Τεύχος 686

ΤΑ ΚΑΛΥΤΕΡΑ ΠΟΥ ΕΡΧΟΝΤΑΙ

ΘΕΑΤΡΟ ΣΙΝΕΜΑ ΜΟΥΣΙΚΗ ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ ΒΙΒΛΙΟ

αδιαίο Εβδομ πο έντυ ικά λαδ πανερελυνα Focus Baςri2020 Έ βριο –Δεκέμ Ιούνιος

free press 20.5.2021

ολα για την αθηνα! δωρεαν οδηγοσ τησ πολησ. κυκλοφορει καθε πεμπτη

Ο ΜΟΥΣΙΚΟΣ ΠΑΥΛΟΣ ΠΑΥΛΙΔΗΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΑΘΗΝΑΙΟΣ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ

2 lifo – 20.5.21

8 ΣΤΗΛΕΣ

εκδοτης

Στάθης Τσαγκαρουσιάνος γενικός διευθυντής Μιχάλης Μιχαήλ εμπορικη διευθυνση Ρένα Κροκίδα

εξωφύλλο: Χρίστος Ακορδαλίτης, Πολιτιστική Πλατφόρμα Δύο Χωριά

index

Η κυβέρνηση έστειλε το μήνυμα για χαλάρωση και ο κόσμος το πήρε από τh βασιλικη σιουτη

Ελευθερία και αμοιβαία δέσμευση (ΙΙ)

19

από τον βασιλη βαμβακα

διευθυντής lifo.gr Θανάσης Χαραμής

ΔΥΟ ΔΕΚΑ ΕΚΔΟΤΙΚΗ Α.Ε. ΒOΥΛΗΣ 22, 105 63 ΑΘΗΝΑ T 210 3254 290 F 210 3249 785 info@lifo.gr

διευθυντής mikropragmata. lifo.gr Άρης Δημοκίδης

56

αrt director Χρήστος Τζοβάρας αρχισυνταξία Αλέξανδρος Διακοσάββας –––––– ε μπο ρικο τμημα direct sales director Κώστας Μαντάς senior advertising manager Ξένια Στασινοπούλου advertising manager Άννα Λαπαρδάγια

AUTO

advertising executive Δημήτρης Βουκελάτος (dvoukelatos@lifo.gr)

Aντίο Τσακ, αντίο Μπακ, αντίο τηγανητό κοτόπουλο από τη δεσποινα τριβολη

Η Ελλάδα ποτέ δεν μαθαίνει;

38

από τον δημητρη σωτηροπουλο

Στις πινακοθήκες: Η ανάκτηση των αισθήσεων από τη βιβιαν στεργιου

41

διευθυντής εντυπης εκδοσης Τάσος Μπρεκουλάκης σύμβουλος σχεδιασμού Γιάννης Καρλόπουλος

ΑΦΙΕΡΩΜΑ

από τον νικολα σεβαστακη

Memes: Το χαοτικό χιούμορ

SUMMER PREVIEW 2021

www.lifo.gr

direct sales Γιώργος Λυκουργιώτης, Κωνσταντίνα Τριανταφύλλου senior digital campaign manager Αντώνης Ζωγράφος digital campaign manager Γιώργος Γιαννή –––––– ψηφιακή ανάπτυξη/ προγραμματισμός lifo.gr Άγγελος Παπαστεργίου, Σπύρος Γκατζούνας

0 ΠΑΥΛΟΣ ΠΑΥΛΙΔΗΣ ΕΙΝΑΙ 0 ΑΘΗΝΑΙΟΣ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ

Culture

παρακαλουμε

ανακυκλωστε

social media Χριστίνα Γαλανοπούλου (Head), Στράτος Μωραΐτης, Ηλέκτρα Χατζηκάλφα συν ταξη συντακτικη ομαδα Θοδωρής Αντωνόπουλος, Λουίζα Αρκουμανέα (Θέατρο),

Θοδωρής Κουτσογιαννόπουλος (Σινεμά), Τάσος Μελεμενίδης (Σινεμά), Γιάννης Κωνσταντινίδης (Εικαστικά), Τίνα Μανδηλαρά (Βιβλίο), Νίκος Μπακουνάκης (Βιβλίο), Νίκη Μηταρέα (Γεύση), Βασίλης Βαμβακάς, Γιάννης Βασιλείου, Ευτύχης Βαρδουλάκης, Αρετή Γεωργιλή, Ματίνα Καλτάκη, Μερόπη Κοκκίνη, Ματούλα Κουστένη, Λασκαρίνα Λιακάκου, Γλυκερία Μπασδέκη, Γιάννης Πανταζόπουλος, Κωστής Παπαϊωάννου, Σταυρούλα Παπασπύρου, Μαρία Παππά, Ζωή Παρασίδη,Χρήστος Παρίδης, Δημήτρης Πολιτάκης, Αφροδίτη Σακκά, Νικόλας Σεβαστάκης, Φώτης Σεργουλόπουλος, Βασιλική Σιούτη, Βίβιαν Στεργίου, Δημήτρης Π. Σωτηρόπουλος, Δέσποινα Τριβόλη, Κορίνα Φαρμακόρη, Λένα Φουτσιτζή, Γιώργος Ψωμιάδης newsroom Πάνος Σάκκας (Αρχισυνταξία) Φιλιώ Ράγκου, Ρούλα Βλασσοπούλου, Αναστασία Γαλάνη, Kλεοπάτρα Γιαρίμογλου, Σόφη Ζιώγου, Διονύσης Νοταράκης –––––– φωτογράφοι Σπύρος Στάβερης, Πάρις Ταβιτιάν, Freddie f., Αναστασία Βουτυροπούλου, Γιώργος Αδάμος ατελιέ αssistant art director Βανέσσα Φερλέ διαμόρφωση ψηφιακής εκδοσης Νινέττα Γιακιντζή, Μαρούσα Θωμά διόρθωση κειμένων Μαρία Δρουκοπούλου, Μπέτυ Σπανοπούλου –––––– λογιστηριο οικονομική διεύθυνση Δημήτρης Τασιόπουλος λογιστήριο Βασίλης Κοτρωνάκης, Άκης Ιωάννου, Έφη Ηλιοπούλου γραμματεία Βιβίκα Ανδριανάτου –––––– κωδικος εντυπου 7639

20.5.21 – lifo

3

Feedback

Η ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ

ΡΈΝΑ ΣΑΚΕΛΛΑΡΊΔΟΥ: «Όταν έχεις γευτεί τα μεγάλα κτίρια, δύσκολα επιστρέφεις στη μικρή κλίμακα»

ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ

podcasts που αξίζει να ακούσετε

Μια συζήτηση με την καθηγήτρια Αρχιτεκτονικού Σχεδιασμού του ΑΠΘ για την πορεία της, τη θέση της γυναίκας στην αρχιτεκτονική και την εικόνα της σύγχρονης Αθήνας.

MasterChef και λοιπά reality

Ακολουθήστε τα podcasts της LiFO στην Apple, στο Spotify ή στην Google.

της αργυρως μποζωνη

Το πρόβλημα με το (ελληνικό) format ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΝΑΣ ΓΑΛΑΝΟΠΟΥΛΟΥ

page

1

Την εποχή που η Ρένα Σακελλαρίδου φοιτούσε στη Σχολή Αρχιτεκτόνων του Πολυτεχνείου στο Αριστοτέλειο, στα μέσα της δεκαετίας του ’70, μπορεί οι γυναίκες να ήταν περίπου όσες και οι άντρες που φοιτούσαν στο ίδιο έτος, αλλά οι άντρες ήταν αυτοί που με μεγαλύτερη ευκολία άνοιγαν αρχιτεκτονικά γραφεία και έμπαιναν και στα μεγάλα αρχιτεκτονικά έργα, όπου το γραφείο της δραστηριοποιείται με επιτυχία.

gr

Αγγλία, δύο χρόνια πίσω, τελικός (βρετανικού) «MasterChef»: 3 γυναίκες – η νεαρή αστυνομικός Ντίλια, η καθηγήτρια Τζίλι και η ανώτερη τραπεζική υπάλληλος Ειρήνη Τζώρτζογλου μπαίνουν στην κουζίνα. Έχουν προηγηθεί επτά εβδομάδες τρελής διαδρομής και εξέλιξης στις κουζίνες του συγκεκριμένου format του μαγειρικού διαγωνισμού, που «τρέχουν» σβέλτα και με χάρη οι Τζον Τορόντ και Γκρεγκ Γουάλας. Και δάκρυα και στεναγμοί πάνω από αποδομημένες πανακότες και «κομμένες» μπισκ και πανηγυρισμοί και χοροί για τέλειες τάρτες που βγήκαν από τον φούρνο άθικτες και αυστηρές κριτικές για το πόσο ο πουρές πατάτας δεν πάει με το πορτοκάλι.

— Σας φαίνεται πιο ενδιαφέρον να δουλεύετε σε μεγάλη κλίμακα; Είναι αυτό που μου αρέσει πιο πολύ, τα μεγάλα έργα. Εκεί μπορώ να εφαρμόσω τον καινοτόμο σχεδιασμό. — Απογοητεύεστε όταν δεν παίρνετε μια δουλειά; Ναι, λίγο. Είναι κάτι που ψυχικά κάποιος άλλος ίσως να μην το άντεχε. Πολλοί άνθρωποι δεν θα άντεχαν να φτάνουν στο παρά πέντε και να μη διακρίνονται, όταν έχουν φτάσει σε αυτό το σημείο της τελικής επιλογής, έχουν δουλέψει, έχουν ξοδέψει, αλλά πολλές φορές αυτό είναι που κάνει ενδιαφέρον και το παιχνίδι και το επάγγελμα.

ΜΟΥΣΙΚΗ

ΤΗΣ ΜΑΡΙΑΣ ΠΑΠΠΑ

Η Barbara Argyrou αποδεικνύει ότι υπάρχει καριέρα στη μουσική και μετά τα talent shows. Τουλάχιστον αυτό δείχνει η κυκλοφορία του πρώτου επίσημου κομματιού της, του «Insane», που έχει ανέβει ήδη στις παγκόσμιες λίστες του Spotify σε διάφορες χώρες που δεν θα περίμενε κανείς, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, το Μεξικό, η Νορβηγία και η Αυστρία. Μπορεί αυτό να θεωρηθεί επιτυχία; Θα δείξει, αλλά για ένα 18χρονο πρωτοεμφανιζόμενο κορίτσι αυτό είναι αρκετά ελπιδοφόρο και το κομμάτι εντυπωσιάζει πραγματικά.

4 lifo – 20.5.21

ti δ ι α β α σ α με αυ τη την εβ δομ α δ α σ το

Barbara Argyrou Η «Ελληνίδα Billie Eilish» εντυπωσιάζει από το πρώτο της τραγούδι

Η καθηγήτρια Αρχιτεκτονικού Σχεδιασμού στη Σχολή Αρχιτεκτονικής του ΑΠΘ, με υποψηφιότητες για τα βραβεία Mies van der Rohe και arcVision για τις γυναίκες στην αρχιτεκτονική, μας υποδέχεται στο ανεξάρτητο αρχιτεκτονικό γραφείο της στην Αθήνα, που έχει ισχυρή διεθνή φήμη και παρουσία, το οποίο βρίσκεται σε έναν ήσυχο και δενδροφυτεμένο μικρό πεζόδρομο στο ύψος του Μεγάρου Μουσικής, στο γυναικοκρατούμενο γραφείο της, όπως παρατηρούμε γελώντας, πάνω από μια μακέτα που ετοιμάζουν οι συνεργάτες της για έναν ακόμα αρχιτεκτονικό διαγωνισμό. Η αρχιτέκτονας που έχει υπογράψει ένα από τα πιο πρωτοποριακά κτίρια στην Ελλάδα, το Agemar, βλέπει την αρχιτεκτονική ως την ποιητική του χώρου και της μορφής, που οργανώνονται σε ένα κοινό σύνολο μέσω της αρχιτεκτονικής τάξης, της υλικότητας και του φωτός, και πιστεύει βαθιά στην ευφυΐα της ιδέας.

— Θέλατε πάντα να γίνετε αρχιτέκτονας; Όχι, η αρχιτεκτονική προέκυψε. Ήμουν πολύ μικρή όταν δήλωσα ότι ήθελα να γίνω καπετάνιος. Νομίζω επειδή το Πυθαγόρειο στη Σάμο, όπου γεννήθηκα, ήταν λιμάνι. Θυμάμαι, το αγαπημένο μου βιβλίο με εικόνες ήταν με ένα ρυμουλκό. Μετά δήλωσα ότι ήθελα να γίνω σκηνοθέτης, στο δημοτικό, μετά ότι ήθελα να γίνω συγγραφέας αστυνομικών. Ο πατέρας μου ήταν δικαστικός και, όταν μετακομίσαμε στη Θεσσαλονίκη, είπα ότι ήθελα να πάω στη Νομική. — Η μητέρα σας τι ρόλο έπαιξε; Η μητέρα μου έπαιξε έναν ιδιαίτερο ρόλο, γιατί δεν μου είπε ποτέ να παντρευτώ, να κάνω παιδιά. Ποτέ. Όταν έφευγα για Καναδά, αφότου είχα πάρει το πτυχίο μου, θυμάμαι ότι ήμουν πολύ ενθουσιασμένη αλλά και κάπως φοβισμένη. Μέχρι τότε ζούσα με την οικογένειά μου, μπαμπά, μαμά και αδελφή, και έφευγα για την άλλη άκρη του κόσμου, κυριολεκτικά. Έλεγα, θα με κρατήσει, θα μου πει «παιδί μου, πού πας;», αντιθέτως με έσπρωξε.

ΓΕΥΣΗ ΦΙΤΑ: Το εστιατόριο του Νέου Κόσμου που μέσα σε δύο χρόνια κατάφερε να γίνει κλασικό

Ξενοφών Μουσάς: «Είναι βέβαιο ότι υπάρχει εξωγήινη ζωή» «ΑΚΟΥ ΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ» ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΥ

2

Θα καταφέρουν να ζήσουν μαζί Ισραηλινοί και Παλαιστίνιοι; «LIFO POLITICS» ΤΗΣ ΒΑΣΙΛΙΚΗΣ ΣΙΟΥΤΗ

3

Η άσχημη αλήθεια για τον Οδυσσέα Τσενάι «ΜΙΚΡΟΠΡΑΓΜΑΤΑ» ΤΟΥ ΑΡΗ ΔΗΜΟΚΙΔΗ

4

Η Νανά Δαρειώτη τρώει τα κεφάλια, από παιδί «ΠΟΙΟ ΦΑΓΗΤΟ ΣΟΥ ΦΕΡΝΕΙ ΔΑΚΡΥΑ ΣΤΑ ΜΑΤΙΑ;» ΤΗΣ ΜΕΡΟΠΗΣ ΚΟΚΚΙΝΗ

Το γαστρομαγειρείο που αλλάζει μενού κάθε μέρα άρχισε να συζητιέται πριν ακόμα ανοίξει, και δύο καλοκαίρια μετά έχει αποκτήσει φανατικούς θαμώνες.

της ζωης παρασιδη Στο φόντο, μια σειρά από χαμηλές κατοικίες στέκουν ακόμα και υπενθυμίζουν ότι ο Νέος Κόσμος, το Δουργούτι, όπως τον έλεγαν κάποτε, ήταν ένας από τους πρώτους προσφυγικούς συνοικισμούς της Αθήνας – εδώ εγκαταστάθηκαν οι πρώτοι Αρμένιοι πριν από τη ροή που ακολούθησε την Καταστροφή της Σμύρνης το ’22. Βέβαια, το σύμπλεγμα κατοικιών που βλέπουμε από μια δημοφιλή αυλή της περιοχής είναι πιο πρόσφατο, από τα τελευταία προσφυγικά κτίσματα που ανεγέρθηκαν στην πόλη επί χούντας. Είναι μεσημέρι Τετάρτης και μαζί με τον ήχο των συρμών του τραμ ακούγεται από μια ντουντούκα η φωνή του πωλητή καρπουζιών που περνάει, προωθώντας σε λούπα, την πραμάτεια του.

5

Μιχαήλ Μαρμαρινός: Όταν φιλοξενήθηκα από μια οικογένεια Γεωργιανών στην Τιφλίδα «ΤΟ ΜΑΓΙΚΟ ΜΟΥ ΤΑΞΙΔΙ» ΤΗΣ ΕΥΑΣ ΜΑΝΙΔΑΚΗ

20.5.21 – lifo

5

talk

i

Athens

town

6 lifo – 20.5.21

χαρακτικη

ichiyanagi toshikazu Μεταξύ ουρανού και γης: Σύγχρονη ιαπωνική χαρακτική Η έκθεση αποτελεί τον ιαπωνικό πόλο της καλλιτεχνικής ανταλλαγής μεταξύ της Ένωσης Ελλήνων Χαρακτών και της Japan Print Society. Ενώ πενήντα ένας Ιάπωνες χαράκτες θα παρουσιάζουν τα έργα τους στο Μουσείο Γ. Γουναρόπουλου στην Αθήνα, είκοσι έξι Έλληνες χαράκτες θα παρουσιάζουν τη δουλειά τους στο εμβληματικό εργαστήριο παραγωγής χειροποίητου χαρτιού Washi-no-Sato στη Σαϊτάμα και στο Μητροπολιτικό Μουσείο του Τόκιο. Η ανταλλαγή αυτή εντάσσεται σε ένα φιλόδοξο πρόγραμμα της Ένωσης Ελλήνων Χαρακτών για τη διεθνή προβολή της σύγχρονης ελληνικής χαρακτικής, σε συνεργασία με πολιτιστικούς φορείς του εξωτερικού. Μουσείο Γ. Γουναρόπουλου Γουναροπούλου 6, Άνω Ιλίσια www.gounaropoulos.gr Διάρκεια έκθεσης: Έως 17/7

20.5.21 – lifo

7

ichiyanagi toshikazu (ιτσιγιανάγκι τοσικάζου) «χoρός του λιονταριού στο ashigakubo», ξυλογραφία, 36,5x50 εκ.

βασιλικη σιουτη— γιαννησ πανταζοπουλοσ — νικολασ σεβαστακησ — βασιλης βαμβακας — δεσποινα τριβολη — δημητρησ σωτηροπουλοσ — bibian στεργιου

• Τι είναι το ψηφιακό πράσινο πιστοποιητικό; • Ελευθερία και αμοιβαία δέσμευση (ΙΙ) • Memes: Το χαοτικό χιούμορ • Aντίο Τσακ, αντίο Μπακ, αντίο τηγανητό κοτόπουλο • Η Ελλάδα ποτέ δεν μαθαίνει; • Στις πινακοθήκες: Η ανάκτηση των αισθήσεων

getty images

talk of the town

T. 686

20- 26 MAΪOY 2021

ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΕΠΤΑΗΜΕΡΟ

Η κυβέρνηση έστειλε το μήνυμα για χαλάρωση και ο κόσμος το πήρε Οι πολιτικές εξελίξεις της εβδομάδας που πέρασε. απ ό τh βασιλ ικη σιου τ η

8 lifo – 20.5.21

«Η Ελλάδα και η Γερμανία δεν έχουν πλέον σχέση οφειλέτη - πιστωτή» είπε ο πρωθυπουργός την περασμένη Τρίτη, μιλώντας σε ένα γερμανικό φόρουμ, όταν η συζήτηση πήγε στη δημιουργία του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάκαμψης και στο πώς πείστηκε γι' αυτό η Γερμανία. Δεν αποκλείεται ο πρωθυπουργός να ήθελε να περάσει κι ένα γενικότερο μήνυμα, καθώς τα γεωπολιτικά συμφέροντα της Ελλάδας και της Γερμανίας μοιάζει να μη συμπλέουν, για άλλη μια φορά στην ιστορία του τελευταίου αιώνα, καθώς η στήριξη της Μέρκελ προς την Τουρκία, ειδικά τα τελευταία δύο χρόνια, είναι τόσο προφανής, που συχνά δεν τηρούνται ούτε τα προσχήματα. Βέβαια, η Γερμανία δεν είναι απρόθυμη μόνο να υποστηρίξει την Ελλάδα όταν χρειάζεται την έμπρακτη αλληλεγγύη της, κυρίως είναι απρόθυμη να υποστηρίξει την περαιτέρω ενοποίηση της Ε.Ε. Αυτό αποκαλύπτει και το παιχνίδι που κάνει με την Τουρκία ή ακόμα και με τη Ρωσία, κάτι που εκ των πραγμάτων τη φέρνει απέναντι στα συμφέροντα των ΗΠΑ, της Γαλλίας και του Ισραήλ. Τους παίκτες δηλαδή με τους οποίους έχει επιλέξει να συμμαχήσει η ελληνική κυβέρνηση, ειδικά στα θέματα της ανατολικής Μεσογείου (και όχι μόνο, όμως).

20.5.21 – lifo

9

talk

ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΕΠΤΑΗΜΕΡΟ

TALKING POINTS

town

α πό τh βα σι λι κη σ ιου τη

Με αυτές τις χώρες ήρθε σε συνεννόηση ο υπουργός Εξωτερικών Νίκος Δένδιας (αγνοώντας τη Γερμανία, που αυτήν τη φορά πάντως δεν μπορεί να ταχθεί στην ίδια πλευρά με την Τουρκία, δηλαδή απέναντι στο Ισραήλ) πριν αναπτύξει τη διπλωματική του πρωτοβουλία, επισκεπτόμενος το Ισραήλ, την Παλαιστίνη και την Ιορδανία, συνομιλώντας με όλες τις εμπλεκόμενες πλευρές της κρίσης του παλαιστινιακού ζητήματος. Η κυβέρνηση Μητσοτάκη (όπως και η κυβέρνηση Τσίπρα) έχει αναπτύξει μια στρατηγική συμμαχία με το Ισραήλ, αλλά δεν θέλει να χαλάσει και τις παραδοσιακά καλές σχέσεις που είχε η Ελλάδα με τον αραβικό κόσμο και οι οποίες θα μπορούσαν να αποτελούν διπλωματικό πλεονέκτημα. Η ανάδειξη της Χαμάς τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, ως πρώτης πολιτικής δύναμης στους Παλαιστίνιους και οι στενοί δεσμοί της ηγεσίας της ισλαμιστικής οργάνωσης με τον Ταγίπ Ερντογάν δυσχεραίνουν περισσότερο μια σχέση που έχει αλλάξει αρκετά στο πέρασμα του χρόνου. Αυτό βέβαια δεν αφορά τους λαούς, αλλά το πολιτικό παιχνίδι, τις συμμαχίες και τις πολιτικές ισορροπίες. Ο Νίκος Δένδιας δήλωσε ότι «το Ισραήλ, όπως και κάθε χώρα του κόσμου, έχει το δικαίωμα στην αυτοάμυνα», θέση σαφώς υπέρ του Ισραήλ, την οποία όμως προσπάθησε να εξισορροπήσει λέγοντας ότι η λύση στην οποία πρέπει να καταλήξουν είναι σαφής: «Είναι η λύση την οποία προβλέπουν το Διεθνές Δίκαιο και τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών. Δύο κράτη στα σύνορα του 1967, με την Ιερουσαλήμ πρωτεύουσα και των δύο κρατών». Αυτήν τη λύση, όμως, αρνείται να την αποδεχτεί η κυβέρνηση Νετανιάχου. το θέμα της διαχείρισης της πανδημίας, η κυβέρνηση, αφού έστειλε το μήνυμα για χαλάρωση και ο κόσμος το πήρε, προσπαθεί εκ των υστέρων να εξηγήσει ότι δεν έχουμε ξεμπερδέψει μαζί της, αλλά όλο και λιγότεροι πολίτες είναι πρόθυμοι να ακούσουν κάτι τέτοιο τώρα. Οι επιστήμονες έχουν προειδοποιήσει, και το Μαξίμου φυσικά το γνωρίζει, ότι η πανδημία θα είναι εδώ με τρόπο που δεν θα μπορούμε να την αγνοήσουμε για τουλάχιστον αρκετούς μήνες ακόμα. Ο πρωθυπουργός ωστόσο ποντάρει στον εμβολιασμό και στο καλοκαίρι, ελπίζοντας ότι αυτοί οι δύο παράγοντες αρκούν. Μένει όμως να δούμε αν και πότε θα επιτευχθεί η ανοσία του πληθυσμού, καθώς από αυτό θα κριθούν πολλά. Ως τότε ο κίνδυνος θα παραμένει, όσο κι αν πολλοί τον αγνοούν. Κίνδυνος εξακολουθεί να υπάρχει και για την οικονομία από την πανδημία, η εξέλιξη της οποίας μπορεί να βάλει σοβαρά εμπόδια στην ανάκαμψη και την οικονομική ανάπτυξη. Το μεγάλο ασφαλιστικό έλλειμμα, το πέρα από τις αρχικές προβλέψεις δημοσιονομικό έλλειμμα και το έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, και μερικοί ακόμα επιβαρυντικοί παράγοντες μπορούν να αποτελέσουν σοβαρές απειλές. Κι εδώ η κυβέρνηση, όσον αφορά το θέμα των πρώτων βημάτων της άμεσης ανάκαμψης της οικονομίας, τα πόνταρε όλα στον τουρισμό, παραβλέποντας τον ρόλο που παίζει η καλή επιδημιολογική εικόνα της χώρας. Οι αρχικές προσδοκίες του οικονομικού επιτελείου για το 2021 προέβλεπαν ότι τα φετινά έσοδα θα έφταναν στο 60% του 2019. Σήμερα κυβερνητικοί αξιωματούχοι δηλώνουν ότι θα είναι ικανοποιημένοι και με το 50%, αλλά οι παράγοντες της αγοράς φοβούνται ακόμα χαμηλότερο ποσοστό, όσο η χώρα αργεί να «πρασινίσει» στον επιδημιολογικό χάρτη, καθώς όλες οι ανταγωνιστικές χώρες (Πορτογαλία, Ισπανία, Ιταλία) αυτήν τη στιγμή είναι σε καλύτερη θέση από την Ελλάδα. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, πάντως, σε έκθεσή της για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα αυτή την εβδομάδα προειδοποίησε για την πιθανότητα μιας νέας κρίσης, λόγω του χρέους που συσσωρεύεται από την πανδημία, τόσο στα κράτη όσο και στις επιχειρήσεις, η οποία μπορεί να προκαλέσει οικονομικούς μετασεισμούς και να πυροδοτήσουν χρηματοπιστωτική αστάθεια, εντείνοντας την ανησυχία για την επόμενη μέρα.

10 lifo – 20.5.21

ΕΛΕΝΑ ΚΟΥΝΤΟΥΡΑ «Τι είναι το ψηφιακό πράσινο πιστοποιητικό;» α π ό τ ο ν γ ι ά ν ν η π α ν τα ζ ό π ουλο

Απαντά η ευρωβουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ - Προοδευτική Συμμαχία, συντονίστρια της πολιτικής της Επιτροπής Μεταφορών και Τουρισμού ΤRAN του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και πρώην υπουργός Τουρισμού 2015-2019, Έλενα Κουντουρά.

Οι επιστήμονες έχουν προειδοποιήσει, και το Μαξίμου φυσικά το γνωρίζει, ότι η πανδημία θα είναι εδώ με τρόπο που δεν θα μπορούμε να την αγνοήσουμε για τουλάχιστον αρκετούς μήνες ακόμα. Ο πρωθυπουργός ωστόσο ποντάρει στον εμβολιασμό και στο καλοκαίρι, ελπίζοντας ότι αυτοί οι δύο παράγοντες αρκούν.

Τι είναι το ψηφιακό πράσινο πιστοποιητικό; Και ποια η διαφορά του με το πιστοποιητικό εμβολιασμού; Το ψηφιακό πράσινο πιστοποιητικό είναι η τεχνική πρόταση της Κομισιόν για τη γραφειοκρατική διευκόλυνση των διασυνοριακών μετακινήσεων στην Ε.Ε., που στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο βελτιώσαμε και ψηφίσαμε να υιοθετηθεί με την ονομασία «Πιστοποιητικό Covid-19». Έρχεται με πολύ μεγάλη καθυστέρηση, παρότι ζητούσαμε από πέρσι τον ευρωπαϊκό συντονισμό στο άνοιγμα των συνόρων και ενιαία πρωτόκολλα για την ασφάλεια στα ταξίδια. Αφορά την επίδειξη στις πύλες εισόδου ενός εγγράφου σε ψηφιακή ή έντυπη μορφή, που θα πιστοποιεί ότι ο κάτοχός του είτε έχει αναρρώσει και έχει αντισώματα, είτε έχει εμβολιαστεί, είτε έχει ελεγχθεί με τεστ και είναι αρνητικός στον ιό. Επομένως, το έγγραφο του εμβολιασμού είναι απλώς ένα από τα τρία στοιχεία του Πιστοποιητικού Covid-19 και αυτό πρέπει να είναι σαφές, για να μη δημιουργείται σύγχυση. Το ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πήρε ξεκάθαρη θέση υπέρ των τεστ πριν από την αναχώρηση για οποιονδήποτε προορισμό, διότι με βάση τα επιστημονικά δεδομένα το εμβόλιο προστατεύει μόνο τον εμβολιασμένο και οι εμβολιασμένοι μπορούν να μεταδώσουν τον ιό. Το πιστοποιητικό εμβολιασμού θα μπορεί να χρησιμοποιηθεί στα ταξίδια χωρίς περιορισμούς, όταν θα έχει εμβολιαστεί ποσοστό 70% του γενικού πληθυσμού και θα έχουμε το αναγκαίο τείχος ανοσίας. Όμως απέχουμε ακόμη από τη συλλογική ανοσία εξαιτίας των αργών εμβολιασμών, παρότι ο τουρισμός ήδη ξεκινά. Το τεστ πριν από την αναχώρηση παραμένει απολύτως αναγκαίο για όσους ταξιδεύουν, είτε έχουν εμβολιαστεί είτε όχι, ώστε να ελαχιστοποιηθούν οι πιθανότητες νέας διασποράς του ιού που θα κοστίσει στη δημόσια υγεία, στην οικονομία και στον τουρισμό μας. Μάλιστα, ζητήσαμε από την Κομισιόν και τα κράτη-μέλη τα τεστ να είναι δωρεάν, για να αποφευχθούν οι διακρίσεις σε βάρος των πιο αδύναμων οικονομικά πολιτών και να μην καταστεί αποτρεπτικό το κόστος των ταξιδιών. Ποια η συμβολή του Πράσινου Ψηφιακού Πιστοποιητικού στα κράτη-μέλη της Ε.Ε.; Το Πιστοποιητικό Covid-19 απλουστεύει τη διαδικασία των διασυνοριακών μετακινήσεων στην Ε.Ε. εν μέσω της πανδημίας. Δηλαδή, αντί οι ταξιδιώτες να προσκομίζουν στις πύλες εισόδου έγγραφα που εκδίδουν τα εργαστήρια σε περισσότερες από είκοσι γλώσσες –άρα είναι δύσκολο να διαβαστούν και να βεβαιωθεί η γνησιότητά τους–, θα έχουμε ένα κοινό πιστοποιητικό με γραμμωτό κώδικα που θα μπορούν να ελέγξουν άμεσα οι αρχές των είκοσι επτά χωρών. Η ευρω-ομάδα μου έκανε παρέμβαση στο Ευρωκοινοβούλιο και πετύχαμε δύο πολύ σημαντικές αλλαγές στην ψήφιση του Πιστοποιητικού Covid-19. Αφενός να μπουν ισχυρές δικλείδες ασφαλείας στη χρήση προσωπικών δεδομένων και αφετέρου τα εμβόλια να θεωρούνται δημόσιο αγαθό, σε συνέχεια της πρότασης του προέδρου του ΣΥΡΙΖΑ - Προοδευτική Συμμαχία Αλέξη Τσίπρα, που από τις αρχές της χρονιάς ζήτησε την κατάργηση του καθεστώτος της πατέντας στην παγκόσμια παραγωγή και διάθεση των εμβολίων, βάζοντας την ανθρώπινη ζωή πάνω από κάθε κέρδος. Η πρόταση του Αλέξη Τσίπρα είχε παγκόσμια απήχηση και την αποδοχή ηγετών ξένων κρατών, που πλέον πιέζουν για την υιοθέτησή της από τη διεθνή κοινότητα. Ο δωρεάν εμβολιασμός σε παγκόσμιο επίπεδο είναι απόλυτη προτεραιότητα.

20.5.21 – lifo

11

town

ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΕΠΤΑΗΜΕΡΟ

Ελευθερία και αμοιβαία δέσμευση (ΙΙ) Η συμπίεση των ελευθεριών.

αλεξανδρος ψυχουλησ, αιθουσα αναμονησ

talk

α π ό τον ν ικόλα σ εβα σ τά κη

ριν από λίγο καιρό η Βρετανίδα πολιτική φιλόσοφος Μαρία Αλβάρεζ, γράφοντας στη «Guardian» για το αν τα πιστοποιητικά εμβολιασμού και τα άλλα μέτρα συνιστούν απειλή για την ελευθερία, σημείωνε, με κάποια δόση χιούμορ: «Εξαρτάται ποια από τις διακόσιες σημασίες της ελευθερίας έχει κανείς κατά νου»1. Έχει δίκιο φυσικά. Όσο και αν σε μια στήλη μπορείς να χρησιμοποιείς τις λέξεις πιο ελεύθερα απ’ όσο στο ειδικό περιοδικό, τέτοιες λέξεις δεν παύουν να είναι βαριές, με φόρτιση και ιστορία. Μπορεί οι φιλοσοφικές και πολιτικές θεωρίες για την ελευθερία να μην αγγίζουν τις διακόσιες, παρ’ όλα αυτά είναι πολλές και όλο και πιο λεπτά κατασκευασμένες. Απλουστεύοντας αναγκαστικά στο έπακρο λοιπόν, μπορούμε να πούμε πως η πιο εύχρηστη στις δικές μας κοινωνίες σημασία της ελευθερίας είναι αυτή την οποία ο μεγάλος ιστορικός των ιδεών Αϊζάια Μπερλίν αποκάλεσε «αρνητική ελευθερία»: η ιδέα είναι πως είμαστε ελεύθεροι όσο λιγότερες είναι οι εξωτερικές παρεμβάσεις που μας ασκούνται, όσο μικρότερα και αραιότερα είναι τα φυσικά εμπόδια που συναντά κανείς στην κίνηση και στις προτιμήσεις του. Για παράδειγμα, αυτοί που μετείχαν στα «κορωνοπάρτι», περιγελώντας τους λεγόμενους «καραντινάκηδες», πίστευαν ασφαλώς πως οι ίδιοι είναι περισσότερο ελεύθεροι απ’ όσους πειθάρχησαν στα μέτρα. Γιατί; Διότι βρέθηκαν έξω από την περίμετρο της παρέμβασης τρίτων, του κράτους ή των άλλων πολιτών, στον χώρο της επιλογής τους. Η δεύτερη διάσημη σημασία της ελευθερίας, που αποκλήθηκε «θετική ελευθερία», υπακούει σε διαφορετικό σκεπτικό: είμαι ελεύθερος όσο περισσότερο ελέγχω εξαρτήσεις και πάθη που μπορεί να ’ναι και αόρατα, εσωτερικά βαρίδια και όχι κατ’ ανάγκη εξωτερικά εμπόδια. Και ακόμα, είμαι ελεύθερος όσο περισσότερο μπορώ να ασκώ πραγματικά τις δυνατότητές μου, να αναπτύξω ένα ταλέντο, να πραγματοποιήσω τα όνειρά μου, να ασκήσω έμπρακτα τα δικαιώματά μου (και όχι απλώς να τα διαθέτω τυπικά, ως νοητές δυνατότητες). Απλουστεύω και πάλι, γιατί όλα αυτά έχουν άπειρες αποχρώσεις. Έτσι, αν σταθούμε σε αυτές τις δύο πολυσυζητημένες κατηγορίες, είναι βέβαιο πως η πανδημική συγκυρία είχε και έχει πάντα σοβαρές συνέπειες για διάφορα είδη ελευθεριών. Και για τις «αρνητικές» και για τις «θετικές». Αυξήθηκαν τα εμπόδια και οι φραγμοί στην κίνηση των σωμάτων, στην έκφραση και εκδήλωση ορισμένων προτιμήσεων και επιλογών. Αλλά και μερικές μορφές αυτοπραγμάτωσης και προσωπικής εκπλήρωσης σχεδίων ανακόπηκαν βίαια. Ένας σπουδαστής ωδείου που ακολουθούσε για χρόνια ένα εντατικό πρόγραμμα, ένας αθλητής ή μια αθλήτρια σε ομαδικό άθλημα, ένας/μία ηθοποιός του θεάτρου και άλλες κατηγορίες του πληθυσμού δεν συνάντησαν μόνο τυπικά εμπόδια στις καταναλωτικές τους συνήθειες ή στην ελευθερία κίνησης, αλλά ένα βαθύτερο πλήγμα. Ένα από τα πιο κλασικά παραδείγματα που περιγράφουν την απόλαυση της θετικής ελευθερίας είναι η πρόσβαση στη δημόσια εκπαίδευση. Αν και η εξ αποστάσεως, ηλεκτρονική εκπαίδευση ισορρόπησε, σε μεγάλο βαθμό, τις απώλειες, πολλά άτομα και οικογένειες δεν μπόρεσαν να ανταποκριθούν εξαιτίας των συνθηκών ζωής στα σπίτια ή και τεχνικών αδυναμιών. Η ιδιαίτερη κατάσταση περιόρισε, λοιπόν, ευκαιρίες του ατομικισμού 1 Maria Alvarez, «Is Covid Passports a threat to liberty? It depends on how you define freedom», «Guardian», 10/4/2021, https://www.theguardian.com/commentisfree/2021/apr/10/ covid-passports-threat-to-liberty-freedom-pandemic

12 lifo – 20.5.21

αλλά και κοινωνικούς-συμμετοχικούς δεσμούς, μείωσε τις ευκαιρίες για γεωγραφική απόδραση και στένεψε και το πεδίο για την άσκηση των κοινωνικών ελευθεριών. Όταν σε πολλές χώρες, κυβερνήσεις ή εκκλησιαστικές αρχές έκλεισαν τους ναούς, επιτρέποντας απλώς ένα δικαίωμα «ατομικής λατρείας», αυτό ήταν προφανώς μια εξωτερική παρέμβαση που εμπόδισε τους πιστούς να κάνουν αυτό που θα έπρατταν κανονικά. Οι πιστοί προσδοκούσαν το τέλος αυτών των εξωτερικών εμποδίων, τη χαλάρωση. Η ίδια η λέξη «χαλάρωση», που δοξάστηκε στα πρωτοσέλιδα και στις συζητήσεις των ημερών, φωτογραφίζει κυρίως την αρνητική ελευθερία, δηλαδή το γεγονός πως περιμένει κανείς να απαλλαγεί από κάποια εξωτερικά δεσμά και παρεμβάσεις. Την ίδια στιγμή, όμως, ο πιστός, στον βαθμό που η άσκηση της πίστης του εκπληρώνεται σε ένα συλλογικό περιβάλλον και δεν είναι κάτι μοναχικό, είχε ένα πρόσθετο κόστος και σε σχέση με τη θετική του ελευθερία: δυσκολεύτηκε έτσι η ίδια η πραγμάτωση του εαυτού του, που εξαρτάται από έναν συγκεκριμένο τρόπο ζωής, από μια συλλογική εμπειρία που ονομάζεται ευχαριστιακή/ενοριακή ζωή. Κάτι αντίστοιχο ισχύει και για τις διαδηλώσεις ή άλλες μορφές δημόσιου ακτιβισμού: και εδώ τα εξωτερικά εμπόδια (ασχέτως τού αν δεν έγιναν σεβαστές ή παραβιάστηκαν οι απαγορεύσεις) συνδυάστηκαν με ένα εσωτερικό πλήγμα στους ενδιαφερόμενους. Για κάποιους, η σωματική συμμετοχή στον δρόμο –με διαδηλώσεις κ.λπ.– είναι στοιχείο ταυτότητας και αναπόσπαστο στοιχείο της ελευθερίας όπως τη βιώνουν και τους συγκινεί.

Η ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΖΟΥΣΑ ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ΩΣ «ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΣ» ΤΗΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ Η σκέψη που δοκίμασα στο αρχικό κείμενο για να τη συνεχίσω εδώ είναι ότι όλες οι παραπάνω αποστερητικές εμπειρίες στριμώχτηκαν, με τη βοήθεια κάποιων δημόσιων λόγων και σχολίων, σε μια ελευθεριάζουσα πλατφόρμα. Σε αυτή την πλατφόρμα συγχωνεύτηκαν ο ρηχός φιλελευθερισμός που απολυτοποιεί το ατομικό δικαίωμα με ποικίλης προέλευσης αντισυστημικά αφηγήματα. Θέματα που αφορούν την υπάρχουσα πολιτική και οικονομική διάρθρωση του κόσμου μας (όπως η μεγάλη ισχύς των μεγάλων φαρμακευτικών εταιρειών ή η ενίσχυση των αλγορίθμων στην ψηφιοποιημένη καθημερινότητα δισεκατομμυρίων ανθρώπων) μπαλώθηκαν πάνω σε ελευθεριάζουσες και επιπόλαιες εκδοχές της αντίστασης στα μέτρα ή με την πόζα μιας προσωπικής ανυπακοής που «ξεγελάει» τις αρχές και τους κώδικες. Κέντρο της ελευθεριάζουσας αντίληψης είναι πάντα η ιδέα πως έχουμε κάθε δικαίωμα ατομικά (ή ως ομάδα/παρέα/οικογένεια) να μην υπακούμε σε οτιδήποτε δεν συμφωνεί με τις υποκειμενικές μας πεποιθήσεις, τα ιδιαίτερα φρονήματα ή τις μύχιες ευαισθησίες μας. Αυτό μεταφράστηκε κατά κόρον σε κάτι ακόμα πιο απλό: ο καθένας ή η καθεμία μπορεί να κάνει αυτό που πιστεύει, αρκεί να μη βλάπτει άμεσα και εξόφθαλμα τον άλλον. Αυτή η εκδοχή της περίφημης αρχής της βλάβης (harm principle), που προέρχεται φυσικά από τη σάρκα της φιλελεύθερης παράδοσης, ανακινήθηκε εξαντλητικά σε διάφορους συνδυασμούς. Έγινε, έτσι μια εύληπτη και δημοφιλής πατέντα που δικαιολόγησε σε ορισμένους ακόμα και πλαστογραφημένα δικαιολογητικά μετακίνησης ή ψεύτικες βεβαιώσεις. Απέναντι σε αυτά, η άλλη άποψη ανέτρεξε επίσης σε μια μετάφραση της αρχής της βλάβης, απλώς περισσότερο αυστηρή. Έγινε κατανοητό πως επειδή ο κίνδυνος μόλυνσης από τα αερολύματα της αναπνοής είναι επιβεβαιωμένος (η απειλή είναι αόρατη, όπως καθετί που σχετίζεται με ιούς),

η βλάβη δεν χρειάζεται να είναι μια ορατή άσκηση βίας και πίεσης. Όπως γνωρίσαμε, λοιπόν, ένα κύμα ελευθεριάζουσας ρητορικής, αξιοποιήσαμε και αυτή την παραλλαγή της αρχής της βλάβης. Πολλοί συμφωνήσαμε, έτσι, με την κυρίαρχη πολιτική και επιστημονική εκτίμηση πως επειδή κάποιες από τις συνηθισμένες μας ελευθερίες αύξαιναν τον βιολογικό κίνδυνο της υπερμετάδοσης του ιού, οι περιορισμοί ήταν δικαιολογημένοι, ακόμα και με το τυπικό φιλελεύθερο κριτήριο της αρχής της βλάβης. Φυσικά, η ελευθεριάζουσα πλατφόρμα, έτσι όπως οργανώνεται διάχυτα, αμφισβήτησε εξαρχής το ίδιο το γεγονός πως η βιολογική απειλή από τον ιό είναι πιο σοβαρή από τις συνέπειες των περιοριστικών μέτρων. Για την ελευθεριάζουσα πλατφόρμα και τους οπαδούς της η βλάβη της ίδιας της ασθένειας είναι μικρότερη από την ψυχική φθορά, τα οικονομικά προβλήματα ή τις γενικότερες κοινωνικοπολιτικές επιπτώσεις της λεγόμενης «υγειονομικής τρομοκρατίας». Κάπως έτσι, από τη μια αναδείχτηκε η έμφαση σε αυτό καθαυτό το δεινό της ασθένειας και των συνεπειών της και από την άλλη το βάρος έπεσε στις απειλές από τον περιορισμό των ελευθεριών.

ΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΠΝΕΥΜΑ ΤΗΣ ΑΜΟΙΒΑΙΟΤΗΤΑΣ Μπορούσαμε να σκεφτούμε μια άλλη απάντηση στην ελευθεριάζουσα πλατφόρμα; Να αποφύγουμε τη γνωστή θέση για τη βλάβη που προξενούν στο κοινωνικό σύνολο οι ελευθεριάζουσες στάσεις; Αν την εξετάσουμε ψυχρά, η ελευθεριάζουσα πλατφόρμα είναι μια μηχανιστική μεταγραφή μιας σπουδαίας αρχής: της ελευθερίας της συνείδησης και της αλογόκριτης ατομικής κρίσης. Η νεωτερική κοινωνία και ο ίδιος ο αστικός πολιτισμός βασίστηκαν, μεταξύ άλλων, στη δυνατότητα των ατομικών συνειδήσεων να διαφωνούν, να μην αποδέχονται ανεξέταστα τις επίσημες, πολιτικά ή θεολογικά επικυρωμένες, αλήθειες. Την ίδια στιγμή, όμως, η νεωτερικότητα διαμορφώθηκε και από τα κράτη, τους πολιτικούς θεσμούς, τη συλλογική οργάνωση των συμφερόντων και τον έλεγχο των ακραίων ανταγωνισμών. Ο ατομικισμός της συνειδησιακής ελευθερίας και στην εποχή μας ο ατομικισμός της εκφραστικής απελευθέρωσης είναι ένα από τα ερείσματα της ταυτότητάς μας, μία από τις πνευματικές αναφορές μας. Δεν είναι όμως το παν, ούτε κάτι που παρουσιάζεται σε όλες τις συνθήκες και με τις ίδιες αξιώσεις. Το δεύτερο σημαντικό έρεισμα της ταυτότητάς μας είναι η ιδέα της αμοιβαιότητας και του συντονισμού των ξεχωριστών προσώπων μέσα σε θεσμούς και κοινές πρακτικές. Είναι, ας το πούμε αλλιώς, μορφές λογοδοσίας σε συντεταγμένους κώδικες που κάνουν νοητή την κοινή αξιοπρέπεια και την αμοιβαία μας αναγνώριση. Η συνθήκη στην οποία βρεθήκαμε ριγμένοι χρειαζόταν ιδιαίτερα αυτό το δεύτερο έρεισμα. Ανεξάρτητα μάλιστα από την πανδημία, κινούμαστε πια σε μια εποχή αναζήτησης ρυθμίσεων και ορίων. Αυτές τις μέρες διαβάσαμε, για παράδειγμα, για τις οικολογικές συνέπειες από τη μαζική χρήση των τεστ αυτοδιάγνωσης σε όλο τον κόσμο. Με ποιους όρους διαχειριζόμαστε ένα τόσο τεράστιο φορτίο βιολογικά επικίνδυνων αποβλήτων; Πώς αντιμετωπίζονται από τις οργανωμένες πολιτείες οι συνέπειες δισεκατομμυρίων μικρο-δράσεων που έχουν, όμως, τεράστιες συνέπειες για το περιβάλλον; Η ελευθεριάζουσα πλατφόρμα έχει απλώς την τάση να βλέπει κάθε κρατικά και συλλογικά πλαισιωμένη κοινωνική κατάσταση ως ανελεύθερη ή τραυματική για το άτομο. Αυτό όμως δεν ισχύει γενικά και αφηρημένα. Ισχύει υπό όρους και ανάλογα με την περίσταση. Ο φιλελευθερισμός της συνείδησης υπήρξε πολύτιμος πόρος των μοντέρνων απέναντι στον απολυταρχισμό των ηγεμόνων, των θρησκευτικών ή κρατικών δογμάτων. Εξακολουθεί να έχει ηθική και πολιτική προτεραιότητα απέναντι σε συγκεκριμένα καθεστώτα και σχήματα ολοκληρωτικής εξουσίας. Δεν μπορεί όμως να κάνει πολλά απέναντι σε αυτόν που περιφρονεί τους συνανθρώπους του και τους εύλογους φόβους τους. Δεν μπορεί να εγγυηθεί αλληλέγγυο ήθος που να πηγαίνει πέρα από τη στενή δικαιωματική σφαίρα. Ούτε, πολύ περισσότερο, να προικίσει τις φιλελεύθερες δημοκρατίες με αποθέματα πολιτειακής δύναμης, με στοιχειώδεις ρεπουμπλικανικές ποιότητες. Η πρακτική εμπειρία αυτής της κρίσης δείχνει πως ο πολιτικός φιλελευθερισμός –υπόστρωμα των περισσότερων θεσμών μας– χρειάζεται να αυτονομηθεί από την ελευθεριάζουσα πλατφόρμα και τις ρητορικές που τον συντηρούν. Δεν είναι τυχαίο που ο χώρος της αντιεμβολιαστικής καχυποψίας διακινεί διαρκώς τερατώδη σενάρια, έχοντας σφετεριστεί τη φιγούρα του μάρτυρα της αλήθειας και της αιρετικής ελευθερίας. Η φιγούρα της αιρετικής ή ετερόδοξης ελευθερίας υπήρξε πραγματική και συγκινητική στους σοβαρούς αντιολοκληρωτικούς και δημοκρατικούς αγώνες του προηγούμενου αιώνα. Η μάχη με το «επίσημο ψέμα» στάθηκε τόπος γέννησης της αιχμηρής φιλελεύθερης δημοκρατικής δέσμευσης που υπερασπίστηκε τις κοινωνίες των πολιτών από την κρατική βία. Αλλά στη φάση που έχουμε μπει τώρα (μαζί με ένα μεγάλο μέρος του πλανήτη), υπάρχουν περισσότεροι κίνδυνοι στις διασπαστικές δυναμικές της άναρχης πληροφορίας και στην ανάδυση θυλάκων αντι-κοινωνίας αδιάφορων για την κοινωνική ενότητα. Και μέσα στην πανδημία είδαμε την «αιρετική» εναλλακτικότητα να διαστρέφεται σε άρνηση ή υπονόμευση βασικών υποχρεώσεων της κοινωνικής συμβίωσης. Η ελευθερία δεν μπορεί πλέον να αποκοπεί από το ερώτημα για την κοινωνική συνεργασία, την ανάγκη διόρθωσης του ρηχού εγωτισμού και τη μέριμνα για μορφές υπεύθυνης αμοιβαιότητας. Το πιθανότερο είναι πως η μετα-πανδημική «κανονικότητα» (που απέχει ακόμα πολύ) δεν θα μας απαλλάξει από τον κόπο και τις οδύνες αυτού του αναστοχασμού για αξίες και πρακτικές που αποτελούν μέρος της βασικής μας ταυτότητας.

Ο ατομικισμός της συνειδησιακής ελευθερίας και στην εποχή μας ο ατομικισμός της εκφραστικής απελευθέρωσης είναι ένα από τα ερείσματα της ταυτότητάς μας, μία από τις πνευματικές αναφορές μας. Δεν είναι όμως το παν, ούτε κάτι που παρουσιάζεται σε όλες τις συνθήκες και με τις ίδιες αξιώσεις.

20.5.21 – lifo

13

talk town

α πο τον βασ ί λη βα μβακα

Τα μιμίδια είναι το αποκορύφωμα του διακειμενικού εκδημοκρατισμού αλλά και μια προσπάθεια να υπογραμμιστεί χιουμοριστικά η απώλεια του καθορισμένου νοήματος των πάντων. Είναι το χιούμορ της χαοτικής ψηφιακής κουλτούρας.

O Βασίλης Βαμβακάς είναι αναπληρωτής καθηγητής Κοινωνιολογίας της Επικοινωνίας στο ΑΠΘ.

14 lifo – 20.5.21

KOINOI TOΠOI

OK, BOOMER

Memes: Το χαοτικό χιούμορ

Aντίο Τσακ, αντίο Μπακ, αντίο τηγανητό κοτόπουλο

Τα μιμίδια, τα ανεκδοτολογικά στερεότυπα και η απουσία της παραδοσιακής πολιτικής σάτιρας.

ο δημοφιλές χιούμορ εδώ και αρκετά χρόνια έχει μετοικήσει, όπως πολλά άλλα πράγματα, στο Διαδίκτυο. Δεν θα ήταν καθόλου άστοχο να πει κανείς ότι ένα νέο κωμικό πεδίο έχει αναδειχτεί, διαδοθεί και παγιωθεί αποκλειστικά μέσω διαδικτυακών κοινοτήτων και ομάδων στα social media. Νέοι δημιουργοί που συντηρούν προσωπικά sites και κανάλια στο ΥouΤube, και συμμετέχουν σε ευρύτερα χιουμοριστικά δίκτυα (όπως το ComedyLab και το LubenTV), κάνουν ιδιαίτερα έντονη την παρουσία τους τόσο με την πυκνή παραγωγή τους όσο και αγγίζοντας ιδιαίτερα εντυπωσιακά νούμερα θέασης. Οι παλιές πολιτικές γελοιογραφίες, οι κωμικοί που έκαναν σημαντική καριέρα στη θεατρική ή τηλεοπτική επιθεώρηση, φαίνεται να μην είναι ο βασικός παραγωγός της σύγχρονης κωμωδίας και του χιουμοριστικού κώδικα. Μάλιστα, θα μπορούσε να πει κανείς πως μόνο όσοι έχουν καταλάβει τη δύναμη του διαδικτυακού μέσου συντηρούν την παλιά τους δημοφιλία. Ο Αρκάς είναι ένα τέτοιο παράδειγμα. Οι παλιές λογικές, κυρίως θεατρικού, τηλεοπτικού και κινηματογραφικού χιούμορ, φαίνονται κάπως ξεπερασμένες. Είναι άλλωστε ενδιαφέρον το ότι πολλές εκδοχές τού δημοφιλούς διαδικτυακού χιούμορ στρέφονται ρητά εναντίον του παραδοσιακού-τηλεοπτικού (π.χ. Λαζόπουλος, Ράδιο Αρβύλα, Σεφερλής κ.λπ.), βλέποντας σε αυτό όχι μια δημιουργική σάτιρα αλλά μια ανακύκλωση της κοινοτοπίας και της εθνικής εσωστρέφειας. Οι χιουμοριστικές ευκολίες εγκαταλείπονται (καταγγελία διεφθαρμένων πολιτικών, η γραφικότητα τοπικών χαρακτηριστικών, τα αστεία για τις πεθερές, το πάχος κ.λπ.) και υιοθετείται είτε ένα ύφος καυστικού ορθολογισμού απέναντι σε κάθε συναισθηματικό στερεότυπο (π.χ. χαρακτηριστικό υπήρξε το Μπραφ του Mikeius) είτε η αμφισημία της μεταμοντέρνας επικοινωνιακής συνθήκης (π.χ. Κουλούρι). Ανάμεσα στο τεράστιο ψηφιδωτό χιουμοριστικών κόμβων που δημιουργούνται στον σύγχρονο ψηφιακό κόσμο (αδύνατο ακόμα και να κατονομαστούν σε ένα σύντομο κείμενο), ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει εκείνο το είδος που ονομάζεται «μιμίδια». Τα memes έχουν δύο πολύ σημαντικά χαρακτηριστικά που τα διαφοροποιούν τόσο από την παλιά μορφή παραγωγής χιούμορ όσο και από κάποιες νεότερες. Πρώτον, συνήθως δεν έχουν αναγνωρίσιμο δημιουργό. Δεύτερον, φτάνουν την εικονοκλαστική πρόθεση σε βαθμό που κανένα άλλο είδος κωμωδίας δεν έχει επιχειρήσει μέχρι τώρα. Στηρίζονται κατά κύριο λόγο σε εικόνες, όπως ζωγραφικά έργα, φωτογραφίες και βίντεο, με σκοπό κυρίως να αποδομήσουν το όποιο πρωτογενές τους μήνυμα. Τα κάθε είδους «μπαλονάκια» που μπαίνουν ως συνοδευτικά όλων αυτών των εικόνων βασικό στόχο έχουν να ανατρέψουν ή να υποσκάψουν το εικονογραφικά προφανές. Είτε μιλάμε για τα «Μιμίδια εις την ελληνικήν», είτε για τα «Real Ancient Memes», είτε για το παλιότερο «Ρipipo Ke Tsontson» και πολλά άλλα, το βασικό ζήτημα είναι η κατασκευή μιας ιστορίας που θα δίνει αναπάντεχες λεζάντες σε μια εικόνα (αυθεντική ή πειραγμένη) που κανείς δεν θα μπορούσε να φανταστεί ότι αυτό είναι το νόημά της, ότι αυτές είναι οι πρώτες σκέψεις που προκαλεί. Οι πίνακες ζωγραφικής έχουν την τιμητική τους σε αυτή την αποδιάρθρωση νοήματος. Συνήθως χρησιμοποιούνται πίνακες ρομαντικής, ακόμα και αρχαιοπρεπούς τεχνοτροπίας και συνδυάζονται με φράσεις και σκέψεις του παρόντος, ιδιαίτερα πεζές, πλούσιες σε σαρκασμό και βωμολοχίες. Χαρακτηριστικά παραδείγματα: πίνακας ζωγραφικής που απεικονίζει μια ιδανική πενταμελή οικογένεια, όπου ο γιος λέει στον μπαμπά: «Μπαμπά, δεν με παίζουν τα άλλα παιδάκια, λένε ότι βρίζω». Ο πατέρας, ρίχνοντας ένα τρυφερό βλέμμα στον γιο του, αναρωτιέται «γιατί», για να πάρει από τον ίδιο την απάντηση: «Γιατί γαμιούνται!». Το θλιμμένο πορτρέτο του γιατρού Gachet του Βαν Γκογκ φέρει τον εξής προβληματισμό: «Θέλω να σχολάσω από τη δουλειά, ενώ ακόμη δεν έχω ξεκινήσει να δουλεύω. Δεν ξέρω εάν με καταλαβαίνετε». Στο πλαίσιο του χιούμορ για την πανδημία, σε μια ζωγραφιά με οριενταλιστικές διαθέσεις, μια μοναχική γυναίκα με κιμονό και βεντάλια, αποφαίνεται: «Καταργούνται, έμαθα, τα μηνύματα. Άλλη μια δικαιολογία για να μη στείλει». Οι ανώνυμοι συνήθως δημιουργοί αυτών των μιμιδίων έρχονται να τραβήξουν στα άκρα την «οδηγία» που ο ίδιος ο Μαγκρίτ μας είχε δώσει, υποτιτλίζοντας στον διάσημο πίνακά του μια πίπα με τη γνωστή φράση «Ceci n’est pas une pipe» (αυτή δεν είναι μια πίπα). Το βασικό αντικείμενο κριτικής τους, όπως και του διάσημου σουρεαλιστή ζωγράφου, φαίνεται να είναι η ίδια η λογική της εικονογραφικής αναπαράστασης. Όμως εδώ δεν έχουμε μια απλή άρση της εντύπωσης μιας εικόνας, της βεβαιότητας των συναισθημάτων και των σκέψεων που προκαλεί συχνά με στερεοτυπικό τρόπο (όπως στον Μαγκρίτ) αλλά την πρόσδεσή της σε μια άλλη τάξη σημασιών, την κατάργηση χρονικών και άλλων συμβάσεων, τη μετεγγραφή του παρόντος στο παρελθόν με τρόπο που δείχνει περισσότερο την ασυνέχεια παρά τη συνέχειά τους – γι’ αυτό παράγεται το αστείο. Τα μιμίδια είναι το αποκορύφωμα του διακειμενικού εκδημοκρατισμού αλλά και μια προσπάθεια να υπογραμμιστεί χιουμοριστικά η απώλεια του καθορισμένου νοήματος των πάντων. Είναι το χιούμορ της χαοτικής ψηφιακής κουλτούρας. Υπάρχουν πολλά είδη μιμιδίων, πολλές θεματολογίες και μοτίβα που θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν ως περισσότερο ή λιγότερο στοχαστικά, περισσότερο ή λιγότερο σοκαριστικά, απλά γλωσσοπαίγνια ή οπτικοποιημένες ανοησίες. Ανάμεσά τους μπορούν να ανιχνευτούν διάφοροι σατιρικοί στόχοι (αυτοσαρκασμός ή κοροϊδία του «άλλου» φύλου, τάξης, ηλικίας κ.λπ.) όπως και η επαναφορά γνωστών ανεκδοτολογικών στερεοτύπων (π.χ. για το πάχος). Το ενδιαφέρον, όμως, είναι ότι το περιεχόμενό τους σπάνια παίρνει τη μορφή της πολιτικής σάτιρας όπως την έχουμε γνωρίσει από την παράδοση της γελοιογραφίας και της επιθεώρησης. Τα πολιτικά πρόσωπα και οι καταστάσεις δεν κεντρίζουν συχνά τα βέλη των μιμιδίων. Άλλωστε η πιο δημοφιλής σειρά πολιτικού χιούμορ των ελληνικών μιμιδίων παραμένει αυτή που «τρολάρει» την εποχή ΠΑΣΟΚ και τις μνήμες ενός μεταπολιτευτικού παραδείσου που χάνεται με την οικονομική κρίση και την πολιτική διαχείρισή της από ΣΥΡΙΖΑ και ΝΔ. Εξαιρετικό παράδειγμα χιουμοριστικού αναστοχασμού για το παρόν αλλά και τη νοσταλγία.

