463

Σεξ Ένα αφιέρωμα της LiFO στον τρόπο που κάνουν οι Έλληνες

τχ.463/11022016

Νο1 to αγα freeπημένο της πpόress λης

www. lifo.gr

ολα για την αθηνα! free press δωρεαν οδηγοσ τησ πολησ κυκλοφορει καθε πεμπτη

2 lifo – 11.2.16

Oι αντιδράσεις που δημιούργησαν τα άρθρα και τα posts μας την περασμένη εβδομάδα. ☛ Με αφορμή τη συνέντευξη του σπουδαίου φωτογράφου Πίτερ Λίντμπεργκ και όσα είπε στη LiFO και τη Ματίνα Καλτάκη, μας ήρθε το παρακάτω σχόλιο από τον Νίκο Νικολαΐδη-ΣΦ: «Η διαφορά μεταξύ αυτών που αναρτούν ερασιτεχνικά από αυτούς που κάνουν φωτογραφία επαγγελματικά είναι ότι τις περισσότερες φόρες, τουλάχιστον στο εξωτερικό, για τα μεγάλα ονόματα υπάρχουν οικονομικά συμφέροντα πίσω από κάθε είδους δημοσιότητα, συμφέροντα που δεν τελειώνουν σε αυτά του φωτογράφου. Γκαλερί, agents, μουσεία, εκδότες κ.ά. έχουν συμφέρον να αναδεικνύεται κάποιος φωτογράφος που εκπροσωπούν. Είχα την τύχη να γνωρίζω προσωπικά άτομα που έκριναν το βραβείο Πούλιτζερ μια χρονιά. Υπήρχε, λοιπόν, μια φωτογράφος που για τον άλφα ή βήτα λόγο φωτογράφιζε για την “Ουάσινγκτον Ποστ” και η οποία δεν είχε πολύ καλή φήμη στην πιάτσα. Ήταν μέσα σε όλα τα γεγονότα, αλλά όχι τόσο καλή φωτογράφος. Είχε κάνει και ρεπορτάζ ως απεσταλμένη και ήταν κακό. Λάθος φακοί, οπορτουνιστικές τοποθετήσεις, φουλ ζουμ, ό,τι να 'ναι... Όμως φωτογράφιζε για την “Ποστ” και υπήρξε πίεση να πάρει Πούλιτζερ. Τελικά, το πήρε... Το WPA στο Άμστερνταμ πολλές φορές βραβεύει αυτό που φωτογραφίζεται, όχι τον τρόπο. Θυμίζει την εποχή του Κοσόβου. Έχεις φωτογραφίες; Θα πάρεις βραβείο! Ήξερα για ένα περιστατικό ενός ιησουίτη που επιτέθηκε σε Αμερικανό φωτογράφο (που ήξερα προσωπικά), επειδή ο τελευταίος πήγε σε καταυλισμό, άνοιγε τα φερμουάρ στις τέντες των προσφύγων και ρωτούσε αν υπήρχε καμιά γυναίκα που να έχει βιαστεί... Λέγεται ότι η φήμη του Άβεντον χτίστηκε έπειτα από συμφωνία με έναν δημοσιογράφο. Θα τον προμόταρε κι αυτός θα του έδινε prints. Αν γινόταν διάσημος, ο δημοσιογράφος θα είχε στην κατοχή του άλφα αριθμό Άβεντον... Έγινε έτσι; Δεν ξέρω, αλλά, προσωπικά, δεν μου γέμιζε ποτέ το μάτι ο κύριος Ντικ (ο Άβεντον). Όταν πέθανε, πήραν το estate του κάποιοι διευθυντάδες και το περιέφεραν στα μουσεία για να τονώσουν την αγορά. Ακολούθησαν δεκάδες δημοσιεύσεις από εφημερίδες, φυσικά. Έχει ακουστεί ότι κάποιοι φωτογράφοι μπαίνουν σε μουσεία μέσω... “δωρεάς”. Η διαφορά μεταξύ ερασιτεχνών και επαγγελματιών είναι ότι οι τελευταίοι δεν έχουν πρόβλημα με όλα αυτά. Καλή φωτογραφία για πολλούς, αν όχι τους περισσότερους από αυτούς, είναι η φωτογραφία που πουλάει. Γι’ αυτό και προσπαθούν να σχετιστούν με κάποιον κύκλο που έχει πρόσβαση σε κεφάλαιο. Το γεγονός ότι κάποιοι ερασιτέχνες κάνουν απίστευτη δουλειά (που κάνουν!) ισοδυναμεί ενδεχομένως με τη σκέψη που κάνει ένας NBA-er όταν βλέπει έναν καταπληκτικό παίχτη κολεγιακού παιχνιδιού στην τηλεόραση: από τα drafts, παλικάρι μου, για να σε δούμε... Φυσικά, υπάρχει ελπίδα. Σε μια εποχή που κάποιος μπορεί να τυπώσει το δικό του βιβλίο, να το διανείμει και να το διαφημίσει με σχετικά χαμηλό κόστος, η φωτογραφία γίνεται όλο και πιο δημοκρατική, αποκτά την ίδια εφαρμογή στο κοινό που έχει το δίδυμό της trend, που είναι το ποδήλατο, αποστασιοποιείται όλο και πιο πολύ από αυτή την εμετική ελίτ των θαμώνων των καλλιτεχνικών μπουρδέλων που είναι οι γκαλερί και όλων αυτών των θεωρητικών που αρέσκονται, από το 1930 και μετά, να βλέπουν τις φωτογραφίες κρεμασμένες στον τοίχο».

feedback462

Σε τι διαφέρουν οι επαγγελματίες απ' τους ερασιτέχνες φωτογράφους;

α π ό τ ον α ρη δ η μ οκ ιδ η

posts γράμματα e-mails

*Στείλτε μας Feedback: feedback@lifo.gr

☛ Για 10 από τους καλύτερους κακούς της μικρής οθόνης έγραψε ο Δημήτρης Κυριαζής και ο annibas σχολίασε: «Το “κακοί” θα έπρεπε να είναι σε εισαγωγικά ή να τους αναφέρατε ως αντι-ήρωες. Ο Γουάιτ ήταν ο πιο βαθύς ήρωας της τηλεόρασης και μια εξαιρετική ερμηνεία. Δεν μπορούσες να τον μισήσεις και το μόνο που σκεφτόσουν με την αλλαγή του ήταν “πόσα πράγματα έχει ένας άνθρωπος μέσα του”. Όταν τελείωσα το σίριαλ, είδα ξανά το τρέιλερ και δεν μπορούσα να πιστέψω ότι ήταν ο ίδιος άνθρωπος. Ο Πάμπλο Εσκομπάρ είναι υπαρκτό πρόσωπο και μολονότι αδίστακτος, τον συμπαθώ, γιατί αυτό που κατάλαβα από τη σειρά είναι η σχετικότητα. Το να πουλάς ναρκωτικά στις ΗΠΑ είναι παράνομο, γιατί πεθαίνουν Αμερικανοί και χάνουν συνάλλαγμα. Το να πουλάνε οι ΗΠΑ όπλα σε άλλες χώρες είναι νόμιμο, γιατί φέρνει συνάλλαγμα και σκοτώνουν άλλους λαούς. ΥΓ.: Ο δε “Εσκομπάρ”, άριστος, και του έχει μείνει η βραζιλιάνικη προφορά από τότε που κυνηγούσε τους κακούς στις φαβέλες». Μία ακόμη κακιά της μικρής οθόνης πρόσθεσε η malia: «Σωσώ Παπαδήμα, “Εγκλήματα”»! ☛ Ο ηθοποιός Δημήτρης Πιατάς αφηγήθηκε τη ζωή του στον Χρήστο Παρίδη και ο αναγνώστης Φ. σχολίασε: «Εξαιρετικός ηθοποιός και άνθρωπος! Αν και δεν έχω την τύχη να τον γνωρίζω προσωπικά, από τη συνέντευξη φαίνεται ότι είναι ένας σοφός καλλιτέχνης. Προσωπικά, δε, πιστεύω ότι είναι σημαντικότερο να είναι κανείς σοφός παρά “ωραίος” ζεν πρεμιέ».

Free Press.

Eβδομαδιαίος οδηγός της Αθήνας. Κυκλοφορεί κάθε Πέμπτη.

11.2.16 – lifo

3

Index

StatusUpdate εκδότης Στάθης Τσαγκαρουσιάνος γενικοσ διευθυντής Μιχάλης Μιχαήλ διευθυντής M. Hulot ...«Brute»: Το νέο, πολύ καλό άλμπουμ της Fatima AlQadiri. Μουσική για μεταλλαγμένα Teletubbies; εμπορική διεύθυνση Δήμητρα Πασομένου υπεύθυνος ψηφιακής ανάπτυξης Νίκος Ζαφείρης

50΄ με τη Μαρία Κίτσου

art director Χρήστος Τζοβάρας υπεύθυνος lifo.gr Άρης Δημοκίδης ... Στο LIFO.gr παρουσιάζουμε το υπέροχο φιλμάκι (που κάνει διεθνή καριέρα) «Η Βαλσαμωμένη Γιαγιά» της Έφης Παππά, μαζί με συνεντεύξεις της δημιουργού αλλά και της συγγραφέως.

Η Δεσποινίς Τζούλια του έργου του Στρίντμπεργκ μας μιλάει για την αγάπη της για τους πιο σκοτεινούς ρόλους.

αρχισυντακτησ lifo.gr Θανάσης Χαραμής προγραμματισμός lifo.gr Αγγελική Βαξάλη, Σπύρος Γκατζούνας συντονισμός ύλης Μαρκέλλα Ανδρικάκη ... Mε την καρδιά στην τσέπη.

Σελ. 17

συντακτική ομάδα columnists:

Ιmaginary Rooms

Νικόλας Σεβαστάκης, Ευγένιος Αρανίτσης Θοδωρής Αντωνόπουλος ... Europa delenda est.

Μπορούμε να έχουμε μια ακμάζουσα και υπεύθυνη street art σκηνή στην Αθήνα;

Ναταλί Χατζηαντωνίου ... «Μπλόκα στις εθνικές οδούς»: ως τίτλο τον λες και αμφίσημο... Δημήτρης Πολιτάκης Βιβλίο: Τίνα Μανδηλαρά Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης ... «Ο κλέφτης φωνάζει: μ’ έκλεψαν! / O φονιάς παραπονιέται: θέλουν να με σκοτώσουν./ Ο ψεύτης δεν πιστεύει τίποτα./ Αυτός που δεν βάζει καθόλου λίπος στο τραπέζι, λέει: Αντίκρυ χορταίνουνε με πέτρες». (Κλασικός, ανοξείδωτος, σοφός, αιχμηρός Μπρεχτ. Ποίημα-κόλαφος, μεταφρασμένο από τον Πέτρο Μάρκαρη. Ποίημα-σφυρί για όσους επιμένουν να σκέφτονται, για όσους σκέφτονται με επιμονή.)

Σελ. 16

Valentine's Special Ιδέες για δώρα που ταιριάζουν με την ημέρα.

Κινηματογράφος: Θοδωρής Κουτσογιαννόπουλος Θέατρο: Ματίνα Καλτάκη ... Ε, όχι και Νόμπελ Ειρήνης στον Αϊ Γουέι Γουέι, που «βρίσκεται στο πλευρό των προσφύγων» της Μυτιλήνης, επειδή εξασφαλίζει εύκολη προβολή (με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τη «μετοχή» του στο χρηματιστήριο της τέχνης…)! Όταν, μάλιστα, η χώρα μας βρίσκεται εν μέσω ενός τρομακτικού προβλήματος που αυτήν τη στιγμή κανείς δεν ξέρει ούτε πώς θα λυθεί, ούτε πώς θα εξελιχθεί. Ας μας κάνουν τη χάρη οι εικαστικοί με τις αστειότητές τους...

Σελ. 43

Σταύρος Τσιώλης Η νέα του ταινία, που σκηνοθετεί με τον Βάσο Γεώργα, ζητάει την οικονομική ενίσχυση του κοινού για να ξεκινήσει τα γυρίσματά της.

Γεύση: Νίκη Μηταρέα ... «Δεν είναι απαραίτητο να μαγειρεύεις φανταχτερά ή πολύπλοκα αριστουργήματα. Απλώς καλό φαγητό, από φρέσκα υλικά» είχε πει η Αμερικανίδα σύμβουλος μαγειρικής Julia Child.

StarFax: Μαριβίκυ Καλλέργη ... Θα γεμίσετε για αρκετό διάστημα τις μπαταρίες σας, αρκεί να μην αδειάσετε την τσέπη σας.

Σελ. 40

ΣΤΗΛΕΣ

ΑΚΟΜΑ

Ευγένιος Αρανίτσης

Good LifO

Σελ. 12

Δημήτρης Πολιτάκης Σελ. 14

Θοδωρής Αντωνόπουλος

Σύνταξη: Αλέξανδρος Διακοσάββας ... Μια εβδομάδα χωρίς Facebook, παρά τη θέλησή μου. Αυτό λέγεται λοβοτομή κι εγώ λέγομαι τζάνκι. Βασίλης Καψάσκης, Κατερίνα Ηλιάκη, Φιλιώ Ράγκου, Δημήτρης Κυριαζής ... Οι αγρότες την πάτησαν σαν τον βοσκό που φώναζε «λύκος, λύκος». Έχουν κάνει τις ίδιες, ακραίες, κινητοποιήσεις στο παρελθόν και τώρα, που όντως θίγονται οικονομικά, δεν σοκάρεται κανείς. Μαρίνα Πετρίδου ... Εξαιρετική σειρά για τη ζωή διάσημων σεφ στο Netflix, «Chef’s Table». Γιάννης Πανταζόπουλος ... «Το αξέχαστο βλέμμα μιας υπέροχης κυρίας, Τετάρτη απόγευμα, κάτω από τα γραφεία της LiFO. Είχε ήδη περπατήσει Πανεπιστημίου και Σταδίου και αφού δεν βρήκε τεύχος, κάθισε λαχανιασμένη και περίμενε υπομονετικά στις σκάλες να έρθει. Όπως έφευγα, με ρώτησε αν αργεί και της είπα τα σημεία όπου μοιράζεται ώστε να μπορεί να το βρίσκει πιο εύκολα. Έβγαλε ένα χαρτί και τα σημείωσε. Τι ΩΡΑΙΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ υπάρχουν τελικά».

Σελ. 43

Starfax Σελ. 61

Naked City Σελ. 62

Χρήστος Παρίδης ... Πώς λέμε «πιάσαμε πάτο»; Ε, όχι μόνο... σκάβουμε με τα νύχια μας κι ακόμα πιο κάτω... Μαρία Παππά Λάμπρος Αραπάκος, Λένα Φουτσιτζή, Θεόφιλος Δουμάνης

Σελ. 14

φωτογράφοι Σπύρος Στάβερης, Πάρις Ταβιτιάν, Freddie F.

Νικόλας Σεβαστάκης

creative media Kώστας Στανέλλος

Σελ. 14

aτελιέ Βανέσσα Φερλέ διόρθωση κειμένων Μαρία Δρουκοπούλου ... Μια πολύ ενδιαφέρουσα ταινία που βγαίνει αυτή την εβδομάδα για την περίπτωση του σεναριογράφου Ντάλτον Τράμπο που υπέφερε από τον μακαρθισμό μας θυμίζει πως, πότε με έμμεσο, πότε με άμεσο τρόπο, το κυνήγι μαγισσών είναι πάντα παρόν. γραμματεία σύνταξης Βιβίκα Ανδριανάτου senior direct market manager Κώστας Μαντάς direct market managers Βούλα Καραβαγγέλη Γιώργος Λυκουργιώτης Σπύρος Αποστολόπουλος υποδοχή διαφήμισης Ξένια Στασινοπούλου συντονισμοσ διαφήμισης Μάγδα Τζακώστα οικονομική διεύθυνση Δημήτρης Τασιόπουλος λογιστήριο Βασίλης Κοτρωνάκης Άλκηστις Γκούμα εξωτερικες εργασιες

www.lifo.gr ΔΥΟ ΔΕΚΑ ΕΚΔΟΤΙΚΗ Α.Ε.

Boυλής 22, Αθήνα, 105 63, τηλ.: 210 3254 290, fax: 210 3249 785, info@lifo.gr

4 lifo – 11.2.16

Άκης Ιωάννου

Στο εξώφυλλο φωτογραφία του Πάρι Ταβιτιάν.

κωδικος εντυπου 7639

11.2.16 – lifo

5

ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ

iLoveAthens

3 πειράματα στην πόλη από την candy chang Στέγη Γραμμάτων & Τεχνών

H δημοφιλής καλλιτέχνις Candy Chang, γνωστή για τις εικαστικές της παρεμβάσεις στον δημόσιο χώρο, έρχεται στην Αθήνα με τρεις διαδραστικές εγκαταστάσεις. Στον εκθεσιακό χώρο της Στέγης Γραμμάτων & Τεχνών, από τις 8 Φεβρουαρίου παρουσιάζεται το έργο «School of the Future». Πρόκειται για μια διαφορετική σχολική αίθουσα, γεμάτη κόκκινα μπαλόνια, στο βάθος της οποίας βρίσκονται μια σχολική έδρα και ένα σημειωματάριο. Οι επισκέπτες καλούνται να μοιραστούν τις προσωπικές τους εμπειρίες, να αλληλεπιδράσουν, να διδάξουν και να διδαχθούν. Τον Μάιο αναμένεται να παρουσιαστούν δύο ακόμη από τις δουλειές της εικαστικού, το «Before I die» και το «Confessions».

«School of the Future», 8 Φεβρουαρίου-6 Μαρτίου 2016, Στέγη Γραμμάτων & Τεχνών, Δευτ.Κυρ. 12:00-21:00 / «Confessions», Μάιος 2016, Στέγη Γραμμάτων & Τεχνών / «Before I die», Μάιος 2016, εκτός Στέγης, είσοδος ελεύθερη με δελτία εισόδου.

6 lifo – 11.2.16

11.2.16 – lifo

7

8 lifo – 11.2.16

11

17

φεβρουαριου

Talkof theTown

2016

Μαρία Κίτσου

ηθοποιοσ «Η εποχή μας με τρομάζει λίγο, έχει πολύ πόνο, αδικία, ανασφάλεια» Από τoν Χρήστο Παρίδη

σελ. 17

επιμελεια: the lifo team

Θα νομιμοποιηθεί ποτέ η κάνναβη στην Ελλάδα;

 Οι 20 βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ (Γεράσιμος Μπαλαούρας, Σωκράτης Βαρδάκης, Γεωργία Γεννιά, Νατάσα Γκαρά, Γιάννης Γκιόλας, Εύη Καρακώστα, Βασιλική Κατριβάνου, Αναστάσιος Κουράκης, Ιωάννης Μιχελογιαννάκης, Θέμης Μουμουλίδης Κώστας Μπάρκας, Γιώργος Ντζιμάνης, Γιώργος Πάλλης, Γιώργος Παπαφιλίππου, Κώστας Παυλίδης, Νεκτάριος Σαντορινιός, Ιωάννης Σαρακιώτης, Ελένη Σταματάκη, Γιάννης Στέφος, Γρηγόρης Στογιαννίδης) έκαναν την ερώτηση απευθυνόμενοι στους υπουργούς Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, Υγείας, Οικονομίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Εσωτερικών.

 Εκτός από το θέμα της χρήσης ινδικής κάνναβης για ιατρικούς λόγους, εγείρουν και το θέμα της κλωστικής ή, αλλιώς, βιομηχανικής κάνναβης.

 Όπως αναφέρουν και στην ερώτησή τους, η κλωστική κάνναβη περιέχει μόνο κατά 0,2% την ψυχοτρόπο ουσία THC και αδίκως συγχέεται με τη «γνωστή μας» ινδική κάνναβη, που περιέχει την ουσία σε ποσοστό 16%.



aπο τον δημητρη κυριαζη

TheBuzz

Οι βουλευτές αναφέρουν ότι η κλωστική κάνναβη καλλιεργείται εδώ και χρόνια σε χώρες της Ευρώπης, και μάλιστα η καλλιέργειά της επιδοτείται από την Ε.Ε.

20 βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ υποστηρίζουν ότι ήρθε η ώρα, τουλάχιστον για ιατρική χρήση.

 Υποστηρίζουν ότι η καλλιέργειά της θα αναζωογονήσει την ελληνική ύπαιθρο, θα τονώσει την οικονομία με νέες θέσεις εργασίας, θα φέρει έσοδα στα ταμεία του κράτους και θα δώσει λύση στο πρόβλημα της ερημοποίησης περιοχών όπως η Νότια Κρήτη.

 Όπως τονίζεται στην ερώτηση των βουλευτών, για χιλιάδες χρόνια και μέχρι τα τέλη του 19ου αιώνα σε όλα τα μήκη και τα πλάτη του πλανήτη, της χώρας μας συμπεριλαμβανομένης, οι άνθρωποι από αυτό το υλικό έφτιαχναν στη συντριπτική τους πλειονότητα τα καραβόπανα, τα σχοινιά, τα νήματα και τα κορδόνια, τα υφάσματα, το φωτιστικό λάδι, το χαρτί, χρώματα και βερνίκια. Πλέον χρησιμοποιείται και ως πρώτη ύλη για καλλυντικά, μονώσεις, κατασκευές κτιρίων, κτηνοτροφές, ενώ θεωρείται και superfood.

 Τα προϊόντα που φτιάχνονται από την κλωστική κάνναβη είναι πιο φιλικά στο περιβάλλον. Χρησιμοποιούνται όλα της τα στελέχη, άρα δεν πετιέται τίποτα, δεν έχει μεγάλες καλλιεργητικές απαιτήσεις και δεν απαιτεί ιδιαίτερες εδαφοκλιματικές συνθήκες.

 Ως προς την ινδική κάνναβη, υπάρχουν πολλές μελέτες τα τελευταία χρόνια που αναγνωρίζουν τις ευεργετικές της συνέπειες. Η αναλγητική, αντιφλεγμονώδης, αντισπασμωδική, αντιβακτηριδιακή, αντιοξειδωτική και, τέλος, αντικαταθλιπτική της δράση την καθιστούν μια καθόλα ευεργετική ουσία για μια πληθώρα ασθενειών, όπως το γλαύκωμα, ο καρκίνος, η επιληψία, η νευρική ανορεξία, οι κακοήθεις νεοπλασίες κ.ά.

 Τα Ηνωμένα Έθνη (ΟΗΕ) εκτίμησαν ότι το 2004 περίπου το 4% του παγκόσμιου ενήλικου πληθυσμού (162.000.000 άνθρωποι) έκανε χρήση κάνναβης ετησίως και 0,6% (22,5 εκατομμύρια) περίπου τη χρησιμοποιούσε σε καθημερινή βάση.

 Το 2.737 π.Χ. ο Κινέζος Αυτοκράτορας Shennong συμπεριέλαβε σε βιβλίο του την κάνναβη ως ευεργετική ουσία για πολλές παθήσεις.

 Στην Αρχαία Ελλάδα λέγεται ότι χρησιμοποιούσαν κάνναβη για να καλύψουν τις πληγές των αλόγων κατά τη διάρκεια των μαχών. Χρησιμοποιούνταν και σε ανθρώπους για την αντιμετώπιση φλεγμονών. Η χρήση της φαρμακευτικής κάνναβης διαδόθηκε από την αρχαία Ελλάδα στις αραβικές χώρες.





H ιατρική χρήση της ινδικής κάνναβης επιτρέπεται σε Αυστρία, Τσεχία, Βέλγιο, Χιλή, Κολομβία, Ηνωμένο Βασίλειο, Καναδά, Φινλανδία, Γερμανία, Ισραήλ, Ιταλία, Ολλανδία, Πορτογαλία, Ισπανία, Ουρουγουάη κ.α. Επίσης, 26 Πολιτείες των ΗΠΑ επιτρέπουν τη χρήση της.

Το επίθετο «ινδική» χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά το 1785 από τον Γάλλο βιολόγο ΖανΜπαπτίστ, ο οποίος σε ένα ταξίδι του στην Ινδία παρατήρησε τη διαφορά του τοπικού φυτού από τον ευρωπαίο συγγενή του, που καλλιεργούνταν κυρίως για αγροτικούς σκοπούς.

  Η φαρμακευτική χρήση της ινδικής κάνναβης εισήχθη στη Βρετανία από έναν Ιρλανδό γιατρό έπειτα από ένα ταξίδι του στην Ινδία, όπου παρατήρησε τις ευεργετικές συνέπειες του φυτού.

 Η κάνναβη συμπεριλαμβανόταν στην επίσημη κρατική λίστα με τα αποδεκτά φάρμακα στις ΗΠΑ από το 1851 έως το 1941.

 Παρά το αυξανόμενο παγκόσμιο ενδιαφέρον για τη χρήση της φαρμακευτικής κάνναβης, μόλις το 6% των ερευνών για την κάνναβη επικεντρώνεται στις φαρμακευτικές της ιδιότητες.

Το καλοκαίρι που μας πέρασε ιδρύθηκε το Κόμμα Κάνναβης Ελλάδας. Στη σελίδα του στο Facebook αναφέρεται: «Είμαστε μια ομάδα πολιτών που αποφασίσαμε να πάρουμε την κατάσταση στα χέρια μας και να κινήσουμε τις διαδικασίες για την ίδρυση πολιτικού κόμματος με την επωνυμία “Κόμμα Κάνναβης Ελλάδας” (Cannabis Party of Greece). Είμαστε κόμμα ειδικού σκοπού, με κύριο αίτημά μας τη νομιμοποίηση της κάνναβης (χρήσης και καλλιέργειας) για βιομηχανική, φαρμακευτική και ψυχαγωγική χρήση, με την κατάλληλη τροποποίηση του υπάρχοντος νομικού και θεσμικού πλαισίου».

 Το Εθνικό Συμβούλιο κατά των Ναρκωτικών προσφάτως καταδίκασε όποιες ενέργειες στοχεύουν στη νομιμοποίηση ουσιών. «Το ΕΣΥΝ καταδικάζει κάθε προσπάθεια για τη νομιμοποίηση της χρήσης ναρκωτικών και στέκεται απέναντι σε όσους, με τη δράση και την ανοχή τους, υπερασπίζονται την αντιεπιστημονική θέση για διαχωρισμό των ναρκωτικών σε “σκληρά” και “μαλακά”».

11.2.16 – lifo

9

3,74 ευρώ θα αφορούν τον ΦΠΑ, που και εδώ είναι διαμορφωμένος στο 23%. ΕΝΦΙΑ: Φυσικά, αν έχει κάνει το λάθος να είναι ιδιόκτητο το διαμέρισμα, παλαιότητας άνω των 15 ετών, 2ου ορόφου και με τιμή ζώνης 1.100 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, θα πληρώσει περίπου 200 ευρώ σε πέντε ισόποσες δόσεις κατά τη διάρκεια του έτους.

Talk of the Town

50%

του μέσου εισοδήματος επιστρέφει στην κρατική μηχανή, αν συνυπολογίσουμε έμμεσους και άμεσους φόρους.

ti menei an ta πληρωσεισ ολα; To κράτος ζητάει όλο και περισσότερα από τον Έλληνα πολίτη. Και ο πολίτης αντιμετωπίζει το δίλημμα «άφραγκος ή νομοταγής».

1.050

ευρώ οι μεικτές απολαβές. Στο πορτοφόλι του εργαζόμενου καταλήγουν 830 ευρώ μετά την αφαίρεση διαφόρων κρατήσεων (ΦΜΥ κ.ά.).

10 lifo – 11.2.16

Τις τελευταίες μέρες η κοινωνική αναταραχή είναι εμφανής, το ασφαλιστικό έχει βάλει φωτιά στην πολιτική σκηνή, το νέο φορολογικό είναι προ των πυλών, η εργασιακή ειρήνη διαταράσσεται, η οικονομία βρίσκεται σε εύθραυστη ισορροπία και για άλλη μια φορά όλα κρέμονται από μια κλωστή. Πρόσθετα μέτρα, νέα βάρη στα μεσαία εισοδήματα, αλλαγές στις ασφαλιστικές εισφορές και το κράτος να συγκρούεται σε ένα αδιάκοπο και ανταγωνιστικό παιχνίδι με την αγορά. Με την ευκαιρία των νέων φορολογικών και ασφαλιστικών αλλαγών που επίκεινται, είναι εντυπωσιακό να παρατηρήσει κανείς τι ποσοστό από τον μέσο μισθό επιστρέφεται στο κράτος μέσω των άμεσων και έμμεσων φόρων. Ενδεικτικά, σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία του Ιδρύματος Κοινωνικών Ασφαλίσεων, ο μέσος μισθός στον ιδιωτικό τομέα έχει διαμορφωθεί, κατά προσέγγιση, στα 1.000 ευρώ μεικτά, με τον καθαρό μισθό να κατρακυλά κάτω από τα 800 ευρώ, εξαιτίας των ασφαλιστικών εισφορών και των παρακρατήσεων του φόρου εισοδήματος. Ειδικά τη χρονιά που πέρασε, η κατάσταση έγινε ακόμη χειρότερη, αφού η επιβολή των capital controls συνέβαλε ουσιαστικά ώστε πολλές από τις επιχειρήσεις να προχωρήσουν σε περικοπές μισθών αλλά και σε συνεχείς αλλαγές των συμβάσεων εργασίας. Επομένως, βλέποντας την πρώτη του μηνός το ποσό του μισθού μας, συνειδητοποιούμε ότι λίαν συντόμως το μεγαλύτερο μέρος του θα εξαφανιστεί και με τον έναν ή τον άλλον τρόπο θα επιστρέψει πάλι στο κράτος. Καταρχάς, τα πρώτα χρήματα θα φύγουν στα είδη πρώτης ανάγκης, τρόφιμα, αναλώσιμα, καύσιμα, ρουχισμό, δίδακτρα και έξοδα κατανάλωσης. Όλα τα παραπάνω εμπεριέχουν έμμεσους φόρους, τους οποίους οι γρήγοροι ρυθμοί της καθημερινότητας αλλά και η αύξηση των αναγκών δεν μας επιτρέπουν να προσέξουμε όσο θα έπρεπε. Ας δούμε, όμως, τις βασικές κατηγορίες των μηνιαίων εξόδων. ΜΙΣΘΟΣ: Ας πάρουμε, για παράδειγμα, έναν εργαζόμενο με απολαβές γύρω στα 1.050 ευρώ μεικτά. Ο συγκεκριμένος υπάλληλος, αφαιρώντας τις κρατήσεις, θα δει στο πορτοφόλι του 830 ευρώ, διότι τα 220 ευρώ θα επιστρέψουν

στο κράτος μέσω των ασφαλιστικών κρατήσεων, της ειδικής εισφοράς αλληλεγγύης και των κρατήσεων από φόρους μισθωτής υπηρεσίας. ΔΕΗ: Αν διαθέτει ένα διαμέρισμα 35-40 τετραγωνικών στον Δήμο Καλλιθέας και έχει καταναλώσει για ένα τετράμηνο 900 κιλοβατώρες, θα πληρώσει συνολικά 130 ευρώ. Στην ανάλυση του λογαριασμού του θα διαπιστώσει ότι από το ποσό αυτό πληρώνει 60 ευρώ περίπου για ρυθμιζόμενες χρεώσεις. Για να αντιληφθούμε ευκρινώς περί τίνος πρόκειται, οι συγκεκριμένες χρεώσεις εφαρμόζονται σε όλους τους πελάτες που κάνουν χρήση του Εθνικού Ηλεκτρικού Συστήματος, ανεξαρτήτως του προμηθευτή που έχουν επιλέξει, και διαμοιράζονται ως εξής: 6 ευρώ αφορούν το «Ελληνικό Σύστημα Μεταφοράς Η/Ε», χρέωση που καλύπτει τις δαπάνες λειτουργίας, συντήρησης και ανάπτυξης του Δικτύου Μεταφοράς Υψηλής Τάσης. Είκοσι τρία ευρώ το «Ελληνικό Δίκτυο Διανομής Η/Ε», χρέωση που καλύπτει τις δαπάνες λειτουργίας, συντήρησης και ανάπτυξης του Δικτύου Διανομής Μέσης και Χαμηλής Τάσης, και 7 ευρώ για «Υπηρεσίες Κοινής Ωφέλειας», δηλαδή υπηρεσίες που ανήκουν σε κατηγορίες όπως η παροχή ηλεκτρικής ενέργειας στους καταναλωτές των μη διασυνδεδεμένων νησιών, με τιμολογήσεις ίδιες ανά κατηγορία πελατών με αυτές της ηπειρωτικής χώρας. Παροχή ηλεκτρικής ενέργειας με ειδικό τιμολόγιο για τους πολύτεκνους καταναλωτές, όπως αυτοί προσδιορίζονται βάσει της κείμενης νομοθεσίας και παροχή ηλεκτρικής ενέργειας με ειδικό «Κοινωνικό Οικιακό Τιμολόγιο» σε ευπαθείς καταναλωτές. Επίσης, 25 ευρώ για το ειδικό τέλος μείωσης εκπομπών αέριων ρύπων καθώς και 0,45 για λοιπές χρεώσεις. Στη συνέχεια, θα αντικρίσει χρεώσεις όπως ο ειδικός φόρος κατανάλωσης, το ειδικό τέλος 5%, τα δημοτικά τέλη και η ΕΡΤ, που πλησιάζουν τα 30 ευρώ. ΤΗΛΕΦΩΝΟ-ΙΝΤΕΡΝΕΤ: Με το ενδεχόμενο ότι έχει ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα που περιλαμβάνει κινητό και σταθερό και πληρώνει ενδεικτικά 50 ευρώ, από αυτά, τα 20 ευρώ αφορούν τον Φόρο Προστιθέμενης Αξίας σε ποσοστό 23%, ενώ υπάρχει και το τέλος συνδρομητών κινητής τηλεφωνίας. Αν ο λογαριασμός για το Ίντερνετ είναι διαφορετικός, θα πληρώσει για ένα απλό πρόγραμμα 20 ευρώ, εκ των οποίων τα

6

Στα έξι χρόνια της κρίσης έχουμε πληρώσει συνολικά 325 δισ. σε φόρους για τις ανάγκες του κράτους.

