποθέσεις της οικιακής σας ζωής, κυρίως οι γεννημένοι το 1ο δεκαήμερο. Από τις 4/6, που βελτιώνονται τα οικονομικά σας, θα έχετε την ευχέρεια να αγοράσετε κάποια αντικείμενα, για να βάλετε μια καλοκαιρινή πινελιά στον χώρο σας. Οι γεννημένοι το 2ο δεκαήμερο είστε πολύ πιεσμένοι με ένα νέο εγχείρημα που αυξάνει τα έξοδά σας, ωστόσο οι προοπτικές για κατάκτηση του στόχου σας είναι πολλές, με το τρίγωνο Ήλιου - Κρόνου να δίνει ώθηση στον τομέα της επικοινωνίας. Προωθήστε τις υπηρεσίες και τα προϊόντα σας. Πιθανή σύγκρουση με άτομα του περιβάλλοντός φέρνουν μέσα στο Σ/Κ το τετράγωνο Ερμή - Ποσειδώνα και η αντίθεση Άρη - Πλούτωνα στους γεννημένους το 3ο δεκαήμερο. Αφιερώστε χρόνο στις προσωπικές σας επιθυμίες.

ΤΑΥΡΟΣ [21.4/20.5] Αυτή την εποχή είστε

ΑΙΓΟΚΕΡΩΣ [22.12/19.1] Η αισιοδοξία σας είναι στα ύψη αυτή την εποχή και καθώς οι επικοινωνιακές σας δεξιότητες είναι άριστες, θα πρέπει να δώσετε έμφαση στις επαφές με άτομα με τα οποία μπορεί να συνάψετε συμμαχίες και σε διαπραγματεύσεις που θα συμβάλουν στην ενίσχυση του εισοδήματός σας. Το τρίγωνο Αφροδίτης - Δία φέρνει εύνοια στις σχέσεις σας και είναι ιδανική εποχή για να κάνετε μια πρόταση γάμου οι γεννημένοι το 1ο δεκαήμερο. Οι του 2ου δεκαημέρου, παρότι βελτιώνονται τα οικονομικά σας, καταλήγετε στον ίδιο παρονομαστή, εξαιτίας της αυξημένης σας ανάγκης για απολαύσεις. Το 3ο δεκαήμερο μη βασιστείτε σε υποσχέσεις και μεγάλα λόγια, αν σας προσφέρουν μια θέση εργασίας. Επίσης, προσέξτε μέσα στο Σ/Κ, που πραγματοποιείται η αντίθεση Άρη - Πλούτωνα, ώστε να αποφύγετε τις εντάσεις με οικείους.

Sudoku No 688 9 1

5 2 7 6 9

8 3

6 4 7

3

6

5

8 2

8 1 5 9

3 6

8 2

Η λύση του προηγούμενου 5 9 7 3 1 8

6 8 4 5 2 7

2 1 3 9 4 6

4 2 1 8 6 3

7 6 9 4 5 2

3 5 8 7 9 1

1 7 2 6 3 5

9 3 6 2 8 4

8 4 5 1 7 9

4 3 8 5 1 2 9 7 6 6 1 7 9 3 4 8 5 2 2 9 5 7 8 6 4 1 3

επικεντρωμένοι στο επικοινωνιακό κομμάτι της δουλειάς σας κυρίως οι γεννημένοι το 1ο δεκαήμερο και, καθώς το τρίγωνο Αφροδίτης - Δία ενεργοποιεί τον άξονα επικοινωνία - μελλοντικοί στόχοι, μπορείτε να κερδίσετε τις εντυπώσεις. Επαφές με άτομα που θα εκτιμήσουν μια ιδέα σας, καθώς και θέματα εκπαίδευσης, θα ευνοηθούν, οπότε βάλτε τα δυνατά σας και αξιοποιήστε τις παροχές της τεχνολογίας. Οι γεννημένοι το 2ο δεκαήμερο είστε ανήσυχοι και ψάχνετε μια νέα επαγγελματική κατεύθυνση, κάτι που μπορεί να συμβεί πολύ σύντομα, καθώς το τρίγωνο Ήλιου - Κρόνου σάς στηρίζει. Οι σπουδές ή ένα ταξίδι, που μπορεί να συναντήσει εμπόδια μέσα στο Σ/Κ, θα σας προκαλέσουν εκνευρισμό. Το τετράγωνο Ερμή - Ποσειδώνα και η αντίθεση Άρη - Πλούτωνα θα φέρουν παρεξηγήσεις στους γεννημένους το 3ο δεκαήμερο. Προσέξτε πώς θα εκφράσετε τις ανάγκες ή τα παράπονά σας.

3.6.21 – lifo

63