Αποχαιρετώντας τους Αγγλοσάξονες.

απ ό τ η δεσπ ο ι να τ ρι β ολ η

Σχεδόν όλος ο δυτικός κόσμος γαλουχήθηκε με το όνειρο του Τσακ και του Μπακ από την Αλαμπάμα: ρωμαλέοι νέοι, μεγαλωμένοι με καλαμπόκι και τηγανητό κοτόπουλο, δουλεύουν σκληρά, πιο σκληρά, φτιάχνουν τη δική τους επιχείρηση, αγοράζουν ένα σπίτι και κάνουν από 1,6 παιδιά ο καθένας.

ας παρακαλώ, όποιος μπορεί ας βοηθήσει! Η αδελφή μου Amy X. απολύθηκε από τη δουλειά της όταν έκλεισε το εστιατόριο όπου δούλευε στο Σιάτλ πριν από έξι μήνες και τώρα έχει χάσει και την ασφάλειά της. Βοηθάμε όλοι με τα έξοδα, αλλά η κόρη της είναι διαβητική και χρειάζεται γύρω στα οκτώ χιλιάδες δολάρια για ινσουλίνη και όσα χρειάζεται ένας διαβητικός για τους επόμενους έξι μήνες. Έφτιαξα αυτή την πρόσκληση στο GoFundMe για να τη βοηθήσω» έλεγε το μήνυμα που ανέβασε ένας Αμερικανός συμφοιτητής μου στο Facebook. Από κάτω βρισκόταν η φωτογραφία της χαμογελαστής αδελφής του μαζί με ένα ξανθό κορίτσι στην εφηβεία. Αυτό που μoυ έκανε εντύπωση είναι πως δεν συγκέντρωνε χρήματα για κάποια σπάνια εγχείρηση που κοστίζει εκατομμύρια αλλά για να πληρώσει για τα καθημερινά έξοδα μιας νόσου που έχουν εκατομμύρια άνθρωποι στον κόσμο. Μια φορά κι έναν καιρό υπήρχε το αμερικανικό όνειρο, η ιδέα πως όποιος κι αν είσαι, αν δουλέψεις σκληρά, θα πετύχεις. Σχεδόν όλος ο δυτικός κόσμος γαλουχήθηκε με το όνειρο του Τσακ και του Μπακ από την Αλαμπάμα: ρωμαλέοι νέοι, μεγαλωμένοι με καλαμπόκι και τηγανητό κοτόπουλο, δουλεύουν σκληρά, πιο σκληρά, φτιάχνουν τη δική τους επιχείρηση, αγοράζουν ένα σπίτι και κάνουν από 1,6 παιδιά ο καθένας. Στον ελεύθερό τους χρόνο ταξιδεύουν στον αυτοκινητόδρομο με ένα ανοιχτό σπορ αυτοκίνητο ή καλπάζουν σαν τον άντρα του Μάρλμπορο στην Άγρια Δύση. Αν η γενιά των γονιών μας γαλουχήθηκε εν μέρει με το γαλλικό πνεύμα τον Μάη του ’68, εμείς είμαστε ξεκάθαρα παιδιά του αγγλοσαξονικού κόσμου, μεγαλωμένα με το όνειρο της Αμερικής ή, έστω, της φλεγματικής Βρετανίας. Ζούμε με τις αξίες και την κουλτούρα αυτού του κόσμου: σκληρή δουλειά, ιδιοκτησία, επιχειρηματικότητα, κατανάλωση, ατομικισμός. Την ίδια ώρα, είναι πια ξεκάθαρο πως το αμερικανικό όνειρο μοιάζει να έχει εκτροχιαστεί: χαώδης ανισότητα μεταξύ φτωχών και πλουσίων, βία, ανύπαρκτο εθνικό σύστημα υγείας ή κοινωνικό κράτος. Στο GoFundMe, τη μεγαλύτερη πλατφόρμα συλλογικής χρηματοδότησης στον κόσμο (έχει συγκεντρώσει δέκα δισ. δολάρια τα τελευταία έντεκα χρόνια), μία στις τρεις εκστρατείες συγκέντρωσης χρημάτων αφορά ιατρικούς λογαριασμούς και έξοδα. Οι Αμερικανοί πληρώνουν μια πανάκριβη ασφάλεια υγείας από την τσέπη τους, φορτώνονται με χρέη χιλιάδων δολαρίων για να πάνε στο πανεπιστήμιο και γυρνάνε στη δουλειά μία εβδομάδα μετά τον τοκετό. Kαι οι Βρετανοί; Λίγους μήνες πριν οι Άγγλοι αποφασίσουν να ψηφίσουν υπέρ του Βrexit, μετακόμισα (ξανά) στην Αγγλία. Παλιότερα η καταγωγή μου ήταν η αφορμή για ταξιδιωτικές διηγήσεις («Α, είσαι Ελληνίδα, έχω πάει στο Φαληράκι, έμεινα ξύπνιος εβδομήντα δύο ώρες»), τώρα, στην καλύτερη περίπτωση, ήταν μια ανοιχτή πρόσκληση για μια εκ βαθέων συζήτηση σχετικά με το διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα (γιατί αν δεν τσακωθείς για τα δομημένα ομόλογα σε μια παμπ με την ονομασία «Το τρελό κουνέλι» ή «Το κόκκινο λιοντάρι», δεν ξέρεις τι χάνεις). Στη χειρότερη, έπρεπε να υποστώ κάποιο ελαφρά ρατσιστικό αστείο και αν δεν μου άρεσε, θα ήταν επειδή «δεν είχα χιούμορ». Γύρω μας τα πράγματα είχαν αγριέψει – οι συντηρητικές εφημερίδες μιλούσαν συνέχεια για benefit scroungers (αυτοί που προτιμούν να ζουν με κρατικά επιδόματα, αντί να δουλεύουν) και δημοσίευαν ιστορίες για Ρουμάνους και Βούλγαρους που έρχονταν για να πάρουν τη δουλειά των Άγγλων. Μια μέρα έπεσε στα χέρια μου μια «Evening Standard» που είχε αφήσει κάποιος στο λονδρέζικο μετρό. Χάζευα, όταν το μάτι μου έπεσε σε ένα ειρωνικό κείμενο για τους «τεμπέληδες Έλληνες». Η κεντρική ιδέα του ήταν πως οι Έλληνες άξιζαν τη χρεοκοπία, γιατί βαριούνταν να δουλέψουν. Το σκεπτικό ήταν πως τα κακά πράγματα συμβαίνουν σε αυτούς που τα «αξίζουν», κάτι έκαναν και τιμωρούνται. Κάπως έτσι σκέφτονταν πολλοί Βρετανοί και για τους φτωχούς – πίστευαν πως η φτώχεια τους τούς άξιζε γιατί ήταν τεμπέληδες. Φαντάζομαι πως πρέπει να είναι φοβερά ανακουφιστικό να ζεις σε έναν τέτοιο κόσμο, όπου όλα έχουν κάποια εξήγηση και τίποτα δεν είναι τυχαίο. «Ο δυτικός κόσμος επιστρέφει στην εποχή του Ντίκενς: ελάχιστοι άνθρωποι με αμύθητα πλούτη, εταιρείες που δεν πληρώνουν φόρους, φιλανθρωπίες από πλούσιους, την ώρα που το κοινωνικό κράτος βάλλεται από παντού, η μεσαία τάξη συρρικνώνεται και η εργατική τάξη εξαθλιώνεται» είπε ένας Βραζιλιάνος συνάδελφος πάνω σε έναν καβγά στην παμπ και μετά χτύπησε δυνατά το ποτήρι με την μπίρα πάνω στην μπάρα. Μπορεί να είχε δίκιο. Μπορεί και όχι. «Θα συναντηθούμε ξανά. Δεν ξέρω πότε, δεν ξέρω πώς. Ξέρω όμως πως θα συναντηθούμε ξανά μια ηλιόλουστη μέρα» τραγουδούσε η Βέρα Λιν (η Βρετανή Σοφία Βέμπο), αποχαιρετώντας τους στρατιώτες που έφευγαν για τον πόλεμο.

ΜΑΡΊΑ ΧΙΏΤΟΥ δεκτή στο University of Groningen - Ιατρική

ΣΩΤΉΡΗΣ ΜΑΡΑΓΚΌΣ υπότροφος του Stelios Philanthropic Foundation δεκτός στο University of Oxford - Νομική

ΕΎΗ ΠΟΎΛΙΟΥ υπότροφος του Stelios Philanthropic Foundation, 1η θέση στον Διεθνή Διαγωνισμό World Future Business Leaders 2021

International Baccalaureate στα Εκπαιδευτήρια Δούκα Μια εκπαιδευτική εμπειρία που εξασφαλίζει σπουδές στα καλύτερα πανεπιστήμια του εξωτερικού.

Σ

ε έναν κόσμο, όπου τα σύνορα καταρρίπτονται σε ό,τι αφορά τη γνώση, την επιστήμη αλλά και την αναζήτηση μιας επιτυχημένης επαγγελματικής καριέρας, το International Baccalaureate είναι η επιλογή που θα σου εξασφαλίσει μια θέση σε ξένα πανεπιστήμια της προτίμησής σου και κατ’ επέκταση στη διεθνή αγορά εργασίας. Τα Εκπαιδευτήρια Δούκα, με τη μακρά ιστορία τους στον χώρο της εκπαίδευσης, είναι από τα πρώτα σχολεία που ενσωμάτωσαν στο πρόγραμμά τους το Διεθνές Απολυτήριο και προσφέρουν μια ολοκληρωμένη προετοιμασία, η οποία ξεπερνά τις εκπαιδευτικές διαδικασίες και γίνεται ολοκληρωμένη εμπειρία γνώσης. Με γ νώμονα τις βασικές αξίες του International Baccalaureate, που είναι η αφύπνιση της φιλομάθειας, η αυτόνομη αναζήτηση της γνώσης και η έρευνα, τα Εκπαιδευτήρια Δούκα ξεκινούν την προετοιμασία για την εισαγωγή στα ξένα πανεπιστήμια, ήδη από την Α’ Λυκείου, προσφέροντας ειδικό πρόγραμμα δώδεκα ωρών την εβδομάδα με εξειδικευμένα μαθήματα στα αγγλικά, τα οποία διδάσκουν έμπειροι καθηγητές του ΙΒ. Σκοπός του προγράμματος αυτού είναι η εξοικείωση των μαθητών με τη φιλοσοφία του ΙΒ, ώστε να πραγματοποιήσουν ομαλά τη μετάβασή τους στο ΙΒ. Το προπαρασκευαστικό αυτό πρόγραμμα περιλαμβάνει τρία μαθήματα που μπορούν να οδηγήσουν στην απόκτηση πιστοποιήσεων GCE (τα γνωστά A-Levels του βρετανικού συστήματος), από τον διεθνή οργανισμό Pearson. Οι πιστοποιήσεις αυτές ενισχύουν τις αιτήσεις στα πανεπιστήμια του εξωτερικού. Οι εξετάσεις αυτές δίνονται στα Εκπαιδευτήρια Δούκα τα οποία αποτελούν επίσημο εξεταστικό κέντρο.

Στα ολιγομελή τμήματα του ΙΒ των Εκπαιδευτηρίων Δούκα το κάθε παιδί διαμορφώνει το πρόγραμμά του, ενώ βρίσκονται συνεχώς στο πλευρό του εξειδικευμένοι καθηγητές που με την εμπειρία τους θα το καθοδηγήσουν κάθε του βήμα. Το οργανωμένο τμήμα University Placement συμβουλεύει τους μαθητές σχετικά με τις αιτήσεις που καταθέτουν σε πανεπιστήμια της Ευρώπης, της Αμερικής, του Καναδά και άλλων χωρών. Τα Εκπαιδευτήρια Δούκα είναι από τα πρώτα που προετοίμαζαν τους μαθητές για τις αιτήσεις τους στα αγγλόφωνα πανεπιστήμια της Ολλανδίας. Παράλληλα, οι τελειόφοιτοι που θέλουν να εισαχθούν σε σχολές Ιατρικής και Νομικής προετοιμάζονται από το σχολείο για να αντιμετωπίσουν τις ειδικές για τον σκοπό αυτό εξετάσεις (admission tests). Ανάμεσα στις σημαντικές εκπαιδευτικές εμπειρίες που προσφέρουν τα Εκπαιδευτήρια Δούκα είναι και η επίσκεψη σε πανεπιστήμια του εξωτερικού αλλά και τα θερινά internships που δίνουν τη δυνατότητα στους μαθητές να γνωρίσουν από πρώτο χέρι τον κόσμο της εργασίας και ταυτόχρονα να ενδυναμώσουν την αίτησή τους στα πανεπιστήμια του εξωτερικού. Τα υψηλά ποσοστά επιτυχίας των μαθητών είναι εκείνα που αποδεικνύουν με τον καλύτερο τρόπο την αποτελεσματική προετοιμασία για την απόκτηση του διπλώματος του International Baccalaureate και την εισαγωγή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση του εξωτερικού. Το καλοκαίρι του 2020, το 100% των αποφοίτων έγιναν δεκτοί σε κορυφαία πανεπιστήμια του εξωτερικού, 80% φοιτούν ήδη σε σχολές της πρώτης τους επιλογής, 52% αρίστευσαν με βαθμολογία πάνω από 38 στα 45. Imperial College London, UCL, King’s College London, Queen Mary, University of Edinburgh,

ΣΠΎΡΟΣ ΣΟΦΙΑΝΌΣ 100% υποτροφία από το New York University Abu Dhabi - Οικονομικά

University of Bristol, St Andrews University, Cardif f Universit y, Manchester, Ox ford Brookes, University of Warwick, University of Leeds, University of Bath, Exeter, Newcastle, Bath, Sussex, Glasgow, Leeds, Manchester school of Ar t, Shef f ield, York, Durham, Strathclyde and City της Μεγάλης Βρετανίας, Leiden University, Erasmus University of Rotterdam, University of Groningen της Ολλανδίας και το Bocconi University στην Ιταλία είναι κάποια από τα πανεπιστήμια στα οποία φοιτούν σήμερα οι απόφοιτοι των Εκπαιδευτηρίων Δούκα. Οι μαθητές που φέτος ολοκληρώνουν τη Γ’ Γυμνασίου και θέλουν να φοιτήσουν στο International Baccalaureate των Εκπαιδευτηρίων Δούκα μπορούν να κάνουν αίτηση για δύο πλήρεις Υποτροφίες του σερ Στέλιου Χατζηιωάννου και του Stelios Philanthropic Foundation (www.stelios.org). Η πρωτοβουλία αυτή ξεκίνησε πριν από επτά χρόνια από τον Σύλλογο Αποφοίτων Εκπαιδευτηρίων Δούκα και από τότε προσφέρει μια μοναδική ευκαιρία σε άριστους μαθητές να προετοιμαστούν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο ώστε να φοιτήσουν στα πιο γνωστά πανεπιστήμια του κόσμου. Ανάμεσά τους η μαθήτρια Εύη Πούλιου που κέρδισε φέτος την πρώτη θέση στον Διεθνή Διαγωνισμό World Future Business Leaders 2021 online στην κατηγορία Marketing. Η φοίτηση στο International Baccalaureate μαθαίνει τα παιδιά να αγαπούν την έρευνα, ενισχύοντας τη φυσική τους περιέργεια και προετοιμάζει ανεξάρτητους ανθρώπους με ανεπτυγμένη την κριτική και δημιουργική τους σκέψη. Αυτοί θα γίνουν οι αυριανοί επιστήμονες οι οποίοι θα μπορούν να δημιουργήσουν ένα καλύτερο μέλλον για όλους μας.

ΥΠΟΤΡΟΦΊΕΣ Ι.Β. ΑΠΌ ΤΟ STELIOS PHILANTHROPIC FOUNDATION

Προθεσμία Υποβολής Αιτήσεων: Παρασκευή 21 Μαΐου 2021 Ημερομηνία Εξετάσεων: Κυριακή 30 Μαΐου 2021 Για την υποβολή των δηλώσεων συμμετοχής μπορείτε να επισκεφθείτε την ιστοσελίδα: https://doukas.gr/ ypotrofies-stelioshaji-ioannou/

20.5.21 – lifo

15

talk town

α π ό τον δ η μή τρη π. σ ωτη ρόπουλο

Aυτό που εννοούμε με το «η Ελλάδα ποτέ δεν πεθαίνει» μπορεί να αποκτήσει άλλο νόημα από το μεταφυσικό που συνήθως του δίνουμε. Δηλαδή μπορεί να κατανοηθεί ως η τάση του ελληνικού κράτους να μη θεωρεί μοίρα του την υπανάπτυξη, την εξάρτηση και τον αρρωστημένο διχασμό.

Ο Δ.Π. Σωτηρόπουλος είναι αναπληρωτής καθηγητής Σύγχρονης Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου και γραμματέας σύνταξης της «Νέας Εστίας».

16 lifo – 20.5.21

KOINOI TOΠOI

NO FILTER

Η Ελλάδα ποτέ δεν μαθαίνει;

Στις πινακοθήκες: Η ανάκτηση των αισθήσεων

Κι όμως, το ελληνικό κράτος έχει ανακάμψει μετά απ’ όλες τις μεγάλες κρίσεις του. Θα τα καταφέρει άραγε και τώρα;

ηλώνω φανατικός οπαδός της αντίληψης ότι το ελληνικό κράτος υπήρξε, στα διακόσια χρόνια της ανεξαρτησίας του, μια ιστορία επιτυχίας. Η διαδρομή από ένα φτωχό κράτος της Βαλκανικής σε ένα από τα πιο ανεπτυγμένα κράτη της Ευρώπης, που σέβεται τα δικαιώματα των πολιτών του και τους εξασφαλίζει δημοκρατική διακυβέρνηση και καλή ποιότητα ζωής, παρά τις όποιες δυσκολίες, δεν χωρεί αμφισβήτηση. Όμως, είναι επίσης αναμφισβήτητο γεγονός ότι το ελληνικό κράτος έχει φτάσει κάποιες φορές στο χείλος του γκρεμού, έχει φλερτάρει με το άλμα στο κενό και την τελευταία στιγμή έχει κάνει πίσω, είτε από μόνο του είτε με τη βοήθεια των εταίρων του. Τι το έχει οδηγήσει σε αυτές τις κατά καιρούς κρίσεις είναι περίπλοκο να εξηγηθεί, διότι δεν υπάρχει μία απάντηση, παρότι συχνά επιρρίπτουμε την ευθύνη σε διαχρονικές σταθερές, όπως είναι η δήθεν διχόνοια της φυλής, ο ατίθασος ελληνικός λαός, οι πελατειακές σχέσεις, η διαφθορά των πολιτικών ή η ξένη εξάρτηση. Τίποτε από τα παραπάνω, ωστόσο, δεν εξηγεί μονοδιάστατα τις κατά καιρούς αποτυχίες μας, οι οποίες, σημειωτέον, δεν είναι μόνο ελληνική ιδιαιτερότητα. Δύσκολα θα βρούμε ευρωπαϊκό κράτος που να μην έχει βιώσει π.χ. κάποια εμφύλια σύγκρουση ή ξένη παρέμβαση. Εκείνο που είναι όντως ελληνική ιδιαιτερότητα είναι η τάση αυτοθυματοποίησης που ενίοτε μας χαρακτηρίζει, τυπικό δείγμα λαών που ζουν, κατά τα άλλα, μέσα από κρίσεις μεγαλείου. Πιο σημαντικό από τις ίδιες τις κρίσεις του ίσως να είναι το γεγονός ότι το ελληνικό κράτος κατάφερνε πάντοτε να επανακάμπτει και να επιστρέφει στην ανάπτυξη. Και κυρίως να επιλέγει, τελικά, τη σωστή πλευρά της Ιστορίας. Δεν πρέπει να το θεωρούμε νομοτελειακή συνθήκη. Τα κράτη είναι κι αυτά οργανισμοί με παθογένειες που, χωρίς ισχυρή βούληση και καλές πολιτικές, μπορεί να μην υπερβούν ποτέ τα καρκινώματά τους και να πέσουν σε παρατεταμένο κώμα – τα ιστορικά παραδείγματα είναι πολλά. Τόσο οι ελίτ της, όμως, όσο και η ίδια η ελληνική κοινωνία, παρά τους διχασμούς της, δεν είχαν εν τέλει αντίληψη loser, όσο και αν η γκρίνια είναι ίδιόν τους. Η πρώτη μεγάλη κρίση του ελληνικού κράτους ήταν αρκετά παρατεταμένη, χοντρικά από το 1850 ως το 1875, και επιλύθηκε μόνο με την εμφάνιση ενός εκσυγχρονιστή και δυτικοτραφούς πολιτικού όπως ο Χ. Τρικούπης, που θα γινόταν για το ελληνικό πολιτικό σύστημα αυτό που οι Αμερικανοί ονομάζουν game changer. Ο τρικουπικός εκσυγχρονισμός θα αποτελούσε το πρώτο κεντρικό εκσυγχρονιστικό σχέδιο στην ιστορία του ελληνικού κράτους, θέτοντας τις απαραίτητες βάσεις για τη μετέπειτα ευόδωση της Μεγάλης Ιδέας. Θα ακολουθούσε μια περίοδος μεγάλων παλινωδιών από το 1893 και μέχρι το 1909, με τη χρεοκοπία του κράτους και την υπαγωγή του στην ξένη επιτροπεία. Η χώρα σερνόταν στη διάλυση, χωρίς τίποτε να προμηνύει αισιοδοξία. Εδώ ήταν παραδόξως ο στρατός που θα ενεργούσε ως φορέας εκσυγχρονισμού, με το κίνημα στο Γουδί το 1909. Ως νέος game changer θα εμφανιζόταν τώρα ένας άφθαρτος επαναστάτης από την Κρήτη, ο Ελευθέριος Βενιζέλος, που θα ηγούνταν ενός δεύτερου, αυτήν τη φορά αστικού, εκσυγχρονισμού, ενώ θα γινόταν και ο ηγέτης της επίτευξης της Μεγάλης Ιδέας με τους Βαλκανικούς Πολέμους. Ο τρίτος καταλύτης αλλαγών ήταν, μεταπολεμικά, ο Κ. Καραμανλής, που εμφανίστηκε σε μια κατεστραμμένη από την Κατοχή και τον Εμφύλιο Ελλάδα, και με το οικονομικό του πρόγραμμα, μέχρι τη δεκαετία του ’60, θα οδηγούσε την Ελλάδα από την υπανάπτυξη στις τάξεις του πρώτου κόσμου. Μετά το 1974, δε, θα γινόταν ο εγγυητής της βελούδινης μετάβασης από τη δικτατορία στην καλύτερη δημοκρατία που έχουμε ζήσει στην ιστορία μας. Δεν θα περιελάμβανα τον Ανδρέα Παπανδρέου στους game changers, διότι –αυτός, ένας οικονομολόγος– αρνήθηκε συνειδητά να προχωρήσει στον οικονομικό εκσυγχρονισμό του κράτους που ήταν αναγκαίος για να παρακολουθήσει τις διεθνείς μεταλλάξεις της εποχής του. Κάτι που, αντιθέτως, θα προσπαθούσαν επιτυχημένα να πράξουν οι κυβερνήσεις Κ. Μητσοτάκη και Κ. Σημίτη τη δεκαετία του ’90, προετοιμάζοντας τη χώρα για το ευρώ, πριν περιπέσει σε μεταρρυθμιστική αδράνεια από το 2001 και για μία δεκαετία ως τη χρεοκοπία της. Αποκεί και μετά θα φλέρταρε αγρίως με την καταστροφή, ειδικά το 2012 και το 2015, παίρνοντας σκληρά μαθήματα που, παρότι πανάκριβα, δεν αποδείχτηκαν άχρηστα, αν κρίνουμε από την ανταπόκρισή της στην πρόσφατη υγειονομική κρίση. Έτσι, αυτό που εννοούμε με το «η Ελλάδα ποτέ δεν πεθαίνει» μπορεί να αποκτήσει άλλο νόημα από το μεταφυσικό που συνήθως του δίνουμε. Δηλαδή μπορεί να κατανοηθεί ως η τάση του ελληνικού κράτους να μη θεωρεί μοίρα του την υπανάπτυξη, την εξάρτηση και τον αρρωστημένο διχασμό, ακριβώς επειδή τα έχει ζήσει κατά περιόδους και έχει βιώσει τις δεινές επιπτώσεις τους. Μια εγγενής τάση που, φυσικά, εξηγείται κυρίως εξαιτίας της σταθερής σύμπλευσης θεσμών και κοινωνίας με τη νεωτερικότητα και τις επιμέρους τροχιές της. Και σήμερα, μετά από δέκα χρόνια μνημονίων και μια εν εξελίξει πανδημία; Προφανώς, δεν ισχύει ούτε τώρα καμία νομοτέλεια, ώστε η ανάκαμψη να θεωρείται εξασφαλισμένη, αν δεν υπάρξει ο απαιτούμενος συνδυασμός ικανών ελίτ, επεξεργασμένων σχεδίων και κοινωνικής νομιμοποίησης. Αλλά τα δείγματα. μετά από μια δεκαετία μεγάλης αμφιθυμίας ως προς τις μεταρρυθμίσεις, είναι θετικά. Κράτος και κοινωνία είναι και πάλι δεκτικά στα σχέδια εκσυγχρονισμού, κυρίως επειδή έχουμε πλέον την ιδιοκτησία τους. Η μεγάλη πρόκληση τώρα έγκειται στο είδος του εκσυγχρονισμού που θα ακολουθήσουμε. Διότι δεν θα μοιάζει με εκείνον που γνωρίσαμε τον δέκατο ένατο και τον εικοστό αιώνα. Αυτήν τη φορά πρόκειται για μια επανάσταση που διαφοροποιείται από τις προηγούμενες τρεις βιομηχανικές, διότι η τεχνολογία θα αλλάξει τόσο το κράτος, όσο και τις κοινωνικο-οικονομικές σχέσεις, κάνοντας ένα ακόμα μεγαλύτερο άλμα στο μέλλον. Υπάρχουν αρκετές διαφορές με τις προηγούμενες επαναστάσεις, αλλά ξεχωρίζει μία: αν μέχρι τώρα η Ελλάδα μπορούσε να μεταφέρει απλώς δυτικοευρωπαϊκά πρότυπα και να τα προσαρμόζει στη δική της εμπειρία, τώρα το copy-paste δεν θα αρκεί. Θα απαιτηθεί πολύ δημιουργικότερη φαντασία και βαθμός πρωτοτυπίας αλλά και ταχύτητας από τα κράτη, αν θέλουν να προλαβαίνουν τις αλλαγές, που θα είναι καταιγιστικές και συχνά πρωτόφαντες, δηλαδή δεν θα έχουμε να στηριχτούμε σε παλιότερη εμπειρία. Συνεπώς, θα πρέπει να σπάσουμε ισχυρά ταμπού και τη συνήθη αντίληψη ότι «αυτό δεν γίνεται στην Ελλάδα». Αντιθέτως, είδαμε ότι, με επιταχυντή την πανδημία, κατορθώθηκαν πράγματα αδιανόητα μέχρι χθες, όπως το άριστο στην οργάνωσή του πρόγραμμα του εθνικού εμβολιασμού. Μάλιστα, δεν αντιγράψαμε κανέναν σε αυτή την περίπτωση, ίσα-ίσα που πολλά προηγμένα κράτη ήταν εκείνα που θαύμασαν την αποτελεσματικότητα του ελληνικού. Και δεν βλέπω τι είναι εκείνο που μας εμποδίζει να γίνουμε εφεξής, από αντιγραφείς, πρότυπα των άλλων.

Μια κυριακάτικη επίσκεψη στην Εθνική Πινακοθήκη.

απ ό τ η β ι β ι αν στ εργ ι ου

Το άνοιγμα των μουσείων είναι η ανάκτηση όσων είχαν χαθεί. Ο κόσμος στις ουρές έξω απ’ τις πινακοθήκες αποδεικνύει ότι το φλερτ με την τέχνη δεν ήταν μια λύση ανάγκης «επειδή όλα τα άλλα είναι κλειστά», αλλά αναγκαίο συστατικό μιας ζωής με νόημα.

Η Βίβιαν Στεργίου είναι συγγραφέας και νομικός.

υριακή πρωί κι έχω δώσει στις έντεκα ραντεβού μπροστά στη Νέα Εθνική Πινακοθήκη. Πηγαίνω με τα πόδια. Οι δρόμοι ψιλοάδειοι. Έχει ήλιο και νιώθω ευχάριστα μετά από καιρό. Όχι ακριβώς χαρούμενη. Ένας χρόνος πανδημίας με έχει μάθει να είμαι επιφυλακτική με τα συναισθήματά μου: για το δικό μου καλό, δεν τα πολυεμπιστεύομαι. Όμως, περνώντας απ’ το Καλλιμάρμαρο και συνεχίζοντας ευθεία για την Πινακοθήκη, έρχομαι σε επαφή με μια νέα διάθεση που από καιρό μού διαφεύγει. Αισθάνομαι άνθρωπος. Οι δίαυλοι επικοινωνίας που με συνδέουν με τον έξω κόσμο έχουν ξεμπουκώσει και λειτουργούν. Κάπως σαν να συνέρχεσαι από αρρώστια, το είδος του άβολου ενθουσιασμού που έχεις όταν πετυχαίνει η απόφραξη του νεροχύτη. Η ουρά μπροστά απ’ τη Νέα Εθνική Πινακοθήκη είναι μεγάλη. Μου δίνει χρόνο να θαυμάσω το επιβλητικό κτίριο και τα γλυπτά που κοσμούν τον εξωτερικό χώρο. Το φως στήνει παιχνίδια με την πρόσοψη. Ο αντικατοπτρισμός αυτής της γωνιάς του Παγκρατίου, απλωμένος πάνω στο κτίριο της Νέας Εθνικής Πινακοθήκης, με διασκεδάζει ώσπου φτάνει η σειρά μου. Στο εσωτερικό είναι εύκολο να κρατήσεις αποστάσεις και όλοι φορούν μάσκες. Θαυμάζω έργα που μου είχαν λείψει. Η Αθήνα εισβάλλει στον χώρο απ’ τα παράθυρα. Στρέφομαι από τα έργα στα κίτρινα ταξί ή στους φοίνικες του δρόμου και πίσω στα έργα. Φυσικά, η εμπειρία δεν έχει καμία σχέση με το να κοιτάζεις πίνακες απ’ την οθόνη του λάπτοπ, τώρα κάνω επιτέλους αυτό που πρέπει να κάνει κανείς όταν θέλει όντως να έρθει σε επαφή, όχι το υποκατάστατο του αληθινού πράγματος, έχω βγει απ’ το δωμάτιό μου (έχω βγει;). Πλησιάζω σε πράσινες, μπλε και ροζ πινελιές που μου φέρνουν γαλήνη. Παίρνω φόρα και πηγαίνω στα σύγχρονα έργα του τελευταίου ορόφου. Οι απαιτήσεις μου είναι αυξημένες. Απαιτώ την ομορφιά εδώ και τώρα. Αισθάνομαι τη θεραπευτική επίδραση μιας νεκρής φύσης με κυδώνια. Παραδόξως, δεν με πιάνει αγοραφοβία. Στις φωτεινές αίθουσες γίνομαι πάλι κάποια που μπορεί να ανατριχιάζει από τα χρώματα. Μέσα σε μια μανία που με καταλαμβάνει για πίνακες, γλυπτά και εξερεύνηση, βρίσκομαι, το ίδιο Σαββατοκύριακο, στο κομψό Μουσείο Γουλανδρή. Στο Παγκράτι πάλι. Εκπλήσσομαι ευχάριστα απ’ την καλοσύνη των φυλάκων. Πάντα σκέφτομαι τι μπορεί να σκέφτονται όσοι στέκονται όρθιοι πλάι σε έναν Βαν Γκογκ. Το μυστήριο σπάει όταν ένας επισκέπτης βγάζει τη μάσκα του και ο φύλακας τού ζητάει να τη φορέσει πάλι. Την ώρα που πηγαίνω, το πλήθος είναι υποφερτό. Η συλλογή πολύ καλή. Κοιτώντας έναν Kλέε, νιώθω ξανά συνδεδεμένη με άλλους τόπους, με άλλους ανθρώπους, με κάποιου είδους κοινή ανθρώπινη ουσία. Μετά από έναν χρόνο καταθλιπτικής, υποχρεωτικής παραμονής στο ίδιο μέρος, αισθάνομαι ξανά πως υπάρχουν κι άλλα μέρη και πως τα χρώματα, οι ομορφιές και οι καλλιτέχνες τους μας αφορούν. Το lockdown ήταν η τιμωρία των αισθήσεων. Η απαγόρευση του αγγίγματος. Η ακύρωση της όσφρησης. Η όραση καταδικασμένη να περιεργάζεται τα ίδια (εσωτερικά) τοπία. Το άνοιγμα των μουσείων είναι η ανάκτηση όσων είχαν χαθεί. Ο κόσμος στις ουρές έξω απ’ τις πινακοθήκες αποδεικνύει ότι το φλερτ με την τέχνη δεν ήταν μια λύση ανάγκης «επειδή όλα τα άλλα είναι κλειστά», αλλά αναγκαίο συστατικό μιας ζωής με νόημα. Η Αθήνα μπορεί και πρέπει να είναι ο απόλυτος προορισμός για καλλιτέχνες και λάτρεις της τέχνης. Επειδή το κόστος ζωής παραμένει κάπως χαμηλό σε σχέση με άλλες πρωτεύουσες της Ευρώπης, είναι μια σχετικά ελκυστική πόλη για καλλιτέχνες (παρόλο που εδώ δεν δίνεται η στήριξη που, αυτονοήτως, παρέχεται σε άλλα μέρη). Η βαλκανίλα και η γήινη ειλικρίνεια της Αθήνας εμποδίζουν την πλήρη κατάκτηση της πόλης από διεθνείς και εγχώριους χίπστερ που κάνουν την τέχνη «τέχνη» και τα ενδιαφέροντα μέρη ακριβές γειτονιές για «ειδικούς» των χρηματοοικονομικών που θέλουν να εργάζονται στους ανακυκλώσιμους, ξύλινους πάγκους των κουλ καφέ. Η Αθήνα έχει ακόμα τις δόσεις καταστροφής, σαπίλας, αλήθειας και φωτός που χρειάζονται για να προκληθεί το ειλικρινές ενδιαφέρον καλλιτεχνών και φιλόμουσων από διάφορα μέρη του κόσμου. Μπροστά σε πίνακες του Γκίκα ένα ζευγάρι παθαίνει νευρικό γέλιο. «Σ’ αρέσει ο κυβισμός;» λέει το αγόρι και η κοπέλα επιμένει να φύγουν επιτέλους, να βγουν έξω. Με κοιτούν αυτάρεσκα, περιφρονητικά, μέσα στην παντοδυναμία της ένωσής τους. Μου είχε λείψει να είναι αυτό το πρόβλημά μου, η φασαρία των άλλων μπροστά σε έναν πίνακα με στέγες.

α π ό τ ο ν γ ι α ν ν η π α ν τα ζ ο π ουλο

70 λεπτα με τον

Στέλιο Μαλακόπουλο Ο παγκόσμιος πρωταθλητής στο άλμα εις μήκος ΑμεΑ περιγράφει στη LiFO πώς έχασε σε ένα τροχαίο τα άκρα του, φόρεσε τεχνητά μέλη και κατάφερε να ξαναγεννηθεί.

ένα τροχαίο. μια καθοριστική στιγμή. Δύο ακρωτηριασμένα πόδια. Μια νέα ζωή. Ήταν τέλη καλοκαιριού, ξημερώματα, πριν από έξι χρόνια, όταν ο Στέλιος Μαλακόπουλος επέστρεφε σπίτι του οδηγώντας στην περιφερειακή οδό της Θεσσαλονίκης. Χωρίς να θυμάται λεπτομέρειες για το τι ακριβώς συνέβη, έχασε τον έλεγχο του αυτοκινήτου του και προσέκρουσε στις προστατευτικές μπάρες του δρόμου. Χωρίς τις αισθήσεις του, μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο και για πέντε μέρες παρέμενε ναρκωμένος. Όταν ξύπνησε, συνειδητοποίησε ότι και τα δυο του

πόδια είχαν ακρωτηριαστεί. Για μεγάλο χρονικό διάστημα παρέμεινε καθηλωμένος σε ένα κρεβάτι, είτε στο νοσοκομείο είτε στο σπίτι του. Έκτοτε, όλα άλλαξαν για εκείνον και η εξέλιξη αυτή έμελλε να αποτελέσει μια νέα αφετηρία. Όσο κρατούσε ο εγκλεισμός, προκειμένου να ξεπεραστούν τα τραύματα, δεν απογοητεύτηκε, δεν αναρωτήθηκε ποτέ «γιατί σ’ εμένα;» και, κυρίως, δεν το έβαλε κάτω. Σκέφτηκε, αναθεώρησε και αξιοποίησε στο έπακρο αυτόν τον νεκρό χρόνο για να λάβει αποφάσεις που θα καθόριζαν το μέλλον του. Κάπως έτσι έμαθε για τα τεχνητά μέλη και αργότερα ξεκίνησε το επιτυχημένο ταξίδι 20.5.21 – lifo

17

talk

70 λεπτά με τον Στέλιο Μαλακόπουλο

town του στον στίβο. Μια διαδρομή που στέφεται διαρκώς με επιτυχίες, φέρνοντας μετάλλια και αλλεπάλληλα ρεκόρ. Ο Στέλιος Μαλακόπουλος γεννήθηκε τον Σεπτέμβριο του 1996 στη Θεσσαλονίκη. Από πολύ μικρός αγαπούσε το μπάσκετ και οι προπονήσεις ήταν μέρος της ζωής του. Είναι απόφοιτος του τμήματος Οικονομικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Μακεδονίας και σήμερα συνεχίζει τις σπουδές του στη Νομική του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου. Παράλληλα, το 2018, στο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα ΑμεΑ που διεξήχθη στο Βερολίνο, κατέκτησε δύο μετάλλια, ένα ασημένιο στα 200 μέτρα και ένα χάλκινο στα 400, ενώ πέτυχε παγκόσμιο ρεκόρ στο άλμα εις μήκος, καταλαμβάνοντας την πρώτη θέση στην κατηγορία Τ62. Τον Ιούλιο του 2020 έσπασε για τρίτη φορά το δικό του –και παγκόσμιο– ρεκόρ, φτάνοντας τα 6,87 μέτρα, ενώ φέτος έγινε ο πρώτος αθλητής με διπλό ακρωτηριασμό που έσπασε το φράγμα των επτά μέτρων, κάνοντας νέο παγκόσμιο ρεκόρ. Στη συζήτησή μας ο Στέλιος ξεχωρίζει για την ευγένεια, τον ήρεμο λόγο και το αλτρουιστικό του πνεύμα. «Η ζωή μας αποτελείται από στιγμές. Και συνήθως λησμονούμε αυτές που έχουν πραγματική αξία. Τις θυμόμαστε μόνο στα βαθιά γεράματα, όταν πλέον είναι δύσκολο να αλλάξουμε την τροχιά της ζωής μας. Πιστεύω, όμως, πως η πανδημία θα μας κάνει να συνειδητοποιήσουμε, πριν να είναι αργά, όσες μετράνε πραγματικά. Αυτές τις στιγμές θα αρχίσουμε να τις συλλέγουμε με μεγαλύτερη ευλάβεια, να τις ζούμε πιο έντονα και σίγουρα δεν θα τις αφήνουμε να περνάνε έτσι απλά» λέει, εξηγώντας τι του έμαθε η υγειονομική κρίση. Την πρώτη φορά που φόρεσε τα τεχνητά μέλη και περπάτησε ξαναθυμάται ότι ζαλίστηκε. Για την ακρίβεια, είχε ξεχάσει πώς είναι να στέκεσαι στα πόδια σου. «Μπορεί να μην ήμουν ο ίδιος, αλλά είχα γίνει σίγουρα πιο δυνατός» επισημαίνει. Για το τροχαίο που του άλλαξε τη ζωή αφηγείται: « Ήταν μια απότομη αλλαγή στη ζωή μου. Προσπάθησα, όμως, αυτή η αλλαγή να μη σταθεί εμπόδιο στην εκπλήρωση των στόχων μου. Είναι, νομίζω, απαραίτητο να αποδεχτούμε και να συνειδητοποιήσουμε ότι μπορεί να μας συμβεί το οτιδήποτε ανά πάσα στιγμή. Αυτό, άλλωστε, μπορεί να μας βοηθήσει να ζούμε την κάθε στιγμή». Όση ώρα μιλάμε, σκέφτομαι ότι είναι ένας άνθρωπος που αναγκάστηκε να μείνει για μεγάλο χρονικό διάστημα μόνος, χωρίς να μπορεί να περπατήσει. Ποιες σκέψεις πέρασαν από το μυαλό του και για ποια πράγματα αναθεώρησε; Με απόλυτη σιγουριά, υποστηρίζει: «Κατάλαβα ότι σε αυτήν τη ζωή είμαστε περαστικοί. Τίποτα δεν είναι δεδομένο. Ακόμα κι αν τα έχεις όλα, από στιγμή σε στιγμή μπορεί να τα χάσεις. Τόσο απλά. Θέλησα, λοιπόν, όταν θα μου δινόταν η ευκαιρία, να ξαναπερπατήσω, να κυνηγήσω όλα τα όνειρα που είχα με όλες μου τις δυνάμεις. Ακόμα και σήμερα νιώθω ευλογημένος γι’ αυτήν τη δεύτερη ευκαιρία που μου έδωσε ο Θεός». Ο Στέλιος οδήγησε ξανά πριν από περίπου έναν χρόνο. Για μεγάλο χρονικό διάστημα δίσταζε και απέφευγε να το προσπαθήσει ξανά και ο λόγος ήταν ο φόβος, όπως μου λέει. Ωστόσο, ένας πολύ καλός του φίλος τον παρότρυνε να δοκιμάσει πάλι. Κάτι που θα του θυμίζει πάντα το σοβαρό τροχαίο είναι τα τεχνητά μέλη. Τι σηματοδοτούν γι’ αυτόν; «Είναι η αφετηρία της νέας μου ζωής. Όπως συνηθίζω να λέω, η τεχνολογία συνέβαλε στο να ξαναγεννηθώ. Ο μόνος τρόπος για να ξεπεράσουμε τις φοβίες μας είναι να έρθουμε αντιμέτωποι με αυτές. Μόνο αν αντιμετωπίσεις κάτι μπορείς να το νικήσεις». Όσο ήταν καθηλωμένος στο κρεβάτι, είχε δίπλα του την οικογένειά του, την κοπέλα του και τους φίλους του. «Κανένας δεν με άφησε να νιώσω μόνος σε αυτή την περιπέτεια. Τα λόγια τους ήταν το στήριγμά μου στις δύσκολες στιγμές» τονίζει και προσθέτει ότι ποτέ δεν διέκρινε υποτιμητικά βλέμματα ή ρατσιστικές συμπεριφορές, από κανέναν.

18 lifo – 20.5.21

Εμείς δημιουργούμε τις ευκαιρίες στη ζωή μας ή αυτές μάς βρίσκουν; «Θεωρώ πως το να περιμένεις μια ευκαιρία να σου χτυπήσει την πόρτα είναι σαν να περιμένεις να κερδίσεις το λαχείο. Το λαχείο το αγοράζουν χιλιάδες άνθρωποι, αλλά ελάχιστοι είχαν τη χαρά να το κερδίσουν. Προσωπικά, δεν πιστεύω καθόλου στην τύχη. Νομίζω πως οι ευκαιρίες πηγάζουν από την ικανότητά μας να τις δημιουργούμε» απαντά. Στο ερώτημα τι χρειάζεται να κάνει ένας άνθρωπος για να πετύχει τους στόχους του, ο Στέλιος είναι ξεκάθαρος: «Να δουλεύει σκληρά και να μην απογοητεύεται ποτέ όταν αποτυγχάνει σε κάποιους από αυτούς. Να είναι αποφασισμένος ότι θα τα καταφέρει, όσες ενδείξεις κι αν έχει για το αντίθετο». Μία από τις αγαπημένες του ασχολίες είναι να επισκέπτεται σχολεία και κοινότητες. Αυτός είναι και ο λόγος που τον ρωτάω πώς βλέπει τους νέους σήμερα, αν θεωρεί ότι διεκδικούν τα όνειρά τους ή απλώς εφησυχάζουν. Με ένα ήρεμο χαμόγελο θα πει: «Νομίζω πως σε όλες τις γενιές υπάρχουν αυτοί που έχουν φλόγα στα μάτια. Αυτοί που είναι αποφασισμένοι ότι θα πετύχουν, όποιες κι αν είναι οι συνθήκες, όσες κι αν είναι οι αντιξοότητες. Υπάρχουν και αυτοί που έχουν παραδώσει τα όπλα. Πάντα υπήρχαν. Δεν μπορώ να πω όμως πως σε γενικό επίπεδο οι νέοι δεν διεκδικούν». Από μικρό παιδί λάτρευε τον αθλητισμό σε οποιαδήποτε μορφή του. «Πράγματι, από μικρή ηλικία το πάθος μου εστιαζόταν σε οτιδήποτε σχετιζόταν με τη σωματική καλλιέργεια. Κι όταν συνέβη το τροχαίο, θέλησα αμέσως να γυρίσω στα γήπεδα. Νομίζω πως ο αθλητισμός για εμένα είναι τρόπος ζωής. Αυτό, όμως, που με γοητεύει περισσότερο είναι το να βλέπω ανθρώπους να εξελίσσονται μέσω αυτού. Επίσης, μου αρέσει πολύ να παρατηρώ ανθρώπους οι οποίοι ανακάλυψαν τον εαυτό τους». Δεν έχει κόστος ο πρωταθλητισμός; «Δεν μπορώ να δω το κόστος που έχει στη ζωή μου ο πρωταθλητισμός. Δεν θεωρώ ότι κάνω θυσίες, δεν πιστεύω πως στερούμαι, ίσως γιατί λατρεύω αυτό που κάνω. Πιθανόν, γιατί αυτά που μοιάζουν ως θυσίες και στερήσεις στους περισσότερους, για μένα αποτελούν τον τρόπο να πραγματοποιήσω τα όνειρά μου». Η πιο σημαντική συμβουλή που του έχουν δώσει είναι να κάνει υπομονή και να σέβεται τον συνάνθρωπό του. Μάλιστα, σπεύδει να διευκρινίσει ότι αυτό που τον ενοχλεί στα δημόσια πράγματα δεν είναι άλλο από «την αυθάδεια κάποιων ανθρώπων απέναντι στους συνανθρώπους τους, στα ζώα και στη φύση. Με ενοχλεί όσο τίποτα η έλλειψη σεβασμού». Μαθαίνουμε από τα λάθη και τις ήττες ή από τις νίκες; «Δεν νομίζω ότι υπάρχει ένας άνθρωπος που να διδάχτηκε κάτι νικώντας. Θεωρώ πως είναι στη φύση μας να αναζητούμε τη βελτίωση μόνο όταν κάτι δεν έχει πάει καλά. Οι ήττες και οι αποτυχίες είναι μέρος της διαδικασίας της εξέλιξής μας». Ο νεαρός αθλητής δεν αποχωρίζεται ποτέ τον σταυρό του, η δική του κινητήρια δύναμη είναι η πίστη του στον Θεό. Τα όνειρά του, τη δεδομένη στιγμή, επικεντρώνονται στους Παραολυμπιακούς Αγώνες του Τόκιο και, φυσικά, στην επιθυμία του να κερδίσει ένα μετάλλιο σε αυτούς. Στο σημείο αυτό υποστηρίζει: «Το ωραίο με τα όνειρα είναι πως δεν τελειώνουν ποτέ. Συνέχεια αυξάνονται και παρόλο που στον δρόμο μας μπορεί να βρεθούν άνθρωποι που θα προσπαθήσουν να τα περιορίσουν και να τα υποβαθμίσουν, πάντα έχουμε τη δυνατότητα να προστατεύουμε τα υπάρχοντα και να κάνουμε νέα». Λίγο πριν κλείσουμε τη συζήτησή μας, τον ρωτώ τι θεωρεί σημαντικό στη ζωή κι εκείνος καταλήγει: «Νομίζω πως σήμερα έχουμε καταλάβει όλοι περισσότερο από ποτέ πως η υγεία είναι το σημαντικότερο αγαθό που διαθέτουμε. Από εκεί ξεκινούν όλα. Αν πρόσθετα κάτι στη μυστική συνταγή, θα ήταν η αγάπη».

«Κατάλαβα ότι σε αυτήν τη ζωή είμαστε περαστικοί. Τίποτα δεν είναι δεδομένο. Ακόμα κι αν τα έχεις όλα, από στιγμή σε στιγμή μπορεί να τα χάσεις. Τόσο απλά. Θέλησα, λοιπόν, όταν θα μου δινόταν η ευκαιρία, να ξαναπερπατήσω, να κυνηγήσω όλα τα όνειρα που είχα με όλες μου τις δυνάμεις».

Θ

Ε

Μ

Ο

Σ

Ι

Α Υ

Τ Σ

Ν

Ρ Ι

Ο Κ

Ε

Η

Μ

Α

ΤΑ ΚΑΛΥΤΕΡΑ ΠΟΥ ΕΡΧΟΝΤΑΙ ΤΟΥΣ ΕΠΟΜΕΝΟΥΣ ΜΗΝΕΣ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ

Β Ε

Ι Ι

Β Κ

Α

Λ Σ

Τ

Ι Ι

Ο Κ

Α 20.5.21 – lifo

19

summer Σ

Ι

Ν

Όλες οι ταινίες που δεν είδαμ

20 lifo – 20.5.21

Μ

Α

preview

ασπρο πατο

Ε

με έρχονται στα θερινά

ΝΕΕΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΕΣ ΑΛΛΑ ΚΑΙ «ΧΡΩΣΤΟΥΜΕΝΑ» ΕΝΟΣ ΧΡΟΝΟΥ ΜΕ ΚΛΕΙΣΤΕΣ ΑΙΘΟΥΣΕΣ ΕΡΧΟΝΤΑΙ ΣΤΑ ΘΕΡΙΝΑ ΣΙΝΕΜΑ ΑΠΟ ΣΗΜΕΡΑ. ΑΠΌ ΤΟΝ ΓΙΑΝΝΗ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ 20.5.21 – lifo

21

summer Σ LUCA ΤΟΥ ΕΝΡΙΚΟ ΚΑΖΑΡΟΣΑ Την ψυχεδέλεια και τα ασταμάτητα ευρήματα του Soul, ίσως της πιο ενήλικης και εξεζητημένης δημιουργίας της Pixar, διαδέχονται η ανεμελιά, η καλοκαιρινή διάθεση και η animated ανάπλαση του παραθαλάσσιου βορειοϊταλικού τοπίου του Luca, της νέας original ιδέας του στούντιο που έκλεψε τη μυστική συνταγή της δημιουργικότητας, της παιδικότητας και της αβίαστης διέγερσης των δακρυγόνων αδένων από την κλασική Ντίσνεϊ και μας ετοιμάζει συστηματικά τα πιο λαχταριστά φιλμικά εδέσματα. Η ταινία περιγράφει τις περιπέτειες δύο νεαρών φίλων, του Λούκα και του Αλμπέρτο, που, εκτός νερού, έχουν ανθρώπινη μορφή, μα μέσα σε αυτό μεταμορφώνονται σε θαλάσσια πλάσματα. Η αποκάλυψη της ιδιότητάς τους θα φέρει αναστάτωση στο παραθαλάσσιο χωριό, όπου διαμένουν. (17/6)

Ι ΕΝΑ ΗΣΥΧΟ ΜΕΡΟΣ 2 (A QUIET PLACE 2) ΤΟΥ ΤΖΟΝ ΚΡΑΖΙΝΣΚΙ Στηριγμένος σε ένα concept απλό, μα άκρως αποτελεσματικό, που ήθελε τους χαρακτήρες να πρέπει να κάνουν απόλυτη ησυχία, ώστε να μην κινητοποιήσουν αιμοδιψή πλάσματα που εντοπίζουν τα θηράματά τους μέσω της ακοής, με το A quiet place ο Τζον Κραζίνσκι ξαναγύρισε ουσιαστικά το Signs του Μ. Νάιτ Σιάμαλαν, αφαιρώντας τη μεταφυσική προβληματική, μα διογκώνοντας το (κατά βάση σεναριογραφημένο) σασπένς. Κριτική και κοινό επιδοκίμασαν την απόπειρά του στο είδος κι έτσι ο Κραζίνσκι επιστρέφει στο σύμπαν του πρώτου φιλμ και πάλι με τη σύζυγό του πρωταγωνίστρια, αλλά με τον Κίλιαν Μέρφι του «Peaky Blinders» να τον αντικαθιστά στα συμπρωταγωνιστικά του καθήκοντα. (Ιούνιος)

ΜΟΝΟ ΑΥΤΟΙ ΕΙΔΑΝ ΤΟΝ ΔΟΛΟΦΟΝΟ (SEULES LES BETES) ΤΟΥ ΝΤΟΜΙΝΊΚ ΜΟΛ

ΑΣΠΡΟ ΠΑΤΟ (ANOTHER ROUND) ΤΟΥ ΤΟΜΑΣ ΒΙΝΤΕΡΜΠΕΡΓΚ

H εξαφάνιση μιας γυναίκας σε μια απομακρυσμένη ορεινή περιοχή της Γαλλίας κατά τη διάρκεια χιονοθύελλας θα προκαλέσει μια αλυσίδα γεγονότων που θα φέρει αναστάτωση στη ζωή πέντε ανθρώπων. Περίπου μία δεκαετία μετά το κατά διαστήματα ανεκδιήγητο Monk, ο Ντομινίκ Μολ επιστρέφει φορμαρισμένος με μια σπονδυλωτή δημιουργία που πιστεύει στην ενδιάθετη απληστία και στον εγωισμό της ανθρώπινης φυλής. Οι φαν διαπλεκόμενων ιστοριών και απίθανων συμπτώσεων τύπου Amores Perros και Babel θα μείνουν σίγουρα πολύ ευχαριστημένοι, αν περάσουν το κατώφλι της αίθουσας και δεν τους «τρομάξει» το χιονισμένο τοπίο. (17/6)

Τέσσερις μεσήλικες φίλοι αποφασίζουν να κάνουν ένα πείραμα: το επόμενο διάστημα θα εκτελούν τα επαγγελματικά τους καθήκοντα, έχοντας καταναλώσει πρώτα συγκεκριμένη ποσότητα αλκοόλ. Δεν πρόκειται για δοξολογία του αλκοολισμού, δεν είναι καν το αλκοόλ και η στάση μας απέναντι σε αυτό το ζητούμενο. Η απρόσμενα εύθυμη δημιουργία του Βίντερμπεργκ στηλιτεύει τη μάστιγα της δυτικής μεσαίας τάξης, που δεν είναι άλλη από τη σοβαροφάνεια. Με ακόμα μια ψυχωμένη ερμηνεία από τον Μαντς Μίκελσεν και ένα ξεσηκωτικό φινάλε που θα κάνει τους θεατές να χειροκροτούν στην αίθουσα, το Another Round έσπασε το καλούπι της φεστιβαλικής φόρμας, το οποίο καθήλωσε το ανάλογης φιλοσοφίας Τόνι Έρντμαν σε χαμηλότερες πτήσεις, και απογειώθηκε μέχρι τα Όσκαρ, απ’ όπου έφυγε με το βραβείο Διεθνούς Ταινίας. (1/7)

MONDAY ΤΟΥ ΑΡΓΥΡΗ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΥ Στο Monday, που καθυστέρησε κι αυτό να βγει στις αίθουσες λόγω της πανδημίας, ο Σεμπάστιαν Σταν –ο Winter Soldier της Marvel– υποδύεται έναν Αμερικανό τουρίστα που ζει μια σύντομη ερωτική ιστορία με μια συμπατριώτισσά του σε μια Αθήνα που κοχλάζει από ζωή. Πρόκειται για την πρώτη αγγλόφωνη σκηνοθετική δουλειά του Αργύρη Παπαδημητρόπουλου, που επιφυλάσσει στους θεατές της μια μυθοπλαστική κινηματογραφική περιήγηση στις διονυσιακές αθηναϊκές νύχτες που στερηθήκαμε όλο αυτό το διάστημα, εκείνες όπου ο χρόνος διαστέλλεται και οι έρωτες κρατούν όσο ένα τσιγάρο. (24/6)

Ν

BLACK WIDOW ΤΗΣ ΚΕΪΤ ΣΟΡΤΛΑΝΤ Από τα πρώτα μπλοκμπάστερ θύματα της πανδημίας, η σόλο εξόρμηση της Μαύρης Χήρας έρχεται με έναν χρόνο καθυστέρηση, με τη Σκάρλετ Γιόχανσον να αποχαιρετά –προς το παρόν, η εμπειρία μάς έχει διδάξει ότι ούτε ο θάνατος ενός χαρακτήρα δεν είναι μόνιμος– το διευρυμένο σύμπαν της Marvel με τον πιο θεαματικό τρόπο. Η Ρέιτσελ Γουάιζ υποδύεται τη νέμεσή της στο φιλμ, η Κέιτ Σόρτλαντ του Lore (2012) δοκιμάζεται για πρώτη φορά στο σινεμά της υπερπαραγωγής και η Ντίσνεϊ αναμένει να δει αν θα της στοιχίσει στα ταμεία η υπερπροσφορά υπερηρωικής δράσης, τώρα που προστέθηκαν στο παιχνίδι και οι σειρές του Disney+. (8/7)

κισλόφσκι, μπέργκμαν, ντέιβιντ λιντς και γκοντάρ Κινηματογραφικό καλοκαίρι χωρίς επανεκδόσεις είναι αδιανόητο. Τέσσερις Κισλόφσκι, τέσσερις Μπέργκμαν, τέσσερις Ντέιβιντ Λιντς και δύο Γκοντάρ θα επιχειρήσουν να φέρουν το σινεφίλ κοινό πιο κοντά στον κόσμο των εν λόγω δημιουργών. H καρβαϊκή καλλιγραφία του «2046» (1/7), η ποιητική εκδοχή του έρωτα στους «Εραστές του αρκτικού κύκλου» (Ιούλιος) και η σαρκική του στη «Betty Blue» (Αύγουστος) δίνουν ραντεβού με τους απανταχού εραστές σε μια θερινή αίθουσα. Τέλος, το μελβιλικό «Bob le flambeur» (Ιούνιος), η «Συνομιλία» (Ιούλιος), αυτή η «μικρή» ταινία που στρίμωξε ο Κόπολα ανάμεσα σε δύο «Νονούς» και έτυχε να είναι επίσης αριστούργημα, καθώς και το «In a lonely place» (Ioύλιος) του Νίκολας Ρέι, που, αν σε πετύχει στην ανάλογη διάθεση, μπορεί να σε τσακίσει σαν κλαράκι, είναι μερικές από εκείνες τις απρόσμενες και τόσο καλοδεχούμενες επιλογές των εταιρειών διανομής που διασφαλίζουν ένα μαξιλαράκι ποιότητας, εφόσον οι νέες κυκλοφορίες μάς απογοητεύσουν, και καθιστούν το καλοκαίρι την ωραιότερη εποχή για να είσαι σινεφίλ.

βlack widow

mονο αυτοι ειδαν τον δολοφονο

22 lifo – 20.5.21

monday

*Σημειώνεται πως οι ημερομηνίες εξόδου των ταινιών δεν είναι οριστικές και ενδέχεται να αλλάξουν.