Ξεκάθαρα, λοιπόν, αν συνυπολογίσουμε άμεσους και έμμεσους φόρους, καθώς και τις ασφαλιστικές εισφορές, θα συνειδητοποιήσουμε ότι το 50% ενός μέσου εισοδήματος επιστρέφει στην κρατική μηχανή. Τα ερωτήματα, βέβαια, που προκύπτουν είναι αν υπάρχει κάποιο αντίκρισμα σε όλη αυτή την υφαρπαγή και αν λειτουργεί ανταποδοτικά για τους πολίτες. Επίσης, οι συνεχείς αυξήσεις των φόρων και των ασφαλιστικών εισφορών τι επιπτώσεις μπορεί να επιφέρουν; Τις απαντήσεις μάς δίνει ο καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου και πρόεδρος του Ιδρύματος Τσάτσου, Ξενοφών Κοντιάδης. «Η αλόγιστη αύξηση φόρων και εισφορών εντείνει την οικονομική ανασφάλεια όλων των κατοίκων της χώρας, που έπειτα από έξι χρόνια οικονομικής κρίσης, υπό συνθήκες ελέγχου κεφαλαίων και έχοντας υποστεί αλλεπάλληλα πλήγματα στο εισόδημά τους, αισθάνονται ότι το κράτος τούς έχει απομυζήσει. Η σχέση κράτους-πολίτη μεταμορφώνεται σε εχθρική. Η καταναλωτική συμπεριφορά μεταβάλλεται. Το εργασιακό ήθος υποχωρεί και η ασφαλιστική συνείδηση αποσαθρώνεται» λέει ο κ. Κοντιάδης. «Η υπερβολική αύξηση των φόρων και των ασφαλιστικών εισφορών έχει μια σειρά από αρνητικές επιπτώσεις που δεν αφορούν μόνο την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας αλλά και τη συμπεριφορά εργοδοτών και εργαζομένων. Θα προκαλέσει έξαρση της αδήλωτης εργασίας, της εισφοροδιαφυγής και της εισφοροαποφυγής, αποτελεί αντικίνητρο ως προς την αύξηση της απασχόλησης και πλήττει την ασφαλιστική συνείδηση των εργαζομένων. Όμως το χειρότερο είναι ότι η αύξηση φόρων και ασφαλιστικών εισφορών δεν συνοδεύεται ούτε από αναβάθμιση των κοινωνικών παροχών και των υπηρεσιών που (θα έπρεπε να) καλύπτονται από το κράτος, όπως η υγειονομική φροντίδα, η εκπαίδευση και η κοινωνική προστασία ευάλωτων πληθυσμιακών ομάδων, ούτε από προσδοκία αναβάθμισης των μελλοντικών συντάξεων. Με το προσχέδιο για την, παραπλανητικά αποκαλούμενη, “μεταρρύθμιση” του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης η αρχή της ανταποδοτικότητας υποχωρεί βάναυσα σε βάρος πρωτίστως εκείνων που καταβάλλουν τις υψηλότερες εισφορές για τον μακρύτερο χρόνο», λέει. «Πού μπορεί να μας οδηγήσει κάτι τέτοιο ως κοινωνία;» τον ρωτώ. «Πρόκειται για μια επιλογή αντίθετη στη λογική του θεσμού της κοινωνικής ασφάλισης, που λειτουργεί ως αντικίνητρο εκπλήρωσης των ασφαλιστικών υποχρεώσεων εργοδοτών και εργαζομένων. Όταν ο εργαζόμενος, κατ’ εξοχήν ο αυτοαπασχολούμενος, θεωρεί ότι οι εισφορές που καταβάλλει σήμερα δεν θα έχουν ουσιαστικό αντίκρισμα στις μελλοντικές συνταξιοδοτικές του παροχές, το αποτέλεσμα είναι να παρεκτρέπεται σε πρακτικές φοροδιαφυγής και εισφοροδιαφυγής. Οι όροι αύξησης φόρων και εισφορών υπό τις παρούσες συνθήκες οδηγούν αναπότρεπτα σε περαιτέρω καθίζηση της ανάπτυξης και της απασχόλησης, χωρίς να επιτυγχάνεται ούτε αύξηση των εσόδων του κράτους ούτε βιωσιμότητα του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης. Πρόκειται για μια επικίνδυνη επιλογή, που βραχυπρόθεσμα θα έχει αντίθετα από τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα, ενώ μακροπρόθεσμα υπονομεύει ακόμη περισσότερο την εμπιστοσύνη προς το κράτος, τη διαγενεακή αλληλεγγύη και την ασφαλιστική συνείδηση, κυρίως των νέων» καταλήγει.

— γιάννησ πανταζόπουλοσ

11.2.16 – lifo

11

Εικονογράφηση: David Shrigley

φωνή λαού

Talk of the Town

ελένη τσετσέκου Η συντηρήτρια έργων τέχνης και βιβλιοδέτης μας εισάγει στην αρχαία τέχνη της βιβλιοδεσίας και δηλώνει αισιόδοξη για το μέλλον του βιβλίου. α π ό τ ο ν δ η μ ή τ ρ η κ υρ ι α ζ ή

Το χρώμα του χρήματος

α π ό τ ο ν ε υγ εν ιο α ρα ν ι τ ση

Ποτέ ο λεγόμενος δημόσιος πολιτικός διάλογος δεν ήταν τόσο ανέμπνευστος, τόσο ξένος προς οτιδήποτε πνευματώδες.

12 lifo – 11.2.16

Με το δίκιο του θα υποστήριζε κάποιος ότι, εκτός απ’ τους μισθούς και τις συντάξεις, η λεγόμενη οικονομική κρίση επηρέασε άμεσα, και διόλου θετικά, την ικανότητα των ανθρώπων να ερμηνεύουν με σχετική ευρύτητα πνεύματος τις αντιξοότητες που, για να είμαστε ειλικρινείς, πολύ απέχουν απ’ το να είναι αποκλειστικά οικονομικές. Όντως, μαζί με τον οικογενειακό προϋπολογισμό και την απασχόληση, μαζί με τις τιμές των ακινήτων και την πολύκλαυστη πλέον επινοητικότητα των μικρομεσαίων επιχειρηματιών, η κρίση έπληξε καθοριστικά τη σκέψη ως τέτοια, εννοούμενη τέλος πάντων σαν συνολική αντίληψη του κόσμου, κατ’ ανάγκη πολύπλευρη. Αρχής γενομένης απ’ τα διαβόητα δελτία των 8, που ουδέποτε κόπτονται για οτιδήποτε καλύτερο απ’ τις απειλητικές κορώνες που εκτοξεύουν οι Σόιμπλε, Γιούνκερ, Ντάισελμπλουμ, Μάριο Ντράγκι και οι υπόλοιπες γκροτέσκ φιγούρες του ευρωπαϊκού ιερατείου, αρχής γενομένης λοιπόν απ’ τα δελτία, η κεντρική ειδησεογραφία περιορίζεται αυστηρά στη μαζοχιστική ανακύκλωση των ζητημάτων διαχείρισης του χρέους και στη μονότονη θλιβερή εξαγγελία των εκάστοτε «νέων» μέτρων, που η συντριπτική κοστολόγησή τους αναλογεί στις αιωνίως ημιαποτυχημένες διαπραγματεύσεις με τους αγέρωχους δανειστές. Η επακόλουθη ψοφοδεής φιλολογία φοροτεχνικού περιεχομένου, με τους κάθε λογής σκυθρωπούς επαγγελματίες του είδους να θρηνούν στα παράθυρα απ’ το πρωί μέχρι το βράδυ μηρυκάζοντας τα ποσοστά και τους κακούς οιωνούς, δεν αφήνει αισιόδοξα περιθώρια για να κρατήσει κανείς αποστάσεις από τον πανικό της φορολογικής δήλωσης, η οποία εντέλει παρουσιάζεται μετά βαΐων, ειδικά αυτή, σαν το μείζον και προνομιακό γεγονός της ζωής. Έκτοτε, με εξαίρεση το προσφυγικό συν μια νότα φρίκης, εδώ ή εκεί, εξαιτίας του χιλιοστού ψυχοπαθή που εισβάλλει σε κάποιο σχολείο, στις ΗΠΑ, και πυροβολεί κατά πάντων, απολύτως τίποτα δεν διαφεύγει απ’ την τάση συρρίκνωσης του ρεπερτορίου των ειδήσεων, που οδηγείται στον αέναο μονοθεματικό αυνανισμό των πικρών διαπιστώσεων, τουτέστιν στα ίδια και στα ίδια επανερχόμενα κοινότοπα μοτίβα της μιζέριας και της απόγνωσης για την οποία φταίει τάχα το πρωτογενές έλλειμμα ή το PSI και όχι το ότι οι άνθρωποι ξέχασαν τι σημαίνει να ζεις. Αναδεικνύεται τότε κάτι που μοιάζει με κόλλημα του δίσκου στο πικάπ της δυστυχισμένης εθνικής συνείδησης, εν ονόματι της οποίας διεκτραγωδείται ξανά και ξανά ο σισύφειος άθλος του μνημονιακού ρεαλισμού, με τους δανειστές να ζητούν της

Παναγίας τα μάτια κι εμάς να προσποιούμαστε ότι παζαρεύουμε για την αύξηση της δόσης, και πάλι απ’ την αρχή, ώσπου εξαφανίζεται ολοκληρωτικά απ’ τον ορίζοντα οτιδήποτε δεν εγγράφεται στη λογιστική προσθαφαίρεση των διαφιλονικούμενων δισεκατομμυρίων. Τέτοια εξωτικά νούμερα δεν μας μεθούν πια με τον ιλιγγιώδη χαρακτήρα τους αλλά αναγράφονται στον λογαριασμό των εθνικών κοινοχρήστων, η δε αδυναμία να τα αποπληρώσουμε κάθε μήνα καταλήγει στον απαρηγόρητο οδυρμό ενός λαού που εκλιπαρεί για άφεση αμαρτιών γονατιστός στα πόδια του Πρετεντέρη και του Αυτιά. Ποτέ ο λεγόμενος δημόσιος πολιτικός διάλογος δεν ήταν τόσο ανέμπνευστος, τόσο ξένος προς οτιδήποτε πνευματώδες και τόσο ανίκανος να προσεγγίσει τον στοιχειώδη πλουραλισμό των ενδιαφερόντων που θα ήταν εξ υποθέσεως συνώνυμος της περισκοπικής ματιάς του ανθρώπινου όντος. Ήδη, ο όρος «κρίση» ακούγεται όλο και πιο σπάνια, καθώς ο μέσος Έλληνας συμφιλιώνεται σταδιακά με την ιδέα ότι τα κακά οικονομικά του προτεκτοράτου, ξέρετε, είναι μια κατάσταση ισόβιας αυτομαστίγωσης, πιθανότατα απολαυστικής, όπως συμβαίνει μ’ εκείνους τους γέρους που διασκεδάζουν μιλώντας για τις αρρώστιες τους λες και πρόκειται για ερωμένες. Συνεπεία των παραπάνω, η σκηνή της δημοσιονομικής επικαιρότητας κάνει κάθε θεματολογική λοξοδρόμηση να δείχνει όλο και πιο ανεπίκαιρη ή σαν ξένο σώμα, ενώ ευνοείται, π.χ. τηλεοπτικά, η αναδιάταξη των πραγμάτων σε πολλές παράλληλες ζώνες που αφήνουν η μία την άλλη άθικτη. Επομένως, ίσως είναι καιρός να ακούσουμε ξανά τους ποιητές, εφόσον είναι οι μόνοι που μπορούν να αποκαταστήσουν, έστω αμυδρά φωτισμένη, μιαν ιδέα περί ολότητας. Να τους ακούσουμε όχι μόνον σαν κάτι αλλότριο προς τον αεροστεγή χώρο αντήχησης των αριθμών που εμπλέκονται στην παραληρούσα οικονομική δυσπραγία των καιρών, αλλά πρωτίστως σε μια σχέση αντιδικίας με την τελευταία και σε πείσμα του μονολόγου που αυτή εκπέμπει. Για να χαριτολογήσουμε, αν γίνεται τόσος λόγος περί τα οικονομικά, μπορείς να προστατευτείς έχοντας σε θέση φυλακτού το λεπταίσθητο ποίημα για το χρήμα που ο Χάρης Μεγαλυνός συμπεριέλαβε σ’ εκείνο το σπουδαίο βιβλίο του με τίτλο Στο δρόμο της χώρας, κι όπου η ποίηση, πριν ο ψίθυρος σβήσει στις διακυμάνσεις της επανάληψης, αναζωπυρώνεται σε μιαν ύστατη αναλαμπή σαν το φώσφορο. www.paradoxa.gr

Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Είναι αλήθεια ότι η βιβλιοδεσία είναι πιο παλιά από την τυπογραφία; Πότε εμφανίστηκε και τι περιλάμβανε αρχικά; Στην Ευρώπη η τυπογραφία ξεκινάει ουσιαστικά με τον Γουτεμβέργιο τον 15ο αιώνα. Η βιβλιοδεσία είναι παλαιότερη. Ένα από τα παλιότερα δείγματα που έχουν βρεθεί στην Ευρώπη χρονολογείται τον 7ο μ.Χ. αιώνα περίπου, αλλά στην Αίγυπτο έχουν βρεθεί ακόμη παλιότερα δείγματα. Τα βιβλία ήταν σπάνια και ακριβά και κυρίως θρησκευτικού περιεχομένου. Τα εξώφυλλά τους ήταν διακοσμημένα με πολύτιμους λίθους, χρυσό, ασήμι κ.ά. Πόσα διαφορετικά είδη βιβλιοδεσίας υπάρχουν; Υπάρχουν πάρα πολλές παραλλαγές και είναι πρακτικά αδύνατο να τις μετρήσει κάποιος, ιδιαίτερα στις μέρες μας, που η καλλιτεχνική βιβλιοδεσία έχει πάρει άλλες μορφές. Ποιο είναι το δικό σας αγαπημένο δείγμα; Αυτό είναι πολύ δύσκολο να το απαντήσω. Υπάρχουν τόσο όμορφα και μοναδικά δείγματα από τότε που άρχισαν να φτιάχνονται βιβλία μέχρι σήμερα. Νομίζω ότι αν έπρεπε να διαλέξω ένα, θα ήταν το Great Omar των Francis Sangorski και George Sutcliffe από την Αγγλία. Πέρα από το πανέμορφο εξώφυλλό του, μου αρέσει ιδιαίτερα και ο μύθος που έχει φτιαχτεί γύρω του. Χρειάστηκε 2,5 χρόνια περίπου για να φτιαχτεί, ολοκληρώθηκε το 1911 και τελικά βυθίστηκε με τον Τιτανικό το 1912. Η ειρωνεία είναι ότι ο Francis Sangorski πνίγηκε λίγο αργότερα την ίδια χρονιά. Σε τι κατάσταση βρίσκεται το επάγγελμα αλλά και η τέχνη της βιβλιοδεσίας στην Ελλάδα; Νομίζω ότι όλα τα επαγγέλματα αυτή την περίοδο βρίσκονται σε δύσκολη κατάσταση και η βιβλιοδεσία σίγουρα έχει επηρεαστεί ανάλογα. Πείτε μας δυο λόγια για το σεμινάριο που οργανώνει το Ασκαρδαμυκτί. Τι θα μάθουν οι συμμετέχοντες; Θα ξεκινήσουμε με ένα μικρό, θεωρητικό κομμάτι, θα συνεχίσουμε μαθαίνοντας και συγκρίνοντας κάποιες τεχνικές διακοσμητικών εσωτερικών χαρτιών, τις λεγόμενες μαρμαρόκολλες. Εδώ αρχίζει το πραγματικά ενδιαφέρον κομμάτι: πώς ράβουμε ένα βιβλίο! Πολλές φορές τα εξογκώματα αυτά είναι ψεύτικα και διακοσμητικά, αλλά εμείς θα ασχοληθούμε με την παραδοσιακή ραφή των διπλωμένων φύλλων χαρτιού πάνω σε σπάγγο. Τα επόμενα βήματα θα είναι να φτιάξουμε τα κεφαλάρια με χρωματιστές κλωστές, να διαμορφώσουμε τις ξύλινες πινακίδες και στη συνέχεια να ντύσουμε όλο το βιβλίο με δέρμα. Εργαστήρι ελευθέρων σπουδών «Ασκαρδαμυκτί» Δεληγιάννη 6 & Σπ. Τρικούπη, Εξάρχεια, 210 8819784, www.askardamykti.com

11.2.16 – lifo

13

Talk of the Town

Η φιλοσοφία του μέσου Έλληνα για ό,τι τον απειλεί.

απ ό το ν θ οδωρ η α ντ ων ο π ουλο

Είναι φανερό ότι η κυβέρνηση βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με τόσο έντονο κύμα δυσαρέσκειας, ώστε ακόμα και το μέχρι πρότινος κραταιό, αγωνιστικό και ελπιδοφόρο (ως διαφημιστικές ετικέτες παρατίθενται οι προσδιορισμοί) brand name της έχει κλονιστεί σε βαθμό ανυποληψίας σχεδόν. Ούτε αυτό πια δεν μπορεί να επικαλεστεί κάποιο υψηλόβαθμο στέλεχος, χωρίς να δεχτεί κράξιμο απ’ όλες τις κατευθύνσεις. Και δέχτηκε πολύ χοντρό κράξιμο την περασμένη εβδομάδα ο αναπληρωτής υπουργός Εσωτερικών, αρμόδιος για θέματα Διοικητικής Ανασυγκρότησης, παρά το γεγονός ότι δεν είπε τίποτα ακραίο ή έστω αθέμιτο. Είπε επί λέξει, στο πλαίσιο συνέντευξης, ότι «η δυναμική του Μπέρνι Σάντερς σ’ έναν μικρό βαθμό οφείλεται και στο brand name του ΣΥΡΙΖΑ», για να δεχτεί άγρια χλεύη στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, που λένε και στις βραδινές τηλεοπτικές ειδήσεις. Κι όμως, πρόκειται για σύνδεση (συμβολικού χαρακτήρα κυρίως) που έχει σημειωθεί σε πολλά αμερικανικά μέσα τους τελευταίους μήνες. Χαζεύοντας τις προάλλες τη λίστα με bookmarked άρθρα στον υπολογιστή, είδα κι ένα που είχε δημοσιευτεί στο έγκριτο «Salon» (φιλελεύθερης/προοδευτικής πλατφόρμας, αν και κάποιες εγχώριες πατριωτικές/ριζοσπαστικές φράξιες θα το απέρριπταν ενδεχομένως ως φιλελέδικο) μία εβδομάδα μετά το μάταιο και διχαστικό δημοψήφισμα. Το άρθρο με την υπογραφή του Andrew O’Hehir είχε τίτλο «Rebel Alliance» (Επαναστατική Συμμαχία δηλαδή, διατλαντικού ή τηλεπαθητικού τύπου ανάμεσα στον Μπέρνι Σάντερς και τον ΣΥΡΙΖΑ) και έγραφε, μεταξύ άλλων, τα εξής: «Τόσο η στασιαστική Δημοκρατική καμπάνια του Σάντερς ενάντια στη Χίλαρι Κλίντον όσο και η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ στην Αθήνα αντιπροσωπεύουν μια φανερή, συμβολική κυρίως, πρόκληση στην κατεστημένη πολιτική και οικονομική τάξη. Ακόμα κι αν τα πάει καλά στην Άιοβα και στο Νιου Χάμσαϊρ, ο Σάντερς δεν έχει σοβαρές πιθανότητες να κερδίσει τις προκριματικές σε μεγαλύτερες και πιο συντηρητικές Πολιτείες, και πολύ περισσότερο να κερδίσει το χρίσμα. Η Ελλάδα, από την άλλη, είναι ένα χρεοκοπημένο και δυσλειτουργικό κράτος εδώ και πολλά χρόνια και η οικονομία της ασήμαντη συγκριτικά με το σύνολο της Ε.Ε. Ακόμα κι ένα σπίρτο, όμως, μοιάζει απειλητικό όταν το σπίτι σου είναι από χαρτί, όπως είναι τα επιχειρήματα όσων υπερασπίζονται την παρωχημένη δικομματική πολιτική τάξη των Ηνωμένων Πολιτειών και τη νεοφιλελεύθερη πολιτική τάξη της Δυτικής Ευρώπης».

Belli

απ ό το ν δη μ ήτ ρη π ολι τά κη

Cut

Τάση, μόδα ή αναγκαιότητα, η ριζοσπαστική ατζέντα ήρθε για να μείνει και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού, ασχέτως της άποψης που έχει κανείς για την ελληνική κυβέρνηση.

Είναι πολύ πιθανό να μην προχωρήσει πέρα από τη Σούπερ Τρίτη στις αρχές του επόμενου μήνα ο 75χρονος γερουσιαστής του Βερμόντ, η ριζοσπαστική ατζέντα όμως που έθεσε (ουσιαστικά, το δίπολο «στημένη οικονομία/διαπλεκόμενη πολιτική εξουσία») έχει γνωρίσει ήδη τεράστια και πρωτοφανή απήχηση, ειδικά στους νέους ψηφοφόρους 18-30 ετών που τον στηρίζουν με συντριπτικά ποσοστά, όπως στήριξαν και τον ΣΥΡΙΖΑ. Κινήσεις όπως το Occupy μπορεί να σκόρπισαν, κατάφεραν όμως να βάλουν στην επίσημη δημόσια συζήτηση το ζήτημα της ανισότητας που διευρύνεται διαρκώς, και πλέον αποτελούν ουσιαστικά ριζοσπαστικές «συνιστώσες» του μηχανισμού καμπάνιας του Μπέρνι Σάντερς, που στηρίζεται στη βάση (στους «από κάτω»), μαζί με άλλες αγωνιστικές οργανώσεις των τελευταίων ετών, όπως το κίνημα Black Lives Matters (ενάντια στην επιλεκτική καταστολή μαύρων από την αστυνομία, που έχει πάρει πλέον πρωτοφανείς διαστάσεις) και οι DREAMers (για το δικαίωμα των παιδιών «παράνομων» μεταναστών στη δημόσια εκπαίδευση). Και μόνο το γεγονός ότι βρίσκεται ακόμα στην πρώτη γραμμή της κούρσας για το χρίσμα, παρότι δηλώνει (αποδέχεται, τέλος πάντων, και μάλιστα αγέρωχα, τον προσδιορισμό) σοσιαλιστής σε μια χώρα όπου παραδοσιακά προκαλεί έντονες κρίσεις δυσανεξίας η λέξη, δείχνει ότι η «κορπορατική» ηγεμονία αποδοκιμάζεται πλέον πολύ έντονα και από μεγάλες μάζες του πληθυσμού. Κάπως έτσι εξελέγη και ο Μπιλ ντε Μπλάζιο δήμαρχος της Νέας Υόρκης, εισπράττοντας τη μαζική δυσαρέσκεια για τη χυδαία ασυλία που εξακολουθεί να απολαμβάνει η Γουόλ Στριτ. Η ριζοσπαστική ατζέντα, η συγκρότηση πολιτικής «από τη βάση», ακόμα και η αμφισβήτηση της παραδοσιακής στολής των πολιτικών (σκούρο κουστούμι/γραβάτα), αποτελούν ισχυρές παγκόσμιες τάσεις. Και μόδες θα μπορούσε να τις χαρακτηρίσει κανείς –όσο κι αν η λέξη προσβάλλει ευαισθησίες και ευσεβισμούς της Αριστεράς–, η ουσία είναι όμως ότι δεν πρόκειται για εφήμερα trends. Τα πράγματα είναι ζόρικα διεθνώς και, στο φινάλε, αυτό που διεκδικεί επιτακτικά ο Μπέρνι Σάντερς είναι ένας δικαιότερος καπιταλισμός. Και ο Ομπάμα κάτι αντίστοιχο ευαγγελιζόταν, αλλά ούτε η Γουόλ Στριτ το ένιωσε ούτε και κανείς άλλος, αν είμαστε ειλικρινείς, όσο κι αν είναι αδύνατον να τον αντιπαθήσουμε.

14 lifo – 11.2.16

Αυτό το hot spot ποιος θα το πάρει;

Ο θείος Μπέρνι και το «κινηματικό» brand name του ΣΥΡΙΖΑ

Άργησαν πολύ, αλλά άρχισαν να υλοποιούνται, ώστε να αποτελέσουν μια κάποια λύση στις αυξημένες προσφυγικές και μεταναστευτικές ροές, έστω προσωρινή – έτσι κι αλλιώς, δεν νοείται να μην είναι προσωρινή, αλίμονο αν η απάντηση στην προσφυγιά και την ανέχεια είναι περισσότερες αποθήκες ψυχών και σωμάτων, περισσότερα στρατόπεδα συγκέντρωσης. Λέσβος, Χίος, Σάμος, Κως, Λέρος, Σίνδος και Σχιστό «κλήρωσαν» να φιλοξενήσουν τα επτά πρώτα κέντρα υποδοχής και μετεγκατάστασης προσφύγων, δεν είναι όμως πάντα δεδομένη η φιλόξενη διάθεση των ντόπιων, ακόμα κι εκείνων που «από σπόντα» μπορεί να κερδίσουν μέχρι και το Νόμπελ Ειρήνης. Έτσι, τις τελευταίες μέρες σημειώθηκαν επεισόδια με μολότοφ και «σπόνσορα» την «αμαρτωλή» δημοτική Αρχή στην Κω, στη Σίνδο (Διαβατά) αλλά και στο Σχιστό, με… ευγενικό χορηγό εδώ τη Χρυσή Αυγή, που πολεμάει λυσσαλέα να επικρατήσει στο προνομιακό γι’ αυτήν πεδίο της ξενοφοβίας. Δεν είναι, βέβαια, σπάνιο κάποιες τοπικές κοινωνίες να αντιδρούν φοβικά σε οτιδήποτε θεωρούν ότι μπορεί να διαταράξει την πραγματική ή φαντασιακή τους κανονικότητα, ειδικά σε χώρες δίχως ανεπτυγμένη κοινωνική συνείδηση, σαν τη δική μας – βέβαια, και στη Γερμανία, όπου υποτίθεται πως έχουν, καταγράφηκαν πέρσι 1.005 επιθέσεις σε κέντρα φιλοξενίας προσφύγων... Εδώ, παλιότερα, είχαμε τέτοιους ξεσηκωμούς για τους οίκους ανοχής, αργότερα για τα κέντρα απεξάρτησης, τους ξενώνες άπορων οροθετικών ή αστέγων, τους καταυλισμούς των Ρομά, τους ΧΥΤΑ, σειρά πήραν ύστερα οι «ανεπιθύμητοι» πρόσφυγες: «Σπίτι μου δίπλα να μην είναι, κι όπου θέλει ας είναι!». Στη συντριπτική τους πλειονότητα, βέβαια, ουδείς δηλώνει ρατσιστής ή απλώς σκατόψυχος, συνήθως κρύβονται πίσω από «τα παιδιά μας», που γενικώς κι αορίστως «κινδυνεύουν» όταν δεν είναι κλεισμένα σπίτι και κολλημένα σε κάποια ηλεκτρονική οθόνη. Ευθύνες, ωστόσο, δεν έχει μόνο ο χαμηλού μορφωτικού επιπέδου και εισοδήματος κάτοικος μιας υποβαθμισμένης περιοχής αλλά και η Πολιτεία, που δεν φρόντισε αφενός να διαχειριστεί εξαρχής ορθολογικά το ζήτημα, αφετέρου να τον ενημερώσει σωστά και έγκαιρα. Γίνεται έτσι εύκολα έρμαιο του ηθικού πανικού στον οποίο συνηθίζουν να επενδύουν τα μεγάλα ΜΜΕ, ακόμα κι όταν υποκρίνονται πως συγκινούνται βαθύτατα από το «δράμα». Γεγονός είναι πως συνήθως δεν πρόκειται για συνειδητούς θαυμαστές του Μένγκελε και του Κασιδιάρη –ένα τακτικό λάθος της Αριστεράς υπήρξε αυτή ακριβώς η a priori ταύτιση–, αλλά για ανθρώπους ανασφαλείς, άνεργους ή μεροκαματιάρηδες του τρόμου, δίχως προοπτικές, που βλέποντας επιπλέον την καθημερινότητά τους να αναστατώνεται, εύκολα πείθονται να φορτώσουν όλα τους τα προβλήματα σε κάποιον αποδιοπομπαίο τράγο. Προσθέτεις στο «μαγείρεμα» και ολίγη πικάντικη από αιμοβόρους τζιχαντιστές κι έτοιμη η συνταγή! Αλλά όταν εθίζεσαι σε τέτοιες ιδεοληψίες, επόμενο είναι η απόσταση που σε χωρίζει από τους πολιτικούς τους εκφραστές ολοένα να μικραίνει. Κάπως έτσι κάνεις «μάγκες» το Jobbik, το NPD και τις… τουριστικές παραφυάδες του, που, καλεσμένοι της «σοβαρής» Χ.Α., φτάσανε να ποζάρουν ξεδιπλώνοντας τη σβάστικα στην Ακρόπολη, την Pegida και όλο το κακό φασιστικό συναπάντημα. Όμως το πρόβλημα δεν περιορίζεται στην ακροδεξιά και η κρίση δίχως τέλος το επιτείνει. Φτάνεις να ακούς, ακόμα και από ανθρώπους που θεωρείς κοντά σου, ότι «εντάξει, να συμπαρασταθούμε στους πρόσφυγες, να τους πάμε κάνα καρβέλι ψωμί, αλλά όλο γι’ αυτούς μιλάτε, για εμάς τους γηγενείς, που δεν ξέρουμε πώς θα βγάλουμε κάθε φορά τον μήνα, ποιος θα ενδιαφερθεί;», λες κι αυτοί φέρανε τα μνημόνια, λες και η μια ευαισθητοποίηση αποκλείει την άλλη – μήπως π.χ. να απολογηθούν οι φιλόζωοι επειδή δεν έχουν πρώτο τους μέλημα τις φυλακές ή οι φεμινίστριες επειδή δεν έχουν στην κορυφή της δικαιωματικής τους ατζέντας τους αντιρρησίες συνείδησης; Και πόσο, άραγε, είμαστε προετοιμασμένοι, Πολιτεία και πολίτες, για το ενδεχόμενο να «κλείσουν» ξαφνικά τα σύνορα, εγκλωβίζοντας εντός δεκάδες χιλιάδες απελπισμένους; Γεωπολιτικά παιχνίδια εγχώρια και διεθνή, κυκλώματα νόμιμα και παράνομα που θησαυρίζουν εκμεταλλευόμενα τους πρόσφυγες, καριέρες που «χτίζονται» μετατρέποντας την τραγωδία σε θέαμα, εφαρμοσμένη θανατοπολιτική, θρησκευτική, φυλετική και εθνοτική στοχοποίηση, πρακτικές που παραπέμπουν στις σκοτεινότερες εποχές της σύγχρονης ευρωπαϊκής Ιστορίας, το προσφυγικό/μεταναστευτικό παρέχει γόνιμο έδαφος για να αναπτυχθούν όχι μόνο τα κοινωνικά αντισώματα της ανθρωπιάς, της αλληλεγγύης και της συνύπαρξης αλλά και τα αδηφάγα καρκινικά κύτταρα του ρατσισμού και της μισαλλοδοξίας. Τα λεγόμενα «hot spots» τώρα θα έχουν νόημα μόνο αν βελτιώσουν τις συνθήκες καταγραφής, σίτισης, ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης και προστασίας των ανήλικων ειδικά προσφύγων σαν προσωρινή «στάση» στο διάβα τους. Γκέτο, ανθρωποφύλακες κι αυτόκλητους υπερασπιστές δεν χρειαζόμαστε, είτε είμαστε γηγενείς είτε πρόσφυγες ή μετανάστες, και σίγουρα τα ανθρώπινα δικαιώματα δεν κρίνονται σε δημοψηφίσματα.