Ε

preview

ΕΡΩΤΙΚΗ ΕΠΙΘΥΜΙΑ (ΙN THE MOOD FOR LOVE) ΤΟΥ ΓΟΥΟΝΓΚ ΚΑΡ ΒΑΪ

Μιλώντας για επιστροφή στην κανονικότητα, σε σινεφιλικό επίπεδο ίσως να μην υπάρχει πιο ενθαρρυντικό σημάδι από την έξοδο της (εκάστοτε) νέας ταινίας του Γούντι στις αίθουσες. Τη στερηθήκαμε πέρσι λόγω της πανδημίας, έρχεται όμως για να αναπληρώσει το κενό φέτος και με δεδομένο ότι έχει τροχοδρομηθεί ήδη η επόμενη, είμαστε εξασφαλισμένοι και για του χρόνου. Με φόντο τη μαρίνα του Σαν Σεμπαστιάν και το τοπικό κινηματογραφικό φεστιβάλ, ο Γούντι ακολουθεί έναν ηλικιωμένο θεωρητικό του σινεμά σε μια σύντομη ερωτική περιπέτεια που εκδηλώνεται κυρίως φαντασιωτικά μέσα από κινηματογραφικές εικόνες που έχει καταναλώσει μέσα στα χρόνια, δίνοντας στον Νεοϋορκέζο δημιουργό τη δυνατότητα να σκαρώσει ελαφριές παρωδίες σκηνών από ταινίες όπως η Έβδομη Σφραγίδα ή ο Εξολοθρευτής Άγγελος, αλλά και να μιλήσει για την «εξαρτητική» μας σχέση με το μέσο. (15/7)

Αν έπρεπε να στοιχηματίσεις ποια επανέκδοση θα κλέψει φέτος τις εντυπώσεις και θα τραβήξει το σινεφίλ κοινό, θα πόνταρες στη δημοφιλή δημιουργία του Γουόνγκ Καρ Βάι, που επιστρέφει σε ψηφιακά αποκατεστημένη κόπια υπό την επίβλεψη του ίδιου του σκηνοθέτη. Στο Χονγκ Κονγκ των ’60s δυο παντρεμένοι, απατημένοι από τους συντρόφους τους και με όλα τα κοινά του κόσμου, κάνουν την ηθική επιλογή να κρατήσουν το αίσθημα που αναπτύχθηκε ανάμεσά τους σε πλατωνικό επίπεδο, ώστε να παραμείνει αμόλυντο. Τα έγχορδα του Σιγκέρου Ουμεμπαγιάσι δίνουν λόγια στον άφατο ερωτισμό και έκτοτε συντροφεύουν εκείνες τις ερωτικές μας ιστορίες που έμειναν στην πρώτη σελίδα, μα μέσα μας γέμισαν ολόκληρα βιβλία. (17/6)

Ο ΠΑΤΕΡΑΣ (THE FATHER) ΤΟΥ ΦΛΟΡΙΑΝ ΖΕΛΕΡ O Πατέρας του Φλοριάν Ζελέρ, με τον πατέρα Άντονι Χόπκινς να πάσχει από άνοια και την κόρη Ολίβια Κόλμαν να πρέπει να τον γιατροπορέψει, είναι κανονική ταινία τρόμου, χωρίς να είναι ταινία τρόμου. Με την υποκειμενική του αφήγηση, που αφήνει χώρο και για το δράμα των οικείων του ασθενούς, συνθέτει μια βιωματική απεικόνιση της πάθησης και κλείνει με μια συγκλονιστική σκηνή όπου αναρωτιέσαι πού τελειώνει ο ηθοποιός και πού ξεκινά ο άνθρωπος. Ο Χόπκινς ζευγαρώνει ερμηνευτικά τον μπάτλερ του Remains of the day (1993) με έναν άνθρωπο που επίσης «δεν είναι εκεί», αλλά με διαφορετικό τρόπο, σε μια παράσταση ζωής που βραβεύτηκε δικαίως με Όσκαρ. Πιθανότατα η ταινία της χρονιάς. (15/7)

SPACE JAM: A NEW LEGACY ΤΟΥ ΜΑΛΚΟΛΜ ΝΤ. ΛΙ Οι ήρωες των Looney Tunes καλούνται και πάλι να παίξουν για τη σωτηρία τους σε έναν αγώνα μπάσκετ απέναντι σε μοχθηρούς κακούς και επιστρατεύουν τις υπηρεσίες ενός άλλου αστέρα του NBA, του ΛεΜπρόν Τζέιμς. Οι νοσταλγοί της ’90s προεφηβικής ονείρωξης που πάντρευε τον Μπαγκς Μπάνι με τον Μάικλ Τζόρνταν επί της οθόνης σίγουρα αναμένουν με περιέργεια το σίκουελ για να θυμηθούν τα νιάτα τους, με το τρέιλερ να υπόσχεται μια σειρά από παλαβά cameos που περιλαμβάνουν από τον Κινγκ Κονγκ και τον Πιγκουίνο του Batman Returns μέχρι τη συμμορία του Άλεξ στο Κουρδιστό Πορτοκάλι. Ερωτηματικό παραμένει η συμμετοχή των Μάικλ Τζόρνταν και Μπιλ Μάρεϊ, πιστεύουμε, όμως, ότι η παραγωγή δεν θα μας αφήσει παραπονεμένους. (22/7).

OLD ΤΟΥ Μ. ΝΑΪΤ ΣΙΑΜΑΛΑΝ Με το Visit και το Split ο Μ. Νάιτ Σιάμαλαν πέτυχε μια μερική επιστροφή στη φόρμα, μετά από σειρά μικρότερων ή μεγαλύτερων αστοχιών, το gimmick στο φινάλε-έκπληξη του τελευταίου, όμως, που συνέδεε τα γεγονότα του φιλμ με το σύμπαν του Unbreakable, οδήγησε στο φιάσκο του Glass. Φέτος επιστρέφει και πάλι με ένα high concept θρίλερ, στο οποίο τα μέλη μιας οικογένειας παγιδεύονται σε παραλία, όπου ο χρόνος τρέχει ταχύτερα, και προσπαθούν να ξεφύγουν από αυτήν προτού γεράσουν μέχρι θανάτου. Με τη θεματική του χρόνου κυρίαρχη, σίγουρα οι φιλοδοξίες του Σιάμαλαν δεν περιορίζονται στην εξυπηρέτηση του είδους. Ας ελπίσουμε να μην ξεφύγουν τα πράγματα από τον έλεγχό του και να θυμηθεί και πάλι τον παλιό, καλό του εαυτό. (29/7)

ΤΟ ΚΕΝΤΡΙ (ΤHE STING) ΤΟΥ ΤΖΟΡΤΖ ΡΟΪ ΧΙΛ Δύο απατεώνες με τη μαγνητική μορφή των Πολ Νιούμαν και Ρόμπερτ Ρέντφορντ στήνουν μια περίτεχνη πλεκτάνη για να αποσπάσουν χρήματα από τον γλοιώδη μαφιόζο του Ρόμπερτ Σο. Η καστανέρυθρη όψη του, ο περιβάλλων χώρος μιας Αμερικής χτυπημένης από το κραχ του ’29 και το στενόχωρο φινάλε της προηγούμενης συνάντησης των δύο πρωταγωνιστών στους Δύο Ληστές θα μπορούσαν να προδιαθέτουν για μια μελαγχολική δημιουργία, αλλά στην πραγματικότητα πρόκειται για έναν από τους ευφορικότερους τίτλους του αμερικανικού σινεμά, με περίσσευμα φινέτσας, ragtime ήχους και ένα σενάριο από εκείνα που ζήλεψε κάθε ταινία «απάτης» που το ακολούθησε. Πραγματικά, ανυπομονούμε να το απολαύσουμε σε μια θερινή αίθουσα. (Ιούλιος)

ΛΑΓΩΝΙΚΟ 24 ΚΑΡΑΤΙΩΝ (A SHOT IN THE DARK) ΤΟΥ ΜΠΛΕΪΚ ΕΝΤΟΥΑΡΝΤΣ Ενορχήστρωση, timing κι ένα ατόφιο κωμικό ταλέντο, ελεύθερο να κάνει τα μαγικά του. Αυτά είναι τα απαραίτητα συστατικά για μια καλή κωμωδία και ο Μπλέικ Έντουαρντς γνώριζε τη συνταγή καλύτερα από τον καθένα. Στο πιο σοφιστικέ Pink Panther (1963), που θα κυκλοφορήσει επίσης σε επανέκδοση φέτος, μας σύστησε τη φιγούρα του επιθεωρητή Κλουζό, εδώ, όμως, ο Πίτερ Σέλερς την τελειοποίησε και τα υπόλοιπα έμειναν στην ιστορία. Ίσως η πιο αστεία ταινία της σειράς, με τις αθάνατες μελωδίες του Χένρι Μαντσίνι να σιγοντάρουν αρμοστά και το μυστήριο να λύνεται στο τέλος κυριολεκτικά από μόνο του. Οι υπόλοιπες κωμωδίες του καλοκαιριού έχουν πολύ σκληρό ανταγωνισμό φέτος. (Ιούλιος)

ΤΟ AΙΝΙΓΜΑ (GARDE A VUE) ΤΟΥ ΚΛΟΝΤ ΜΙΛΕΡ Παραμονή Πρωτοχρονιάς και όλοι ετοιμάζονται για ρεβεγιόν, εκτός από τρεις ανθρώπους σε ένα αστυνομικό τμήμα, τον επιθεωρητή, τον βοηθό του κι έναν μεσήλικο δικηγόρο, ύποπτο για τη βάναυση δολοφονία δύο ανηλίκων. Η ανάκριση του τελευταίου κρατά ώρες και, σταδιακά, εκείνο που φαντάζει ως αστυνομικό μυστήριο, μετατρέπεται σε ενδοοικογενειακή ερωτική τραγωδία, ενώ έξω από το παράθυρο ο κόσμος έχει ντυθεί στο μελαγχολικότερο μoβ που είδες ποτέ στο σινεμά. Από τις μεγάλες, σχετικά άγνωστες στιγμές του γαλλικού policier, με τη Ρόμι Σνάιντερ σε έναν μικρό, αλλά χαρακτηριστικό ρόλο. Η βασική χρησιμότητα των επανεκδόσεων (θα έπρεπε να) είναι η γνωριμία του κοινού με ταινίες σαν αυτή εδώ. (Αύγουστος)

το φεστιβαλ του ριφκιν

To οσκαρικό παζλ συμπληρώνεται με την έξοδο του Promising young woman (17/6) και του Minari (23/6). Οι φαν της αδρεναλίνης θα μπορέσουν να κορέσουν τη δίψα τους με τη νέα ταινία του Γκάι Ρίτσι Wrath of Man (Ιούνιος), με τον Μπομπ Όντενκερκ σε ρόλο μεσήλικα action hero στο Nobody (1/7), με τη μαδριλένικη ληστεία εν μέσω Μουντιάλ του Vault (24/6) και με τα ανδραγαθήματα του Λίαμ Νίσον εις διπλούν στα Honest Thief (3/6) και Marksman (8/7). Οι λάτρεις των μπλοκμπάστερ δεν θα μείνουν παραπονεμένοι, χάρη στα drift-αρίσματα του Fast and Furious 9 (17/6), στην κινηματογραφική μεταφορά του θεματικού ντισνεϊκού πάρκου Jungle Cruise (29/07), την παλαβή κατάθεση του Τζέιμς Γκαν στο διευρυμένο σύμπαν της DC με τίτλο The Suicide Squad (19/8) και τις περιπέτειες του πρώτου Ασιάτη υπερήρωα της Marvel στο Shang-Chi and the Legend of the Ten Rings (από 2/9).

Α

ΤΟ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΤΟΥ ΡΙΦΚΙΝ (RIFKIN’S FESTIVAL) ΤΟΥ ΓΟΥΝΤΙ ΑΛΕΝ

ερωτικη επιθυμια

αναμένονται επίσης:

Μ

εκείνοι που αναζητούν αντίδοτο στις αποπνικτικές νύχτες του καύσωνα θα βρουν στον προγραμματισμό ταινίες που θα τους παγώσουν το αίμα, όπως η ανακαινισμένη εκδοχή του Saw με τίτλο Spiral (από 10/6), το τρίτο κεφάλαιο των περιπετειών των παραψυχολόγων Γουόρεν με τίτλο The Conjuring:The Devil made me do it (από 24/6) και το σίκουελ του ανατρεπτικού θρίλερ οικιακής εισβολής Don’t Breathe 2 (12/8). Οι φίλοι του arthouse σινεμά δεν θα μείνουν παραπονεμένοι, έχοντας να επιλέξουν, μεταξύ άλλων, ανάμεσα στο πολυπαινεμένο, βραδυφλεγές First Cow της Κέλι Ράιχαρντ (Ιούλιος), στο Ένας Γιος (Από 15/7), που έκλεψε τις εντυπώσεις φέτος στο Φεστιβάλ Γαλλόφωνου Κινηματογράφου, στο Shorta (Ιούλιος), που καθήλωσε τους θεατές στις online προβολές του περασμένου Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, στο νοσταλγικό Summer of 85 (5/8) του Φρανσουά Οζόν, στον υποψήφιο για Όσκαρ Διεθνούς Ταινίας Άνθρωπο που πούλησε το δέρμα του (Ιούλιος), στο επόμενο χτύπημα της Σελίν Σιαμά μετά το Πορτρέτο μιας γυναίκας που φλέγεται, που ακούει στο όνομα Petite Maman (Αύγουστος), και στην αγγλόφωνη παραλλαγή του προαναφερθέντος Πορτρέτου, το Ammonite, με τις Κέιτ Γουίνσλετ και Σίρσα Ρόναν (19/8).

20.5.21 – lifo

23

summer Β

Ι

Β

πολιτικά αναγνώσματα 24 lifo – 20.5.21

Λ

Ι

Ο

preview

ΤΟ ΚΑΛΟ ΒΙΒΛΙΟ ΣΥΝΕΧΙΖΕΙ ΚΑΙ ΑΥΤΟ ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΝΑ ΕΙΝΑΙ Η ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΑΡΗΓΟΡΙΑ ΣΕ ΑΥΤΟΥΣ ΤΟΥΣ ΔΥΣΚΟΛΟΥΣ ΚΑΙΡΟΥΣ ΑΠΌ ΤΗΝ ΤΙΝΑ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ

και καταιγιστικό νουάρ 20.5.21 – lifo

25

Αυτό το καλοκαίρι δεν μοιάζει με τα άλλα, μια κοινή διαπίστωση που αντικατοπτρίζεται ξεκάθαρα στην

ποίηση Η συνέχεια των επιστολών που έστελνε ο Σεφέρης στην αδελφή του Ιωάννα Τσάτσου αναμένεται να εκδοθεί από το Μελάνι με αντίστοιχο τίτλο, Επιστολές στην αδελφή του Ιωάννα, όπου ανακαλύπτει κανείς το βάθος των σκέψεων και τα ψυχικά αδιέξοδα του νομπελίστα ποιητή. Επιλογή από το έργο του κλασικού Λιθουανού ποιητή Γιόνας Μαιρόνις (μτφρ. Σωτήρης Σουλιώτης) περιμένουμε από το Σαιξπηρικόν, που θα μας αποκαλύψει επίσης την ποιητική πλευρά του Τζιμ Μόρισον, γνωστή στους άπειρους φαν των Doors, μέσα από την Αμερικανική Προσευχή, σε μετάφρασηεισαγωγή Γιώργου Αλισάνογλου. Από την Κίχλη περιμένουμε τη νέα συλλογή του Άκη Παπαντώνη, Bildungsroman. Τέλος, από τις εκδόσεις Πόλις αναμένεται η ποιητική συλλογή της Ελένης Κοσμά με τίτλο Μες στον ψυχρό καιρό.

26 lifo – 20.5.21

εκδοτική παραγωγή του φετινού καλοκαιριού. Λιγότερο «ανάλαφροι» τίτλοι σε σχέση με το παρελθόν και σχεδόν καθόλου αμεριμνησία, κλασικά έργα που επιβάλλονται με την αλήθεια τους, δυναμική επαναφορά του δοκιμίου και των βιβλίων φιλοσοφίας και στοχασμού είναι μερικά από τα χαρακτηριστικά της επικείμενης βιβλιοπαραγωγής. Επίσης, αρκετά είναι και τα αστυνομικά για τις ωραίες νύχτες του θέρους, με έντονο το πολιτικό στίγμα όμως. Ενώνοντας το χάσμα μεταξύ του κλασικού και του νουάρ, η επιστροφή του Έντγκαρ Άλαν Πόε με την επανέκδοση της Διήγησης του Αρθούρου Γκόρντον Πυμ από το Ναντάκιτ (μτφρ. Τασία Χατζή, Πατάκης), με το εσχατολογικό του δρομολόγιο να εξετάζει όλες τις χώρες της ηθικής και της μεταφυσικής –ανταρσία, φόνοι, ανθρωποφαγία, προδοσία, καταβύθιση στην πολιτική τρύπα–, σίγουρα δίνει το στίγμα. Σε ένα άλλο ταξίδι, την εποχή της Γαλλικής Επανάστασης αυτήν τη φορά, θα μας οδηγήσει το πλοίο του Μπίλυ Μπαντ μέσα από το κλασικό αριστούργημα του Χέρμαν Μέλβιλ, το τελευταίο και πλέον μοντέρνο έργο του σπουδαίου Αμερικανού, που εκδόθηκε μετά τον θάνατό του και ουσιαστικά συνιστά την πνευματική του παρακαταθήκη (από τους Αντίποδες, σε μετάφραση Παναγιώτη Κεχαγιά και Κώστα Σπαθαράκη και επίμετρο του Θοδωρή Δρίτσα), ενώ ο Μεγάλος απατεώνας του ίδιου συγγραφέα, μια ανελέητη σάτιρα που αποδομεί όλες τις αμερικανικές ψευδαισθήσεις, θα κυκλοφορήσει από τον Πατάκη, σε μετάφραση Χαράλαμπου Γιαννακόπουλου και επίμετρο της Ελένης Κεχαγιόγλου. Από τον ίδιο εκδοτικό οίκο αναμένουμε διαφορετικά ημερολόγια ταξιδιού, κορφολογημένα από τις Σημειώσεις του Αλμπέρ Καμί, σε μετάφραση Νίκης Καρακίτσου-Ντουζέ και Μαρίας Κασαμπάλογλου-Ρομπλέν, ενώ τα Θεατρικά του, ο Καλιγούλας, η Παρεξήγηση, Οι Δίκαιοι και η Κατάσταση Πολιορκίας, θα κυκλοφορήσουν σε έναν τόμο από τον Καστανιώτη, σε μετάφραση Ρίτας Κολαΐτη. Φραντς Κάφκα και μια ανθολογία διηγημάτων του με τον τίτλο Γιοζεφίνε, η αοιδός και άλλα διηγήματα, περιμένουμε από Κίχλη σε μετάφραση Μαργαρίτας Ζαχαριάδου, η οποία υπογράφει και το επίμετρο, μαζί με την Κατερίνα Καρακάση. Από τον ίδιο εκδοτικό οίκο αναμένουμε τα Κόκκινα Φύλλα, ένα εξαίσιο, άκρως κυνικό και συνάμα ποιητικό διήγημα του Ουίλιαμ Φώκνερ, σε μετάφραση-επίμετρο Γιάννη Παλαβού. Ο Φώκνερ είναι, επίσης, το όνομα που σφραγίζει τον επόμενο τόμο της Orbis Literae, της σειράς των κλασικών αριστουργημάτων των εκδόσεων Gutenberg, με την κυκλοφορία της νέας μετάφρασης του Αβεσσαλώμ, Αβεσσαλώμ! από τη Μαργαρίτα Ζαχαριάδου, έχοντας στο επίκεντρο τις περιπέτειες του Τόμας Σάτπεν στον φανταστικό τόπο της Γιοναπατόφα. Ναμπόκοφ και πάλι Ναμπόκοφ σε δύο υπέροχες επανεκδόσεις: το Γέλιο στο σκοτάδι, σε μετάφραση-επίμετρο Ανδρέα Αποστολίδη (Άγρα), και η Άμυνα του Λούζιν, το απόλυτο σκακιστικό μυθιστόρημα του σπουδαίου μετρ σε μετάφραση Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη (Μεταίχμιο). Τις Περιπέτειες του Τζον Ντέιβις του Αλέξανδρου Δουμά του πρεσβύτερου με φόντο την Ελλάδα παραμονές της Επανάστασης του ’21 περιμένουμε από τις εκδόσεις Opera, σε μετάφραση Μαρίας Μουρκούση.

ΞΈΝΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΊΑ Στην κατηγορία της ξένης λογοτεχνίας περιμένουμε τις Ευτυχισμένες Μέρες του Σάμιουελ Μπέκετ, με την υπογραφή του Διονύση Καψάλη στη μετάφραση (Gutenberg), και Δύο διηγήματα - Το κτήνος / ΙΙ Conde του Τζόζεφ Κόνραντ (μτφρ. Γιάννης Λειβαδάς) από τον «Στιγμό», την ωραία νέα σειρά με τα περίτεχνα βιβλιαράκια των εκδόσεων Ευρασία. Από την ίδια σειρά θα κυκλοφορήσει και ο Άλμπερ Νομπς - Ούτε άνδρας ούτε γυναίκα (εισαγωγή-μτφρ. Χαράλαμπος Γιαννακόπουλος) του Τζορτζ Μουρ, που είχαμε δει να ενσαρκώνει μοναδικά στο σινεμά η Γκλεν Κλόουζ. Η Προσήλωση του Αλμπέρτο Μοράβια αναμένεται να κυκλοφορήσει από την Κριτική σε μετάφραση Δημήτρη Παπαδημητρίου, όπως και η Αξέχαστη χρονιά της αναρχίας του Αντρέ Κούμπιτσεκ, για τη νέα εποχή που διαδέχεται τη διάλυση της Λαϊκής Δημοκρατίας της Γερμανίας (μτφρ. Απόστολος Στραγαλινός). Διηγήματα του Ιταλού μοντερνιστή Μάριο Αντρέα Ριγκόνι θα μας συστήσει η Loggia σε μια συλλογή με τον τίτλο Η σκοτεινή όψη των πραγμάτων, ενώ ο αξέχαστος Τσέζαρε Παβέζε, που τελευταία φαίνεται να επανέρχεται, θα μας υποδείξει τη δική του ντόλτσε βίτα μέσα από τα μάτια της Κλέλιας στις Κοπέλες Μόνες και τη θρυλική μετάφραση του Στρατή Τσίρκα (Κέδρος). Το Σαμποτάζ του πολυαγαπημένου του ελληνικού κοινού Αρτούρο Πέρεθ-Ρεβέρτε, πάντα με φόντο τον Ισπανικό Εμφύλιο, αναμένεται από τον Πατάκη (μτφρ. Τιτίκα Σπερελάκη), όπως και το Έτσι αρχίζει το κακό του Χαβιέρ Μαρίας, με ανάλογο ιστορικό φόντο (μτφρ. Έφη Γιαννο-

Ι πούλου). Στην Ιταλία θα μας μεταφέρουν οι Λέοντες της Σικελίας της Στεφανία Άουτσι (μτφρ. Δήμητρα Δότση, Κλειδάριθμος), ενώ από τον ίδιο εκδοτικό θα κυκλοφορήσει η Ένσταση του συναρπαστικού Γκράχαμ Μουρ (μτφρ. Αλέξης Καλοφωλιάς), ο οποίος έχει υπογράψει μερικά από τα πιο πετυχημένα κινηματογραφικά σενάρια και βιβλία. Πολλαπλές εκπλήξεις μάς περιμένουν, με το άκρως πρωτότυπο και πολυπαινεμένο πρώτο μυθιστόρημα του Ισπανού Σέρτζιο ντελ Μολίνο με τίτλο Το δέρμα, για τις δερματικές ανωμαλίες του Στάλιν, του Εσκομπάρ και του Ναμπόκοφ (μτφρ. Μαρία Παλαιολόγου, Ίκαρος) να αποτελεί ένα αντιπροσωπευτικό παράδειγμα. Η πολυσυζητημένη βιογραφία του Γιάννη Αντετοκούνμπο από τον Χοσέ Μανουέλ Πουέρτας αναμένεται από τις εκδόσεις Κάκτος, σε μετάφραση Νίκου Παπαδάκη. Χαράς ευαγγέλια για τους φαν του Πάκο Ιγκνάσιο Τάιμπο αφού θα κυκλοφορήσει νέα συλλογή με διηγήματά του από τις εκδόσεις Έρμα (μτφρ. Δήμητρα Σταυρίδου) με πιθανό τίτλο Ανολοκλήρωτες ιστορίες, ενώ τη σύγχρονη, πολύπαθη Χιλή έχει ως φόντο το τιμημένο με το βραβείο Μπολάνιο Τι Ντροπή της Παουλίνα Φλόρες, μια συλλογή διηγημάτων (μτφρ. Ματθίλδη Σιμχά, Κίχλη). Ένα ανατρεπτικό μυθιστόρημα μαθητείας-ωδή στο διαφορετικό μάς προτείνουν οι εκδόσεις Πόλις με την υπογραφή της βραβευμένης, πολυσυζητημένης και άκρως τολμηρής Εμανιέλ Μπαγιαμάκ-Ταμ και χαρακτηριστικό τίτλο Αρκαδία (μτφρ. Χαρά Σκιαδέλλη). Μεγάλο ντόρο είχε προκαλέσει και το βιβλίο Η μεγάλη οικογένεια της Καμίγ Κουσνέρ, που έγινε η αφορμή για να ξεσπάσει το κίνημα #ΜeΤoo στη Γαλλία, όπου πούλησε πάνω από 250.000 αντίτυπα – εδώ θα κυκλοφορήσει από τον Κάκτο. Όσοι, πάλι, αγαπήσαμε τα Αστέρια του Σίντι Μουμέν του Μαχί Μπινεμπίμ, που περιέγραφαν πώς τα παιδιά από τις φτωχικές συνοικίες του Μαρόκου μετατρέπονται σε τζιχαντιστές, καιρός να μάθουμε τη συγκλονιστική ιστορία της οικογένειας του Γαλλομαροκινού συγγραφέα που θα κυκλοφορήσει από την Άγρα με τον τίτλο Ο τρελός του βασιλιά, σε μετάφραση Έλγκας Καββαδία. Από πλευράς βραβευμένης αραβικής λογοτεχνίας ξεχωρίζει και το Νυχτερινό Ταχυδρομείο της Χόντα Μπαρακάτ, έχοντας στο επίκεντρο ανεπίδοτες επιστολές που χάθηκαν στη δίνη του χρόνου (μτφρ. Πέρσα Κουμούτση, Κέδρος). Ένα από τα καλύτερα βιβλία του 2019, σύμφωνα με τους «New York Times», ήταν η Εκπνοή, η συλλογή διηγημάτων του Τεντ Τσιάνγκ, ενός από τους πιο προβεβλημένους μυθιστοριογράφους sci-fi λογοτεχνίας της εποχής μας (μτφρ. Μαργαρίτα Ζαχαριάδου, Ίκαρος). Η Διαζώνη του Ουίλιαμ Μπάροουζ κυκλοφορεί για πρώτη φορά στα ελληνικά σε μετάφραση Γιώργου Μπέτσου από τον Τόπο. Ο ίδιος εκδοτικός κυκλοφορεί στα ελληνικά και το Καχάμπρε του σπουδαίου Κολομβιανού ποιητή και πεζογράφου Αρμάντο Ρομέρο (μτφρ. Αγαθή Δημητρούκα). Νέος Ρέι Μπράντμπερι –πάντα από την Άγρα– με τον τίτλο Ο εικονογραφημένος άνθρωπος, σε μετάφραση-επίμετρο Βασίλη Δουβίτσα, και ο ανεπανάληπτος Ζαν-Κριστόφ Γκρανζέ, με την Αυτοκρατορία των Λύκων του (Καλέντης) αναμένονται επίσης. Υποψήφιος για το φετινό Μπούκερ είναι ο πολυσυζητημένος Κατάλογος Απολεσθέντων της Γερμανίδας Γιούντιτ Σαλάνσκι, μίας από τις σημαντικότερες συγγραφείς της γενιάς της, που πρόκειται να κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Καστανιώτη σε μετάφραση Γιάννη Καλιφατίδη. Το περσινό Μπούκερ, πάντως, απονεμήθηκε δικαίως στο υπέροχο Σάγκι Μπέιν του γεννημένου και μεγαλωμένου στη Γλασκόβη Ντάγκλας Στιούαρτ, ένα τρυφερό, αληθινό και δυνατό στην αλήθεια του βιβλίο (μτφρ. Σταυρούλα Αργυροπούλου, Μεταίχμιο). Αλλά επειδή καλοκαίρι δεν βγαίνει χωρίς Μισέλ Ουελμπέκ, οι δοκιμιακές Παρεμβάσεις –όνομα και πράμα– του παρανοϊκού προφήτη της Ευρώπης αναμένονται από τις εκδόσεις της Εστίας σε μετάφραση Γιώργου Καράμπελα.

ΕΛΛΗΝΙΚΉ ΛΟΓΟΤΕΧΝΊΑ, ΕΛΛΗΝΙΚΆ ΔΟΚΊΜΙΑ Η Αυτοβιογραφία, δηλαδή το εμβληματικό βιβλίο της θεωρούμενης πρώτης Ελληνίδας πεζογράφου Ελισάβετ Μουτζάν-Μαρτινέγκου, που περιγράφει την ακάματη προσπάθειά της να αυτενεργήσει και να μορφωθεί σε δύσκολους καιρούς, θα κυκλοφορήσει από το Μεταίχμιο, πλαισιωμένη από κείμενα της Κατερίνας Σχινά. Χάθηκε η βελόνι είναι ο τίτλος του νέου βιβλίου του Χρήστου Αρμάντο Γκέζου που εγκαινιάζει τη μεταγραφή του στο Μεταίχμιο, ενώ από τον ίδιο εκδοτικό θα έχουμε επανεκδόσεις του εμβληματικού μ.Χ του αξέχαστου Βασίλη Αλεξάκη, του αγαπημένου Κουτσού Άγγελου του Αλέξη Πανσέληνου, της Συμφωνίας των Ονείρων του Νίκου Θέμελη αλλά και της Καρδιάς του Κτήνους του Πέτρου Τατσόπουλου, ενός βιβλίου που έγραψε τη δική του ιστορία. Ραγιάς - Μέρες και Νύχτες του 1821 λέγεται το νέο, υπό έκδοση βιβλίο του Γιάννη Καλπούζου, πάντα από τον Ψυχογιό. Ο

Β αρησ αλεξανδρου, μιετ/ελια

summer Β

Λ

Ι

Ο

κύριος Τέλειος είναι ο τίτλος του νέου βιβλίου του Θανάση Χειμωνά που θα κυκλοφορήσει από τον Πατάκη. Από τον ίδιο εκδοτικό περιμένουμε νέα Σώτη Τριανταφύλλου με τίτλο Σικελικό Ειδύλλιο και τον Σωτήρη Δημητρίου με τον πολυαναμενόμενο Ουρανό απ’ άλλους τόπους. Ανεμόγερτος είναι ο πρωτότυπος τίτλος του μυθιστορήματος του Γεωργίου Τζιτζικάκη (Κάκτος). Από τον Ψυχογιό θα έχουμε την ανατύπωση του έργου του Κώστα Ταχτσή, το οποίο πλέον μεταφέρεται εκεί από τις εκδόσεις Γαβριηλίδη: το αλησμόνητο Η γιαγιά μου η Αθήνα και άλλα κείμενα, τα Ρέστα, με εισαγωγή Θανάση Νιάρχου, και την ποιητική του συλλογή Καφενείο το Βυζάντιο, σε επιμέλεια και με επίμετρο του Δημήτρη Παπανικολάου. Μια πρωτότυπη έκδοση μας προτείνει ο Καστανιώτης, συλλέγοντας μερικές από τις πιο επιφανείς υπογραφές Ελλήνων λογοτεχνών σε έναν μεγάλο συλλογικό τόμο με τον τίτλο Θερινοί Έρωτες, όπου σαράντα εννιά συγγραφείς αντιμετωπίζουν με τον δικό τους τρόπο το αιώνιο θέμα του καλοκαιρινού πόθου. Ο ίδιος εκδοτικός οίκος θα κυκλοφορήσει τη μακρά γενεαλογία του 1821 με τη μοναδική ματιά του αλησμόνητου Κωστή Παπαγιώργη και τον τίτλο Κατάλοιπα του ’21, καθώς και ένα σημαντικό πολιτικό δοκίμιο για το Πολιτικό στη σκιά της πανδημίας με την υπογραφή του Κωνσταντίνου Τσουκαλά. Το Πανδημία και περιοριστικά μέτρα του Θανάση Χατζόπουλου για τον ψυχισμό τους δύσκολους αυτούς καιρούς μάς προτείνουν οι εκδόσεις Αρμός, όπως και το Κατόρθωμα η δημοκρατία, όχι συνταγή του Χρήστου Γιανναρά. Μια συνοπτική μελέτη του Αλέξανδρου Κιουπκιολή για το πώς συγκροτήθηκε η έννοια του πολιτικού στη σκέψη στοχαστών του εικοστού αιώνα με τον τίτλο Το πολιτικό - Σύγχρονοι Στοχασμοί προτείνει το Έρμα, ενώ το Πολιορκημένη υποκειμενικότητα - Φαινομενολογία και υπαρξισμοί στον εικοστό αιώνα του στοχαστή Φώτη Τερζάκη αναμένεται από τις εκδόσεις Αλεξάνδρεια. Έξω από τα δόντια λέγεται η συλλογή με τα δοκίμια του Άρη Αλεξάνδρου από το 1937 ως το 1975 και απόψεις περί ορθογραφίας, πολιτικής και έκφρασης που θα κυκλοφορήσουν οι εκδόσεις Πατάκη, ενώ η διακεκριμένη πανεπιστημιακός Χριστίνα Ντουνιά καταθέτει τη δική της οπτική πάνω στις όψεις του λογοτεχνικού πεδίου τη δεκαετία του ’30 με το βιβλίο της Αργοναύτες και Σύντροφοι (Εστία). Πάντως, σίγουρα μπορεί να έχει κανείς άπειρους λόγους για να θέλει να μάθει τα μυστικά του Μηχανισμού των Αντικυθήρων, τα οποία αποκαλύπτει στην ομώνυμη μελέτη της η Λίνα Αναστασίου (Ροπή), ενώ ο επιδραστικός αρχαιολόγος Θόδωρος Παπακώστας, ο οποίος έκανε προσιτή την επιστήμη της Αρχαιολογίας στο ευρύ κοινό, αναρωτιέται αν Χωράει όλη η Αρχαιότητα στο ασανσέρ; στο πρωτότυπο ομώνυμο βιβλίο του που θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Key Books.

ΞΕΝΌΓΛΩΣΣΟ NON-FICTION Ο φιλόσοφος της εποχής μας είναι αναμφίβολα ο Ιταλός Τζόρτζιο Αγκάμπεν, που δείχνει να έχει την τιμητική του: από το Έρμα θα ανατυπωθεί το αξεπέραστο Αυτό που μένει από το Άουσβιτς με αναθεωρημένη μετάφραση και νέο εξώφυλλο (μτφρ. Παναγιώτης Καλαμαράς, επιμέλεια: Παναγιώτης Τσιαμούρας), ενώ η μελέτη του για το γούστο θα κυκλοφορήσει με τον ίδιο τίτλο (μτφρ. Άντα Κλαμπατσέα, Πατάκης). Από τις ίδιες εκδόσεις αναμένεται ένα έργο-ορόσημο, η εμβληματική Ιστορία της Φιλοσοφίας του Α.Κ. Γκρέιλινγκ (μτφρ. Πέτρος Γεωργίου), ενώ ο φιλόσοφος, πανεπιστημιακός και μελετητής της αρχαίας φιλοσοφίας και της φιλοσοφίας του εικοστού αιώνα Σάιμον Κρίτσλεϊ θα μας εξηγήσει γιατί δεν έχουμε ξεμπερδέψει με το αρχαιοελληνικό μας παρελθόν –και ευτυχώς!–, όπως νομίζουμε, στη μελέτη του Η τραγωδία, οι αρχαίοι Έλληνες και εμείς (μτφρ. Γιάννης Δούκας, Πατάκης). Η αξεπέραστη Ιστορία της φιλοσοφίας του Γκέοργκ Βίλχελμ Φρίντριχ Χέγκελ αναμένεται –τουλάχιστον ο Α’ τόμος– από τη Σμίλη σε μετάφραση Παύλου Κλιματσάκη, ο οποίος μεταφράζει για τον ίδιο εκδοτικό οίκο, που μας έχει χαρίσει μερικά από τα σπουδαιότερα φιλοσοφικά έργα, την Επιστημολογία του Γιόχαν Γκότλιμπ Φίχτε. Το σπουδαίο βιβλίο Φράνσις Μπέικον - Η λογική της αίσθησης, δηλαδή η μελέτη του Γάλλου φιλοσόφου για τον αξεπέραστο Βρετανό ζωγράφο, θα κυκλοφορήσει επιτέλους(!) από το Πλέθρον σε μετάφραση Ροζαλί Σινοπούλου, ενώ από τον ίδιο εκδοτικό οίκο αναμένουμε και τον Τρόπο Ζωής (από τη φιλοσοφία του χρήματος) του κοινωνιολόγου Ζορζ Ζίμελ, σε μετάφραση Χρήστου Γεμελιάρη. Μπορεί η Άγρα να μας είχε συστήσει το έργο του Ζίμελ και κατά το παρελθόν, αλλά το φετινό καλοκαίρι μάς θυμίζει το εμβληματικό κείμενο του Ζίγκμουντ Φρόιντ Διαταραχή της μνήμης στην Ακρόπολη, συνοδευόμενο από ένα άλλο του Γιώργου Σεφέρη, σε εισαγωγή, επίμετρο και μετάφραση Πάνου Αλούπη. Από τις ίδιες εκδόσεις θα βγουν και οι Αθώοι Μάρτυρες της Μέριλιν Γιάλομ με τις

preview

συγκλονιστικές αναμνήσεις παιδιών από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου). Πάντα θα αναδύονται βιβλία που θα ρίχνουν επιπλέον φως στην ανεξήγητα σαρωτική επίδραση του σατανικού Αδόλφου Χίτλερ, όπως η Αυλή του Χίτλερ της Χάικε Γκερτεμάκερ (μτφρ. Γιάννη Κέλογλου, Gutenberg), όπου εξετάζεται αναλυτικά ποιοι ακριβώς βοήθησαν την άνοδο και την επικράτηση του Φίρερ στην εξουσία. Την Πολιτιστική επανάσταση του ναζισμού εξετάζει η μελέτη του πανεπιστημιακού Γιοάν Σαπουτό, εξηγώντας το μεγάλο ενδιαφέρον του ναζισμού για την αρχαία φιλοσοφία αλλά και τον ελληνιστικό στωικισμό (μτφρ. Γιώργος Καράμπελας, Πόλις). Η Γεωπολιτική του Covid-19: Όσα μας δίδαξε η πανδημία του διευθυντή του Institut de Relations Internationales et Stratégiques (IRIS) Πασκάλ Μπονιφάς (μτφρ. Σοφία Τζελέπη) αναμένεται από τη Ροπή. Όσο για τον βραβευμένο Αμερικανό αρθρογράφο του «New Yorker» Πάτρικ Ράντεν Κιφ, που μας έχει χαρίσει μια σειρά από άρθρα-σημεία αναφοράς, όπως εκείνα για τον Μπουρντέν και τη σύλληψη του διαβόητου Ελ Τσάπο, και αναρίθμητα podcasts, αυτήν τη φορά επιστρέφει σε μια προσφιλή σε αυτόν εποχή, αυτήν του Δουβλίνου της δεκαετίας του ’70, με το βιβλίο του Μην πεις λέξη - Βία και προδοσία στη Βόρεια Ιρλανδία, η κρυφή ιστορία του ΙΡΑ (μτφρ. Κωστής Πανσέληνος, Μεταίχμιο). Από το Μελάνι θα κυκλοφορήσουν η Επιστροφή του κόσμου του Μάρκο Πόλο από τον σημαντικό στρατηγικό αναλυτή Ρόμπερτ Κ. Κάπλαν και το Μανιφέστο των ζώων - Η πολιτικοποίηση του προβλήματος των ζώων (μτφρ. Ειρήνη Μολφέση), όπου η Κορίν Πελουσόν εξηγεί γιατί το ζήτημα των δικαιωμάτων των ζώων αποτελεί πρόβλημα της ανθρωπότητας. O Κρισναμούρτι, ο μέγας δάσκαλος του Δαλάι Λάμα, σίγουρα μπορεί να σου πει Εσύ τι κάνεις με τη ζωή σου (Key Books), ενώ από τη Διόπτρα θα μάθουμε γιατί η ατέλεια μπορεί, σύμφωνα με τους Ιάπωνες, να είναι πλεονέκτημα και όχι μειονέκτημα. Αυτό εξηγεί τουλάχιστον η συγγραφέας Αντρέα Λόντορφ στο Κιντσούγκι - Η ομορφιά της ατέλειας (μτφρ. Δέσποινα Κανελλοπούλου). Ποιος, όμως, μπορεί να αντισταθεί σε έναν Διάλογο για την τέχνη και την πολιτική ανάμεσα στον Κεν Λόουτς και τον συγγραφέα Εντουάρ Λουί –που έργο του θα δούμε να ανεβαίνει αυτό το καλοκαίρι στο Φεστιβάλ Αθηνών– σε μετάφραση Στέλας Ζουμπουλάκη και με επίμετρο του Θανάση Καμπαγιάννη από τους Αντίποδες;

ΝΟΥΆΡ Ευχάριστα νέα για τους αναρίθμητους αναγνώστες του Μορίς Αττιά, καθώς επίκειται η έκδοση του νέου του πολιτικού νουάρ Το κόκκινο και το φαιό (μτφρ. Ειρήνη Παπακυριακού), πάντα με ήρωα τον Πάκο Μαρτίνεθ και πάντα από τις εκδόσεις Πόλις. Εξίσου ευχάριστα είναι και για τους αναγνώστες του Ζορζ Σιμενόν, και μάλιστα εις διπλούν, αφού αναμένεται να ανατυπωθούν δύο από τα πλέον σκληρά του μυθιστορήματα: το Γράμμα στον δικαστή μου αλλά και το θρυλικό πλέον –καμία σχέση, ωστόσο, με την ταινία– Ο άνθρωπος που έβλεπε τα τρένα να περνούν (μτφρ. Αργυρώ Μακάρωφ), αμφότερα από Άγρα. Ρέκβιεμ για μια δημοκρατία είναι ο τίτλος του πολυβραβευμένου πολιτικού νουάρ του Τομά Κανταλούπ με φόντο τον Πόλεμο της Αλγερίας (μτφρ. Δημήτρης Δημακόπουλος) από τις εκδόσεις Πόλις. Μεταφρασμένο σε δεκαπέντε γλώσσες, το ντεμπούτο του Ντάριο Κορέντι με τη Νοσταλγία του αίματος για τα εγκλήματα που αναστατώνουν τη μικρή επαρχιακή πόλη Μποτανούκο σίγουρα δεν πέρασε απαρατήρητο (μτφρ. Μαρία Οικονομίδου, Μίνωας). Ζώνη Σιωπής είναι ο τίτλος του τέταρτου βιβλίου της σειράς του Τμήματος Ανθρωποκτονιών του Δουβλίνου από την τρομερή Ιρλανδέζα Τάνα Φρεντς (Μεταίχμιο), ενώ η Διόπτρα μάς έχει κάνει ήδη γνωστό τον Φόλκερ Κούτσερ, τον συγγραφέα και δημοσιογράφο που γράφει με φόντο το ατμοσφαιρικό Βερολίνο του ’30. Το υπό έκδοση νέο βιβλίο του φέρει τον τίτλο Βωβός Θάνατος. Οι εκδόσεις Στερέωμα μάς συστήνουν έναν πολύ ενδιαφέροντα και διαφορετικό ντετέκτιβ με το όνομα Μακάνα που ερωτεύτηκε η ειδική στο νουάρ Χίλντα Παπαδημητρίου και έτσι μετέφρασε τους Σκοτεινούς δρόμους του Καΐρου. Από τις εκδόσεις Bell θα κυκλοφορήσει το έβδομο βιβλίο με ήρωα τον δημοφιλή ντετέκτιβ Ρόμπερτ Χάντερ, που εμπνεύστηκε ο συγγραφέας των μπεστ-σέλερ Κρις Κάρτερ, με τον τίτλο Είμαι ο θάνατος. Ο άνθρωπος που ξέρει το νουάρ καλύτερα και από τον εαυτό του, ο Ανδρέας Αποστολίδης, μας ξεναγεί στο Λάτιν Νουάρ - Η Λατινική Αμερική μέσα από τα αστυνομικά και τους συγγραφείς (Άγρα) και η Ευτυχία Γιαννάκη επανέρχεται με τις περιπέτειες του αστυνόμου Χάρη Κόκκινου και το νέο βιβλίο της με τίτλο Στη φωλιά του ιππόκαμπου, πάντα από τον Ίκαρο.

20.5.21 – lifo

27

summer Μ VINIETA

Ο

Υ

Αναμένοντας την επιστροφή 28 lifo – 20.5.21

Σ

Ι

Κ

Η

preview

νικολέτα χατζοπούλου

ΟΣΑ ΕΧΟΥΝ ΑΝΑΚΟΙΝΩΘΕΙ ΓΙΑ ΣΥΝΑΥΛΙΕΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΙΚΑ EVENTS ΑΠΟ ΕΝΑ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΟ ΚΑΙ ΔΥΣΚΟΛΟ ΣΥΝΑΥΛΊΑΚΑ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ. ΑΠΌ ΤΗ ΜΑΡΙΑ ΠΑΠΠΑ

Αν και από τις 28 Μαΐου επιτρέπονται οι μουσικές παραστάσεις-συναυλίες μόνο σε ανοιχτούς χώρους, ελάχιστοι διοργανωτές τολμούν να ανακοινώσουν τι σχεδιάζουν μέχρι τον Αύγουστο, τουλάχιστον μέχρι να υπάρξει μια ολοκληρωμένη εικόνα για τα νέα μέτρα. Ωστόσο, παρά το λογικό και αναμενόμενο μούδιασμα, το συναυλιακό καλοκαίρι δεν ακυρώνεται εντελώς. Ειδικά από τη στιγμή που θα τηρηθεί το περσινό μοντέλο με το άνοιγμα χώρων όπως η Τεχνόπολη Αθηνών με περιορισμένο αριθμό θεατών, αποστάσεις ασφαλείας, χρήση μάσκας και ανάθεση συναυλιών που ανακοινώνονται σταδιακά. Από την άλλη, αρκετοί περιμένουν τα πράγματα να μπουν σε μια πιο σταθερή πορεία προς την επιστροφή στις κανονικές συνθήκες. Τουλάχιστον, αυτό συμβαίνει στην περίπτωση των μεγάλων μουσικών φεστιβάλ. Παρά τα πειράματα που έγιναν σε χώρες με τεράστιο φεστιβαλικό υπόβαθρο, όπως η Ισπανία, στην Ελλάδα έχουν ακυρωθεί τα περισσότερα events, με τους διοργανωτές να μη ρισκάρουν να πραγματοποιήσουν όσα σχεδίαζαν, περιμένοντας την επιστροφή στις κανονικές συνθήκες. Δεν μπορεί να γίνει διαφορετικά, ο Covid-19 έχει αλλάξει τα δεδομένα της διεξαγωγής των συναυλιών εντελώς, ο αριθμός των καθημερινών κρουσμάτων παραμένει υψηλός και όλα σχετίζονται με τον αριθμό των εμβολιασμένων και την ψυχολογία του κοινού, δηλαδή με το κατά πόσο θα νιώθει ασφαλές παρακολουθώντας από κοντά μια συναυλία. Σύμφωνα με τη Χαρά Ζούμα, αυτοί είναι οι βασικοί παράγοντες που «το φετινό καλοκαίρι θα είναι πιο απρόβλεπτο και γι’ αυτό και το πιο δύσκολο για τους διοργανωτές. Δεν ξέρουμε πώς θα αντιδράσει το κοινό. Σίγουρα υπάρχει μεγάλη επιθυμία και ανάγκη για συναυλίες και παραστάσεις, αλλά ακόμα δεν έχει φύγει ο φόβος του ιού. Μεγάλο μέρος του πληθυσμού δεν έχει εμβολιαστεί, κυρίως οι πιο νέοι, που αποτελούν το κοινό των περισσότερων συναυλιών. Από την άλλη, ακόμα και αν μέχρι τα μέσα Ιουνίου έχουν εμβολιαστεί οι περισσότεροι, ο περιορισμός της χωρητικότητας –μόλις το 50%– και πολλά μέτρα που επιβλήθηκαν λογω Covid αυξάνουν τον βαθμό δυσκολίας για κάθε παραγωγή, τα έξοδα είναι πάρα πολλά και το ποσοστό αυτό θα εμποδίσει πολλούς καλλιτέχνες να βγουν για περιοδεία σε άλλες πόλεις πλην των μεγάλων κέντρων. Tη μεγαλύτερη ζημιά θα υποστούν οι πιο νέοι και ανερχόμενοι καλλιτέχνες που δεν θα μπορέσουν να εμφανιστούν live υπό αυτές τις συνθήκες. Όλα αυτά έχουν μεγάλο αντίκτυπο στη δουλειά όλων όσοι εμπλέκονται σε μια καλλιτεχνική παραγωγή. Ηχολήπτες, φωτιστές, φροντιστές, υπεύθυνοι επικοινωνίας και πολλοί άλλοι θα εργαστούν με μειωμένες αμοιβές και για λίγες παραγωγές μετά απο οκτώ μήνες χωρίς συναυλίες και παραστάσεις. Παρ’ όλα αυτά, ανυπομονούμε όλοι να βρεθούμε σε ανοιχτούς χώρους, πίσω, πάνω και μπροστά από τη σκηνή, να ξαναμοιραστούμε τη συγκίνηση και τη χαρά μιας παράστασης και σιγά-σιγά να επουλώσουμε την πληγή που έχει αφήσει μέσα μας η κρίση αυτή». Ένας ακόμη λόγος, ίσως ο κυριότερος, που λιγότερα μεγάλα ονόματα ή σχήματα από το εξωτερικό θα έρθουν φέτος σε σύγκριση με τα προηγούμενα χρόνια είναι η δυσκολία μετακίνησης και περιοδείας των ξένων καλλιτεχνών, όπως μας εξηγεί ο Σταύρος Στριλιγκάς, υπεύθυνος επικοινωνίας του Ejekt Festival, που πάει πλέον για το 2022. «Γενικά, είναι δύσκολο να φέρεις όνομα φέτος, τόσο διότι δεν έρχονται στην Ευρώπη τα αμερικανικά συγκροτήματα όσο και γιατί ως χώρα έχουμε σοβαρό θέμα με τον κορωνοϊό και τα ευρωπαϊκά συγκροτήματα που θα θέλανε να έρθουν, θα πρέπει, επιστρέφοντας στις χώρες τους, να κάνουν δέκα μέρες καραντίνα. Οπότε, οι επιλογές αυτήν τη στιγμή είναι ελάχιστες. Από πλευράς διοργάνωσης, η κατάσταση είναι, με μια λέξη, αδιανόητη. Χάνουμε δεύτερο καλοκαίρι σερί, λόγω του πολύ αργού ρυθμού του εμβολιασμού στην Ε.Ε. και συγκριμένα στην Ελλάδα, ενώ βλέπουμε ότι Αγγλία και Αμερική ετοιμάζονται να παίξουν κανονικά στο τέλος του καλοκαιριού, και έχουν τρομερή ζήτηση από το κοινό. Εμείς συνεχίζουμε στα τυφλά, χωρίς καμία ουσιαστική στήριξη, επί δεκαπέντε μήνες, παρά τα αιτήματα του Συνδέσμου Διοργανωτών. Πριν από δύο μέρες, π.χ., ανακοινώθηκε ότι οι διανομείς κινηματογραφικών

ταινιών θα πάρουν το 40% του τζίρου τους για την περίοδο Οκτωβρίου - Δεκεμβρίου του 2020, ενώ για εμάς δεν υπάρχει καμία πρόβλεψη. Ελπίζουμε κάποια στιγμή ο τομέας μας να αντιμετωπιστεί σοβαρά». Θα ανακοινώσουν μία συναυλία μέσα στο φετινό καλοκαίρι, όπως μας αποκάλυψε, ενώ, σε συνεργασία με το Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου, θα δούμε τους συνθέτες Brian και Roger Eno την Τετάρτη 4 Αυγούστου στο Ηρώδειο. Τα δύο αδέλφια συναντιούνται πρώτη φορά σε διεθνές επίπεδο επί σκηνής. Στο αντίποδα, το άλλο μεγάλο φεστιβάλ του καλοκαιριού, το Release Athens, μεταφέρει κι αυτό το πρόγραμμά του το 2022. Από νωρίς φάνηκε ότι θα γινόταν κάτι τέτοιο με την αναβολή της συναυλίας των Pet Shop Boys, που τελικά θα γίνει το 2022, ενώ μόλις ανακοίνωσαν άλλα δύο ονόματα που θα δούμε την ίδια ημέρα του χρόνου τον Ιούλιο: τον Nick Cave και τους Bad Seeds και τους Mogwai. Το Plisskën Festival, επίσης σε συνεργασία με το Φεστιβάλ Αθηνών, προσκαλεί τον Max Cooper στις 6 Ιουλίου στο Ηρώδειο. Επίσης, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου θα έχουμε τη δυνατότητα να δούμε στο Ηρώδειο το Jan Garbarek Group feat. Trilok Gurtu στις 3/7 και τον Olafur Arnalds στις 15/8. Στο ΚΠΙΣΝ θα διεξαχθούν (απ’ όσα έχουν ανακοινωθεί μέχρι στιγμής): το In Orbit V2, το τριήμερο φεστιβάλ που γίνεται και φέτος 28-30/5 με καλεσμένους μουσικούς της εγχώριας electro, της ροκ και της χιπ-χοπ σκηνής, αφιερώνοντας μία μέρα σε κάθε είδος, με ονόματα όπως οι Twinsanity, Ραμμένος Άσσος, mi55t, Kid Moxie & Die Arkitekt presenting Temple, Puta Volcano, The Big Nose Attack, The Steams κ.ά. Στις 31/5 το Schoolwave παίζει με την παράδοση στο πλαίσιο των Προσώπων του Ήρωα. Στις 5/6 ο Τάκης Μπαρμπέρης συναντά τον Πετρολούκα Χαλκιά. Στις 14/6 επιστρέφει για τέταρτη χρονιά το Lullaby Project με ονόματα όπως η Κατερίνα Ντούσκα, η Κατερίνα Πολέμη, ο Γιώργης Μανωλάκης και ο Θοδωρής Οικονόμου, μεταξύ άλλων. Τέλος, στις 18/6 εμφανίζονται ο Φώτης Σιώτας και η Νεφέλη Φασούλη. Όλες οι εκδηλώσεις στο ΚΠΙΣΝ θα γίνουν με περιορισμένο αριθμό θεατών και όλα τα απαραίτητα μέτρα ασφαλείας, σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ. Στην Τεχνόπολη Αθηνών έχει ανακοινωθεί μια υβριδική εκδοχή του Athens Technopolis Jazz Festival από τις 28 ως τις 30/5 με βιντεοσκοπημένες συναυλίες και live συμμετοχές από πέντε ελληνικά σχήματα, των Άννας Στερεοπούλου, Δημήτρη Τσάκα, Sokratis Votskos Quartet, Billy Pod και Antoine Karacostas Trio. Στις 26/6, το Athens Music Week θα έχει online αλλά και ζωντανή εκδοχή, με τη συμμετοχή οκτώ Έλληνων και δέκα ξένων καλλιτεχνών από οκτώ χώρες, με εκπροσώπηση όλων των μουσικών ειδών. Από τη Στέγη Ιδρύματος Ωνάση θα δούμε από τις 25 μέχρι τις 27/6 το 10ο Borderline Festival, το καθιερωμένο πολυσυλλεκτικό φεστιβάλ που αναδεικνύει την πολυσήμαντη διάσταση του ήχου, στη δέκατη εκδοχή του, με εννέα live και τρία online οπτικοακουστικά έργα από Ευρώπη, Αμερική και Αυστραλία με τους Αντιγόνη Τσαγκαροπούλου, Jacob Kirkegaard, Νικολέτα Χατζοπούλου, Coti K + Ερατώ Τζαβάρα + Andrea Bonetti, CURL, Thomas Köner, Julia Reidy, Jay Glass Dubs, Lea Bertucci, Kostadis, Pina Bounce. Τι άλλο γνωρίζουμε επίσημα: Η Νατάσσα Μποφίλιου, μετά την περιοδεία της στην Κύπρο, θα εμφανιστεί στο Βεάκειο και σε έναν άλλο χώρο στην Αθήνα σε ημερομηνίες που θα ανακοινωθούν τις επόμενες ημέρες. Μέσα στον Ιούνιο, ο Φοίβος Δεληβοριάς ξεκινάει στις 10 του μήνα τις παραστάσεις της Ταράτσας του Φοίβου στο θέατρο Άλσους. Η Δήμητρα Γαλάνη θα κάνει επιλεγμένες εμφανίσεις σε θέατρα της Αττικής αλλά και στην υπόλοιπη Ελλάδα. Η Ελένη Τσαλιγοπούλου έχει προγραμματισμένες εμφανίσεις σε Κύπρο, Λαμία, Πάτρα και Σέρρες. Η Κατερίνα Πολέμη θα εμφανιστεί στον Κήπο του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών. Επίσης εμφανίζονται στις 11/6 Ειρήνη Σκυλακάκη και στις 16/7 ο Theodore. Oι ημερομηνίες των συναυλιών θα ανακοινωθούν στο τέλος Μαΐου.

σημείωση: Ορισμένες εκδηλώσεις θα έχουν και online εκδοχή.

ή στις κανονικές συνθήκες

20.5.21 – lifo

29

Ε

Α

© πατροκλοσ σκαφιδασ

η κληρονομιά

summer Θ

μέρες χαράς για όλους

30 lifo – 20.5.21

Τ

Ρ

Ο

preview ΟΙ ΥΠΑΙΘΡΙΟΙ ΘΕΑΤΡΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΑΝΟΙΓΟΥΝ ΣΤΙΣ 28/5 ΚΑΙ ΤΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΑ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΕΤΟΙΜΑΖΟΝΤΑΙ ΝΑ ΥΠΟΔΕΧΘΟΥΝ ΝΕΕΣ ΚΑΙ ΠΑΛΙΟΤΕΡΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΗΝΕΣ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΗΣ ΑΠΡΑΞΙΑΣ. ΑΠΌ ΤΟΝ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟ ΔΙΑΚΟΣΑΒΒΑ

τους θεατρόφιλους 20.5.21 – lifo

31

Ε

Η μέρα που το Φεστιβάλ Αθηνών ανακοίνωσε το

μόνικα μπελούτσι

32 lifo – 20.5.21

Τ

Ρ

εφηβικός έρωτας της Λίλας Μπακλέση και του Κωνσταντίνου Μπιμπή επιστρέφει για τρίτη χρονιά, μετά από διεθνή και εγχώρια περιοδεία, στην ταράτσα του Θεάτρου Λαμπέτη (για επτά παραστάσεις: 29, 30, 31/5 & 1, 7, 8, 14/6). Η επιστροφή της πάντα ενδιαφέρουσας θεατρικής ομάδας C for Circus γίνεται με τον Γλάρο του Τσέχοφ που έχει αναλάβει να σκηνοθετήσει ο Νικόλας Παπαδομιχελάκης. Ανήσυχη και απαυδισμένη από το πολύμηνο lockdown, η ομάδα κάνει πρόβες ήδη εδώ και καιρό, ακόμα και στον Βοτανικό Κήπο, χωρίς να έχει ανακοινωθεί προς το παρόν πού θα ανέβει η παράσταση, στοιχείο που προσδίδει έξτρα πόντους ενδιαφέροντος στο εγχείρημά τους και αποκαλύπτει πολλά για τη νέα θεατρική πραγματικότητα που διαμορφώνεται εν καιρώ πανδημίας (προβλεπόμενη πρεμιέρα τον Ιούνιο). Περιοδεία θα κάνει και η σοφόκλεια Αντιγόνη του Σάββα Στρούμπου (μτφρ. Δημήτρης Δημητριάδης), μια παράσταση που επίσης έχει δουλευτεί πολύ τα τελευταία τρία χρόνια, κατά τη συνήθη μέθοδο μελέτης που ακολουθεί η ομάδα Σημείο Μηδέν και ο ταλαντούχος σκηνοθέτης. Την εκδοχή β’ θα έχουμε την ευκαιρία να δούμε σε επιλεγμένους σταθμούς σε όλη την Ελλάδα (27/8 Ελευσίνα, στο πλαίσιο των Αισχυλείων, το πλήρες πρόγραμμα της περιοδείας θα ανακοινωθεί σύντομα). Το Θέατρο Τέχνης παρουσιάζει Το Γεφύρι της Άρτας σε νέα δραματουργία και σκηνοθεσία της Μαριάννας Κάλμπαρη και πρωτότυπη μουσική σύνθεση από τον Θοδωρή Αμπαζή. Η παράσταση, που συνδυάζει αφήγηση, ζωντανή μουσική απόδοση από μικρό μουσικό σύνολο, χορό και ακροβασία, πρόκειται να κάνει πρεμιέρα στις 20 και 21 Ιουλίου στον φυσικό της χώρο, το Γεφύρι της Άρτας, στο πλαίσιο του θεσμού «Όλη η Ελλάδα ένας Πολιτισμός», και θα ακολουθήσει περιοδεία, της οποίας οι σταθμοί θα ανακοινωθούν σύντομα. Άλλες παραστάσεις που έχουν ανακοινώσει ήδη ότι θα περιοδεύσουν είναι δύο παραγωγές του Από Μηχανής Θεάτρου, το Δάνειο του Ισπανού Τζόρντι Γκαλθεράν, σε σκηνοθεσία Δημήτρη Μυλωνά, με τους Σωτήρη Χατζάκη και Δημήτρη Μυλωνά, και η Κληρονομιά του Μαριβό, σε σκηνοθεσία Γιάννη Νταλιάνη. Επίσης, η Ιστορία χωρίς όνομα του Στέφανου Δάνδολου, σε σκηνοθεσία Κώστα Γάκη, με τον Τάσο Νούσια και την Μπέτυ Λιβανού (28-31/5 Βεάκειο, 11-12/6 Θέατρο Πέτρας, 18-19/6 Θέατρο Βράχων), το Νυφικό Κρεβάτι του Ολλανδού Γιαν Ντε Χάρτογκ, σε διασκευή των Αλέξανδρου Ρήγα - Δημήτρη Aποστόλου και σκηνοθεσία Αλέξανδρου Ρήγα, με πρωταγωνιστές την Πηνελόπη Αναστασοπούλου και τον Ορέστη Τζιόβα [17/6 Ελληνίς Cinemax, 22/6 Βεάκειο, 30/6 Δημοτικό θέατρο του Άλσους (Δ. Κιντής) - Ηλιούπολη, 6/7 Κηποθέατρο Παπάγου, 7/7 Κηποθέατρο Νίκαιας, 8/7, 8/9 Θέατρο Πέτρας, μεταξύ άλλων] και οι Γειτονιές του κόσμου του Γιάννη Ρίτσου, σε διασκευή και σκηνοθεσία Νάντιας Δαλκυριάδου. Στη θεατρική ατζέντα του καλοκαιριού προστίθεται και η επιστροφή του MIRfestival με έργα Ελλήνων και ξένων συντελεστών (28/6-4/7, σε διάφορους χώρους), οι Ανθισμένες Μανόλιες του Ρόμπερτ Χάρλινγκ, σε σκηνοθεσία Κωνσταντίνου Κυριακού, στο Θέατρο Χυτήριο, ενώ στο Ηρώδειο θα παρουσιαστεί και η μουσική-θεατρική-εικαστική παράσταση Ο Μεγάλος Ξεσηκωμός από το Σπίτι του Ηθοποιού, σε σκηνοθεσία Ζαχαρία Ρόχα, με τη συμμετοχή ονομάτων όπως οι Άννα Φόνσου, Αλέξανδρος Μπουρδούμης, Νόρα Κατσέλη, Ελένη Ράντου, Καίτη Φίνου, Μάνια Παπαδημητρίου, Σπύρος Μπίμπιλας κ.ά. και τη συνοδεία ζωντανής ορχήστρας. Στο καλεντάρι του Σεπτεμβρίου αξίζει να σημειώσουμε από τώρα τα εξής: την πολυαναμενόμενη εμφάνιση της Μόνικα Μπελούτσι στο Ηρώδειο, όπου η Ιταλίδα σταρ θα διαβάσει αδημοσίευτα κείμενα της Μαρίας Κάλλας που έχει συλλέξει ο σκηνοθέτης Τομ Γουλφ, με τη συμμετοχή της Καμεράτας (21-23/9). Τα εγκαίνια του νέου καλλιτεχνικού χώρου «Κάμιρος» της Ηλέκτρας Ελληνικιώτη και της ομάδας Θέρος στην Κυψέλη, με το ανέβασμα της Γραμμής του ορίζοντος του Χρήστου Βακαλόπουλου. Τέλος, την παράσταση Κάποιος θα έρθει του Γιον Φόσε, σε σκηνοθεσία Γιάννη Χουβαρδά, που θα κάνει πρεμιέρα στο Διεθνές Φεστιβάλ Γιον Φόσε από το Νορβηγικό Θέατρο του Όσλο και στη συνέχεια θα δώσει δεκατέσσερις παραστάσεις στον Θόλο του ΚΠΙΣΝ, από τις 24/9 έως τις 12/10.

ο γλάροσ

οι κάτω απ’ τ’ αστέρια

φετινό του πρόγραμμα, σηματοδοτώντας την έναρξη του πολιτιστικού καλοκαιριού και το τέλος της πολύμηνης καλλιτεχνικής νέκρωσης, ήταν μέρα χαράς για όλους τους θεατρόφιλους. Έπειτα από τόνους ψηφιακών δεδομένων που ξοδεύτηκαν στα live streaming, με το άνοιγμα των υπαίθριων θεατρικών χώρων να έχει οριστεί στις 28/5 και τη μέγιστη χωρητικότητα στο 50%, το ελεύθερο θέατρο έχει να προτείνει, ίσως για πρώτη φορά σε τέτοια έκταση, αρκετά ενδιαφέροντα πράγματα –νέες παραστάσεις αλλά και επαναλήψεις– που κατάφεραν να βρουν στέγη σε κάποιο open air space ή στα περιφερειακά φεστιβάλ, για να εξασφαλίσουν τη φυσική παρουσία του κοινού. Αφήνοντας έξω από την παρακάτω λίστα τις παραστάσεις που θα ανέβουν στο πλαίσιο του Φεστιβάλ, στην Πειραιώς 260, τη μικρή ή τη μεγάλη Επίδαυρο (θα επανέλθουμε προσεχώς σε σχετικά αφιερώματα), ανατρέξαμε σε όσα έχουν ανακοινώσει οι θεατρικές επιχειρήσεις, με πολλές ημερομηνίες και το πλήρες πρόγραμμα των φεστιβάλ να εκκρεμούν και με την ευχή, φυσικά, να μην υπάρξουν άλλες αναβολές ή ακυρώσεις λόγω των επιδημιολογικών δεδομένων. Χωρίς αμφιβολία, η μεγάλη παραγωγή του καλοκαιριού είναι το 1821 – Η επιθεώρηση των Δημήτρη Καραντζά και Φοίβου Δεληβοριά, που παρουσιάσαμε εκτενώς σε προηγούμενο τεύχος, θα κάνει πρεμιέρα στο Βεάκειο στις 4/6 και θα παίζεται κάθε Παρασκευοσαββατοκύριακο του Ιουνίου και Ιουλίου. Επιστροφή σε ένα λαοφιλές είδος που το κοινό έχει μεγάλη ανάγκη, μεγαλειώδης διανομή και αναμονή για να δούμε πώς θα κυλήσει το φιλόδοξο κάλεσμα ενός μεγάλου κοινού σε σταθερές μέρες, ώρες και χώρο που δεν συνηθίζεται τα καλοκαίρια (εκτός, ίσως, από τις παραγωγές στο Δελφινάριο). Στην κωμωδία που γνωρίζει καλά και στο επίκαιρο στοιχείο των εορτασμών για τα 200 χρόνια από την Επανάσταση του ’21 ποντάρει και ο Λάκης Λαζόπουλος με το Περιμένοντας τον Καραïσκάκη. Πρόκειται για ένα δικό του κείμενο με θέμα τη μορφή του αγωνιστή μέσα από τα μάτια δυο ανθρώπων της εποχής του, που θα σκηνοθετήσει ο Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος, σε μια παραγωγή του Θεάτρου του Νέου Κόσμου που θα περιοδεύσει σε όλη την Ελλάδα. Μαζί του στη σκηνή η Ελένη Ουζουνίδου και ο Σπύρος Γραμμένος, που έχει αναλάβει τη μουσική σύνθεση και επιμέλεια της παράστασης. Από την εποποιία του 1821 αντλεί τη θεματική του και το νέο έργο Φιλική Εταιρεία – Η Αδελφότητα πίσω από την Επανάσταση σε σκηνοθεσία Ιόλης Ανδρεάδη και πρωτότυπο κείμενο της ίδιας και του Άρη Ασπρούλη. Συνδυασμός ιστορικών γεγονότων και μυθοπλασίας, με επίκεντρο τις ζωές των ιδρυτών της Φιλικής Εταιρείας, η παράσταση του Πολιτιστικού Ιδρύματος Ομίλου Πειραιώς (ΠΙΟΠ) αναμένεται να κάνει πρεμιέρα στις 15 Ιουλίου και να περιοδεύσει το καλοκαίρι του 2021 στους ανοιχτούς χώρους των εννέα μουσείων του ΠΙΟΠ. Θα δοθεί παράσταση και στο Ιστορικό Αρχείο του Ιδρύματος στην Αθήνα, με δωρεάν είσοδο για το κοινό. Η θεατρική διασκευή του διηγήματος Λουκής Λάρας (1883) του Δημητρίου Βικέλα είναι η πρόταση του Δημοτικού Θεάτρου Πειραιά και του καλλιτεχνικού του διευθυντή Λευτέρη Γιοβανίδη για τον εορτασμό της επετείου. Μια παράσταση για τους αντι-ήρωες της Ιστορίας, με τον Μανώλη Μαυροματάκη στον ομώνυμο ρόλο, που πρόκειται να ξεκινήσει την περιοδεία της στις 28/6. Ο Γιοβανίδης υπογράφει επίσης τη σκηνοθεσία στην παράσταση Mαντώ: La bella Greca σε κείμενο της Θεοδώρας Καπράλου, αφιερωμένο στη Μαντώ Μαυρογένους. Οι κάτω απ’ τ’ αστέρια του Τηλέμαχου Τσαρδάκα είναι μια ιστορία αγάπης και ενηλικίωσης για τις μεγάλες προσδοκίες και τη σκληρή πραγματικότητα με φόντο τη μικρή κοινωνία της επαρχίας, τις παραλίες του καλοκαιριού και την ξέγνοιαστη εποχή της αθωότητας. Ο

Α

preview

Ο

ο σαίξπηρ του φετινού καλοκαιριού θα είναι ο Οθέλος σε σκηνοθεσία Αιμίλιου Χειλάκη και Μανώλη Δούνια, με τον Γιάννη Μπέζο και τον ίδιο τον Χειλάκη να ηγούνται της διανομής. Σίγουρος σταθμός της περιοδείας είναι το Ηρώδειο, στις 26 και 27/8.

mirfestival

summer Θ

Aυτήν τη στιγμή διαβάζετε το μεγαλύτερο εβδομαδιαίο έντυπο της Ελλάδας

σχεδιο του μιχαλη κατζουρακη, 1965

Έρευνα Focus Bari (Ιούνιος–Δεκέμβριος 2020)

Στην κορυφή, αλλά με ποιότητα

Νο 1 Πανελλαδικά

MORE!

614,9

Εφσυν

Τα Νέα

Athens Voice

Παραπολιτικά

610,6

484,8

477,2

369,8

Και τρίτη μεταξύ όλων των εντύπων (κυριακάτικων και εβδομαδιαίων) στην Αττική

σε χιλιάδες

σε χιλιάδες

Πρώτη μεταξύ όλων των εβδομαδιαίων εντύπων

Καθημερινή

Πρώτο Θέμα

492,5

461,1

351,7

Το Βήμα

Real News

Athens Voice

326,5

282,8

282,3

20.5.21 – lifo

33

E

I

K

A

χρίστος ακορδαλίτης

summer

όλα στη θέση τους ξανά 34 lifo – 20.5.21

T

I

K

A

preview

ekene stanley emecheta

Σ

ΜΕ ΈΝΑ ΠΛΟΎΣΙΟ, ΠΟΙΚΊΛΟ ΚΑΙ ΔΥΝΑΜΙΚΌ ΠΡΌΓΡΑΜΜΑ ΕΚΘΈΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΝΉ ΠΕΡΊΟΔΟ Ο ΚΌΣΜΟΣ ΤΩΝ ΕΙΚΑΣΤΙΚΏΝ ΤΕΧΝΏΝ ΔΙΕΚΔΙΚΕΊ ΤΗΝ ΑΝΆΚΤΗΣΗ ΤΟΥ ΧΡΌΝΟΥ ΠΟΥ «ΡΟΚΆΝΙΣΕ» ΤΌΣΟ ΕΚΝΕΥΡΙΣΤΙΚΆ ΤΟ LOCKDOWN. ΑΠΌ ΤΟΝ ΓΙΆΝΝΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΊΔΗ 20.5.21 – lifo

35

summer

Η έκθεση «Portals | Πύλη» στον αναμορφωμένο χώρο του πρώην Δημόσιου Καπνεργοστασίου - Βιβλιοθήκη και Τυπογραφείο της Βουλής είναι το κύριο πιάτο της σεζόν, τουλάχιστον σε ό,τι αφορά τη σύγχρονη τέχνη. Κι αυτό γιατί πρόκειται για υπερπαραγωγή με τη χολιγουντιανή έννοια της λέξης, λόγω της συμμετοχής πενήντα εννέα καλλιτεχνών από είκοσι επτά χώρες αλλά και επειδή «τοποθετεί» στην πόλη, ως προορισμό εικαστικού ενδιαφέροντος, ένα υποβλητικό κτίριο που μεταμορφώθηκε εσωτερικά για την περίσταση. Την έκθεση συνεπιμελούνται η διευθύντρια του Οργανισμού ΝΕΟΝ Ελίνα Κουντούρη και η Madeleine Grynsztejn, διευθύντρια στο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης του Σικάγο. Η βασική ιδέα για τον σχεδιασμό της ήταν ότι η πανδημία ως «ρήγμα» στη ροή της ζωής αποτελεί και μια «πύλη» που οδηγεί σε ένα «αλλού» και ότι σ’ εμάς πέφτει ο κλήρος να πραγματευτούμε τη μετάβασή μας μέσα από αυτή την πύλη. 11/6/2021-31/12/2021, πρώην Δημόσιο Καπνεργοστάσιο - Βιβλιοθήκη και Τυπογραφείο Βουλής, Λένορμαν 218, Κολωνός, το ωράριο λειτουργίας θα ανακοινωθεί προσεχώς Με τον πολύ ποιητικό τίτλο «Λιώνοντας σαν το χιόνι όταν βρεθεί σ’ ένα δωμάτιο» και με μια ακόμα πιο ποιητική περιγραφή –σε σημείο που θυμίζει κρυπτογράφηση η οποία προέκυψε από μια σκέψη που κατάπιε τον εαυτό της– δυο φίλοι εικαστικοί, με «προϋπηρεσία» όμως και στην ποίηση, μια και έχουν συνεκδώσει την ποιητική συλλογή Μίμοι, ο Ανδρέας Ράγκναρ Κασάπης και ο Κωνσταντίνος Χατζηνικολάου, οι οποίοι εδώ και αρκετά χρόνια είναι στοχαστικοί συνομιλητές περί του τι σημαίνει δημιουργία εικόνων, συνεκθέτουν δουλειά τους, κάθε έργο της οποίας θεωρούν ότι «είναι ένας μικρός θρίαμβος απέναντι στη μοναχική αναζήτηση της φόρμας, την υπόνοια της απουσίας της και την αποσπασματικότητα της δικής μας μνήμης». 12/5-30/6, εκθεσιακός χώρος TAVROS, Αναξαγόρα 33 (1ος όροφος), Σταθμός ΗΣΑΠ Ταύρος, Τρ.-Παρ. 12:00-18:00, Σάβ. 12:00-16:00, +30 210 3425360, www.tavros.space Με μια σειρά πολύ όμορφων έργων, των οποίων η γοητεία πηγάζει από μια αρμονική και καταπραϋντική πολυχρωμία, αναπαυτικά τοποθετημένη σε μια καθαρή γεωμετρία που διαχωρίζει σε περιοχές την επιφάνεια του έργου, ο Αντώνης Ντόνεφ κυκλώνει την πολύπλοκη έννοια του Χρόνου, η οποία γίνεται και τίτλος της έκθεσής του. 13/5-12/6, Kalfayan Galleries, Χάρητος 11, Κολωνάκι, Τρ.-Παρ. 11:0019:00, Σάβ., Δευτ. 11:00-15:00, 210 7217679, www.kalfayangalleries. com. H Kalfayan Galleries τον Ιούλιο θα παρουσιάσει δουλειά της Ελληνοαιγύπτιας καλλιτέχνιδας Farida El Gazzar.

36 lifo – 20.5.21

αντώνης ντόνεφ

αλέξανδρος ψυχούλης

Τα μουσεία είναι ξανά ανοιχτά και ο κόσμος κάνει ήδη ουρές για να δει τις εκθέσεις τους. Η αισιοδοξία στο εικαστικό σύμπαν της Αθήνας επανήλθε σαν να την ακούμπησε η καλή νεράιδα με το μαγικό ραβδάκι της και, απ’ ό,τι φαίνεται, δεν θα βιώσει φέτος θερινή ραστώνη, κάτι που επιβεβαιώνεται και από την πληθώρα εικαστικών προτάσεων που ακολουθεί.

E

I

K

Ο Αλέξανδρος Ψυχούλης στάθηκε στο πώς φαινόταν ο εαυτός μας τις ατέλειωτες ώρες εγκλεισμού λόγω καραντίνας και ενόσω επικοινωνούσαμε μέσα από «δωμάτια» τηλεδιασκέψεων που επέβαλαν απροσδόκητα (άλλοτε ελεγχόμενα κι άλλοτε ανεξέλεγκτα) αποτελέσματα απόκρυψης, αποτεμαχισμού και άλλων στρεβλώσεων της εικόνας μας. Δημιούργησε, λοιπόν, μια σειρά πορτρέτων των προσώπων με τα οποία επικοινωνούσε υπό τον τίτλο «Αίθουσα Αναμονής». Μέσω αυτών παραδίδει στον θεατή το ψυχογραφικό φορτίο τους, που διαμορφώθηκε μέσα από δύο μεγάλες κατηγορίες ερεθισμάτων: εκείνα της αυτοσκηνοθεσίας των μοντέλων του και εκείνα της ποικιλότροπης αλλοίωσής της από το ψηφιακό μέσο. 13/5-19/6, γκαλερί a.antonopoulou.art, Αριστοφάνους 20, Ψυρρή, Τετ.-Παρ. 13:00-19:00, Σάβ. 12:00-16:00, 210 3214994, www.aaart.gr Στην ίδια γκαλερί, από τις 24/6 θα παρουσιαστεί μια «έκθεση φωτογραφίας-οδοιπορικό» του Γιάννη Τζώρτζη από τα ταξίδια του σε όλο τον πλανήτη, με άρμα τη διαφύλαξη του περιβάλλοντος. Ο Γιάννης Τζώρτζης είναι δικηγόρος εξιδεικευμένος σε θέματα περιβαλλοντολογικά και ενέργειας και ιδρυτής της Green Project. Με τον βαρύγδουπο τίτλο «Ορίζοντες του Βλέμματος» η Ελέσα Αντύπα, στην πρώτη ατομική της έκθεση, παρουσιάζει είκοσι πέντε έργα ζωγραφικής με λάδι σε καμβά, που δείχνουν ανθρώπινες φιγούρες ντυμένες ή γυμνές, σε μια κατάσταση συγκινητικής ατάραχης μελαγχολίας, ως εάν να «έπλεαν» ακυβέρνητες –αν και ακίνητες, χωρίς ωστόσο ορατά δεσμά– σε έναν χρόνο απροσδιόριστο, που μοιάζει να τον «φωτίζει» μια σκοτεινιά καταιγίδων. 18/5-19/6, Αίθουσα Τέχνης Αθηνών, Γλύκωνος 4, Κολωνάκι, Τρ.-Παρ. 11:00-14:30 & 18:00-21:00, Σάβ. 11:00-14:30, 210 7213938, www. athensartgallery.gr Ο Κύπριος καλλιτέχνης Χρίστος Ακορδαλίτης παρουσιάζει την πρώτη του ατομική έκθεση στην Αθήνα με τίτλο «Εύθραυστοι Θεοί». Στα έργα του, αμέριμνες ανθρώπινες φιγούρες με ανθοστόλιστα κεφάλια και πλατιά χαμόγελα ανέφελης ευχαρίστησης τεντώνουν σε ανεξήγητα υπερβολικό βαθμό τα κορμιά τους –ως εάν να ήταν από λάστιχο– μέσα σε έναν κήπο (φτιαγμένο αποκλειστικά για την ηδονή άραγε;) που δείχνει εντελώς αθώος και όπου, εκ πρώτης όψεως τουλάχιστον, δεν διακρίνεται κάποια πρόθεσή του να καταβροχθίσει τους φιλοξενούμενους του. Εκείνοι, με τη σειρά τους, δείχνουν διαθέσιμοι να αφεθούν για πάντα στο σύμπαν των απολαύσεων. Και ενώ είναι σίγουρα ανθρωπόμορφοι οι εύθραυστοι αυτοί θεοί, είναι άραγε και ανθρώπινοι; Αναγνωρίζουν ειλικρινά ότι όλα τα ανθρώπινα έχουν κάποιο τέλος; 19/5-15/6, Πολιτιστική Πλατφόρμα Δύο Χωριά, Μαντζουράκη 16, Αθήνα, Δευτ.-Παρ. 10:00-19:00, Σάβ 11:00-15:0, 210 6714827, www. diohoria.com

A

T

I

K

Στο Μουσείο Μπενάκη Ελληνικού Πολιτισμού (στην οδό Κουμπάρη) συνεχίζεται μέχρι τις 13/6 η πολύ ενδιαφέρουσα έκθεση σύγχρονης τέχνης «O κύριος Ροβινσώνας Κρούσος έμεινε σπίτι. Περιπέτειες σχεδιασμού σε συνθήκες κρίσης». Από τις 19/5 θα παρουσιάζεται και το πρωτότυπο αρθρωτό έργο του Χρήστου Μποκόρου με τον τίτλο «1821, η γιορτή». Πρόκειται για τέσσερις ενότητες έργων που ο καλλιτέχνης δημιούργησε ειδικά για την επέτειο των 200 χρόνων από την Ελληνική Επανάσταση. Είναι φτιαγμένα πάνω σε υφάσματα και ξύλα και, όπως περιγράφεται, συνιστούν τον δικό του φόρο τιμής στο «Κοινό και το Κύριο». 19/5-10/10, Μουσείο Μπενάκη Ελληνικού Πολιτισμού, Κουμπάρη 1 & Βασ. Σοφίας, Κολωνάκι, Δευτ., Τετ., Παρ., Σάβ. 10:00-18:00, Πέμ 10:00-23:00, Κυρ. 10:00-16:00, 210 3671000, www.benaki.org Η πρώτη έκθεση στην Αθήνα του Βέλγου καλλιτέχνη Peter Buggenhout έχει τίτλο (σε εξωφρενικά ελεύθερη απόδοση στα ελληνικά) «Προτού ο κόσμος κάνει τη βρομοδουλειά του» και προσφέρει στο αθηναϊκό κοινό μια γενική εποπτεία του έργου του και του παράξενου κόσμου που αυτό δημιουργεί. Γενικά, επικρατεί η άποψη ότι τα αρκετά μεγάλων διαστάσεων γλυπτά του Buggenhout στέκονται στον χώρο σαν μια παράδοξη μάζα συγκολλημένων υλικών που θα θύμιζαν «μπάζα» εργοταξίου ακαθόριστων εργασιών ή κάτι ανάλογο που, ό,τι κι αν είναι, μεταφέρει την αίσθηση ενός «μη προσδιορίσιμου ερειπίου». Όμως, οι μορφές τους, που με την πρώτη ματιά δείχνουν τόσο ανοίκειες, γρήγορα αποδεικνύεται ότι έχουν τη δύναμη να αιχμαλωτίζουν όλο και περισσότερο το μάτι του θεατή, σε σημείο που να διακρίνει μέσα στην άβολη ομορφιά τους κάτι το ευπρόσδεκτο και το ευάλωτο. 27/5-10/7, Γκαλερί Bernier/Eliades, Επταχάλκου 11, Θησείο, Τρ.-Παρ. 10:30-18:30, Σάβ. 12:00-16:00, 210 3413935-7, www.bernier-eliades. com

preview

Η εικαστικός Έρη Δημητριάδη, σε επιμέλεια της Γαληνής Λαζάνη, ναυλώνει φεριμπότ της γραμμής Πέραμα- Σαλαμίνα για να φέρει σε επαφή, μέσω δύο ηχητικών και μιας γλυπτικής εγκατάστασης, όσους επιβιβαστούν σε αυτό με το νησάκι του Αγίου Γεωργίου Σαλαμίνας, το οποίο στο παρελθόν χρησίμευσε ως τόπος εγκλεισμού προσώπων για διάφορες σκοπιμότητες, με συνέπεια, ενώ βρίσκεται τόσο κοντά, να στέκεται πάντα και απολύτως μακριά από την κοινωνία του νησιού, βιώνοντας επίσης τον πιο τελεσίδικο απ’ όλους τους αποκλεισμούς, που είναι να παραμένει αμνημόνευτο. Η εικαστική παρέμβαση περιλαμβάνει και δεύτερο μέρος, που είναι η φωταγώγηση κάποιων κτισμάτων της νησίδας για να αναδειχτεί η παρουσία τους. Διαδρομές των φεριμπότ στις 11, 12, 25 και 26/6 στις 21:00 από το Πέραμα προς Σαλαμίνα και επιστροφή. Ο πολύ γνωστός και εξίσου αγαπημένος φωτογράφος Τάσος Βρεττός παρουσιάζει υπό τον τίτλο «The Feel. Backstage», μια «εγκατάσταση για ενηλίκους», μέσω της οποίας παρουσιάζει τη δεκαπενταετή καταγραφή με τον φακό του των κυρίως αθέατων πτυχών της ζωής Ελλήνων και ξένων καλλιτεχνών της clubbing περφόρμανς, της BDSM σκηνής και του ΛΟΑΤΚΙ+ ακτιβισμού. 15/6-31/7, πρότζεκτ του φετινού αθηναϊκού εικαστικού προγράμματος του Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου, στον Χώρο Α της Πειραιώς 260, καθημερινά 19:00-24:00 Ο Ekene Stanley Emecheta από το Λάγος της Νιγηρίας, νεαρότατος (μόλις 27 ετών), αυτοδίδακτος καλλιτέχνης και σφιχτά προσδεμένος στην αφρικανική καταγωγή του, παρουσιάζει πορτρέτα από τα οποία απαλείφει το χρώμα του δέρματος των εικονιζόμενων προσώπων, προκειμένου να κατευθύνει τον θεατή στο να τα κοιτάξει απροκατάληπτος και με ενδιαφέρον για την «ευρύτερη αλήθεια» τους, που είναι κατά πολύ πλατύτερη και πιο χαρούμενη από αυτό που επιβάλλει η εμπειρία του ρατσιστικού βλέμματος στη μαύρη φυλή. 17/6-17/7, γκαλερί The Breeder, Ιάσoνος 45 Μεταξουργείο, Τρ.-Παρ. 12:00-20:00, Σάβ. 12:00-18:00, 210 3317527, www.thebreedersystem.com Με σταθερό ενδιαφέρον για την καταβαράθρωση των αισθητικών, πολιτικών και κοινωνικών ουτοπιών που πρότεινε και προσδοκούσε ο μοντερνισμός, ο Μιχάλης Ζαχαρίας παρουσιάζει μια ενότητα έργων του (τέσσερις εγκαταστάσεις και έντεκα τυπώματα), τα οποία συνδέει η πρόθεσή τους να σχολιάσουν το φαινόμενο των τόσο διαδεδομένων στην εποχή μας «ψευδών ειδήσεων» και τη ματαίωση κάθε πρόθεσης για ριζοσπαστισμό στην πολιτική ζωή. 17/6-31/7, Αίθουσα Τέχνης Ιλεάνα Τούντα, Αρματολών & Κλεφτών 48, Αθήνα, Τρ. & Πέμ. 15:00-20:00, Τετ. & Παρ. 12:00-20:00, Σάβ. 12:00-16:00, 210 6439466, www.art-tounta.gr

portals | πύλη, sonia gomes

κωνσταντίνος χατζηνικολάου

Ο Αθανάσιος Αργιανάς εκθέτει τη δουλειά του με τίτλο «Hollowed Water» («Κοίλο νερό»), της οποίας την πρώτη εκδοχή παρουσίασε πέρσι, στο Camden Art Center του Λονδίνου. Πρόκειται για πολυεπίπεδη παρουσίαση που αποτελείται από εγκατάσταση γλυπτικών κατασκευών, μουσική και φιλμ που θα «καταλαμβάνουν» με διάφορους τρόπους όχι μόνο τον κύριο εκθεσιακό χώρο αλλά και άλλες αίθουσές του. Μεταξύ αυτών συμπεριλαμβάνονται ενδιαφέρουσες κεραμικές φόρμες και μια μουσική σύνθεση του καλλιτέχνη που «πατά» στο γουργούρισμα της γάτας του. 4/6-31/8, ARCH, Γκούρα 5, Πλάκα, Τρ.-Σάβ. 11:00-18:00, 210 3227301, www.archathens.org

A

μιχάλης ζαχαρίας

Σ

20.5.21 – lifo

37

q Δεν πίστευα ποτέ ότι κάποιος θα με αποκαλέσει Αθηναίο, παρόλο που ζω περίπου τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια στην Αθήνα. Έχω γεννηθεί στη Βρέμη της Δυτικής, τότε, Γερμανίας από γονείς μετανάστες. Δεν έχω καμία ανάμνηση από εκείνο το περιβάλλον, γιατί σχεδόν αμέσως μετά βρέθηκα στη Βέροια. Αν υπάρχει κάτι που χαρακτήρισε την παιδική μου ηλικία, είναι οι απανωτές αλλαγές τόπων διαμονής. Σε κάθε τάξη του δημοτικού βρισκόμουν και σε άλλη πόλη ή χωριό. Αυτό από τη μια μεριά έχει κάτι πολύ βίαιο, αλλά ταυτόχρονα είναι και κάποιου είδους σκληραγώγηση. Έχεις διαρκώς την αγωνία να προσαρμοστείς και να αποκτήσεις καινούργιους φίλους και τα παιδιά είναι μια άγρια κοινωνία με άγραφους κανόνες που δεν στηρίζονται πάντα σε κάποιο δίκαιο. Γίνεσαι και λίγο αγρίμι χωρίς να το θέλεις και χωρίς να το καταλάβεις.

Μουσικός. Γεννήθηκε στη Βρέμη της Γερμανίας, ζει στην Κυψέλη.

πόσο έντονη ήταν η μυρωδιά των λουλουδιών και ότι όταν βγήκα αποκεί βρέθηκα σε ένα χωράφι με καταπράσινο σιτάρι. Ήταν άνοιξη. Έπρεπε να διασχίσω τρέχοντας αυτό το χωράφι για να φτάσω σπίτι. Με τρόμαζε που δεν έβλεπα το έδαφος από την πυκνή βλάστηση του σιταριού, αλλά με μάγευε και ο τρόπος που κυμάτιζε λόγω του αέρα όλο αυτό το τοπίο. Άρχισα, λοιπόν, να τρέχω και αισθανόμουν ταυτόχρονα φόβο και ευτυχία.

q Σ’ εκείνο το ορεινό χωριό ήταν δάσκαλος ένας θείος μου, που είχε και ένα πικάπ, ένα από εκείνα τα παλιά, που ήταν ολόκληρο έπιπλο. Εκεί άκουσα πρώτη φορά μουσική με εντυπωσιακό ήχο και είδα τα βινύλια με τα εντυπωσιακά εξώφυλλα. Ο πρώτος δίσκος που θυμάμαι ήταν το «Πέτρα και φως» του Κώστα Χατζή. Ήταν μαγικό εκείνο το πικάπ. Άρχιζε η μουσική και εξαφανιζόταν όλο το μέρος.

q Μετά, στην εφηβεία, τα ακούσματα άλλαξαν. Υπήρχαν ωραία δισκάδικα στη Βέροια που συγκέντρωναν όλους τους νέους που αγαπούσαν τα ξένα συγκροτήματα και μπορούσες να γνωρίσεις παιδιά που είχαν τα ίδια ενδιαφέροντα αλλά και κάποιες μεγαλύτερες φιγούρες, άτομα που ήταν θρύλοι για την πόλη, έφερναν δίσκους από το εξωτερικό και γνώριζαν πολλά για τη μουσική. Η μυθολογία της επαρχίας.

q Δική μου μουσική άρχισα να γράφω όταν πήρα την πρώτη μου κιθάρα, στα δεκαεφτά. Κατάλαβα κατευθείαν ότι δεν ήθελα να γίνω κλασικός κιθαρίστας επειδή με μαγεύαν τα τραγούδια και είχα αποκτήσει ήδη μια σχέση με το γράψιμο και τους στίχους. Όταν άρχισα να γράφω μουσική, είχα ήδη κάποιους στίχους να μελοποιήσω και μια σταθερή σχέση με τη λογοτεχνία και την ποίηση, από πολύ μικρός.

q Ο πρώτος άνθρωπος που με έκανε να πιστέψω ότι έχει αξία η σχέση μου με τη μουσική ήταν ο Γιώργος Σιαμπάνης, που χρηματοδότησε και τον πρώτο δίσκο των Μωρών στη Φωτιά. Ο Γιώργος σύχναζε στα δισκάδικα της Βέροιας και στις ωραίες παμπ της εποχής. Μου έμαθε τους σπουδαιότερους ξένους μουσικούς. Ακούγαμε μαζί κασέτες και κουβεντιάζαμε επί ώρες για ταινίες και βιβλία. Ο δεύτερος και καθοριστικός άνθρωπος ήταν ο Νίκος Καντάρης, που συνάντησα στο Παρίσι και στην ουσία με βοήθησε να φτιάξω το πρώτο μου home studio εκεί. Εκεί έστησα τον πρώτο δίσκο των Ξύλινων Σπαθιών και ουσιαστικά βρήκα τον δικό μου δρόμο στη μουσική. Θα μπορούσα να μιλάω επί μέρες για όλα αυτά που έζησα με τον Νίκο στη Γαλλία και στις γειτονικές χώρες. Όμορφα ταξίδια και απολύτως καθοριστικά για τον τρόπο που είδα τον κόσμο και τη μουσική.

ΠΑΥΛΙΔΗΣ

q Θυμάμαι τη φορά που χάθηκα σ’ ένα δασάκι από πασχαλιές, οκτώ χρόνων, σε ένα ορεινό χωριό της Καβάλας. Θυμάμαι

q Τα Ξύλινα Σπαθιά και η δεκαετία του ’90 ήταν για μένα κάτι σαν συνάντηση του ονείρου μου με την πραγματικότητα. Από τη μια η χαρά τού να ταξιδεύεις με την παρέα σου, να παίζεις τη μουσική σου και να κερδίζεις την ελευθερία σου και από την άλλη να βλέπεις όλες τις δυσκολίες που έχει η ελληνική πραγματικότητα σε σχέση με την επαγγελματική διάσταση της μουσικής. Σίγουρα ζήσαμε ένα θαύμα και οι αναμνήσεις είναι αντιφατικές καμιά φορά, αλλά πάντα συγκλονιστικές. Το έζησα στα άκρα και με πάθος.

q Οι B Movies είναι συγκρότημα μακροβιότερο των Ξύλινων Σπαθιών και πολύ πιο «ηρωικό», ας πούμε. Ταξιδέψαμε μαζί δεκαπέντε χρόνια, χωρίς όμως τον ευνοϊκό άνεμο που είχαν και λόγω συγκυρίας τα Σπαθιά. Έχω τεράστια εκτίμηση σε όλους τους μουσικούς που με συνόδευσαν ως B Movies όλα αυτά τα χρόνια, παίζοντας πάρα πολλές φορές σε δύσκολες συνθήκες στην επαρχία και ζώντας όλη αυτή την περιπέτεια με φοβερό χιούμορ.

q Το σημαντικότερο όφελος από την ενασχόλησή μου με τη μουσική είναι ότι με κρατάει σε εγρήγορση και έχω διαρκώς την αίσθηση ότι υπάρχει ένα καλύτερο τραγούδι που περιμένει να γραφτεί από μένα και μια καλύτερη συναυλία να ζήσω. Ελπίδα μού δίνουν οι νέοι άνθρωποι – και δεν μιλάω απαραίτητα ηλικιακά. Εννοώ τη νεανικότητα στον τρόπο σκέψης. Με ενθουσιάζουν οι άνθρωποι που φέρονται σαν να είναι έτοιμοι να κατανοήσουν τον κόσμο κάθε μέρα εξαρχής.

AΘΗΝΑΊΟΙ

q Δεν υπάρχει κακό χωρίς κάτι καλό ταυτόχρονα. Υπάρχει μια υπερβολή αυτήν τη στιγμή σε σχέση με τις παλιότερες

38 lifo – 20.5.21

εποχές, δηλαδή αν σκεφτούμε τι γινόταν τη δεκαετία του ’30 ή τον δέκατο ένατο αιώνα. Η σχέση των ανθρώπων με τη μουσική και η επαφή του μεγάλου κοινού με τη μουσική έχουν εξελιχθεί ανά τους αιώνες, απλώς η εξέλιξη υπήρξε πολύ γρήγορη τα τελευταία πενήντα χρόνια και αυτό έχει να κάνει με την τεχνολογία, είναι κάτι φυσιολογικό. Σίγουρα, όσο περισσότερη πληροφορία υπάρχει τόσο πιο δύσκολα μπορεί κανείς να εστιάσει, αλλά δεν μπορώ να πω ότι αυτό κάνει κακό απαραίτητα στη μουσική. Ενώ και το ακροατήριο βομβαρδίζεται πλέον από πολλή πληροφορία, ταυτόχρονα οι μουσικοί έχουν επαφή πολύ πιο εύκολα με πάρα πολλά ακούσματα που δεν ήταν εφικτό να έχουμε παλιότερα. Δηλαδή αυτήν τη στιγμή μπορεί κάποιος να μιξάρει ένα τραγούδι και ταυτόχρονα να μπει σε χιλιάδες βιβλιοθήκες, έχοντας εύκολη ενημέρωση για ό,τι συμβαίνει στον πλανήτη. Οπότε, πιστεύω ότι για την ίδια τη μουσική δεν είναι κακό που η πληροφορία ταξιδεύει με τόση ταχύτητα. Από την άλλη, υπάρχει το ερώτημα αν κινδυνεύει να γίνει η σχέση των ανθρώπων πιο επιδερμική. Δεν το πιστεύω αυτό. Πιστεύω ότι οι άνθρωποι βρίσκουν αυτό που τους συγκινεί περισσότερο. Παλιότερα ψάχναμε σε ένα ρυάκι, ή σε μια λίμνη, ή σε μια θάλασσα, και τώρα είμαστε σε ωκεανούς μουσικής. Δεν σημαίνει πως δεν θα ταξιδέψουμε.

q Έχει σημασία ποιος ακούει και ποιος διατυπώνει την κριτική, γιατί στην ουσία ζούμε σε μια εποχή που, τουλάχιστον στην Ελλάδα, η κριτική είναι αρκετά επιφανειακή. Παλιότερα βγάζαμε έναν δίσκο και περιμέναμε από ανθρώπους να τον ακούσουν πολύ προσεκτικά, όχι απαραίτητα να μας πουν τι κάνουμε καλά. Ενώ τώρα, εδώ και πολλά χρόνια, βγάζεις έναν δίσκο και περιμένεις να του γράψει διθύραμβο κάποιος. Είναι σαν να μην υπάρχει αυστηρότητα απέναντι στη μουσική, λες και η κρίση των μουσικοκριτικών πια είναι στην υπηρεσία της επικοινωνίας και όχι της αλήθειας της κριτικής.

q Το κυνήγι της απόλυτης ευτυχίας μού φαίνεται λίγο ανοησία ως concept. Σημασία έχει να ζούμε τη ζωή με όλες τις πτυχές της. Γιατί έχει πολύ μεγάλη σημασία η ένταση με την οποία αφηνόμαστε να ζήσουμε τα πράγματα που άλλοτε είναι ευχάριστα και άλλοτε όχι τόσο. Αυτό είναι που χαράσσεται μέσα μας και είναι δικό μας. Τώρα πια, σε αυτή την ηλικία, μπορώ να έχω μια σειρά από στιγμές που θυμάμαι και στην ουσία είναι σαν να κόβεται η πραγματικότητα στα δύο, σαν να αλλάζει τελείως η αίσθηση του χρόνου και να βυθίζεσαι «σε μια ρωγμή του χρόνου», όπως έλεγε και ένα παλιό τραγούδι. Και κάποιες στιγμές ζεις όπως εσύ θεωρείς ότι θα έπρεπε να ζεις. Να, αυτή είναι μια αίσθηση του παραδείσου. Με το που το λέω, όμως, έχει χαθεί σχεδόν, έχει γίνει κι αυτό ανάμνηση. Και αναρωτιέσαι αν ήταν συνέχεια έτσι, μήπως ο παράδεισος θα ήταν το πιο βαρετό μέρος.

απο τον m. hulot φωτογραφιeσ: παρις ταβιτιαν

ΦΟΒΟΣ Ο μεγαλύτερος φόβος μου είναι μήπως χάσω την πίστη μου στο ότι θα ξυπνάω κάθε μέρα και αυτό θα μου φαίνεται σαν θαύμα. Με τρομάζει η ιδέα της μονοτονίας. Αυτό που με εκνευρίζει περισσότερο είναι το να βλέπω τον κυνισμό να παρουσιάζεται ως δύναμη και την ευαισθησία και τη συμπόνια ως αδυναμία. Με απωθεί ο δογματισμός που κάνει τους ανθρώπους μονόφθαλμους.

20.5.21 – lifo

39

Έχει φρενάρει όλος ο πλανήτης με έναν τρόπο εξωπραγματικό και πέρα από τη φαντασία μας. Κι ενώ κάποιος κοντεύει να μας εξοντώσει επαγγελματικά και μας έχει φέρει στα όριά μας, ταυτόχρονα, σε επίπεδο συνειδητοποίησης πολλών πραγμάτων, είναι σίγουρο πως μπορεί να είναι επωφελής. Ας πούμε, ήμουν για φαγητό σε ένα μέρος όπου δεν υπήρχε μουσική υπόκρουση και άκουγα το θρόισμα των φύλλων πάνω από το κεφάλι μου, αισθανόμουν ότι άκουγα τους ανθρώπους να ψιθυρίζουν, δεν φώναζαν πια, και όλο αυτό ήταν πολύ αρμονικό. Είχα ξεχάσει πώς είναι να είσαι σε ένα μαγαζί χωρίς να πρέπει να υποστείς υποχρεωτικά αυτό που ένας εστιάτορας θεωρεί μουσική υπόκρουση. Θέλω να πω ότι κάποια πράγματα αρχίζουν να αποκτούν λίγο περισσότερο την πραγματική τους διάσταση, ταυτόχρονα με όλη αυτή την καταστροφή.

q Πιστεύω ότι η καραντίνα έκανε καλό στη δημιουργία, εκ των πραγμάτων, γιατί οι άνθρωποι που δημιουργούν θέλουν χρόνο. Όσο πιο γρήγορα τρέχει το αυτοκίνητο, τόσο πιο δύσκολα βλέπεις το τοπίο. Τώρα που πήγαν όλα πιο αργά, είχαμε περισσότερο χρόνο να δούμε, εκτός από τον ίδιο τον δρόμο, τα δέντρα, τα βουνά, τη θάλασσα και τον εαυτό μας πολύ περισσότερο μέσα στον κόσμο. Πιστεύω ότι εκ των πραγμάτων αυτή η πτώση της ταχύτητας πρέπει να έχει δημιουργήσει κάποιο περίσσευμα.

q Το να έχουν άποψη για τα πάντα τα δημόσια πρόσωπα είναι φαινόμενο των τελευταίων δεκαετιών. Λες και δημιουργήθηκε συνολικά μια άποψη ότι από τη στιγμή που είσαι μουσικός πρέπει ταυτόχρονα να είσαι και οικονομολόγος, κοινωνιολόγος, πολιτικός αναλυτής, τώρα τελευταία ίσως και γιατρός με εξειδικευμένες γνώσεις. Δεν μου αρέσει η ιδέα και μόνο ότι οι καλλιτέχνες πρέπει να έχουν μια βαθύτερη, σπουδαιότερη και καλύτερη θέα προς τον κόσμο. Δεν είναι καθόλου σίγουρο πως συμβαίνει αυτό. Οπότε, το να ζητάμε τη γνώμη τους επί παντός επιστητού μού φαίνεται λίγο άκυρο. Αν κάποιος θέλει να πει κάποια στιγμή κάτι, το λέει. Η γνώμη ενός καλλιτέχνη δεν αποδεικνύεται με κανέναν τρόπο σπουδαιότερη από τη γνώμη κάποιου που κάνει οποιοδήποτε άλλο επάγγελμα. Τα social media είναι ξαφνικά το βήμα όλων. Και έχουν γεμίσει με ρήτορες.

Παύλος Παυλίδης

q Βρισκόμαστε σε μια φάση παγκόσμια, σε κάτι που δεν φανταζόμασταν ότι μπορούσε να συμβεί.

q Νομίζω ότι και τώρα υπάρχουν πάρα πολλοί νέοι καλλιτέχνες που πιάνουν την πραγματικότητα και την αναλύουν, έχουν τη δική τους οπτική, απλώς είναι πάρα πολύ το παρασκήνιο. Νομίζω ότι υπάρχουν αρκετά παιδιά που ενδιαφέρονται γι’ αυτό που συμβαίνει γύρω τους, το περιγράφουν και το κριτικάρουν, αλλά πολύ λίγο φτάνουν στ’ αυτιά μας τέτοιου είδους προσεγγίσεις. Η πλειονότητα δεν παύει να ασχολείται με τον εαυτό της, και μάλιστα τα τελευταία χρόνια με ένα χυδαίο, φιλάρεσκο, αυτάρεσκο τρόπο, ο οποίος περισσότερο μοιάζει με ύμνο στην ψευτομαγκιά. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι υπάρχουν και παιδιά που δεν έχουν πολύ κόσμο, κοινό, είναι περισσότερο παρέες. Μικρά θαύματα συμβαίνουν, αλλά είναι πολύ λίγα σε σχέση με αυτό που θα περίμενε κανείς από μια-δυο γενιές μετά τα ’90s.

q Δεν κάθομαι να τακτοποιώ και πάρα πολύ τις δεκαετίες. Ούτε για τη δεκαετία του ’80 ούτε για του ’90 μπορώ να πω με ακρίβεια ότι έχω βγάλει κάποιο συμπέρασμα για το πώς επηρέασαν και τι ακριβώς άφησαν. Έχω κάπως νεφελώδη πράγματα στο κεφάλι μου όσον αφορά χρονικές περιόδους, όπως οι δεκαετίες. Περισσότερο έχω μια αίσθηση προσωπική για τα πράγματα και μέσα σε αυτό το σύννεφο, περισσότερο για τη δεκαετία του ’90, αισθάνομαι πως ήταν σαν να τρέχαμε και λίγο στα λιβάδια και κάποια στιγμή τέντωσε το σχοινί ή η αλυσίδα με την οποία ήμασταν δεμένοι και πέσαμε στα λουλούδια με τα μούτρα. Και έσπασαν πολλές μύτες τότε, συνειδητοποιήσαμε πως κάτω από τα λουλούδια υπήρχε ένα πετρώδες έδαφος. Κάπως έτσι τελείωσε, νομίζω, η δεκαετία του ’90 και ακολούθησαν οι άλλες, που ήταν επίσης πετρώδεις, αλλά πολύ πιο ξεκάθαρα.

q Το ελληνικό τραγούδι το συνδέω πάντα ισχυρά με το κομμάτι των στίχων. Με αυτό σχετίζεται για μένα η εξέλιξή του. Είναι λίγο σαν να έχουμε πολλούς καλούς σκηνοθέτες, αλλά λίγους καλούς σεναριογράφους. Αν προσέξεις τις Τρύπες, τα Ξύλινα Σπαθιά, τους Στέρεο Νόβα, τα Διάφανα Κρίνα, όλα είναι σχήματα ελληνόφωνα, ίσως γι’ αυτό επηρέασαν τόσο βαθιά και έντονα την εποχή, γι’ αυτό τα θυμόμαστε ως αναφορές. Αν θέλουμε να ψάξουμε κάτι μεταγενέστερο του οποίου η επιρροή να έχει αντίστοιχη βαρύτητα και βάθος, πρέπει να αναζητήσουμε και πάλι κάποια ποίηση, κάποιο στιχουργικό βάθος. Γιατί ενώ βγαίνουν καταπληκτικές μουσικές –χάρη στην τεχνολογία έχει πλέον ο καθένας στο σπίτι του πολυτελή στούντιο–, ζούμε κυριολεκτικά σε επίπεδο επιστημονικής φαντασίας όσον αφορά τις τεχνολογικές μας δυνατότητες και υπάρχει τεράστια εξέλιξη στην τεχνολογία της μουσικής, βλέπω ότι παρασύρονται παρά πολλοί νέοι φτιάχνοντας εντυπωσιακές ατμόσφαιρες και ωραίες μουσικές, αλλά παραμελώντας το κομμάτι των στίχων. Και ενώ τώρα ένας πιτσιρικάς έχει τα πάντα, είναι σαν να βρίσκεται σε ένα μεγάλο στούντιο στο Λος Άντζελες ή στο Λονδίνο κι αυτό τον παρασύρει και νομίζει ότι παίζει σε ηλεκτρονικό παιχνίδι, το ένα plug-in οδηγεί στο άλλο, το ένα πρόγραμμα οδηγεί στο άλλο, και ίσως δεν συνειδητοποιήσει ότι ταυτόχρονα πρέπει να πει κάτι που να έχει κάποιο ειδικό βάρος, κάποιο βάθος και κάποια ουσιαστική αξία για τον παραλήπτη, τον ακροατή. Ενώ αν πιάσεις μια κιθάρα για να γράψεις ένα τραγούδι, συνειδητοποιείς ότι το μισό κομμάτι είναι στίχοι. Και ή τραντάζεται το μέρος όταν ακούγονται οι στίχοι ή όχι. Φαίνεται αμέσως η δύναμή τους γιατί είναι ο λόγος και είναι πάρα πολύ σημαντικός. Δεν μου λείπει η σπουδαία ποίηση στο τραγούδι, ποτέ δεν ήταν αυτό το θέμα, μου λείπουν η έμπνευση και η πρωτοτυπία. Με στενοχωρεί να βλέπω πόσο εύκολα μπερδεύεται η αυθεντικότητα με την επιθετικότητα. Τεράστιες ποσότητες αυταρέσκειας και ψευτομαγκιά παντού τριγύρω. Λίγες οι φωτεινές εξαιρέσεις. Ελπίζω ότι αυτήν τη στιγμή κάποιος πιτσιρικάς φτιάχνει κάτι στο δωμάτιό του ή στον δρόμο, που θα μας αφήσει άφωνους.

q Πρέπει να καταλάβουμε ποιο είναι ηλικιακά το κοινό των στιχουργικών αθλιοτήτων. Έφηβοι και κάτω.

ΙNFO

Τα δύο νέα τραγούδια του Παύλου Παυλίδη «Άνοιξη» και «Στο μάτι του κυκλώνα», από το επερχόμενο προσωπικό άλμπουμ, του, κυκλοφορούν από τη United We Fly. Το βίντεο που σκηνοθέτησε ο Βασίλης Κεκάτος μπορείς να το δεις στο www.lifo.gr.

40 lifo – 20.5.21

Με στενοχωρεί να βλέπω ποσό εύκολα μπερδεύεται η αυθεντικότητα με την επιθετικότητα. Τεράστιες ποσότητες αυταρέσκειας και ψευτομαγκιά παντού τριγύρω. Λίγες οι φωτεινές εξαιρέσεις. Ελπίζω ότι αυτήν τη στιγμή κάποιος πιτσιρικάς φτιάχνει κάτι στο δωμάτιό του ή στον δρόμο, που θα μας αφήσει άφωνους.

Στα δώδεκά μου άκουγα απίστευτες μπούρδες. Αν συναντούσα τον εαυτό μου στα δώδεκα ή στα δεκατρία, ποτέ δεν θα πίστευα ότι αυτός ο νεαρός έχει οποιαδήποτε ελπίδα ν’ ακούσει καλή μουσική στη ζωή του, πόσο μάλλον να φτιάξει καλή μουσική. Πιστεύω ότι θα δημιουργηθούν και πάλι «νησιά» που θα έχουν την αξία τους μέσα σε αυτόν τον ωκεανό από σκουπίδια· τα πιτσιρίκια, όσο μεγαλώνουν, θα συνειδητοποιούν ότι υπάρχει και ο Nick Cave δίπλα στις αθλιότητες. Είναι, ίσως, και ζήτημα χρόνου. Έχουν αλλάξει πολλά πράγματα λόγω της τεχνολογίας και της πρόσβασης που έχουν τα πολύ νέα παιδιά σε τόσο πολλή πληροφορία. Ίσως οι έφηβοι χάνουν περισσότερο χρόνο σήμερα κολυμπώντας ανάμεσα σε σκουπίδια, μέχρι να φτάσουν σε αληθινά όμορφες και ουσιαστικές νησίδες της τέχνης. Είναι σίγουρο πώς όσο θα μεγαλώνουν οι άνθρωποι και θα συνειδητοποιούν τι συμβαίνει γύρω τους, κάποια πράγματα θα αποκτούν την αξία τους.

q Ποτέ στην Ελλάδα οι πωλήσεις των δίσκων δεν ήταν καθοριστικές για τους μουσικούς. Ήταν καθοριστικές για τις εταιρείες και ίσως για κάποιες φίρμες της εποχής, άλλων εποχών βεβαίως, για κάποιους τραγουδιστές, των οποίων τα συμβόλαια άλλαζαν τελείως, βάσει αυτών. Εγώ, ως μουσικός, όπως και οι μουσικοί του δικού μου είδους, ποτέ δεν ζήσαμε από τους δίσκους που βγάζαμε, παρόλο που ήμασταν σε μεγάλη εταιρεία. Είχε μεγάλη σημασία τι θα συνέβαινε στις συναυλίες μας. Αυτό δεν έχει αλλάξει και πολύ.

q Η ζωή με έχει μάθει ότι δεν φτάνει μια ζωή για να μάθεις αρκετά γι’ αυτήν.

686

TV

Ένας καθηλωτικός Υπόγειος Σιδηρόδρομος Ο αριστουργηματικός «Υπόγειος Σιδηρόδρομος» του βραβευμένου με Πούλιτζερ Κόλσον Γουάιτχεντ ευτύχησε να έχει ως σκηνοθέτη τον Μπάρι Τζένκινς, ο οποίος μετατρέπει την ιδιοφυή σύλληψη του συγγραφέα σε μια ελεγεία στη σκοτεινή πλευρά της ανθρώπινης φύσης. Η Κόρα είναι σκλάβα σε μια βαμβακοφυτεία στην Τζόρτζια. Η ζωή είναι εφιαλτική για όλους τους σκλάβους, αλλά ιδιαίτερα για την Κόρα, γιατί είναι μια περιθωριακή για τους άλλους Αφρικανούς. Ακόμη μεγαλύτερος πόνος την περιμένει, καθώς ενηλικιώνεται και γίνεται γυναίκα. Όταν ο Σίζαρ καταφθάνει από τη Βιρτζίνια και της μιλάει για τον Υπόγειο Σιδηρόδρομο, οι δυο τους αποφασίζουν να αψηφήσουν τον τεράστιο κίνδυνο και να δραπετεύσουν. Η καταδίωξη και οι ασύλληπτες περιπέτειες της Κόρα στο ταξίδι αναζήτησης της πραγματικής ελευθερίας σε καθηλώνουν από την αρχή μέχρι το τέλος. Η σειρά «The Underground Railroad» προβάλλεται στο Prime Video της Amazon με ελληνικούς υπότιτλους.

42

ΣΙΝΕΜΑ Οι νέες ταινίες της εβδομάδας

44

ΣΙΝΕΜΑ Μια μέρα στα γυρίσματα του «Monday»

46

ΒΙΒΛΙΟ Λιμόνοφ: Μια χειροβομβίδα στα χέρια του αιώνα

49

ΒΙΒΛΙΟ Ο ναζί μάνατζερ

50

ΜΟΥΣΙΚΗ Η επέλαση των εφήβων

20.5.21 – lifo

41

Η χώρα των νομάδων (nomadland) σκηνοθεσία: Κλόι Ζάο πρωταγωνιστούν: Φράνσις Μακντόρμαντ, Λίντα

Μέι, Μπομπ Γουέλς σύνοψη: Μια εξηντάχρονη που έχασε την οικογένεια και το σπίτι της κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης περιπλανιέται με το βaν της στην αμερικανική ενδοχώρα, γνωρίζοντας κι άλλους ανθρώπους που, είτε λόγω συνθηκών είτε λόγω επιλογής, ζουν νομαδικά.

Σινεμά

απο toν θοδωρη κουτσογιαννοπουλο

Soul Η Pixar τα κατάφερε πάλι.

σύνοψη: Δάσκαλος μουσικής που ονειρευόταν όλη του τη ζωή να γίνει μουσικός της τζαζ, σκοτώνεται τη μέρα που το όνειρο του χτυπά την πόρτα. Στη συνέχεια η ψυχή του οδηγείται σε ένα μέρος που αναλαμβάνει την προετοιμασία των ψυχών πριν από το ταξίδι τους στη Γη.

Μ

Αριστούργημα Πολύ Καλό Καλό Ικανοποιητικό Μέτριο

Κακό

42 lifo – 20.5.21

αζί με τα Μυαλά που κουβαλάς και το Κόκο, το Soul, που απέσπασε δύο Όσκαρ, Καλύτερης Ταινίας Κινουμένων Σχεδίων και Καλύτερης Πρωτότυπης Μουσικής για την επένδυση των Άτικους Ρις, Τρεντ Ρέζνορ και Τζον Μπατίστ, συνιστά μια άτυπη μεταφυσική τριλογία για λογαριασμό της Pixar, που εδώ βρίσκει τη φόρμα της, δηλαδή πιάνει δουλειά στη φαντασία, που την έκανε να ξεχωρίσει από το ξεκίνημά της. Και ενώ μιλά για τη μεταφυσική περιπέτεια ενός απογοητευμένου μουσικού και ευγενικού δασκάλου, ουσιαστικά πραγματεύεται την αμερικανική εμμονή με την ατομικότητα και την ιδανική της ενσάρκωση στον κοινωνικό ανταγωνισμό. Άλλωστε, η τζαζ, που είναι το αντικείμενο και το μεγάλο πάθος του πρωταγωνιστή, φημίζεται για την ιδιότυπη εγωκεντρικότητα ενός ιδιώματος που ευνοεί τα σόλο, την προσωπική βελτίωση στις μουσικές ικανότητες – λένε πως οι ρόκερ παίζουν για το κοινό και οι jazzmen για την πάρτη τους. Όταν ο Τζο πεθαίνει, αρνείται να δεχτεί το τέλος ως θέσφατο και μηχανεύεται την επιστροφή του στα εγκόσμια, για να προλάβει την ευκαιρία της ζωής του, μια βραδιά στο κλαμπ όπου ονειρευόταν να παίξει πιάνο από τότε που τον πρωτοπήγε ο πατέρας του και μαγεύτηκε διά βίου και αμετά-

κλητα. Για να τα καταφέρει, αλλάζει ταυτότητα και χρησιμοποιεί τη σκανταλιάρικη, ασυμβίβαστη ψυχή ενός αγέννητου παιδιού που ακούγεται σαν κορίτσι, αν και δεν έχει ακριβώς φύλο – πώς θα μπορούσε, αφού δεν έχει υπάρξει ακόμα, συνεπώς το εκλαμβάνουμε ως nonbinary, με θηλυκές τάσεις. Το Soul χορεύει σε οικείους urban ρυθμούς, και μάλιστα σε ακριβείς νεοϋορκέζικες τοποθεσίες, προτείνοντας ένα ενισχυμένο οπτικό πλαίσιο της άπιαστης έννοιας του επέκεινα, με τα σχήματα και τις φωτοσκιάσεις που πρωτοείδαμε στο Inside Out – και φυσικά, με χιούμορ και τρομερή μουσική επένδυση. Η δουλειά του Πιτ Ντόκτερ στο στακάτο μοντάζ και στην τρέλα της πλοκής είναι αξιοθαύμαστη, αλλά το πολυθεματικό έργο θα είχε εξαντληθεί στη φιλόδοξη ιδέα του και στην απλοϊκότητα του μηνύματος της αφοσίωσης σε έναν χρήσιμο και αποδοτικό σκοπό, αν δεν υπήρχε η δραματουργική, γεμάτη ενέργεια και τρέλα συμβολή αυτού του μικρού gender fluid πλάσματος με τον αδούλευτο χαρακτήρα, του κωδικού «22», που δείχνει τον δρόμο, αν και φαίνεται πελαγωμένο στο πρωθύστερο απωθημένο και στην ανεξήγητη δειλία του. Παρότι το Soul κέρδισε στα Όσκαρ το μάλλον ανώτερό του Wolfwalkers του Τομ Μουρ και ακολουθεί την αφαιρετική λογική του Inside Out, η αρετή του να «κατεβάζει» στον παιδικό παρονομαστή δύσκολες έννοιες χωρίς να τις φτηναίνει είναι κάτι παραπάνω από άξια σεβασμού και θαυμασμού – και η μουσική του, σοβαρό bonus! (Η ταινία θα προβληθεί στην πρωτότυπη αγγλόφωνη, καθώς και στη μεταγλωττισμένη εκδοχή της.)