Παραζαλισμένη χώρα

Σκέψεις

α π ό τ ο ν ν ικ όλα σ ε βα σ τά κ η

Αυτό, όμως, το νέο νεφέλωμα της Αγανάκτησης δεν πατάει κάπου. Μοιάζει να τα περιέχει όλα: βίαια ματαιωμένο συριζισμό, πολιτικές ευκαιρίες για ακροδεξιούς, συντηρητικές «συντεχνιακές» αγωνίες, εμπειρίες φορολογικού πνιγμού. Χάσμα τεράστιο χωρίζει τη σημερινή στιγμή από πέρυσι, τέτοιο καιρό. Πέρα από τις τεράστιες μεταβολές στην πολιτική συγκυρία, έχω κατά νου κάτι άλλο: μέρα τη μέρα αναδύεται το χάος, μια δυσκυβέρνητη πολυπλοκότητα. Δεν εμφανίστηκε, βέβαια, τώρα αυτή η σύγχυση που δυσκολεύει ιδίως όσους πολιτεύονται στα σόσιαλ μίντια με φανατικά «υπέρ» και «κατά». Υπήρχε και πέρυσι και πριν από τρία και πέντε χρόνια. Τα συμφέροντα και τα συλλογικά πάθη που κινούν τους μοχλούς αυτής της κοινωνίας δεν ήταν ποτέ διάφανα. Όχι τουλάχιστον όσο τα παρουσίαζαν οι Κριτές της πρωινής ζώνης και οι μικροπωλητές της αντίστασης. Αλλά η καθήλωση στη χοντροαντίθεση Μνημόνιο-Αντιμνημόνιο τα σκέπαζε όλα: αποφάσεις, πολιτικές επιλογές, μέχρι και την προσωπική στάση του καθενός. Ο κεντρικός διχασμός δημιουργούσε την αίσθηση ότι όλα σχεδόν τα παράγωγα διλήμματα ήταν κι αυτά προφανή. Είτε από δω είτε από κει, αυτό το περίφημο which side are you on πρόσφερε κάποιου είδους υπαρξιακή ασφάλεια σε πολλούς όλα τα προηγούμενα χρόνια. Τα σύνορα ήταν σαφή και υπογραμμισμένα με το bold του αμοιβαίου μίσους. Μέσα σε λίγους μήνες, όμως, αυτή η ιδεώδης διάταξη κατέρρευσε. Διατηρείται απλώς η πατροπαράδοτη έριδα της κυβέρνησης με την αντιπολίτευση. Είναι ίσως το μόνο παραδοσιακό γνώρισμα το οποίο επιβιώνει. Έξω, όμως, στην κοινωνική ενδοχώρα, εμφανίζονται απροσδιόριστα μείγματα. Με μια έννοια φαίνεται πως ζούμε μια ιδιότυπη μετα-ψυχροπολεμική συνθήκη. Όχι μια ειρήνευση με σταθερότητα αλλά τις αναστατώσεις της μετάβασης στο άγνωστο. Δεν λειτουργεί πια μια «κεντρική» αντίθεση για να στεγαστούν δυσαρέσκειες και ανταγωνισμοί. Η δυναμική κατά της κυβέρνησης σκορπίζεται σε εύφλεκτα σημεία: αγρότες, hot spots και μεταναστευτικό, δυσφορία μεσοστρωμάτων. Αυτό, όμως, το νέο νεφέλωμα της Αγανάκτησης δεν πατάει κάπου. Μοιάζει να τα περιέχει όλα: βίαια ματαιωμένο συριζισμό, πολιτικές ευκαιρίες για ακροδεξιούς, συντηρητικές «συντεχνιακές» αγωνίες, εμπειρίες φορολογικού πνιγμού. Του ΚΚΕ τη μνησίκακη ρεβάνς απέναντι στους οπορτουνιστές αλλά και την ανασφάλεια τριαντάρηδων που δεν είχαν ποτέ σχέση με «αγώνες». Τι θα βγει, ωστόσο, απ’ αυτή την καινούργια φάση κοινωνικών εντάσεων; Όταν δεν υπάρχει κανένας κεντρικός στόχος, εκτός από την παρεμπόδιση των κυβερνητικών αποφάσεων; Η κυβέρνηση μπορεί να αντέξει ή όχι. Νέες κοινωνικές κατηγορίες μπορεί να περάσουν από τη σιωπή στη διαμαρτυρία. Η σχέση με τους «θεσμούς» να μπλοκάρει σε πολύμηνο αδιέξοδο. Το πράγμα να ξεφύγει ή απλώς να περιοριστεί σε μια νευρική παραζάλη. Το χειρότερο, όμως, έρχεται όταν κανείς πια δεν ακούει κανέναν και δεν πιστεύει και κανέναν. Όταν επιστρέφει πλήρης η κινησιολογία του παρελθόντος, χωρίς το νόημα που είχε τότε. Τι μπορεί, ας πούμε, να σημαίνει ένας νέος χορός Αγανάκτησης και κοινωνικής αντίδρασης, χωρίς την «αντιμνημονιακή» πολιτική υπόσχεση που τη χειρίστηκε ο προ-μνημονιακός ΣΥΡΙΖΑ; Ποιο νόημα έχει, επίσης, αυτό το «από μηδενική βάση» των αγροτών ή των ελευθεροεπαγγελματιών, όταν όλοι ξέρουν ότι αυτό είναι δημοσιονομικά αδύνατο; Πολλές απορίες μπορεί να προστεθούν στη σειρά. Κάτι παλιό πεθαίνει και το ίδιο νεκρανασταίνεται την επομένη. Το 2010 επανέρχεται όπως η Μέρα της Μαρμότας για έναν αποσβολωμένο Έλληνα Μπιλ Μάρεϊ. Και έχει κανείς την αίσθηση πως διαρκώς το μέλλον αναβάλλεται, ενώ, στο μεταξύ, εκατόν είκοσι χιλιάδες άνθρωποι θαύμασαν την αιμάτινη πάλη του Χιου Γκλας-Λεονάρντο ντι Κάπριο με την Αρκούδα στο επικό γουέστερν του Ινιάριτου. Υπάρχουν και αυτοί –μην το ξεχνάμε– που εύχονται να είχαμε κι εμείς μια τέτοια λυτρωτική μονομαχία. Αυτό που θα «ξεκαθάριζε» επιτέλους τα πράγματα. Αλλά δεν είναι χωρίς κινδύνους η ευχή τους, αφού στο ίδιο γήπεδο παίζουν και οι ολοκληρωτισμοί. Ιδίως όταν μια δημοκρατία έχει κουραστεί από τον εαυτό της.

11.2.16 – lifo

15

Φωτό: Πάρις Ταβιτιάν

Talk of the Town

Tραγουδίστρια

Μπορούμε να έχουμε μια ακμάζουσα και υπεύθυνη street art σκηνή στην Αθήνα; Ένα μικρό δημιουργικό γραφείο χρησιμοποιεί το, δαιμονοποιημένο για πολλούς, γκράφιτι για να «ξεκλειδώσει» εκφραστικά μικρούς μαθητές.

Graffiti Ιn Athens H σελίδα του Facebook μετρά πάνω από 35.000 likes.

2 Doodling Adventures Λέγονται τα σεμινάρια ζωγραφικής για παιδιά 7-12 ετών που διοργανώνει το στούντιο Imaginary Rooms. imaginaryrooms.com

16 lifo – 11.2.16

Ακαδημία Πλάτωνος

Μεγάλη συζήτηση προκαλεί γενικά το φαινόμενο της street art, ειδικά στην Αθήνα. Είναι τέχνη, είναι βανδαλισμός; Υποβαθμίζει τις γειτονιές στις οποίες παραδοσιακά ευδοκιμεί (π.χ. τα Εξάρχεια) ή μήπως τις κάνει πιο ενδιαφέρουσες, πιο ζωντανές; Ο καθένας μπορεί να έχει τις δικές του απόψεις, όμως υπάρχουν μερικοί αντικειμενικοί παράγοντες που μας οδηγούν στο συμπέρασμα ότι δεν προβλέπεται να εκλείψει η street art από τους δρόμους της πόλης στο άμεσο μέλλον, μας αρέσει ή όχι. Πρώτον, το γκράφιτι, η street art γενικότερα, είναι παραδοσιακά η πρώτη μορφή τέχνης με την οποία καταπιάνονται, συνήθως σε νεαρή ηλικία, μερικά ιδιαίτερα δημιουργικά άτομα. Μπορούμε να παραθέσουμε μια μεγάλη λίστα καλλιτεχνών που ξεκίνησαν από εκεί και ακολούθησαν διάφορα άλλα μονοπάτια. Δεύτερον, αν εξαιρέσεις το ιστορικό κέντρο και δυο-τρεις άλλες περιοχές, στην πόλη κυριαρχεί ένα άρρωστο γκρίζο και μια εγκατάλειψη λόγω και της κρίσης. Δεν θα φτάσουμε στο σημείο να μιλήσουμε για «ασχήμια», αλλά η κατάσταση «φωνάζει» για παρέμβαση. Τρίτον, το αστικό περιβάλλον συνεχώς εξαπλώνεται. Παρά τις οικονομικές δυσκολίες και την «έξοδο» πολλών ανθρώπων προς την επαρχία και το εξωτερικό, ο «καμβάς» για τους επίδοξους αστικούς τοιχογράφους δεν μειώνεται, ίσα-ίσα αυξάνεται. Αν συμφωνήσουμε ότι δεν μπορούμε (ή δεν θέλουμε) να ξεμπλέξουμε με τη street art, δημιουργείται αυτομάτως η ανάγκη περιορισμού της σε έναν δημιουργικό και όχι καταστρεπτικό ρόλο. Πώς μπορούμε να εμφυσήσουμε την υπευθυνότητα στα άτομα που θέλουν να ασχοληθούν με αυτήν, πώς μπορούμε δηλαδή να δημιουργήσουμε συνειδητοποιημένους καλλιτέχνες και όχι καταστροφείς; Φυσικά, η πρώτη απάντηση που έρχεται στο μυαλό είναι το εργαλείο της παιδείας-εκπαίδευσης σε όσο το δυνατόν μικρότερη ηλικία. Όμως στην κατάσταση στην οποία έχει περιέλθει το κράτος στις μέρες μας, που αδυνατεί να αντεπεξέλθει σε άλλα, βασικότερα, καθήκοντά του, αυτό φαντάζει μακρινό όνειρο. Εδώ έρχεται ο ρόλος του Μανώλη Ηλιόπουλου, αρχιτέκτονα, εικονογράφου και τοιχογράφου που ασχολείται με τη street art από το 1999, και της Νάντιας Στασινού, γραφίστριας και character designer. Οι δυο τους είναι πίσω από το Imaginary Rooms, ένα μικρό, δημιουργικό στούντιο με αυξημένη κοινωνική ευαισθησία, το οποίο έχει φτιάξει ένα διαδραστικό εργαστήρι ζωγραφικής, ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα εγκεκριμένο από το υπουργείο Παιδείας για μαθητές της Ε’ και ΣΤ’ τάξης του Δημοτικού, που διερευνά της ικανότητες και δεξιότητες των παιδιών μέσα από παραδείγματα σύγχρονων street artists. Χρησιμοποιούν, με λίγα λόγια, το γκράφιτι για να εμπνεύσουν τους μαθητές και να τους «ξεκλειδώσουν» δημιουργικά και εκφραστικά. Oδηγούν τα μικρά παιδιά να αντιληφθούν ότι η τέχνη είναι η διαδικασία εσωτερικής αναζήτησης που σε βοηθά να αντιληφθείς τι θες, τι δεν θες, τι µπορείς και τι δεν µπορείς. «Επιθυµητός στόχος του εργαστηρίου είναι να σχηµατοποιηθεί περισσότερο η βάση για ανθρώπους οι οποίοι οδεύουν στη σωστή κατεύθυνση από νωρίς, δηµιουργώντας µια σύγχρονη δηµιουργική, παραγωγική, χαρούµενη και υγιή κοινωνία» μας λένε οι ίδιοι. Ο στόχος πίσω από το εργαστήρι είναι η ενδυνάµωση της καλλιτεχνικής αυτοπεποίθησης. «Πιο συγκεκριμένα, επιθυμούμε οι μαθητές να έρθουν σε µια πρώτη επαφή µε την Ιστορία της Τέχνης, να γνωρίσουν µια πληθώρα άγνωστων δηµιουργικών επαγγελµάτων, να αντιληφθούν πώς η έκφραση µπορεί να εφαρµοστεί πρακτικά και να έχει λειτουργική υπόσταση, να παροτρυνθούν ώστε να οξύνουν την παραγωγικότητά τους µέσα από την τέχνη σαν παιχνίδι, να αποκτήσουν αυτογνωσία και να προσανατολιστούν επαγγελµατικά από νεαρή ηλικία, κάτι πολύ σηµαντικό και ταυτόχρονα παραµεληµένο από τη σύγχρονη κοινωνία. Να µάθουν να φτιάχνουν το portfolio τους, να το µοιράζονται µε µεγαλύτερους και να το βελτιώνουν. Τέλος, το πιο σημαντικό είναι να µάθουν να αγαπάνε τον εαυτό τους και, κατά συνέπεια, την κοινωνία και το περιβάλλον». Ίσως τα ιδανικά εφόδια για τους αυριανούς, υπεύθυνους καλλιτέχνες της street art.

από τον δημήτρη κυριαζή

1

H Eύα μόλις κυκλοφόρησε από τη Feelgood Music το «Dream of you», σε μουσική και στίχους Παντελή Κυραμαργιού και ενορχήστρωση από τις Μέλισσες. Από την Παρασκευή 5/2 και κάθε Παρασκευή θα εμφανίζεται στο Nixon με το Project Dream Sessions.

γειτονιά

Urban

α π ό τ ον δ ημήτ ρ η κυρ ια ζ η

εύα κοτανίδη

q Αυτή την περίοδο μένω στο Νέο Ψυχικό, αλλά θα σας μιλήσω για την προηγούμενη γειτονιά μου, την Ακαδημία Πλάτωνος. Έμεινα 8 χρόνια εκεί. Το σπίτι είναι δικό μας, αγοράστηκε το 2007. Ως τότε, είχα αλλάξει κι άλλες γειτονιές, δεν έμενα σε ένα σπίτι πάνω από 4 χρόνια, άλλαζα. Σε αυτήν τη γειτονιά, τελικά, έμεινα περισσότερο απ’ όσο υπολόγιζα. Φιλοξένησε πολύ σημαντικά χρόνια της ζωής μου.

q Για περίπατο, στο Αρχαιολογικό Πάρκο της Ακαδημίας Πλάτωνος φυσικά. Είναι ένα πανέμορφο πάρκο με υπέροχη βλάστηση, μεγάλο, όπου μπορείς να περπατήσεις, να κάνεις το τζόγκινγκ σου, απλώς να κάτσεις σ’ ένα παγκάκι ανάμεσα στα δέντρα ή να πας τα παιδιά στην παιδική χαρά. Και, φυσικά, υπάρχουν και τα μνημεία, αν θέλεις να μάθεις πώς έστησε ο Πλάτωνας την Ακαδημία του και τι συνέβαινε εκεί. Πολλές φορές φιλοξενεί και εκθέσεις της Στέγης Γραμμάτων & Τεχνών ή προβολές του Open Air Film Festival. Εκεί έβγαζα βόλτα το σκυλί μου ή πήγαινα απλώς να περπατήσω και να πάρω λίγο οξυγόνο από τα δέντρα και να τρέξω. Βλέπεις απ’ όλα. Οικογένειες, εφήβους που φλερτάρουν, τους αθλητικούς τύπους που κάνουν τη γυμναστική τους, παρέες που κάνουν πικ-νικ, ποδηλάτες, περιπατητές με οδηγό που μαθαίνουν για την ιστορία του μέρους. Είναι από τα πιο ωραία πάρκα του κέντρου, με σπουδαία ιστορία κρυμμένη στα μονοπάτια του. q Υπάρχει μια υπέροχη ζωγραφιά σε ένα κτίσμα μέσα στο πάρκο, κάτι σαν παλιό φυλάκιο. Έχει ζωγραφίσει κάποιος έναν δεινόσαυρο που ζει μέσα στο κτίσμα αυτό και αγριοκοιτάζει πίσω από την πόρτα μια γυναίκα που έχει έρθει και χαϊδεύει το μικρό του δεινοσαυράκι. Δεν μπορώ να είμαι ακριβής στην περιγραφή μου, αλλά είναι υπέροχο κι απόλυτα εναρμονισμένο με τα χρώματα του πάρκου, σαν να είναι αληθινό! Εντυπωσιακό. q Το μανάβικο γωνία Ναυπλίου και Πλάτωνος έχει πολύ καλά λαχανικά, αν και γίνεται και πολύ ωραία λαϊκή κάθε Τετάρτη, με επίσης πολύ καλά πράγματα. Ο καινούργιος φούρνος που έχει ανοίξει στην Παλαμηδίου έχει τέλειο καφέ, πολύ ωραία αρτοποιήματα και γλυκά, αλλά, αν μιλάμε μόνο για γλυκά, ένα είναι το μέρος, ο ναός του γλυκού: το ζαχαροπλαστείο Διοτίμα. Παλιά οικογενειακή επιχείρηση με εκπληκτικά γλυκά – ειδικά το γαλακτομπούρεκο είναι κόλαση. Και, φυσικά, δεν γίνεται να παραλείψω το σουβλάκι του Μερακλή. Είναι ίσως το καλύτερο σουβλάκι της Αθήνας, χωρίς υπερβολή. Έχει ένα πολύ ωραίο ουζερί στην πλατεία Αγίου Γεωργίου και ένα πολύ ενδιαφέρον «συνεργατικό καφενείο», όπως το ονομάζουν, ένα είδος κολεκτίβας, κοντά στο πάρκο. Τέλος, ψηλά στην Πλάτωνος, έχει ένα εξαιρετικό μαγειρείο. q Έχει ανοίξει από τον Νοέμβρη το Ψηφιακό Μουσείο από τον Δήμο Αθηναίων και το Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού. Ένα μουσείο που αξίζει πραγματικά να επισκεφτείτε και έχει ως στόχο του να αναδείξει τα ιστορικά και αρχαιολογικά στοιχεία της Ακαδημίας και να προσεγγίσει τον χώρο της φιλοσοφίας και των ιδεών με τη χρήση της σύγχρονης τεχνολογίας. q Θα συνδύαζα την Ακαδημία Πλάτωνος με κάποιο παλιό καλό λαϊκό τραγούδι, όπως το «Καμαρούλα μια σταλιά, δύο επί τρία, κόχη και λατρεία, τοίχος και φιλιά».

κε ι μ εν ο : χ ρήστ οσ π αρί δησ, φωτ ο γ ραφι α: π αρι ς ταβ ι τ ι α ν

50' με τη

Μαρία Κίτσου

Μια νέα ηθοποιός που ξεχωρίζουμε μας μιλά για την αγάπη της για το διάβασμα, τον ρόλο της ως Δεσποινίς Τζούλια στο έργο του Στρίντμπεργκ και την αγάπη της για τους πιο σκοτεινούς ρόλους.

Συναντηθήκαμε σε ένα καφέ στα Εξάρχεια, όχι μακριά από το σπίτι της, ανάμεσα σε πολύωρες και εξοντωτικές πρόβες εν όψει της πρεμιέρας της Δεσποινίδας Τζούλιας, παράστασης στην οποία κρατάει τον ομώνυμο ρόλο. Το εμβληματικό έργο του Στρίντμπεργκ, γραμμένο το 1888, ταρακούνησε τα ήθη της εποχής του: κατά τη διάρκεια ενός γλεντιού, το μεσοκαλόκαιρο, διαδραματίζεται σε έναν πύργο το λυσσαλέο ερωτικό παιχνίδι μιας κόμισσας με τον υπηρέτη της. Θέμα από μόνο του προκλητικό, όπου οι ρόλοι εξουσιαστή και εξουσιαζόμενου συνεχώς εναλλάσσονται, χάρη στην ιδιοφυή πένα του μεγάλου Σουηδού δραματουργού και ανανεωτή του ευρωπαϊκού θεάτρου, ο οποίος του δίνει

και ψυχαναλυτική διάσταση. Ένα από τα πρώτα πράγματα που μου ομολογεί η Μαρία Κίτσου είναι ότι δεν το έχει δει ποτέ επί σκηνής, εκτός από μια διασκευασμένη εκδοχή από τη Νότιο Αφρική στο Φεστιβάλ Αθηνών, όπου ο άντρας ήταν μαύρος. Η ταλαντούχα ηθοποιός, που τα τελευταία χρόνια εκπλήσσει ευχάριστα με τις ερμηνείες της, που είναι και δεινή αναγνώστρια λογοτεχνίας, ενθουσιάστηκε όταν η σκηνοθέτις Λίλλυ Μελεμέ της πρότεινε τον ρόλο: « Ήταν ένα έργο κι ένας ρόλος που πάντα ονειρευόμουν να μου τύχουν, με ιντρίγκαραν». «Τι σε ιντριγκάρει;» ρωτάω. «Η πολυπλοκότητα αυτής της κοπέλας, η ψυχοσύνθεσή της, το ότι είναι ένας άγγελος και μαζί ένα τέρας, αφού όταν το ανθρώπινο καταλήγει με 11.2.16 – lifo

17

Talk of the Town

«Οι ρόλοι που διαλέγω θέλω να έχουν μια εξέλιξη, να μην είναι μονοδιάστατοι, να ξεκινάνε από κάπου και να φτάνουν κάπου αλλού. Να βγαίνουν από αυτήν πιο σοφοί, πιο λαβωμένοι».

18 lifo – 11.2.16

το θεϊκό, έρχεται η φθορά και η πτώση. Με ιντριγκάρει το ότι διακατέχεται από το μποντλερικό spleen, ότι ψάχνεται να καταλάβει ποια είναι, ένα πλάσμα εξουσιαστικό από τη μια, που μπορεί πολύ εύκολα να υποταχθεί από την άλλη. Έχει και σαδισμό και μαζοχισμό μέσα της, όπως επίσης και άγνοια κινδύνου. Γι’ αυτό θέλει να τα παίξει όλα για όλα, μέχρι να ανακαλύψει ποια είναι, αυτήν τη γαλήνη που αναφέρει. Ως έργο, η Δεσποινίς Τζούλια έχει και σεξουαλική και εξουσιαστική διάσταση και αναφέρεται στην αιώνια μάχη των φύλων αλλά και των τάξεων». Ο Στρίντμπεργκ έχει χαρακτηριστεί ως ο απόλυτος μισογύνης. Κάτι που ίσως εξηγείται από τα πολύ άσχημα παιδικά του χρόνια. Η Κίτσου, που για πρώτη φορά έκανε τόσο πολλή έρευνα, μαζί με τους υπόλοιπους συντελεστές, πριν ανέβει στη σκηνή, εξηγεί: « Ήταν πολύ παράξενος και ιδιόρρυθμος άνθρωπος. Θα μπορούσε να ζήσει ειρηνικά με τις γυναίκες, αλλά κάτι μέσα του δεν τον άφηνε. Δεν θεωρώ ότι είναι τόσο μισογύνης, αλλά δεν πιστεύω και ότι τις λατρεύει. Τις γυναίκες πάντα τις παρουσιάζει ιδιόρρυθμες και δυναμικές, κι αυτό που με συναρπάζει είναι η εναλλαγή των ρόλων. Σε αυτό το έργο ποτέ δεν ξέρεις τι θα γίνει. Δεν μπορείς να προβλέψεις την επόμενη σκηνή. Δεν υπάρχει μια σαφής πορεία πραγμάτων, υπάρχουν συνεχείς εκπλήξεις και ανατροπές». Και, φυσικά, υπάρχει και η ανταγωνίστρια και αρραβωνιαστικιά του άντρα, από τους πιο καλογραμμένους δεύτερους ρόλους, συμπληρώνω. «Ναι, η Κριστίν, βέβαια. Ένας ρόλος πιο γήινος, που φωτίζει τους άλλους δύο, τον Ζαν και την Τζούλια. Είναι ο άνθρωπος που ξέρει τι θέλει, που τα έχει καλά με τον εαυτό του, που θα συνεχίσει να ζει. Θέλει να είναι τέλεια σε όλα, δεν κοιτάει πάνω από το ύψος της, όπως θα κοιτάξουν οι άλλοι δύο». Τη ρωτάω τι κάνει το έργο, χιλιοπαιγμένο πλέον, δι-

από κάπου και να φτάνουν κάπου αλλού. Να βγαίνουν από αυτήν πιο σοφοί, πιο λαβωμένοι. Όλα αυτά τα βρίσκω στα έργα του ρομαντισμού. Θέλω να τα ανεβάσω, θέλω να τα παίξω». «Ποια έργα σε στοιχειώνουν;». «Ο Καλόγερος του Λιούις, το Κάστρο του Οτράντο του Ουόλπολ, το πρώτο γοτθικό μυθιστόρημα, και τα Ανεμοδαρμένα Ύψη της Μπροντέ». Αναρωτιέμαι πώς μια νέα γυναίκα, βυθισμένη σε μια λογοτεχνία ζοφερή, βιώνει την εποχή μας, κι ας έχω μπροστά μου ένα δροσερό κορίτσι: «Σαν ξένη, σαν να μην ανήκω εδώ. Ασυνείδητα ή συνειδητά, νιώθω σαν να είμαι αλλού, σαν να έχω ζήσει σε παλιότερη εποχή. Η εποχή μας με τρομάζει λίγο, έχει πολύ πόνο, έχει πολλή αδικία, έχει ανασφάλεια και δεν μπορώ να τα διαχειριστώ αυτά. Έχει αγένεια, έχει συμφέρον και δεν προχωράει τίποτα. Μας κυβερνάνε ανάλγητοι άνθρωποι». Έχει βραβευτεί με το βραβείο Μελίνα Μερκούρη το 2012 με τα Ορφανά του Ντάνι Κέλι, ενώ έγινε γνωστή και αγαπητή από την τηλεόραση χάρη στον ρόλο της Μαρίας Πολυδούρη στη σειρά για τον Καρυωτάκη. «Η Πολυδούρη θα ήταν ιδανικός ρόλος για σένα, θα ταυτίστηκες μαζί της» σχολιάζω. Μου λέει: «Μου άρεσε πολύ, τη θαυμάζω πολύ, ανήκει και αυτή στην παράδοση του Μποντλέρ και του ennui, ηδονή της οδύνης, πλήξη, ανία. Γενικά, με όλους τους ρόλους μου ταυτίζομαι ως έναν βαθμό. Η Πολυδούρη ήταν γεμάτη ζωή, ήθελε να ζήσει, δεν ήθελε να πεθάνει. Στα τελευταία της είχε μια έλξη προς τον θάνατο. Ζούσε σαν να κυνηγούσε τον θάνατο, δεν πρόσεχε, έκανε απαγορευτικά πράγματα, σαν να ήθελε να πεθάνει –έπινε, έκανε νυχτερινά μπάνια–, αλλά πάλι μέσα από τη ζωή». «Θα σε ενδιέφερε να ανήκεις σε μια ομάδα;». «Ναι, για ένα διάστημα τουλάχιστον, εφόσον θα γινόταν δημιουργι-

αχρονικό, σε μια εποχή που οι ανισότητες μεταξύ των τάξεων έχουν εξομαλυνθεί. «Αν βάλουμε στη θέση του υπηρέτη έναν μετανάστη; Δεν θα παραμείνει προκλητικό; Όχι, δεν το κάναμε έτσι, η τολμηρότητα του έργου έγκειται στους χαρακτήρες, στις αποφάσεις τους, πράγμα διαχρονικό και πολύ επίκαιρο, όπως και οι ανθρώπινες σχέσεις. Σε αυτό επενδύουμε εμείς, στην αιώνια διαμάχη ανάμεσα στην εξουσία και τον έρωτα. Ποιος είναι ο εξουσιαστής, ποιος είναι ο εξουσιαζόμενος, γιατί ο έρωτας είναι, καταρχάς, εξουσιαστική έννοια. Αυτό με απασχολεί γενικά και με απασχόλησε και εδώ ειδικά. Σε αυτό έγκειται η διαχρονικότητα του έργου. Πρόκειται για μια μάχη μέχρις εσχάτων. Μέχρι να βγει κάποιος νικητής, αν υπάρξει κάποιος νικητής σε αυτήν τη μονομαχία. Ο Ζαν, που εξακολουθεί να ζει, είναι ο νικητής, ή η Κριστίν, που φεύγει, ή η Τζούλια, που τελικά εκπληρώνει το όνειρό της να φτάσει στην ανυπαρξία; Μήπως αυτή είναι η πραγματική νικήτρια; Είναι μια γυναίκα που νιώθει φοβερή ανία, τίποτα δεν την ευχαριστεί, τίποτα δεν την ιντριγκάρει, ψάχνεται, είναι από αυτούς τους ανθρώπους που έχουν κοιτάξει κάπου που δεν θα έπρεπε, είναι σαν μια καταραμένη ηρωίδα». Μοιάζει να παθιάζεται, σχεδόν να ταυτίζεται όσο μου αναλύει το έργο. Η αλήθεια είναι ότι οι ρόλοι στους οποίους έχει ξεχωρίσει τα τελευταία χρόνια, κάτι που μου ομολογεί και η ίδια, αφού είναι και οι πιο αγαπημένοι της, είναι αυτοί που θα χαρακτηρίζαμε «καταραμένοι»: ως Λύδια Κουίλτ στο βικτωριανό Αρμαντέιλ του Γουίλκι Κόλινς και ως Αναμπέλα στο Κρίμα που είναι πόρνη του Τζον Φορντ. «Είναι πιο “συγγενικοί” ρόλοι σε σχέση με την Τζούλια, η οποία μεθάει με την πτώση της. Το λέει, άλλωστε, ότι το όνειρό της είναι να κατέβει στο χώμα βαθιά, να μην υπάρχει, να μη σκέπτεται, να “παυτεί”, όπως

κή δουλειά. Με το Αρμαντέιλ, που σκηνοθέτησε ο Κωνσταντίνος Ασπιώτης, ένιωσα την έννοια της ομάδας, τη χάρη της δημιουργίας. Συμμετείχα στη διασκευή, ήμουν βοηθός σκηνοθέτης. Γενικά, ήμουν τυχερή μέχρι σήμερα. Μόνο μια φορά μου έχει τύχει να μη χαρώ τη διαδικασία, όλες τις άλλες φορές έχω συνεργαστεί με ανθρώπους που μιλάμε την ίδια γλώσσα, που περνάμε πολύ όμορφα και διασκεδάζουμε κιόλας, γιατί αν δεν διασκεδάσεις στο θέατρο, που είναι παιχνίδι για μας, δεν θα διασκεδάσεις ποτέ». Είναι, πάντως, από τις ηθοποιούς που δεν σταματάνε να παίζουν. Κάτι που εξηγείται, βέβαια, αφού είναι μια πολύ καλή ηθοποιός. «Με ικανοποιεί και μου δίνει δύναμη, και ευχαριστώ τον Θεό γι’ αυτό, γιατί πιστεύω κιόλας. Αλλά σίγουρα δεν είναι τυχαίο, γιατί πέφτει πολλή δουλειά. Όταν δουλεύω έναν ρόλο, φτάνω στα όρια της αυτοκαταστροφής. Μπαίνουν στοιχεία αυτοκαταστροφής μέσα μου, και για να απεγκλωβιστώ χρειάζομαι πολύ μεγάλη αποφόρτιση. Είμαι, όμως, πολύ ευγνώμων που κάνω θέατρο και ζω από αυτό. Πολλά παιδιά έλκονται από τη λάμψη της τηλεόρασης και την αναγνωρισιμότητα, γίνονται ηθοποιοί και μετά μένουν άνεργοι, γιατί δεν έπρεπε να έχουν επιλέξει αυτήν τη δουλειά εξαρχής, δεν είναι καλοί». Τη ρωτάω αν νιώθει ενοχές που έχει συνεχώς δουλειά. «Όχι, γιατί ξέρω τι δουλειά ρίχνω και τι τίμημα πληρώνω και μου φτάνει που το ξέρουν οι δικοί μου. Ούτε είναι σίγουρο ότι πάντα θα έχω δουλειά. Αυτήν τη στιγμή δε ξέρω αν θα δουλεύω το καλοκαίρι». « Έχουν ανοίξει δεκάδες θέατρα. Βλέπεις το ελληνικό θέατρο να ωριμάζει;». «Δεν βλέπω όσο θέατρο θα ήθελα, αλλά ακούω αισιόδοξα μηνύματα και, απ’ όσα έχω δει, νομίζω ότι προχωράει. Όλοι οι νέοι έχουν ανάγκη να προχωρήσουν, να μη μείνουν πίσω, να μιλήσουν

λέει στο τέλος. Οπότε, με την αυτοκτονία της στο τέλος, ικανοποιεί το όνειρό της». «Ο θάνατος εξυμνείται στο ρομαντικό κίνημα. Σε έλκει αυτό;». «Παλιότερα ήμουν πολύ γκόθικ. Ακόμα και τώρα είμαι, αλλά με την κλασική έννοια, όχι τη νεωτεριστική. Ο ρομαντισμός, ο θάνατος, η ποίηση, η απελπισία, η τρέλα, το ζοφερό, όλα αυτά με έλκουν πολύ. Γι’ αυτό επιλέγω πάντοτε οι ρόλοι μου να έχουν κάτι σκοτεινό. Διαλέγω να έχουν μια εξέλιξη, να μην είναι μονοδιάστατοι, να ξεκινάνε

με νέες γλώσσες, νέους κώδικες. Προκειμένου να ανοίξει ένα μπουζουξίδικο, ας ανοίξουν δέκα θέατρα κι ας έχουν 5 θεατές. Ο πολιτισμός δεν είναι κάτι παρήγορο σε τέτοιες εποχές;». «Δεσποινίς Τζούλια» του Αυγούστου Στρίντμπεργκ. Σκην.: Λίλλυ Μελεμέ. Πρωτ.: Μαρία Κίτσου, Ορέστης Τζιόβας, Μαρία Αρσένη. Θέατρο Βασιλάκου (κεντρική σκηνή), 10/02-24/04, Τετ. Πέμ. Κυρ.

21:15, Σάβ. 21:00, εισ.: ¤12-16.

«Στο έργο επενδύουμε στην αιώνια διαμάχη ανάμεσα στην εξουσία και τον έρωτα. Ποιος είναι ο εξουσιαστής, ποιος είναι ο εξουσιαζόμενος, γιατί ο έρωτας είναι, καταρχάς, εξουσιαστική έννοια».

ευχαριστούμε τους ηθοποιούς νικόλα καννά και μάριο μακρόπουλο που συμμετείχαν στη φωτογράφηση

20. teen sex: Τι έχει αλλάξει στο σεξ στους ανθρώπους της πρώτης γενιάς που μεγάλωσε με το Internet; 23. είμαι πανσέξουαλ: H Βασιλική αισθάνεται σεξουαλική έλξη για όλα τα φύλα.

24. σεξ χωρίς προστασία: Γιατί χαλαρώσαμε και δεν παίρνουμε προφυλάξεις στο σεξ; 26. η πρώτη μου φορά: Τρία αγόρια και τέσσερα κορίτσια μάς αποκαλύπτουν πότε και πώς έκαναν για πρώτη φορά σεξ.

28. παντρεμένοι, χωρίς σεξ: Η Ελένη και ο Γιάννης είναι αντρόγυνο και αγαπιούνται πραγματικά. Το μόνο που δεν κάνουν μαζί είναι σεξ.

30. colour youth: Μια ομάδα νέων που στηρίζει τα δικαιώματα των LGBTQ συνομηλίκων τους.

32. σεξ μέσω κινητού: Όταν οι straight άρχισαν να χρησιμοποιούν το Tinder και τα social media για να βρουν σεξουαλικό σύντροφο.

33. swingers club: Κλαμπ για ανταλλαγή συντρόφων στην Αθήνα.

34. πολυσυντροφικοί: Περισσότερα από δύο άτομα σε μία σχέση.

36. έρωτας στη μετά το συμφώνο συμβίωσης εποχή: Πώς αλλάζει τις σχέσεις των gay ζευγαριών; 38. η ερευνα τησ lifo για το σεξ: 15.000 χρήστες του lifo.gr απάντησαν στην έρευνα που αναρτήθηκε πριν από μια εβδομάδα.