INFO SOUL σκηνοθεσία:

Πιτ Ντόκτερ, Κεμπ Πάουερς με τις φωνές των:

Τζέιμι Φοξ, Tίνα Φέι, Γκρέιαμ Νόρτον

Ας ακολουθήσουμε την παραίνεση της Φράνσις Μακντόρμαντ και ας πάμε να παρακολουθήσουμε το Nomadland, το αριστούργημα που κέρδισε Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας και Σκηνοθεσίας για την Κλόι Ζάο και Α’ Γυναικείου Ρόλου (το τρίτο για την κορυφαία ηθοποιό), εκεί όπου του αξίζει και του αρμόζει: στη μεγάλη αίθουσα, «ώμο με ώμο με τον διπλανό μας». Η Φερν πρωταγωνιστεί. Δούλευε σε εργοστάσιο γυψοσανίδων, που έκλεισε. Είχε έναν σύζυγο που πέθανε. Στο ασήμαντο, φθίνον Εμπάιρ της Πολιτείας της Νεβάδα. Μια ανάσα από το πάμφωτο τσίρκο του Λας Βέγκας. Φόρτωσε το λιγοστό της βιος σε ένα μεταχειρισμένο τροχόσπιτο. Και πήρε τους δρόμους – ή τον δρόμο, ανάλογα με την ερμηνεία της βασικά αχαρτογράφητης διαδρομής της. Η διαφορά, ελάχιστη ίσως, παραπέμπει στην αποφασιστικότητα και την αφοσίωσή της. Οι περιστάσεις την οδήγησαν στη νομαδική ζωή, αλλά δεν πρόκειται για επιλογή που μοιάζει με λάθος που θα μετανιώσει σύντομα, ακόμα και όταν οι δυσκολίες αναπόφευκτα θα την πιέσουν. Εξηντάρα, απέριττη, φύση ευχάριστη και με τον τρόπο της κοινωνική, παρά τη μοναχικότητα του (anti) lifestyle της, η Φερν ας πούμε πως τα φέρνει βόλτα με εποχικές δουλίτσες που ενισχύουν τις πενιχρότατες οικονομίες της. Πρώην αναπληρώτρια δασκάλα, βρίσκει συχνά δουλειά στο γιγαντιαίο κατάστημα-σύγχρονο καθεδρικό ναό της Amazon στη Νεβάδα, πακετάροντας δέματα – κανονική εργάτρια στη γραμμή παραγωγής, που διατηρεί εξαιρετικές σχέσεις με τους συναδέλφους της, θυμάται πρόσωπα και ονόματα και δεν έχει πρόβλημα να ξαναπιάσει το πόστο της, όποτε παραστεί ανάγκη. Γενικά η Φερν δεν έχει πρόβλημα, εκτός από πόνους στα γόνατα. Αγόγγυστα δουλεύει, στωικά «παύει». Στα δικά μας μάτια, σίγουρα απέχει από τη μεγάλη ζωή. Αλλά όσο αναπνέει, απολαμβάνει και ανησυχεί, και παίρνει μια απόσταση ασφαλείας από τις δεσμεύσεις και τις εντάσεις, το κοινώς εννοούμενο δράμα της καθημερινότητας και των μεγαλεπήβολων στόχων. Αυτή η απόσταση, σταδιακά, απαλά καταρρίπτεται. Είναι εξαίσια η αποκατάσταση της επαφής, κυρίως με τα μάτια. Στην αρχή της ταινίας σχεδόν κανένα βλέμμα δεν ακουμπά το απέναντι. Σιγά-σιγά διασταυρώνονται και συνομιλούν, ένα επίτευγμα ακόμα για τη μεγαλειώδη δύναμη της αγέρωχης, λακωνικής εκφραστικότητας της Φράνσις Μακντόρμαντ. Η έντασή της δεν γίνεται ποτέ επιθετική: ακούει με προσοχή, αφουγκράζεται, συναισθάνεται το τοπίο και μας χαρίζει την καταγωγή της μέσα από μικρές αποκαλύψεις που φανερώνουν την πεισματάρικη ηθική της στάση. Διότι η Χώρα των Νομάδων έχει πλοκή, μέσω της Φερν, ενώ την ίδια στιγμή ενσωμα-

ΠΡΩΤΗ ΠΡΟΒΟΛΗ τώνει αισθητικά και σε επίπεδο περιεχομένου αυθεντικούς ήρωες των ερημότοπων, άνδρες και γυναίκες που ταξιδεύουν και κατασκηνώνουν με τα οχήματά τους σε μια κατοικία που για τους αστούς φαντάζει λυόμενη και προσωρινή, αλλά για εκείνους είναι κανονική. Η ταινία πραγματεύεται τους άσπιτους, αλλά όχι άστεγους, και, ευτυχώς, η αντίδραση των υπόλοιπων, δηλαδή περιστασιακών χαρακτήρων δεν γίνεται χριστιανικά ελεήμων ούτε φιλεύσπλαχνα συγκαταβατική, αλλά περιέχει αλήθεια και πραγματικό νοιάξιμο.

Οι μάγισσες (the witches) σκηνοθεσία: Ρόμπερτ Ζεμέκις πρωταγωνιστούν: Οκτέιβια Σπένσερ, Αν Χάθα-

γουεϊ σύνοψη: Η ιστορία ενός νεαρού ορφανού αγοριού, το οποίο, στα τέλη του 1967, πηγαίνει να ζήσει με την αγαπημένη του γιαγιά στην κωμόπολη Ντεμόπολις, στην Αλαμπάμα, όπου θα συναντήσει κάποιες παραπλανητικά λαμπερές, αλλά απόλυτα διαβολικές μάγισσες. Άλλη μια μεταφορά του παιδικού μυθιστορήματος του Ρόουλντ Νταλ από το 1983, οι Μάγισσες, μετά το freak show του Νίκολας Ρεγκ με την Αντζέλικα Χιούστον, επτά χρόνια μετά την έκδοσή του, μπορεί πλέον να μας πείσει πως δεν ήταν από τις πιο δυνατές στιγμές του συγγραφέα. Η ιστορία των παιδιών που μια συμμορία μαγισσών/εξολοθρευτών ανηλίκων μετατρέπει σε ποντίκια, με απώτερο μήνυμα πως δεν έχει και τόση σημασία σε ποια μορφή βρίσκεσαι στον κόσμο, αρκεί να χρησιμοποιείς το μυαλό και την καρδιά σου για να επιβιώσεις και να σκορπίσεις το Κακό, διασκευάζεται με μηχανικό επαγγελματισμό από τον Ρόμπερτ Ζεμέκις και εξελίσσεται σαν επιτραπέζιο παιχνίδι με εφέ και κλισέ, ευλαβικά περνώντας από το ένα τετράγωνο στο επόμενο, φτιασιδωμένο, κατά τόπους χαριτωμένο και συνολικά μάλλον περιττό. Η Αν Χάθαγουεϊ μπερδεύει προφορές σε μια υπερβολική απόπειρα να μείνει στα χρονικά ως η πιο μοχθηρή μάγισσα όλων των εποχών, η Οκτέιβια Σπένσερ φέρνει θέρμη στον ρόλο της γιαγιάς του ορφανού, άτυχου, αλλά αισιόδοξου ήρωα, ο Γκιγιέρμο ντελ Τόρο, στη γενική επιμέλεια, φαίνεται μόνο σε μερικές λεπτομέρειες του λοξού σχεδιασμού των τεράτων και ο Κένια Μπάρις, στο σενάριο, δεν προσθέτει κάτι διαφωτιστικό ή πρωτότυπα διασκεδαστικό. Τίμια, μικρομέγαλη ψυχαγωγία.

Wonder Woman 1984 σκηνοθεσία: Πάτι Τζένκινς πρωταγωνιστούν: Γκαλ Γκαντότ, Κρις Πάιν, Κρί-

στεν Γουίγκ σύνοψη: Θρηνώντας ακόμα τον χαμό του αγαπημένου της, η πριγκίπισσα Νταϊάνα, γνωστή και ως Wonder Woman, έρχεται αντιμέτωπη με έναν τηλεοπτικό τσαρλατάνο που αποκτά μαγικές ιδιότητες αλλά και με μια συνεσταλμένη ανθρωπολόγο που τη ζηλεύει.

Η Wonder Woman μεταφέρεται στο φλούο, ριγκανικό 1984 και κάνει αυτό που περιμένουμε: επιχειρεί να σώσει τον κόσμο από έναν μεγαλομανή που υφαρπάζει τη μαγική ικανότητα της πραγματοποίησης κάθε ευχής για προσωπικό του όφελος. Η αμαζόνα Νταϊάνα Πρινς της Γκαλ Γκαντότ χουζουρεύει στους αιθέρες και προτείνει την αεροδυναμική γροθιά της ως άλλη Supergirl, εναλλάσσει σέξι κοστούμια με φανταχτερές στολές, μελαγχολεί στην ιδέα της βίας σαν να προβάρει το ζοφερό μέλλον, φλερτάρει και ρισκάρει με την ουτοπία του μεγάλου έρωτα και προς στιγμήν μάς κάνει να ανησυχήσουμε όταν μια απρόσωπη συνάδελφος, η Κρίστεν Γουίγκ σε κόντρα ρόλο, ζηλεύει το στυλ και την άνεσή της και θέλει να της μοιάσει, με την κακή έννοια. Ωστόσο, το σίκουελ της Πάτι Τζένκινς τρώει από τα έτοιμα, όσο θόρυβο κι αν κάνει, και ειδικά με τόσο αναιμικό «κακό». Το μενού είναι σεταρισμένο: το πολυπληθές κιτς της Θεμίσκυρας για ορεκτικό με προειδοποιητικό μήνυμα, μαζί με μια χορταστική κατάβαση εξ ουρανών με το λάσο/ μπαλαντέρ ανά χείρας, ένα αδικαιολόγητα μακρύ ταξίδι της κυρίως υπόθεσης στην πλοκή και ένα τραβηγμένο μελό ως επιδόρπιο σωτηρίας. Η υποσημείωση, ωστόσο, έχει σημασία, με την εμφάνιση-έκπληξη μιας γυναίκας στους τίτλους τέλους, που ενδέχεται να αποτελέσει λύση στη συνέχεια, σε μια φάση σωρευτικής κόπωσης του είδους και σταδιακής απομάκρυνσης του κοινού από την πολλαπλάσια προσφορά κινηματογραφικού υπερηρωισμού. Πολύ φοβάμαι πως θα χρειαστεί εκ βάθρων ανασύνταξη για να ενεργοποιήσει τον γρήγορο μεταβολισμό των ζηλωτών.

ζευγάρι θα βρεθεί εν τέλει αντιμέτωπο με την οικογένεια Γουίμποϊ που υποκαθιστά αυτόκλητα εγκληματική οργάνωση και έχει αυθαίρετα αναλάβει, επωφελούμενη από την αδράνεια των τοπικών αρχών, την κηδεμονία του εγγονού τους. Διασκευάζοντας το μυθιστόρημα Let him go του Λάρι Γουότσον από το 2013, ο σκηνοθέτης ξεκινά αργά το θλιμμένο οδοιπορικό ενός γηραιού ζευγαριού που οπλίζεται με τη δύναμη της αγάπης και του δίκαιου για μια επικίνδυνη αποστολή και καταλήγει σε ένα παρατεταμένο γουέστερν δωματίου, μια μονομαχία κεκλεισμένων των θυρών, που αποζημιώνει με την ακρίβεια των κινήσεων και του λόγου και την οικονομία του μοντάζ. Το θριλερικό κρεσέντο εξυπηρετεί αποτελεσματικά η αυτοπεποίθηση του Κόστνερ, η αίσθηση συμπόνιας που αποπνέει η Λέιν και το αβανταδόρικο one woman show της Λέσλι Μάνβιλ (υποψήφια για Όσκαρ στην Αόρατη Κλωστή) στον ρόλο της απειλητικής μητέρας της προβληματικής οικογένειας. Μια εν τέλει σθεναρή εκδοχή των δύο πλευρών της ανθεκτικότητας της μητριαρχίας.

Πρόστιμο σκηνοθεσία: Φωκίων Μπόγρης πρωταγωνιστούν: Βαγγέλης Ευαγγελινός, Στάθης

Σταμουλακάτος, Μαρία Μπαλούτσου, Βαγγέλης Μουρίκης σύνοψη: Ο Βαγγέλης, απομεινάρι της ρέιβ γενιάς, ζει ντιλάροντας κάνναβη. Θα ήθελε μια σταθερή δουλειά, χωρίς ρίσκα. Ο Πέτρος, ένας μπράβος των

νοτίων προαστίων, θέλει σεβασμό και οικογένεια. Η Κατερίνα, άθελά της, θα τους φέρει στο ίδιο σπίτι. Ο κεντρικός χαρακτήρας στο Πρόστιμο ταλαιπωρείται από δύο πράγματα: το παρελθόν του, το οποίο τον εμποδίζει να βρει δουλειά και να επιστρέφει σπίτι του το βράδυ με τον προαστιακό, όπως οι «κανονικοί» άνθρωποι –χαρακτηριστικό το πλάνο των τίτλων αρχής–, και από ένα κυρίαρχο πρότυπο αρρενωπότητας και τις καταστροφικές, μισογύνικες αγκυλώσεις του, το οποίο ενσαρκώνει ο σύντροφος της αδελφής του. Στην πορεία ο ανώριμος και ευεπηρέαστος από το περιβάλλον του ήρωας θα κληθεί να αποφασίσει τι άνθρωπος θέλει να είναι, σε μια ταινία που ισορροπεί επιτυχημένα ανάμεσα στον ρεαλισμό, χάρη σε ένα σενάριο που γνωρίζει καλά τη διάλεκτο των ανθρωπότυπων που εκπροσωπούνται εντός του, και στο σινεμά είδους. Το είδος απαιτεί (και) «φάτσες» και εδώ η διανομή των ρόλων έχει πετύχει διάνα, από τον πρωταγωνιστή μέχρι τον τελευταίο κομπάρσο. Διόλου μικρό κατόρθωμα, όταν αυτή η αρετή ολοένα και σπανίζει στο σύγχρονο σινεμά. Επίσης, παρά τα όσα έχουν γραφτεί, το Πρόστιμο μοιράζεται με τις ταινίες του Οικονομίδη μόνο το ερμηνευτικό επιτελείο και ακολουθεί τον δικό του δρόμο ως σινεμά, ο οποίος συμπίπτει με το ιδίωμα του Κύπριου σκηνοθέτη μόνο σποραδικά, κυρίως σε κάποια (αυτοσχεδιαστικά;) στιγμιότυπα των βετεράνων του σύμπαντός του. Aπό τον Γιάννη Βασιλείου

Οικογενειακοί δεσμοί (let him go) σκηνοθεσία: Τόμας Μπεζούκα πρωταγωνιστούν: Κέβιν Κόστνερ, Νταϊάν Λέιν

σύνοψη: Στην Αμερική των ’60s ένας σερίφης και η σύζυγός του αναζητούν τον εγγονό τους και τη χήρα του αδικοχαμένου γιου τους. Η αναζήτησή τους θα τους φέρει αντιμέτωπους με την οικογένεια του νέου συζύγου της τελευταίας, σε μια σύγκρουση που δεν θα αργήσει να πάρει άγρια τροπή. Στη Μοντάνα του 1963 ο συνταξιοδοτημένος σερίφης Τζορτζ Μπλάκλετζ και η σύζυγός του Μάργκαρετ (ο Κέβιν Κόστνερ και η Νταϊάν Λέιν, με καλό ιστορικό κινηματογραφικής χημείας ως γονείς του Κλαρκ Κεντ/Superman) θρηνούν ακόμη την προ ολίγων ετών απώλεια του μονάκριβου γιου τους. Η χήρα του αποφασίζει να τους εγκαταλείψει, ακολουθώντας τον νέο της σύζυγο χωρίς να δώσει εξηγήσεις, παίρνοντας μάλιστα μαζί της και το μικρό της παιδί. Οι ενδείξεις γύρω από την αναπάντεχη φυγή του νέου ζευγαριού κάνουν την κατάσταση να φαίνεται εξαιρετικά ύποπτη, καθώς ο πατριός του εγγονού του Τζορτζ και της Μάργκαρετ είναι προσκολλημένος στη μυστηριώδη οικογένειά του, η οποία κατοικεί στη Βόρεια Ντακότα και ζει κάτω άγνωστες συνθήκες. Ξεκινώντας την αναζήτηση του εγγονού τους, το πρεσβύτερο 20.5.21 – lifo

43

© δέσποινα σπύρου

απο τον αλέξανδρο δι ακοσάβ β α

Σινεμά

Σεμπάστιαν Σταν και Ντενίζ Γκαφ

Μια μέρα στα γυρίσματα του «Monday» Ένα διαμέρισμα στην Κυψέλη φιλοξένησε πριν από δυόμισι χρόνια μέρος των γυρισμάτων της πιο αναμενόμενης ταινίας του φετινού καλοκαιριού. Η LiFO βρέθηκε στο σετ και μίλησε με τον σκηνοθέτη Αργύρη Παπαδημητρόπουλο και τους πρωταγωνιστές Σεμπάστιαν Σταν και Ντενίζ Γκαφ.

Ε

κείνη η πνιγηρή αίσθηση που μου είχε προκαλέσει το Suntan, όταν το είχα πρωτοδεί στο σινεμά το 2016, επέστρεφε κάθε φορά που το ξαναέβλεπα στην τηλεόραση. Η προηγούμενη, αριστουργηματική κατά τη γνώμη μου, ταινία του Αργύρη Παπαδημητρόπουλου –που ωστόσο είχε διχάσει αρκετά και, μεταξύ άλλων, έκανε σταρ μέσα σε μια νύχτα την Έλλη Τρίγγου– μου είχε δημιουργήσει τεράστιες προσδοκίες για το επόμενο βήμα του σκηνοθέτη, που εκτιμούσα ήδη από το Bank Bang και –κυρίως– το Wasted Youth, κι έτσι, μόλις έμαθα ότι τα γυρίσματα του Monday βρίσκονταν σε εξέλιξη στην Αθήνα, έσπευσα να εξασφαλίσω την άδεια για να βρεθώ για μια μέρα στο σετ. Η ημερομηνία είναι η 20ή Νοεμβρίου 2018 (πέρασαν κιόλας δυόμισι χρόνια!), έχει συννεφιά και ζέστη και το όρντινο περιλαμβάνει πρωινό γύρισμα στο διαμέρισμα του Μίκι στην Κυψέλη, για σκηνές που τοποθετούνται κάπου στη μέση της ταινίας, αφού σχεδόν έχει χειμωνιάσει πια – τα γυρίσματα είχαν ξεκινήσει το καλοκαίρι και περιλάμβαναν και την Αντίπαρο. Θα ακολουθούσαν εκείνες οι viral εικόνες με τον Μίκι και την Κλόι γυμνούς πάνω σε ένα μηχανάκι στη χριστουγεννιάτικη Αθήνα. Όπου Μίκι, ο Σεμπάστιαν Σταν, γνωστός τότε από τα

44 lifo – 20.5.21

οσκαρικά I, Tonya και Martian του Ρίντλεϊ Σκοτ και κυρίως ως Winter Soldier στο σύμπαν της Marvel (Captain America, Avengers) – πρόσφατα ανέβασε στο Instagram του μια ανάμνηση από εκείνη την ημέρα, γυμνός στην άδεια Πανεπιστημίου. Το στόρι, όπως έχει γίνει γνωστό πια, ακολουθεί τον καλοκαιρινό έρωτα του Μίκι και της Κλόι, δύο Αμερικανών στην Αθήνα, και το «μετά» της Δευτέρας. Φτάνω στη Φωκίωνος και ανεβαίνω στο διαμέρισμα του πρώτου ορόφου που «φωνάζει» παλιά Αθήνα. Είναι εκπληκτικό πώς ο κάθε χώρος ενός κανονικού σπιτιού, που δεν είναι στούντιο, μεταμορφώνεται μέσα σε λίγη ώρα σε σετ για τις ανάγκες κάθε σκηνής, πώς όλα τα props τοποθετούνται σε συγκεκριμένες θέσεις, πόσο προσεκτικό είναι το ρακόρ, πώς όλοι απομακρύνονται και βρίσκονται σε συγκεκριμένα σημεία πριν από το «action!». Είναι πολύ δύσκολο και είναι η μαγεία του σινεμά. Το διαμέρισμα του Μίκι, λοιπόν, έχει διακόσμηση «γιαγιάς», με παρκέ, ταπετσαρίες, βαριούς καναπέδες, πολυθρόνες και χαλιά, πικάπ με δίσκους, πολλά βιβλία, στυλ αρ ντεκό. Και ξαφνικά είναι και οι δύο μπροστά μου. Ένας σταρ του Χόλιγουντ και μια σημαντική Βρετανή ηθοποιός (η Ντενίζ Γκαφ, που υποδύεται την Κλόι). Ο Σεμπάστιαν Σταν με

casual ντύσιμο και παλιά, λευκά, φθαρμένα Stan Smith. Η κάμερα αρχίζει να γράφει μια διαλογική σκηνή που εκτυλίσσεται στο σαλόνι. O Αργύρης είναι σε άλλο δωμάτιο και παρακολουθεί το μόνιτορ. Επικρατεί απόλυτη ησυχία. Φυσικά, ένα παλιό διαμέρισμα στην Κυψέλη δεν έχει την καλύτερη ηχομόνωση και από κάπου ακούγεται μια γάτα. Το ξαναπάνε. Συνολικά τραβάνε τρεις λήψεις. Cut! «Δεν είμαστε και λίγοι οι χορτοφάγοι τελικά, είμαστε τουλάχιστον πέντε-έξι» μου λέει ο Αργύρης λίγο αργότερα στο lunch break του, όταν βρίσκουμε λίγο χρόνο για να μου πει δυο λόγια. «Το στόρι εκτυλίσσεται κατά τη διάρκεια κάποιων μηνών, είναι αποσπασματικό και βλέπουμε κυρίως Σαββατοκύριακα από τη ζωή τους. Ο Μίκι είναι ένας DJ που αγάπησε την Αθήνα, έκανε φίλους εδώ και αποφάσισε να μείνει μόνιμα. Ο δρόμος του διασταυρώθηκε με της Κλόι σε ένα πάρτι. Η γνωριμία τους είναι εμπνευσμένη από μια αληθινή ιστορία που έχει συμβεί σε ένα από τα πάρτι μου στο Μάτι. Όταν ξύπνησα την επόμενη μέρα και μου την περιέγραψαν, είπα ότι σίγουρα θα γινόταν ταινία κάποια στιγμή. Με αυτή την ιδέα και κάποιες άλλες, από δικές μου σχέσεις ή φίλων μου, με σκόρπιες σημειώσεις, βρήκα τον σεναριογράφο μου, τον Ρομπ Χέιζ, του τα είπα,

Σινεμά

ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΟ

© δέσποινα σπύρου

Ο διευθυντής φωτογραφίας Χρήστος Καραμάνης, ο μπούμαν Δημήτρης Ρουχίτσας και ο Μανού Τιλίνσκι (δεύτερη κάμερα) με τον σκηνοθέτη Αργύρη Παπαδημητρόπουλο.

έβαλε κι αυτός τα δικά του και φτιάξαμε μαζί το Monday». Μερικές εβδομάδες πριν ξεκινήσει το γύρισμα, χτύπησε η πολύνεκρη τραγωδία στο Μάτι, όπου διατηρεί σπίτι ο Αργύρης. « Ήταν μαύρες μέρες. Εγώ έχω μεγαλώσει εκεί, δεν είμαι απλώς ένας παραθεριστής. Γεννήθηκα καλοκαίρι, με πήραν από το μαιευτήριο και με πήγαν στο Μάτι. Είναι όλα τα χρόνια της αθωότητας, η παιδική μου ηλικία, οι γονείς μου, οι φίλοι μου, τα τρίμηνα που πέρναγα εκεί κάθε καλοκαίρι με έχουν διαμορφώσει. Τελείως τυχαία έλειπα, κανονικά και εγώ και όλη μου η οικογένεια θα ήμασταν εκεί. Δεν μπορεί να το χωρέσει το μυαλό μας» περιγράφει, καθώς θυμάται τα πρόσφατα τότε γεγονότα και σπεύδω να αλλάξω κουβέντα για να μη βαρύνει κι άλλο το κλίμα. Τον ρωτώ γιατί επέλεξε η πρώτη του αγγλόφωνη δουλειά να διαδραματίζεται στην Ελλάδα και αν αυτό θεωρεί ότι θα είναι κάποιο είδος μετάβασης προς το εξωτερικό. «Δεν ξέρω αν θα είναι μεταβατικό με την έννοια του αν θα φύγω ή όχι, είναι κάτι που θα γίνει μόνο του και δεν θα με ρωτήσει. Η ιδέα της ταινίας είναι “Μάτι - Κυψέλη - Αντίπαρος”, δηλαδή μέρη που σημαίνουν πολλά για μένα. Αυτό που ήθελα είναι να κάνω την πρώτη μου μεγάλη διεθνή αγγλόφωνη ταινία, πες την όπως θέλεις, αλλά στην πραγματικότητα το βήμα να είναι μόνο η γλώσσα. Κατά τα άλλα, δουλεύω σε ένα περιβάλλον που το ξέρω και με ανθρώπους οι οποίοι είναι δίπλα μου πάντα, αφού έχουμε κάνει μαζί τρεις ταινίες και πεντακόσια διαφημιστικά, έτσι ώστε ό,τι κι αν πάθω, να είμαι σε ασφαλή χέρια. Η καθοδήγηση των ηθοποιών μου μοιάζει ίδια. Απλώς τους μιλάω σε άλλη γλώσσα. Μπορεί να έχουν μεγάλες καριέρες στο Χόλιγουντ και στην Αγγλία, αλλά ήξεραν από την αρχή σε ποιες συνθήκες έρχονται να δουλέψουν, δηλαδή ότι κάνουμε μια ανεξάρ-

τητη ελληνοαμερικανική παραγωγή. Επειδή κι εκείνοι έχουν κάνει κι άλλες μικρές ταινίες “δημιουργών” στις χώρες τους, ξέρουν να κάνουν switch πολύ γρήγορα. Νομίζω ότι έχουν αγαπήσει τον τρόπο που δουλεύουμε εδώ, κανείς δεν πηγαίνει το πρωί στο γύρισμα σαν να πηγαίνει στη δουλειά αλλά με ενθουσιασμό. Νομίζω ότι τους έκαναν καλό και μερικές μέρες που περάσαμε στη Μεσσηνία, πριν ξεκινήσουν τα γυρίσματα, και μετά, όταν πήγαμε στην Αντίπαρο, που πέσαμε πάνω στην απεργία των πλοίων και μείναμε τρεις μέρες παραπάνω. Όλο αυτό τους βοήθησε να αγαπήσουν τη χώρα. Τώρα που γύρισαν, βλέπουν μια πιο γκρι Αθήνα, με βροχές, που μάλλον δεν είχαν φανταστεί. Εμείς, ως ντόπιοι, μπορεί να βλέπουμε συνέχεια τα κακά της, αλλά αυτό το χάος για τους ξένους είναι συναρπαστικό και πολύ γοητευτικό. Βρίσκουν πολύ σέξι την Αθήνα». Σε κάποιο επόμενο διάλειμμα ξεκλέβω μερικά λεπτά για να μιλήσω με τον Σεμπάστιαν Σταν. Βρισκόμαστε στην κρεβατοκάμαρα του σπιτιού και ο ίδιος δείχνει πολύ κουρασμένος – το γύρισμα έχει ξεκινήσει από πολύ νωρίς. Φαντάζομαι ότι δεν θα καταφέρω να του πάρω λέξη. «Σε πειράζει να ξαπλώσω όσο μιλάμε;» μου λέει. Κι όμως, μπροστά μου έχω έναν απίστευτο επαγγελματία, που μέσα σε μερικά δευτερόλεπτα κουρδίζεται, σκάει ένα μεγάλο χαμόγελο και καταλαβαίνει ότι, μερικές μέρες μετά την εμφάνισή του στο σόου του Τζίμι Κίμελ, πρέπει απλώς να μιλήσει, έστω και λίγο, σε έναν Έλληνα δημοσιογράφο. Το εκτιμώ απίστευτα, δεν μπορώ να μη σκεφτώ αυτόματα κάποιους από τους εγχώριους συναδέλφους του. «Και ο Σεμπάστιαν και ο Μίκι αισθάνονται κουρασμένοι, κατεστραμμένοι και με τζετ-λάγκ. Είναι το ίδιο άτομο αυτήν τη στιγμή» ξεκινά να μου λέει. «Η ελευθερία που νιώθω δουλεύοντας στην Αθήνα είναι το καλύτερο πράγμα για μένα από τη συμμετοχή μου στο Monday. Η φύση της ται-

ΙΝΦΟ Το «Monday» έρχεται στα θερινά σινεμά στις 24/6 από την Tulip.

νίας είναι ελεύθερη, η δημιουργικότητα είναι το ζητούμενο και αυτό το εκτιμώ τόσο πολύ. Ό,τι κάνουμε μου φαίνεται πολύ αυθεντικό, οι άνθρωποι, οι σχέσεις που έχουμε αναπτύξει… Τα έχω αγαπήσει όλα αυτά. Το μόνο που μου φαίνεται παράξενο είναι το πόσο νεκρές είναι οι Κυριακές εδώ – που στην πραγματικότητα είναι τέλειο, όλοι θα έπρεπε να έχουμε αυτό το προνόμιο, την “Κυριακή στην Ελλάδα”». Λίγο αργότερα πετυχαίνω και την Ντενίζ Γκαφ, που προτιμά να βγούμε για λίγα λεπτά έξω και να καθίσουμε σε ένα παγκάκι στη Φωκίωνος. «Όταν είδα το Suntan ήξερα ότι ήθελα πολύ να δουλέψω με τον Αργύρη. Νιώθω μεγάλη ασφάλεια και τεράστιο ενθουσιασμό» μου λέει. Συμφωνεί κι εκείνη ότι οι άνθρωποι στην Ελλάδα είναι φανταστικοί, αλλά μου περιγράφει πόσο δυσκολεύεται επειδή δεν μιλά τη γλώσσα. «Είναι εξοργιστικό, θέλω να μπορώ να καταλαβαίνω τι λένε οι πάντες. Δεν αντέχω να μην μπορώ να επικοινωνήσω». Τελικά, παρά τις μεγάλες καθυστερήσεις λόγω πανδημίας (το Monday είχε επιλεγεί για το περσινό φεστιβάλ της TriBeCa, που ακυρώθηκε λόγω Covid, έκανε τη διεθνή πρεμιέρα του στο Τορόντο τον Σεπτέμβριο και κυκλοφόρησε στην Αμερική τον Απρίλιο), μάλλον το timing θα λειτουργήσει τέλεια για την πορεία του στην Ελλάδα. Η αποχή του ελληνικού σινεφίλ κοινού τόσους μήνες από τα σινεμά έχει δημιουργήσει μεγάλη προσμονή για μια ταινία που συνδυάζει όσα μας έχουν λείψει: καλοκαίρι, ερωτικές ιστορίες, σεξ, διεθνείς φωτογενείς πρωταγωνιστές, Αθήνα και νησιά επί της οθόνης, και όλο αυτό σε θερινό σινεμά. Ο Αργύρης συνοψίζει: «Είναι μια ταινία που με κάποιον τρόπο πιστεύω ότι θα αγγίξει οποιονδήποτε έχει ζήσει μια έντονη ερωτική σχέση. Έχει κομμάτια από τις σχέσεις πολλών ανθρώπων, συμπυκνωμένα στην ιστορία ενός ζευγαριού».

Η ελευθερία που νιώθω δουλεύοντας στην Αθήνα είναι το καλύτερο πράγμα για μένα από τη συμμετοχή μου στο “Monday”. Η φύση της ταινίας είναι ελεύθερη, η δημιουργικότητα είναι το ζητούμενο και αυτό το εκτιμώ τόσο πολύ. Ό,τι κάνουμε μου φαίνεται πολύ αυθεντικό, οι άνθρωποι, οι σχέσεις που έχουμε αναπτύξει… Τα έχω αγαπήσει όλα αυτά.

20.5.21 – lifo

45

© getty images

Βιβλίο

απο τον μάκ η μαλ αφέκα

46 lifo – 20.5.21

Λιμόνοφ: Μια χειροβομβίδα στα χέρια του αιώνα H επικίνδυνη ζωή (και λογοτεχνία) του συγγραφέα Έντουαρντ Λιμόνοφ.

Π

ριν διαβάσω το ομώνυμο βιβλίο του Καρέρ (το φθινόπωρο του 2011, που κυκλοφόρησε στη Γαλλία), η λέξη «Λιμόνοφ» δεν ήταν ακόμα για μένα το σύμβολο της free jazz, ντεσπεράντο, πανκ μυθιστορηματικής περιπέτειας που είναι σήμερα. Στα πρώτα μου φοιτητικά χρόνια στο Παρίσι, μου ήταν μόνο γνώριμη ως το τυχαίο κομμάτι ενός μεγαλύτερου και πολύ μυστηριώδους παζλ, ενός λογοτεχνικού και ιστορικοπολιτικού γρίφου που όσο τον σκάλιζα, πιστεύοντας ότι τον λύνω, τόσο κατέβαινα στα σκοτεινά βάθη του γαλλικού Μεταπολέμου, φέρνοντας στην επιφάνεια σωρούς από αντιφάσεις και παραδοξότητες που τσάκιζαν διαγώνια όλες μου τις τετράγωνες, υποτίθεται, κατηγορίες: αριστερά, δεξιά, αντίδραση, πρόοδος, Δυτικό και Ανατολικό Μπλοκ, διανόηση, δημοκρατία, εξουσία. Πρέπει κάποιος να μου ’χε φέρει έναν πάκο παλιά λογοτεχνικά περιοδικά, εκεί γύρω στο ’99-2000 που ο Πόλανικ και ο Έλις γενικά δεν αρκούσαν και είχα αρχίσει να διαβάζω Σελίν και Μπερνανός, καθώς και φιγούρες πιο σπάνιες, όπως ο Μορίς Σακς, λέγοντάς μου ότι πρέπει οπωσδήποτε να μελετήσω –ναι, αυτό είχε πει, να μελετήσω– ένα συγκεκριμένο έντυπο που έμοιαζε περισσότερο με εφημε-

ρίδα του ’30 παρά με περιοδικό ’80s: «L’Idiot – international», (συντομευτικά, «L’Idiot»), ένας τίτλος με δηλωμένη ντοστογιεφσκική αξίωση συν το απαραίτητο συμπλήρωμα γαλλικής πρωτοπορίας (βλ. Opus International κ.λπ.). Και το μελέτησα. Οκτώ μεγάλες σελίδες αδιάκοπου, πύρινου λογοτεχνικού λίβελου. Κείμενα που κατεδάφιζαν τα πάντα, τα αγαπημένα πρόσωπα των Γάλλων (κάποιων Γάλλων), τον Γκενσμπούρ, τον Πρεβέρ, τον Μοντάν, τον Τριφό, τη δημοσιογραφική κάστα, Προέδρους και πρωθυπουργούς, όλο το πολιτισμικό σύμπαν του μιτερανισμού. Και να λένε κάθε φορά αυτό που όντως πρέπει να ειπωθεί, αυτό που γνώριζες διαισθητικά, αλλά ποτέ δεν το φαντάστηκες εκπεφρασμένο. Το βασικό ζήτημα όμως δεν ήταν η επιλογή των θεμάτων, πάντα αιρετική, πάντα συγκρουσιακή, όχι: ήταν το στυλ. Όλα ήταν στο στυλ, στον ρυθμό της γραφής, στη ρυθμική ανατροπή, στο σουίνγκ. Δεν ήξερα καν ότι μπορούσες, ότι γινόταν να γράφεις με ένα ρεαλιστικό «σελινικό» gusto προσαρμοσμένο στο σήμερα (στο τότε), με εκρήξεις, με νάρκες, με φωτεινό παραλήρημα αλά Αρτό, με παύσεις και με ξαφνικές μαχαιριές στο σκοτάδι, κι όλα αυτά στο χαρτί μιας νόμιμης περιοδικής έκδοσης. Έψαξα να μάθω

emmanuel carrère Λιμόνοφ

Μτφ. Γιώργος Καράμπελας Σελίδες 408 Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου

για το «Idiot». Βρήκα ότι είχε κλείσει από το 1994, οριστικά, έπειτα από διαδοχικές αγωγές για συκοφαντική δυσφήμιση (Τζακ Λανγκ, Μπερνάρ Ταπί, κ.ά.). Είχα φτάσει λίγο αργά στη Γαλλία – ο Σηκουάνας δεν ήταν πια καφετής, αλλά ήδη σχεδόν γαλάζιος. Την επόμενη κιόλας ημέρα βρέθηκα στο υπόγειο του θρυλικού Boulinier με τα πάμφθηνα μεταχειρισμένα βιβλία (τώρα πια έκλεισε κι αυτός, γονατισμένος απ’ τον Covid και τη συντονισμένη σαδιστική άνοδο των ενοικίων) και πήρα όσα παλιά τεύχη μπόρεσα να βρω, καμιά δεκαριά, τα οποία και καταβρόχθισα το ίδιο βράδυ. Εκείνο το βράδυ είδα και για πρώτη φορά τις λέξεις « Έντουαρντ Λιμόνοφ». Ένα εξωτικό όνομα ανάμεσα σε δεκάδες άλλα να παρελαύνουν στις σελίδες του «Idiot» ταυτόχρονα, σαν χαρούμενη διονυσιακή πομπή και σύναξη φανατισμένων ιεροεξεταστών. Φανατισμός και λύσσα και στυλ. Πάντα στυλ. Στα ονόματα αυτά συναντούσες από ταλαντούχους ιδεολόγους της «νέας» (άκρας) δεξιάς μέχρι τον Αραμπάλ και τον δικηγόρο του Κάρλος («το Τσακάλι»), περνώντας από εν ενεργεία Λατινοαμερικανούς γκεριγιέρος, αναρχικούς, τον σκιτσογράφο Βιλμέν και τον νεαρό Μισέλ Ουελμπέκ. Ήμασταν ειδοποιημένοι για τον Ουελ-

ειλικρίνεια του autofiction: συνολικά πάνω από σαράντα βιβλία. Η εγκυμοσύνη της μητέρας του συμπίπτει επακριβώς με την πολιορκία του Στάλινγκραντ (Μάιος του ’42 με Φλεβάρη του ’43) και ο Έντουαρντ Βενιαμίνοβιτς Σαβένκο έρχεται στη ζωή τη στιγμή που ο Πάουλους υπογράφει την παράδοση της 6ης Στρατιάς. Παιδί της νίκης και παιδί του ολέθρου, μεγαλώνει στο βιομηχανικό Χάρκοβο της Ουκρανίας, ανάμεσα σε χαλάσματα που δεν πρέπει να πλησιάσεις γιατί υπάρχουν ακόμη νάρκες, χειροβομβίδες και πτώματα Γερμανών στρατιωτών. Σε έναν μεταπολεμικό κόσμο όπου τα περισσότερα παιδιά δεν έχουν πατέρα, ο Έντιτσκα έχει την τύχη να βλέπει πού και πού τον δικό του, έναν ταλαντούχο ηλεκτρολόγο μηχανικό, του οποίου η δουλειά (ως στρατιωτικού) στο υπουργείο Εσωτερικών (NKVD) τον γλίτωσε απ’ την πρώτη γραμμή του μετώπου – πράγμα που του προσάπτει συχνά η γυναίκα του. Φιλόδοξη και σκληρή, συγχαίρει όσους χτυπούν τον γιο της και δεν τον παρηγορεί ποτέ, ώστε να γίνει κι αυτός σκληρός, να γίνει άντρας. Ο Έντουαρντ ονειρεύεται ήδη κάτι μακρινό. Περιμένοντας, «θαυμάζει τον πατέρα του. Του αρέσει τα σαββατόβραδα να τον κοιτάζει που γυαλίζει το υπηρεσιακό του περίστροφο, του αρέσει να τον βλέπει να φορά τη στολή του, και πλέει σε πελάγη ευτυχίας όταν ο μπαμπάς τον αφήνει να του κερώνει τις μπότες» (από τη βιογραφία του Καρέρ, στην εξαιρετική ελληνική μετάφραση του Γιώργου Καράμπελα, 2017, εκδ. του Εικοστού Πρώτου). Θα μάθει ότι τα πάντα στη ζωή είναι τελετουργία και κατάλληλος εξοπλισμός – εξοπλισμός που όταν ο πατέρας του φεύγει σε αποστολή, και φεύγει συχνά, «πιάνει τη μισή του βαλίτσα, και που ο γιος του τον ξεπακετάρει, τον ξαναπακετάρει, τον συντηρεί, περιμένοντας την ένδοξη μέρα που θα αποκτήσει τον δικό του». Και θα τον αποκτήσει. Δεν θα είναι εκείνη η στολή που φοράει στο γαλλικό glam-trash τηλεοπτικό πλαίσιο του 1990, αλλά τα δύο μοναδικά πράγματα που δεν απουσιάζουν ποτέ από τις αυτοβιογραφικές του περιγραφές, είτε στη Νέα Υόρκη, είτε στο Παρίσι, είτε στα βουνά του Αλτάι, είτε στη φυλακή, τα δύο στάνταρ: τα βάρη και η γραφομηχανή του. Πάει προς την εφηβεία ακούγοντας καθημερινά ιστορίες απ’ τον πόλεμο, ρουφώντας σαν σφουγγάρι όλες τις λεπτομέρειες που θα τον κάνουν κι αυτόν πολεμιστή. Μέχρι τα δέκα του ξέρει ότι ο Στάλιν είναι θεός, πατέρας, και απ’ τα δώδεκα και μετά ότι ήταν ένας αδίστακτος εγκληματίας. Το μάθημα είναι ότι ισχύουν και τα δύο. Νίκη και όλεθρος. Ποιος θεός δεν είναι εγκληματίας; Μια Doom Generation πριν την ώρα της, που έλκεται εξίσου από την τάξη και το χάος. Γίνεται μικροκακοποιός, ένας μετα-αποκαλυπτικός «χούλιγκαν» τύπου Κουρδιστό Πορτοκάλι με κλοπές, βανδαλισμούς και ξύλα. Ίσως και βιασμό. «Οι νέοι του φίλοι δεν είναι γιοι αξιωματικών αλλά προλετάριων, και όσοι απ’ αυτούς συμπαθεί δεν θέλουν να γίνουν προλετάριοι, σαν τους γονείς τους, αλλά κακοποιοί». Όταν μπλέκει με μαχαίρια, και το μόνο που τον γλιτώνει απ’ τη βαριά φυλακή, ενδεχομένως τη Σιβηρία, είναι η καλή φήμη του πατέρα του (τον οποίο πλέον θεωρεί λούζερ), κι ύστερα αποπειράται να αυτοκτονήσει, φλέβες, και τον πάνε στο τρελάδικο, καταλαβαίνει ότι έφτασε σε ένα όριο. Μόνο ένα πρώτο, όμως, από πολλά άλλα που πρόκειται να έρθουν. Η Σιβηρία θα περιμένει σαράντα χρόνια. Φεύγει. Γίνεται μποέμ. Συχνάζει σε αντεργκράουντ βιβλιοπωλεία όπου διακινού-

Διαβάζοντας το βιβλίο του Καρέρ, κατάλαβα ότι για καιρό είχα ασχοληθεί με τους λάθος Idiots. Ότι η επικίνδυνη ζωή (και λογοτεχνία) του Λιμόνοφ καθόλου δεν περιοριζόταν στο σικ κεφάλαιο «Παρίσι του ’80», ότι ερχόταν από πολύ πιο μακριά και πήγαινε πολύ πιο πέρα. Κι ότι για κάθε του βήμα σ’ αυτή την ασύλληπτη διαδρομή είχε γράψει κι ένα μεγάλο κείμενο, βουτηγμένο στην κοφτή αμεσότητα και τη σοκαριστική ειλικρίνεια του autofiction.

νται απαγορευμένα γραπτά (τα περίφημα samizdat). Ανακαλύπτει την Αχμάτοβα, την Τσβετάγεβα κι έναν κάποιο Γιόζεφ Μπρόντσκι που θα γίνει το μαύρο του πρόβατο γιατί θα τον έχει πάντα δυο βήματα μπροστά του. Αρχίζει να γράφει ποίηση, να προσπαθεί. Και να γράφει καλά. Όμως η ζωή του είναι σκατένια στο Χάρκοβο κι έτσι το ’67 φεύγει για τη Μόσχα. Ο Μπρόντσκι είναι ήδη εκεί, ήδη λατρεμένος από τους εναλλακτικούς κύκλους, καθώς έχει κάνει εξορία, αυτός, κι έτσι ο Έντουαρντ μαθαίνει να μισεί τους εναλλακτικούς κύκλους που λατρεύουν όσους έχουν κάνει εξορία ακόμη περισσότερο και απ’ την εξορία την ίδια. Βγάζει λεφτά ως ράφτης, η ποίησή του δυναμώνει κι άλλο, αρέσει, αλλά όχι όσο χρειάζεται για να ανέλθει (δεν θα «ανέλθει» ποτέ). Ακούει όλο και περισσότερο για τους Ρώσους που αυτομολούν και γίνονται γνωστοί, επιτυχημένοι, ήρωες κάπου στον ήλιο της Δύσης. Γνωρίζει την Έλενα, μια 20χρονη καλλονή από καλή οικογένεια που βγαίνει με έναν «υψηλόβαθμο απαρατσίκ της κουλτούρας» με λευκή Μερσεντές. Γίνεται κρυφά η μούσα του. Είχε ήδη τις επιτυχίες του, αλλά τώρα ερωτεύεται ολοκληρωτικά. Μια νέα ώθηση. «Όλοι είναι ερωτευμένοι μαζί της, αυτή όμως αγαπά εκείνον, και για χάρη του είναι που αποφασίζει εκείνο τον χειμώνα να παρατήσει τον Βίκτορ. Αυτόν παντρεύεται, τον Έντουαρντ, στην εκκλησία. Μ’ αυτόν δέχεται να ζήσει φτωχικά σ’ ένα δωματιάκι. (...) Κέρδισε. Όλος ο κόσμος τον ζηλεύει: ο μικρόκοσμος του “αντεργκράουντ”, που δεν έχει ξαναδεί ποτέ γυναίκα τόσο όμορφη και εκλεπτυσμένη, οι πλούσιοι απ’ τους οποίους ο θρασύς ποιητής με το λευκό τζιν άρπαξε την πριγκίπισσά τους. (...) Αν υπήρχε, περί το 1970, στα πιο γκρίζα της μπρεζνιεφικής γκριζάδας κάτι σαν σοβιετικό “γκλάμουρ”, οι δυο τους ήταν η ενσάρκωσή του. Υπάρχει μια φωτογραφία όπου τον βλέπουμε όρθιο, με μακριά μαλλιά, θριαμβευτή, ντυμένο μ’ αυτό που αποκαλεί “σακάκι εθνικού ήρωα”, και στα πόδια του την Έλενα γυμνή, θεσπέσια, λεπτή, μ’ εκείνα τα μικρά ανάλαφρα και στητά βυζιά που τον τρέλαιναν. Τη φωτογραφία αυτή την κράτησε σ’ όλη του τη ζωή, την κουβαλούσε παντού, την κολλούσε στον τοίχο σαν εικόνισμα, σ’ όλα του τα διαμερίσματα. Είναι το φυλαχτό του. Μαρτυρά πως ό,τι κι αν συμβεί, όσο χαμηλά κι αν πέσει, μια εποχή ήταν αυτός εδώ ο άντρας. Είχε αυτήν εδώ τη γυναίκα». Κι έτσι την πήρε κι έφυγαν για τη Νέα Υόρκη. Δεν είναι λίγο. Είναι απώλεια ιθαγένειας και μεγάλη πιθανότητα να μη γυρίσεις ποτέ πίσω. Να μην ξαναδείς τη μάνα σου. Όμως η ώθηση της ζωής τούς στέλνει μπροστά, αναντίρρητα, και τώρα πια δεν τους σταματά τίποτα. Εξάλλου, η Έλενα έχει μαζί της συστατικές επιστολές από μια άλλη μάνα, τη Λίλια Μπρικ (την Λίλια Μπρικ), οικογενειακή της φίλη, που επισκέφθηκαν στη Μόσχα μια μέρα πριν φύγουν. Η ρωσική κοινότητα της Νέας Υόρκης τούς περιμένει. Στα πέντε χρόνια που θα μείνει εκεί (19751980), ο Έντουαρντ, που τώρα πια θα τον λέμε Λιμόνοφ γιατί επιτέλους έχει αρχίσει να γράφει μυθιστορήματα και να υπογράφει με ψευδώνυμο, θα προλάβει να κάνει τα εξής απίθανα: να δικτυωθεί με τους Ρώσους αντιφρονούντες, Μπρόντσκι (χε χε), Νουρέγιεφ, Μπαρίζνικοφ και τα ρέστα, να πάθει πολιτισμικό σοκ με τον καπιταλισμό που του δίνει πενταροδεκάρες για να μένει σε μια τρύπα με γκάζι τρεις ώρες τη μέρα, να τον λατρέψουν ως ταλέντο, να τους μισήσει ως σάπιους και βολεμένους που παίρνουν λεφτά για να βρίζουν τη Ρω-

φωτό: πατροκλοσ σκαφιδασ

μπέκ. Με το που έφτανες στο Παρίσι, όλοι σου έλεγαν να διαβάσεις την Επέκταση του πεδίου της πάλης (και αργότερα τα Στοιχειώδη σωματίδια και την Πλατφόρμα, όπου και ξεκινούσε η αγαπημένη –και σταθερά επίκαιρη– συζήτηση για το αν είναι «φασίστας» με ή χωρίς εισαγωγικά), για τον Λιμόνοφ όμως τίποτα. Από τις πένες του «Idiot» τον είχα προσπεράσει, κακώς, κι αυτόν και τον Νεόφ, ίσως γιατί τα ονόματά τους έφερναν σε εμπαθείς εμιγκρέδες ή Πολωνούς έκπτωτους αριστοκράτες, κι έτσι δεν ασχολήθηκα μαζί τους. Tόσα ήξερα. Η λέξη Λιμόνοφ, όμως, ήταν εκεί. Και επανήλθε μια μέρα, πολύ αργότερα, μια νύχτα για την ακρίβεια, που έβλεπα στην τηλεόραση επαναλήψεις παλιών λογοτεχνικών εκπομπών. Εκεί, λοιπόν, εμφανίζεται στη μικρή μου οθόνη αυτό το άτομο, ο « Έντουαρντ Λιμόνοφ, Ρώσος συγγραφέας», με στολή του Κόκκινου Στρατού, τρία αστέρια, συνταγματάρχης, και μπότες μέχρι το γόνατο. Λεπτός, μυώδης, με αλεπουδίσιο βλέμμα και κοντό μαλλί new wave. Στην ερώτηση του παρουσιαστή γιατί ντύθηκε έτσι, αυτός σηκώνει με χάρη την μπότα του και με ένα δανδικό χαμόγελο λέει: «Σας αρέσουν; Είναι απολυταρχικές. Είναι για να πατήσω και να λιώσω τους δημοκράτες». Η εκπομπή ήταν του 1990: η πιο ακατάλληλη στιγμή για την ΕΣΣΔ να λιώσει τον οποιονδήποτε. Ξαναθυμήθηκα τον σαγηνευτικό αέρα «αγκίτ-προπ» του «Idiot» της μεγάλης εποχής και βάλθηκα να αναζητήσω, έστω αργά, τα βιβλία του Λιμόνοφ, αλλά εν έτει 2006 ήταν πια εξαντλημένα και ο ίδιος λησμονημένος στη Γαλλία. Μάλλον τον είχαν λιώσει οι δημοκράτες. Ποιος ήταν ο Λιμόνοφ; Πού βρισκόταν πλέον; Τον έψαξα. Κάτι μαύρα σφυροδρέπανα σε κόκκινους κύκλους, ένα «εθνο-μπολσεβικικό κόμμα» στη Ρωσία, πλάνα διαδηλώσεων, σύλληψη στο Καζακστάν, δυο χρόνια φυλακή... Μάλιστα. Αλλόκοτα πράγματα, ίσως και ενδιαφέροντα, αλλά, απ’ την άλλη, πόσο ενδιαφέροντα; Τον ξαναξέχασα. Πέντε χρόνια αργότερα οι δημοκράτες μάς είχαν λιώσει όλους. Ο Σαρκοζί έπεφτε, αλλά ο σαρκοζισμός έκανε μεταστάσεις σε όλα τα κόμματα και σε κάθε πολιτική γωνιά της Γαλλίας, Μνημόνιο στην Ελλάδα, Τρόικα, κοινωνική κατάρρευση, καθημερινές κινητοποιήσεις, βία. Ταξιδεύοντας προς Αθήνα, κουβαλάω μαζί μου ένα βιβλίο που μόλις έχει κυκλοφορήσει. Limonov, μια βιογραφία πεντακοσίων σελίδων από τον συγγραφέα Εμανουέλ Καρέρ, που καμία σχέση με την παρέα του «Idiot» δεν είχε ο άνθρωπος, ίσα-ίσα, ένας μάλλον κεντρώος, αφανάτιστος Γάλλος είναι, με ισχυρό λογοτεχνικό ένστικτο όμως και δυνατή πρόζα. Ο ίδιος αποδίδει το ενδιαφέρον του για τον Λιμόνοφ εν μέρει σε μια υποσυνείδητη ζήλια, ένα είδος απωθημένου που δεν υπήρξε ποτέ ένας-από-αυτούς: από την τρομερή συμμορία εκείνης της απαράδεκτης «φαιοκόκκινης φυλλάδας», όχι για τις θέσεις της αλλά για τη γεμάτη πρωτοπορία και ξέφρενο γλέντι και πραγματικό κίνδυνο ζωή που φαινόταν να διάγει. Ναι. Ο κίνδυνος. Είναι πράγματι μια σοβαρή λογοτεχνική συνθήκη. Διαβάζοντας το βιβλίο του Καρέρ, που στην ουσία είναι περισσότερο μυθιστόρημα παρά βιογραφία, κατάλαβα ότι για καιρό είχα ασχοληθεί με τους λάθος Idiots. Ότι η επικίνδυνη ζωή (και λογοτεχνία) του Λιμόνοφ καθόλου δεν περιοριζόταν στο σικ κεφάλαιο «Παρίσι του ’80», ότι ερχόταν από πολύ πιο μακριά και πήγαινε πολύ πιο πέρα. Κι ότι για κάθε του βήμα σ’ αυτή την ασύλληπτη διαδρομή είχε γράψει κι ένα μεγάλο κείμενο, βουτηγμένο στην κοφτή αμεσότητα και τη σοκαριστική

Βιβλίο

ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ

20.5.21 – lifo

47

Βιβλίο

απο τον μάκ η μαλ αφέκα

σία, να γίνει αντιφρονούντας ανάμεσα στους αντιφρονούντες σε βαθμό που να γράψει έναν αιματοβαμμένο λίβελο εναντίον τους, που θα δημοσιευτεί πού; Στην «Πράβντα»! Να γνωρίσει τον Γουόρχολ, τους μπίτνικ, Γκίνσμπεργκ, Φερλινγκέτι και λοιπούς φίλους, οι οποίοι όμως επίσης θα τον απορρίψουν, να γίνει πανκ (αυτό δηλαδή που πάντα ήταν), να χάσει την Έλενα, η οποία θα τον απατήσει με έναν Ζαν-Πιερ, να του σαλέψει, να θελήσει να μπει στη θέση της για να αισθανθεί στο πετσί του αυτό που αισθάνθηκε αυτή όταν τον απάτησε κι έτσι αρχίζει να ψωνίζεται στο Πάρκο, να έχει επίτηδες υποπρολετάριους μαύρους εραστές, ώστε μετά να γράψει το (εκπληκτικό) ημερολόγιο Ένας Ρώσος ποιητής προτιμά τους μεγάλους νέγρους (1980), να μείνει άστεγος για καιρό, να τον πάρει στο λοφτ του ένας γνωστός δισεκατομμυριούχος που «λατρεύει τη ρωσική λογοτεχνία», του οποίου τελικά θα γίνει μπάτλερ, θαλαμηπόλος, γουατέβερ, ενώ παράλληλα θα διατηρεί κρυφά ένα άλλο ημερολόγιο, περιγράφοντας τα πάρτι που έκανε εν απουσία του και πώς θα βασάνιζε την κόρη του αν ποτέ τού δινόταν η ευκαιρία – κείμενο που επίσης δημοσιεύει (His Butler’s Story). Εν έτει 1980, ήταν μια χαρά έτοιμος για την Πόλη του φωτός. Φτάνει στο Παρίσι με μοναδικά υπάρχοντα τα βάρη του, την παλιά Ρέμινγκτον του πατέρα του και μια αφίσα του Λένιν. Εδώ πρέπει να καταλάβουμε κάτι: ο Λιμόνοφ δεν είναι «κομμουνιστής», ούτε «αριστερός», είναι Σοβιετικός. Όχι ως εθνική ταυτότητα αλλά ως στιβαρό προϊόν μιας κοινωνικο-ιστορικής συνθήκης. Γι’ αυτό και, χρόνια αργότερα, όταν θα συνασπιστεί πρόσκαιρα με τον Κασπάροφ, τελικά θα του κάνει αυτό που έπρεπε να του είχε κάνει ο Κάρποφ (αν δεν ήταν homo sovieticus, δηλαδή καλό παιδί): θα τον δείρει. Φτάνει στο Παρίσι με μια φήμη λογοτεχνικού βομβιστή, κι αυτό τον υποδέχεται, επιτέλους, όπως θέλει αυτός. Θα τον εκδώσει ο θρυλικός Ποβέρ, εκδότης των σουρεαλιστών και του Ντε Σαντ. «Τα πρώτα του χρόνια στο Παρίσι ήταν, νομίζω, τα πιο ευτυχισμένα της ζωής του» γράφει ο Καρέρ. Είναι σταρ μέσα σε έναν κόσμο που γουστάρει, «όχι των σοβαρών εκδόσεων και της υψηλής λογοτεχνικής κριτικής, όσο των νέων και μοδάτων που αμέσως λάτρεψαν το παρδαλό παρουσιαστικό του, τα αδέξια γαλλικά του (...). Χοντρά αστεία για τον Σολζενίτσιν, προπόσεις στον Στάλιν (...). Ακόμα και ενδυματολογικά, το σοβιετικό στυλ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ είχε μεγάλη πέραση στους ποστ-πανκ, που ξετρελαίνονταν με τα χοντρά κοκάλινα γυαλιά τύπου πολιτμπιρό και τις φωτογραφίες του Μπρέζνιεφ να φιλά στο στόμα τον Χόνεκερ». Γνωρίζεται με μια πανέμορφη κόμισσα που τον ερωτεύεται παράφορα, όμως αυτός προτιμά την 25χρονη Ρωσίδα που γνωρίζει σε ένα ταξίδι το ’82. Μπλέκει με το «Idiot international» που του ταιριάζει γάντι, γράφει ασταμάτητα, είναι ο εαυτός του. Όμως όλα τα ωραία κάποτε τελειώνουν, το Τσερνόμπιλ τον προειδοποιεί, το Νόμπελ του Μπρόντσκι το ’87 τον ανακατεύει, η κατάρρευση της ΕΣΣΔ τον κάνει να συνειδητοποιήσει ότι το στάτους του άπατρι που έχει από το ’75 θα τον συνοδεύει, ψυχικά, για πάντα. Ξαναφεύγει. Τον συναντάμε διαδοχικά στη Μόσχα, αηδιασμένο από τις στρατιές των γραφειοκρατών που μέσα σε μια νύχτα έχουν πρόθυμα μετατραπεί σε μαφιόζους του νέου εκποιητικού καθεστώτος, στο Χάρκοβο, όπου θα ξαναδεί για τελευταία φορά τη μάνα του, στη φλεγόμενη Γιουγκοσλαβία, ως χαμένο λεγεωνάριο στο πλευρό των Σέρβων, με στολή και πολυβόλο στο χέρι (εκεί κάπου σταματάει να έχει φωνή στη Γαλλία, όπου αυτά προφανώς δεν συγχωρούνται), και πίσω στη Μόσχα, στα γεγονότα του ’93, όπου συμμετέχει στην αιματηρή μάχη μπροστά στο Κοινοβούλιο. Ένας Ιρλανδός(!) δημοσιογράφος, με τον οποίο προφυλάσσονται μαζί από τα πυρά, ενώ ταυτόχρονα αυτός του παίρνει συνέντευξη με κάμερα, τρώει σφαίρα στο κεφάλι και μένει στον τόπο. Για όλα αυτά ο Λιμόνοφ γράφει, και θα έλεγε κανείς όχι ότι τα γράφει επειδή συμβαίνουν αλλά ότι, για τη δική του λογοτεχνική πραγματικότητα, συμβαίνουν επειδή τα γράφει. Θα το διαπιστώσετε αν ποτέ πέσει βιβλίο του στα χέρια σας. Θα ασχοληθεί με την πολιτική, με τον δικό του τρόπο. Προσεγγίζει τον Αλεξάντερ Ντούγκιν, έναν σκοτεινό γκουρού του «νεο-ευρασιατισμού» με τον οποίο φτιάχνουν το Εθνο-μπολσεβικικό Κόμμα, αλλά ο Λιμόνοφ, μετά από λίγο, θα τον θεωρήσει υπερβολικά διανοούμενο και χέστη, και θα την κάνει για να φτιάξει ένα δικό του γκρουπ από προλετάριους σκινάδες, του οποίου θα είναι αυτός γκουρού. Στρατηγείο τους, το «μπούνκερ»: ένα υπόγειο με φωτοτυπικά μηχανήματα και αφίσες του Στάλιν, του Φαντομά και της Νίκο με τους Velvet Underground. Το 2001 συλλαμβάνεται σε μια καλύβα στις στέπες του Καζακστάν για διακίνηση όπλων και απόπειρα πραξικο-

Λιμόνοφ και Έλενα

48 lifo – 20.5.21

«Τα πρώτα του χρόνια στο Παρίσι ήταν, νομίζω, τα πιο ευτυχισμένα της ζωής του» γράφει ο Καρέρ. Είναι σταρ μέσα σε έναν κόσμο που γουστάρει, «όχι των σοβαρών εκδόσεων και της υψηλής λογοτεχνικής κριτικής, όσο των νέων και μοδάτων που αμέσως λάτρεψαν το παρδαλό παρουσιαστικό του, τα αδέξια γαλλικά του (...).

πήματος. Δυόμισι χρόνια μέσα, σε αυστηρή απομόνωση. Η καλύτερή του. Εξάλλου ο Κόμης Μοντεχρίστος ήταν από παιδί το αγαπημένο του μυθιστόρημα. Στη στρατιωτική φυλακή του Λεφόρτοβο θα γράψει τέσσερα βιβλία, μεταξύ των οποίων το αριστουργηματικό Βιβλίο των νερών. Μια παράθεση, χωρίς χρονολογική ή γεωγραφική σειρά, όλων των υδάτων της ζωής του. Διηγείται με μυστικιστική διαύγεια τις παραλίες της Κυανής Ακτής, τις βόλτες στον Σηκουάνα και στις ακτές της Βρετάνης, και πάει κατευθείαν από τον ποταμό Χάντσον με τον δισεκατομμυριούχο του στον ποταμό Κουμπάν, παρέα με τον Ζιρινόφσκι. Στην Όστια, λίγο πριν από τη δολοφονία του Παζολίνι, να κάνει μπάνιο και έρωτα με την Έλενα, στους χείμαρρους του Αλτάι και στις ακτές της Μαύρης Θάλασσας κατά τον πόλεμο της Υπερδνειστερίας... Βγαίνοντας, διαπιστώνει το παράδοξο ότι τον αγαπούν. Και ότι τον εκτιμούν πραγματικά. Όχι μόνο οι σκινάδες αλλά και οι αξιοσέβαστοι δημοκράτες που περιφρονούσε σε όλη του τη ζωή, οι κύκλοι της Πολιτκόφσκαγια, η χήρα του Ζαχάροφ... Όλοι τον θεωρούν θησαυρό. Αυτό το παράδοξο παρατηρεί και ο Καρέρ το 2006 στη Μόσχα, όπου βρίσκεται για ένα ρεπορτάζ. Όλα όσα νόμιζε ότι ήξερε για τον Λιμόνοφ, ό,τι θυμόταν απ’ τα ’80s και ό,τι μάθαινε έκτοτε αποδώ και αποκεί τού φαίνονταν τώρα πολύ διαφορετικά μέσα απ’ το πρίσμα της εκτίμησης όσων ο ίδιος εκτιμούσε. Κι έτσι έκατσε να γράψει. Διαβάστε το βιβλίο του Εμανουέλ Καρέρ. Διαβάστε, κυρίως, τα βιβλία του Λιμόνοφ, σε όποια γλώσσα μπορέσετε να τα βρείτε. Μετά την πτήση εκείνη προς Αθήνα, το 2011, εγώ μπόρεσα να βρω καμιά δεκαπενταριά. Άλλα καλά, άλλα πολύ καλά, συνθέτουν το έργο ενός ανθρώπου που έζησε απόλυτα ελεύθερος, ενώ όλα στη ζωή του ήταν προγραμματισμένα για να του συμβεί το αντίθετο. Που έζησε μια ζωή διαρκούς ζωντανής λογοτεχνίας και περιπέτειας, χωρίς να διαχωρίσει στιγμή το ένα απ’ το άλλο, να διασχίσει διαγώνια τον Μεταπόλεμο σαν ήρωας των Επικίνδυνων σχέσεων και των Δαιμονισμένων, του Όμορφα χωριά όμορφα καίγονται και του Κατασκόπου που ήρθε από το κρύο, του Τεντέν και οι Πικαρός και του Tom of Finland. Στην τελευταία τους συνάντηση το 2007, ο Καρέρ τον ρώτησε αν σκοπεύει να περάσει το τέλος της ζωής του ήσυχα σε κάποιο σπίτι στην εξοχή. Ο Λιμόνοφ γέλασε και του είπε: « Έχεις πάει ποτέ στην Κεντρική Ασία; Εκεί αισθάνομαι καλύτερα από οπουδήποτε στον κόσμο. Σε πόλεις όπως η Σαμαρκάνδη ή το Μπαρναούλ. Πόλεις που τις μαστιγώνει ο ήλιος, σκονισμένες, αργές, βίαιες. Εκεί πέρα, στον ίσκιο των τζαμιών, κάτω απ’ τα ψηλά τείχη με τις πολεμίστρες, υπάρχουν ζητιάνοι. Ολόκληρα σμήνη από ζητιάνους. Είναι γέροι – αποστεωμένοι, μαυριδεροί, ξεδοντιάρηδες, πολλές φορές αόμματοι. Φοράνε μαύρες λιγδιασμένες τουνίκ και τουρμπάνια, έχουν απλωμένο μπροστά τους ένα κομμάτι βελούδο, πάνω στο οποίο περιμένουν να τους πετάξουν κανένα κέρμα, κι όταν τους το πετάνε, δεν λένε ευχαριστώ. Δεν ξέρεις τι έκαναν στη ζωή τους, ξέρεις μόνο ότι θα καταλήξουν στο κενοτάφιο. Δεν έχουν πια ηλικία ή υπάρχοντα, αν υποθέσουμε ότι είχαν ποτέ, μετά βίας τούς απομένει ακόμα ένα όνομα. Έχουν λύσει όλους τους κάβους. Είναι κουρελήδες. Είναι βασιλιάδες». Πέθανε πέρυσι στη Μόσχα.

πό αξιωματούχος του Τρίτου Ράιχ, ο Ράινχαρτ Χεν έγινε ο γκουρού του μάνατζμεντ στην Ομοσπονδιακή Γερμανία, εκπαιδεύοντας περισσότερα από 600.000 στελέχη εταιρειών. Είχε επινοήσει την αρχή της «μεταβίβασης ευθυνών», που χρησιμοποιήθηκε τόσο για την εξόντωση των Εβραίων όσο και για τη διοίκηση επιχειρήσεων στο μεταπολεμικό κράτος. Η γερμανική ιστορία της εργασίας μετά το 1945 αποτελεί συνέχεια της ναζιστικής περιόδου. Αυτή είναι η θέση που υποστηρίζει ο Γιοάν Σαπουτό, καθηγητής Σύγχρονης Ιστορίας στη Σορβόννη, ειδικός στη ναζιστική πολιτιστική πολιτική, στο σύντομο, ερεθιστικό και πολλαπλώς χρήσιμο βιβλίο του για την επιβίωση των οργανωτικών αρχών του ναζιστικού Ράιχ στη Γερμανία μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Ο Σαπουτό τεκμηριώνει τη θέση του αυτή, παρακολουθώντας την «τύχη» ανώτατων στελεχών του ναζιστικού καθεστώτος και πώς αυτοί, αφού «ξεπλένονται» από το παρελθόν τους, ενσωματώνονται στο ομοσπονδιακό κράτος σε θέσεις-κλειδιά της διοίκησης και της οικονομίας. Ένας από αυτούς ήταν ο νομικός Ράινχαρτ Χεν (1904-2000). Γιος δικαστή, ο Χεν ξεκίνησε την καριέρα του από την Υπηρεσία Ασφαλείας Ες-Ντε, στη συνέχεια πέρασε στα Ες-Ες και το 1944 προήχθη σε στρατηγό. Ο Σαπουτό συγκρίνει τον Χεν με τον μετρ της ευγονικής Γιόζεφ Μένγκελε. «Είναι ο Μένγκελε της Νομικής» γράφει. «Ενώ ο ένας δοκιμάζει τα ταλέντα του και εξαντλεί τις φιλοδοξίες του βασανίζοντας δίδυμα, ο άλλος επινοεί και αναλύει νομικές έννοιες για την ανανέωση της γερμανικής κοινότητας και τον επανασχεδιασμό της Ευρώπης». Η βασική θέση του Χεν ήταν ότι, σε μια κοινότητα, κάθε άτομο είναι υποχρεωμένο να φέρει σε πέρας την αποστολή που του αναθέτει η ηγεσία (Führung). Το ποια μέσα θα χρησιμοποιήσει για την επίτευξη του στόχου είναι δική του υπόθεση. Το άτομο είναι, λοιπόν, ελεύθερο να επιλέξει τα μέσα, όχι

όμως και τους σκοπούς. Η θέση του Χεν έγινε η βασική αρχή διοίκησης και οργάνωσης των ναζί, του ναζιστικού μάνατζμεντ, που στα γερμανικά ονομάζεται διαχείριση ή καθοδήγηση ανθρώπων (Menschenführung). Ήταν μια αρχή που καθιέρωνε, φαινομενικά, την ελευθερία δράσης του ατόμου. Στην πραγματικότητα, η ηγεσία, ο φίρερ, το αφεντικό, δεν περιγράφει λεπτομερώς την εφαρμογή των πράξεων που αναθέτει. Καθορίζει τους στόχους και στη συνέχεια παρακολουθεί, ελέγχει, αξιολογεί, τιμωρεί ή και σκοτώνει. Έτσι, η ηγεσία, το αφεντικό, παύει να έχει την αποκλειστική ευθύνη της μη επίτευξης των στόχων, αφού οι ευθύνες υλοποίησης έχουν μεταβιβαστεί στα άτομα. Αυτή ακριβώς η αρχή της μεταβίβασης ευθυνών αποτελεί τη ραχοκοκαλιά των σπουδών μάνατζμεντ στη διάσημη Ακαδημία Διοικητικών Στελεχών που ο Ράινχαρτ Χεν ιδρύει το 1956 στη γραφική πόλη Μπαντ Χάρτσμπουργκ, στους πρόποδες των βουνών Χαρτς της Κάτω Σαξονίας. Ο στρατηγός των Ες-Ες, καθηγητής δόκτωρ Ράινχαρτ Χεν, δεν είναι ο μόνος επιφανής ναζιστής που διδάσκει στη σχολή του Μπαντ Χάρτσμπουργκ. Τον πλαισιώνουν κι άλλοι ναζιστές, όπως ο Φραντς Ζιξ και ο Καρλ Κετσάου. Ο Ζιξ, που ήταν εγκληματίας πολέμου και είχε καταδικαστεί στη Νυρεμβέργη σε εικοσαετή κάθειρξη, αποφυλακίστηκε το 1952. Έγινε μέλος του φιλελεύθερου κόμματος, του FDP, που ήταν το πραγματικό πλυντήριο των πρώην ναζί. Το 1957 ανέλαβε διευθυντής διαφήμισης της Πόρσε και άρχισε να διδάσκει μάρκετινγκ στην Ακαδημία του Ράινχαρτ Χεν. Ο καθηγητής Καρλ Κετσάου, από τους πιο σκληρούς ευγονιστές, που προωθούσε την «ιδέα του εθνικοσοσιαλισμού στη βιολογική ιατρική» και προφήτευε την έλευση του νέου Γερμανού, «αναζωογονημένου από τη νέα ιατρική και ελεύθερου από τους περιορισμούς του χλιαρού και ξεπερασμένου ουμανισμού», βρήκε κι αυτός τη θέση του στην Ακαδημία. Έκανε σεμινάρια διαιτολογίας, ανάκτησης ενδιαφέροντος, ευεξίας και γυμναστικής έτσι

johann chapoutot Ελεύθερος να υπακούς Το μάνατζμεντ από το ναζισμό μέχρι σήμερα

Μτφρ. Γιάννης Σιδέρης Εκδόσεις Άγρα Σελίδες 181

Ο ναζί μάνατζερ Η γερμανική ιστορία της εργασίας μετά το 1945 αποτελεί συνέχεια της ναζιστικής περιόδου. Αυτή είναι η θέση που υποστηρίζει ο Γιοάν Σαπουτό, καθηγητής Σύγχρονης Ιστορίας στη Σορβόννη, ειδικός στη ναζιστική πολιτιστική πολιτική, στο σύντομο, ερεθιστικό και πολλαπλώς χρήσιμο βιβλίο του για την επιβίωση των οργανωτικών αρχών του ναζιστικού Ράιχ στη Γερμανία μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.

ώστε οι μάνατζερ να μπορούν να διαχειρίζονται καλύτερα όχι μόνο άλλους ανθρώπους αλλά και τη ζωή τους, και να αντέχουν στο στρες και στον φόρτο εργασίας. Η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας ήταν πολύ περήφανη για τη γερμανική μέθοδο μάνατζμεντ του Μπαντ Χάρτσμπουργκ. Οι αρχές του Χεν παρέμειναν πανίσχυρες μέχρι και τη δεκαετία του 1970. «Τόσο η αφρόκρεμα όσο και η πλέμπα του γερμανικού οικονομικού θαύματος παρακολουθούν τα σεμινάρια του Ράινχαρτ Χεν και των άλλων ναζιστών συναδέλφων του» γράφει ο Σαπουτό. Όλοι συρρέουν για να εκπαιδευτούν στο Μπαντ Χάρτσμπουργκ: τα στελέχη των εταιρειών Aldi, BMW, Hoechst, Bayer, Telefunken, Esso, Krupp, Thyssen, Opel αλλά και Ford, Colgate, Hewlett-Packard, ακόμη και της εταιρείας Beate Uhse International, που εθεωρείτο η «βασίλισσα» των γερμανικών sex-shops και πορνό. Στη σχολή στέλνει τα στελέχη του και ο γερμανικός ομοσπονδιακός στρατός, που έλκεται από την ιδέα της μεταβίβασης ευθυνών. Όπως γράφει ο Σαπουτό, η ιδέα αυτή ανταποκρινόταν «στο ήθος του νέου Γερμανού αξιωματικού και στην κουλτούρα του νέου στρατού, ο οποίος διέπεται από την αρχή της αυτόνομης συμπεριφοράς των ένστολων πολιτών του, οι οποίοι, κι όταν ακόμη φορούν στολή, είναι ελεύθεροι». Ο Χεν πέθανε το 2000. Και μέχρι αυτήν τη χρονιά περισσότερα από 600.000 στελέχη γερμανικών εταιρειών είχαν φοιτήσει στη σχολή. Σε αυτά προστίθενται ακόμη 100.000 που είχαν παρακολουθήσει προγράμματα εξ αποστάσεως. Αλλά πώς μπόρεσε ο Ράινχαρτ Χεν να κρύψει το παρελθόν του και να αναδειχθεί γκουρού του μεταπολεμικού γερμανικού μάνατζμεντ; Από το 1945 κιόλας αρχίζει να επινοεί εκ νέου τον εαυτό του. Δεν φυγαδεύεται σε άλλη ήπειρο, όπως ο Μένγκελε. Ζητά από παλιούς συναδέλφους του να του πλαστογραφήσουν χαρτιά στο όνομα Ρούντολφ Χέμπερλεϊν και μέσα στο γενικό χάος που ακολουθεί την πτώση του Τρίτου Ράιχ εξαφανίζεται, ξεγλιστρώντας απ’ όλες τις έρευνες. Εγκαθίσταται σε μια μικρή πόλη της Βεστφαλίας, το Λίπστατ, και κάνει το επάγγελμα του χειροπράκτη και του θεραπευτή. Το 1950 ξαναπαίρνει το όνομά του. Και χάρη στα δίκτυα αλληλεγγύης που διατηρούσαν περί τους 6.000 πρώην Ες-Ντε, δηλαδή της Κεντρικής Υπηρεσίας Ασφαλείας του Ράιχ, αρχίζει να βρίσκει δρόμους μέσα στους νέους θεσμούς και στις εταιρείες του ομοσπονδιακού κράτους. Το 1953 τον συναντάμε διευθυντή της Γερμανικής Εταιρείας Πολιτικής Οικονομίας, του think tank της ένωσης βιομηχάνων που έχει στόχο την υποστήριξη των αποτελεσματικότερων μεθόδων διοίκησης επιχειρήσεων. Δεν θα έρθει ποτέ η τιμωρία για τον καθηγητή Χεν; Θα έρθει κάποια στιγμή, αλλά θα είναι απαλή σαν χάδι. Άλλωστε, δεν ήταν ο μόνος. Ακόμη και ο υπερυπουργός Οικονομικών των Σοσιαλδημοκρατών, ο Καρλ Σίλερ, είχε επιβεβαιωμένο ναζιστικό παρελθόν. Στις αρχές του 1970 μια νέα γενιά Γερμανών, που επιλέγει τη δράση κατά του φασισμού των γονιών της, ζητάει το ξεκαθάρισμα λογαριασμών με όλους όσοι έχουν ναζιστικό παρελθόν. Η φράξια Κόκκινος Στρατός (RAF) δολοφονεί παλιούς ναζιστές. Το μοντέλο μάνατζμεντ του Χεν θολώνει. Ο ομοσπονδιακός στρατός παύει να στέλνει στελέχη του στο Μπαντ Χαρτσμπουργκ. Και το 1979 το ειδικό οικονομικό περιοδικό «Managermagazin» βάζει οριστική ταφόπλακα στο μοντέλο Χεν. Το 1989 η Ακαδημία του Χεν χρεωκοπεί.

απο toν n iko μ πακουν ακη

Βιβλίο

Α

ΙΣΤΟΡΙΑ

20.5.21 – lifo

49

HIP–HOP

Μουσική

απ ό τον m. hulot

Η επέλαση των εφήβων O 18χρονος odydoze έκανε παραγωγή σε έναν Αμερικανό ράπερ και βρέθηκε, ξαφνικά, στο Νο 24 των αμερικανικών τσαρτ.

Μ

πορεί να είναι αθέατοι και να μην κυνηγούν τη δημοσιότητα, όπως οι ράπερ, αλλά αυτήν τη στιγμή υπάρχει μια φουρνιά Ελλήνων τραπ παραγωγών που συνεργάζονται με μεγάλα ονόματα του αμερικάνικου ραπ και ετοιμάζονται να κατακτήσουν τον κόσμο. Ένας είναι ο Nuki beats από την Κρήτη, που έκανε παραγωγή στο «Straightenin» των Migos και μπαίνει big time στα μεγάλα μεγέθη (ελάχιστα κομμάτια των Migos έχουν λιγότερα από 500 εκατομμύρια streams), όμως, ξεχωριστό ενδιαφέρον ως περίπτωση παρουσιάζει ο odydoze, που βρέθηκε από το πουθενά στο Νο 24 των αμερικανικών τσαρτ της Apple Music με το άλμπουμ του Johnny Cinco «I Swear 3», στο οποίο έχει κάνει την παραγωγή σε τέσσερα κομμάτια. Αυτό που πρέπει να σημειωθεί είναι ότι ο odydoze είναι δεκαοκτώ χρονών και δεν έχει τελειώσει ακόμα το σχολείο. Τώρα ετοιμάζεται να δώσει Πανελλήνιες. Τον συναντάμε λίγο πριν πάει για το απογευματινό μάθημα, στο ρέμα της Κηφισιάς, στο Κεφαλάρι, σε ένα τοπίο μετα-αποκαλυπτικό. Σωλήνες, νερό, έρημα κτίρια σκεπασμένα με γκράφιτι και κουτιά από μπίρες που δείχνουν ότι εκεί συχνάζει νεαρόκοσμος. «Είμαι ο Οδυσσέας από την Κηφισιά, μόλις έκλεισα τα δεκαοκτώ, ασχολούμαι με τη μουσική, φτιάχνω μπιτάκια» – μας συστήνεται. «Το κάνω αυτό από τα δεκαπέντε μου. Στα σοβαρά άρχισα να ασχολούμαι τον τελευταίο χρόνο».

— Τι σημαίνει σοβαρά; Να στέλνω μπιτάκια στο εξωτερικό. — Και γιατί ασχολήθηκες με το τραπ και όχι με το ροκ ή κάτι άλλο; Από πολύ μικρό με πήγαινε η μάνα μου σε συναυλίες και έχω ακούσει τα πάντα. Θυμάμαι να πηγαίνουμε βόλτες με το αυτοκίνητο, μου άρεσε πολύ αυτό, και μου

50 lifo – 20.5.21

έπαιζε διάφορα. Έχω ακούσει όλα τα είδη της μουσικής, από όπερα μέχρι ελληνικό παραδοσιακό. Έχω περάσει διάφορες φάσεις. Όταν ήμουν μικρός, άκουγα πολύ ροκ, γιατί έπαιζα και ντραμς από έξι χρονών, γενικά ήταν η κύρια μουσική που άκουγα. Από το γυμνάσιο και μετά όμως άρχισα να ακούω περισσότερο τραπ. Δεν το ανακάλυψα τότε, το ήξερα, είχα δει στο YouTube όμως, στο «Genious», ένα βίντεο όπου αποδομούσαν τα beats και έδειχναν πώς φτιάχνεται ένα κομμάτι, και μου είχε κάνει εντύπωση αυτό. Ήταν ένα τραγούδι που μου άρεσε και είπα «μπορώ κι εγώ να το κάνω αυτό». Με βοήθησε ένας φίλος να κατεβάσω το πρόγραμμα και ξεκίνησα να φτιάχνω τα δικά μου beats. Η αλήθεια είναι ότι έχω επαφή με τη μουσική επειδή πήγαινα στο Μουσικό Λύκειο στην Παλλήνη, όπου κάναμε βυζαντινή μουσική και έπαιζα ούτι, πιάνο και ταμπουρά. Τα δύο τελευταία ήταν υποχρεωτικά, αλλά ασχολήθηκα και με το ούτι, που είχα επιλέξει, για τέσσερα χρόνια. Το ότι πήγα σε ένα τέτοιο σχολείο με έχει βοηθήσει πάρα πολύ στις γνώσεις της μουσικής. Δεν χρειάστηκα αρμονία για να φτιάχνω μπιτάκια, αλλά σίγουρα αυτό που αισθάνομαι και ο τρόπος που μου βγαίνει είναι διαφορετικός απ’ ό,τι αν δεν είχα μουσικές γνώσεις. — Μόνο με Αμερικανούς έχεις δουλέψει; Από Έλληνες, οι μόνοι με τους οποίους συνεργάζομαι είναι ο Κέβιν (ο Νέγρος του Μοριά), ο Moose και ο Kareem, δεν έχω στείλει σε κανέναν άλλο. — Έχεις δοκιμάσει να ραπάρεις; Δεν έχω ραπάρει ποτέ και δεν με ενδιαφέρει. Είναι θέμα προσωπικότητας, εμένα μου αρέσει περισσότερο να φτιάχνω τη μουσική, δεν με ενδιαφέρει να είμαι μπροστά, θέλω να είμαι πιο διακριτικός. Γενικά, δεν μιλάω για τα πράγματα που κάνω, ούτε στη μάνα μου δεν τα λέω.

INFO Ιnstagram: @odydoze

— Και πώς έφτασες στον Johnny Cinco; Πέρσι είχα αποφασίσει ότι, αν είναι να κάνω κάτι, πρέπει να στέλνω μπιτάκια έξω. Τον σημαντικότερο ρόλο για μένα, γι’ αυτό που έχω κάνει, έχει παίξει το Instagram. Έψαχνα απλώς καλλιτέχνες που να μην είναι και τόσο διάσημοι, για να τους στείλω μπιτάκια, και σε κάποια φάση πέτυχα τον Young Funeral και με αυτόν ξεκίνησα. Ξεκίνησα να του στέλνω πέρσι και ανακάλυψα ότι ήταν φίλος με τον Johnny Cinco. Όσο περνούσε ο καιρός και έφτιαχνα κομμάτια με τον Funeral, ζήτησε beat και ο Cinco κι έτσι του έστειλα. Τους τελευταίους έξι μήνες είμαι σε δύο άλμπουμ του Cinco, στο τελευταίο του έχω τέσσερα κομμάτια, στο προηγούμενο είχα τρία. Συνεχίζουμε να συνεργαζόμαστε και εύχομαι να μπορέσω να πάω στην Αμερική να τον γνωρίσω. Η καραντίνα με ευνόησε πάρα πολύ. Ειδικά πέρσι, που δεν είχα τόσο διάβασμα, είχα πάρα πολύ χρόνο και τον ξόδευα φτιάχνοντας μουσική όλη μέρα, κυριολεκτικά. Αυτό με βοήθησε να ανέβω και στο επίπεδο των παραγωγών που κάνω αλλά και στις διασυνδέσεις. Μπόρεσα να γνωρίσω πολλά άτομα στο Instagram. — Πρακτικά τι σημαίνει για σένα το ότι συμμετείχες σε ένα πετυχημένο άλμπουμ; Πληρώθηκες για τα beats που έδωσες; Ελάχιστα, αλλά χτίζεις ένα όνομα. Όλοι έτσι άρχισαν. Δεν νομίζω ότι βγάζεις λεφτά κατευθείαν. Δεν θέλω να είμαι πιεστικός, γιατί έχουν ένα σωρό παραγωγούς που φτιάχνουν κομμάτια. Δεν ξέρω πόσα λεφτά βγάζει από τη μουσική ο Cinco, αλλά για μένα η συνεργασία μαζί του είναι επένδυση. Το άλμπουμ έφτασε μέχρι το Νο 24 στο Apple Music chart, αλλά προτιμώ να το πάω σιγά-σιγά, να κάνω όνομα, να εγκατασταθώ εκεί και να γνωρίσω κόσμο. Γιατί με τον καιρό αυτός με έχει γνωρίσει σε διάφορους ράπερ και αποκεί οι διασυνδέσεις μου μεγαλώνουν. Από τα άλμπουμ του Cinco μού ήρθαν κι άλλοι που ήθελαν να αγοράσουν beats. — Δίνεις εξετάσεις. Με τι άλλο θέλεις να ασχοληθείς, εκτός από τη μουσική; Θα ήθελα να περάσω στη Γεωπονική, να δω πώς είναι η σχολή κι αν μου αρέσει, θα συνεχίσω, αλλά αυτό με το οποίο θέλω να ασχοληθώ είναι η παραγωγή. Ονειρεύομαι πολλά πράγματα, αλλά είναι δύσκολο, από τα διακόσια mails που στέλνω είναι ζήτημα αν μου απαντάνε δέκα-δεκαπέντε. — Ποιοι είναι οι παραγωγοί που θαυμάζεις; Μου αρέσει πολύ ο Pi’erre Bourne, ο Wheezy, o Southside. Από ράπερ, ο Lil Gotit, ο Yung Mal, ο NoCap, ο Future. Σίγουρα θα ήθελα να φύγω από την Ελλάδα, γιατί θέλω να ζήσω αυτό που βλέπω όλη την ώρα στα βίντεο και στο Instagram, να το δω από κοντά. Γιατί είναι διαφορετικό από κοντά. — Πώς φαίνεται στους Αμερικανούς ράπερ ένα παιδί από την Ελλάδα που κάνει beat; Τους αρέσει πολύ, το γουστάρουν. Κάποιοι δεν ήξεραν καν πού είναι η Ελλάδα. — Πώς φτιάχνεις μουσική; Έχεις στούντιο; Μπα, έχω ένα πιανάκι, δύο μόνιτορ και ένα παλιό λάπτοπ της μάνας μου και σε αυτά κάνω τη φάση. Ό,τι μπορώ, γιατί είναι παλιό το λάπτοπ και δεν το φορτώνω πολύ με πράγματα, γιατί φοβάμαι μη μου κρασάρει. Αυτά που έχω, όμως, τα εκμεταλλεύομαι πλήρως. — Από πού ενημερώνεσαι για μουσική; Κυρίως από το Instagram. — Για όσα πράγματα συμβαίνουν γύρω σου ενημερώνεσαι; Προφανώς και ενημερώνομαι, δεν ζω σε φούσκα. Ο τρόπος που ενημερώνομαι είναι ή από το Instagram ή από κουβέντες που κάνω με φίλους μου και με τους δικούς μου ανθρώπους γενικά.

Books

Όμορφα βιβλία από τις εκδόσεις της LiFO

μαλβινα κάραλη Σαββατογέννημένη

σταθησ τσαγκαρουσιανοσ Ας φυσά τώρα

λενα φουτζιτση Αγαπητή Α,μπα

Σελ. 224

Σελ. 152

Σελ. 268

To κρυπτικό ημερολόγιο ενός υπέροχου μαύρου κοριτσιού που έφυγε νωρίς.

Ενα tour de force, ως προς το ύφος του, δίχως αναστολές και δίχως απολογίες.

Οι 100 καλύτερες απαντήσεις που έδωσε ποτέ, διαφωτιστικές, απλές και έγκυρες.

nelly's Έγχρωμη Nelly's

γλυκερια μπασδεκη Κλάματα

σταθησ τσαγκαρουσιανοσ Αντίο παλιέ κόσμε

Σελ. 122

Σελ. 104

Σελ. 348

Οι διαφημιστικές φωτογραφίες της Αμερικής από το φωτογραφικό αρχείο του Μουσείου Μπενάκη.

Κείμενα μεγάλης πρωτοτυπίας και λεπτότητας που δεν θυμίζουν τίποτα.

Συνομιλίες με αξιοσημείωτους ανθρώπους.

σταθησ τσαγκαρουσιανοσ Στον παλιό καταρράκτη

άντυ γουόρχολ Η φιλοσοφία του Άντυ Γουόρχολ

γουιλφρεντ θεσιγκερ Οι Άραβες των βάλτων

Σελ. 168

Σελ. 336

Σελ. 418

Νευρικά ταξίδια απολαύσεις ξεκρέμαστες ημιτελής χειρονομίες μια γενική ζαλάδα και το πικρό φως μιας διαπίστωσης την επόμενη μέρα.

Ιδιωτικές αφηγήσεις στο τηλέφωνο ή στο μαγνητοφωνάκι του για τον έρωτα, το σεξ, το φαγητό, την ομορφιά, τη φήμη, την επιτυχία.

Το αξιοθαύμαστο χρονικό ενός τρόπου ζωής που παρέμεινε παραδόξως αναλλοιώτο για 5.000 χρόνια.

www.lifoshop.gr Α ΓΟ ΡΆΣΤΕ ΜΕ ΈΚΠΤΩΣ Η . ΆΜ ΕΣ Η ΑΠΟΣ ΤΟΛΉ Σ Ε ΌΛΟ ΤΟ Ν ΚΌΣΜ Ο 20.5.21 – lifo

51

MARKET RESEARCH

î

The good LiFO

Max & Co Φόρεμα με χρωματιστό print. Στο εμπορικό κέντρο Golden Hall

ï

HP Φορητός μίνι εκτυπωτής Sprocket. Σε επιλεγμένα καταστήματα

ó

CHPO

Νέα MISKO Χωρίς Γλουτένη

Ανδρικά γυαλιά SARAH. www.newcult.gr

ò

Olvos Science Ιαματικό φυσικό σκεύασμα Cretan Iama. Στα φαρμακεία

Τα MISKO Χωρίς Γλουτένη έρχονται για να διευρύνουν τις γαστρονομικές επιλογές μίας ακόμα ομάδας καταναλωτών και να τους συνεπάρουν μέσα από την ασύγκριτη γεύση τους. Για εκείνους που είναι λάτρεις των ζυμαρικών, αλλά είτε έχουν δυσανεξία στη γλουτένη, είτε πάσχουν από κοιλιοκάκη, είτε απλώς επιλέγουν μια διατροφή απαλλαγμένη από τη γλουτένη, η MISKO φέρνει στο τραπέζι τους την πιο κατάλληλη και γευστική λύση. Τα MISKO Χωρίς Γλουτένη αποτελούν τον ιδανικό σύμμαχο διατροφής και κυκλοφορούν σε δύο αγαπημένα σχήματα, σπαγγέτι και πέννε ριγκάτε. Παρασκευάζονται από 100% αλεύρι λευκού και κίτρινου καλαμποκιού, με την εγγύηση της απαράμιλλης ποιότητας, της άψογης μαγειρικής απόδοσης και της ασυναγώνιστης γεύσης της MISKO.

î

Nespresso Μηχανή καφέ Vertuo Next. www.nespresso.com

Το Νέο Renault CLIO στην Ανθοκομική Έκθεση Κηφισιάς

ñ

Personal

Shopper

Πλαίσιο

52 lifo – 20.5.21

JBL Ηχείο Bluetooth Pulse 4 με φωτορρυθμικά. www.plaisio.gr

ñ

Realme Smartphone Realme 8 Pro. www.plaisio.gr

ò

Reebok Παπούτσια Club C Revenge Pride. www.reebok.com

Το Renault CLIO αποτελεί ένα από τα πιο αγαπημένα αυτοκίνητα στην ιστορία της αυτοκίνησης, έχοντας πουλήσει δεκάδες εκατομμύρια αυτοκίνητα κατά τη διάρκεια της 30χρονης καριέρας του. Το νέο Renault CLIO 5ης γενιάς είναι αναμφισβήτητα το καλύτερο CLIO που έγινε ποτέ αλλά και το πιο ολοκληρωμένο μοντέλο της κατηγορίας του, καθώς συνδυάζει την ξεχωριστή αισθητική με την κορυφαία ποιότητα κατασκευής και την υπερπλήρη γκάμα κινητήρων, ενώ πλαισιώνεται από τις πιο σύγχρονες τεχνολογίες άνεσης και ασφάλειας που του εξασφάλισαν τα 5 αστέρια αλλά και τη διάκριση του Best in Class μοντέλου στις δοκιμές ασφαλείας του ανεξάρτητου οργανισμού Euro NCAP. Για την περίοδο από τις 6 έως 23 Μαΐου το νέο Renault CLIO εκτίθεται στο πολύχρωμο, ανοιξιάτικο περιβάλλον της 67ης Ανθοκομικής Έκθεσης Κηφισιάς που είναι κατάλληλο για δροσερούς και ασφαλείς περιπάτους με όλη την οικογένεια. Όλοι οι επισκέπτες του περιπτέρου της Renault στην Ανθοκομική Έκθεση Κηφισιάς μπορούν να μπουν σε κλήρωση για να κερδίσουν το αγαπημένο τους νέο Renault CLIO γεμάτο καύσιμο για μία εβδομάδα.

Πώς αποφάσισες να γίνεις barber; Λίγο πιο αργά από εκείνους που αποφασίζουν συνήθως να ακολουθήσουν αυτό το επάγγελμα. Ήμουν είκοσι τεσσάρων ετών, το 2014, και εκείνη την εποχή η Ιταλία αντιμετώπιζε τεράστια οικονομική κρίση, οι επαγγελματικές ευκαιρίες ήταν περιορισμένες. Οπότε, μετά από διάφορες επαγγελματικές εμπειρίες εδώ κι εκεί, αποφάσισα να ακολουθήσω αυτό που αγαπούσα πάντα. Ξεκίνησα μια σχολή στη Νάπολη για να μάθω αυτήν τη φανταστική δουλειά που μου δίνει φοβερή ικανοποίηση και ένα σίγουρο μέλλον. Στη Νάπολη λέμε: «Πάντα κάποιος θα χρειάζεται ένα κούρεμα».

Francesco d’Ambrosio Barber στο «Don Barber and Groom»

έχεις γούστο

Francesco, κατάγεσαι από την Ιταλία. Τι σε έκανε να μετακομίσεις στην Ελλάδα; Η ιδέα να βιώσω μια εμπειρία στο εξωτερικό πάντα μου άρεσε, αλλά δεν φαντάστηκα ποτέ ότι θα μετακόμιζα στην Ελλάδα – όπως συμβαίνει συνήθως, μετακόμισα εδώ ακολουθώντας την καρδιά μου, επειδή είχα σχέση με μια Ελληνίδα που γνώρισα στην Αμοργό πριν από μερικά χρόνια. Μετά από ενάμιση χρόνο χωρίσαμε, αλλά η αγάπη γι’ αυτήν τη χώρα και για την Αθήνα με έκαναν να μείνω εδώ και πλέον μπορώ να πω ότι έχω γίνει μισός Έλληνας. Πραγματικά χρωστάω πολλά στους Έλληνες και σε αυτή την πόλη, με έχουν αντιμετωπίσει σαν γιο τους. Τον Σεπτέμβριο θα κλείσω τρία χρόνια στην Ελλάδα. Όπως λέμε και εδώ και στην Ιταλία, «ούνα φάτσα, ούνα ράτσα».

Τι αγαπάς περισσότερο στη δουλειά σου; Πρωτίστως η σχέση και η επαφή με τους πελάτες, που είναι μοναδική, Το να κάνεις τους πελάτες χαρούμενους μετά από ένα κούρεμα, να βλέπεις το χαμόγελό τους και την ικανοποίηση στα μάτια τους, το να σε ευχαριστούν. Από τεχνικής απόψεως, το να δημιουργείς κάτι δικό σου μέσα από ένα κούρεμα και να αλλάζεις την εικόνα ενός ανθρώπου, προσφέροντάς του αυτοπεποίθηση, δεν είναι λίγο – τα μαλλιά, άλλωστε, είναι το περίγραμμα του προσώπου. Γι' αυτό είναι σημαντικό να διαλέγει κανείς έναν καλό barber. Σας περιμένω στο καλύτερο barbershop στην Αθήνα Don Barber and Groom! Αλήθεια, πώς διατηρείς τα υπέροχα μαλλιά σου; Οφείλονται στη μητέρα φύση, εγώ δεν έχω κάνει τίποτα. Φαντάσου πως μέχρι και πριν από επτά-οκτώ χρόνια δεν μου άρεσε που είχα σγουρά μαλλιά, πάντα τα έκοβα κοντά και τα ίσιωνα. Μεγαλώνοντας, συνειδητοποίησα πως έχω υπέροχα μαλλιά και, πλέον, αλίμονο σε όποιον τα αγγίζει. Προσωπικά, πιστεύω πως οι μπούκλες έχουν «κάτι», δεν θα βρεις ποτέ δύο ανθρώπους –εκτός κι αν είναι δίδυμοι– με τα ίδια ακριβώς μαλλιά. Τι έχεις πάντα μαζί σου; Το κρεμαστό που φοράω στον λαιμό μου με τον αριθμό 13. Είναι ο τυχερός μου αριθμός και έχει ιδιαίτερη σημασία για μένα, γιατί σχετίζεται με τον πατέρα μου, που έφυγε από τη ζωή όταν ήμουν πολύ μικρός. Επίσης, περιλαμβάνει την ημέρα και τον μήνα που γεννήθηκα – 3 Ιανουαρίου, άρα 3 και 1. Τι φοράς σήμερα και πόσο κοστίζει; Τις αγαπημένες μου μπότες Blundstone (€180), τζιν Levi’s 511 (€100), T-shirt Pull&Bear (€10), τζιν jacket Zara (€30).

από τηn αφροδιτη σακκα φωτο: παρισ ταβιτιαν

Πού πηγαίνεις τώρα; Να βάλω τα χέρια μου στο κεφάλι κάποιου, δηλαδή στη δουλειά! @franckdambrosio

20.5.21 – lifo

53

The good LiFO

ΚΑΜΠΑΝΆΚΙΑ ΚΙΝΔΎΝΟΥ

Ποια συμπτώματα περιμένουμε μετά τον Covid εμβολιασμό ώστε να μην πλάθουμε σενάρια ΤΑ ΕΜΒΌΛΙΑ, ΌΠΩΣ ΚΑΙ ΤΑ ΦΆΡΜΑΚΑ, ΈΧΟΥΝ ΠΑΡΕΝΈΡΓΕΙΕΣ ΚΑΙ ΕΊΝΑΙ ΠΡΟΤΙΜΌΤΕΡΟ ΝΑ ΤΙΣ ΞΈΡΟΥΜΕ, ΑΛΛΙΩΣ ΜΑΣ ΤΡΟΜΆΖΟΥΝ. ΟΙ ΣΥΝΗΘΙΣΜΈΝΕΣ ΠΑΡΕΝΈΡΓΕΙΕΣ ΤΩΝ COVID ΕΜΒΟΛΊΩΝ ΥΠΟΧΩΡΟΎΝ ΜΕΤΆ ΑΠΌ ΔΎΟ ΗΜΈΡΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΕΙΔΙΚΟΊ ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΟΎΝ ΠΩΣ ΕΊΝΑΙ ΑΠΕΡΙΣΚΕΨΊΑ ΝΑ ΠΑΊΡΝΟΥΜΕ ΠΡΟΚΑΤΑΒΟΛΙΚΆ ΦΆΡΜΑΚΑ ΓΙΑ ΝΑ ΜΕΙΏΣΟΥΜΕ ΤΗΝ ΈΝΤΑΣΗ ΤΩΝ ΣΥΜΠΤΩΜΆΤΩΝ ΚΑΙ ΠΩΣ ΈΤΣΙ ΜΠΟΡΕΊ ΝΑ ΒΛΆΨΟΥΜΕ ΤΟΝ ΕΑΥΤΌ ΜΑΣ.

Health

απ ό τη ν αλε ξ ία σβ ώ λου

54 lifo – 20.5.21

ι εμβολιασμοί στις νεότερες ηλικίες προχωρούν με ικανοποιητικό ρυθμό και καθημερινά πραγματοποιούνται περισσότεροι από 100.000 εμβολιασμοί στα 1.500 εμβολιαστικά κέντρα που λειτουργούν από άκρη σε άκρη σε όλη την Ελλάδα. Η επιχείρηση «Ελευθερία» επιταχύνει, βάζοντας στόχο να ορθώσει το πρώτο τείχος ανοσίας όταν θα έχει εμβολιαστεί τουλάχιστον με μία δόση εμβολίου το 30% του πληθυσμού, ώστε μετά να προχωρήσει στο τελικό ζητούμενο, τη συλλογική ανοσία, η οποία προϋποθέτει τον πλήρη εμβολιασμό του 60% του πληθυσμού. Πέρα από την ενθουσιώδη προσέλευση των νέων κυρίως ατόμων στα εμβολιαστικά κέντρα, οι δύο παράγοντες που κρίνουν την πρόοδο των εμβολιασμών είναι αφενός η επάρκεια δόσεων των τεσσάρων εγκεκριμένων εμβολίων και αφετέρου η εμπιστοσύνη του κόσμου στα Covid εμβόλια. Το ζήτημα της εμπιστοσύνης είναι ιδιαίτερα σημαντικό και, πέρα από τα περιστατικά θρομβώσεων, τα οποία σχετίζονται με τα εμβόλια ιικού φορέα και ανησύχησαν τον κόσμο, πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι για τις πιθανές και αναμενόμενες παρενέργειες που μπορεί να εμφανιστούν μετά τη χορήγηση του εμβολίου, ώστε να μην πλάθουμε «φανταστικά» σενάρια στο μυαλό μας. Για την αποφυγή της παραπληροφόρησης, η καθηγήτρια Παιδιατρικής Ιωάννα Παυλοπούλου από την Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμών καταγράφει ποια συμπτώματα πρέπει να περιμένουμε μετά από κάθε εμβόλιο, ώστε να είμαστε

διαβασμένοι και να μην ανησυχούμε άδικα. Οι περισσότερες παρενέργειες που ενδέχεται να εμφανιστούν μετά τους Covid εμβολιασμούς είναι κοινές για όλα τα εμβόλια, πλην ελαχίστων εξαιρέσεων, που αφορούν κυρίως το mRNA εμβόλιο της Pfizer. Από τα αναμενόμενα συμπτώματα, αυτά που έχουν καταγραφεί κυρίως μετά το εμβόλιο της Pfizer είναι οι ταχυπαλμίες και το οίδημα (πρήξιμο) των αρθρώσεων, όπως και οι σοβαρές αλλεργικές αντιδράσεις. Γι’ αυτό, άλλωστε, μετά τον εμβολιασμό με τα mRNA εμβόλια, οι εμβολιασμένοι πρέπει να παραμείνουν στο κέντρο για 25-30 λεπτά, καθώς μια ενδεχόμενη αλλεργική αντίδραση εκδηλώνεται άμεσα. Τα πιο συνηθισμένα συμπτώματα που μπορούν να εμφανιστούν μετά τον Covid εμβολιασμό περιλαμβάνουν τις κλασικές παρενέργειες στο σημείο της ένεσης, όπως πόνος, οίδημα (πρήξιμο) και ερυθρότητα. Επίσης, περιμένουμε πυρετό, μυαλγίες, αίσθημα κόπωσης και πονοκέφαλο, καθώς και πρήξιμο στις αρθρώσεις, ταχυκαρδίες και σοβαρές αλλεργίες, που ωστόσο έχουν παρατηρηθεί κυρίως με το εμβόλιο της Pfizer. Οι συνηθισμένες παρενέργειες διαρκούν συνήθως μέχρι δύο εικοσιτετράωρα και μετά υποχωρούν. Κατά κανόνα, οι ανεπιθύμητες ενέργειες μετά τον εμβολιασμό είναι πιο συχνές μετά τη δεύτερη δόση του εμβολίου και στα νεαρότερα άτομα. Οι περισσότεροι, πάντως, μετά τον εμβολιασμό τους αναφέρουν αυτόν τον χαρακτηριστικό πόνο στο μπράτσο, ο οποίος γίνεται εντονότερος αν το βράδυ στον ύπνο τους γυρίσουν πλευρό και πιέσουν το πονεμένο χέρι με το βάρος του σώματός τους.

Εκτός από τα αναμενόμενα συμπτώματα, υπάρχουν κάποιες παρενέργειες που σχετίζονται με το πολύ σπάνιο σύνδρομο της θρόμβωσης με χαμηλό αριθμό αιμοπεταλίων (θρομβοπενία), το οποίο έχει παρατηρηθεί μετά τον εμβολιασμό με τα εμβόλια του ιικού φορέα (Astra Zeneca και Johnson & Johnson), για τις οποίες καλό είναι να είμαστε ενήμεροι. Τα συμπτώματα αυτά περιλαμβάνουν εκχυμώσεις (μελανιές) και πετέχιες (μικρές κοκκινίλες σαν το κεφαλάκι της καρφίτσας), πονοκέφαλο που επιμένει 3-4 μέρες ή υποχωρεί και μετά επανέρχεται, πρήξιμο στα πόδια, πόνο στην κοιλιά, πόνο στο στήθος, δύσπνοια και θολή όραση. Αν παρουσιάσουμε αυτά τα συμπτώματα μία έως δύο εβδομάδες μετά τον εμβολιασμό με την 1η δόση του Covid εμβολίου, ενημερώνουμε αμέσως τον γιατρό μας, καθώς υπάρχει θεραπεία, ώστε να αποσοβηθεί ο κίνδυνος. Σε όλες τις περιπτώσεις θρόμβωσης που έχουν καταγραφεί έως τώρα αυτές οι σπάνιες διαταραχές της πήξης του αίματος έχουν παρουσιαστεί μετά τη χορήγηση της πρώτης δόσης, με τους ειδικούς να μην έχουν αποκωδικοποιήσει ακόμα τα αίτια που προκαλούν αυτή την ανοσολογική εκτροπή.

ΟΎΤΕ ΠΑΥΣΊΠΟΝΑ, ΟΎΤΕ ΑΝΤΙΙΣΤΑΜΙΝΙΚΆ, ΟΎΤΕ ΑΝΤΙΠΗΚΤΙΚΆ, ΠΡΟΚΑΤΑΒΟΛΙΚΆ! Ο φόβος για την εμφάνιση παρενεργειών και όλη αυτή η παραφιλολογία που συνοδεύει τα Covid εμβόλια έχει οδηγήσει πολύ κόσμο στην εσφαλμένη λήψη, προκαταβολικά, κάποιων φαρμάκων προκειμένου να απαλύνουν τη «συμπτωματολογία». Σαφώς κι αυτό είναι λάθος. «Πριν από τον εμβολιασμό δεν πρέπει να παίρνουμε παυσίπονα ή αντιφλεγμονώδη και, φυσικά, ούτε αντιπηκτικά» τονίζει η καθηγήτρια Παιδιατρικής Ιωάννα Παυλοπούλου, προσθέτοντας πως κατά την εποχή του εμβολιασμού δεν σταματάμε την αγωγή που παίρνουμε αν πάσχουμε από κάποιο χρόνιο νόσημα και παραμένουμε σε επαφή με τον γιατρό μας. Είναι σημαντικό να συμμορφωνόμαστε με τις οδηγίες του και να μην κάνουμε εμείς τον γιατρό του εαυτού μας. Από τη δική του μεριά, ο καθηγητής Πνευμονολογίας Στέλιος Λουκίδης, πρόεδρος της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας, συμβουλεύει όλους τους ασθενείς με άσθμα, οι οποίοι συχνά λαμβάνουν αντιισταμινικά, να μην τα πάρουν πριν από τον εμβολιασμό και την ημέρα του εμβολιασμού, γιατί αυτά μπορεί να καλύψουν μια αλλεργική αντίδραση, με αποτέλεσμα το εμβολιασμένο άτομο να μη συνειδητοποιήσει την εμφάνισή της και συνεπώς να μη ζητήσει ιατρική βοήθεια. Τώρα, σε ό,τι αφορά τις αναμενόμενες παρενέργειες, αν εμφανίσουμε μυαλγίες και πυρετό που δεν αντέχουμε, όχι απλώς δέκατα, μπορούμε να πάρουμε αντιπυρετικό. Πρέπει να θυμόμαστε πως τα συμπτώματα και η όποια κακοδιαθεσία υποχωρούν σε σαράντα οκτώ ώρες το πολύ. Σε ό,τι αφορά τη διατροφή, δεν υπάρχουν περιορισμοί για τις ημέρες του εμβολιασμού και μετά από αυτόν. Μπορούμε να φάμε τα πάντα, και ψάρι και αυγό και ξηρούς καρπούς, όλα επιτρέπονται, εκτός φυσικά αν γνωρίζουμε ότι έχουμε αλλεργία ή δυσανεξία σε κάποιο τρόφιμο. Επίσης, μπορούμε να πιούμε αλκοόλ με μέτρο – φυσιολογική ποσότητα, όχι παρεκτροπές. Πολύ σημαντικό είναι να πίνουμε άφθονο νερό, γιατί ο οργανισμός πρέπει να παραμείνει ενυδατωμένος.

Οικονομικές υποθέσεις και ό,τι αφορά επενδύσεις και απόκτηση αγαθών θα σας απασχολήσουν από τις 20/5, που εισέρχεται ο Ήλιος στους Διδύμους, και μέχρι τις 21/6 θα είναι εξαιρετική εποχή για να βάλετε μια τάξη στον προϋπολογισμό σας. Μια καινούργια ιδέα θα σας δώσει ώθηση και θα είναι ένα πολύ παραγωγικό διάστημα. Στις 23/5 ο Κρόνος στον Υδροχόο γυρίζει σε ανάδρομη πορεία και μέχρι τις 11/10 θα πρέπει να ρίξετε τους ρυθμούς σας προκειμένου να επανεξετάσετε θέματα σχετικά με την καριέρα σας. Ενδεχομένως να έχετε καθυστερήσεις, θα είναι όμως μια καλή αφορμή για να ενισχύσετε τη φήμη σας και να βελτιώσετε το ψηφιακό σας προφίλ. Η Πανσέληνος-Σεληνιακή Έκλειψη στον Τοξότη στις 26/5 θα σημάνει την ολοκλήρωση ενός κύκλου γεγονότων που θα αφορούν κοινούς πόρους ή την αποπληρωμή μιας οφειλής και θα μπορέσετε να επενδύσετε σε μια νέα επιχειρηματική ιδέα.

ΔΙΔΥΜΟΣ [21.5/21.6] Στις 20/5 εισέρχεται

ΑΙΓΟΚΕΡΩΣ [22.12/19.1]

ΖΥΓΟΣ [23.9/22.10] Οι σπουδές, τα ταξί-

ΥΔΡΟΧΟΟΣ [20.1/19.2]

δια και νομικές υποθέσεις έρχονται στο προσκήνιο με την είσοδο του Ήλιου στους Διδύμους στις 20/5 και μέχρι τις 21/6 θα είναι ένα ευνοϊκό διάστημα για να επικεντρωθείτε στους στόχους σας και να διευρύνετε τους ορίζοντές σας. Διευθετήστε διαδικαστικά θέματα και δώστε έμφαση στις σπουδές σας. Από τις 23/5, που γυρίζει ο Κρόνος στον Υδροχόο σε ανάδρομη πορεία, ξεκινά μια περίοδος διάρκειας πέντε μηνών που θα πρέπει να είστε πολύ προσεχτικοί στις επενδύσεις, καθώς δεν θα λείψουν οι προκλήσεις που θα σας κάνουν επιρρεπείς σε αστοχίες. Αρκετοί από εσάς θα επανεξετάσετε μια ερωτική σχέση που δεν θα πληροί τις προσδοκίες σας και στην ανάγκη σας για επιβεβαίωση θα μπλέξετε σε περιπέτειες. Η Πανσέληνος-Σεληνιακή Έκλειψη στον Τοξότη στις 26/5 μπορεί να σημάνει την ολοκλήρωση μιας εμπορικής υπόθεσης ή ενός κύκλου μαθημάτων.

ο Ήλιος στο ζώδιό σας και, καθώς ξεκινά ο μήνας των γενεθλίων σας, η ενέργειά σας θα είναι σε υψηλά επίπεδα. Σε συνδυασμό με την αισιοδοξία που θα σας διακατέχει, θα πετύχετε πολλά σε επαγγελματικό ή προσωπικό επίπεδο. Μέχρι τις 21/6 θα είναι ευνοϊκή εποχή για να αναλάβετε πρωτοβουλίες, να πάρετε ρίσκα, να βελτιώσετε την εμφάνισή σας και να ασχοληθείτε με τις προσωπικές σας ανάγκες. Στις 23/5 ο Κρόνος στον Υδροχόο γυρίζει σε ανάδρομη πορεία και μέχρι τις 11/10 ενδεχομένως να προκύψουν κάποιες προκλήσεις σε ταξίδια ή σπουδές. Ωστόσο, θα είναι μια καλή εποχή για να δουλέψετε εντατικά, καθώς θα σας δοθεί η ευκαιρία να κατακτήσετε τους στόχους σας. Η Πανσέληνος-Σεληνιακή Έκλειψη στον Τοξότη στις 26/5 σας επηρεάζει άμεσα και θα σημάνει την ολοκλήρωση μιας συνεργασίας με επιτυχία.

ΣΚΟΡΠΙΟΣ [23.10/22.11] Με την είσοδο

ΚΑΡΚΙΝΟΣ [22.6/22.7] Έπειτα από

του Ήλιου στους Διδύμους στις 20/5 ξεκινά μια περίοδος έντονης απασχόλησης με οικονομικές υποθέσεις και μέχρι τις 21/6 θα έχετε κάποια έσοδα, αλλά θα πρέπει να τακτοποιήσετε και τις οφειλές σας προς το Δημόσιο. Αρκετοί από εσάς θα βρείτε μια νέα πηγή εσόδων και θα αυξήσετε τα κέρδη σας, θα πρέπει όμως να προσέξετε τη διαχείριση των χρημάτων σας. Στις 23/5 γυρίζει ο Κρόνος στον Υδροχόο ανάδρομος και μπορεί να κάνει την επανεμφάνισή του ένα οικογενειακό θέμα που θα σας αναγκάσει να αναβάλετε για κάποιο διάστημα την εκμετάλλευση ενός ακινήτου ή μπορεί να προκύψουν διαδικαστικά κολλήματα που θα αποτρέψουν την υλοποίηση ενός σχεδίου. Με την Πανσέληνο-Σεληνιακή Έκλειψη στον Τοξότη στις 26/5 ενεργοποιείται ο τομέας των οικονομικών σας, κλείνει ένας κύκλος που αφορά μια επένδυση και βελτιώνονται τα οικονομικά σας.

αρκετούς μήνες που είχατε επικεντρωθεί στην εφαρμογή μιας ιδέας, από τις 20/5, που εισέρχεται ο Ήλιος στους Διδύμους, μπορείτε να ρίξετε τους ρυθμούς και να ασχοληθείτε με τη φυσική σας κατάσταση. Τα επαγγελματικά σας μέχρι τις 21/6 θα κυλήσουν ομαλά και θα έχετε την ευχέρεια να δώσετε έμφαση στη φυσική και ψυχική σας ευεξία. Απολαύστε τη θάλασσα, που αποτελεί πηγή αναζωογόνησης, τραφείτε υγιεινά και γυμναστείτε. Από τις 23/5, που γυρίζει ο Κρόνος στον Υδροχόο ανάδρομος, και μέχρι τις 11/10 θα πρέπει να προσέξετε τη διαχείριση κοινών πόρων και να κρατήσετε άμυνες, καθώς μπορεί να προκύψουν οφειλές. Εξοικονομήστε χρήματα για έκτακτες ανάγκες ώστε να μη φρενάρουν τα μελλοντικά σας σχέδια. Η Πανσέληνος-Σεληνιακή Έκλειψη στον Τοξότη στις 26/5 δίνει νέες ευκαιρίες για επαγγελματική πρόοδο.

ΤΟΞΟΤΗΣ [23.11/21.12] Αυτή την εποχή

ΛΕΩΝ [23.7/23.8]

Ο τομέας της κοινωνικής σας ζωής ενεργοποιείται με την είσοδο του Ήλιου στους Διδύμους στις 20/5 και μέχρι τις 21/6 θα μπορέσετε να ικανοποιήσετε την ανάγκη σας για επαφές με φίλους, ενώ θα σας δοθεί η ευκαιρία να μοιραστείτε τις ιδέες σας σε άτομα που θα τις στηρίξουν. Νέες γνωριμίες με πρόσωπα με τα οποία θα έχετε κοινό όραμα ενδεχομένως να συμβάλουν στη βελτίωση της ερωτικής σας ζωή. Ιδανική εποχή για να ξεκινήσετε ένα χόμπι ή να ενταχθείτε σε μια εθελοντική ομάδα. Στις 23/5 γυρίζει ο Κρόνος στον Υδροχόο σε ανάδρομη πορεία και μέχρι τις 11/10 μπορεί να είναι ένα διάστημα αρκετά πιεστικό, που θα σας κάνει να επανεξετάσετε μια συνεργασία ή να αλλάξετε επαγγελματική κατεύθυνση. Η Πανσέληνος-Σεληνιακή Έκλειψη στον Τοξότη στις 26/5 δίνει έμφαση στη δημιουργικότητα, στα χρήματα, στις απολαύσεις και στα παιδιά.

ΠΑΡΘΕΝΟΣ [24.8/22.9] Το προσεχές διάστημα επικεντρωθείτε στην καριέρα σας, καθώς με την είσοδο του Ήλιου στους Διδύμους στις 20/5 και μέχρι τις 21/6 θα σας δοθούν ευκαιρίες για να κάνετε ένα νέο ξεκίνημα που θα συμβάλει στη βελτίωση των οικονομικών σας. Επενδύστε κάποια χρήματα στη βελτίωση του επαγγελματικού σας προφίλ και στη διαφήμιση των προϊόντων ή των υπηρεσιών σας και δοκιμάστε την τύχη σας σε μια διαφορετική κατεύθυνση, εφόσον δεν είστε ικανοποιημένοι με τις αποδοχές σας. Με την επιστροφή του Κρόνο στον Υδροχόο σε ανάδρομη πορεία στις 23/5 ξεκινά ένα διάστημα κατά το οποίο θα πρέπει να δώσετε έμφαση στην οργάνωση της καθημερινότητάς σας. Ασχοληθείτε με τη φυσική σας κατάσταση και δείτε με ποιους τρόπους μπορείτε να βελτιώσετε την επιχείρησή σας. Η Πανσέληνος-Σεληνιακή Έκλειψη στον Τοξότη στις 26/5 δίνει ευκαιρίες για αύξηση εσόδων.