Σεξ Ένα αφιέρωμα της LiFO στον τρόπο που κάνουν οι Έλληνες

Από τους M.Hulot, Μαρίνα Πετρίδου, Μαρία Παππά, Αλέξανδρο Διακοσάββα, Θοδωρή Αντωνόπουλο, Τζούλη Αγοράκη, Γιάννη Πανταζόπουλο Φωτογραφίες: Πάρις Ταβιτιάν, Μάνος Χρυσοβέργης

παρισ ταβιτιαν

11.2.16 – lifo

19

Σεξ

Π

αρόλο που θα περίμενε κανείς να έχουν αλλάξει πολλά στη σεξουαλική ζωή της πρώτης μεταίντερνετ γενιάς, το μόνο που φαίνεται να είναι πραγματικά εντυπωσιακό είναι η ηλικία στην οποία μαθαίνουν για το σεξ (κατά μέσο όρο από τα εννιά) και ο τρόπος (βλέποντας σκληρή τσόντα). Και η ηλικία που αρχίζουν να αυνανίζονται (πριν από τα 12). Κατά τ’ άλλα, από τις απαντήσεις των νεαρών ανθρώπων που δέχτηκαν να μιλήσουν ανώνυμα για τις σεξουαλικές τους εμπειρίες, τα μόνα νέα στοιχεία είναι ότι πρόκειται για την πρώτη γενιά που χρησιμοποιεί το σεξ για εκφοβισμό και δεν αισθάνεται ενοχές για τη σεξουαλική της δραστηριότητα. Παρ’ όλα αυτά, δεν μιλάει και με ευκολία για το σεξ, ειδικά τα αγόρια – από τα 20 άτομα που αναζητήσαμε για να απαντήσουν ανώνυμα στις ερωτήσεις, μόνο τρία αγόρια αισθάνθηκαν άνετα να απαντήσουν σε όλες. Τα 17 κορίτσια δεν παρέλειψαν καμία απάντηση. Και λένε περίπου τα ίδια: ότι έμαθαν για το σεξ πριν τελειώσουν το Δημοτικό (κάποιοι από τους ίδιους τους γονείς τους, από βιβλίο, με τη μορφή παραμυθιού), ότι πρώτη φορά είδαν πορνό πριν πάνε στο Γυμνάσιο, ότι ξεκίνησαν τη σεξουαλική τους ζωή γύρω στα 15 τα κορίτσια και γύρω στα 17 τα αγόρια. Ωστόσο, είναι μια γενιά που αντιμετωπίζει το σεξ ως βασικό στοιχείο της καθημερινότητάς του και το αναζητεί. Όχι όσο θα περίμενε κανείς από applications και social media (οι ηλικίες των παιδιών που απάντησαν στις ερωτήσεις ήταν από 15 μέχρι 20), αλλά από τον κοινωνικό τους περίγυρο. Και το καταγράφουν (σχεδόν όλοι!) με το κινητό, με φωτογραφίες και βίντεο. Είναι και η πρώτη

20 lifo – 11.2.16

γενιά που έχει τόσο πολλές γυμνές φωτογραφίες –δικές τους και των παρτενέρ τους– στο κινητό. Το κινητό είναι το πιο σημαντικό νέο στοιχείο για τις σεξουαλικές συνήθειες αυτής της γενιάς. Και εκτός από τις απαθανατίσεις τρυφερών στιγμών για «ενθύμιο», μπορεί να γίνει ένα μέσο για εκφοβισμό και μια νέας μορφής βία: «Ο σεξουαλικός εκφοβισμός, με άλλα λόγια το sexual bullying, αποτελεί στοιχείο της καθημερινότητας για κάθε ηλικία» λέει η κ. Σμαρούλα Κυριαζίδη, σεξολόγος. «Το ζήτημα είναι η διαχείριση των ατόμων. Εάν ο εκφοβισμός εκφεύγει της διαχείρισης είτε από τον πομπό είτε από τον δέκτη, τότε ανάγεται σε σεξουαλική παρενόχληση, για παράδειγμα άγγιγμα-εφαψιομανία. Τα βίντεο και οι φωτογραφίες μπορούν να δημιουργήσουν φόβο, ντροπή και ενοχή και να υποχρεώσουν το άτομο να κάνει πράγματα που δεν επιθυμεί. Σε περαιτέρω επίπεδο, μπορούν να καθηλώσουν τη σεξουαλικότητά του, με τελικό αποτέλεσμα να αποφεύγει τη σεξουαλική πράξη σε μεγαλύτερες ηλικίες και σχέσεις στον πραγματικό κόσμο». «Πώς επηρεάζει τη σεξουαλικότητα η εύκολη πρόσβαση στο σεξ από τόσο μικρή ηλικία;» «Είναι γεγονός ότι το άτομο βρίσκει τη σεξουαλικότητά του μέσα από τον πειραματισμό. Στη σύγχρονη εποχή τα άτομα εκτίθενται σε μεγαλύτερο βαθμό στο σεξ όχι μόνο ως έννοια

✖ Τι ξέρουν από σεξ τα 18χρονα; Από τον M. Hulot παρισ ταβιτιαν

11.2.16 – lifo

21

Σεξ

αλλά και ως πράξη, με πολύ περισσότερα μέσα. Τα ερεθίσματα είναι πολλά και καθημερινά και πλέον η σεξουαλική επαφή δεν αποτελεί ταμπού. Η κοινωνία η ίδια είναι σεξουαλική, πάντα ήταν, απλώς τώρα δεν ντρέπεται να το δείξει. Ωστόσο, τα διάφορα ερεθίσματα, μεταξύ των οποίων και το πορνό, δεν επηρεάζουν τη σεξουαλική ταυτότητα του ατόμου. Οποιαδήποτε σκέψη μπορεί να επηρεάζει το άτομο, αλλά το ζήτημα είναι τι επιλέγει να κάνει στην πραγματική ζωή. Η σκέψη αποτελεί φαντασίωση, η υλοποίηση της φαντασίωσης, όμως, αποτελεί την ουσία και τον πυρήνα της πραγματικότητας. Ο ερεθισμός του ατόμου που επιλέγει εκείνο να παραμείνει σε επίπεδο φαντασίωσης δεν αποτελεί σεξουαλικό προσανατολισμό».

Η

Μαριάννα είναι 18. «Η πρώτη μου σεξουαλική εμπειρία ήταν στα 15, στη Γ’ Γυμνασίου, συγκεκριμένα 4 Φεβρουαρίου, με έναν τύπο (ας τον πούμε Ι*) δύο χρόνια μεγαλύτερο από εμένα, άρα πιο έμπειρο» λέει. «Καθόλου “βολικά”, δεδομένου ότι έγινε μες στο κρύο, σε μια παιδική χαρά όπου σύχναζα με τον φίλο μου, γιατί μέναμε και οι δύο με τους γονείς μας, οπότε ήταν δύσκολο έως ακατόρθωτο να έχουμε σπίτι ελεύθερο. Βγαίναμε 4 μήνες, ώσπου μια μέρα, πάνω στην ένταση της στιγμής, προχώρησε το όλο πράγμα, χωρίς προφυλάξεις. Δεν μπορώ να πω ότι με πίεσε να προχωρήσουμε, το είχαμε συζητήσει πρωτύτερα και ήξερε ότι ήμουν έτοιμη. Την ίδια εποχή που άρχισα να έχω σεξουαλικές επαφές με τον Ι*, το σχολείο αποφάσισε να διοργανώσει ημερίδα με θέμα τη σεξουαλική διαπαιδαγώγηση των εφήβων. Εκεί ήταν που έμαθα περισσότερα πράγματα για το σεξ, την αντισύλληψη και τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα. Μέχρι τότε, η μόνη πηγή ενημέρωσης ήταν ό,τι άκουγα ή έβλεπα στην τηλεόραση, καθώς το θέμα “σεξ” δεν με ενδιέφερε, ώστε να κάτσω να ψάξω από μόνη μου πράγματα γύρω από αυτό. Στον χώρο του σχολείου δεν έκανα ποτέ κάτι. Πενθήμερη δεν πήγα, αλλά ξέρω συμμαθητές μου που έκαναν σεξ, με πρώτη και καλύτερη την κολλητή μου, που δοκίμασε για πρώτη φορά one night stand με έναν τύπο από άλλο σχολείο ένα από τα βράδια που είχαν βγει. Φωτογραφία ή βίντεο δεν έχω βγάλει κατά τη διάρκεια του σεξ. Έχω, όμως, βγάλει after sex selfie με έναν τύπο που τον γούσταρα 3 χρόνια κι ένα βράδυ που είχαμε βγει, επιτέλους τον κατάφερα και ήρθε σπίτι μου και έγινε ό,τι έγινε. Μετά εκείνος κοιμήθηκε και δεν μπορούσα να μην απαθανατίσω το στιγμιότυπο, ότι το απωθημένο 3 χρόνων επιτέλους κοιμήθηκε στο κρεβάτι μου. Λάφυρο πολέμου αυτή η φωτογραφία. Φυσικά, δεν το ξέρει. Αυνανίζομαι αρκετά συχνά, 4-5 φορές την εβδομάδα, μερικές φορές ίσως και 3 φορές την ημέρα. Πάντα χωρίς βοηθήματα. Σεξ κάνω με τον σύντροφο που επιλέγω να είμαι και σε σχέση, με εξαίρεση τον “κύριο Απωθημένο” που προανέφερα. Αυτή την περίοδο είμαι σε σχέση, αλλά επειδή και οι δύο συγκατοικούμε με τους γονείς μας, είναι δύσκολο να μείνουμε μόνοι και να κάνουμε όσο σεξ θέλουμε και όσο συχνά θέλουμε, επομένως κατά προσέγγιση κάνουμε σεξ 2-3 φορές την εβδομάδα. Στο αυτοκίνητο,

22 lifo – 11.2.16

σε πάρκα ή στο σπίτι, όταν είναι άδειο, έστω και για λίγες ώρες. Τα sites που επισκέπτομαι για υλικό πορνό είναι τα παραδοσιακά, το Youporn, και αν δεν με καλύψει, αν δεν βρω δηλαδή αυτό που θέλω, ψάχνομαι στο Pornhub και το Brazzers. Το x-rated υλικό δεν θεωρώ ότι έχει επηρεάσει τις επιλογές μου στο σεξ. Το βλέπω τελείως διαφορετικά. Θα ψάξω να δω threesome, αλλά αυτό είναι κάτι που δεν θα επέλεγα ποτέ να κάνω στην πραγματικότητα. Από την άλλη, βέβαια, θα μπορούσα να πω ότι με έχει εμπνεύσει και μου έχει δώσει ιδέες που τις προσαρμόζω στη σεξουαλική μου ζωή. Δεν έχω δοκιμάσει να κάνω σεξ με γυναίκα και πιστεύω πως ούτε πρόκειται. Μου αρέσουν τα γυναικεία χαρακτηριστικά, τα μεγάλα στήθη, οι καλοσχηματισμένοι γλουτοί και τα θαυμάζω σε άλλες γυναίκες, αλλά μέχρι εκεί. Δεν με ελκύουν σεξουαλικά τα άτομα του ίδιου φύλου. Εσκεμμένα δεν χρησιμοποιώ τα social media ή οποιοδήποτε app για να βρω σεξουαλικό σύντροφο, αν και άτομα που γνώρισα μέσω αυτών εντέλει με προσέλκυσαν και ερωτικά (η πρώτη επικοινωνία που είχα με τον Ι* ήταν μέσω facebook). Τον τελευταίο χρόνο είχα δύο σχέσεις, άρα δύο συντρόφους. Προφυλάξεις δεν χρησιμοποιούσα πάντα. Με τρεις συντρόφους μου χρησιμοποιούσα αραιά και πού προφυλακτικά, κοινή συναινέσει, ενώ με άλλους δύο σε κάθε επαφή. Μάλιστα, εάν τύχαινε και κάποιος από τους δυο μας δεν είχε μαζί του προφυλακτικά, δεν κάναμε καθόλου σεξ, όσο και να θέλαμε. Πιστεύω ακράδαντα ότι ανάμεσα στο σεξ και τον έρωτα υπάρχει διαφορά. Για μένα, έρωτα κάνεις με έναν άνθρωπο για τον οποίον έχεις βαθιά αισθήματα, που σου έχει βγει αβίαστα να έρθεις σε σαρκική επαφή μαζί του, νιώθεις ότι το κορμί του φτιάχτηκε για να “κουμπώσει” με το δικό σου. Έρωτα κάνεις με αυτόν που μετά την όλη πράξη θα σε φιλήσει, θα σε πάρει αγκαλιά, τα κορμιά σας θα μείνουν εκεί να μαρτυρούν πως έχετε ολοκληρωθεί ως άνθρωποι, δεν θα κοιτάξει να σουλουπωθεί και να φύγει. Για να υπάρξει έρωτας, πρέπει να υπάρχει και εγκεφαλικό σεξ. Σεξ θεωρώ ότι είναι καθαρά η σαρκική επαφή, η πράξη που ικανοποιεί τα ανθρώπινα ένστικτα, απουσία συναισθημάτων. Σεξ μπορείς να βρεις πολύ εύκολα να κάνεις, ακόμα και με κάποιον που είδες ένα βράδυ σε ένα μπαρ και σου άρεσε πάρα πολύ. Βέβαια, δεν το υποτιμώ, γιατί είτε έρωτα κάνεις είτε σεξ, το ίδιο πράγμα αποζητάς: την απόλυτη ηδονή. Δεν έχω καταλήξει αν είναι εύκολο ή δύσκολο να κάνεις μια σχέση, είμαι βέβαιη, πάντως, πως θέλει πολλή προσπάθεια για να κρατηθεί. Προσωπικά, πάντα ήμουν υπέρ των σχέσεων και μου αρέσει αυτή η ασφάλεια, η οικειότητα και όλα τα άλλα καλά που προσφέρει μια μόνιμη σχέση. Θέλω μια σταθερότητα στη ζωή μου, ειδικά με τον ερωτικό μου σύντροφο, γιατί κατά τα άλλα έχω μια αρκετά ρευστή ζωή, γεμάτη αλλαγές και εξελίξεις. Οπότε, το να είμαι με έναν άνθρωπο που τη ζει μαζί μου, δεν χάνει επεισόδια και άρα δεν χρειάζεται να εξηγώ σε νέους ανθρώπους τι συμβαίνει στη ζωή μου, είναι πολύ σημαντικό για μένα. Ο Πέτρος είναι 19. «Η πρώτη μου σεξουαλική εμπειρία ήταν στα 17, ένα χειμωνιάτικο σαββατόβραδο, στο δικό της σπίτι. Μαζευόμασταν συχνά για ταινία με την παρέα. Αυτοί

Τα sites που επισκέπτομαι για υλικό πορνό είναι τα παραδοσιακά, το Youporn, και αν δεν με καλύψει, αν δεν βρω δηλαδή αυτό που θέλω, ψάχνομαι στο Pornhub και το Brazzers. Το x-rated υλικό δεν θεωρώ ότι έχει επηρεάσει τις επιλογές μου στο σεξ.

έφευγαν, εγώ εμένα τελευταίος. Μια, δυο, τρεις... έγινε» λέει. «Όταν έμαθα πρώτη φορά για το σεξ, ήμουν 12. Από συζητήσεις της παρέας μου – είναι 1-2 χρόνια μεγαλύτεροι από εμένα. Στο σχολείο δεν έκανα σεξ, ούτε στην πενθήμερη, αν και είχα την ευκαιρία. Ήμουν κολλημένος αλλού. Ασφαλώς και οι συμμαθητές μου έκαναν. Αρκετοί την περίμεναν πώς και πώς, ζούσαν γι’ αυτή την εκδρομή. Έχει τύχει να βγάλω φωτογραφίες τον εαυτό μου γυμνό και κατά τη διάρκεια του σεξ. Στην αρχή τις έσβηνα χωρίς να τις δω. Από τις κατοπινές, κάτι έχω κρατήσει. Το έκανα για τον χαβαλέ και για να δω πώς είναι. Γιατί όχι; Και βίντεο έχω δοκιμάσει, αλλά παραμένω στην αρχική μου άποψη, να το ζεις, όχι να το τραβάς. Αυνανίζομαι μέρα παρά μέρα. Ανάλογα και με τη σεξουαλική δραστηριότητα. Μπαίνω σε διάφορα sites με πορνό για να χαζολογήσω λίγο. Σίγουρα επηρεάζουν το μυαλό. Πάντα σε ελκύει το καινούργιο, το διαφορετικό, να δοκιμάσεις κάτι άλλο, έστω για λίγο. Σεξ με άντρα δεν έχω κάνει. Καθώς περνάει ο καιρός, αλλάζουν τα πράγματα. Λες “γιατί όχι;”. Σκέφτεσαι διάφορα. Δεν το έχω επιχειρήσει. Είναι μέχρι να βρεις το κατάλληλο ταίρι γι’ αυτό που θες. Το βρίσκεις συνήθως κατά τύχη και μετά η φαντασίωση βγαίνει από μόνη της.

Π

αρόλο που τα social media επιτελούν πλέον και αυτόν το ρόλο, δεν τα χρησιμοποιώ με αυτό τον τρόπο, για να κάνω σεξ δηλαδή. Σίγουρα μπορείς να καυλαντίσεις μέχρι εκεί που δεν πάει άλλο. Εξάλλου, πλέον φτιάχνουν και “καριέρες”. Είχα και σχετική εμπειρία μέσα από το instagram. Μου ήρθε direct και για να περάσει η ώρα μίλησα. Η συνέχεια είναι γνωστή. Θεωρώ ότι το από κοντά δεν θα χάσει ποτέ την αξία του. Το συναίσθημα εκείνης της στιγμής δεν μπορεί να αντικατασταθεί. Στην αρχή μού είχαν δώσει να καταλάβω ότι έχει αξία ο αριθμός και κάπως το κυνηγούσα. Τελικά, κατάλαβα ότι δεν έχει. Το να είσαι ποιοτικός για σένα, αυτό αξίζει. Προφυλάξεις παίρνω και πρέπει! Αλλά όχι πάντα. Παίζεις με τη φωτιά, αλλά η αίσθηση του σεξ χωρίς προφυλακτικό δεν έχει καμία σχέση. Πάντα κάπου χάνεις και κάπου κερδίζεις. Άλλο σεξ και άλλο έρωτας. Ο έρωτας θα γίνει κάποια στιγμή σεξ. Σκληρό. Άγριο. Είναι πολύ πιο δύσκολο το σεξ να γίνει έρωτας. Στον έρωτα κυριαρχεί το συναίσθημα, “μιλάει” στην καρδιά σου, στα συναισθήματα, στο μυαλό σου. Στο σεξ είναι διαφορετικά. Πες το ανθρώπινη ανάγκη, πες το ψυχική ηρεμία, πες ότι θες να ξεδώσεις, πες το όπως θες, αλλά είναι διαφορετικά. Ο συνδυασμός σκοτώνει! Αυτή την περίοδο δεν έχω σχέση λόγω καταστάσεων που υπάρχουν στη ζωή μου. Είναι πολύ δύσκολο να κάνεις σχέσεις στην εποχή μας. Η σχέση θέλει θυσίες, θέλει να ρίξεις λίγο τον εγωισμό σου, θέλει τύχη, θέλει να μην υπάρχουν θέματα από προηγούμενες καταστάσεις, θέλει πολλά... Σε συνδυασμό με θέματα δουλειάς, άλλων υποχρεώσεων, ειδικά μέσα από τα social, γίνεται όλο και πιο δύσκολο. Ακραίο είναι κάτι που δεν έχεις ξαναδεί ή δεν έχεις ξανασχοληθεί μαζί του. Όσο κοινότοπο κι αν ακούγεται, ο καθένας κάνει ό,τι θέλει στο κρεβάτι του, αρκεί να το δέχεται ο εκάστοτε

μανοσ χρυσοβεργησ

σύντροφος. Σίγουρα το αίμα με σοκάρει, όπως και το ξύλο, σε επίπεδο να πηγαίνεις στο νοσοκομείο από τραύματα – είχα μια γνωστή... Πιο μικρός, μου είχε σπάσει το προφυλακτικό την ώρα που τελείωνα (ήταν στα 4 σε δημόσιο χώρο) και εκείνη τη στιγμή πέρασε και αμάξι... Είναι από τα χειρότερα συναισθήματα που έχω νιώσει. Δεν ήξερα και πάρα πολλά για την αντιμετώπιση ενός τέτοιου περιστατικού. Περνάνε 1.000 σκέψεις και εικόνες από το μυαλό σου».

Η

Βασιλική είναι 22 ετών και ψυχολόγος. Και είναι πανσέξουαλ. «Λοιπόν, ας τα πάρουμε από την αρχή» λέει, κάνοντας ξεκάθαρο από την αρχή τον σεξουαλικό προσανατολισμό της. «Είναι σημαντικό να κάνουμε έναν φαινομενικά εύκολο, αλλά όχι ευρέως γνωστό διαχωρισμό: αυτόν του σεξουαλικού προσανατολισμού από την ταυτότητα φύλου. Όταν μιλάμε για σεξουαλι-

κό προσανατολισμό, εννοούμε τη σεξουαλική, ερωτική ή ρομαντική έλξη που μας προκαλεί ένα ή περισσότερα άτομα. Ο ετεροφυλόφιλος και ο ομοφυλόφιλος, για παράδειγμα, είναι οι δύο πιο γνωστοί σεξουαλικοί προσανατολισμοί. Όταν μιλάμε για ταυτότητα φύλου, εννοούμε το φύλο που βιώνει ένα άτομο, ανεξάρτητα από το φύλο που του αποδόθηκε κατά τη γέννησή του. Είναι σημαντικό να σκεφτούμε το φύλο μάλλον σαν φάσμα, παρά σαν δίπολο που ξεκινάει από τη γυναίκα και τελειώνει στον άντρα. Στο πλαίσιο αυτό υπάρχουν άτομα που δεν βιώνουν το φύλο τους είτε ως ανδρικό είτε ως γυναικείο και κατά συνέπεια δεν ταυτίζονται ή δεν συμβιβάζονται με τις κοινωνικές απαιτήσεις που τα δύο κυρίαρχα φύλα συνεπάγονται. Και ο σεξουαλικός προσανατολισμός είναι φάσμα μάλλον, παρά δίπολο. Δηλαδή, ένα άτομο που δεν είναι ετεροφυλόφιλο δεν σημαίνει αυτόματα ότι είναι ομοφυλόφιλο. Υπάρχουν πολλές αποχρώσεις των δύο αυτών χαρακτη-

ριστικών –του σεξουαλικού προσανατολισμού και της ταυτότητας φύλου δηλαδή–, αλλά και πολλοί διαφορετικοί συνδυασμοί και στην πραγματικότητα υπάρχουν τόσοι συνδυασμοί και αποχρώσεις όσοι και άνθρωποι. Έχοντας στον νου μας τα παραπάνω, πανσέξουαλ και bisexual είναι δύο διαφορετικοί σεξουαλικοί προσανατολισμοί. Πανσέξουαλ χαρακτηρίζεται ένας άνθρωπος που ελκύεται σεξουαλικά, ερωτικά ή ρομαντικά από άτομα όλων των φύλων, ενώ ένας bisexual άνθρωπος ελκύεται μόνο από άντρες και γυναίκες, μη συμπεριλαμβανομένων πιο φασματικών φύλων. Για να γίνει πιο σαφές, ένας πανσέξουαλ άνθρωπος είναι πιθανό να νιώσει σεξουαλική έλξη για queer άτομα, agender άτομα ή άτομα οποιουδήποτε άλλου φύλου. Ένα bisexual άτομο θα νιώσει έλξη για τα δύο κυρίαρχα φύλα: τον άνδρα και τη γυναίκα. Συνειδητοποίησα ότι με ελκύουν όλα τα φύλα όταν ξεκίνησα να νιώθω σεξουαλική έλξη για άτομα των οποίων το φύλο δεν μπορούσα να κατατάξω σε έναν από τους δύο πόλους και ούτε και τα ίδια το επιθυμούσαν. Αντίθετα, ένιωθαν άνετα και οικεία με τη χρήση και της αρσενικής και της θηλυκής αντωνυμίας, γεγονός που όχι απλώς δεν με ενοχλούσε αλλά μου φαινόταν και πολύ πιο ελκυστικό και όμορφο. Έχω κάνει σεξ με άτομα των οποίων το βιολογικό φύλο ήταν το γυναικείο, αλλά αυτοπροσδιορίζονταν ως άφυλα ή επιθυμούσαν τη χρήση της αρσενικής αντωνυμίας, είτε γενικά είτε κατά τη διάρκεια της ερωτικής πράξης. Δεν έχω κάνει σεξ με άτομα των οποίων το βιολογικό φύλο είναι το αρσενικό, αλλά δεν το αποκλείω καθόλου να συμβεί στο μέλλον. Η πρώτη μου φορά ήταν στα 20, με ένα άτομο που βιολογικά ήταν γυναίκα, που όμως αυτοπροσδιοριζόταν ως άφυλο. Η σεξουαλικότητα δεν είναι μόδα. Ποτέ δεν ήταν. Το ίδιο που ισχύει για το πανσέξουαλ ως σεξουαλικό προσανατολισμό ισχύει και για την ομοφυλοφιλία και για το bisexual. Το ότι οι άνθρωποι πλέον είναι πιο ανοιχτοί να δηλώσουν τη σεξουαλικότητά τους δεν σημαίνει ότι δεν την είχαν ανέκαθεν. Δεν μου έχει δημιουργήσει ποτέ σύγχυση το ενδιαφέρον για όλα τα φύλα. Αντιμετωπίζω στις σχέσεις μου ακριβώς τα ίδια προβλήματα που αντιμετωπίζει κάθε άνθρωπος. Κάνω σεξ με τον άνθρωπο που έχω απέναντί μου, τσακώνομαι μαζί του, εκνευρίζομαι, θυμώνω, χωρίς καμία σύγχυση. Αν ένα άτομο μου φαίνεται σέξι, είναι σέξι. Αν είναι εκνευριστικό, είναι εκνευριστικό. Η μόνη σύγχυση που έχω βιώσει είναι αυτή που άλλοι άνθρωποι έχουν νιώσει όταν έχω εκφράσει τον σεξουαλικό μου προσανατολισμό κι έχω προσπαθήσει να εξηγήσω. Εννοείται ότι δεν ζούμε στην πιο ανοιχτόμυαλη κοινωνία του κόσμου, αλλά προσωπικά αναγνωρίζω την ελευθερία που η αθηναϊκή κοινωνία μού παρέχει ώστε να εκφράζω την ερωτική μου επιθυμία δημόσια. Τα πράγματα είναι τελείως διαφορετικά στην επαρχία, από την οποία και κατάγομαι, και πολύ διαφορετικά από άτομο σε άτομο γενικά. Προσωπικά, έχω την τύχη να προέρχομαι από ένα αρκετά ανοιχτόμυαλο οικογενειακό περιβάλλον και να έχω πολύ υποστηρικτικούς φίλους, οπότε όλοι όσοι με ξέρουν, ξέρουν. «Θα ήθελες να κάνεις οικογένεια;». «Βεβαίως. Και με πολλά παιδιά μάλιστα».

Η σεξουαλικότητα δεν είναι μόδα. Ποτέ δεν ήταν. Το ίδιο που ισχύει για το πανσέξουαλ ως σεξουαλικό προσανατολισμό ισχύει και για την ομοφυλοφιλία και για το bisexual.

11.2.16 – lifo

23

Σεξ ✖Γ ιατί όλο και λιγότεροι παίρνουν προφυλάξεις στο σεξ; Από τον Αλέξανδρο Διακοσάββα 24 lifo – 11.2.16

Ε

να μεγάλο ποσοστό Ελλήνων έπαψε πια να θεωρεί την προφύλαξη στο σεξ πρώτη ανάγκη. Ποια είναι η αιτία που χαλαρώσαμε;

«Αυτή η αίσθηση του κινδύνου, ότι εκείνη την ώρα μπορεί και να μην είσαι ασφαλής, σ’ εμένα λειτουργεί απόλυτα ερεθιστικά. Αν υποθέσουμε ότι το σεξ είναι η βασικότερη βιολογική ανάγκη του ανθρώπου μετά το φαγητό, τότε η ικανοποίησή της μπορεί να επιτευχθεί μόνο με ωμό τρόπο. Είναι σαν να τρως το αγαπημένο σου “βρόμικο” φαγητό, αυτό που θα σε κάνει να νιώσεις τρομερή πρόσκαιρη αγαλλίαση, και να σε υποχρεώνουν να το φας με μαχαιροπίρουνο.

To προφυλακτικό εμένα μου αφαιρεί τη μισή ευχαρίστηση, με κρατάει σε απόσταση, είναι ένας τοίχος στην ένωση της μιας σάρκας με την άλλη. Αλλά δεν είναι μόνο αυτό που κάνει τη διαφορά. Το σεξ πρέπει να είναι βρόμικο, και δεν αναφέρομαι βέβαια σε κάποιο ιδιαίτερο φετιχιστικό μοτίβο. “Βρόμικο” σημαίνει να περιλαμβάνει υγρά. Κάνω συνειδητά απροφύλακτο σεξ εδώ και έναν χρόνο περίπου, εκεί που (πιστεύω ότι) με παίρνει και όταν υπάρχει

φυσικά πλήρης συναίνεση από τον εκάστοτε παρτενέρ μου. Το ξέρω ότι παίζω με τη φωτιά και κάποια στιγμή θα κολλήσω κάτι, αλλά είμαι πολύ καλά με αυτή μου την επιλογή. Εννοείται πως κάθε φορά που κάνω εξετάσεις οι στιγμές πριν πάρω τα αποτελέσματα είναι βασανιστικές. Εκεί αναλογίζεσαι πάντα τις επιλογές σου, κάνεις μετάνοιες και υποσχέσεις ότι θα αλλάξεις, ότι θα τη δεις αλλιώς τη φάση. Αλλά, μετά, λες πήρα παράταση κι επιστρέφεις εκεί όπου βρισκόσουν. Όπως παλιά, τότε, πριν από τα ’80s. Δεν τα προλάβαμε εκείνα τα χρόνια, αλλά μπορώ να φανταστώ πώς ήταν. Έχεις δει τσόντες της εποχής ή φωτογραφίες; Πόσο πιο ρεαλιστικός, καθόλου γυαλισμένος και καυλωτικός ήταν ο ερωτισμός τότε! Μετά ήρθε το AIDS και τα κατέστρεψε όλα. Εννοείται πως η πρόοδος που έχει γίνει στο ερευνητικό κομμάτι μού δίνει περισσότερα ελαφρυντικά. Και σκέψου πόσο πιο χαλαροί νιώθουν οι straight με

αυτό το ζήτημα. Αδικία δεν είναι;». «Τις πρώτες φορές είχαμε χρησιμοποιήσει. Όταν αποφασίσαμε ότι θα το συνεχίσουμε “σοβαρά”, το αραιώσαμε. Ο φίλος μου προσέχει προφανώς να μην τελειώνει μέσα μου κι επειδή έχω σταθερό κύκλο, χρησιμοποιεί προφυλακτικό συνήθως στις γόνιμες μέρες, μήπως και μας συμβεί κανένα ατύχημα. Αυτό δεν είναι, εξάλλου, και το μεγάλο θετικό μιας μόνιμης σχέσης; Βέβαια, οφείλω να ομολογήσω ότι και στο παρελθόν, σε περιόδους που ήμουν single και έκανα one-night stands, είχε τύχει αρκετές φορές να μη θέλει ο άλλος να βάλει, να μην έχει μαζί του, ακόμα και να του πέφτει όταν πάει να το φορέσει. Δυσκολευόμουν να τους πιέσω, αν και το ξέρω ότι είναι μαλακία. Από την άλλη, δεν μπορώ να κουβαλάω εγώ πάνω μου προφυλακτικά, δική τους δουλειά δεν είναι αυτό; Σκέψου τώρα να ανοίξω την τσάντα μου για να βγάλω κάτι και να πέσουν κάτω. Εξάλλου, δεν ανήκω στις ομάδες υψηλού κινδύνου, είμαι straight και όλοι μου οι σύντροφοι ως τώρα ήταν επίσης αποκλειστικά ετεροφυλόφιλοι». Οι παραπάνω αφηγήσεις έχουν συντεθεί από τις συζητήσεις που έκανα σχετικά με το απροφύλακτο σεξ με τον Παύλο, σύμβουλο επιχειρήσεων, γκέι, 36 ετών, και την Άννα, νηπιαγωγό, straight, 29 ετών. Ο Παύλος και η Άννα ζουν και εργάζονται στην Αθήνα, διαθέτουν ανώτατη μόρφωση και είναι πλήρως ενημερωμένοι για όλα τα Σεξουαλικώς Μεταδιδόμενα Νοσήματα. Ο Παύλος κάνει εξετάσεις ανά εξάμηνο, ωστόσο επιλέγει συνειδητά να είναι «barebacker», δηλαδή να κάνει σεξ, ως επί το πλείστον, χωρίς προφυλάξεις. Η Άννα, από την άλλη, κάνει περιστασιακά σεξ με προφυλάξεις, ενώ πλέον δεν το θεωρεί απαραίτητο, μια και βρίσκεται σε σταθερή σχέση. Ο Παύλος και η Άννα φαίνονται ειλικρινείς και απόλυτα συνειδητοποιημένοι για μια επιλογή που ολοένα και περισσότεροι άνθρωποι ακολουθούν ξανά στις

παρισ ταβιτιαν

11.2.16 – lifo

25

Σεξ η πρώτη φορά κατερίνα 17, μαθήτρια Πρώτη φορά έκανα σεξ στα 15 μου, με συνομήλικο συμμαθητή από το σχολείο. Ήταν και για τους δυο μας η πρώτη φορά και έγινε κοντά στους 4 μήνες της σχέσης μας. ✖ ανθή 20, ιδιωτική υπάλληλος Μη ολοκληρωμένη σεξουαλική επαφή (μόνο προκαταρκτικά) στα 17 μου, μετά το πρώτο ραντεβού. Ολοκληρωμένη: στα 18 μου, στην τουαλέτα του Floral με το τότε αγόρι μου. ✖ κωστής 19, φοιτητής Η πρώτη εμπειρία που είχα ήταν καλοκαίρι, λίγο πριν κλείσω τα 17, στην πόλη της Μυτιλήνης. Ήταν ένα τυχαίο βράδυ που πέρναγα για τη γνωστή, μοναχική μου βόλτα από το σημείο όπου το στρατιωτικό φορτηγό άφηνε τους φαντάρους για την έξοδό τους. Αμήχανο eye contact με έναν από τους φαντάρους που ήταν γύρω στα 24, κι ενώ προχωρούσα, επιστρέφοντας, προς την κεντρική πλατεία, συνειδητοποίησα ότι με ακολουθούσε διακριτικά και σκέφτηκα ότι έπρεπε να μιλήσω. Δεν του είπα, φυσικά, ότι ήταν η πρώτη μου φορά, αλλά νομίζω πως το κατάλαβε. Είχε γίνει σχετικά άβολα πίσω από μερικά δέντρα, κοντά στο λιμάνι, και δεν τον ξαναπέτυχα από τότε.

☛

26 lifo – 11.2.16

μέρες μας, χωρίς ίσως να έχουν αναλογιστεί και να έχουν τοποθετήσει σε τόσο συγκεκριμένο πλαίσιο ούτε το “γιατί”, αλλά ενδεχομένως ούτε και το “μετά”.