Sudoku No 686 4 2 9 7 1 8 3 7 6 5

2 6 3 7

6 9

4

1 4

2

5 8 2

2 5

9

Η λύση του προηγούμενου 6 9 5 4 3 8

8 7 2 6 1 9

4 3 1 5 2 7

3 5 6 8 7 1

9 1 7 2 5 4

2 8 4 3 9 6

1 6 9 7 8 5

7 4 3 1 6 2

5 2 8 9 4 3

7 5 9 4 3 1 2 8 6 2 4 6 9 8 7 3 5 1 1 3 8 2 6 5 4 9 7

δίνετε έμφαση στις σχέσεις σας και με την είσοδο του Ήλιου στους Διδύμους στις 20/5 ξεκινά ένα διάστημα πολύ ευνοϊκό για νέες συνεργασίες και για βελτίωση της προσωπικής σας ζωής. Η θετική σας ενέργεια σε συνδυασμό με τις δεξιότητές σας σάς κάνουν πολύ καλούς στις διαπραγματεύσεις, ενώ παράλληλα θα έχετε την ικανότητα να επαναφέρετε τις ισορροπίες σε ένα περιβάλλον που επικρατεί αναταραχή. Με την επιστροφή του Κρόνου στον Υδροχόο σε ανάδρομη πορεία στις 23/5 και μέχρι τις 11/10 ενδεχομένως να συναντήσετε προβλήματα στις μετακινήσεις ή να προκύψουν επικοινωνιακά εμπόδια. Μια ιδέα σχετικά με την αύξηση του εισοδήματός σας, που έμεινε στη μέση, μπορεί να υλοποιηθεί, αρκεί να προσέξετε τις λεπτομέρειες. Στις 26/5 θα είστε οι πρωταγωνιστές, καθώς πραγματοποιείται η Πανσέληνος-Σεληνιακή Έκλειψη στο ζώδιό σας και θα κάνετε ένα νέο ξεκίνημα.

Με την είσοδο του Ήλιου στους Διδύμους στις 20/5 ξεκινά ένα διάστημα κατά το οποίο θα ασχοληθείτε με την εργασία και τη φυσική σας κατάσταση και μέχρι τις 21/6 θα έχετε την ευχέρεια να βελτιώσετε τον εαυτό σας και να βρείτε δουλειά. Η ενέργειά σας θα είναι σε υψηλά επίπεδα και θα διεκπεραιώνετε τις υποχρεώσεις σας με ευκολία. Ξεκινήστε διατροφή και άσκηση. Η έκθεση στον ήλιο, σε συνδυασμό με το θαλασσινό νερό, θα αναζωογονήσει το σώμα και το πνεύμα σας. Από τις 23/5, που γυρίζει ο Κρόνος στον Υδροχόο σε ανάδρομη πορεία, και μέχρι τις 11/10 θα πρέπει να είστε ιδιαίτερα προσεχτικοί στη διαχείριση των χρημάτων σας, καθώς μπορεί να προκύψουν κάποια θέματα που θα χρήζουν άμεσης αντιμετώπισης. Η Πανσέληνος-Σεληνιακή Έκλειψη στον Τοξότη στις 26/5 θα σας υπενθυμίσει πως πρέπει να ξεκουραστείτε.

star

ΤΑΥΡΟΣ [21.4/20.5]

Έπειτα από ένα διάστημα εντατικής ενασχόλησης με τα επαγγελματικά σας, από τις 20/5, που εισέρχεται ο Ήλιος στους Διδύμους, θα ασχοληθείτε με πιο δημιουργικές δραστηριότητες, δίνοντας προτεραιότητα σε απολαύσεις και ερωτική ζωή. Μέχρι τις 21/6 θα έχετε τη δυνατότητα να εστιάσετε στην αναζήτηση ερωτικού συντρόφου, να διασκεδάσετε και να περάσετε ποιοτικό χρόνο με την οικογένεια. Προσέξτε μόνο την έντονη τάση για επιπόλαιες δαπάνες. Στις 23/5 ο Κρόνος στο ζώδιό σας γυρίζει σε ανάδρομη πορεία και μέχρι τις 11/10 θα επαναπροσδιορίσετε τις ανάγκες σας και ενδεχομένως να αλλάξετε ρότα στα επαγγελματικά σας. Ωστόσο, θα πρέπει να αποφύγετε τις σπασμωδικές ενέργειες και να μελετήσετε καλά τις μελλοντικές σας κινήσεις. Η Πανσέληνος-Σεληνιακή Έκλειψη στον Τοξότη στις 26/5 μπορεί να σημάνει την ολοκλήρωση μιας ιδέας και θα ενεργοποιήσει την κοινωνική σας ζωή.

ΙΧΘΥΣ [20.2/20.3] Με την οικογένεια και τις ανάγκες του σπιτιού θα ασχοληθείτε από τις 20/5, που εισέρχεται ο Ήλιος στους Διδύμους, και καθώς θα έχετε όλη την απαραίτητη ενέργεια, θα είναι μια καλή εποχή για να βελτιώσετε τον χώρο και τις σχέσεις με τα αγαπημένα σας πρόσωπα. Επιδιορθώστε βλάβες, αναπαλαιώστε αντικείμενα και βάλτε μια καλοκαιρινή πινελιά στο σπίτι ή στην επιχείρησή σας. Αν σκοπεύετε να αξιοποιήσετε ένα ακίνητο, τώρα είναι μια καλή εποχή. Από τις 23/5, που γυρίζει ο Κρόνος στον Υδροχόο ανάδρομος, ξεκινά μια περίοδος διάρκειας πέντε μηνών που μπορεί να προκύψουν πιέσεις στη δουλειά σας και θα πρέπει να αναζητήσετε τρόπους να αποβάλετε το άγχος. Η Πανσέληνος-Σεληνιακή Έκλειψη στις 26/5 στον Τοξότη ενεργοποιεί τον τομέα της καριέρας και δίνει ευκαιρίες για αύξηση του εισοδήματος και της φήμης σας.

ΚΡΙΟΣ [21.3/20.4]

Με την είσοδο του Ήλιου στους Διδύμους στις 20/5 φωτίζεται ο τομέας της επικοινωνίας και μέχρι τις 21/6 θα πρέπει να επικεντρωθείτε στην προώθηση των υπηρεσιών σας και σε ό,τι αφορά την εκπαίδευση. Αξιοποιήστε αυτό το ευνοϊκό διάστημα για μετακινήσεις και επαφές για να διευρύνετε τον κοινωνικό σας κύκλο και βελτιώστε σχέσεις με οικείους. Στις 23/5 ο Κρόνος γυρίζει σε ανάδρομη πορεία και μέχρι τις 11/10 θα κάνετε ένα ξεσκαρτάρισμα στις σχέσεις με φιλικά σας πρόσωπα, θα επαναπροσδιορίσετε συνεργασίες με άτομα με τα οποία έχετε κοινό όραμα και θα μπορέσετε να ολοκληρώσετε ένα εγχείρημα που είχε μείνει ατελές. Η Πανσέληνος-Σεληνιακή Έκλειψη στις 26/5 ενεργοποιεί τον άξονα επικοινωνία - πνευματική ανάπτυξη και μπορεί να φέρει απροσδόκητες εξελίξεις σχετικά με ένα ταξίδι ή μια επαγγελματική πρόταση. Ενδεχομένως να σημάνει την ολοκλήρωση ενός κύκλου σπουδών.

α πό τη μα ριβίκυ κα λλέργ η (sta rfa x@ lifo .gr) 20.5.21 – lifo

55

000 lifo – 20.5.21

ΠΕΤΡΟΣ ΠΙΤΣΙΝΗΣ

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΟΣ :

AUTO Το μεγάλο καλοκαιρινό αφιέρωμα στον κόσμο του αυτοκινήτου

A

Tα τη κ ς ορ ελ υφ λη α νι ία κή G ς ree αγ n ορ C άς ars

T 2 lifo – 20.5.21

U O

ΤΑ ΧΑΜΌΓΕΛΑ ΕΠΙΣΤΡΈΦΟΥΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΉ ΑΓΟΡΆ ΑΥΤΟΚΙΝΉΤΟΥ ΜΕΤΆ ΑΠΌ ΈΝΑΝ ΚΑΙ ΠΛΈΟΝ ΧΡΌΝΟ ΠΊΕΣΗΣ ΕΞΑΙΤΊΑΣ ΤΗΣ ΠΑΝΔΗΜΊΑΣ ΤΟΥ ΚΟΡΩΝΟΪΟΎ. ΩΣΤΌΣΟ, ΑΠΌ ΤΙΣ ΤΑΞΙΝΟΜΉΣΕΙΣ ΤΩΝ ΚΑΙΝΟΎΡΓΙΩΝ ΑΥΤΟΚΙΝΉΤΩΝ ΔΕΝ ΠΡΟΚΎΠΤΕΙ ΜΌΝΟ ΜΙΑ ΠΟΣΟΤΙΚΉ ΑΎΞΗΣΗ ΤΩΝ ΠΩΛΉΣΕΩΝ ΑΛΛΆ ΚΑΙ ΜΙΑ ΠΟΙΟΤΙΚΉ ΑΝΑΒΆΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΣΤΌΛΟΥ ΤΩΝ ΝΈΩΝ ΜΟΝΤΈΛΩΝ, Η ΟΠΟΊΑ ΑΠΟΤΥΠΏΝΕΤΑΙ ΣΤΗΝ ΈΝΤΟΝΗ ΠΑΡΟΥΣΊΑ ΟΧΗΜΆΤΩΝ ΜΕ ΦΙΛΙΚΈΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΠΕΡΙΒΆΛΛΟΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΊΕΣ. ΤΑ ΥΒΡΙΔΙΚΆ ΚΑΙ ΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΚΊΝΗΤΑ ΜΟΝΤΈΛΑ ΒΓΉΚΑΝ ΑΠΌ ΤΟ ΠΕΡΙΘΏΡΙΟ, ΣΤΟ ΟΠΟΊΟ ΒΡΊΣΚΟΝΤΑΝ ΔΥΣΤΥΧΏΣ ΜΈΧΡΙ ΠΡΌΣΦΑΤΑ, ΚΑΙ ΕΊΝΑΙ ΠΛΈΟΝ ΣΤΟ ΚΈΝΤΡΟ ΤΩΝ ΕΞΕΛΊΞΕΩΝ ΚΑΙ ΣΤΗ ΧΏΡΑ ΜΑΣ, ΚΙΝΏΝΤΑΣ ΤΟ ΕΝΔΙΑΦΈΡΟΝ ΟΛΟΈΝΑ ΜΕΓΑΛΎΤΕΡΗΣ ΜΕΡΊΔΑΣ ΥΠΟΨΗΦΊΩΝ ΑΓΟΡΑΣΤΏΝ. ΤΟ ΑΦΙΈΡΩΜΑ ΤΗΣ LIFO ΈΡΧΕΤΑΙ ΝΑ ΛΎΣΕΙ ΣΗΜΑΝΤΙΚΈΣ ΑΠΟΡΊΕΣ ΣΧΕΤΙΚΆ ΜΕ ΤΑ ΕΠΟΝΟΜΑΖΌΜΕΝΑ ΚΑΙ GREEN CARS, ΤΙΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΈΣ ΑΛΛΆ ΚΑΙ ΤΙΣ ΙΔΙΑΙΤΕΡΌΤΗΤΈΣ ΤΟΥΣ ΣΕ ΣΎΓΚΡΙΣΗ ΜΕ ΤΑ ΜΟΝΤΈΛΑ ΣΥΜΒΑΤΙΚΏΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΏΝ. ΕΠΊΣΗΣ, ΑΠΟΚΑΛΎΠΤΕΙ ΠΏΣ ΜΠΟΡΟΎΜΕ ΝΑ ΜΕΙΏΣΟΥΜΕ ΑΙΣΘΗΤΆ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΆΛΩΣΗ ΚΑΥΣΊΜΟΥ ΤΟΥ ΑΥΤΟΚΙΝΉΤΟΥ ΜΑΣ ΚΑΙ ΝΑ ΑΥΞΉΣΟΥΜΕ ΤΟΝ ΚΎΚΛΟ ΖΩΉΣ ΤΗΣ ΜΠΑΤΑΡΊΑΣ ΣΕ ΈΝΑ ΑΜΙΓΏΣ ΗΛΕΚΤΡΟΚΊΝΗΤΟ ΜΟΝΤΈΛΟ. ΚΑΛΉ ΑΝΆΓΝΩΣΗ! 20.5.21 20.5.21 – lifo – lifo 0003

smart προωθεί τα μοντέλα της οικογένειας EQ με το σλόγκαν «All electric, now». Δεν πρόκειται για κάποιο διαφημιστικό πυροτέχνημα, αλλά ανταποκρίνεται απόλυτα στην πραγματικότητα, καθώς η smart έγινε η πρώτη μάρκα αυτοκινήτων παγκοσμίως που κατάργησε από την γκάμα της τους θερμικούς κινητήρες και στράφηκε αποκλειστικά, και ολοκληρωτικά, στην ηλεκτροκίνηση με την οικογένεια μοντέλων EQ. Η διορατική αυτή μετάβαση δεν ξενίζει, αφού η smart είχε επιδείξει και στο παρελθόν ανάλογο ριζοσπαστισμό, όταν ανέτρεψε όλα τα δεδομένα και παρουσίασε το fortwo πρώτης γενιάς, που έφερε την επανάσταση στα μοντέλα πόλης. Τώρα το επαναλαμβάνει με το smart EQ, που αποτελεί την επιτομή του αυτοκινήτου για μετακινήσεις σε αστικό περιβάλλον και αξιοποιεί ιδανικά όλα τα πλεονεκτήματα της τετρακίνησης. Παράλληλα, ξεχωρίζει με τον εμβληματικό σχεδιασμό του και τις εξαιρετικά πρακτικές εξωτερικές διαστάσεις που το αναδεικνύουν σε δεινό κυνηγό κάθε ελεύθερου τετραγωνικού εκατοστού εντός πόλης. Η ευρυχωρία για τον οδηγό και τον συνοδηγό είναι κορυφαία, ενώ στη διάθεσή τους βρίσκονται και αρκετοί πρακτικοί αποθηκευτικοί χώροι για μικροαντικείμενα. Η αυτονομία της μπαταρίας του smart EQ fortwo coupé φτάνει έως τα 159 χιλιόμετρα με βάση τις τυποποιημένες μετρήσεις προδιαγραφών WLTP, αν και στην πράξη μπορεί να αυξηθεί, εφόσον ο οδηγός κινείται κυρίως στο φυσικό πεδίο δράσης του μήκους μόλις 2,69 μ. διθέσιου μοντέλου, δηλαδή στην πόλη, επειδή τότε ανακτά περισσότερη ενέργεια από τις συχνές επιβραδύνσεις και τα φρεναρίσματα. Πρόκειται για μια απόλυτα ικανοποιητική τιμή, η οποία καλύπτει τις μετακινήσεις ενός μέσου χρήστη για αρκετές ημέρες, ενώ η μπαταρία των 17,6 kWh διαθέτει το πλεονέκτημα της γρήγορης φόρτισης. Ειδικότερα με τον προαιρετικό φορτιστή 22 kWh αυξάνεις τη φόρτιση από 10% σε 80% μέσα σε μόλις σαράντα λεπτά! Να σημειώσουμε ότι η εργοστασιακή εγγύηση για την μπαταρία του αυτοκινήτου ανέρχεται σε οκτώ χρόνια ή 100.000 χιλιόμετρα.

4 lifo – 20.5.21

SMART EQ

ΑΦΙΕΡΩΜΑ AUTO

ΤΟ SMART EQ ΑΠΟΤΕΛΕΊ ΤΟΝ ΟΡΙΣΜΌ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΚΊΝΗΤΟΥ ΜΟΝΤΈΛΟΥ ΠΌΛΗΣ, ΚΑΘΏΣ ΠΡΟΣΦΈΡΕΙ ΚΟΡΥΦΑΊΑ ΕΥΕΛΙΞΊΑ ΚΑΙ ΑΠΟΛΑΥΣΤΙΚΉ ΑΊΣΘΗΣΗ ΟΔΉΓΗΣΗΣ, ΧΩΡΊΣ ΝΑ ΡΥΠΑΊΝΕΙ ΤΟ ΠΕΡΙΒΆΛΛΟΝ, ΕΝΏ ΜΠΟΡΕΊ ΝΑ ΑΠΟΚΤΗΘΕΊ ΕΥΚΟΛΌΤΕΡΑ ΧΆΡΗ ΣΤΟ ΆΤΟΚΟ ΠΡΌΓΡΑΜΜΑ ΧΡΗΜΑΤΟΔΌΤΗΣΉΣ ΤΟΥ. . ΑΠΌ ΤΟΝ ΠΕΤΡΟ ΠΙΤΣΙΝΗ

Η καταπληκτική ευελιξία, η τέλεια ορατότητα προς όλες τις κατευθύνσεις, τα άνετα καθίσματα και η σταθερότητα σε στροφές και ευθείες δημιουργούν ένα γευστικό οδηγικό κοκτέιλ και αναδεικνύουν το smart EQ σε ένα απολαυστικό όχημα με οικολογικό χαρακτήρα, το οποίο δεν επιβαρύνει την ατμόσφαιρα με διοξείδιο του άνθρακα και άλλους ρύπους. Ο καινοτόμος χαρακτήρας του smart EQ fortwo coupé αποτυπώνεται και στην εφαρμογή smart EQ control, χάρη στην οποία συνδέεται με το smartphone του οδηγού του, ώστε ο τελευταίος να μπορεί να ελέγχει κάθε στιγμή την κατάσταση του αυτοκινήτου, τα επίπεδα φόρτισης και τις λειτουργίες connected car, όπως ο προκλιματισμός. Το cult μοντελάκι διευκολύνει με κάθε τρόπο την καθημερινότητα του οδηγού του, είτε με πολλαπλές δυνατότητες διαμόρφωσης του αυτοκινήτου μέσω πακέτων εξοπλισμού, κομμένων και ραμμένων στα μέτρα του, είτε αναζητώντας θέση στάθμευσης μέσω εφαρμογής, είτε φωτίζοντας τη νύχτα σαν να είναι μέρα με την πολύτιμη συνδρομή των προαιρετικών προβολέων LED. Aν και συμπαγών διαστάσεων, το smart EQ fortwo μπορεί να υπερηφανεύεται για τα κορυφαία επίπεδα ασφάλειας που προσφέρει στους επιβάτες του με καινοτομίες όπως ο ανθεκτικότατος κλωβός ασφαλείας tridion, ο μεγάλος αριθμός αερόσακων, μεταξύ των οποίων και για τα γόνατα, η ενεργή υποβοήθηση φρεναρίσματος, αν οι ειδικοί αισθητήρες ραντάρ διαγνώσουν κίνδυνο σύγκρουσης με προπορευόμενο όχημα, και το σύστημα υποβοήθησης κατά των πλευρικών ανέμων. Αυτή η περίοδος προσφέρεται ακόμη περισσότερο για την απόκτηση ενός δίθυρου smart EQ coupé ή ενός τετράθυρου και τετραθέσιου forfour βασικής αξίας 26.267 ευρώ λόγω του άτοκου χρηματοδοτικού προγράμματος «Mercedes Benz Financial», με τη μηνιαία δόση να διαμορφώνεται στα 239 ευρώ. Επίσης, η ελληνική αντιπροσωπεία επιδοτεί την αγορά «έξυπνου» φορτιστή wallbox και προσφέρει δώρο ηλεκτρική ενέργεια για την κάλυψη 1.400 χιλιομέτρων τον μήνα!

Η ΕΠΙΤΟΜΉ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΎ ΑΥΤΟΚΙΝΉΤΟΥ 20.5.21 – lifo

5

Ο ΓΕΝΙΚΌΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΉΣ ΤΟΥ ΣΥΝΔΈΣΜΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΈΩΝ ΑΝΤΙΠΡΟΣΏΠΩΝ ΑΥΤΟΚΙΝΉΤΟΥ (ΣΕΑΑ), Κ. ΔΗΜΉΤΡΗΣ ΠΆΤΣΙΟΣ, ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΕΊ ΤΟΝ ΈΛΛΗΝΑ ΑΓΟΡΑΣΤΉ, ΠΕΡΙΓΡΆΦΕΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΆ ΤΟΥ ΜΈΣΟΥ ΚΑΙΝΟΎΡΓΙΟΥ Ι.Χ. ΣΤΗ ΧΏΡΑ ΜΑΣ ΚΑΙ ΕΞΗΓΕΊ ΣΕ ΤΙ ΟΦΕΊΛΕΤΑΙ Η ΕΚΡΗΚΤΙΚΉ ΆΝΟΔΟΣ ΤΩΝ ΠΩΛΉΣΕΩΝ ΗΛΕΚΤΡΙΚΏΝ ΚΑΙ ΥΒΡΙΔΙΚΏΝ ΜΟΝΤΈΛΩΝ. — Πώς κινήθηκε η αγορά αυτοκινήτου στην Ελλάδα από τις αρχές του 2020 έως σήμερα, ιδίως μετά την εμφάνιση του κορωνοϊού; Η αγορά αυτοκινήτου,

AUTO

έχοντας καταγράψει τον μέσο όρο των 269.000 ταξινομήσεων καινούργιων επιβατικών τη δεκαετία 2000-2009, βρέθηκε στα επίπεδα των 60.000 μονάδων τα έτη 2012-2013. Στη συνέχεια, το 2019 σταδιακά αναρριχήθηκε στις 114.000, που είναι περίπου έντεκα καινούργια επιβατικά ανά χίλιους κατοίκους, μέγεθος που ασφαλώς υπολείπεται αρκετά του ευρωπαϊκού μέσου όρου των τριάντα νέων αυτοκινήτων ανά χίλιους κατοίκους. Η πανδημία επηρέασε την αγορά ουσιαστικά, καθώς στο σύνολο του 2020 διαπιστώθηκε υποχώρηση κατά -29,0%. Επομένως, η αγορά υπερέβη ελάχιστα τις 80.000 ταξινομήσεις. Κύρια αιτία της κάμψης της αγοράς ήταν η ακύρωση των πωλήσεων αυτοκινήτων για ενοικίαση στους τουριστικούς προορισμούς, καθώς οι λιανικές πωλήσεις διατηρήθηκαν σχεδόν αμετάβλητες.

― Ποιες είναι οι προβλέψεις για τη φετινή χρονιά και ποιο νούμερο πωλήσεων θεωρείτε ότι ανταποκρίνεται στις σημερινές δυνατότητες της ελληνικής οικονομίας; Η αγορά αυτοκινήτου θα μπορούσε να υπερβεί τις 100.000 μονάδες το 2021, με την προϋπόθεση ότι δεν θα προκύψουν νέα ζητήματα το φθινόπωρο με την πανδημία. Το πρώτο εξάμηνο του έτους έχει επηρεαστεί ήδη σε κάποιο βαθμό από τα περιοριστικά μέτρα και την αναβολή έναρξης της τουριστικής περιόδου. Παραμένουμε, όμως, αισιόδοξοι ότι η αγορά των καινούργιων επιβατικών μπορεί να επιτύχει τέτοια επίδοση στο σύνολο του έτους.

― Θα επιστρέψουμε ποτέ στη «χρυσή εποχή» των 250.000 έως 300.000 πωλήσεων ετησίως; Η εποχή αυτή μπορεί να χαρακτηριστεί «χρυσή» για τα ελληνικά δεδομένα, καθώς, όπως αναφέρθηκε, η χώρα μας υπολειπόταν πάντοτε σημαντικά των ευρωπαϊκών αγορών. Π.χ. οι πωλήσεις το 2004 είχαν φθάσει στο μέγιστο των είκοσι αυτοκινήτων ανά χίλιους κατοίκους, όταν στην ευρωζώνη το ίδιο έτος ήταν τριάντα έξι κατά μέσο όρο. Η επάνοδος, λοιπόν, στα κανονικά μεγέθη (200.000+ ταξινομήσεις) είναι ένας μεσοπρόθεσμος στόχος και σχετίζεται άμεσα με την αναθέρμανση της οικονομίας, για την οποία οι περισσότεροι είναι βέβαιοι, έστω και μετά την πανδημία.

― Ποιες είναι οι δημοφιλέστερες κατηγορίες και ποιες εμφανίζουν μείωση ζήτησης; Τι διαφοροποιήσεις υπάρχουν σε σχέση με το παρελθόν; Μετά τη μεγάλη αύξηση των πετρελαιοκίνητων οχημάτων στις αρχές της προηγούμενης δεκαετίας, διαπιστώνει κανείς τα τελευταία χρόνια μια πιο ομαλή κατανομή στους κινητήρες βενζίνης και πετρελαίου, αλλά και στην υβριδική τεχνολογία. Αξιοπρόσεκτη είναι,

Δημήτρης Πάτσιος: «17. η μέση αξία ενός καινού 6 lifo – 20.5.21

7.000 ευρώ ούργιου Ι.Χ. στην Ελλάδα» 20.5.21 – lifo

7

AUTO

Δημήτρης Πάτσιος

φυσικά, η επικράτηση των επαναφορτιζόμενων αυτοκινήτων στα τέλη του 2020 σε ποσοστό 5%, χάρη στο πρόγραμμα «Κινούμαι Ηλεκτρικά» και στο σύνολο των φορολογικών μέτρων που ισχύουν για τα εταιρικά αμιγώς ηλεκτρικά και επαναφορτιζόμενα (plug-in) υβριδικά οχήματα.

― Ποια είναι τα ποσοστά λιανικών και εταιρικών πωλήσεων; Τι ισχύει για τα «νοικιάρικα» και πώς διαφοροποιούνται οι πωλήσεις στις συγκεκριμένες κατηγορίες; Η Ελλάδα, όπως και

οι υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες της Μεσογείου, διαθέτει έναν σημαντικό, σύγχρονο στόλο ενοικιαζόμενων αυτοκινήτων, αναγκαίο για να υποστηρίξει την τουριστική «βιομηχανία». Οι εταιρείες ενοικίασης εξυπηρετούν παράλληλα μακροχρόνιες μισθώσεις σε εταιρείες και είναι ένας τομέας που δίνει λύσεις με μισθώματα και υπηρεσίες κορυφαίες στην Ε.Ε. Σχεδόν ένα στα δύο καινούργια αυτοκίνητα είναι εταιρική πώληση και περίπου η ίδια αναλογία εντός αυτών των πωλήσεων είναι σε μακροχρόνια μίσθωση και rent a car. Η τάση για πετρελαιοκινητήρες έχει εκλογικευτεί στις εταιρικές πωλήσεις, χάρη στους σύγχρονους βενζινοκινητήρες αλλά και στην υβριδική τεχνολογία.

― Πώς θα μπορούσαμε να περιγράψουμε το μέσο αυτοκίνητο ενός τυπικού Έλληνα αγοραστή; Η μέση αξία λιανικής προ

φόρων βρίσκεται στα επίπεδα των €17.000 και το μεγάλο μέρος των πωλήσεων κατευθύνεται στις κατηγορίες B και C, δηλαδή στα μικρομεσαία και μεσαία αυτοκίνητα που κατέλαβαν το 83,4% της αγοράς το περασμένο έτος. Η προτίμηση στα SUV το 2020 ήταν ευρεία, αφού αυτά αποτέλεσαν το 45,8% των ταξινομήσεων, ενώ η επιλογή στο καύσιμο ήταν 53% βενζίνη, 28% πετρέλαιο, 15% υβριδική τεχνολογία, 2,6% επαναφορτιζόμενα και 1,7% φυσικό αέριο.

― Πώς χαρακτηρίζετε τον Έλληνα καταναλωτή σε σχέση με το παρελθόν; Πώς προσεγγίζει πλέον τη διαδικασία αγοράς; Η αγορά αυτοκινήτου είναι μια σημαντική απόφαση για την ελληνική οικογένεια, τον εργαζόμενο, τον νέο άνθρωπο. Χρειάζεται να ενημερωθεί για το πλήθος των επιλογών, που τα τελευταία χρόνια είναι πολύ μεγάλο, όπως και ο ανταγωνισμός ανάμεσα στις μάρκες. Η ενημέρωση γίνεται σε πολλαπλά επίπεδα, μέσω του ειδικού Τύπου και των ψηφιακών μέσων, μέσω επικοινωνίας της κάθε μάρκας και κυρίως μέσω της «γνωριμίας» με το αυτοκίνητο σε μια έκθεση. Σημαντικό ρόλο παίζει πλέον και η επιλογή της χρηματοδότησης, καθώς είναι μεγάλος ο αριθμός των πιστώσεων που παρέχονται για καινούργια αυτοκίνητα, με πολύ ελκυστικά επιτόκια.

― Παλιότερα ανοιγοκλείναμε τις πόρτες και ζουλάγαμε τα πλαστικά του cockpit για να «διαπιστώσουμε» την ποιότητα ενός αυτοκινήτου, ενώ κοιτούσαμε την ιπποδύναμη και τις επιδόσεις για να αποφασίσουμε αν θα το αγοράσουμε. Σήμερα σε τι δίνει προτεραιότητα ο Έλληνας αγοραστής; Είναι ιδιαίτερα συνειδητοποι-

ημένος ο Έλληνας αγοραστής, με την έννοια ότι αξιολογεί όλες τις παραμέτρους, το κόστος αγοράς, το κόστος χρήσης και την πρακτικότητα. Η ποιότητα, καθώς είναι διαθέσιμη απ’ όλα τα εργοστάσια πλέον, θεωρείται δεδομένη, ενώ ο ψηφιακός εξοπλισμός πράγματι έχει ζήτηση, καθώς η δικτύωση έχει γίνει τρόπος ζωής. Όμως τα ηλεκτρονικά μέσα και η συνδεσιμότητα είναι κυρίως εργαλεία οδικής ασφάλειας και έξυπνης μετακίνησης για όλους, όπως το eCall, που σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης θα καλέσει το 112, ή άλλα μέσα που θα μας δείξουν διαδρομές με μικρότερη κίνηση κ.λπ.

― Βλέπετε διαφορές στις προτεραιότητες μεταξύ ηλικιακά νέων και μεγα-

8 lifo – 20.5.21

λύτερων αγοραστών; Νομίζω ότι πάντοτε υπήρχαν και θα υπάρχουν, με την έννοια ότι οι ανάγκες και ο τρόπος διασκέδασης και κάλυψης των αναγκών διαφέρουν από γενιά σε γενιά. Αυτό που παραμένει κοινό είναι ότι όλες οι ηλικίες θα μετακινηθούμε με το αυτοκίνητο τόσο επαγγελματικά όσο και για αναψυχή, ανακαλύπτοντας νέους προορισμούς!

― Έχουν χειραφετηθεί οι γυναίκες καταναλώτριες; Διαφέρουν οι επιλογές τους από εκείνες των αντρών και σε ποια σημεία; Για παράδειγμα, κάποιοι εκτιμούν ότι προτιμούν τα μικρά μοντέλα πόλης, ενώ οι έρευνες στο εξωτερικό δείχνουν ότι τους αρέσουν τα SUV. Πλέον το καινούργιο αυτοκίνητο είναι σαφώς μια κοινή απόφαση στα ζευγάρια. Άλλωστε, είναι πολλές οι γυναίκες που απολαμβάνουν την οδήγηση, καθώς οι νεότερες γενιές έχουν μεγαλώσει πλήρως εξοικειωμένες με το αυτοκίνητο. Η αλήθεια είναι, βέβαια, ότι για τους άνδρες το αυτοκίνητο παραμένει ένα πολύ ενδιαφέρον θέμα, καθώς συνδυάζει τεχνολογικές εξελίξεις, αγώνες κ.λπ., είναι όμως εξίσου σύνηθες γυναίκες να παρακολουθούν με το ίδιο ενδιαφέρον τις καινοτομίες στις οδικές μεταφορές.

― Πόσο έχει βοηθήσει το προωθητικό πρόγραμμα για την ηλεκτροκίνηση τις πωλήσεις ηλεκτροκίνητων οχημάτων; Το πρόγραμμα «Κινούμαι Ηλεκτρικά» έχει παίξει αποφασιστικό ρόλο και αποδεικνύει ότι όταν η πολιτεία παρέχει κίνητρα, η αγορά προσαρμόζεται αμέσως. Δεν είναι λίγο, από 0,4% των πωλήσεων, τα επαναφορτιζόμενα το 2021 να κινούνται ήδη με 5,4%, όταν στην Ε.Ε. ο μέσος όρος το 2020 ήταν 10,5%!

― Tι χρειάζεται να γίνει για να δούμε ακόμη μεγαλύτερη ανάπτυξη της ηλεκτροκίνησης στη χώρα μας; Ασφαλώς το «Κι-

νούμαι Ηλεκτρικά» μπορεί να δεχτεί βελτιώσεις, όμως η πορεία της ηλεκτροκίνησης είναι προδιαγεγραμμένη και το υπουργείο Περιβάλλοντος θα διασφαλίσει την επικράτηση αυτών σε ποσοστό 30% σε βάθος δεκαετίας. Το πραγματικό πρόβλημα είναι η (κάκιστη) διατήρηση στην κυκλοφορία υπέργηρων οχημάτων, επιβατικών, φορτηγών και λεωφορείων, οι στόλοι των οποίων στη χώρα μας είναι οι γηραιότεροι στην Ε.Ε. Αντιλαμβάνονται όλοι πλέον, βλέποντας τα παλιά οχήματα στους δρόμους, ότι η κατάσταση είναι εκτός ελέγχου, με συνέπειες τη ρύπανση στα αστικά κέντρα και τα ατυχήματα στους δρόμους.

― Θα μπορούσατε να μας δώσετε κάποια οικονομικά στοιχεία σχετικά με τον κλάδο του αυτοκινήτου στη χώρα μας; Πόσα άτομα απασχολούσε προ κορωνοϊού και πόσα τώρα; Τι τζίρους καταγράφει; Τι στοιχεία έχουμε για τα δίκτυα των εξουσιοδοτημένων εμπόρων και επισκευαστών; Η απασχόληση στην αγορά του αυτοκινήτου δεν μεταβλήθηκε λόγω της πανδημίας, καθώς τα καταστήματα και συνεργεία λειτουργούσαν κανονικά σε όλα τα lockdowns. Ο κύκλος εργασιών του κλάδου από το 2020 υπερβαίνει τα 2,7 δισ., το σημαντικότερο όμως είναι ότι η αγορά και χρήση του αυτοκινήτου συνεχίζει να αποδίδει σχεδόν το 7% των τακτικών εσόδων του προϋπολογισμού. Έναντι αυτών των εσόδων, θα περίμενε κανείς η πολιτεία να επιδοτήσει περισσότερο τη χρήση των σύγχρονων, πραγματικά καθαρών αυτοκινήτων και να αναστρέψει, ακόμα και σήμερα, την εισαγωγή παλιών, μεταχειρισμένων οχημάτων, που δυσ τ υχώς συχ νά διαπιστώνεται ότι έχουν παραποιημένο ιστορικό χιλιομέτρων και τελωνειακές παραβάσεις.

20.5.21 – lifo

9

Tα 5 ακριβότερα ηλεκτρικά supercars του 2021

AUTO

AΠ’ ΌΛΕΣ ΤΙΣ ΓΩΝΙΈΣ ΤΟΥ ΠΛΑΝΉΤΗ ΠΡΟΈΡΧΟΝΤΑΙ ΤΑ ΠΈΝΤΕ ΕΠΊΛΕΚΤΑ –ΚΑΙ ΑΠΛΗΣΊΑΣΤΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΜΈΣΟ ΠΟΛΊΤΗ– ΗΛΕΚΤΡΙΚΆ ΥΠΕΡΑΥΤΟΚΊΝΗΤΑ, ΚΑΘΈΝΑ ΑΠΌ ΤΑ ΟΠΟΊΑ ΚΟΣΤΊΖΕΙ ΌΣΟ ΜΙΑ ΥΠΕΡΠΟΛΥΤΕΛΉΣ ΒΊΛΑ.

Pininfarina Battista

Lotus Evija

Rimac Concept Two

Genovation GXE

10 lifo – 20.5.21

Ο

Aspark Owl

ι φανατικοί petrolheads απορρίπτουν με βδελυγμία τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα, ισχυριζόμενοι ότι προσφέρουν μια ευνουχισμένη αίσθηση οδήγησης και ότι τους λείπουν παντελώς τα σπορ γονίδια. Στην πορεία, βέβαια, κατέρρευσαν όλα αυτά τα επιχειρήματα, αφού τα ηλεκτροκίνητα μοντέλα νέας γενιάς επιταχύνουν ακαριαία και η έλλειψη μηχανικών θορύβων μεταβάλλεται σταδιακά σε λατρεία, αντικαθιστώντας το αρχικό σύνδρομο στέρησης. Τώρα, μάλιστα, άρχισαν να ξεφυτρώνουν και ηλεκτροκίνητα hypercars που κατασκευάζονται συνήθως από εξειδικευμένες εταιρείες σε περιορισμένο αριθμό και είναι η νέα τάση μεταξύ των πλούσιων και επώνυμων φίλων του αυτοκινήτου, καθώς, χάρη στους μηδενικούς τους ρύπους, τους εξασφαλίζουν ένα πράσινο άλλοθι. Τέτοια μοντέλα συνθέτουν τη «χρυσή» πολυεθνική πεντάδα των ακριβότερων ηλεκτρικών υπεραυτοκινήτων του 2021, της οποίας τα μέλη κατάγονται από την Ιαπωνία, την Ιταλία, τη Μεγάλη Βρετανία, την Κροατία και τις ΗΠΑ. Ας δούμε τη σχετική κατάταξη:

Aspark Owl Το ακριβότερο ηλεκτρικό μοντέλο του 2021 προέρχεται από την Ιαπωνία και κοστίζει γύρω στα 3.000.000 ευρώ. Το Aspark Owl αποδίδει 2.012 ίππους, προσφέρει έως 450 χιλιόμετρα αυτονομία, πιάνει τα 400 χλμ./ώρα τελική ταχύτητα και επιταχύνει από στάση έως 100 χλμ./ ώρα σε περίπου 1,7’’, ενώ η συνολική παραγωγή του περιορίζεται σε πενήντα μονάδες.

Pininfarina Battista To αεροδυναμικό ιταλικό μοντέλο κοστολογείται ανάλογα με την έκδοση μεταξύ 1.750.000 και 2.600.000 ευρώ, ενώ σχεδιάστηκε από τον Luca Borgogno και στην εξέλιξή του συνέβαλε η κροατική Rimac Automobili. Συνολικά, από το ηλεκτροκίνητο σπορ αυτοκίνητο των 1.900 ίππων θα παραχθούν μόνο εκατόν πενήντα τεμάχια, με καθηλωτική επιτάχυνση 1,9 δευτερολέπτων για τα 0-100 χλμ./ώρα και 400 χλμ./ώρα ανώτατη ταχύτητα. Εντυπωσιακή είναι και η αυτονομία, που φτάνει στα επίπεδα των 500 χιλιομέτρων.

Lotus Evija Από σαράντα κύματα έχει περάσει τα τελευταία χρόνια η Lotus, η οποία θα επιχειρήσει την επανεκκίνηση με την ηλεκτροκίνητη Evija. Η βρετανική μάρκα θα κατασκευάσει εκατόν τριάντα τέτοια μοντέλα, των οποίων η τιμή θα κυμαίνεται στα 2.300.000 εκατ. ευρώ το καθένα και θα αποζημιώνουν με τις εκρηκτικές επιδόσεις 2.000 ίππων (0-100 χλμ./ώρα σε λιγότερο από 3’’, τελική 320 χλμ./ώρα και περίπου 400 χιλιόμετρα αυτονομία).

Rimac Concept Two Ο Κροάτης κατασκευαστής Rimac καταλαμβάνει την τέταρτη θέση του Top 5 μας με το μοντέλο Concept Two των 1.700.000 ευρώ. Και εδώ έχουμε μια θηριώδη απόδοση 1.915 ίππων με ανάλογες επιδόσεις (επιτάχυνση 0-100 χλμ./ώρα κάτω από 2’’, 412 χλμ./ώρα ανώτατη ταχύτητα). Η αυτονομία του Rimac Concept Two ανέρχεται σε 446 χιλιόμετρα, ενώ να πούμε ότι προσεχώς οι Κροάτες θα αποκτήσουν το πλειοψηφικό πακέτο μετοχών της αριστοκρατικής μάρκας Bugatti από τον όμιλο Volkswagen.

Genovation GXE Μέχρι και… φθηνό μπορεί να χαρακτηριστεί το πέμπτο μοντέλο της παρουσίασής μας, καθώς κοστίζει περίπου 700.000 ευρώ, δηλαδή αρκετά λιγότερο από το ψυχολογικό όριο του ενός εκατομμυρίου. Ουσιαστικά, πρόκειται για μια μετατροπή της κλασικής Corvette C7 σε ηλεκτροκίνητο όχημα με 811 ίππους, χάρη στους οποίους πιάνει τα 270 χλμ./ώρα τελική και επιταχύνει από στάση έως 100 χλμ./ώρα σε λιγότερο από 3’’. Η Genovation GXE προσφέρει σχετικά περιορισμένη αυτονομία 270 χιλιομέτρων και η παραγωγή της έχει οριστεί στις εβδομήντα πέντε μονάδες.

20.5.21 – lifo

11

AUTO

O χρυσός δεκάλογος για εξοικονόμηση καυσίμου

Ό

λοι οι κατασκευαστές αυτοκινήτων επενδύουν τεράστια ποσά στην εξέλιξη αποδοτικότερων και οικονομικότερων κινητήρων, προκειμένου να είναι ανταγωνιστικοί αλλά και για να αποφύγουν τα βαριά πρόστιμα για παραβίαση των αυστηρών ορίων εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα που έχει θεσπίσει η Ευρωπαϊκή Ένωση. Ωστόσο, ο μέσος οδηγός μπορεί να κάνει από μόνος του θαύματα και να μειώσει έως 20% τη μέση κατανάλωση καυσίμου του Ι.Χ. του, τηρώντας τους εξής δέκα βασικούς κανόνες. Και μην ξεχνάμε ότι κάτι τέτοιο έχει θετικό αντίκτυπο στον προσωπικό μας προϋπολογισμό αλλά και στο περιβάλλον.

1. Προσαρμόζουμε τον τρόπο οδήγησης Aποφεύγουμε τις απότομες επιταχύνσεις και ανεβάζουμε νωρίς σχέση στο σασμάν (π.χ. από δευτέρα σε τρίτη) μεταξύ 2.000 και 2.500 σ.α.λ. για να εκμεταλλευτούμε ιδανικά τη ροπή του κινητήρα μας. Αντίστοιχα, κατεβάζουμε ταχύτητα, αφού πέσουν οι στροφές του κινητήρα σε επίπεδα όπου βλέπουμε ότι αρχίζει να μην «τραβάει».

2. Βλέπουμε πέρα από τη μύτη μας Κάθε φρενάρισμα ισοδυναμεί με σπατάλη ενέργειας, οπότε επιδιώκουμε να επιβραδύνουμε όσο γίνεται περισσότερο και συχνότερα με τον κινητήρα. Όταν πλησιάζουμε, λοιπόν, σε κόκκινα φανάρια, δεν βάζουμε νεκρά αλλά αφήνουμε σχέση στο κιβώτιο, επειδή σε αυτή την περίπτωση το αυτοκίνητο κυλάει χωρίς να καταναλώνει καθόλου καύσιμα. Επίσης, αφήνουμε έγκαιρα το πόδι από το γκάζι όταν βλέπουμε ότι σε μερικές εκατοντάδες μέτρα μειώνεται το όριο ταχύτητας ή ότι πλησιάζουμε σε κατοικημένη περιοχή. Σε τέτοιες περιπτώσεις αφήνουμε το αυτοκίνητο να ρολάρει ήρεμα, όχι με νεκρά αλλά με ταχύτητα στο σασμάν. Έτσι, δεν θα υποχρεωθούμε να φρενάρουμε λίγο αργότερα.

3. Αποφεύγουμε τις σύντομες διαδρομές Ο κινητήρας καταναλώνει περισσότερα καύσιμα όταν είναι κρύος και μέχρι να πιάσει την ιδανική θερμοκρασία λειτουργίας. Επιλέγουμε, λοιπόν, να κάνουμε τις σύντομες διαδρομές με ποδήλατο ή με τα πόδια, που είναι και καλύτερο για την υγεία μας. Εξάλλου, μια πρακτική λύση είναι το «πάντρεμα» πολλών μικρών διαδρομών σε μία, αντί των συχνών πηγαινέλα.

4. Σβήνουμε το μοτέρ στις στάσεις Ακόμα και στο ρελαντί, ένας κινητήρας καταναλώνει περίπου 0,5-1 λίτρο καυσίμου ανά ώρα. Γι’ αυτό συμφέρει την τσέπη και το περιβάλλον να σβήνουμε τον κινητήρα, αν η εκτιμώμενη στάση πρόκειται να διαρκέσει πάνω από 20 δευτερόλεπτα. Αν το αυτοκίνητό μας δεν διαθέτει σύστημα Start and Stop, μπορούμε να σβήνουμε άφοβα μόνοι μας τον κινητήρα, καθώς η μίζα και η μπαταρία δεν φθείρονται από αυτή την επαναλαμβανόμενη ενέργεια.

ΔΈΚΑ ΣΥΜΒΟΥΛΈΣ ΓΙΑ ΝΑ ΜΕΙΏΣΟΥΜΕ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΆΛΩΣΗ ΚΑΥΣΊΜΟΥ ΤΟΥ ΑΥΤΟΚΙΝΉΤΟΥ ΜΑΣ ΈΩΣ ΚΑΙ 20% ΚΑΙ ΝΑ ΠΕΡΙΟΡΊΣΟΥΜΕ ΑΝΤΊΣΤΟΙΧΑ ΤΙΣ ΕΚΠΟΜΠΈΣ ΡΎΠΩΝ. 12 lifo – 20.5.21

5. Με μέτρο το air-condition Ένα σύγχρονο αυτοκίνητο διαθέτει πολλές συσκευές που καταναλώνουν ενέργεια, άρα και καύσιμα. Μεταξύ αυτών ξεχωρίζει το σύστημα κλιματισμού, το οποίο χρησιμοποιείται πολύ συχνά στη χώρα μας λόγω των κλιματικών συνθηκών, αλλά μπορεί να αυξήσει τη μέση κατανάλωση καυσίμου ενός Ι.Χ. από 0,3 έως 1,5 λίτρα ανά 100 χλμ. Άρα, χρειάζεται μια λογική χρήση για περιορισμένα διαστήματα, δηλαδή όσο να νιώθουμε άνετα μέσα στο αυτοκίνητό μας, χωρίς να ξεπαγιάζουμε. Προσοχή! Τα ανοιχτά παράθυρα προσφέρονται ως εναλλακτική του air-condition μόνο όταν κινούμαστε αργά εντός πόλης, γιατί στις υψηλές ταχύτητες επηρεάζουν αρνητικά την αεροδυναμική του οχήματος και αυξάνουν την κατανάλωση. Επίσης, δεν κλείνουμε ποτέ συστήματα ασφάλειας του αυτοκινήτου μας, π.χ. το θερμαινόμενο παρμπρίζ ή τους υαλοκαθαριστήρες, μόνο και μόνο για να κάνουμε οικονομία στα καύσιμα.

6. Αφαιρούμε το περιττό βάρος Kάθε αντικείμενο που καλείται να μεταφέρει το αυτοκίνητό μας κοστίζει βενζίνη, πετρέλαιο ή ηλεκτρική ενέργεια. Εκτιμάται ότι 100 κιλά επιπρόσθετου βάρους αντιστοιχούν σε αύξηση της κατανάλωσης κατά 0,3 λίτρα ανά 100 χλμ. Ιδιαιτέρως επιβαρυντικά λειτουργούν τα επιπλέον κιλά στην πόλη λόγω των συχνών επιταχύνσεων και επιβραδύνσεων. Αφαιρούμε, λοιπόν, από το πορτμπαγκάζ και τον θάλαμο επιβατών οτιδήποτε δεν χρειαζόμαστε, ενώ αυτό ισχύει ακόμα περισσότερο για τις σχάρες και τις μπαγκαζιέρες οροφής που επηρεάζουν την αεροδυναμική του αμαξώματος και ανεβάζουν κατακόρυφα την κατανάλωση αλλά και τους θορύβους.

7. Επιλέγουμε «πράσινα» ελαστικά Η επίδραση των ελαστικών στην κατανάλωση ενός οχήματος είναι σημαντική και είναι σε άμεση συνάρτηση με την αντίσταση κύλισής τους στον δρόμο. Με ελαστικά χαμηλής αντίστασης κύλισης μπορούμε να εξοικονομήσουμε έως 0,5 λίτρα καυσίμου ανά 100 χλμ. διαδρομής. Άρα, συνήθως συμφέρει να αγοράσουμε τέτοια ελαστικά, ακόμη και αν κοστίζουν ακριβότερα, επειδή αποσβένουν μακροπρόθεσμα το επιπρόσθετο κόστος αγοράς τους.

8. Ελέγχουμε την πίεση των ελαστικών Ο έλεγχος της πίεσης των ελαστικών συνιστάται κάθε δύο με τρεις εβδομάδες. Ελέγχουμε τακτικά την πίεση των ελαστικών του αυτοκινήτου μας επειδή, αν είναι χαμηλότερη από την προβλεπόμενη, αυξάνεται η αντίσταση κύλισης και κατά συνέπεια η κατανάλωση καυσίμου. Για μεγαλύτερη οικονομία, μπορούμε να επιλέξουμε στις περισσότερες περιπτώσεις μια ελαφρώς αυξημένη πίεση από την επίσημη εργοστασιακή.

9. Δεν αμελούμε τα σέρβις Η συντήρηση του αυτοκινήτου πρέπει να πραγματοποιείται τακτικά και σύμφωνα με τις οδηγίες του κατασκευαστή, καθώς στο πλαίσιο του σέρβις γίνονται αλλαγές φίλτρων και άλλων εξαρτημάτων που επηρεάζουν την κατανάλωση καυσίμου. Σημαντική είναι και η έγκαιρη αλλαγή λαδιών, που οφείλουν να πληρούν τις εργοστασιακές προδιαγραφές.

10. Σεμινάρια οικονομικής οδήγησης Λάβετε μέρος σε ειδικά σεμινάρια ασφαλούς, αμυντικής αλλά και οικονομικής οδήγησης που πραγματοποιούνται σε εξειδικευμένες σχολές από διαπιστευμένους εκπαιδευτές. Πρόκειται για μία από τις καλύτερες επενδύσεις που μπορείτε να κάνετε για τη ζωή σας, την τσέπη σας και το περιβάλλον.

ΑΦΙΕΡΩΜΑ AUTO

Το νέο Peugeot 208 ανήκει στα bestsellers της κατηγορίας super mini, γνωρίζοντας μεγάλη αποδοχή από τους ειδικούς και το αγοραστικό κοινό. To πολυβραβευμένο μοντέλο έχει κερδίσει πολλές διεθνείς διακρίσεις και έχει ψηφιστεί, μεταξύ άλλων, Ευρωπαϊκό Αυτοκίνητο της Χρονιάς 2020 και Αυτοκίνητο της Χρονιάς 2020 για την Ελλάδα. Η δυναμική πορεία του συνεχίζεται και φέτος, καθώς το πρώτο δίμηνο του 2021 ήταν το μοντέλο με τις κορυφαίες πωλήσεις στην Ευρώπη, και μάλιστα ανεξαρτήτως κατηγορίας. Με το ηλεκτροκίνητο Peugeot e-208 η γαλλική μάρκα υποβάλλει τη δική της πειστική πρόταση για τη μετάβαση στη νέα ενεργειακή εποχή. Το Peugeot e-208 έχει αναδειχτεί ήδη σε best-seller στην κατηγορία των επαναφορτιζόμενων μοντέλων, χάρη στην εξαιρετικά μεγάλη αυτονομία των 340 χιλιομέτρων, τον μεγαλύτερο χώρο αποσκευών στην κατηγορία του με όγκο 311 λίτρα και τον πίνακα οργάνων τρισδιάστατης απεικόνισης 3D i-cockpit, ενώ είναι και το μόνο αμιγώς ηλεκτρικό μοντέλο στην κατηγορία του που διατίθεται και σε σπορ έκδοση GT. Στην επιτυχημένη πορεία του Peugeot 208 έχει συμβάλει καθοριστικά η ελκυστική τιμή εκκίνησης από 13.500 ευρώ, με βάση την τρέχουσα εμπορική πολιτική της εταιρείας.

PEUGEOT 2008 To Peugeot 2008 υπηρετεί με απόλυτη συνέπεια τη στρατηγική της μάρκας για μια πλήρη γκάμα προτάσεων, καθώς διατίθεται επίσης με αποδοτικούς και υπερσύγχρονους κινητήρες βενζίνης και πετρελαίου αλλά και ως αμιγώς ηλεκτροκίνητο. Το πολυβραβευμένο μοντέλο έχει

PEUGEOT

PEUGEOT 208

208 & 2008

Peugeot ανήκει στις κορυφαίες μάρκες αυτοκινήτων σε πανευρωπαϊκό και πανελλαδικό επίπεδο, έχοντας κατακτήσει τις προτιμήσεις τόσο των ιδιωτών όσο και των εταιρικών πελατών. Η άνοδος της γαλλικής μάρκας δεν είναι διόλου τυχαία, αλλά βασίζεται σε υγιή θεμέλια και διαχρονικές αξίες που το αγοραστικό κοινό εκτιμά. Μία από αυτές είναι η τεράστια δυνατότητα επιλογών που προσφέρει η Peugeot στους πελάτες της, με αποτέλεσμα να βρίσκουν αυτοκίνητα κομμένα και ραμμένα στις επιθυμίες και στις οικονομικές τους δυνατότητες. Έτσι η γκάμα της γνωστής εταιρείας περιλαμβάνει μοντέλα με κινητήρες βενζίνης, πετρελαίου ή ηλεκτροκινητήρες, μηχανικά και αυτόματα κιβώτια ταχυτήτων αλλά και μεγάλη ποικιλία αμαξωμάτων για κάθε γούστο. Δύο μεγάλα όπλα αποτελούν, επίσης, ο ξεχωριστός σχεδιασμός όλων των Peugeot νέας γενιάς, τα οποία έχουν κατακτήσει πληθώρα διακρίσεων σε μια σειρά αντίστοιχων διεθνών διαγωνισμών, και η κορυφαία ποιότητα κατασκευής τους. Ο πελάτης γνωρίζει ότι, αγοράζοντας ένα Peugeot, αποκτά ένα αυτοκίνητο με υπερσύγχρονες τεχνολογίες σε άκρως ανταγωνιστικές τιμές κτήσης και ελκυστικά χρηματοδοτικά προγράμματα, με χαμηλό κόστος χρήσης και μακροχρόνιες εγγυήσεις. Περίοπτη θέση κατέχουν στην γκάμα της γνωστής μάρκας τα δημοφιλή Peugeot 208 και Peugeot 2008, που συμπυκνώνουν με εντυπωσιακό τρόπο όλα τα προαναφερθέντα προσόντα.

ΤΑ ΔΎΟ ΔΗΜΟΦΙΛΉ ΜΟΝΤΈΛΑ ΤΗΣ PEUGEOT ΠΡΟΣΦΈΡΟΥΝ ΜΙΑ ΜΕΓΆΛΗ ΓΚΆΜΑ ΕΠΙΛΟΓΏΝ ΜΕΤΑΞΎ ΘΕΡΜΙΚΏΝ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΙΚΏΝ ΚΙΝΗΤΉΡΩΝ, ΕΝΤΥΠΩΣΙΆΖΟΥΝ ΣΧΕΔΙΑΣΤΙΚΆ, ΠΕΊΘΟΥΝ ΜΕ ΤΗΝ ΠΟΙΌΤΗΤΑ ΚΑΤΑΣΚΕΥΉΣ ΤΟΥΣ ΚΑΙ ΔΙΑΤΊΘΕΝΤΑΙ ΣΕ ΙΔΙΑΊΤΕΡΑ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΈΣ ΤΙΜΈΣ. . ΑΠΌ ΤΟΝ ΠΕΤΡΟ ΠΙΤΣΙΝΗ

ψηφιστεί, μεταξύ άλλων, BEST Urban SUV και αποτελεί ένα εξέχον μέλος της οικογένειας της Peugeot, ενώ συνδυάζει τα κορυφαία χαρακτηριστικά της εταιρείας, προβάλλοντας τη δική του προσωπικότητα όσον αφορά τον σχεδιασμό και τη δυναμική αίσθηση στην οδήγηση. Ταυτόχρονα, διατηρεί σε κορυφαία επίπεδα τα χαρακτηριστικά όλων των νέων μοντέλων της Peugeot όσον αφορά την άνεση και την ασφάλεια, την εξαιρετική συνδεσιμότητα, τις προηγμένες τεχνολογίες και, φυσικά, την ανταγωνιστική σχέση τιμής/προϊόντος. Τα πληθωρικά προσόντα έχουν αναδείξει φέτος το Peugeot 2008 ως το πιο δημοφιλές SUV της ελληνικής αγοράς, καθώς κατέχει την πρώτη θέση στις πωλήσεις στην κατηγορία των SUV για το διάστημα Ιανουαρίου - Απριλίου 2021. Το Peugeot e-2008 αποτελεί με τη σειρά του μια κορυφαία πρόταση στην κατηγορία των αμιγώς ηλεκτροκίνητων compact SUV, όπου προσφέρει τους μεγαλύτερους χώρους για τους πίσω επιβάτες και τις αποσκευές χάρη στο πορτμπαγκάζ των 405 λίτρων. Το γαλλικό best-seller, με μήκος αμαξώματος 4.300 χιλιοστά, διαθέτει μοναδικά «επιχειρήματα», όπως η σπορ έκδοση GT και ο τρισδιάστατος πίνακας οργάνων 3D i-cockpit, του οποίου η Peugeot κατέχει τα αποκλειστικά δικαιώματα. Διόλου τυχαίο, λοιπόν, το γεγονός ότι έχει βραβευτεί ως το καλύτερο ηλεκτρικό SUV για το 2021. Να σημειώσουμε ότι ένα από τα πιο δυνατά επιχειρήματα που συνηγορούν υπέρ του Peugeot 2008 είναι οι άκρως ανταγωνιστικές τιμές αγοράς του, με σημείο εκκίνησης τα 19.000 ευρώ.

BEST-SELLERS ΜΕ ΑΙΤΊΑ

20.5.21 – lifo

13

Oι οδικές μεταφορές στην Ευρώπη και το περιβάλλον

Ο

Η ΚΙΝΗΤΙΚΌΤΗΤΑ ΕΊΝΑΙ ΆΡΡΗΚΤΑ ΣΥΝΔΕΔΕΜΈΝΗ ΜΕ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΊΑ, ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΊΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΟΙΌΤΗΤΑ ΖΩΉΣ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΊΩΝ ΠΟΛΙΤΏΝ, ΤΑΥΤΌΧΡΟΝΑ ΌΜΩΣ ΑΠΟΤΕΛΕΊ ΜΊΑ ΑΠΌ ΤΙΣ ΚΎΡΙΕΣ ΑΙΤΊΕΣ ΕΠΙΒΆΡΥΝΣΗΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΆΛΛΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΉΠΕΙΡΌ ΜΑΣ.