Τ

α νούμερα είναι απολύτως ενδεικτικά του φαινομένου. Στο ερωτηματολόγιο του LIFO.gr για το σεξ, από τους 18.698 ερωτηθέντες, ένα 51% δηλώνει ότι πάντα παίρνει προφυλάξεις στο σεξ, ένα 30,1% πού και πού, το 9,9% σπάνια και το 8,9% ποτέ. Αντίστοιχα στατιστικά για το 2015 μας δίνει και το Checkpoint, το κέντρο σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη όπου κάποιος μπορεί να λάβει δωρεάν και ανώνυμα γρήγορη εξέταση για HIV και ηπατίτιδες και ενημέρωση σχετικά με την πρόληψη για τα ΣΜΝ και τη σεξουαλική υγεία γενικότερα. Στην ερώτηση «Την τελευταία φορά που έκανες σεξ χρησιμοποίησες προφυλακτικό;», το 55% των ερωτηθέντων απάντησε «ναι» και το 45% όχι, ενώ στην ερώτηση « Έκανες σεξ χωρίς προφυλακτικό τους τελευταίους 12 μήνες;», ένα 73% λέει ναι και ένα 27% όχι. Παρά το γεγονός, λοιπόν, ότι σήμερα όλοι έχουν πρόσβαση στη γνώση και είναι ενημερωμένοι τόσο για τους κινδύνους όσο και για τα επακόλουθα μιας πιθανής λοίμωξης από κάποιο αφροδίσιο νόσημα, ολοένα και περισσότερος κόσμος επιλέγει συνειδητά τις επαφές χωρίς προφύλαξη ή δείχνει αμέλεια ως προς τη χρήση προφυλακτικού. Η πρόοδος, βέβαια, στη μάχη κατά του HIV είναι τεράστια, με πιο αποτελεσματικά και λιγότερο τοξικά φάρμακα, τα οποία μάλιστα πατεντάρονται συχνά σε ένα μόνο χάπι, και πλέον είναι απόλυτα ρεαλιστικός ο χαρακτηρισμός του HIV ως χρόνιας ασθένειας. «Σήμερα είναι πιο εύκολο να ρυθμίσεις κάποιον που έχει HIV παρά κάποιον που έχει πίεση ή ζάχαρο» αναφέρει ο Βασίλειος Παπαρίζος, δερματολόγος και αναπληρωτής διευθυντής της Μονάδας Ειδικών Λοιμώξεων στο τμήμα Σεξουαλικώς Μεταδιδόμενων Νοσημάτων και HIV λοίμωξης του Νοσοκομείου Αφροδισίων και Δερματικών Νόσων «Ανδρέας Συγγρός». «Ωστόσο, αυτή ακριβώς η πρόοδος ενδεχομέ-

νως να έχει οδηγήσει σε αναζωπύρωση αυτού που λέμε “σεξουαλική συμπεριφορά υψηλού κινδύνου”. Αναφορικά με τον αριθμό των νέων HIV λοιμώξεων στην Ελλάδα, αν εξαιρέσουμε τη διετία ’11-’12 που είχαμε μια επιδημική έξαρση στην ομάδα των Χρηστών Ενδοφλέβιων Ναρκωτικών, οι υπόλοιπες ομάδες έχουν σταθερή πορεία με ελαφρά σκαμπανεβάσματα ανά έτος. Βέβαια, υπάρχει αύξηση στα υπόλοιπα αφροδίσια νοσήματα, πράγμα αναμενόμενο. Η συμπεριφορά επηρεάζεται από τα οικονομικά και πολιτικά δεδομένα. Η κρίση έχει επίδραση και εκεί. Αν υπολογίσουμε και τη μεγάλη μετανάστευση στην Ελλάδα, που περιλαμβάνει και πολλά θύματα trafficking, η αύξηση των αφροδισίων είναι συνολική. Εξάλλου, πρέπει να σημειώσουμε ότι δεν είναι η πρώτη προτεραιότητα στα αφροδίσια το HIV/AIDS, αλλά τα κονδυλώματα (ιός HPV), που είναι νόσημα του γενικού πληθυσμού. Τα ποσοστά εκεί είναι τεράστια». Γιατί, όμως, κάποιος οδηγείται σε «σεξουαλική συμπεριφορά υψηλού ρίσκου»; Ο Σοφοκλής Χάνος, ψυχολόγος και προϊστάμενος των Athens Checkpoint και Thessaloniki Checkpoint, επιχειρεί να προσεγγίσει τους λόγους που κάνουν εκ νέου το σεξ χωρίς προφυλάξεις «δημοφιλές». «Από τα περιστατικά που αναλαμβάνει καθημερινά το Checkpoint, προκύπτει συχνά το συμπέρασμα ότι πολλοί άνθρωποι έχουν “κουραστεί” από τη χρήση προφυλακτικού όλα αυτά τα χρόνια λόγω της έξαρσης του AIDS, καθώς οι σημερινοί 30something και, φυσικά, όλοι οι μικρότεροι έχουν μεγαλώσει με τη γνώση ότι το σεξ πρέπει να περιλαμβάνει προφυλακτικό. Μην έχοντας, λοιπόν, βιώσει τα πιο “ανέμελα” χρόνια, κάποιοι νιώθουν την ανάγκη γι’ αυτό που θεωρούν μεγαλύτερη απόλαυση και οικειότητα στο σεξ. Υπάρχουν μαρτυρίες που κάνουν λόγο για “ολοκλήρωση” κατά την απροφύλακτη επαφή, ακόμα και για ανάγκη άμεσης επαφής και ανταλλαγής των σωματικών υγρών των δύο παρτενέρ, η οποία δεν μπορεί να επιτευχθεί με τη χρήση προφυλακτικού. Από την άλλη, συχνά απαντά, ιδίως στη σημερινή ομάδα των

17-25 και ειδικά ανάμεσα σε ετεροφυλόφιλους, η λεγόμενη “αίσθηση του άτρωτου”, ότι δηλαδή “ο HIV και τα άλλα ΣΜΝ δεν πρόκειται να συμβούν σ’ εμένα που είμαι νέος κι έχω δύναμη”. Φυσικά, πολλοί straight έχουν ακόμα και σήμερα την πεποίθηση ότι ο HIV αφορά μόνο τον γκέι πληθυσμό, που είναι τεράστιο λάθος, καθώς όλα τα ΣΜΝ αφορούν όλο τον σεξουαλικά ενεργό πληθυσμό». Ο κ. Χάνος τονίζει σε αυτό το σημείο ότι δεν υπάρχουν «ομάδες υψηλού ρίσκου» για τον HIV αλλά «πρακτικές υψηλού ρίσκου», μία από τις οποίες είναι το πρωκτικό σεξ, είτε αυτό αφορά τους straight είτε άντρες που κάνουν σεξ με άντρες (ΑΣΑ) και συμπληρώνει: «Σε ένα κομμάτι της γκέι κοινότητας ή, ορθότερα, στους ΑΣΑ, ορισμένες φορές εξακολουθούν να υπάρχουν θέματα εσωτερικευμένης ομοφοβίας, καταπίεσης της σεξουαλικότητας και μίσους για τον εαυτό τους, στοιχεία που απορρέουν και από τα συχνά αναχρονιστικά κοινωνικά ήθη μέρους της ελληνικής κοινωνίας. Οι άντρες αυτοί πιθανά εμπλέκονται σε απροφύλακτο σεξ γιατί, αισθανόμενοι ενοχικά, “αυτομαστιγώνουν” τον εαυτό τους και όταν έρθει ο HIV, τον εκλαμβάνουν ως μια “τιμωρία” για τη σεξουαλικότητά τους. Αν αναλογιστούμε, επίσης, το γεγονός ότι η βιομηχανία του πορνό προωθεί ελεύθερα, μέσω του Διαδικτύου, σε μεγάλο βαθμό το μοτίβο “σεξ χωρίς προφυλάξεις”, καθώς ολόκληρα στούντιο δημιουργούν ταινίες με αποκλειστικά απροφύλακτο σεξ, ενώ το ίδιο συμβαίνει στην πλειονότητα των ερασιτεχνικών βίντεο που διακινούνται στο Διαδίκτυο, αλλά και την έλλειψη σεξουαλικής αγωγής στην εκπαίδευση, νομίζω ότι έχουμε μια αρκετά σαφή εικόνα για τους λόγους που μπορεί να οδηγούν σε αυτές τις επιλογές». Η Μαρία Ξανθάκη, ψυχολόγος και συντονίστρια προγραμμάτων Μείωσης της Βλάβης και Έρευνας στον Σύλλογο Ασθενών Ήπατος Ελλάδας «Προμηθέας», στέκεται και σε άλλα δύο στοιχεία: «Η αύξηση στην Ελλάδα της τιμής των προφυλακτικών, που με 23% ΦΠΑ κατατάσσονται στα είδη πολυτελείας, σίγουρα δεν βοηθά στη χρήση τους. Επίσης, για πολ-

☛

λές Ελληνίδες είναι ταμπού να έχουν μαζί τους προφυλακτικά – εδώ υπεισέρχεται και το ζήτημα του υψηλού ποσοστού στην Ελλάδα σε ανεπιθύμητες εγκυμοσύνες και αμβλώσεις. Πόσο υποτιμητικό είναι αυτό για τον ρόλο της γυναίκας, που της είναι συχνά δύσκολο να πει όχι, ακόμα και για να μην “κακοχαρακτηριστεί” ότι έχει πολλούς σεξουαλικούς συντρόφους». Ο κ. Χάνος αναφέρεται στο «trend» του ChemSex, της σεξουαλικής επαφής δηλαδή με τη χρήση συγκεκριμένων διεγερτικών ναρκωτικών, που ανεβάζει τα ποσοστά ορομετατροπής (μετατροπής δηλαδή ενός ατόμου από οροαρνητικό σε οροθετικό στον HIV) ακόμα και στο τριπλάσιο κατά περιπτώσεις, αλλά και άλλων αφροδισίων που μεταδίδονται μέσω του αίματος, όπως η ηπατίτιδα C, επειδή κατά τη διάρκεια του ChemSex η επαφή μπορεί να προκύψει πιο «σκληρή» και να υπάρχουν τραυματισμοί.

Ζ

ητώ από τον κ. Παπαρίζο να μου μιλήσει για την PEP (Post Exposure Prophylaxis), την αγωγή δηλαδή κατά του HIV που μπορεί κάποιος να πάρει αμέσως έπειτα από κάποιο ατύχημα ή επαφή με μολυσματικά ή πιθανά μολυσματικά υλικά. «Η PEP είναι κανονική αντιρετροϊκή θεραπεία και αφορά τόσο τους επαγγελματίες υγείας (που μπορεί να είχαν επαφή με μολυσμένη βελόνα ή νυστέρι) όσο και κάποιο ατύχημα κατά τη σεξουαλική επαφή, όπως είναι η ρήξη προφυλακτικού. Η PEP διαρκεί έναν μήνα και πρέπει να ξεκινήσει το ταχύτερο δυνατόν, ιδανικά μέσα στις 4 πρώτες ώρες, αλλά με περιθώριο πλέον 48 ωρών. Το άτομο πρέπει να πάει άμεσα σε κάποια από τις μονάδες που καλύπτουν τέτοια περιστατικά, το περιστατικό αξιολογείται και ξεκινά η θεραπεία, η οποία, ανάλογα με το σχήμα της, μπορεί να κοστίζει κατά μέσο όρο 600-800 ευρώ, αλλά καλύπτεται από τα ασφαλιστικά ταμεία χωρίς συμμετοχή». Μεγάλη συζήτηση, όμως, στο κομμάτι της μάχης κατά του HIV έχει αρχίσει να γίνεται σχετικά με την PrEP (Pre Exposure Prophylaxis), την προληπτική δηλαδή φαρμακευτική αγωγή

που έχει εγκριθεί ήδη στην Αμερική από το 2012, ενώ στην Ευρώπη ακόμη αναμένεται, με μόνη εξαίρεση την πρόσφατη έγκρισή της από το υπουργείο Υγείας της Γαλλίας. Στο εξωτερικό, αν επιχειρήσεις να μπεις σε κάποιο app γκέι γνωριμιών, όπως το Grindr ή το Scruff (ή και στην Ελλάδα, το καλοκαίρι), θα συναντήσεις πολύ συχνά άτομα (ή τουρίστες αντίστοιχα) που δηλώνουν «on Truvada» ή «on PrEP», ότι δηλαδή βρίσκονται σε φαρμακευτική αγωγή PrEP, λαμβάνοντας το περιβόητο χάπι Truvada, συνεπώς είναι, σύμφωνα με αυτούς, ok να κάνεις απροφύλακτο σεξ μαζί τους. Στις μελέτες, λοιπόν, η αγωγή είχε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα εφαρμογής. Τα αποτελέσματα έχουν αποδείξει ότι η πιθανότητα μετάδοσης του ιού ελαττώνεται, ανάλογα με τη μελέτη και το μοντέλο χορήγησης, σε εξαιρετικά μεγάλα ποσοστά, της τάξης του 75% (κατά περιπτώσεις, τα ποσοστά ανέρχονται ακόμα και σε 90% ή περισσότερο). Οι συμμετέχοντες στις μελέτες είχαν τακτική παρακολούθηση από γιατρούς, συμβουλευτική, δωρεάν διανομή προφυλακτικών και τακτικές εξετάσεις για HIV και άλλα αφροδίσια. Ωστόσο, ο κ. Παπαρίζος εξηγεί ότι οι συνθήκες αυτές στην κλινική πράξη δεν υπάρχουν και εκφράζει τον φόβο ότι, αν καταλήξουμε σε αυτό το μοντέλο, θα γίνει περισσότερο κακό παρά καλό. «Αναφορικά με την Ελλάδα, εκτός από το ίδιο το φάρμακο, που είναι ιδιαίτερα ακριβό (η μηνιαία αγωγή κοστίζει περίπου 500-600 ευρώ), απαιτούνται υποδομές που δεν διαθέτουμε, από τη στιγμή ειδικά που το σύστημα υγείας της χώρας μας είναι ιδιαίτερα προβληματικό. Την PrEP θα μπορούσε να την αναλάβει κάποιο ιδιωτικό κέντρο». Η άποψη του κ. Χάνου είναι διαφορετική. «Όταν κάποιος λαμβάνει προληπτική αντιρετροϊκή αγωγή, ειδικά στην περίπτωση του καλύτερου μοντέλου, που είναι ένα χάπι Truvada την ημέρα (όπως με το χάπι του θυρεοειδή ή το αντισυλληπτικό), η περίπτωση να προσβληθεί από τον ιό μειώνεται. Φυσικά, αν κάνει απροφύλακτο σεξ, υπάρχουν όλα τα υπόλοιπα αφροδίσια, στα οποία μπορεί ανά πάσα στιγμή να σημειωθεί έξαρση. Η ΑΣΑ κοινότητα και οι

ακτιβιστές, ωστόσο, θεωρούν ότι τα υπόλοιπα ΣΜΝ αντιμετωπίζονται πλέον είτε με πλήρη ίαση είτε με αποτελεσματικές θεραπείες, οπότε προέχει να αντιμετωπιστεί η επιδημία του HIV. Πραγματικά, όλη η Ευρώπη θέλει PrEP, γιατί όλα αυτά τα χρόνια όλες οι προσπάθειες για περιορισμό της εξάπλωσης του ιού έχουν ουσιαστικά αποτύχει και είτε μένουμε στα ίδια επίπεδα είτε έχουμε μικρές αυξομειώσεις». Η κ. Ξανθάκη, επίσης, τάσσεται υπέρ της PrEP. «Σύμφωνα με επιστημονικές μελέτες, άντρες που ακολουθούν PrEP δεν είχαν ορομετατροπή κατά 86-90% και δεν υπήρξε αύξηση στα υπόλοιπα ΣΜΝ. Εννοείται πως δεν ξεχνάμε το προφυλακτικό, συνεχίζουμε να το χρησιμοποιούμε και το Truvada είναι μια επιπλέον θωράκιση, ένα επιπλέον εργαλείο στη φαρέτρα με τα υπόλοιπα μέτρα πρόληψης. Όπως σε μια γυναίκα δεν θα πω να μην πάρει αντισυλληπτικά, έτσι δεν θα πω σε κάποιον να πάρει μόνο PrEP και να μη βάζει προφυλακτικό. Θέλουμε να περάσει στην αντίληψη του κόσμου ότι θα είναι το ίδιο αποτελεσματικό, παραλληλίζεται παγκοσμίως με το αντισυλληπτικό και μακάρι να το ζήσουμε μέσα σε μια πενταετία, να το λαμβάνουμε απλώς από το φαρμακείο, αν και απαιτείται παρακολούθηση, οπότε εννοείται πως χρειαζόμαστε τις αντίστοιχες δομές». Και με την υψηλή τιμή του Truvada τι γίνεται; «Θα μπορούσε, φυσικά, το υπουργείο Υγείας να διαπραγματευτεί την τιμή του με τις φαρμακευτικές εταιρείες και μπορεί να το πετύχει, όπως αναμένεται να γίνει και στην περίπτωση των νέων φαρμάκων για την ηπατίτιδα C. Εναπόκειται στην πολιτική πρωτοβουλία» απαντά η κ. Ξανθάκη και ο κ. Χάνος συμπληρώνει: «Πιθανώς θα λυθεί με συμμετοχή του ωφελούμενου, αν δεν πέσει η τιμή, αν και η πατέντα του Truvada λήγει το 2017 και στη συνέχεια θα μπουν γενόσημα. Δεν είναι φοβερό να θες να προστατευτείς, από τη στιγμή που υπάρχει πλέον αυτή η ευκαιρία και για προσωπικούς σου λόγους δεν θέλεις να χρησιμοποιείς προφυλακτικό ή απλώς φοβάσαι, ακόμα και με τη χρήση του, την έκθεσή σου, και να μην έχεις τη δυνατότητα;».

λεπτομερειεσ απο φωτογραφια του μανου χρυσοβεργη

✖ νίκος 18, φοιτητής Η πρώτη μου φορά ήταν στα 16, με την κολλητή της αδερφής μου, την ημέρα των γενεθλίων της. Άτσαλο, άβολο και γρήγορο, ήταν το χειρότερο δώρο που μπορούσα να της κάνω. Δεν το ξανακάναμε ποτέ. ✖ μαρία 19, φοιτήτρια Τον Απρίλιο του 2014, λίγο πριν τελειώσω το σχολείο. Στην πενθήμερη γνώρισα ένα παιδί από τα σχολεία που ήμασταν μαζί στο ξενοδοχείο. Δεν το κάναμε στην εκδρομή, τον συνάντησα μόλις επιστρέψαμε. Ήταν και για τους δυο η πρώτη φορά. Είμαστε μαζί από τότε. ✖ στέλιος 20, σερβιτόρος Για πρώτη φορά έκανα σεξ στα 15, στο πίσω κάθισμα ενός αυτοκινήτου, ένα καλοκαίρι στη Λευκάδα. Δούλευα στον Άγιο Νικήτα σε μια καφετέρια και μου την έπεσε μια 35άρα δασκάλα γιόγκα. Με είχε περάσει για πιο μεγάλο και δεν της είπα ότι ήταν η πρώτη μου φορά. Ήταν τύφλα από βότκα και το κάναμε τέσσερις φορές μέσα στο αυτοκίνητό της. ✖ κλαίρη 17, μαθήτρια Στα 15 μου, με έναν 19χρονο που γνώρισα στο facebook. Μιλάγαμε έξι μήνες πριν μου ζητήσει να συναντηθούμε. Τον κάλεσα και ήρθε στο σπίτι μου ένα μεσημέρι, κάναμε σεξ και μετά με μπλόκαρε και με έκανε unfriend. Την ώρα που έφευγε μου είπε ότι ήμουν η 63η του.

11.2.16 – lifo

27

Σεξ

Ε

ίμαι παντρεμένη με τον Γιάννη εδώ και δεκαοκτώ χρόνια. Η ερωτική μας ζωή χάλασε μετά τον όγδοο χρόνο γάμου. Δεν ξέρω πώς μιλάνε γι’ αυτό. Ούτε καν στις φίλες μου δεν μιλάω ανοιχτά. Προτιμώ να λέω κάτι αόριστο, όπως «ο γάμος σκοτώνει το σεξ», και όλοι έχουμε καταλάβει τι εννοώ. « Έχω κάνει άλλον έναν γάμο, αυτός είναι ο δεύτερος. Και στους δύο γάμους μου το σεξ χάλασε μετά από λίγο καιρό. Μπορεί να φταίω κι εγώ, αλλά πιο πολύ φταίει η συζυγική ζωή, που σε “αδελφοποιεί” χωρίς να το καταλάβεις. Όταν λύνεις το βασανιστικό αίνιγμα που αντιπροσωπεύει ο άλλος, αναπόφευκτα τον “πεζοποιείς”. Ίσως αυτό να ’ναι το ριζικό του έρωτα. Η φυσική εξέλιξη είναι, άλλωστε, η φθορά και εγώ με τον ίδιο τρόπο αφήνομαι. Από την περιπετειώδη ερωμένη με τα σέξι εσώρουχα, έγινα αυτή με τα αξύριστα πόδια, που περιφέρεται με μια ρόμπα μέσα στο σπίτι, με τα μαλλιά πιασμένα ακατάστατα. Σαν τρολ. Η γιαγιά μου ήταν Σμυρνιά και μου έλεγε: “Ο άντρας σου ποτέ να μη σε δει απεριποίητη και να ’σαι πρόθυμη συνέχεια γι’ αυτόν, να μην αφεθείς ούτε στιγμή, γιατί κάποια άλλη, πιο πονηρή, θα σου τον πάρει”. Δεν άκουσα τις συμβουλές της. Όλες τις ερωτικές σχέσεις τις μακροχρόνιες νομίζω ότι τις απειλεί αυτή η μετάβαση, όταν το ερωμένο σώμα σου είναι εντελώς προβλέψιμο». «Ο ανταγωνισμός, η ρουτίνα, το άγχος της καθημερινότητας, η μη καλή επικοινωνία, ο εκατέρωθεν χώρος για να εκφραστούν οι φαντασιώσεις, οι κοινές επιθυμίες, η πρόοδος της σχέσης, μια κακή σεξουαλική εμπειρία, η οικονομική κρίση κ.λπ. είναι οι λόγοι που ένα ζευγάρι σταματάει να κάνει σεξ» λέει η κ. Σμαρούλα Κυριαζίδη, σεξολόγος. «Με άλλα λό-

28 lifo – 11.2.16

για, το ζήτημα μπορεί να είναι κοινωνικό αλλά και δυαδικό-σχεσιακό μεταξύ του ζευγαριού. Η σεξουαλική δραστηριότητα είναι αναπόσπαστο κομμάτι κάθε σχέσης, το οποίο δεν πρέπει να διερευνάται χωριστά. Η σεξουαλική πράξη είναι ο καθρέφτης του τι συμβαίνει μεταξύ του ζευγαριού, δηλώνοντας κομμάτια για τη μεταξύ τους επικοινωνία, εγγύτητα, οικειότητα. Αποτελεί χώρο έκφρασης. Συνεπώς, αποφυγή της σεξουαλικής πράξης μπορεί να δηλώνει πολύ περισσότερα από μία απλώς κακή σεξουαλική ζωή». «Με τον πρώτο μου άντρα κάναμε σεξ περίπου δύο φορές τον μήνα από αρκετές φορές την κάθε φορά. Το είχαμε συνδυάσει με μικρές αποδράσεις» συνεχίζει η Ελένη. «Εκεί γινόμασταν πάλι εραστές, δεν υπήρχαν τα παιδιά, τα προβλήματα. Ήταν ο δικός μας χρόνος. Σε αυτόν το γάμο δεν κατάφερα να κρατήσω ούτε έναν τέτοιο ρυθμό. Τα προβλήματα ξεκίνησαν νωρίς. Ποτέ δεν είχαμε την τέλεια ερωτική χημεία. Ο Γιάννης δεν είναι πολύ ζεστός με το σεξ, αλλά τουλάχιστον έκανε αυτά που μου άρεσαν, ήταν εύκολος και το πράγμα τσούλαγε, γιατί φαινόταν ότι τον ενδιέφερε η δική μου ερωτική ικανοποίηση. Τα πρώτα επτά χρόνια του γάμου μας ήταν πολύ δημιουργικά για εκείνον, που ήταν πολύ πωρωμένος με τη δουλειά του. Γυρνούσε συχνά πτώμα στις έντεκα και δώδεκα τη νύχτα και όσο και αν του την έπεφτα, το σώμα του

✖

παντρεμένοι χωρίς σεξ Η Ελένη, βιολόγος, 45 χρονών, εξομολογείται τη διαλυμένη ερωτική της ζωή με τον Γιάννη, 52 χρονών, ιδιωτικό υπάλληλο.

δεν ανταποκρινόταν. Τον πρώτο καιρό αυτής της κατάστασης είχε την ευαισθησία –ή, πιο σωστά, την επιθυμία– να κάνει σ’ εμένα κάποια ερωτικά παιχνίδια, αλλά καθώς το σώμα του δεν ανταποκρινόταν, τα έκοψε κι αυτά. Αποσύρθηκε. Κι εκεί επάνω έγινε και το ρήγμα στον γάμο μας. Σαν να κοπήκαμε στα δύο. Εκείνος το έριξε στο τένις κι εγώ στη μαγειρική. Όσο δεν έκανα σεξ, έκανα τα καλύτερα κέικ στον κόσμο. Όσο πιο μπελαλίδικο ήταν ένα φαγητό, τόσο πιο μεγάλη ήταν για μένα η πρόκληση. Αφού δεν τον είχα ερωτικά ικανοποιημένο, τον είχα μπουκωμένο. Βάλαμε από δέκα κιλά ο καθένας μας τα τελευταία χρόνια. Του έλεγα χαριτολογώντας ότι το τένις ήταν η ερωμένη του. Πού τον έχανες, πού τον έβρισκες, με μια ρακέτα στο χέρι. Ακούγεται αστείο, άλλα νομίζω ότι όλο τον ερωτικό του πόθο τον έβγαλε εκεί. Σταματήσαμε να μιλάμε για το σεξ. Σταμάτησα κι εγώ να το ζητάω. Όταν βλέπουμε κάποια ερωτική σκηνή, πάντα έχουμε αμηχανία. Τουλάχιστον εγώ. Σηκώνομαι κάτι να φέρω. Και αυτός δεν φαίνεται να νιώθει άνετα. Καμιά φορά μου λέει για πλάκα ότι από τη στιγμή που δεν με ικανοποιεί, να βρω κάποιον εραστή, αλλά ξέρω ότι δεν το εννοεί. Τον σέβομαι τον Γιάννη και τον εκτιμώ, αλλά ο γάμος μας είναι, ερωτικά πια, ανέγγιχτος. Λευκός. Εγώ γυρνάω σε μέρες παρθενίας. Σαν να μην έχω πια ερωτισμό μέσα μου. Καλογερεύω και παραξενεύω μαζί. Ό,τι είναι σεξ, δεν περιλαμβάνει τον Γιάννη, οπότε είναι σαν ο εχθρός της σχέσης. Το κρατάμε πια με ευλάβεια απ’ έξω.

Ν

αι, κάποιες στιγμές έχω μέσα μου θυμό. Που με άδειασε ερωτικά, που με έκλεισε στο “κάστρο”, που με έκανε να νιώθω εβδομήντα χρονών. Φυσικά, ούτε στις φαντασιώσεις μου τον περιλαμβάνω, αλλά δεν έχω πια και πολλές φαντασιώσεις. Έχω κάπως αποδεχτεί ότι έτσι θα ’ναι η ζωή μου. Σε λίγο θα έρθει η εμμηνόπαυση και μπορεί και οι δικές μου ορμόνες να πέσουν σε μια ερωτική λήθη. Η αλήθεια είναι ότι στα πέντε τελευταία χρόνια βρήκα εραστή δύο φορές – κάτι παροδικό, όχι εραστές με διάρκεια. Γυρνούσα, όμως, πίσω στο τακτοποιημένο σπίτι μου και ο Γιάννης είχε φτιάξει φαγητό, μιλούσαμε με τις ώρες για τα βιβλία που αγαπάμε και ένιωθα ότι ήμουν εκεί όπου θέλω να ανήκω. Δεν μπορώ να το χαλάσω αυτό για την ερωτική έξαψη. Νομίζω αυτό που έχουμε με τον Γιάννη είναι πιο δύσκολο από την ερωτική συμβατότητα. Έχουμε συμβατότητα στο να ζούμε μαζί από κοινού, να μη σκοτωνόμαστε σε καβγάδες. Η σχέση αυτή μας κάνει να νιώθουμε ελεύθεροι, δημιουργικοί. Ο Γιάννης μαζί μου άνθησε επαγγελματικά, το λέει σε όλους. Κι εγώ, μέσα από αυτήν τη

✖ Σύντροφοι, φίλοι, σύμμαχοι. Όχι όμως εραστές Από την Τζούλη Αγοράκη

σχέση, προχώρησα πολλά δικά μου πράγματα. Δεν ξέρω τι κάνει στα ταξίδια του, γιατί ταξιδεύει πολύ συχνά. Δεν έχω ιδέα αν κάνει κάτι με πόρνες. Δεν είναι ότι δεν έχει περάσει από το μυαλό μου. Δεν τον έχω δει ποτέ, βέβαια, να βλέπει πορνό, δεν έχει facebook και δεν έχω δει ποτέ ύποπτα μηνύματα στο κινητό του. Δεν έχω ιδέα αν αυνανίζεται, δεν έχω αντιληφθεί ποτέ κάτι τέτοιο. Νομίζω ότι έσβησε η φλόγα του, ότι πάντα ήταν κάπως σβησμένος ερωτικά.

Α

γκαλιές και φιλιά κάνουμε. Εκεί βγάζουμε όλη την τρυφερότητά μας. Όχι όμως φιλιά με γλώσσα. Τον Γιάννη τον αγαπώ, είναι ο σύντροφος της ζωής μου. Έχουμε πια τους δικούς μας κώδικες, τα δικά μας αστεία, τον θαυμάζω ακόμα. Το μυαλό του είναι ένας θαυμαστός καινούργιος κόσμος για μένα. Ποτέ δεν έπαψα να τον θαυμάζω. Κι έπειτα, γνωρίζει τόσο καλά ο ένας τον άλλον. Καμιά φόρα με ένα νεύμα έχουμε συνεννοηθεί. Αυτός με στηρίζει σε όλα. Ακόμα μου λέει ότι δεν πιστεύει πόσο όμορφη είμαι, πόσα κοινά έχουμε, πόσο πιστεύει σ’ εμένα. Είναι όλη μου η ζωή. Ακόμα και χωρίς σεξ». «Πολλές φορές ακούμε να έχει περιπέσει σε ρουτίνα η σεξουαλική ζωή κάποιου έπειτα από χρόνια ή να μην έχει την ίδια ένταση ή το ίδιο ενδιαφέρον για τον σύντροφο ή για την ικανοποίησή του» λέει η κ. Κυριαζίδη. «Ωστόσο, ακόμη και σε τέτοιες περιπτώσεις, η προσοχή δίδεται σε κάτι βαθύτερο από αυτό, το οποίο βλέπουμε, εννοώντας τι βγαίνει από το ζευγάρι μέσα από αυτό, δηλαδή ποιος προσπαθεί και ποιος όχι να αναζωπυρωθεί. Επομένως, δεν αποκλείεται η περίπτωση να αναζωπυρωθεί το σεξουαλικό ενδιαφέρον ανάμεσα σε συντρόφους ετών. Σαφώς, όταν κάποιος δεν είναι ικανοποιημένος, προσπαθεί να βρει μία δίοδο στο σεξ με κάποιον εκτός σχέσης. Πιστεύω ότι όταν ένας από τους δύο επιλέξει την απιστία ως διέξοδο, χρειάζεται να σκεφτεί ποιες έννοιες της σχέσης προδίδει, την έννοια της εμπιστοσύνης, της εγγύτητας, της συντροφικότητας κ.λπ. Αυτό διαδραματίζει σημαντικότερο ρόλο από την κίνηση καθαυτή, δηλαδή το να περάσει καλά ένα βράδυ με κάποιον άλλον». «Η γιαγιά μου η Σμυρνιά έλεγε “να μην είναι ο άντρας μέθυσος, να μην παίζει χαρτιά και να μην είναι άπιστος, όλα τα άλλα τα φτιάχνεις”» προσθέτει η Ελένη. «Ο Γιάννης δεν είναι μέθυσος, δεν παίζει χαρτιά και είναι πιστός. Εντάξει, δεν κάνουμε σεξ, αλλά δεν είμαι και είκοσι χρονών, έχω κάνει αρκετά και νιώθω χορτάτη. Δεν ξέρω, μπορεί να σου λέω και βλακείες. Ευτυχώς, συνηθίζεις να ζεις με αυτή την έλλειψη. Μέχρι να ξανακάνεις καλό σεξ και να πεις “Θεέ μου, πώς ζούσα τόσο καιρό, τι έχανα…”».

παρισ ταβιτιαν

11.2.16 – lifo

29

Σεξ

C

olour Youth: ένα σωματείο που ασχολείται με την ενδυνάμωση, την παροχή υποστήριξης και την υπεράσπιση των δικαιωμάτων της λεσβιακής, γκέι, αμφιφυλόφιλης, τρανς και queer νεολαίας της Αθήνας «Η Colour Youth είναι σωματείο που ιδρύθηκε το 2012 από LGBTQ νέα άτομα. Οραματίζεται έναν κόσμο στον οποίο η σεξουαλικότητα, η ταυτότητα και η έκφραση φύλου, τα χαρακτηριστικά φύλου και τα σώματα στην ποικιλία τους μπορούν να εκδηλωθούν και να εκφραστούν χωρίς τον φόβο της κριτικής, της περιθωριοποίησης και της βίας. Σε αυτό τον κόσμο όλα τα νέα άτομα θα έχουμε δικαίωμα στον αυτοπροσδιορισμό και την αυτοδιάθεση της σεξουαλικότητας, του φύλου και του σώματος και θα μπορούμε ελεύθερα να συμμετέχουμε χωρίς διακρίσεις σε κοινότητες και κοινωνίες, ώστε να μπορούμε να ανταποκριθούμε στο μέγιστο των δυνατοτήτων μας, απολαμβάνοντας σεβασμό και θετική αναγνώριση» λένε οι άνθρωποι που διαχειρίζονται την «πολύχρωμη» ομάδα. «Όπως κάθε σωματείο, αυτό που χρειάζεται η Colour Youth είναι ενεργό ανθρώπινο δυναμικό με όρεξη να βοηθήσει τους σκοπούς της. Οι δράσεις μας κινούνται σε τρία επίπεδα: 1. Στο επίπεδο της ανάπτυξης της κοινότητάς μας, στο πλαίσιο της οποίας κάνουμε σεμινάρια αυτομόρφωσης των μελών μας, ανοιχτές συναντήσεις για νέα LGBTQ άτομα μία φορά την εβδομάδα και άλλα. 2. Στο επίπεδο των θεσμικών διεκδικήσεων, στο πλαίσιο των οποίων προωθούμε την ατζέντα μας στην κοινωνία, αλλά κυρίως στους θεσμούς, ώστε να προκαλέσουμε κοινωνική αλλαγή. 3. Στο επίπεδο της υποστή-

30 lifo – 11.2.16

το αίτημα για το δικαίωμα στη θεσμικά αναγνωρισμένη γονεϊκότητα, δεν καλύπτεται. Είναι μια πρώτη ευκαιρία για την κοινωνία να αξιολογήσει τη συνέπειά της με τις αρχές του πολιτισμού της, όπως ο σεβασμός στον άνθρωπο, η ισότητα και η ελευθερία. Ακόμα περισσότερο, δεδομένου ότι είμαστε μια οργάνωση νέων ανθρώπων που στην πλειονότητα των μελών της η σύναψη συμφώνου δεν είναι άμεσος στόχος, η ψήφισή του αποτέλεσε μια μοναδική ευκαιρία για εμάς, ώστε να κερδίσουμε ορατότητα και να προσπαθήσουμε να ευαισθητοποιήσουμε τον κόσμο πάνω στα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα LGBTQI+ νέα άτομα στη χώρα μας.

ριξης, στο πλαίσιο της οποίας προσφέρουμε βοήθεια και υποστήριξη σε θύματα βίας και διακρίσεων, οργανώνουμε ομάδες αυτογνωσίας που εποπτεύει ψυχολόγος αλλά και ομάδες ενδυνάμωσης. Όπως μπορεί να δει κανείς, η Colour Youth καταπιάνεται με πολλά πράγματα και, συνεπώς, υπάρχει χώρος για ενασχόληση ενός ατόμου με διάφορα θέματα».

— Να ξεκινήσουμε από κάτι θετικό. Πόσο σημαντική θεωρείτε τη νομική κατοχύρωση του Συμφώνου Συμβίωσης; Θα αλλάξει κάτι στον τρόπο που αντιμετωπίζει η κοινωνία τα LGBTQ άτομα; Η επέκταση του Συμφώνου Συμβίωσης και στα ομόφυλα ζευγάρια είναι αδιαμφισβήτητα ένα πολύ σημαντικό πρώτο βήμα, ιδιαιτέρως όταν αναγνωρίζει ένα αρκετά ευρύ πλαίσιο δικαιωμάτων στους/στις συντρόφους. Η κοινωνική αλλαγή είναι πάντα αποτέλεσμα της δράσης και ευαισθητοποίησης της κοινωνίας των πολιτών, αλλά μερικές φορές πρέπει και ο νομοθέτης να δείχνει τον σωστό δρόμο ή, τουλάχιστον, να φροντίζει ώστε να μην καλλιεργεί μέσω του νόμου διακρίσεις και στερεότυπα. Επομένως, το Σύμφωνο Συμβίωσης είναι κάτι θετικό, αν και σε καμία περίπτωση δεν καλύπτει το σύνολο των αναγκών των ομόφυλων ζευγαριών και αποτελεί από μόνο του μια διάκριση, καθώς προβλέπει «ειδικά δικαιώματα» για συγκεκριμένες ομάδες πολιτών και όχι τα ίδια για όλους και όλες. Είναι ενδεικτικό πως το βασικό αίτημα της κοινότητάς μας, δηλαδή

πού μπορεί να σας βρει όποιος ενδιαφέρεται; Εν γένει, είμαστε εξαιρετικά προσβάσιμη ομάδα και μπορεί κανείς να μας βρει μέσω e-mail (info@ colouryouth.gr), μέσω Facebook, Twitter ή Tumblr. Συναντιόμαστε, επίσης, κάθε Σάββατο. Τις συναντήσεις αυτές ανακοινώνουμε κάθε εβδομάδα στη σελίδα μας στο Facebook.

— Από τη δική σας εμπειρία αυτά τα πέντε χρόνια που υπάρχετε ως κοινότητα, η νέα γενιά είναι όντως πιο απελευθερωμένη σεξουαλικά και δέχεται πιο εύκολα το διαφορετικό ή αναπαράγει τα ίδια στερεότυπα και προκαταλήψεις; Ως οργάνωση, θεωρούμε ότι οι γενικεύσεις δεν δίνουν ποτέ αξιόπιστες και αληθείς πληροφορίες που να αντιπροσωπεύουν την πραγματικότητα για το σύνολο των ατόμων που συμπεριλαμβάνονται σε αυτές. Θέλουμε να πιστεύουμε ότι οι νέοι άνθρωποι νιώθουν όλο και πιο άνετα με το σώμα, τη σεξουαλικότητα και το φύλο τους και πως τα ερεθίσματα στην εποχή μας είναι αρκετά, ώστε να δίνεται η ευκαιρία σε ένα νέο άτομο να αυτοπροσδιοριστεί όσο το δυνατόν πιο ελεύθερα. Από την άλλη, τα περιστατικά που μας αναφέρονται καθημερινά για βία και διακρίσεις με βάση τον σεξουαλικό προσανατολισμό και την ταυτότητα φύλου στο σχολικό περιβάλλον αποδεικνύουν ότι πρέπει να διανυθεί ακόμα αρκετός δρόμος προκειμένου ο σεβασμός στη διαφορετικότητα και η απόρριψη των στερεοτύπων και προκαταλήψεων να αποτελούν στοιχείο της ταυτότητας της κοινωνίας μας. Μέσω της παιδείας, όμως, όλα γίνονται!

— Η ελληνική κοινωνία φαίνεται ότι γίνεται όλο και πιο συντηρητική. Στο θέμα της σεξουαλικής ταυτότητας τι γίνεται; Δεν θεωρούμε ότι η ελληνική κοινωνία γίνεται όλο και πιο συντηρητική. Πιο εσωστρεφής, ίσως, αλλά ελπίζουμε ότι η εντύπωση περί ανόδου του συντηρητισμού στην ελληνική κοινωνία βασίζεται στο γεγονός ότι

✖ Η υποστήριξη των νέων που ψάχνουν τη σεξουαλική τους ταυτότητα έρχεται από τους νέους Από τον M. Hulot

οι λίγες συντηρητικές φωνές ακούγονται πιο δυνατά από ποτέ, ενώ οι φωνές της λογικής και του σεβασμού στον άνθρωπο απέχουν από τον διάλογο ή αρνούνται να συμμετάσχουν σε μια ανούσια διαδικασία τηλεμαχίας με το σκοτάδι, ίσως επειδή θεωρούν ότι τα προβλήματα της κοινωνίας μας και της ανθρωπότητας είναι άλλα, πιο σημαντικά.

— Ποιο είναι το πιο μεγάλο πρόβλημα που αντιμετωπίζει ένα νέο LGBTQ άτομο που ζει στην ελληνική κοινωνία του 2016; Ποια είναι η καταπίεση που υφίσταται; Είναι πιο εύκολο να αποδεχτεί τη σεξουαλικότητά του απ’ ό,τι παλιότερα; Το πιο μεγάλο

πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι LGBTQ νέες και νέοι στη χώρα μας είναι, αδιαμφισβήτητα, οι διακρίσεις με βάση τον σεξουαλικό προσανατολισμό και την ταυτότητα φύλου. Ένας νέος άνθρωπος καλείται να αντιμετωπίσει, πέρα από όλα τα άλλα σημαντικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν όλες οι νέες και οι νέοι της χώρας μας, την ομοφοβία, την αμφιφοβία και την τρανσφοβία που έχουν μπολιάσει κάθε έκφανση της καθημερινότητάς μας. Ο αριθμός των περιστατικών που καταγράφουμε καθημερινά καθιστά σαφές ότι τα επιχειρήματα περί μη ύπαρξης διακρίσεων δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα. Οι άνθρωποι που λένε ότι δεν τους αφορά τι κάνει ο καθένας στο κρεβάτι του είναι και οι άνθρωποι που έχουν μια διαρκή ανησυχία να εντοπίσουν το «διαφορετικό» και να επιβάλουν την «κανονικότητά» τους. Το ακόμα πιο άσχημο είναι ότι η τρανσφοβία, η ομοφοβία και η αμφιφοβία αποτελούν μέρος του εκπαιδευτικού μας συστήματος. Τα σχολικά βιβλία διδάσκουν τα παιδιά να κάνουν διακρίσεις και να περιθωριοποιούν, να αναπαράγουν πρότυπα κανονικότητας (όχι μόνο κανονικότητας σεξουαλικού προσανατολισμού και ταυτότητας φύλου αλλά, γενικότερα, όπως κανονικότητες φύλων, φυλής κ.λπ.), ακόμα και αν ελάχιστα παιδιά θα καταφέρουν να ανταποκριθούν σε αυτά, με αποτέλεσμα το σύνολο της κοινωνίας μας, από τη δημόσια υπηρεσία μέχρι τον γιατρό και τον αστυνόμο, να μην αντιλαμβάνονται τη συμπεριφορά τους ως κακοποιητική ή προσβλητική. Στην πραγματικότητα, δεν θα πρέπει να αναρωτιό-

μαστε για τους λόγους που ο σχολικός εκφοβισμός με βάση τη σεξουαλικότητα, το φύλο και το σώμα παίρνει τέτοιες διαστάσεις. Αυτό είναι κάτι που σχεδόν καλλιεργείται συστημικά. Η αποδοχή της διαφορετικότητας είναι κάτι που στα σχολεία μαθαίνουμε να μην κάνουμε. Επιπλέον, ένα βασικότατο πρόβλημα της LGBTQ νεολαίας αποτελεί η έλλειψη της νομικής αναγνώρισης της ταυτότητας φύλου με βάση τον αυτοπροσδιορισμό. Αυτό σημαίνει, με απλά λόγια, πως ένα άτομο που δεν βιώνει το φύλο που του αποδόθηκε κατά τη γέννηση δεν έχει το δικαίωμα να αλλάξει τα χαρτιά του και να εναρμονίσει το τι βιώνει με το τι καταγράφουν τα επίσημα χαρτιά του. Αυτό οδηγεί σε τεράστια προβλήματα, καθώς με αυτό τον τρόπο το κράτος δείχνει ότι δεν σέβεται την προσωπικότητα των ατόμων αυτών. Είναι, ίσως, η μεγαλύτερη έλλειψη στη νομοθεσία σήμερα όσον αφορά τα LGBTQ ζητήματα και αποτελεί προτεραιότητα και του σωματείου μας. Έχουμε ανάγκη από μια νομική αναγνώριση της ταυτότητας φύλου που θα βασίζεται στον αυτοπροσδιορισμό και μόνο, θα είναι προσβάσιμη σε όλες τις ηλικίες, συμπεριλαμβανομένων και των ανήλικων ατόμων, και θα σέβεται το φύλο ως φάσμα και όχι ως δίπολο. Ως αποτέλεσμα των παραπάνω, οι δυσκολίες που εκ των πραγμάτων, με βάση στοιχεία, αντιμετωπίζει ένας νέος άνθρωπος στη χώρα μας σήμερα διπλασιάζονται αν έχει διαφορετικό προσανατολισμό ή/και ταυτότητα φύλου και υπερδιπλασιάζονται αν ανήκει παράλληλα σε άλλη συστημικά καταπιεσμένη ομάδα, όπως, για παράδειγμα, αν είναι και γυναίκα ή άτομο με αναπηρίες.

— Τι πρέπει να κάνει όποιος-α υποστεί βία οποιασδήποτε μορφής για τη σεξουαλική ταυτότητά του-της; Σίγουρα, αυτό ποικίλλει ανάλογα με το περιστατικό. Σε περίπτωση που ένα άτομο υποστεί οποιασδήποτε μορφής σωματική βία, θα πρέπει πρώτα να φροντίσει τη σωματική του ακεραιότητα και να καλέσει άμεσα το ΕΚΑΒ. Η βία, όμως, δεν είναι μονάχα η σωματική. Βία είναι και η λεκτική και η ψυχολογική. Ιδιαίτερα τα νέα LGBTQ άτομα στο σχολείο ή στο πανεπιστήμιο, αλλά και σε άλλους χώρους, υφίστανται βία και υποτίμηση της προ-

Το άσχημο είναι ότι η τρανσφοβία, η ομοφοβία και η αμφιφοβία αποτελούν μέρος του εκπαιδευτικού μας συστήματος.

σωπικότητάς τους. Η Colour Youth, από τα μέσα του 2014, τρέχει την καμπάνια «Πες το σ’ εμάς», που βασικό στόχο έχει την αύξηση των καταγραφών των περιστατικών βίας και διακρίσεων με βάση τον σεξουαλικό προσανατολισμό, την ταυτότητα φύλου ή την έκφραση φύλου. Παράλληλα, το «Πες το σ’ εμάς» παρέχει ψυχολογική και νομική υποστήριξη από εξειδικευμένους επαγγελματίες. Τέλος, παρέχει συνοδευτικές υπηρεσίες. Μέλη του προσωπικού του «Πες το σ’ εμάς» μπορούν να συνοδεύσουν θύματα στις αστυνομικές Αρχές, στο νοσοκομείο ή όπου αλλού χρειάζεται, ώστε να παρέχουν υποστήριξη. Τέλος, σημαντικό είναι να ξέρουν τα θύματα ομοφοβικής, αμφιφοβικής ή τρανσφοβικής βίας ότι μπορούν να καλέσουν στο 11414 σε 24ωρη βάση, τηλεφωνικό αριθμό του τμήματος Αντιμετώπισης Ρατσιστικής Βίας της Αστυνομίας. Ειδικά με το τμήμα Αντιμετώπισης Ρατσιστικής Βίας της ΓΑΔΑ έχουμε εξαιρετική συνεργασία.

— Υπάρχει κάτι που σας δίνει ελπίδα ότι στο μέλλον θα γίνουν καλύτερα τα πράγματα; Ελπίδα και δύναμη μας δίνουν οι άνθρωποι που μας στηρίζουν, είτε είναι μέλη της Colour Youth, είτε απλοί φίλοι και φίλες, είτε υποστηρικτές, πολίτες και πολιτικοί. Τα πράγματα θα γίνουν καλύτερα, γιατί η δύναμη του ανθρώπου να καλύψει μια ανάγκη είναι μεγαλύτερη από τη δύναμή του να ικανοποιήσει μια επιθυμία (εκτός αν πρόκειται για σοκολάτα, η επιθυμία για την οποία νικάει τα πάντα). Έτσι, σε ένα υποθετικό δίπολο, παρόλο που είμαστε κατά των διπόλων, μεταξύ ανάγκης για αξιοπρέπεια και ισότητα και ανάγκης για ικανοποίηση αισθημάτων μίσους και εγωισμού, ο έχων ή η έχουσα την πρώτη έχει μεγαλύτερη αντοχή και κίνητρο! Δύναμη μας δίνει, όμως, και η κοινότητα που έχουμε καταφέρει να φτιάξουμε, στην οποία κάθε άτομο είναι ευπρόσδεκτο. Μέσα από τις συχνές συναντήσεις μας καταφέρνουμε να μοιραζόμαστε τους προβληματισμούς μας, να αλληλοϋποστηριζόμαστε, να οραματιζόμαστε, να αυτοβελτιωνόμαστε και να δημιουργούμε ένα όσο το δυνατόν πιο ασφαλές περιβάλλον που βοηθά κάθε άτομο να ανακαλύψει την καλύτερη πλευρά του εαυτού του. παρισ ταβιτιαν

11.2.16 – lifo

31

Σεξ

Ο

ταν το ίντερνετ γίνεται ο «stress free» χώρος και τρόπος για να κάνουν σεξ όλο και περισσότεροι straight άντρες και γυναίκες. Το σεξ μέσω social media και μέσω application δεν είναι νέα υπόθεση. Ο κύριος λόγος που έψαχνες διαδικτυακούς φίλους από το FriendFinder πριν από καμιά 20αριά χρόνια ήταν για σεξ. Ή κάτι σαν σεξ. Μπορεί να ήταν μέσω μηνυμάτων ή μέσω φωτογραφιών, χειροκίνητο, αλλά ο σκοπός ήταν πάντα «πονηρός». Ακολούθησε το AdultFriendFinder, το Blendr, το Tinder και ξαφνικά η online αναζήτηση για σεξ εξαπλώθηκε σε κάθε γωνιά του κόσμου. Στο ενδιάμεσο, τα Badoo, Zorpia, Ok Cupid, Siren, The Grade, Chatroulette έκαναν το σεξ εύκολη υπόθεση –ή, έστω, ευκολότερη απ’ ό,τι παλιά– και η αναζήτηση σεξουαλικού συντρόφου μεταφέρθηκε από τις κοινωνικές συναναστροφές, το μπαρ, το κλαμπ και το φιλικό περιβάλλον στο λάπτοπ και στο κινητό. Το φλερτ έγινε sexting και εκεί που μάζευες το κουράγιο για να μιλήσεις σε κάποιον που σε ενδιέφερε στα δέκα μέτρα, τώρα, μαζί με έναν χαιρετισμό ή ένα αστείο emoji, του πετάς και μια φωτογραφία με τα βυζιά ή το πουλί σου. Φόρα παρτίδα. Το online φλερτ, που σε πολλούς μπορεί να ακούγεται κάπως παράξενο και κατασκευασμένο, έχει εξελιχθεί σε ένα είδος που ενδιαφέρει πολύ κόσμο κι έχει επαναπροσδιορίσει τον τρόπο με τον οποίο γίνονται οι γνωριμίες. Ίσως να είναι αποτέλεσμα της γοητείας που νιώθουμε όταν μιλάμε με έναν άγνωστο ή η εύκολη πρόσβαση που έχουμε στο Ίντερνετ, σε κάθε περίπτωση τα applications και τα social media καταλαμβάνουν σημαντική θέση στην προτίμηση των ατόμων 20-45 χρονών που θέλουν να κάνουν γνωριμίες που θα καταλήξουν σε σεξ. Και όχι μόνο. Το Facebook, το Instagram, ακόμη και το Twitter, είναι μερικά από τα πιο δημοφιλή μέσα για online γνωριμίες. Μέσω του chat μπορείς να κάνεις συνομιλίες με αγνώστους, sexting, να κάνεις συναντήσεις για σεξ, οι οποίες μπορεί να καταλήξουν ακόμη και σε σχέση. «Βρισκόμαστε στην εποχή που υπάρχει υπερπληθώρα μέσων κοινωνικής δικτύωσης, μέσα από τα οποία το άτομο μπορεί να βρει εύκολα και γρήγορα τον ερωτικά συμβατό παρτενέρ» λέει η σεξολόγος Σμαρούλα Κυριαζίδη. «Η παγίδα που υπάρχει είναι η ανωνυμία και η

32 lifo – 11.2.16

παντελής άγνοια του άλλου, γεγονός λόγω του οποίου ελλοχεύουν κίνδυνοι, τόσο πρακτικοί, όπως η άγνοια της πραγματικής ταυτότητας ή της ψυχοσεξουαλικής του υγείας ή των προτιμήσεών του, όσο και θεωρητικοί, όπως οι έννοιες που θυσιάζονται, της οικειότητας, της ουσιαστικής γνωριμίας με ένα άτομο κ.λπ.». «Είναι εύκολο να κάνει σχέση ένας άνθρωπος που εθίζεται στο σεξ με πολλαπλούς συντρόφους;». «Είναι το ίδιο εύκολο για κάποιον που έχει πολλαπλούς συντρόφους με εκείνον που δεν έχει, αρκεί βέβαια να βρει κάποιον που να τον εκφράζει σεξουαλικά για να παραμείνει στη σχέση». «Ισχύει ότι έτσι απελευθερώνεται η σεξουαλικότητα ή σου κάνει πιο δύσκολη τη ζωή;». «Σαφώς και απελευθερώνεται η σεξουαλικότητα. Ωστόσο, το άτομο αποπροσανατολίζεται από τον στόχο της σχέσης και από την έννοια του κοντά. Το κύριο ερώτημα είναι η επιλογή των πολλαπλών συντρόφων, διότι αυτό διευκολύνει το άτομο, καθώς δεν δείχνει τον πραγματικό του εαυτό. Επομένως, καθιστά πιο δύσκολο το εγχείρημα να μπει σε μια σχέση και να δείξει ποιος είναι πραγματικά». Το Tinder είναι η πιο δημοφιλής εφαρμογή ανάμεσα σε straight άτομα. Το μόνο που έχει να κάνει κάποιος είναι να την κατεβάσει, να γίνει μέλος μέσω Facebook ή μέσω email, να συμπληρώσει τα στοιχεία που απαιτεί (ακόμα και ψεύτικα), να βάλει τη φωτογραφία που προτιμάει και το παιχνίδι ξεκινάει. Στην οθόνη του κινητού σου εμφανίζονται φωτογραφίες από πιθανά ταίρια στα οποία μπορείς να κάνεις like, super like ή να τα απορρίψεις. Κάποιοι το χρησιμοποιούν ελάχιστα, όποτε χρειαστεί, για κάποιους άλλους γίνεται τρόπος ζωής, έστω και για μια μεμονωμένη περίοδο της ζωής τους, κάποιοι εθίζονται και αδυνατούν να κάνουν γνωριμίες αλλιώς. Το ποσοστό των ανθρώπων που χρησιμοποιούν το Ίντερνετ, σύμφωνα με την έρευνα της LiFΟ, είναι 10% περίπου. Μπορεί οι γυναίκες να είναι περισσότερες (55,5%), αλλά και οι άντρες κατέχουν σημαντικό ποσοστό (43,9%). Πολλοί θεωρούν πλέον ότι πέρα από γνωριμίες για σεξ μέσω Ίντερνετ, μπορείς να βρεις σύντροφο για να κάνεις σχέση ή, έστω, δεν το αποκλείουν. Ρωτήσαμε άντρες και γυναίκες που χρησιμοποι-

Έχω κάνει 20 γνωριμίες περίπου σε έναν χρόνο μέσω Tinder. Όλα τελειώνουν μετά το σεξ, ο έρωτας δεν υπάρχει σε όλο αυτό. Προσωπικά, με ενδιαφέρει η απόλαυση. Αν προκύψει σχέση, ναι, θα την ήθελα.

ούν εφαρμογές στην καθημερινότητά τους: Παναγιώτης, 28 «Είναι αρκετά εύκολο να κάνεις γνωριμίες μέσω του κινητού, αν ξέρεις πού να ψάξεις. Εγώ χρησιμοποιώ το Τinder. Θα έλεγα ότι το 20% των γνωριμιών που κάνω καταλήγει σε σεξ. Μέσα σε έναν χρόνο έχω κάνει 10 γνωριμίες με διαφορετικά άτομα. Από τη στιγμή που η γνωριμία είναι στιγματισμένη από το Ίντερνετ, και οι δύο είναι εξίσου έτοιμοι για σεξ, με το “καλημέρα”. Αυτή η αναζήτηση είναι κάτι εθιστικό, γίνεται εμμονή και από το πρωί μέχρι το βράδυ που θα κοιμηθείς τσεκάρεις το κινητό. Αν πάνε όλα καλά σε μια συνάντηση, κρατάς και επαφή για fuck buddies. Δεν υπάρχει δυνατότητα σχέσης. Ο έρωτας δεν είναι πουθενά σε αυτό, είναι απλώς ακόμα ένα μέσο αυτοεπιβεβαίωσης για πολλούς και για μερικούς ένας εύκολος και γρήγορος τρόπος να κάνεις σεξ χωρίς δεσμεύσεις και άσκοπες ερωτήσεις. Η σχέση με ενδιαφέρει, αλλά όχι προς το παρόν, γι’ αυτόν το λόγο έστρεψα την προσοχή μου στην απόλαυση χωρίς δεσμεύσεις». Γιώργος, 39 «Θα έλεγα ότι είναι σχετικά εύκολο να κάνεις γνωριμίες στο Τinder. Ένα 30% καταλήγει σε σεξ. Τρεις γνωριμίες έχω κάνει, αλλά σε πολύ λιγότερο από έναν χρόνο. Ο άντρας, εννοείται, κάνει το πρώτο βήμα. Εθιστικό δεν θα το έλεγα, αλλά το χρησιμοποιώ συχνά. Προσωπικά, δεν έχω κάνει ποτέ σχέση.

swinging;

✖ Κι αν είμαι straight, θα το κάνω όπως το έκαναν οι gay για δεκαετίες Από τη Μαρίνα Πετρίδου

παρισ ταβιτιαν

Δεν θα το απέκλεια πάντως. Why not? Θεωρώ ότι υπάρχει η δυνατότητα σχέσης. Σε αυτήν τη φάση με ενδιαφέρει μόνο η απόλαυση». Νίκος, 26 «Αν είσαι εμφανίσιμος, πολύ εύκολο, αν όχι, είναι περίπλοκο. Γίνεται, όμως, υπάρχει κάποια για τον καθένα εκεί έξω. Αρκετές γνωριμίες καταλήγουν σε σεξ, όποιος ψάχνει βρίσκει. Έχω κάνει 20 γνωριμίες μέσα σε έναν χρόνο. Πιστεύω ότι μια γυναίκα κάνει πιο εύκολα σεξ από την πρώτη γνωριμία. Το Tinder είναι εθιστικό, αν μπεις και μάθεις στον εύκολο τρόπο, δύσκολα ξεφεύγεις. Σχέση δεν κάνω, ούτε πιστεύω ότι υπάρχει η δυνατότητα σταθερής σχέσης. Ποιος έρωτας; Με ενδιαφέρει μόνο η απόλαυση». Γιάννης, 24 «Είναι πολύ εύκολο να κάνεις γνωριμίες. Έχω κάνει 15 γνωριμίες μέσα σε έναν χρόνο και το 60% περίπου έχει καταλήξει σε σεξ. Δεν υπάρχει διαφορά ανάμεσα σε άντρα και γυναίκα για το ποιος θα κάνει την πρώτη κίνηση. Ναι, όποιος και να το χρησιμοποιεί, είναι εθιστικό. Δεν έχω κάνει καμία σχέση, είναι ένα κενό, προς το παρόν, για μένα. Αλλά, γενικά, νομίζω ότι υπάρχει η δυνατότητα. Ο έρωτας δεν υπάρχει πουθενά σε όλο αυτό. Για μένα είναι και η απόλαυση και η δυνατότητα σχέσης που με ενδιαφέρουν». Χριστίνα, 27 «Οι περισσότερες γνωριμίες που έχω κάνει στο Tinder καταλήγουν σε σεξ. Προς το παρόν, έχω κάνει ελάχιστες, 3-4

γνωριμίες, δεν το χρησιμοποιώ για καιρό. Πιο εύκολα κάνει η γυναίκα σεξ από την πρώτη γνωριμία. Η χρήση του app που επιλέγεις είναι τόσο εθιστική όσο εθιστικό είναι το σεξ για έναν άνθρωπο. Συνήθως, αυτού του είδους οι γνωριμίες έχουν την μορφή one-night stand. Αν υπάρξει η χημεία αλλά και η θέληση για σχέση, πιστεύω πως, ναι, μπορεί να γίνει και σχέση. Ο έρωτας υπάρχει και εμφανίζεται στην πορεία. Η σχέση με ενδιαφέρει βέβαια, η απόλαυση είναι στιγμιαία». Σταυρούλα, 29 « Έχω κάνει περίπου 20 γνωριμίες σε έναν χρόνο μέσω Tinder. Ο άντρας κάνει πιο εύκολα σεξ από την πρώτη γνωριμία. Για μένα δεν είναι καθόλου εθιστικό. Δεν έχω κάνει ποτέ σχέση και πιστεύω ότι υπάρχει μικρή δυνατότητα σχέσης. Όλα τελειώνουν μετά το σεξ, ο έρωτας δεν υπάρχει σε όλο αυτό. Προσωπικά, με ενδιαφέρει η απόλαυση. Αν προκύψει σχέση, ναι, θα την ήθελα». Έλενα, 33 «Είναι πολύ εύκολο να κάνεις σεξ πλέον μέσω της ανωνυμίας και της ευελιξίας που σου προφέρουν τέτοιου είδους apps. To Tinder π.χ. το χρησιμοποιώ από τις 25 Δεκέμβρη του 2014 και έχω κάνει τουλάχιστον 50 γνωριμίες. Έχω ανταλλάξει επικοινωνία με τους 40 από αυτούς, με τους 30 έχουμε ανταλλάξει fb, Viber, Insta και κινητό τηλέφωνο. Με τους μισούς έχω βγει. Με το 25% υπήρξε επαφή (σεξ). Την πρώτη κίνηση και στο chatting

αρχικά αλλά και στο σεξ από κοντά την κάνει σταθερά ο άντρας. Υπάρχει αρκετά μεγάλο ποσοστό σύναψης σταθερής σχέσης. Εγώ από το Tinder κέρδισα έναν πολύ καλό φίλο, για παράδειγμα. Με ενδιαφέρει και η σχέση. Είναι εθιστικό πολύ όλο αυτό, γιατί θυμίζει ένα άπιαστο, αόριστο, μυστήριο, ατελείωτο και μη ασφαλές παιχνίδι κρυμμένου θησαυρού. Ο έρωτας υπάρχει παντού, στο φλερτ κατά τη διάρκεια του chat, στο body language μετά, στον καφέ, στο πιθανό σεξ. Στην επικοινωνία με το αντίθετο φύλο πριν από την (αληθινή) γνωριμία, στο chat και μετά face to face σε καφέ, μπαρ, αμάξι, παραλία». Παναγιώτα, 26 «Φέτος έχω μιλήσει με 30 άντρες κι έχω βρεθεί με 3. Ένας άντρας κάνει πιο εύκολα το πρώτο βήμα. Εγώ δεν εθίστηκα, αλλά μία φίλη μου είναι μανιώδης με το Tinder. Μπορεί να κάνεις σχέση, μπορεί και όχι. Το 85% δεν κάνει σχέση. Μπορεί να σου αρέσει πολύ ο άλλος και να είναι σχεδόν σαν έρωτας, αλλά όσο και να σου αρέσει, υπάρχει κάποιος άλλος καλύτερος, που περιμένει να τον γνωρίσεις». Σταμάτης, 34 «Mέσα σε έναν χρόνο έκανα 300-500 και από αυτές 65-70% έχουν καταλήξει σε σεξ. Εμένα δεν με ενδιαφέρει η σχέση και αν το δοκίμαζα, δεν νομίζω να την έπαιρνα στα σοβαρά. Δεν ψάχνεις για φρούτα σε χασάπικο».

Εκτός από τις ιδιωτικές συναντήσεις για swinging, υπάρχουν τρία οργανωμένα swinging clubs στην Αθήνα. Και τα τρία μαγαζιά απευθύνονται σε ετερόφυλα ζευγάρια. Δεν εξετάζεται αν είναι παντρεμένοι, νόμιμα ή παράνομα ζευγάρια, με ηλικίες από 35 χρονών και πάνω. Αυτοί ζητάνε και κάποια συντροφικότητα. Είναι σημαντικό να είναι ξεκάθαρο στο μυαλό αυτού που συμμετέχει ότι με τον ίδιο σύντροφο πηγαίνει και με τον ίδιο σύντροφο φεύγει. Υπάρχει συναίσθημα στην ερωτική επαφή, αλλά δεν υπάρχει συναισθηματική εμπλοκή. Είναι ένα παιχνίδι. Παίζουμε, ευχαριστιόμαστε και μετά ο καθένας συνεχίζει τη ζωή του. Το εξωσυζυγικό σεξ είναι κάτι τελείως διαφορετικό. Όταν ξεκινάει το ερωτικό παιχνίδι, την πρωτοβουλία την παίρνει συνήθως η γυναίκα και ο άντρας ακολουθεί. Σε δύο από αυτά τα clubs, μία φορά την εβδομάδα επιτρέπεται η παρουσία τρίτου ατόμου μαζί με το ζευγάρι, για να γίνει τρίο. Στο υπόγεια υπάρχει ειδικός χώρος ειδικά διαμορφωμένος για ομαδικό σεξ μεταξύ των ζευγαριών. Με αδιαφανείς κουρτίνες, στρώματα στο πάτωμα και μια διακριτή ταμπέλα που λέει «group sex room». Αυτά τα δωμάτια απευθύνονται σε μεγάλο αριθμό ζευγαριών, που δεν θέλουν να απομονωθούν στον πάνω όροφο. Όσοι πηγαίνουν κάτω θα πρέπει να είναι με τα εσώρουχα, απαγορεύεται να είσαι ντυμένος.