τομέας των οδικών μεταφορών στην Ευρωπαϊκή Ένωση καταναλώνει το ένα τρίτο της συνολικής ενέργειας, η οποία μάλιστα προέρχεται κυρίως από ορυκτά καύσιμα. Γι’ αυτό ευθύνεται σε μεγάλο βαθμό για τις εκπομπές ρύπων στην ατμόσφαιρα και συμβάλλει καθοριστικά στις κλιματικές αλλαγές. Το ανησυχητικό είναι ότι ο τομέας των μεταφορών στην Ε.Ε. εμφανίζει ακόμα και σήμερα αυξητικές τάσεις όσον αφορά τα επίπεδα ρύπανσης, σε αντίθεση με άλλους κλάδους, όπως η παραγωγή ενέργειας και η βιομηχανία, οι οποίες έχουν καταγράψει θεαματική πρόοδο από το 1990 έως τις ημέρες μας. Από τις μεταφορές προέρχεται, σύμφωνα με τις πρόσφατες μετρήσεις, το ένα τέταρτο του συνόλου των εκπεμπόμενων ρύπων στην ευρωπαϊκή επικράτεια και προς το παρόν, δυστυχώς, δεν διαφαίνεται κάποια τάση αντιστροφής αυτής της κατάστασης. Έτσι, ο συγκεκριμένος κλάδος έχει αναδειχθεί σε σημαντικό εμπόδιο για την επίτευξη των φιλόδοξων κλιματικών στόχων της Ε.Ε. Περίπου το 70% της ρύπανσης από τις μεταφορές οφείλεται στην κυκλοφορία επιβατηγών μοντέλων, επαγγελματικών και βαρέων οχημάτων, και λεωφορείων, ενώ το υπόλοιπο 30% αναλογεί στα πλοία και τα αεροσκάφη. Η ατμοσφαιρική μόλυνση, ιδίως στις ευρωπαϊκές πόλεις, παραμένει σε υψηλά επίπεδα, αν και την τελευταία δεκαετία έχουν γίνει σημαντικά βήματα για τον περιορισμό της. Σε αυτά περιλαμβάνονται οι αυστηρότερες ποιοτικές προδιαγραφές για τα καύσιμα, τα χαμηλότερα όρια εκπομπών ρύπων για τα μηχανοκίνητα οχήματα αλλά και η εφαρμογή καθαρότερων τεχνολογιών. Ένα άλλο μεγάλο πρόβλημα, που συχνά υποτιμάται, οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στις μεταφορές και επιδρά αρνητικά στην υγεία μας, είναι η ηχορρύπανση. Οι οδικές συγκοινωνίες αποτελούν τη σημαντικότερη πηγή θορύβων, επηρεάζοντας τη ζωή πάνω από 100 εκατομμυρίων πολιτών στα κράτη-μέλη της Ε.Ε., ενώ η ναυσιπλοΐα και η αεροπλοΐα έπονται. Η επέκταση των οδικών υποδομών, εξάλλου, έχει σημαντικές επιπτώσεις στο φυσικό περιβάλλον, καθώς τεμαχίζει περιοχές ειδικής προστασίας σε μικρότερες ζώνες και προκαλεί μεγάλες ανατροπές στη χλωρίδα και στην πανίδα τους. Η μείωση των αρνητικών επιπτώσεων του κλάδου των μεταφορών και συγκοινωνιών έχει αναδειχθεί σε έναν από τους κεντρικούς πολιτικούς στόχους της Ε.Ε. Το βασικό ζητούμενο είναι η ανάπτυξη και η προώθηση τρόπων μετακίνησης που παράγουν όσο είναι δυνατόν λιγότερους ρύπους, σε συνδυασμό με τη μέγιστη αποδοτικότητα, αλλά και η εξέλιξη πιο βιώσιμων τεχνολογιών κυκλοφορίας, καυσίμων και υποδομών. Στρατηγικός στόχος της Ε.Ε. παραμένει η μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, γι’ αυτό η απεξάρτηση από τον άνθρακα (απανθρακοποίηση) κατέχει κεντρική θέση στον στρατηγικό σχεδιασμό της, όπως αποτυπώθηκε το 2018, και έχει θέσει ως στόχο μέχρι το 2050 η Ευρώπη να έχει γίνει κλιματικά ουδέτερη. Στον συγκεκριμένο «πράσινο» οδικό χάρτη δίνεται μεγάλη έμφαση στα οχήματα μηδενικών ρύπων, ενώ καθοριστικό ρόλο θα παίξουν η ηλεκτροκίνηση και οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει καλέσει, εξάλλου, όλα τα κράτη-μέλη της να βελτιώσουν τους πολεοδομικούς σχεδιασμούς τους και να εξαντλήσουν τα πλεονεκτήματα των μέσων μαζικής μεταφοράς. Φυσικά, όλες αυτές οι κοσμογονικές αλλαγές απαιτούν τη θέσπιση ενός ανάλογου κανονιστικού πλαισίου με δεσμευτικές οδηγίες, προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι περιβαλλοντικές και υγειονομικές συνέπειες εξαιτίας της κυκλοφορίας. Σε αυτές τις οδηγίες περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, αυστηρότερα όρια εκπομπών ρύπων για επιβατηγά Ι.Χ., ελαφρά και βαρέα επαγγελματικά οχήματα και λεωφορεία, καθώς και ειδικές προδιαγραφές για «καθαρότερα» καύσιμα. Στα υπόψη της Ε.Ε. βρίσκεται η δημιουργία χαρτών ηχορρύπανσης, όπως και μέτρα για την καταπολέμηση του θορύβου σε κομβικές υποδομές του δικτύου συγκοινωνιών, για παράδειγμα στα αεροδρόμια.

14 lifo – 20.5.21

20.5.21 – lifo

15

AUTO

Η ΑΠΌΔΟΣΗ ΤΗΣ ΜΠΑΤΑΡΊΑΣ ΕΝΌΣ ΗΛΕΚΤΡΟΚΊΝΗΤΟΥ ΟΧΉΜΑΤΟΣ ΜΕΙΏΝΕΤΑΙ ΜΕ ΤΟΝ ΧΡΌΝΟ, ΥΠΆΡΧΟΥΝ ΌΜΩΣ ΤΡΌΠΟΙ ΓΙΑ ΝΑ ΔΙΑΤΗΡΗΘΕΊ ΜΕΓΑΛΎΤΕΡΟ ΔΙΆΣΤΗΜΑ ΣΕ ΥΨΗΛΆ ΕΠΊΠΕΔΑ. Όλοι γνωρίζουμε το πρόβλημα της χαμηλότερης απόδοσης των μπαταριών ιόντων λιθίου στα κινητά τηλέφωνα με την πάροδο του χρόνου. Αυτό ισχύει και για τις μπαταρίες των ηλεκτροκίνητων οχημάτων, που είναι επίσης τεχνολογίας ιόντων λιθίου. Μια τυπική μπαταρία ενός ηλεκτρικού Ι.Χ. αντέχει για τουλάχιστον 1.000 κύκλους πλήρους φόρτισης ή 100.000 χιλιόμετρα, ωστόσο στην πραγματικότητα κρατά αρκετά περισσότερο. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι δεν αφήνουμε σχεδόν ποτέ να αδειάσει εντελώς η μπαταρία ενός οχήματος τέτοιας τεχνολογίας. Ο κάτοχος ενός ηλεκτροκίνητου μοντέλου μπορεί να καθυστερήσει σημαντικά τη μείωση της απόδοσης της μπαταρίας του, εφόσον γνωρίζει τα μυστικά που επηρεάζουν αρνητικά τη μακροζωία της, τα οποία παραθέτουμε στη συνέχεια. Η επιτάχυνση βλάπτει την μπαταρία. Γι’ αυτό οφείλουμε να αποφεύγουμε τις απότομες επιταχύνσεις, ιδιαίτερα όταν είναι ακόμη κρύα η μπαταρία. Αποφύγετε τη συχνή ταχυφόρτιση, αντιθέτως ο ήπιος ρυθμός φόρτισης όλη τη νύχτα προστατεύει την μπαταρία. Αξιοποιήστε τις ειδικές εφαρμογές που προβλέπονται για πολλά ηλεκτρικά μοντέλα και προγραμματίστε την ολοκλήρωση της διαδικασίας φόρτισης λίγο πριν ξεκινήσετε την πρώτη διαδρομή της ημέρας. H συχνή χρήση ταχυφορτιστή μειώνει πρόωρα την απόδοση της μπαταρίας ενός ηλεκτροκίνητου οχήματος. Μην αφήνετε την μπαταρία να αδειάσει. Όσο το επίπεδο φόρτισης δεν πέφτει κάτω από το 20%, τόσο αυξάνει η διάρκεια ζωής της. Οι διαφορές θερμοκρασίας κάνουν κακό. Τα ηλεκτροκίνητα οχήματα λειτουργούν ιδανικά σε θερμοκρασίες μεταξύ 15 και 25 βαθμών Κελσίου. Γι’ αυτό συνιστάται να σταθμεύουν το καλοκαίρι στη σκιά, ενώ τον χειμώνα βοηθάει το κλειστό γκαράζ. Προτιμήστε, επίσης, να φορτίζετε την μπαταρία αμέσως μετά την ολοκλήρωση της τελευταίας διαδρομής σας, γιατί έτσι δεν έχει προλάβει να κρυώσει και καταπονείται λιγότερο. Αν το ηλεκτρικό Ι.Χ. σας πρόκειται να μείνει για μεγάλο διάστημα ακινητοποιημένο, αφήστε την μπαταρία του μισογεμάτη. Να την ελέγχετε όμως τακτικά και αν δείτε ότι χαμηλώνουν υπερβολικά τα επίπεδα φόρτισης, βάλτε την πάλι στην πρίζα. Επιλέγουμε να γεμίσουμε πλήρως την μπαταρία του ηλεκτροκίνητου οχήματός μας μόνον όταν πρόκειται να ξεκινήσουμε κάποιο μεγάλο ταξίδι. Τα ιδανικά επίπεδα φόρτισης για καθημερινή χρήση κυμαίνονται μεταξύ 20% και 80%. Η μπαταρία ενός ηλεκτρικού οχήματος ιδανικά πρέπει να είναι φορτισμένη μεταξύ 20% και 80%. Αν έχει φορτιστεί 100% μια μπαταρία, θα πρέπει να αρχίσουμε να καταναλώνουμε όσο το δυνατόν πιο άμεσα ηλεκτρική ενέργεια, δηλαδή να ξεκινήσουμε γρήγορα την οδήγηση. Βρείτε ένα συνεργείο με σωστά καταρτισμένους μηχανικούς για το ηλεκτρικό σας αυτοκίνητο. Δεν είναι πάντα εύκολο, καθώς η συγκεκριμένη τεχνολογία κάνει τα πρώτα της βήματα στη χώρα μας και δεν υπάρχουν πολλοί έμπειροι μηχανικοί που γνωρίζουν καλά τα οχήματα με κυκλώματα υψηλής τάσης. Τηρείτε τα προβλεπόμενα σέρβις, όπως θα κάνατε και για ένα μοντέλο συμβατικής τεχνολογίας. Έτσι κι αλλιώς, η συντήρηση ενός ηλεκτροκίνητου οχήματος είναι απλούστερη, διαρκεί λιγότερο χρόνο και κοστίζει φθηνότερα.

Πώς αυξάνει η διάρκεια ζωής της μπαταρίας ενός ηλεκτρικού οχήματος 16 lifo – 20.5.21

ΑΦΙΕΡΩΜΑ AUTO

άλλαξε εκ βάθρων. Αυτό αφορά τη νέα σχεδιαστική γλώσσα του αμαξώματος, την πρωτοποριακή υβριδική τεχνολογία, την ακόμα καλύτερη αξιοποίηση των χώρων αλλά και την αναβάθμιση της λειτουργικότητας μέσω απλοποίησης των χειρισμών. Επίσης, για πρώτη φορά στην ιστορία του Jazz δημιουργήθηκε και μια έκδοση crossover που ονομάζεται Crosstar και αυτονομείται οπτικά, αφού ανήκει στην κατηγορία των SUV. Κοινό –και κορυφαίο– στοιχείο, πάντως, και για τις δύο εκδοχές του Jazz τέταρτης γενιάς είναι το προηγμένο υβριδικό τους σύστημα τεχνολογίας i-MMD με 2 ηλεκτροκινητήρες, έναν για την κίνηση και έναν για τη φόρτιση της μπαταρίας. Πρόκειται για μια καινοτόμα υβριδική τεχνολογία, η οποία αποδίδει άριστα σε πραγματικές συνθήκες και στην περίπτωση του Jazz συνδυάζεται με ένα νέο αυτόματο κιβώτιο e-CVT. Χαρακτηριστικό γνώρισμα του πρωτοποριακού κιβωτίου είναι η τεχνητή αίσθηση αλλαγής σχέσεων, ώστε να μη λειτουργεί συνεχώς ο βενζινοκινητήρας 1.5 i-VTEC των 109 ίππων σε υψηλές στροφές και να γίνεται ιδανική αξιοποίηση της μέγιστης ροπής των 253 Νm. Σε μεικτές συνθήκες οδήγησης έχουμε 80% ηλεκτροκίνηση, με τη μετάδοση κίνησης στους τροχούς κυρίως από τον ηλεκτροκινητήρα και τον βενζινοκινητήρα να είναι επιφορτισμένος κατά 80% με τη φόρτιση της μπαταρίας και κατά το υπόλοιπο 20% με την κίνηση των τροχών στις υψηλές ταχύτητες. Κύριο μέλημα των υπεύθυνων εξέλιξης ήταν να διατηρήσει το Jazz τα χαρακτηριστικά που το ανέδειξαν σε κορυφαίο μοντέλο καθημερινών μετακινήσεων, χωρίς να περάσουν σε δεύτερη μοίρα η άνεση και η αισθητική του. Έτσι, φρόντισαν για καλύτερη ορατότητα, ακόμα μεγαλύτερη ευρυχωρία και υψηλότερη λειτουργικότητα σε σχέση με το Jazz της προηγούμενης γενιάς. Όσον αφορά το αισθητικό σκέλος, δικαιώθηκαν πλήρως με την πρόσφατη βράβευση του νέου μοντέλου τους από τη διεθνή επιτροπή του Red Dot Award στην κατηγορία του βιομηχανικού ντιζάιν για τη λειτουργικότητα, την ασφάλεια και τον σχεδιασμό του αυτοκινήτου. Οι Ιάπωνες ανασχεδίασαν τις αναρτήσεις, ώστε το Jazz τέταρτης γενιάς να παντρεύει ιδανικά την άνετη οδήγηση με μια συναρπαστική και δυναμική αίσθηση στον δρόμο, χωρίς ενο-

HONDA JAZZ

o Ηοnda Jazz είδε για πρώτη φορά το φως το 2001 ως διάδοχος του Logo. Από τότε κύλισε πολύ νερό στο αυλάκι και το ιαπωνικό μοντέλο καθιερώθηκε στη συνείδηση του αγοραστικού κοινού, με βασικό όπλο στη φαρέτρα του την ιδιοφυή διαμόρφωση του εσωτερικού, φυσικά μαζί με την παροιμιώδη αξιοπιστία της Honda. Με το Jazz τέταρτης γενιάς, ωστόσο, η Honda έκανε πραγματική τομή στην ιστορία του δημοφιλούς super mini της, καθώς το

Η ΤΈΤΑΡΤΗ ΓΕΝΙΆ ΤΟΥ ΣΥΜΠΑΓΟΎΣ, ΑΛΛΆ ΆΚΡΩΣ ΕΥΡΎΧΩΡΟΥ ΗONDA JAZZ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΊ ΜΙΑ ΝΈΑ ΣΧΕΔΙΑΣΤΙΚΉ ΓΛΏΣΣΑ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΌΜΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΊΕΣ, ΕΝΏ, ΧΆΡΗ ΣΤΟ CROSSTAR, ΑΠΈΚΤΗΣΕ ΓΙΑ ΠΡΏΤΗ ΦΟΡΆ ΚΑΙ ΈΚΔΟΣΗ CROSSOVER. .. . ΑΠΌ ΤΟΝ ΠΕΤΡΟ ΠΙΤΣΙΝΗ χλητικούς θορύβους όμως, χάρη στην εξαιρετική ηχομόνωση και στον πρωτοποριακό αεροδυναμικό σχεδιασμό του πεντάθυρου αμαξώματος. Ταυτόχρονα, ανέβασαν πολύ ψηλά τον πήχη στις τεχνολογίες συνδεσιμότητας, εφοδιάζοντας το νέο μοντέλο τους με το υπερσύγχρονο σύστημα πολυμέσων Honda Connect, με οθόνη 9 ιντσών, ασύρματο Car Play και Android Auto και χρήσιμες εφαρμογές. Επίσης, προίκισαν ακόμα και τη βασική έκδοση με το νέας γενιάς πακέτο εξοπλισμού ασφαλείας Ηοnda Sensing, στο οποίο περιλαμβάνονται στάνταρ δέκα αερόσακοι. Να τονίσουμε ότι το νέο Honda Jazz e: HEV κατέκτησε την ύψιστη διάκριση των πέντε αστέρων στις δοκιμές πρόσκρουσης του ευρωπαϊκού οργανισμού οδικής ασφάλειας EuroNCAP. Εννοείται ότι ακριβώς τις ίδιες δυνατότητες προσφέρει και η έκδοση Crosstar, που αποτελεί ένα SUV της κατηγορίας Β με έντονο lifestyle χαρακτήρα και προηγμένη τεχνολογία. To Honda Jazz Crosstar έχει σήμα κατατεθέν την αυξημένη απόσταση των 152 χιλιοστών από το έδαφος, τις ράγες οροφής και τα προστατευτικά πλαστικά στους θόλους των τροχών και τους προφυλακτήρες, τις αδιάβροχες υφασμάτινες επενδύσεις καθισμάτων και το εξαιρετικής πιστότητας ηχοσύστημα Honda Premium Audio με 8 ηχεία και κεντρικό subwoofer. Το νέο Jazz διαθέτει το πιο ευρύχωρο σαλόνι επιβατών στην κατηγορία του, θυμίζοντας αυτοκίνητα μεσαίας κατηγορίας, ενώ με αναδιπλωμένες τις έδρες των πίσω καθισμάτων Magic Seats μπορεί να μεταφέρει χωρίς πρόβλημα αντικείμενα μεγάλου ύψους, π.χ. γλάστρες με φυτά. Το εσωτερικό του έχει αναβαθμιστεί συνολικά με τη χρήση premium υλικών, έναν πλήρως ψηφιακό πίνακα οργάνων 7 ιντσών και παχύτερα καθίσματα για ανετότερες διαδρομές. Την εξαιρετική εικόνα συμπληρώνει ο απολύτως λειτουργικός και εκμεταλλεύσιμος χώρος αποσκευών με 300 λίτρα όγκο και χαμηλό κατώφλι για ευκολότερη φόρτωση.

ΝΈΟ JAZZ: ΜΕ ΠΡΟΗΓΜΈΝΗ ΥΒΡΙΔΙΚΉ ΤΕΧΝΟΛΟΓΊΑ 20.5.21 – lifo

17

ΑΦΙΕΡΩΜΑ AUTO

BMW IX3

τοιμη να κατακτήσει τους ελληνικούς δρόμους είναι η BMW iX3. Το πρώτο αποκλειστικά ηλεκτρικό SAV (το αρκτικόλεξο του Sports Activity Vehicle) της γνωστής γερμανικής μάρκας ενώνει τα κορυφαία χαρακτηριστικά δύο κόσμων, δηλαδή τη δυναμική αίσθηση οδήγησης και τη φημισμένη premium ποιότητα της BMW X3 με τις κορυφαίες επιδόσεις και την αποδοτικότητα της τεχνολογίας BMW eDrive πέμπτης γενιάς. Επίσης, θέτει νέα μέτρα και σταθμά, προσφέροντας αυτονομία έως 460 χιλιόμετρα και μια άκρως οικονομική κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας από 18,5 kWh ανά 100 χλμ., σύμφωνα με τον τυποποιημένο κύκλο μετρήσεων WLTP. Η νέα ΒΜW iX3 συμπυκνώνει ουσιαστικά όλη την τεχνογνωσία που έχει αποκτήσει η BMW κατά την εξέλιξη των ηλεκτροκίνητων μοντέλων της οικογένειας i. Ταυτόχρονα, αυξάνει τις δυνατότητες επιλογών των υποψήφιων πελατών της βαυαρικής εταιρείας, αποτελώντας το πρώτο μοντέλο της BMW που διατίθεται με υπερσύγχρονους και αποδοτικούς κινητήρες βενζίνης και diesel, plug-in υβριδικό σύστημα και ως αμιγώς ηλεκτροκίνητο. Η καινοτόμα τεχνολογία BMW eDrive πέμπτης γενιάς έκανε εφικτή την τοποθέτηση συμπαγών μπαταριών, που προσφέρουν μεγάλη αυτονομία και παράλληλα επιτρέπουν στο εντυπωσιακό SAV να ξεδιπλώνει στον δρόμο μια δυναμική συμπεριφορά, σε συνδυασμό με χαμηλή κατανάλωση ενέργειας. Πυρήνα του αυτοκινήτου αποτελεί ο ηλεκτροκινητήρας των 210 kW (286 ίπποι), με την πολύτιμη συμβολή του οποίου το μήκους 4.734 χιλιοστών μοντέλο επιταχύνει από στάση έως 100 χλμ./ώρα σε μόλις 6,8 δευτερόλεπτα, ενώ η τελική ταχύτητα περιορίζεται από τον ηλεκτρονικό κόφτη στα 180 χλμ./ώρα. Πρόκειται για ένα ηλεκτρικό μοτέρ με πρωτοποριακά χαρακτηριστικά, αφού η ενεργειακή του απόδοση φτάνει μέχρι 93%, όταν στους κινητήρες εσωτερικής καύσης είναι χαμηλότερη από 40%, ενώ διατηρεί τη μέγιστη ροπή στρέψης 400 Nm και στις υψηλές στροφές, σε αντίθεση με άλλους ηλεκτροκινητήρες. Η μοναδική αίσθηση οδήγησης του ηλεκτροκίνητου μέλους της οικογένειας Χ3 παραπέμπει άμεσα στην κλασική οδηγική εμπειρία μιας BMW, χάρη στη μεταφορά ισχύος στους πίσω τροχούς, στο χαμηλότερο κέντρο βάρους, στα κορυφαία επίπεδα πρόσφυσης και στην ανάρτηση με ηλεκτρονικά αμορτισέρ που προσαρμόζονται στην επιφάνεια του οδοστρώμα-

Η BMW IX3 ΑΝΟΊΓΕΙ ΈΝΑ ΝΈΟ ΚΕΦΆΛΑΙΟ ΟΔΗΓΙΚΉΣ ΑΠΌΛΑΥΣΗΣ ΜΕ ΜΗΔΕΝΙΚΟΎΣ ΡΎΠΟΥΣ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΊ ΤΟ ΠΡΏΤΟ ΑΜΙΓΏΣ ΗΛΕΚΤΡΟΚΊΝΗΤΟ SPORTS ACTIVITY VEHICLE (SAV) ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΚΉΣ ΜΆΡΚΑΣ. . ΑΠΌ ΤΟΝ ΠΕΤΡΟ ΠΙΤΣΙΝΗ τος και στις εκάστοτε συνθήκες. Το πεδίο δράσης της νέας BMW iX3 δεν περιορίζεται στο αστικό και ημιαστικό περιβάλλον, καθώς οι υψηλές ικανότητες φόρτισης και οι εξαιρετικές επιδόσεις του ηλεκτροκινητήρα συνθέτουν το προφίλ ενός αυτοκινήτου ιδανικού για ταξίδια μεγάλων αποστάσεων. Είναι χαρακτηριστικό ότι σε σταθμούς ταχείας φόρτισης η μπαταρία «γεμίζει» από το 0 μέχρι το 80% της πλήρους χωρητικότητάς της σε μόλις 34 λεπτά, ενώ για τη συμπλήρωση επαρκούς ενέργειας για την κάλυψη 100 χιλιομέτρων απαιτούνται μόνο 10 λεπτά φόρτισης! Το πρώτο ηλεκτροκίνητο SAV της BMW εφοδιάζεται στάνταρ με το λειτουργικό σύστημα νέας γενιάς ID7, με το οποίο γίνονται ασύρματες (over the air) ενημερώσεις του λογισμικού και των συστημάτων ασφαλείας του. Επίσης, διαθέτει το βασισμένο στο cloud σύστημα πλοήγησης BMW Maps, το οποίο υπολογίζει με ακόμα μεγαλύτερη ακρίβεια τη διαδρομή, τα απαιτούμενα διαλείμματα και τους χρόνους άφιξης στον προορισμό. Αναβαθμισμένο είναι και το πακέτο πρόσθετων λειτουργιών με πρόσβαση από το αυτοκίνητο ή τη νέα εφαρμογή My BMW. Η νέα ΒΜW iX3 διατίθεται σε δύο εκδόσεις με πλούσια επίπεδα εξοπλισμού και μπορεί να αποκτηθεί με αρχική τιμή εκκίνησης από 61.940 ευρώ, η οποία μειώνεται σε 55.940 ευρώ χάρη στην κρατική επιδότηση ύψους 6.000 ευρώ στο πλαίσιο του προγράμματος «Κινούμαι Ηλεκτρικά». Έτσι, η BMW δίνει μια πειστική απάντηση στο μεγάλο ερώτημα πότε θα έχουν τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα τιμές ίδιου επιπέδου με τα αντίστοιχα συμβατικά, αφού η νέα BMW iX3 είναι φτηνότερη –ακόμη και χωρίς το όφελος της επιδότησης– από την πετρελαιοκίνητη BMW X3 xDrive20d με αντίστοιχο εξοπλισμό!

HΛΕΚΤΡΙΚΉ, ΑΛΛΆ ΜΕ ΑΥΤΟΝΟΜΊΑ ΒΕΝΖΊΝΗΣ 18 lifo – 20.5.21

20.5.21 – lifo

19

o Νissan Leaf αποτελεί ένα από τα δημοφιλέστερα ηλεκτροκίνητα μοντέλα παγκοσμίως και αυτό δεν είναι διόλου τυχαίο, καθώς συναρπάζει οδηγικά με τις επιδόσεις του, εντυπωσιάζει αισθητικά με τον σχεδιασμό του και σε κατακτά με τις καινοτόμες τεχνολογίες του. Το best-seller της Nissan προσφέρει, εκτός των άλλων, αυξημένη αυτονομία, η οποία στην έκδοση των 150 ίππων με την μπαταρία των 40 kWh αγγίζει τα 389 χιλιόμετρα σε αστικό κύκλο οδήγησης και σύμφωνα με τις νέες, ρεαλιστικότερες τυποποιημένες μετρήσεις κατανάλωσης και εκπομπής ρύπων WLTP. Ακόμα μεγαλύτερη είναι η αυτονομία στην έκδοση e+, με την μπαταρία των 62 kWh και απόδοση 217 ίππους, καθώς ανέρχεται σε 528 χιλιόμετρα, πάντα σε αστικό κύκλο οδήγησης. Ο ιδιαίτερος εξωτερικός και εσωτερικός σχεδιασμός του αμαξώματος με το ευρύχωρο και ποιοτικό σαλόνι για τους επιβάτες ταιριάζει γάντι στον καινοτόμο χαρακτήρα του Nissan Leaf δεύτερης γενιάς. Εξάλλου, δεν είναι τυχαίο ότι το ηλεκτροκίνητο μοντέλο μήκους 4,49 μ. έχει κερδίσει πολλά διεθνή βραβεία, μεταξύ των οποίων και εκείνο του «World Green Car 2018», ενώ έχει κατακτήσει την ανώτατη διάκριση των πέντε αστέρων στις δοκιμές πρόσκρουσης του ευρωπαϊκού αλλά και του ιαπωνικού οργανισμού οδικής ασφάλειας NCAP. Το Leaf υλοποιεί το όραμα της ευφυούς οδήγησης της Nissan χάρη στο μοναδικής τεχνολογίας e-Pedal, το οποίο επιτρέπει μια σειρά ενεργειών, όπως εκκινήσεις, επιταχύνσεις, επιβραδύνσεις, μέχρι και πλήρη ακινητοποίηση του οχήματος με τη χρήση μόνο ενός πεντάλ! Επίσης, το προαιρετικό σύστημα ημιαυτόνομης οδήγησης ProPilot απαλλάσσει τον οδηγό από το άγχος της εναλλασσόμενης επιτάχυνσης και επιβράδυνσης σε ταξίδια και σε πυκνή κυκλοφορία σε αυτοκινητόδρομους, όπως και σε μονές λωρίδες κυκλοφορίας. Εξίσου σημαντικό είναι και το επίσης προαιρετικό ProPilot Park, το οποίο αναλαμβάνει αυτόματα τους απαραίτητους ελιγμούς για τη στάθμευση του αυτοκινήτου και λειτουργεί ως ηρεμιστικό στις καθημερινές μετακινήσεις.

NISSAN LEAF

ΑΦΙΕΡΩΜΑ AUTO

ΤΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΌ NISSAN LEAF ΚΆΝΕΙ ΤΗ ΔΙΚΉ ΤΟΥ ΕΠΑΝΆΣΤΑΣΗ, ΜΕ ΌΠΛΑ ΤΗΝ ΈΞΥΠΝΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΊΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΠΡΩΤΟΠΟΡΙΑΚΈΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΊΕΣ, ΣΕ ΣΥΝΔΥΑΣΜΌ ΜΕ ΔΕΛΕΑΣΤΙΚΈΣ ΤΙΜΈΣ ΑΓΟΡΆΣ. . ΑΠΌ ΤΟΝ ΠΕΤΡΟ ΠΙΤΣΙΝΗ Κορυφαίου επιπέδου είναι η συνδεσιμότητα με smartphones, αφού στον εξοπλισμό του Nissan Leaf περιλαμβάνονται οι γνωστές πλατφόρμες AndroidAuto και Apple CarPlay. Πολύτιμες υπηρεσίες προσφέρει η λειτουργία Remote Climate Control, με την οποία μπορεί να ενεργοποιήσει ο οδηγός τον κλιματισμό, ενώ φορτίζεται το αυτοκίνητο στο γκαράζ, και έτσι να ρυθμίσει εκ των προτέρων και πριν ξεκινήσει την ιδανική θερμοκρασία. Η απολαυστική αίσθηση οδήγησης αποτυπώνεται στις αέρινες επιταχύνσεις από στάση έως 100 χλμ./ώρα (7,9’’ για την έκδοση των 150 ίππων και 6,9’’ για την αντίστοιχη των 217) αλλά και στα μοναδικά κρατήματα στην άσφαλτο χάρη στις εξαιρετικές αναρτήσεις και στο χαμηλό κέντρο βάρους του αυτοκινήτου. Οι μεγάλες αυτονομίες προσδίδουν στο Nissan Leaf ταξιδιάρικο χαρακτήρα και δεν το περιορίζουν στην πόλη, ενώ ιδιαίτερα χρήσιμο αποδεικνύεται και το αναβαθμισμένο σύστημα πλοήγησης με λειτουργία βελτιστοποίησης της διαδρομής TomTom LIVE Ρremium Τraffic. Ο πολύπλευρος χαρακτήρας, τα καινοτόμα χαρακτηριστικά, η αξιοπιστία και το χαμηλό κόστος χρήσης και συντήρησης αποτυπώνονται σε μια ελληνική πρεμιέρα, αφού ένα Nissan Leaf με τη μεγάλη μπαταρία των 62 kWh είναι το πρώτο αμιγώς ηλεκτρικό ταξί στη χώρα μας και είναι βέβαιο ότι θα ακολουθήσουν κι άλλα. Ιδιαίτερα ανταγωνιστικές κρίνονται και οι τιμές αγοράς, οι οποίες ξεκινούν από τα δελεαστικά επίπεδα των 27.500 ευρώ για τα πλούσια εξοπλισμένα μοντέλα με μπαταρία 40 kWh, συμπεριλαμβανομένων των επιδοτήσεων με βάση το πρόγραμμα «Κινούμαι Ηλεκτρικά» και σε συνδυασμό με το όφελος από την απόσυρση ενός παλαιού οχήματος.

TΟ ΑΥΤΟΚΊΝΗΤΟ ΠΟΥ ΣΕ ΗΛΕΚΤΡΊΖΕΙ 20 lifo – 20.5.21

ΑΦΙΕΡΩΜΑ AUTO

FORD KUGA

εμφάνισή του ενθουσιάζει, η αποδοτικότητά του εντυπωσιάζει και ο πολυσύνθετος χαρακτήρας του πείθει. Αναφερόμαστε στο νέο Ford Kuga Plugin Hybrid, το οποίο σε κερδίζει από την πρώτη επαφή, όχι μόνο με τον ελκυστικό σχεδιασμό και τις καινοτόμες τεχνολογίες του αλλά και με την υβριδική τεχνολογία του. Το premium SUV της Ford συνδυάζει και αξιοποιεί τα καλύτερα στοιχεία δύο διαφορετικών κόσμων, δηλαδή την απόλυτη ανεξαρτησία κίνησης με την ύπαρξη ενός πανίσχυρου βενζινοκινητήρα 2,5 λίτρων και ενός ηλεκτροκινητήρα και γεννήτριας, οι οποίοι αποδίδουν συνολικά 225 ίππους και σχηματίζουν μια ιδανική τριάδα με την μπαταρία ιόντων λιθίου, χωρητικότητας 14,4 kWh. Χάρη σε αυτή την προηγμένη υβριδική τεχνολογία περιορίζεται η κατανάλωση καυσίμου σε μόλις 1,2 λίτρα/100 χλμ., σύμφωνα με τον τυποποιημένο κύκλο μετρήσεων ΝΕDC (1,4 λίτρα/100 χλμ. με πρότυπα WLTP), και το εντυπωσιακό SUV προσφέρει ηλεκτρική αυτονομία μόνο με την μπαταρία του, η οποία αγγίζει τα 72 χλμ. NEDC (56 χιλιόμετρα με WLTP). Έτσι, προκύπτει τεράστια εξοικονόμηση στο κόστος χρήσης του Ford Kuga Plug-in Hybrid και ταυτόχρονα περιορίζονται οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα της τάξης των 26 γραμμαρίων ανά χιλιόμετρο NEDC ή των 32 γραμμαρίων ανά χιλιόμετρο, σύμφωνα με το WLTP. Το υβριδικό μοντέλο επιτρέπει στον οδηγό του να διαχειριστεί ιδανικά και σύμφωνα με τις προσωπικές του ανάγκες και επιθυμίες την ενέργεια της μπαταρίας, επιλέγοντας μεταξύ των τεσσάρων προγραμμάτων EV Auto, EV Now, EV Later και EV Charge. Ο οδηγός μπορεί, για παράδειγμα, να κινηθεί αρχικά μόνο με τον βενζινοκινητήρα, όταν βρίσκεται εκτός αστικού περιβάλλοντος, και να αξιοποιήσει την ενέργεια της μπαταρίας εντός πόλης, όπου το Ford Kuga Plug-in Hybrid θα λειτουργήσει ως αμιγώς ηλεκτροκίνητο όχημα, ώστε να εξοικονομήσει καύσιμα και να μην επιβαρύνει την ατμόσφαιρα με ρύπους. Η διαχείριση αποτελεί τη λέξη-κλειδί και για το μόντεμ FordPass Connect που αναβαθμίζει σε κορυφαία επίπεδα την άνεση οδήγησης μέσω της εφαρμογής FordPass. Χάρη σε αυτήν ελέγχει ο οδηγός από μακριά την κατάσταση του οχήματος και μίας σειράς συστημάτων του, το εντοπίζει σε αχανείς χώρους στάθμευσης, το κλειδώνει και το ξεκλειδώνει από απόσταση κ.λπ. Ταυτόχρονα, εντοπίζει τους σταθμούς φόρτισης της μπαταρίας σε είκοσι μία χώρες, προγραμματίζει εκ των προτέρων τη διαδικασία φόρτισης σε ωράρια χαμηλού κόστους της

ΤΟ FORD KUGA PLUG-IN HYBRID ΕΝΤΥΠΩΣΙΆΖΕΙ ΜΕ ΤΑ PREMIUM ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΆ ΤΟΥ ΚΑΙ ΣΥΝΔΥΆΖΕΙ ΙΔΑΝΙΚΆ ΤΗΝ ΑΠΕΡΙΌΡΙΣΤΗ ΑΥΤΟΝΟΜΊΑ ΕΝΌΣ ΒΕΝΖΙΝΟΚΙΝΗΤΉΡΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΘΌΡΥΒΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΊΑ ΕΝΌΣ ΗΛΕΚΤΡΟΚΙΝΗΤΉΡΑ ΜΗΔΕΝΙΚΏΝ ΡΎΠΩΝ. . ΑΠΌ ΤΟΝ ΠΕΤΡΟ ΠΙΤΣΙΝΗ

ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ ελέγχει ανά πάσα στιγμή τα επίπεδα της ηλεκτρικής αυτονομίας του οχήματος. Η στιβαρή αίσθηση οδήγησης και οι άπλετοι χώροι αναδεικνύουν το νέο Ford Kuga Plug-in Hybrid σε ένα απολαυστικό SUV με κορυφαία επίπεδα ασφάλειας και άνεσης. Στον εξοπλισμό του περιλαμβάνεται πληθώρα προηγμένων υποστηρικτικών συστημάτων, ενώ αποτελεί το πρώτο μοντέλο της Ford που εφοδιάζεται με το σύστημα BLIS Assist για την παρακολούθηση του τυφλού σημείου οδηγού και την ανίχνευση οχημάτων που προσεγγίζουν από το πλάι το όχημα σε δρόμους με πολλαπλές λωρίδες κυκλοφορίας. Κερασάκι στην τούρτα αποτελεί η πρωτοποριακή λειτουργία Local Hazard Information, η οποία προβλέπει επικίνδυνες καταστάσεις ακόμα και σε μη ορατά σημεία της διαδρομής και προειδοποιεί έγκαιρα τον οδηγό του αυτοκινήτου. Η απόκτηση ενός νέου Ford Kuga Plug-in Hybrid γίνεται πλέον ευκολότερη, χάρη στα πρωτοποριακά προγράμματα χρηματοδότησης Ford Finance, με ένα εξαιρετικά χαμηλό σταθερό επιτόκιο μόλις 0,99% και ευέλικτη αποπληρωμή σε έως 60 δόσεις, ενώ ισχύει 8ετής εργοστασιακή εγγύηση Ford Protect. Nα σημειώσουμε, επίσης, ότι για μια σειρά μοντέλων, τα Ford Fiesta, Puma, Focus και Kuga, προβλέπονται μηδενικά τέλη κυκλοφορίας, καθώς εμφανίζουν μειωμένες εκπομπές ρύπων λόγω της πολύ χαμηλής κατανάλωσής τους.

PLUG-IN HYBRID: KOΡΥΦΑΊΟ ΕΠΊ 2 20.5.21 – lifo

21

ΑΦΙΕΡΩΜΑ AUTO

ΝΕΟ DACIA SANDERO STEPWAY To εντυπωσιακό compact crossover απέχει 17,4 εκατοστά από το έδαφος, κάτι που αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες τιμές στην κατηγορία του, και ξεχωρίζει, μεταξύ άλλων, λόγω του ιδιαίτερου σχεδιασμού της μάσκας με το ανάγλυφο καπό και τα τονισμένα τόξα, τις αρθρωτές ράγες οροφής, που μετατρέπονται σε δευτερόλεπτα σε πρακτική σχάρα, τα φαρδύτερα φτερά, τη μεταλλική ποδιά, που είναι ενσωματωμένη στον εμπρός και πίσω προφυλακτήρα, και τις ειδικές ενισχύσεις στα μαρσπιέ των θυρών. Το Stepway επιβεβαιώνει έτσι τον περιπετειώδη χαρακτήρα του, που έχει κατακτήσει τις καρδιές των φίλων της Dacia, με αποτέλεσμα να αντιπροσωπεύει μέχρι σήμερα το 65% των πωλήσεων όλων των εκδόσεων του Sandero.

ΝΕΟ DACIA SANDERO STREETWAY Η δεύτερη εκδοχή του νέου Sandero αποκαλύπτει ήδη με την ονομασία «Streetway» τον αστικό χαρακτήρα της και προσφέρεται ιδανικά για άνετες και οικονομικές μετακινήσεις εντός αλλά και εκτός πόλης. Πρόκειται για ένα compact πεντάθυρο μοντέλο με στιβαρές και αεροδυναμικές γραμμές που, σε συνδυασμό με τα νέα εμπρός και πίσω φωτιστικά σώματα, προβάλλουν μια ισχυρή σχεδιαστική ταυτότητα. Να σημειώσουμε ότι οι LED προβολείς ανήκουν στον στάνταρ εξοπλισμό των νέων Sandero Streetway & Stepway και αναβαθμίζουν θεαματικά την ορατότητα τη νύχτα, αυξάνοντας την εμβέλεια της φωτεινής δέσμης κατά 37% και το εύρος της κατά 9%. Τα νέα Dacia Sandero Stepway και Streetway φιλοξενούν τους επιβάτες τους σε ένα ευρύχωρο σαλόνι με ποιοτικά υλικά, νέες ταπετσαρίες, πληθώρα πρακτικών αποθηκευτικών χώρων για μικροαντικείμενα με συνολικό όγκο 21 λίτρα, ενώ οικογενειακών προδιαγραφών είναι και το πορτμπαγκάζ με όγκο 410 λίτρα, που μπορεί να αυξηθεί θεαματικά χάρη στα αναδιπλούμενα και διαιρούμενα πίσω καθίσματα. Υπάρχουν, επίσης, οι τρεις επιλογές πολυμέσων, Media Control, Media Display και Media Nav, όπου προβλέπονται, ανάλογα με την περίπτωση, μεγάλη οθόνη αφής 8 ιντσών, λειτουργία δορυφορικής πλοήγησης και ασύρματη σύνδεση μέσω των λογισμικών Apple CarPlay και Android Auto. Ιδανικών προδιαγραφών αποδεικνύεται η «θέση εργασίας» του οδηγού, χάρη στις πολλαπλές δυνατότητες ρύθμισης του καθίσματος και του τιμονιού καθ’ ύψος και απόσταση. Μια καλύτερη αίσθηση προσφέρει ο κοντύτερος πλέον επιλογέας ταχυτήτων σε συνδυασμό με το πιο άνετο και ελαφρύ ηλεκτρικά υποβοηθούμενο σύστημα διεύθυνσης που διευκολύνει τους ελιγμούς σε χώρους στάθμευσης περιορισμένων διαστάσεων. Στα highlights του προαιρετικού εξοπλισμού περιλαμβάνονται ο αυ-

DACIA SANDERO

ο Sandero παρουσιάστηκε το 2017 και αποτελεί το δημοφιλέστερο μοντέλο της Dacia. Με το λανσάρισμα των άρτι αφιχθέντων Sandero Streetway και Stepway στην Ελλάδα, η Dacia αποκτά δύο ξεχωριστά μοντέλα, τα οποία ενσαρκώνουν απόλυτα το DNA της μάρκας, δηλαδή αξιοπιστία και απλότητα σε ασυναγώνιστες τιμές. Και τα δύο αυτοκίνητα βασίζονται σε νέο πάτωμα, διατίθενται με αποδοτικούς και οικονομικούς κινητήρες βενζίνης και διπλού καυσίμου (βενζίνης - υγραερίου) και ανεβάζουν ακόμα ψηλότερα τον πήχη της ασφάλειας και της άνεσης.

ΤΑ ΔΎΟ ΝΈΑ ΜΟΝΤΈΛΑ ΤΗΣ DACIA ΑΠΟΤΕΛΟΎΝ ΤΟΝ ΟΡΙΣΜΌ ΤΟΥ VALUE FOR MONEY, ΔΙΑΘΈΤΟΥΝ ΣΎΓΧΡΟΝΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΈΣ, ΞΕΧΩΡΊΖΟΥΝ ΜΕ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΙΣΤΊΑ ΤΟΥΣ ΚΑΙ ΟΙ ΕΚΔΌΣΕΙΣ ΥΓΡΑΕΡΊΟΥ ΣΥΝΔΥΆΖΟΥΝ ΙΔΑΝΙΚΆ ΤΟ ΧΑΜΗΛΌ ΚΌΣΤΟΣ ΧΡΉΣΗΣ ΜΕ ΕΓΓΥΗΜΈΝΗ ΑΞΙΟΠΙΣΤΊΑ. . ΑΠΌ ΤΟΝ ΠΕΤΡΟ ΠΙΤΣΙΝΗ

τόματος κλιματισμός με ψηφιακές ενδείξεις, αυτόματη ενεργοποίηση των υαλοκαθαριστήρων, η πρακτική κάρτα hands-free με τηλεχειριζόμενο άνοιγμα του πορτμπαγκάζ, η κάμερα οπισθοπορείας σε συνδυασμό με αισθητήρες παρκαρίσματος εμπρός και πίσω, το ηλεκτρικό χειρόφρενο και η ηλεκτρική, γυάλινη ηλιοροφή που κάνει πρεμιέρα σε μοντέλο της Dacia. Tα νέα Dacia Sandero Streetway και Stepway αποτελούν υποδείγματα παθητικής και ενεργητικής ασφάλειας, χάρη στην προηγμένη αρθρωτή πλατφόρμα CMF του Groupe Renault, που ενισχύει την ακαμψία και τη στιβαρότητα του αμαξώματος και περιορίζει το βάρος. Επίσης, εξοπλίζονται με ένα πλήρες πακέτο συστημάτων υποβοήθησης οδήγησης, όπως το ενεργό φρενάρισμα σε έκτακτες ανάγκες, η ειδοποίηση τυφλού σημείου (προαιρετικά) και η υποβοήθηση εκκίνησης σε ανηφόρα. Και τα δύο compact μοντέλα εντυπωσιάζουν οδηγικά, καθώς διαθέτουν σωστά σχεδιασμένες και ισορροπημένες ρυθμίσεις ανάρτησης, ενώ το μακρύ μεταξόνιο έχει βελτιώσει αισθητά τη σταθερότητα και την απόκρισή τους στις στροφές. Στο σύγχρονο προφίλ των δύο νέων μοντέλων της Dacia ταιριάζει γάντι και η τριάδα των καινούργιων τρικύλινδρων κινητήρων βενζίνης με χωρητικότητα ενός λίτρου, οι οποίοι πληρούν τις αυστηρότερες και πιο πρόσφατες προδιαγραφές ρύπων Euro 6D-Full. Ο ατμοσφαιρικός κινητήρας 1.0 SCe 65 διατίθεται μόνο στο Sandero Streetway, ενώ κοινοί και για τα δύο μοντέλα είναι ο υπερτροφοδοτούμενος 1.0 TCe 90 και το εξαιρετικά ενδιαφέρον μοτέρ διπλού καυσίμου (βενζίνης - υγραερίου) 1.0 TCe 100 LPG, που πείθει με το χαμηλό λειτουργικό κόστος χρήσης του και την ασυναγώνιστη αυτονομία έως 1.500 χλμ. που χαρίζει στα νέα μοντέλα. Τα νέα Sandero Streetway και Stepway επιβεβαιώνουν τον χαρακτηρισμό τους value for money με τις ασυναγώνιστες τιμές τους, οι οποίες ξεκινούν για το πρώτο μοντέλο από 11.980 ευρώ και για το δεύτερο από 14.380 ευρώ, σε συνδυασμό με πενταετή εργοστασιακή εγγύηση και τρία χρόνια δωρεάν οδική βοήθεια.

STREETWAY ΚΑΙ STEPWAY: ΔΎΟ ΈΞΥΠΝΕΣ ΛΎΣΕΙΣ 22 lifo – 20.5.21

20.5.21 – lifo

23

AUTO

Ποιες οι διαφορές ανάμεσα στα υβριδικά μοντέλα

ΤΙ ΠΡΈΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΊΖΟΥΜΕ ΓΙΑ ΤΑ ΥΒΡΙΔΙΚΆ ΜΟΝΤΈΛΑ, ΠΏΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΟΠΟΙΟΎΝΤΑΙ ΚΑΙ ΠΟΙΑ ΕΊΝΑΙ ΤΑ ΥΠΈΡ ΚΑΙ ΤΑ ΚΑΤΆ ΤΟΥΣ.

Τ

α υβριδικά αυτοκίνητα κατακλύζουν πλέον την αγορά, ωστόσο εμφανίζουν σημαντικές διαφορές, τις οποίες πρέπει να γνωρίζει ο καταναλωτής για να ζυγίσει τα υπέρ και τα κατά και να επιλέξει σωστά, σύμφωνα με τις ανάγκες και τις οικονομικές του δυνατότητες. Για να χαρακτηριστεί ένα μοντέλο υβριδικό, θα πρέπει να διαθέτει τουλάχιστον δύο κινητήρες, έναν εσωτερικής καύσης (ή θερμικό) και έναν ηλεκτροκινητήρα. Με τη συγκεκριμένη τεχνολογία πετυχαίνουμε υψηλότερο συντελεστή απόδοσης και μικρότερες απώλειες ενέργειας, σε συνδυασμό με μειωμένη κατανάλωση καυσίμου, και κατά συνέπεια χαμηλότερες εκπομπές ρύπων. Ας δούμε, όμως, πώς κατηγοριοποιούνται τα μοντέλα της συγκεκριμένης κατηγορίας.

Ήπια υβριδικά

Στα ήπια υβριδικά μοντέλα το αυτοκίνητο συσσωρεύει ηλεκτρική ενέργεια κατά την κύλισή του και όταν φρενάρει, η οποία όμως αποθηκεύεται σε μια σχετικά μικρή μπαταρία που λειτουργεί υποστηρικτικά ως προς τον κινητήρα εσωτερικής καύσης. Έτσι, η επιπρόσθετη ενέργεια βοηθά, για παράδειγμα, στις επιταχύνσεις, στις προσπεράσεις ή στην εκκίνηση του οχήματος και συμβάλλει στη μείωση της κατανάλωσης. Να σημειώσουμε ότι τα Mild Hybrid οχήματα δεν μπορούν να κινηθούν μόνο με την μπαταρία τους, σε αντίθεση με τις άλλες δύο κατηγορίες αυτοκινήτων υβριδικής τεχνολογίας. Τα ήπια υβριδικά μοντέλα προσφέρονται ως προσιτές εναλλακτικές λύσεις για μειωμένη κατανάλωση και χαμηλότερους ρύπους, πράγμα σημαντικό για τις εταιρείες αυτοκινήτων που είναι υποχρεωμένες να πιάσουν τα αυστηρά όρια εκπομπών ρύπων, αλλιώς κινδυνεύουν με αυστηρά πρόστιμα.

Απλά υβριδικά Σε αυτή την κατηγορία μοντέλων έχουμε έναν θερμικό κινητήρα βενζίνης ή πετρελαίου που συνεργάζεται με ηλεκτροκινητήρα χωρίς δυνατότητα φόρτισης από εξωτερική πηγή, π.χ. από οικιακή πρίζα ή wallbox. Όταν το όχημα κυλά και επιβραδύνει, ο ηλεκτροκινητήρας ανακτά ενέργεια και λειτουργεί σαν γεννήτρια, φορτίζοντας την μπαταρία του αυτοκινήτου. Η συσσωρευμένη ενέργεια αξιοποιείται είτε για να διανύσει το όχημα ορισμένα χιλιόμετρα σε ήπιους ρυθμούς ως αμιγώς ηλεκτροκίνητο είτε για να βελτιώσει τις επιδόσεις του. Όπως αντιλαμβανόμαστε, ένα απλό υβριδικό μοντέλο ανακτά περισσότερη ενέργεια, άρα είναι και οικονομικότερο όταν κινείται σε αστικό περιβάλλον, λόγω των συχνών αυξομειώσεων ταχύτητας. Αντιθέτως, ταξιδεύοντας εκτός πόλης τα ήπια υβριδικά μοντέλα δεν εμφανίζουν καμία αξιοσημείωτη οικονομία καυσίμου, μάλιστα σε κάποιες περιπτώσεις έχουν και ελαφρά αύξηση, επειδή διαθέτουν ογκωδέστερες μπαταρίες για την αποθήκευση ενέργειας και καλούνται να μεταφέρουν το βάρος τουλάχιστον δύο, αντί ενός, κινητήρων. Οι τιμές τους είναι μεν ελαφρά υψηλότερες σε σχέση με τα αντίστοιχα συμβατικά, όμως μπορούν να αποσβέσουν αυτήν τη διαφορά σε εύλογο διάστημα χάρη στην αισθητά μειωμένη κατανάλωση σε σχέση με αντίστοιχα συμβατικά οχήματα. Αυτό συμβαίνει νωρίτερα, φυσικά, αν κινούμαστε συχνότερα εντός πόλης.

Plug-in υβριδικά Στη συγκεκριμένη κατηγορία έχουμε και πάλι τη συνύπαρξη θερμικών κινητήρων και ηλεκτροκινητήρων, ωστόσο η ειδοποιός διαφορά εντοπίζεται στη δυνατότητα φόρτισης της μπαταρίας τους από εξωτερικές πηγές, συν την ανάκτηση ενέργειας που πραγματοποιείται όπως στα απλά υβριδικά μοντέλα. Οι μπαταρίες των Plug-in υβριδικών μοντέλων είναι αισθητά μεγαλύτερες από εκείνες των απλών υβριδικών, ώστε να μπορούν να συσσωρεύουν αρκετή ενέργεια για να πραγματοποιούν δεκάδες χιλιόμετρα ως αμιγώς ηλεκτρικά με μηδενικές εκπομπές ρύπων. Ένα σύγχρονο Plug-in υβριδικό όχημα διανύει απόσταση πενήντα και εξήντα χιλιομέτρων μόνο με ηλεκτρική ενέργεια, άρα καλύπτει τις καθημερινές ανάγκες της συντριπτικής πλειονότητας των οδηγών, που δεν θα καταναλώσουν ούτε σταγόνα βενζίνης ή πετρελαίου, καθώς δεν θα χρειαστεί να ενεργοποιηθεί ο θερμικός κινητήρας του οχήματός τους. Αυτό επιβεβαιώνεται και από διεθνείς έρευνες, σύμφωνα με τις οποίες περίπου οι οκτώ στους δέκα οδηγούς πραγματοποιούν λιγότερα από πενήντα χιλιόμετρα ημερησίως. Η συγκεκριμένη τεχνολογία γνωρίζει μεγάλη άνθηση, αν και είναι ακριβή, επειδή βασίζεται στην ύπαρξη μεγάλων μπαταριών και ισχυρότερων ηλεκτροκινητήρων από αυτούς ενός απλού υβριδικού μοντέλου. Ωστόσο θεωρείται ενδιαφέρουσα εναλλακτική λύση σε σχέση με τα αμιγώς ηλεκτροκίνητα οχήματα, καθώς προσφέρει απεριόριστη αυτονομία λόγω της ύπαρξης του θερμικού κινητήρα και της δυνατότητας ανεφοδιασμού του σε όλα τα πρατήρια καυσίμων. Τα Plug-in υβριδικά, μαζί με τα αμιγώς ηλεκτρικά οχήματα, ανήκουν στα λεγόμενα battery cars και σε πολλές χώρες αντιμετωπίζονται με παρόμοιο τρόπο. Αυτό σημαίνει ότι επιδοτούνται κατά την αγορά τους, όπως τα 100% ηλεκτροκίνητα, ενώ δεν υπάγονται σε περιορισμούς κυκλοφορίας, όπου αυτοί προβλέπονται σε διάφορες πόλεις του εξωτερικού. Δεν είναι τυχαίο, λοιπόν, το ότι ο αριθμός των Plug-in υβριδικών μοντέλων αυξάνει με εκρηκτικούς ρυθμούς και ότι, σύμφωνα με τους ειδικούς, θα αποτελέσουν the next big thing της αυτοκίνησης τα επόμενα χρόνια.

24 lifo – 20.5.21

ΑΦΙΕΡΩΜΑ AUTO

SUZUKI IGNIS HYBRID

Suzuki δικαιούται να νιώθει υπερήφανη για το νέο IGNIS Hybrid, καθώς πρόκειται για το μοναδικό SUV υβριδικής τεχνολογίας στη μικρή κατηγορία, που ταυτόχρονα ξεχωρίζει με τα πληθωρικά προσόντα του. Το νέο IGNIS παραμένει ευχάριστο και λειτουργικό ακόμη και μέσα στο δύσκολο και απαιτητικό αστικό περιβάλλον, όπου πείθει με την ευελιξία και τη σπιρτάδα του, παραμένοντας σε κάθε περίπτωση οικονομικό και φιλικό προς το περιβάλλον χάρη στον νέο κινητήρα 1,2 λίτρων Dualjet και το αναβαθμισμένο Mild Hybrid System της Suzuki. Το ιαπωνικό μοντέλο ανανεώθηκε αισθητικά, ωστόσο διατήρησε τις εξωτερικές διαστάσεις του και τη μινιμαλιστική αισθητική του, προβάλλοντας μια ιδιαίτερα δυναμική και νεανική εικόνα, ενώ προσφέρει πλέον περισσότερες δυνατότητες εξατομίκευσης με καλαίσθητους χρωματικούς συνδυασμούς. Η δράση του, ωστόσο, δεν περιορίζεται μόνο στην πόλη, αφού προσφέρει ικανοποιητικότατους χώρους για επιβάτες και το πορτμπαγκάζ του παραμένει στα 267 λίτρα, που είναι και η μεγαλύτερη τιμή στην κατηγορία του. Η οδηγική απόλαυση είναι ενσωματωμένη στο DNA του νέου Suzuki IGNIS και βασίζεται στη σπιρτάδα του κινητήρα του, στην τεχνολογία Suzuki Hybrid, που προβλέπεται σε όλες τις εκδόσεις του, στο προαιρετικό σύστημα τετρακίνησης Allgrip Auto και σε μια σειρά άλλων λεπτομερειών που αναδεικνύουν τον ξεχωριστό χαρακτήρα του. Ο κινητήρας 1.2 Dualjet αποδίδει 83 ίππους, διακρίνεται για τη χαμηλή κατανάλωση καυσίμου και αποτελεί ένα μηχανολογικό επίτευγμα μικρών διαστάσεων, διαθέτοντας τροφοδοσία ψεκασμού πολλαπλών σημείων και πολλές τεχνολογικές καινοτομίες. Το αναβαθμισμένο ήπιο υβριδικό σύστημα 12V απαρτίζεται από μια ενσωματωμένη ηλεκτρογεννήτρια και μια μπαταρία ιόντων λιθίου υψηλότερης απόδοσης (10Αh), συμβάλλει στη μείωση της κατανάλωσης και ταυτόχρονα εξοικονομεί χώρο και κατανέμει ιδανικά το βάρος για ασφαλή και απολαυστική οδική συμπεριφορά. Χάρη στον συγκεκριμένο δίδυμο κινητήρα και την τεχνολογία Suzuki Hybrid, το IGNIS 1.2 Dualjet Hybrid GL+83HP εμφανίζει τις χαμηλότερες εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα μεταξύ των βενζινοκίνητων ανταγωνιστών του με ήπια υβριδικά συστήματα και αποτελεί το μοναδικό μοντέλο στην κατηγορία του που έχει μηδενικά τέλη κυκλοφορίας σε όλες τις εκδόσεις. Σημαντική συμβολή στη μείωση της κατανάλωσης έχει και το προαιρετικό αυτόματο κιβώτιο CVT, το οποίο φροντίζει και για σπιρτόζες επιταχύνσεις στις χαμηλότερες ταχύτητες. Το σύστημα τετρακίνησης της Suzuki, Allgrip Auto, φροντίζει για καλύτερη πρόσφυση και υψηλότερη ασφάλεια σε δύσκολες

ΤΟ ΝΈΟ SUZUKI IGNIS HYBRID ΕΊΝΑΙ ΤΟ ΜΌΝΟ ULTRA COMPACT SUV, ΕΝΤΥΠΩΣΙΆΖΕΙ ΜΕ ΤΟ ΑΠΑΡΆΜΙΛΛΟ ΣΤΥΛ ΚΑΙ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΊΑ ΤΟΥ ΧΆΡΗ ΣΤΟ ΠΡΟΗΓΜΈΝΟ ΣΎΣΤΗΜΑ MILD HYBRID ΚΑΙ ΔΙΑΤΊΘΕΤΑΙ ΚΑΙ ΤΕΤΡΑΚΊΝΗΤΟ, ΕΝΏ ΣΕ ΚΑΜΊΑ ΈΚΔΟΣΗ ΔΕΝ ΠΛΗΡΏΝΕΙ ΤΈΛΗ ΚΥΚΛΟΦΟΡΊΑΣ. . ΑΠΌ ΤΟΝ ΠΕΤΡΟ ΠΙΤΣΙΝΗ

συνθήκες εντός και εκτός δρόμου. Η λειτουργία Grip Control, που ενσωματώνεται στο σύστημα Allgrip, εξασφαλίζει ομαλές εκκινήσεις σε οδοστρώματα με λάσπη ή χιόνι, φρενάροντας τους τροχούς που ολισθαίνουν και μεταδίδοντας τη ροπή σε εκείνους με τη μεγαλύτερη πρόσφυση. Η ασφάλεια των επιβατών και των πεζών βρίσκεται πολύ ψηλά στην ατζέντα του νέου Suzuki IGNIS Hybrid. Αυτό αποτυπώνεται στα προηγμένα συστήματα ασφαλείας Suzuki Safety Support, στα οποία περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, Dual Camera Brake Support με προειδοποίηση αλλαγής λωρίδας και εκτροπής του αυτοκινήτου και έξι αερόσακοι και Ηill Hold και Hill Descent Control για υψηλότερη ασφάλεια σε δρόμους με ανηφορικές και κατηφορικές κλίσεις. Nα σημειώσουμε, επίσης, ότι το νέο Suzuki IGNIS Hybrid αποτελεί το μοναδικό μοντέλο της κατηγορίας του με προβολείς LED για καλύτερο φωτισμό στο σκοτάδι, ενώ είναι το μόνο που περιλαμβάνει στον εξοπλισμό άνεσης, από τις εκδόσεις GLX και πάνω, σύστημα Keyless Push Start για εκκινήσεις χωρίς τη χρήση κλειδιού. Το νέο Suzuki IGNIS Hybrid διατίθεται σε ιδιαίτερα ελκυστικές τιμές που ξεκινούν από τα 12.730 ευρώ με το πρόγραμμα HYBRID FOR U, σε συνδυασμό με πέντε χρόνια εγγύηση και οδική βοήθεια, και, φυσικά, με την παροιμιώδη αξιοπιστία όλων των μοντέλων της Suzuki, η οποία εξασφαλίζει και υψηλές αξίες μεταπώλησης.

ΑΠΟΛΑΥΣΤΙΚΌ ΚΑΙ ΜΟΝΑΔΙΚΌ 20.5.21 – lifo

25