11.2.16 – lifo

33

Σεξ

Η

πολυσυντροφικότητα περιλαμβάνει όλα τα φύλα και όλους τους σεξουαλικούς προσανατολισμούς, σε πιθανούς και απίθανους συνδυασμούς. Οι ρίζες του ρεύματος των πολυσυντροφικών στο εξωτερικό βρίσκονται στις δεκαετίες του ’60 και του ’70. Πρόσφατα, όμως, η ομάδα «Ανοιχτές Σχέσεις» άρχισε να διοργανώνει πιο ανοιχτές συναντήσεις για άτομα που ενδιαφέρονται να μάθουν τα πάντα για τον όρο “polyamory”, δηλαδή το να θέλει κανείς να έχει περισσότερες από μία ερωτικές σχέσεις, βασισμένες στην ειλικρίνεια και στη συναίνεση. «Μπορεί να υπάρχουν μέχρι και ασέξουαλ άτομα ή μπορεί να υπάρχει και ομαδικό σεξ» λέει η Λίζα Αστερίου, δημιουργός της ομάδας και ακτιβίστρια σχετικά με θέματα σεξουαλικότητας. «Τίποτα δεν είναι υποχρεωτικό. Το βασικό πρόβλημα ήταν ότι κάποιοι άνθρωποι, όταν ακούνε τον όρο “ανοιχτές σχέσεις”, πιστεύουν ότι θα βρουν εύκολες γκόμενες, και έτσι υπήρχε πολλή σεξουαλική παρενόχληση στο facebook – πλέον έχουμε βάλει κανόνες. Η σελίδα είναι ανοιχτή, αλλά υπάρχει και μια κλειστή ομάδα από 1.000 άτομα περίπου. Επίσης, οι συναντήσεις της ομάδας δεν ανακοινώνονται ανοιχτά, εκτός από κάποιες εξαιρέσεις. Γι’ αυτόν το λόγο, αυτό που κάνουμε δεν έχει ακουστεί πολύ. Είναι μια αναγκαστική επιλογή. Κάνουμε μηνιαίες συναντήσεις, βιωματικά εργαστήρια, συζητήσεις, προβολές ταινιών γύρω από το θέμα της πολυσυντροφικότητας και των ανοιχτών σχέσεων. Οι συναντήσεις μας, επειδή γίνονται σε κλειστό κύκλο, μαζεύουν γύρω στα 15 με 20 άτομα. Για να είμαι ειλικρινής, όμως, δεν θέλουμε να γίνει κάτι μαζικό. Είναι καλύτερο να έρχονται λιγότερα άτομα για να γίνεται μια συζήτηση ουσιαστική, να μπορούμε να μοιραστούμε πράγματα και να μιλήσουμε για τον εαυτό μας και τις εμπειρίες μας. Στόχος δεν είναι να μαζέψουμε πλήθος αλλά να έχουμε ποιότητα, όχι ποσότητα. Έρχονται πολλά νέα παιδιά στις συναντήσεις, φοιτητές, φοιτήτριες,

34 lifo – 11.2.16

έρχονται όμως και άτομα 60 ετών». Όμως, τι ακριβώς είναι η πολυσυντροφικότητα και πώς είναι μια σχέση με περισσότερους από δύο ανθρώπους; «Τυπική σχέση δεν υπάρχει» λέει η Λίζα. «Υπάρχει μεγάλη πολυμορφία, από το πιο χαλαρό μέχρι σχέσεις συμβίωσης. Σίγουρα υπάρχει ζήλια, όπως σε όλες τις σχέσεις. Πιστεύουμε, όμως, ότι η ζήλια, σε μεγάλο βαθμό, είναι ένα φαινόμενο που καλλιεργείται κοινωνικά. Σε άλλες μορφές πολιτισμών, από τα αρχαία χρόνια, οι σχέσεις είναι πολύ πιο ελεύθερες. Στην Ελλάδα υπάρχουν πολυσυντροφικές οικογένειες που ξέρουμε ότι συμβιώνουν και έχουν και παιδιά. Αυτές οι πολυσυντροφικές οικογένειες κατά κανόνα δεν δημοσιοποιούν τον τρόπο ζωής τους, επειδή εδώ υπάρχει το φαινόμενο της πολυφοβίας, όπως υπάρχει και το φαινόμενο της τρανσφοβίας ή της ομοφοβίας. Είναι στην ομάδα μας, αλλά δεν θα κάνουν δημόσιο come out. Όταν μιλάμε για πολυσυντροφικότητα, δεν εννοούμε ξεπέτες, ούτε σεξοκεντρικές σχέσεις, μιλάμε για συντροφικές σχέσεις. Στην κοινωνία ισχύει το στερεότυπο “πολυσυντροφικός ίσον σεξομανής”, άρα σε βλέπουν κάτω από αυτό το πρίσμα. Πολλές φορές, αντί να χρησιμοποιούμε τις φράσεις “είμαι ερωτευμένη” ή “έρωτας”, λέμε “βιώνω την ενέργεια της καινούργιας σχέσης”. Αυτό δίνει μια άλλη οπτική γωνία. Απομυθοποιεί την έννοια του αιώνιου έρωτα, που περιβάλλεται από μια τρομερή μυθοπλασία, και μας προσγειώνει λιγάκι, με την έννοια ότι παύει κάποια στιγμή η σχέση να είναι καινούργια. Πάντοτε με ενδιέφερε να έχω σχέσεις μη μονογαμικές, με ειλικρίνεια. Δεν μου άρεσε να κάνω κάτι πίσω από την πλάτη του άλλου ανθρώπου. Δεν με ενδιέφερε ο άλλος να μου δώσει αποκλειστικότητα. Δεν έβρισκα τον λόγο της χρησιμότητας της αποκλειστικότητας. Εί-

Όταν μιλάμε για πολυσυντροφικότητα, δεν εννοούμε ξεπέτες, ούτε σεξοκεντρικές σχέσεις, μιλάμε για συντροφικές σχέσεις. Στην κοινωνία ισχύει το στερεότυπο «πολυσυντροφικός ίσον σεξομανής», άρα σε βλέπουν κάτω από αυτό το πρίσμα.

μαι, όμως, μια σπάνια περίπτωση ανθρώπου, επειδή δεν βιώνω το συναίσθημα της ζήλιας. Υπάρχουν τέτοιοι άνθρωποι. Οι περισσότεροι άνθρωποι, όταν λένε ότι δεν ζηλεύουν, λένε ψέματα. Στον περισσότερο κόσμο μπορεί να ακούγονται κάπως προχωρημένα όλα αυτά, όταν π.χ. δεν βλέπεις τον άλλον άνθρωπο ως ιδιοκτησία σου. Έπειτα από ένα ταξίδι μου στην Καλιφόρνια τη δεκαετία του ’90, άρχισα να διαβάζω σχετικά βιβλία. Σε κάποια φάση άρχισα να πειραματίζομαι με διάφορες μορφές πολυσυντροφικών σχέσεων. Δεν είναι εύκολο να περάσεις από τη θεωρία στην πράξη. Στην αρχή ακούγεται γοητευτικό, επειδή θεωρούν ότι είμαστε απελευθερωμένοι. Κάποιοι άντρες δέχονται πιο εύκολα την πολυγαμία σε σεξουαλικό επίπεδο, αλλά πολύ δύσκολα σε συναισθηματικό επίπεδο. Είχα συντρόφους που δεν τους ενοχλούσε αν έκανα σεξ με κάποιο άλλο άτομο, τους ενοχλούσε όμως πάρα πολύ να κάνω σχέση με αυτό το άτομο. Αυτό τους ήταν πολύ βαρύ. Προσωπικά, κατάργησα από ένα σημείο κι έπειτα τις σχέσεις ζευγαριού. Πλέον προτιμώ τον όρο ερωτική φιλία. Ούτε και αυτό είναι εύκολο. Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν το καταλαβαίνουν. Στη ζωή, όμως, τίποτα δεν είναι εύκολο, απ’ ό,τι φαίνεται. Στην Ελλάδα υπάρχει, βέβαια, κατά κόρον και το φαινόμενο της απιστίας. Το δικό μας πρόβλημα είναι μέσα στις σχέσεις. Δεν προέρχεται τόσο από την κοινωνία, επειδή η κοινωνία δεν πολυασχολείται μαζί μας. Βέβαια, υπάρχουν haters, αλλά δεν είναι κάτι που το συναντάμε στην καθημερινότητά μας. Στις σχέσεις, όμως, έχουν υπάρξει και φαινόμενα κακοποίησης. Αυτό μπορεί να υπάρξει σε οποιαδήποτε σχέση, αλλά η πολυσυντροφικότητα κάνει πιο φανερές τις ανασφάλειες των ανθρώπων. Και κάτω από την επίδραση της ανασφάλειας, κάποιος μπορεί να ασκήσει εύκολα έλεγχο πάνω σε ένα άλλο άτομο, να το εγκλωβίσει με διάφορους τρόπους – όχι από κακή πρόθεση, αλλά μπορεί να καταλήξει να είναι ψυχολογική βία. Θέλουμε το Σύμφωνο Συμβίωσης, ο γάμος και η παιδοθεσία να είναι ανοιχτά και στα πολυσυντροφικά άτομα. Όσα άτομα βρίσκονται σε σχέση συμβίωσης να μπορούν να την κατοχυρώσουν και νομικά. Στη Βραζιλία συμβαίνει αυτό. Είμαστε σε μια καλή περίοδο διεργασιών και ζυμώσεων και συζητάμε κάποια θέματα που άλλες εποχές δεν υπήρχε περίπτωση να διανοηθούμε καν να τα συζητήσουμε». Αυτήν τη στιγμή στην Ελλάδα υπάρχουν τρεις τουλάχιστον πολυσυντροφικές οικογένειες που συμβιώνουν μεταξύ τους και έχουν και παιδιά. https://polysyntrofikotita.wordpress.com/ https://polyamorygr.wordpress.com/

✖ Δύο, τρεις ή και περισσότεροι σε μια σχέση Από τη Μαρία Παππά παρισ ταβιτιαν

11.2.16 – lifo

35

Σεξ ✖ Η gay κοινότητα, το Σύμφωνο Συμβίωσης, η ζωή ως μονογαμικό ζευγάρι Από τον Θοδωρή Αντωνόπουλο 36 lifo – 11.2.16

Τ

ι καινούργιο φέρνει το Σύμφωνο Συμβίωσης στα gay ζευγάρια; Πώς οι τολμηροί σεξουαλικά ομοφυλόφιλοι ίσως και να μετατρέπονται σε κάτι άλλο, ίσως πιο συντηρητικό;

Ο Ανέστης είναι σε σχέση ένα τέταρτο του αιώνα – δεν το λες και λίγο. Υπήρξαν για πολλά χρόνια μονογαμικό ζευγάρι, ώσπου αποφάσισαν να αφήσουν ο ένας στον άλλο μια «διακριτική ελευθερία». Θεωρεί, εξάλλου, ότι η βαθιά αγάπη και συντροφικότητα που τους δένει δεν διακυβεύεται – αυτό τους το επίτευγμα επιθυμούν να γιορτάσουν, κάνοντας και ένα Σύμφωνο που θα τους επιτρέψει κιόλας να είναι πλάι στα καλύτερα και στα χειρότερα. Χαίρονται για τα δικαιώματα που κατακτιούνται, αλλά δεν συμπαθούν την υποκρισία και τον καθωσπρεπισμό που συνοδεύουν πολλές φορές τις «επίσημες» ομοφυλόφιλες σχέσεις, όπως άλλωστε και τις ετεροφυλόφιλες, όντας και μιας γενιάς που βίωσε τον έρωτα πιο ελεύθερα και αντισυμβατικά. Όνειρό τους να καταφέρουν να φτιάξουν έναν κόσμο από τον οποίο να μπορούν να κρατηθούν για μια ζωή. Ή όσο κρατήσει. «Είμαι σε σχέση 25 χρόνια. Ανήκω σε αυτούς που πιστεύουν πως ο παθιασμένος έρωτας που αισθάνεται κανείς σύντομα μεταβάλλεται σε κάτι άλλο. Το ευτύχημα με πολλά gay ζευγάρια είναι πως, λόγω του πρότερου βίου τους, μπορούν να αναγνωρίσουν πως αυτό δεν σχετίζεται με τη μείωση της σεξουαλικής επιθυμίας κι έτσι μπορούν, χωρίς ενοχές, να μεταβούν στο επόμενο στάδιο της σχέσης, που είναι η μεγάλη αγάπη, η συντροφικότητα (που δεν είναι σκέτη φιλία), ακόμα κι αν αυτό δεν περιέχει τόσο σεξ όσο η πρώτη φάση του έρωτα. Οπότε, τώρα μπορώ να σου πω πως με τον σύντροφό μου είμαστε μαζί επειδή αγαπιόμαστε πολύ και θέλουμε να είμαστε μαζί, χωρίς κανέναν

απολύτως περιορισμό ή πρέπει. Φυσικά, θα κάνουμε το Σύμφωνο. Ξέρω πως είναι συμβόλαιο και όχι γάμος, όμως αν αυτό είναι το μόνο επισφράγισμα μιας φανταστικής και πολύχρονης σχέσης, θέλω να το κάνω, να γιορτάσω τη σχέση μου. Από κει και πέρα, όλα τα διαδικαστικά, που είναι και πιο σημαντικά, είναι αυτά που με απασχολούν περισσότερο. Το ξέρεις πως έπειτα από 15 χρόνια συμβίωσης στο ίδιο σπίτι ακόμα ζω με τον φόβο πως αν πάθει ο άλλος κάτι, εγώ δεν έχω κανένα δικαίωμα πάνω σε μια ολόκληρη ζωή; Και, βέβαια, το αντίστροφο… Ναι, υπήρξα μονογαμικός για περισσότερο από μία 15ετία. Μετά, με κοινή απόφαση, το αλλάξαμε αυτό. Ανήκω σε μια γενιά ομοφυλόφιλων ανδρών που στερήθηκαν το σεξ στα νιάτα τους κι έμαθαν να το βρίσκουν και να το βιώνουν με συγκεκριμένους τρόπους. Η μονογαμία δεν ήταν κάτι που είχα στο μυαλό μου. Έτυχε, και για όσο το έκανα, άλλον άνδρα δεν γύρισα να κοιτάξω ερωτικά. Όταν αυτό τελείωσε (και τελείωσε και για τους δύο), ήξερα πως αυτός δεν θα έπρεπε να είναι λόγος χωρισμού αλλά μια μετάβαση σε κάτι άλλο. Βέβαια, το σεξ στη σχέση μου δεν έχει τελειώσει εντελώς, οπότε δεν ψάχνομαι διαρκώς για σεξ. Έχω, όμως, την επιλογή, αν θέλω να κάνω κάτι, να μπορώ να το κάνω διακριτικά. Η κατάσταση, λοιπόν, είναι δηλωμένη, αλλά όχι οι λεπτομέρειες, οι οποίες πιστεύω πως προκαλούν μεγάλη παρακμή στο ζευγάρι. Πιστεύω, γενικά, πως η μονογαμία δεν είναι ένα κοινό χαρακτηριστικό των gay ή των straight ζευγαριών. Ή το έχεις ή όχι. Για μένα

η συντροφικότητα είναι ό,τι πιο σπουδαίο έχω στη ζωή μου. Για άλλους μπορεί να μην είναι. Ξέρω ανθρώπους σε gay σχέσεις οι οποίοι παραμένουν μονογαμικοί για δεκαετίες και δεν έχουν καμία ανάγκη να ψαχτούν. Αυτοί πιστεύουν πως η καρδιά προδίδεται όταν το σώμα παρεκτρέπεται. Εγώ, πάλι, ανήκω σε αυτούς που τα έχουν πολύ καλά χωρισμένα στο μυαλό τους αυτά τα δύο. Τώρα τουλάχιστον! Η αλλαγή ερωτικών συντρόφων μπορεί πράγματι να «τονώσει» μια μακροχρόνια σχέση, αν φυσικά μπορείς να το διαχειριστείς. Όλα αυτά τα ζητήματα απαιτούν από τον καθένα μας ένα επίπεδο ωριμότητας και σοβαρότητας για να λειτουργήσουν χωρίς έκτροπα. Δεν ξέρω αν η διεκδίκηση της ενσωμάτωσης και της θεσμικής αποδοχής μάς έκανε συντηρητικότερους. Σίγουρα μας παγίδευσε σε κάτι από το οποίο πιστεύω πως σύντομα θα βγούμε. Πάντως, το κύριο θέμα της υπόθεσης είναι πως πρώτη η straight κοινωνία και ακολούθως η gay συντηρητική κοινωνία των ζευγαριών θέλει να σε εντάξει στον δικό της τρόπο. Δεν θέλει να ξέρει για παρτούζες, ψωνιστήρια, grindr, gay σάουνες, θέλει να γίνεις “σαν κι αυτούς”. Για προσπάθησε π.χ. να πεις σε μια παρέα power gays πως συχνάζεις σε gay σάουνες, δες το βλέμμα τους και τα ξαναλέμε! Κι εσένα, που μια ζωή σε απέρριπταν, σου αρέσει λίγο αρχικά που έγινες μονογαμικός και “ταιριάζεις” με τους άλλους κανονικούς, ώσπου στην πορεία ακούς το πρώτο ομοφοβικό σχόλιο που γίνεται μπροστά σου λες κι είσαι αόρατος και τότε καταλαβαίνεις πως κάτι πάει λάθος… Όσο μεγαλώνει και βγαίνει προς τα έξω και προς την κανονικότητα η ελληνική LGBT κοινότητα, φυσικά και θα απορροφήσει πολλά από τα κακώς κείμενα της straight. Εγώ βλέπω μια μεγάλη μανία από πολλούς gay να κάνουν ό,τι κάνουν οι άλλοι ή να μιλάνε για το σεξ με τον ίδιο συντηρητικό τρόπο που μιλούν οι υπόλοιποι στα τραπέζια. Δεν ξέρω τι είναι σωστό. Απλώς εγώ δεν πρόκειται να κάνω όσα κορόιδευα. Τι “στεριώνει” μια σχέση; Βασικά, πρέπει να γουστάρεις πραγματικά τον άλλον. Να τον θαυμάζεις. Να σου λείπει όταν φεύγει. Να είναι το πρώτο πράγμα που σκέφτεσαι το πρωί. Να είναι ο άνθρωπος που συνεννοείσαι καλύτερα από οποιονδήποτε άλλον. Και αν δεν έχετε παιδιά, όπως πάρα πολλοί ομοφυλόφιλοι, να έχετε φτιάξει έναν κόσμο από τον οποίο να μπορείτε να κρατηθείτε για μια ζωή. Ή όσο κρατήσει». μανοσ χρυσοβεργησ

11.2.16 – lifo

37

το σεξ με αριθμουσ Πού συνηθίζουν να το κάνουν; Με πόσους συντρόφους; Σε αυτά και άλλα πολλά απάντησαν 15.000 χρήστες του lifo.gr σε έρευνα που αναρτήθηκε πριν από μία εβδομάδα. Εικονογράφηση: Dreyk the Pirate Το φύλο σου είναι Άνδρας............................................... 43.9% Γυναίκα...............................................55.5%

Πόσων χρονών είσαι; 17-25..................................................49.7% 26-35................................................. 33.9% 36-45...................................................11.6% 46-60................................................... 4.3% Πάνω από 60......................................... 0.5%

Πόσο συχνά κάνεις σεξ; Κάθε μέρα........................................... 10.2% 2-3 φορές την εβδομάδα.......................... 35% Μία φορά την εβδομάδα....................... 15.7% 2-3 φορές τον μήνα................................. 13% Μία φορά τον μήνα............................... 6.9% Πιο σπάνια........................................... 17.5%

Πώς βρίσκεις σεξουαλικό σύντροφο;

Από τις καθημερινές μου συναναστροφές. 63% Από application στο κινητό μου.............. 4.6% Από social media................................... 4.9% Τυχαία................................................ 15.6% Δεν βρίσκω...........................................11.9%

Πόσους σεξουαλικούς συντρόφους είχες τον προηγούμενο μήνα; Κανέναν.............................................. 17.2% Έναν...................................................64.4% Δύο...................................................... 11.4% Πάνω από δύο...................................... 4.9% Πάνω από πέντε..................................... 2.1%

Παίρνεις προφυλάξεις στο σεξ; Πάντα................................................ 50.9% Πού και πού........................................ 30.2% Σπάνια................................................... 10% Ποτέ.................................................... 8.9%

Είχες ποτέ σεξουαλική εμπειρία με άτομο του ίδιου φύλου; Ναι.................................................... 20.2% Όχι.....................................................79.8%

Μέσα σε σχέση, πόσο συχνά κάνεις σεξ μέσα στην εβδομάδα; Μία φορά............................................. 14.1% Περισσότερο από μία φορά................... 81.9% Καμία.................................................... 4.1%

Τι θεωρείς ακραίο στο σεξ; Το ομαδικό σεξ.................................... 17.5% Τα σαδομαζο-παιχνίδια......................... 16.4% Την εκπόρνευση..................................59.4% Άλλο.................................................... 4.2%

Ποια είναι η μεγαλύτερή σου ερωτική αγωνία; Μήπως δεν έχω καλές επιδόσεις............ 21.2% Μήπως δεν έχω στύση........................... 8.6% Να μην τελειώσω γρήγορα..................... 11.7% Να μην κολλήσω κάποια ασθένεια........ 53.2% Άλλη.................................................... 2.8%

Θα συμβουλευόσουν για κάποιο σεξουαλικό πρόβλημά σου κάποιον ειδικό; Ναι.................................................... 86.6% Όχι..................................................... 13.4%

38 lifo – 11.2.16

Με ποιον συζητάς πιο πολύ για το σεξ; Με κανέναν......................................... 17.7% Με τον κολλητό/κολλητή........................ 76% Με συγγενικό πρόσωπο......................... 3.8% Με αγνώστους σε chat.......................... 2.4% Με ποιον μοιράζεσαι τις ερωτικές σου φαντασιώσεις; Με κανέναν......................................... 24.1% Με τον κολλητό/κολλητή..................... 14.4% Με τον ενδιαφερόμενο-η...................... 61.5% Πού κάνετε πιο συχνά σεξ; Στο κρεβάτι......................................... 79.4% Στον καναπέ......................................... 11.7% Στο αυτοκίνητο...................................... 6.1% Αλλού...................................................2.5%

Έχεις συνευρεθεί σεξουαλικά με περισσότερους από έναν συντρόφους; Ναι.................................................... 36.5% Όχι.................................................... 63.5% Έχεις κάνει σεξ με άλλον, ενώ βρισκόσουν σε σχέση/γάμο; Ναι.....................................................46.4% Όχι.................................................... 53.6% Ποιες εφαρμογές χρησιμοποιείς για να βρεις σεξουαλικό σύντροφο; Facebook............................................... 55% Twitter................................................. 0.6% Instagram............................................ 2.2% Tinder...................................................7.3% Grindr.................................................. 3.9% Άλλη...................................................... 31% Έχεις κάνει σεξ σε δημόσιο χώρο; Ναι.....................................................76.6% Όχι.................................................... 23.4%

Έχεις πληρώσει ποτέ για να κάνεις σεξ; Ναι..................................................... 17.5% Όχι....................................... 82.5% Ποιο είναι το μεγαλύτερο διάστημα που έχεις κάνει αποχή από το σεξ; 1-30 μέρες.......................................... 20.6% 2-6 μήνες........................................... 38.3% 6-12 μήνες.......................................... 25.3% 2-3 χρόνια............................................ 9.3% >3 χρόνια.............................................. 6.4% Αυνανίζεσαι; Ναι..................................................... 91.4% Όχι...................................................... 8.6%

Αν ναι, πόσο συχνά; Κάθε μέρα............................................ 17.1% 2-3 φορές την εβδομάδα...................... 36.5% Μία φορά την εβδομάδα....................... 17.8% 2-3 φορές τον μήνα...............................13.1% Μία φορά τον μήνα............................... 6.3% Πιο σπάνια............................................. 9.1%

Παρακολουθείς πορνό;

Ναι..................................................... 81.3% Όχι..................................................... 18.7%

Αν ναι, πόσο συχνά; Κάθε μέρα........................................... 19.7% Μία φορά την εβδομάδα...................... 40.2% Μία φορά τον μήνα.............................. 19.5% Σπάνια............................................... 20.5%

Πού κατατάσσεις τον εαυτό σου ως προς τις σεξουαλικές σου προτιμήσεις; Ετεροφυλόφιλος:.......................0....... 53.2% ................................................ 1.........21.1% ................................................ 2........... 10% ................................................ 3......... 5.6% ................................................ 4.......... 2.1% ................................................ 5............. 3% Ομοφυλόφιλος:......................... 6.......... 5.1% Έχεις διαγνωστεί ποτέ ή είσαι φορέας κάποιου Σεξουαλικώς Μεταδιδόμενου Νοσήματος; Ναι...................................................... 15.1% Όχι.................................................... 84.9% Αν ναι, ποιου; Κονδυλώματα (Ιός HPV)...................... 63.9% Χλαμύδια..............................................7.9% Γονόρροια............................................. 5.1% Σύφιλη................................................. 2.6% Ιός HIV/AIDS............................................. 3% Ηπατίτιδα B........................................... 1.5% Ηπατίτιδα C........................................... 1.4% Έρπης.................................................. 8.2% Άλλο................................................... 19.9%

Πόσο συχνά κάνεις αιματολογικές εξετάσεις για τα βασικά Σεξουαλικώς Μεταδιδόμενα Νοσήματα (HIV, Ηπατίτιδα B, Ηπατίτιδα C, Σύφιλη); Ανά εξάμηνο..........................................8.7% Μία φορά τον χρόνο.............................25.2% Μία φορά στα δύο χρόνια...................... 10.7% Πιο σπάνια...........................................22.5% Ποτέ.................................................. 32.9% Αν η απάντησή σου στην παραπάνω ερώτηση είναι «Πιο σπάνια», ή «Ποτέ», για ποιον λόγο; Δεν το κρίνω απαραίτητο...................... 16.8% Έχω μόνιμη σχέση/σύντροφο...............46.7% Φοβάμαι τη διαδικασία...........................5.4% Το αμελώ............................................28.7% Άλλο.................................................... 2.4% Χρησιμοποιείς βοηθήματα/sex toys στο σεξ; Ναι..................................................... 10.1% Περιστασιακά...................................... 19.4% Σπάνια............................................... 22.9% Όχι.....................................................47.6% Έχεις δοκιμάσει τρίο με τον σύντροφό σου και κάποιο άλλο άτομο (ή σεξουαλική συνεύρεση με τον σύντροφό σου και περισσότερα άτομα), ενώ βρισκόσουν σε σχέση; Ναι.......................................................6.7% Όχι.................................................... 93.3% Αν ναι, πώς επηρέασε αυτή η εμπειρία τη σχέση σας; Σίγουρα θετικά .................................... 25.1% Μάλλον θετικά.................................... 32.3% Μάλλον αρνητικά.................................23.7% Σίγουρα αρνητικά................................. 18.9%

Ποια μέθοδο αντισύλληψης χρησιμοποιείς; (Για γυναίκες) Προφυλακτικό..................................... 72.4% Αντισυλληπτικό χάπι..............................7.8% Σπιράλ....................................................1.1% Διακεκομμένη /προγραμματισμένη επαφή.................. 14.6% Άλλη..................................................... 4.1%

Πόσο πιστεύεις ότι πρέπει να διαρκεί η ιδανική σεξουαλική επαφή (χωρίς τα προκαταρκτικά); Λιγότερο από 5 λεπτά............................ 0.9% 5-7 λεπτά............................................... 7.5% 7-10 λεπτά........................................... 18.7% 10-15 λεπτά........................................ 29.6% 15-20 λεπτά.........................................26.7% Πάνω από 20 λεπτά.............................. 16.5% Ποιο είναι το μήκος του πέους σου σε στύση; (Για άντρες) Λιγότερο από 10 cm............................... 0.4% 10-12 cm.............................................. 2.4% 12-14 cm............................................. 12.5% 14-16 cm............................................ 32.9% 16-18 cm............................................ 35.3% 18-20 cm............................................. 13.4% Πάνω από 20 cm..................................... 3.1% Έχεις δοκιμάσει κάποιο χάπι (Viagra, Cialis κ.λπ.) για να βελτιώσεις τη στύση σου ή τη διάρκειά της; (Για άντρες) Ναι..................................................... 13.9% Όχι..................................................... 86.1% Τι περιλαμβάνει για σένα η ιδανική σεξουαλική εμπειρία; Πολλά προκαταρκτικά......................... 22.3% Σεξ με κάποιον άγνωστο......................... 4.1% Σεξ με συναισθηματική βάση /Σεξ σε σχέση......................................35.4% Βοηθήματα/Sex toys................................. 3% Αλκοόλ................................................ 3.8% Χημικές ουσίες/Ναρκωτικά.................... 2.2% Σεξ σε περίεργα μέρη/Εκτός σπιτιού...... 15.8% Σεξ με περισσότερους από έναν παρτενέρ.. 11% Άλλο..................................................... 1.6%

Έχεις κάποια ιδιαίτερη σεξουαλική προτίμηση/φετίχ; Αν ναι, ποιο; Όχι.................................................... 50.3% Δέσιμο/Bondage................................. 15.6% Τάντρα/Ταντρικό σεξ............................ 2.6% Παιχνίδι ρόλων.................................... 16.4% S&M/Master & slave...............................7.8% Ουρολαγνεία......................................... 1.4% Δερμάτινα/Βινύλ ρούχα........................ 2.2% Άλλο.................................................... 2.4%

Αισθάνεσαι ενοχές ποτέ μετά το σεξ; Ναι...................................................... 15.1% Όχι.................................................... 84.9% Ήσουν ειλικρινής στις παραπάνω ερωτήσεις; Ναι, σε όλες............................................ 87% Ναι, εκτός από μια-δυο......................... 12.6% Όχι, έχω παρουσιάσει έναν άλλο εαυτό... 0.4%

11.2.16 – lifo

39

οιAθηναίοι

απο ton antωνη μποσκοϊτη. φωτογραφια: παρις ταβιτιαν.

q Γεννήθηκα στην Τρίπολη τον Οκτώβριο του 1937, από πατέρα με 13 αδέρφια, όλοι τους τσοπαναραίοι. Έζησα την πείνα, τους Γερμανούς, τους ταγματασφαλίτες. Πρόλαβα το δημοψήφισμα του 1946, που το κόμμα έκανε το σφάλμα και κατέβηκε σε αποχή, με αποτέλεσμα την επομένη να αρχίσουν οι συλλήψεις όσων δεν είχαν ψηφίσει. Ένας απ’ αυτούς ήταν κι ο πατέρας μου, που τον πήγαν στην Ακροναυπλία κι έτσι είδα κι εγώ θάλασσα για πρώτη φορά. Μας πήρε η μάνα μου και καβαλήσαμε ένα φορτηγό κι έτσι αντίκρισα το Μπούρτζι. Από τότε, η θάλασσα και οι γυναίκες έγιναν δύο μαγικά πράγματα για μένα! Και τα δύο, όμως, βλέπετε πως πνίγουν και σκοτώνουν.

q Μεγάλωσα μες στον κινηματογράφο. Κουβάλαγα

τις καρέκλες, τις κόπιες κι έβλεπα τα πάντα, από Τζον Φορντ μέχρι Φελίνι. Μάλιστα, το La Strada είχε βγει με τον ελληνικό τίτλο Πουλημένη απ’ τη μητέρα της. Το 1948, με το τέλος του Εμφυλίου, ήρθε στην Τρίπολη ένα μεγάλο, παράξενο, ποιητικό πρόσωπο, ο Ασάντο Μάριο Τσουκίνι, του οποίου το πραγματικό όνομα ήταν Παναγιώτης Τσούκας. Γι’ αυτόν λέγανε ότι άφησε την Τρίπολη και χάθηκε στην Ευρώπη για να γίνει βοηθός του Γιουνγκ, ψυχολόγος. Εγώ τότε δούλευα σε τυπογραφείο και ήρθε για να του τυπώσουμε ένα βιβλίο με τίτλο Γελάτε πικραμένοι, με 12 συμβουλές για το πώς θα κατακτήσουμε την ευτυχία. Ήτανε μαρξιστής αυτός και έγινε ο θεωρητικός πατέρας μας. Έτσι γνώρισα κι εγώ τον μαρξισμό και θα σας πω πώς ακριβώς. Τότε βγαίναμε να πουλήσουμε τσιγάρα, όχι πακέτα, αλλά δυο-δυο, τρία-τρία τσιγάρα μόνο, αφού ο κόσμος δεν είχε λεφτά. Έλεγε ο Τσουκίνι: «Το κεφάλαιο, έχοντας την ύλη, βάζει τον εργαζόμενο να την πουλάει και μετά μας φέρνει το κέρδος. Πληρώσαμε 100 δραχμές κι αυτήν τη στιγμή εισπράξαμε 180. Αυτή είναι η λεγόμενη υπεραξία κι αφού εσείς δεν θα πάρετε μία, να η εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο»! Έτσι, απ’ το 1948 ήδη εγώ ήξερα τον Μαρξ απ’ έξω κι ανακατωτά!

q Στον κινηματογράφο μπήκα το 1957, κοντεύω να κλείσω 60 χρόνια, έκανα όμως πολλές άλλες δουλειές πέραν αυτού. Καταρχάς, δούλεψα στα βόλια με τον θείο Χρη, τον αδερφό της μάνας μου, που τον κατάκλεψα και στα σενάρια και στα θεατρικά μου και θέλω κάποτε να τον αποκαταστήσω. Πέθανε αυτός, όμως, στο Τορόντο πριν από τρία χρόνια. «Μη βγεις», του ’λεγε η θεια μου η Ελένη, «έχει -25 βαθμούς έξω». Βγήκε και πέθανε, 80 τόσο ετών ήτανε... Λοιπόν, ο θείος Χρη μας έστελνε κάθε εβδομάδα στον Άγιο Νικόλα να μαζέψουμε τα βόλια απ’ τις εκτελέσεις των Γερμανών. Τα έλιωνε, τα πουλάγαμε για μολύβι και παίρναμε ψωμί, ρύζι και γάλα. Μια μέρα που είχαμε μια μεγάλη εκτέλεση, 206 άτομα, πήγα εγώ απ’ τα χαράματα. Με ένα μαχαιράκι έσκαβα το κοκκινόχωμα που υπήρχε και ξέθαβα τα βόλια. Μάζεψα έναν ολόκληρο τενεκέ, περίπου τρεις οκάδες βόλια! Εκεί ήμασταν καμιά δεκαριά παιδάκια, ώσπου παρουσιάστηκε κι ένα κορίτσι πολύ όμορφο, κάνα δυο χρόνια μεγαλύτερό μας. Στα 10 εμείς, στα 12 αυτό. Εκείνη τη μέρα δεν είχε έρθει. Κι εκεί που είμαι εγώ με τα πολλά βόλια και σκέφτομαι τι εύσημα θα πάρω από τον θείο Χρη, να σου την και παρουσιάζεται με λυγμούς! «Σταύρο, δώσε μου λίγα βόλια κι εμένα, άργησα να ξυπνήσω και θα με δείρει ο πατέρας μου που δεν θα του πάω τίποτα». Πάμε σ’ ένα καλυβάκι, της μετράω μερικά βόλια και μου κάνει: «Πώς να σ’ ευχαριστήσω;» και ξαφνικά με φιλάει! Εκεί εγώ λιποθύμησα! Όταν συνήλθα, όμως, κατάλαβα ότι μου ’χε πάρει όλα τα βόλια. Άρχισα εγώ να κλαίω με μαύρο δάκρυ, ο θείος Χρη ανησύχησε και ήρθε και με βρήκε στον Άγιο Νικόλα. «Το και το», του λέω, «ήρθε το κορίτσι και με φίλησε και λιποθύμησα, μη με δείρεις, θείο»! «Όχι μόνο δεν θα σε δείρω», μου απάντησε, «αλλά θα σου δώσω και συγχαρητήρια! Μπράβο, ξεκίνησες! Να ξέρεις, όμως, τι είναι οι γυναίκες και να προσέχεις!».

q Ο Τσουκίνι είχε μια φωτογραφία που τον είχαν αγκαζαρισμένο ο Βιτόριο ντε Σίκα και ο Τσέζαρε Ζαβατίνι. Υποστήριζε ότι η ιδέα για τον Κλέφτη Ποδηλάτων ήταν δική του και πως του την έκλεψε ο Ζαβατίνι. Ξεχωρίζοντας εμένα, λοιπόν, από τους μαθητές, μου λέει μια μέρα: «Εσύ θα πας στην Αθήνα και θα γίνεις σκηνοθέτης, θα κάνεις μια ωραία ταινία και θα προβληθεί στο Φεστιβάλ της Ρώμης. Εκεί, μόλις πάρεις το βραβείο, θα ανέβεις και θα πεις: “Καταγγέλλω την κλοπή σεναρίου του Κλέφτη Ποδηλάτων! Το σενάριο ήταν του Ασάντο Μάριο Τσουκίνι!”». Κάπως έτσι ήρθα στην Αθήνα να γίνω σκηνοθέτης! Πήγα στη Σχολή Σταυράκου, είδα τον Τζανή Αλιφέρη, του την έπεσα από δίπλα, «για έλα αύριο» μου κάνει και πήγα που γύριζαν το Έγκλημα στο Κολωνάκι. Μετά κάναμε το Χίλιες παρά μία νύχτες, μια μάλλον αλαλούμ κωμωδία χωρίς σενάριο, με τον Αγκόπ, και με το ντεκόρ που είχε ξεμείνει από τη Λίμνη των Στεναγμών, με την Ειρήνη Παππά ως Κυρα-Φροσύνη. Όλο το έργο ήταν κορίτσια Τούρκισσες που χόρευαν και οι υπηρέτες που σέρβιραν πιλάφια (γέλια). Βοηθός εκεί ήταν ο Τάσος Δενέγρης, ο ποιητής. Πρωταγωνίστρια είχαμε τη Λύντια Στεφανίδου και σκηνοθέτης ήταν ο Έντζο ντ’ Αλάρα, ο οποίος είχε έρθει στην Ελλάδα για διαφημιστικά. Ερωτευμένοι εγώ κι ο Δενέγρης με τη Λύντια, περνάγαμε καλά.

q Ο Κώστας Καραγιάννης είχε έρθει από το Παρίσι. Υπήρξε ο πρώτος σκηνοθέτης ο Καραγιάννης που είχε τελειώσει σχολή. Πάθαμε σοκ όταν τον πρωτόδαμε. Ντυμένος γαλλικά, κομψά, με φουλάρια και με μουστάκι που είχε υιοθετήσει απ’ τους μποέμ καλλιτέχνες του Καρτιέ Λατέν. Ίσαμε τότε οι Έλληνες σκηνοθέτες ήταν εμπειρικοί, στην καλύτερη να είχαν τελειώσει τη Σταυράκου, η οποία Σταυράκου συστεγαζόταν με τη σχολή του Κάρολου Κουν. Ο Κώστας με πήρε βοηθό στην πρώτη ταινία που έκανε, το Νησί της Αγάπης, και σε άλλες δυο-τρεις. Αργότερα δούλεψα με όλους σχεδόν τους Έλληνες σκηνοθέτες. Μου έχει εντυπωθεί μέσα μου ο τρόπος που δουλέψαμε με τον Κατσουρίδη στο Της Κακομοίρας. Πολλά χρόνια μετά ο Χρήστος Βακαλόπουλος με σύστηνε στα κορίτσια ως εξής: «Από δω ο Σταύρος Τσιώλης που ήταν βοηθός του Κατσουρίδη στο Της Κακομοίρας». Τον πιάνω μια μέρα: «Κάτσε, ρε Χρήστο, έχω κάνει τόσες ταινίες, βραβευμένες κ.λπ., κι εσύ με πλασάρεις ως βοηθό στο Της Κακομοίρας;». Και τότε μου κάνει αυτός, με ένα βλέμμα όλο νοσταλγία: «Εσύ έζησες κάτι που εμείς όλοι δεν θα το ζήσουμε...».

q Οκτώ χρόνια δούλεψα βοηθός του Δαλιανίδη. Και ο Δαλιανίδης και ο Καραγιάννης δεν έχουν ερευνηθεί πολύ ως προσωπικότητες, διότι άλλο το έργο και άλλο η προσωπικότητα του καθενός. Κάποια χρονιά γυρίζαμε το

Σταύρος Τσιώλης Σκηνοθέτης, εμβληματική φιγούρα του ελληνικού σινεμά. Γεννήθηκε στην Αρκαδία, κατοικεί στο Χαλάνδρι. Η νέα του ταινία, που σκηνοθετεί με τον Βάσο Γεώργα, ζητάει την οικονομική ενίσχυση του κοινού για να ξεκινήσει τα γυρίσματά της.

40 lifo – 11.2.16

Σταύρος Τσιώλης

οιAθηναίοΙ

Αγάπη και Αίμα με Καρέζη-Καζάκο και 300 καβαλάρηδες περίπου. Είμαστε πρωί στη Χίου 53 κι έχουμε 12 πούλμαν που θα μετέφεραν τους κομπάρσους. Ακόμη δεν είχε φέξει και ξαφνικά σκάει ο κ. Φιλοποίμην. Μείναμε ξεροί. Φορτώνουμε. Β’ βοηθός, δικός μου δηλαδή, ήτανε ο Κώστας ο Κουτσομύτης. Με πιάνει απ’ το μπράτσο ο Φίνος, «έλα μέσα», και μετά λέει στον Σουρμελίδη, τον θυρωρό της Φίνος: «Γιώργο, φτιάξε δύο καφέδες, ο ένας για τον Σταύρο»! Πρώτη φορά συνέβαινε αυτό! Καφές με τ’ αφεντικό! Με σήκωσε, με πήρε απ’ το μπράτσο και μου ’πε: «Άσε εσύ το γύρισμα αυτό, γύρνα σπίτι σου και γράψε ένα σενάριο για παιδιά!». Ποιος ξέρει, τόσο καιρό εκεί με άκουγε να λέω ιστορίες στα μέλη των συνεργείων. Πήγα, λοιπόν, σπίτι και λίγο μετά γύρισα με το σενάριο του Μικρού Δραπέτη. Ο άνθρωπος αυτός, ο Φίνος, μου έδωσε την ευκαιρία να περάσω στη σκηνοθεσία. Μόνο σ’ εμένα και τον Παύλο Τάσιο το ’χε κάνει αυτό, σε κανέναν άλλο συνάδελφο που πέρασε από τη Φίνος εκείνα τα χρόνια! Ακόμη και ο τεράστιος Δαλιανίδης είχε κάνει πολλές μεγάλες επιτυχίες πριν τον πάρει ο Φίνος. Όποιος πετύχαινε τότε, τον βούταγε ο Φίνος.

q Δούλεψα και με τον Φώσκολο. Η Κατάχρηση Εξουσίας με τον Κούρκουλο, σε δικό μου σενάριο, έσκισε διεθνώς. Παίχτηκε σε 36 χώρες, μεταγλωττίστηκε και παιζόταν ως δεύτερη ταινία στην Ομόνοια. Έκανε πολλά λεφτά η ταινία εκείνη. Το 1970 αποχώρησα από το σινεμά. Με είχε καλέσει πάλι ο Φίνος και μου ανέθεσε να κάνω το Καληνύχτα, Μαργαρίτα με μία συγκεκριμένη ηθοποιό. Αρνήθηκα και στενοχωρήθηκε πάρα πολύ. Δεν μου το επέτρεπε, όμως, η αριστερή μου συνείδηση. Μιλάμε για καιρούς χούντας. Εν τω μεταξύ, είχαν βγει ο Τζίμης ο Τίγρης του Βούλγαρη, το Μέχρι το πλοίο του Δαμιανού, η Αναπαράσταση του Αγγελόπουλου κι εγώ θεωρούσα ότι εκεί ανήκα πιο πολύ. Αυτό πολλοί το παρεξήγησαν. Ο Τιμογιαννάκης ακόμη δεν μου το έχει συγχωρέσει και ό,τι ταινία κάνω, μαύρη βούλα μού βάζει!

q Ξαναμπήκα στο σινεμά όταν συνάντησα στη λαϊκή Χαλανδρίου τον οπερατέρ Γιώργο Αρβανίτη. «Δεν γράφεις κάνα σενάριο;» μου λέει. Στρώθηκα, έγραψα το Μια τόσο μακρινή απουσία − και τότε γράφαμε στο χέρι, εννοείται. Ένιωθα πάλι πανευτυχής. Δίναμε τα χειρόγραφα στην κυρία Καίτη στα Εξάρχεια και μας τα δακτυλογραφούσε! Όλοι, από τον Φίνο μέχρι τον Σταύρο Τορνέ, που δεν του έπαιρνε ποτέ λεφτά. Ξαναπήγα στου Αρβανίτη, είχε φτιάξει και η Αγγελική, η γυναίκα του, ένα ωραίο αρνάκι στον φούρνο, και τους διάβασα το έργο. Ο Γιώργος συγκινήθηκε πολύ, της δε Αγγελικής τρέξανε και δάκρυα απ’ τα μάτια της. Μου λέει: «Εγώ βάζω μηχανές, τεχνικούς κ.λπ.». Κάνω εγώ: «Υπάρχουν τέσσερα εκατομμύρια» είπα να κρύψω κιόλας κάτι (γέλια). «Ξεκινάμε» είπαμε! Πράγματι, η ταινία βγήκε με 4.000.000 δραχμές, χωρίς να πληρωθεί κανένας. Πήγε, όμως, ο Γιώργος και την κατέθεσε στο Κέντρο Κινηματογράφου. Εγώ χαμπάρι δεν είχα, ούτε ήξερα ότι υπήρχε Κέντρο. Την είδε ο κ. Ζάννας και αμέσως το Κέντρο μάς έδωσε πόσα λες; Δεκαεπτά ολόκληρα εκατομμύρια! Δεν θα ξεχάσω τη χαρά της Αγγελικής που βάλαμε σε μια τσάντα τα εκατομμύρια και βγήκαμε παγανιά ν’ αρχίσουμε να πληρώνουμε όλα τα παιδιά. Πρώτα πήγαμε στον Θανάση Αρβανίτη, που του ’χε βγει η Παναγία στο μιξάζ και συνήθιζε να λέει: «Ε, το κάθε ψώνιο τώρα κάνει ταινία και την πληρώνουμε εμείς» (γέλια). Του λέμε: «Η αμοιβή σου!». Ανοίγει, βλέπει τέσσερα πάκα των 500.000 δραχμών! «Ρε, είσαστε καλά;» μας κάνει. «Καλά είμαστε» του λέμε και γυρνάμε και φεύγουμε. Πήραμε την εκδίκησή μας (γέλια). Σημειωτέον, τα υπόλοιπα λεφτά τα έβαλα στο Σχετικά με τον Βασίλη κι εκεί τα χάσαμε όλα.

q Κάναμε αμάν για να παίξει στο Σχετικά με τον Βασίλη ο Δενέγρης ο ποιητής. Η κόρη μου, η Κατερίνα, που

q Τη νέα μου ταινία τη συνσκηνοθετούμε με τον Βάσο Γεώργα. Το ’χα ξανακάνει αυτό παλιότερα με τον Βακαλόπουλο, στο Παρακαλώ, γυναίκες, μην κλαίτε. Ο Χρήστος είχε μια παράξενη πίστη, την οποία μετέδωσε σ’ εμένα, έναν άθεο αριστερό. Έτσι κι εγώ εμπνεύστηκα τους δύο αγιογράφους που πάνε να αγιογραφήσουν ένα εκκλησάκι του 15ου αι.

q Ο Αργύρης Μπακιρτζής έχει σταθερή συμμετοχή σε όλες μου τις ταινίες. Ο Έρωτας στη χουρμαδιά προέκυψε από την αποτυχημένη απόπειρά μας με τον Κεχαΐδη να γράψουμε από κοινού ένα θεατρικό έργο. Κι εκεί πήραμε πάλι έναν εξαιρετικό ηθοποιό, τον Άλκη Παναγιωτίδη. Γυρίζουμε μια σκηνή στην Ομόνοια, πάλι τα ίδια. Κοιταζόμαστε με τον Καψούρο... Τον πάμε σε ένα ωραίο γαλακτοπωλείο που υπήρχε, του λέμε «θα φας ένα ωραίο βουτυράκι με μέλι;», λέει «ευχαρίστως»! Μέσα μας εμείς «αχ, καημένε, πού να ’ξερες τι σε περιμένει…». Του πήραμε κι ένα μπακλαβαδάκι μετά, ήρθε η ζάχαρη και τον έφτιαξε, οπότε του είπαμε: «Κοίταξε, μανάρι, είσαι τέλειος, αλλά δεν κάνεις για τον ρόλο που ονειρευτήκαμε». Έφυγε πολύ λυπημένος κι αυτός. Τι θα κάναμε, όμως, τότε; Θυμήθηκα ξαφνικά έναν ψηλό άχαρο που οδηγούσε αυτοκίνητο σε ταινία του Πανουσόπουλου και τραγουδούσε κιόλας. Μας έδωσε το τηλέφωνό του ο Πανουσόπουλος και του τηλεφωνήσαμε. Παίρνει, όμως, μετά αυτός τον Πανουσόπουλο: «Δεν μου λες», του κάνει, «είδα μια ταινία αυτού του Τσιώλη στην τηλεόραση, τους Ακατανίκητους Εραστές, και επί δέκα λεπτά ένα αγοράκι περπατούσε. Έφυγα, έκανα μια δουλειά, ξαναπήγα στην τηλεόραση 20 λεπτά μετά να δω τι είχε απογίνει κι αυτό το κωλοπαίδι ακόμα περπατούσε! Ξαναφεύγω, άλλαξα κανάλι και μετά από κάνα μισάωρο λέω “για να δω τι γίνεται μ’ αυτό το παιδί”. Και πάλι περπατούσε με το κρεβατάκι του!». Οπότε, του απαντάει ο Πανουσόπουλος: «Ε, και δεν χαίρεσαι; Δεν θα κουραστείς κιόλας!» (γέλια). Τον Μπακιρτζή, τελικά, αυτόν το βυζαντινό καλλιτέχνη, θα τον έχουμε τώρα και στην καινούργια μας ταινία.

q Να ξέρετε, εμένα κύριές μου επιρροές είναι ο ιταλικός νεορεαλισμός και ο Δον Κιχώτης του Θερβάντες. Στο Γυναίκες που περάσατε από δω οι ήρωες είναι δύο άνεργοι άντρες που προσλαμβάνονται για μια μέρα να φυλάνε τσίλιες στην ανέγερση ενός παράνομου μικρού οικήματος. Για πρώτη φορά δεν κάνουμε road movie, αλλά νομίζω πως, παρ’ όλα αυτά, για road movie θα πρόκειται. Δεν βγαίνουμε περατζάδα με την κάμερα, αλλά είναι η ζωή και οι γυναίκες κυρίως που περνάνε μπροστά από τον φακό μας. Ο Βάσος Γεώργας με υποκίνησε να κάνω αυτή την ταινία και γι’ αυτό δικαιούται να τη συνσκηνοθετήσει μαζί μου. Σε αυτόν οφείλεται η πραγμάτωση της ταινίας που κλείνει μια τριλογία, η οποία ξεκίνησε με το Παρακαλώ, γυναίκες, μην κλαίτε και συνεχίστηκε με το Ας περιμένουν οι γυναίκες.

42 lifo – 11.2.16

☛

υποδυόταν την κόρη του στο φιλμ, πήγαινε και του ’λεγε: «Μπαμπά, σε παρακαλώ, παίξε». Ρόλο θετικό έπαιξε και ο Βακαλόπουλος. Αρχικά είχαμε πάρει τον Νικήτα Τσακίρογλου, τεράστιο ηθοποιό. Κάναμε το πρώτο γύρισμα και διάβαζε την «Αθλητική Ηχώ». Του είχαμε φορέσει κι ένα καλό, ακριβό, μπλε πουλόβερ. Ήταν τέλειος και λέμε: «Πάμε πλάνο». Πετάει την ατάκα του και γυρνάει αμέσως και με βλέπει πικραμένο ο οπερατέρ μου, ο Βασίλης Καψούρος. Μου λέει με νόημα: «Κατάλαβα...». «Νικήτα, μπορείς να έρθεις στην κουζίνα λίγο;» του λέμε. Ήρθε, ήταν παρών και ο φωνολήπτης, του εξηγούμε πως δεν μπορούμε να συνεχίσουμε. «Γιατί, τι δεν σας άρεσε;». «Όχι, ακριβώς επειδή μας άρεσες, δεν μπορούμε... Ο ήρωας είναι ένας καθηγητής πανεπιστημίου τσακισμένος, έτοιμος να τον χώσουν μέσα. Εσύ είσαι ένας δυναμικός άνθρωπος, επιβλητικός, δεν κάνεις γι’ αυτό»... Έπεσε απόλυτη βουβαμάρα. Έμεινε αμίλητος για πέντε λεπτά, είπα «πάει, λες τώρα να μας πλακώσει στο ξύλο;», ώσπου στο τέλος κάνει φωναχτά: «Ναι, αλλά το πουλόβερ θα το πάρω, δεν σας το δίνω» (γέλια). Μετά, όμως, δεν θύμωσε. Όταν είδε ότι πήραμε έναν ποιητή και όχι τον Θεοδωρόπουλο, λόγου χάριν, είπε: «Άσ’ τους αυτούς, είναι αλλού γι’ αλλού». Αφορμή ακόμη μία φορά να ζητήσω συγγνώμη από τον Τσακίρογλου, γιατί κάπου ξέρω ότι τον πληγώσαμε τότε. Δεν γινόταν, όμως, θα ήταν σαν να έβαζαν τον Όρσον Ουέλς πατέρα στον Κλέφτη Ποδηλάτων.

ΙNFO Την Τετάρτη 12/2 στις 20:00 προβάλλεται στο Ρομάντσο (Αναξαγόρα 3-5) η ταινία Ας περιμένουν οι γυναίκες.

Eνισχύστε οικονομικά τη νέα ταινία του Σταύρου Τσιώλη Γυναίκες που περάσατε από εδώ στην εκστρατεία στο Indiegogo.

μαδασ

ρωτα τον υπευθυνο

Τhe Good LiFO

η α γ ορ α

τησ εβδο

personal shopper

εχεισ γουστο

μοδα

Το κολιέ του Έρωτα Η Li-LA-LO δημιούργησε ένα πανέμορφο κόσμημα για την Ημέρα των Ερωτευμένων. Το σύμβολο της αγάπης και της ζωής έγινε κολιέ από χρυσό 18 καρατίων! Η Li-LA-LO εμπνέεται από το αιώνιο σύμβολο του έρωτα και μας παραδίδει ένα κομψοτέχνημα που αυτόματα βάλαμε στη λίστα όσων επιθυμούμε από την ελληνική αγορά. Το Κολιέ του Έρωτα κυκλοφορεί σε κίτρινο χρυ-

σό 18K και σε ροζ χρυσό 18K στην τιμή των €180. Ένα από τα ομορφότερα δώρα για την ημέρα του έρωτα. Το κολιέ είναι διαθέσιμο στα καταστήματα της Li-LA-LO και στο e-shop, ενώ μπορείτε να το αποκτήσετε και με αντικαταβολή, τηλεφωνώντας στο 210 8982554.

11.2.16 – lifo

43

Τhe Good LiFO

ΡΩΤΗΣΑΜΕ ΤΟΝ ΕΙΔΙΚΟ

Swatch

Το φετινό μοντέλο Valentine Special Tender Present κυκλοφορεί σε μια διαφανή κόκκινη πλαστική συσκευασία, διακοσμημένη με πολλές λευκές καρδιές και μικρά σήματα. Swatch (προτεινόμενη λιανική τιμή: €70) www.swatch.com/el.gr

ë

ZOLOTAS

Δύο καρδιές χτυπούν σαν μία με τα παντατίφ «Two hearts, One beat». Διατίθενται σε τρεις βερσιόν. Οίκο ZOLOTAS, Πανεπιστημίου 10, Αθήνα & Σταδίου 9, Αθήνα / 3 rue de Miromesnil / Fbg St-Honoré, 75008, Paris France Online Store, www.zolotas.gr

é

Diptyque

Aρωματικά κεριά, ειδικά για την Ημέρα των Ερωτευμένων. Σε επιλεγμένα καταστήματα.

í

Apivita

Nέα μάσκα λάμψης με ρόδι για λαμπερές ερωτικές βραδιές. Στα φαρμακεία Τhe Apivita experience store (Σόλωνος 6, Κολωνάκι, και στον Διεθνή Αερολιμένα Αθηνών «Ελευθέριος Βενιζέλος»). www.apivita.com.

Κorres Συλλεκτική εορταστική έκδοση, λάδι προσώπου Άγριο Τριαντάφυλλο για λάμψη και βαθιά ενυδάτωση. Στα φαρμακεία.

é

é

Lidl

Fuer Dich ζελεδάκια σε σχήμα καρδιάς για τον Βαλεντίνο σας. Στα καταστήματα Lidl.

ë

Παιώνιες Mπορεί το κλασικό λουλούδι του Βαλεντίνου να είναι τα τριαντάφυλλα, όμως αυτά εδώ τα πανέμορφα και σχετικά σπάνια λουλούδια είναι σαφέστατα μια καλύτερη επιλογή (€15 το ένα). Τα αγοράζουμε από το ανθοπωλείο Δρίζος, Κριεζώτου 1, Κολωνάκι, 210 3610110

å

44 lifo – 11.2.16

Νικολέτα [πωλήτρια στο κατάστημα

νίκος & κώστας καψιάνης, με είδη συσκευασίας, πλαστικά, χαρτικά. θησέως 14, σύνταγμα.] Πόσα χρόνια δουλεύεις εδώ; Τα τελευταία οκτώ χρόνια. Το κατάστημα λειτουργεί από το 1974. Πώς είναι να δουλεύεις σε ένα μαγαζί με είδη συσκευασίας; Πολύ ωραία. Πρέπει να είσαι επικοινωνιακός και να προσπαθείς να ψυχολογείς τον άλλον. Πρέπει να ξέρεις πότε θέλει και πότε δεν θέλει να του μιλήσεις, να του πεις κάτι παραπάνω. Μου αρέσει πολύ το δημιουργικό κομμάτι της δουλειάς, να προτείνω πράγματα στους πελάτες, το οκτάωρο περνάει χωρίς να το καταλάβω. Μου αρέσει που το κατάστημα βρίσκεται στη Θησέως, είναι ένας δρόμος που φημίζεται για τα μαγαζιά συσκευασίας, έχει πολλή κίνηση και περνάνε κάθε λογής άνθρωποι, διάσημοι, νέοι, γέροι. Έχει περισσότερη δουλειά σε επετείους όπως αυτή του Αγίου Βαλεντίνου; Η κίνηση αυξάνεται, αλλά και πάλι δεν έχει καμία σχέση με τα χρόνια πριν από την κρίση. Λόγω των δυσκολιών, οι πελάτες προσπαθούν να παίρνουν μόνο τα απαραίτητα, σκέφτονται πριν ξοδέψουν χρήματα και το αμπαλάζ θεωρείται είδος πολυτελείας. Και πώς επιβιώνει το μαγαζί; Μπορεί να μην ψωνίζουν πολύ για το αμπαλάζ, γεννήθηκε όμως μια νέα ανάγκη στην αγορά, την οποία καλύπτουμε, το DIY (κάν’ το μόνος σου). Ο κόσμος το έχει γυρίσει στο πιο φτηνό. Από το να πάει και να αγοράσει, για παράδειγμα, ένα γούρι, προτιμάει να το φτιάξει ο ίδιος. Συμφέρει και είναι και δημιουργικό. Μπορεί με 1 ευρώ να φτιάξει ένα ωραιότατο γούρι και να το χαρίσει στους φίλους και τους συγγενείς του και το δώρο να έχει και ένα στοιχείο προσωπικό. Υπάρχει και το κομμάτι της συσκευασίας, αυτό όμως αφορά τη χονδρική στα μαγαζιά. Δίνετε ιδέες στους πελάτες; Φυσικά! Αυτό είναι και το πιο ωραίο κομμάτι της δουλειάς. Όταν ο άλλος το ευχαριστιέται, είναι ευχάριστο και για μας. Καθόμαστε μαζί του και του προτείνουμε ιδέες. Δώρα για γενέθλια, πώς να διακοσμήσουν το πάρτι ή τον γάμο τους, πώς να φτιάξουν μπομπονιέρες, να στολίσουν το σπίτι τους τα Χριστούγεννα ή να φτιάξουν λαμπάδες το Πάσχα. Πόσο έχουν επηρεάσει οι μεγάλες αλυσίδες καταστημάτων με παρόμοια είδη τα μικρά μαγαζιά; Η αλήθεια είναι ότι έχουν επηρεάσει τη δουλειά, αλλά, και πάλι, σ’ εμάς κερδίζει το γεγονός ότι έχουμε άμεση επαφή με τον πελάτη. Όταν έρθει μια κυρία για να φτιάξει το δώρο για ένα αγαπημένο της πρόσωπο, θα είμαι εδώ για να τη βοηθήσω σε οτιδήποτε και αυτό κάνει τη διαφορά.

εχεισ γουστο! Δήμητρα Σπυροπούλου στυλιστρια, φωτογραφοσ

Πες μου λίγα λόγια για σένα. Με λένε Δήμητρα, γεννήθηκα στην Αθήνα και την αγαπώ. Γιατί αποφάσισες να γίνεις στυλίστρια; Έτυχε. Είμαι φωτογράφος, με κάποια αδυναμία στο ένδυμα λογικά. Ποιο είναι το στοιχείο που σε ξεχωρίζει από τους άλλους; Η αμεσότητα, η ειλικρίνεια, το χιούμορ, η θετική ενέργεια και η γεμάτη γεύση μου. Ποιο είναι το πιο σημαντικό/ περίεργο που σου έχει δώσει έμπνευση για να δημιουργήσεις ένα στυλ; Περίεργο δεν θα τo έλεγα. Δημιουργώ στυλ ανάλογα με τον καιρό και νομίζω ότι με εμπνέει ο ήλιος. Τι είναι η μόδα; Μόδα είναι και γυρίζει. Τι δεν θα φορούσες ποτέ; Δεν λέω ποτέ για τίποτα. Έχεις δώσει ποτέ συμβουλές στυλ σε έναν άγνωστο; Όχι για ν’ αλλάξει κάτι. Ασχολούμαι μόνο με το θετικό. Αν ταιριάζει κάτι σε κάποιον, θα το πω, όποιος και αν είναι αυτός, όπου και αν είμαι. Πότε κατάλαβες ότι το ’χεις με τα ρούχα; Νομίζω ότι το κατάλαβαν άλλοι πριν από μένα. Αρχικά, σίγουρα η μάνα μου, που έχει άποψη για τα ρούχα από πολύ μικρή.

φωτογραφια παρισ ταβιτιαν

Οι φίλοι σου σε κουβαλάνε μαζί για ψώνια; Όχι, σχεδόν ποτέ. Βαριέμαι πολύ να το κάνω αυτό. Μόνο η αδερφή μου επιμένει ακόμα. Πόση ώρα σου παίρνει να ντυθείς το πρωί; Πέντε λεπτά. Τι περιλαμβάνει το αγαπημένο σου ντύσιμο; Κάτι πολύ άνετο και πολλά layers.

kειμενο μαρινα πετριδου

Περίγραψέ μου τρία ντυσίματα με τρία ρούχα γι’ αυτή την εποχή. Κοντά ’70s φορέματα και φούστες με αγαπημένες μπότες πάνω από το γόνατο. Κλος ή πλισέ φούστες με κοντά τζάκετ και φλατ παπούτσια λίγο ’80s. Και αγαπημένη εμμονή, οτιδήποτε είναι χρώματος εκάι. Τι φοράς σήμερα και πόσο κοστίζει; Vintage φόρεμα, ζακέτα και παπούτσια Zara. Δεν δίνω ποτέ πολλά λεφτά για ρούχα, θεωρώ το ντύσιμο αναλώσιμο. Μου αρέσει να χαρίζω, να μου χαρίζουν, να ψάχνω σε νέες και παλιές συλλογές. Αγαπώ το mix & match.

11.2.16 – lifo 11.2.16 – lifo45 45

Τhe Good LiFO Market Research

επιμελεια: the lifo team

46 lifo – 11.2.16

e-learning

Franklin and Marshal Από την ανοιξιάτικη κολεξιόν, γυναικεία σαλοπέτα με έντονο flower print.

COLLECTIVE (multi brand): Αθήνα: Π. Ιωακείμ 14, Κολωνάκι, 210 7235551 / Λ. Κηφισίας 268, Ν. Ψυχικό, 210 6771527 / Λ. Βουλιαγμένης 96, Γλυφάδα, 210 9639384 / Λ. Τατοΐου 102, Ν. Ερυθραία, 210 8070933 / Πάτρα: Ερμού 49, 2610 225450

Το E-Learning του Πανεπιστημίου Αθηνών σχεδίασε ένα πρόγραμμα εκμάθησης της ελληνικής γλώσσας που θα παρέχεται δωρεάν για τους πρόσφυγες μέσω της σελίδας https://elearn. elke.uoa.gr/ refugees-gr.html μέχρι και τη Δευτέρα 29/2/2016.

ADIDAS

FOX

Η adidas, σε συνεργασία με το καλύτερο sneakerstore της Σουηδίας, το Sneakersnstuff, μας παρουσιάζει μια μοναδική συλλογή, εμπνευσμένη από τον χώρο του γκολφ, την «Tee Time Pack». Η συλλογή αποτελείται από το Equipment Running Guidance 93 και το UltraBOOST, ξεχωριστούς συνδυασμούς ενός διαχρονικού κομματιού με τη state-of-the-art λειτουργικότητα, που θα μας χαρίσει αξέχαστα απογεύματα στην ύπαιθρο. Διαθέσιμη από τις 5 Φεβρουαρίου στο Phat Soles στην Αθήνα (Μεταξά 27-29, Γλυφάδα) και στο Device One στη Θεσσαλονίκη (Παύλου Μελά 38).

Νέα σειρά έκανε πρεμιέρα αποκλειστικά στο κανάλι FOX. Το «The People v. O.J. Simpson: American Crime Story» του βραβευμένου Ryan Murphy, που έχει ένα all-star cast στους πρωταγωνιστικούς ρόλους. Η σειρά περιστρέφεται γύρω από τη διαβόητη δίκη του O.J. Simpson για ανθρωποκτονία και εστιάζει στην οπτική των δικηγόρων που χειρίστηκαν την υπόθεση. Η πρεμιέρα προγραμματίστηκε την Τετάρτη 3 Φεβρουαρίου στις 21:50, λιγότερο από 24 ώρες μετά την επίσημη πρεμιέρα της σειράς στην Αμερική! Όλα τα επεισόδια θα είναι, επίσης, διαθέσιμα on demand μέσω FOX Play.

Celestyal Cruises Μια πρόσκληση να ζήσουμε έντονα τον πιο ερωτικό μήνα του χρόνου είναι η καμπάνια αγάπης της Celestyal Cruises. Έτσι, για τον μήνα Φεβρουάριο, σε όλες τις νέες κρατήσεις σε μοναδικούς προορισμούς σε όλο το Αιγαίο προσφέρει έκπτωση 50% για το δεύτερο άτομο, ενώ, μέχρι τις 14 Φεβρουαρίου, προτρέπει όλους να συμμετάσχουν στην κλήρωση για μια κρουαζιέρα δύο ατόμων στο Αιγαίο! Για πληροφορίες επισκεφτείτε την ιστοσελίδα www.celestyalcruises.com/ gr/index.html.

Orbit® Mεγάλη επιτυχία είχε το πρόγραμμα φροντίδας της στοματικής υγείας «Μασάμε για καλό» που πραγματοποίησε η τσίχλα χωρίς ζάχαρη Orbit, επίσημος διανομέας της οποίας στην Ελλάδα είναι η MARS Hellas, σε συνεργασία με τα Παιδικά Χωριά SOS Ελλάδος. Κατά τη διάρκεια του 2015 συγκέντρωσε συνολικά 24.000 ευρώ και έφερε χαμόγελα ευτυχίας σε εκατοντάδες παιδιά και εφήβους στα Παιδικά Χωριά SOS σε όλη την Ελλάδα. Το πρόγραμμα, λόγω της μεγάλης του επιτυχίας, θα συνεχιστεί και το 2016

Week

εγκαινια πρεμιερες Τι καινούργιο ξεκινάει αυτή την εβδομάδα; Σελ. 48

βιβλιο

θεατρο

αφιερωμα

H Tίνα Μανδηλαρά για τα βιβλία του Μακγιούαν και του Kάρεϊ. Σελ. 52

Crave και Όσα η καρδιά μου στην καταιγίδα από τη Ματίνα Καλτάκη. Σελ. 54

Προτάσεις για τη γιορτή του Αγίου Βαλεντίνου. Σελ. 55

Τράμπο Ο Μπράιαν Κράνστον υποδύεται δεξιοτεχνικά τον αντικαθεστωτικό top σεναριογράφο του Xόλιγουντ Ντάλτον Τράμπο. Κριτική από τον Θοδωρή Κουτσογιαννόπουλο. σελ. 50

«Η εποχή του ηλεκτρισμού» Η Πινακοθήκη Γιώργου Βογιατζόγλου, σε συνεργασία με την Αίθουσα Τέχνης Αγκάθι-Καρτάλος, παρουσιάζει τη νέα ατομική έκθεση του Στέφανου Ρόκου. Ένα εικαστικό, πολυδιάστατο περιβάλλον που περιλαμβάνει ζωγραφικά έργα μεσαίων και μεγάλων διαστάσεων μεικτής τεχνικής, γύψινα γλυπτά, δύο κεντήματα μεγάλων διαστάσεων καθώς και πέντε βιντεοπροβολές χαρακτηριστικών στιγμών από προηγούμενες ατομικές εκθέσεις του (Λονδίνο, Αμβέρσα, Αθήνα). Ο τίτλος της έκθεσης αντικατοπτρίζει την «ηλεκτρισμένη» ένταση που διαπερνά το πολιτικό, κοινωνικό και προσωπικό πεδίο την τελευταία πενταετία. Τα έργα, αφηγηματικά, διάστικτα από προσωπικές αναφορές και εμμονές, ισορροπούν μεταξύ θλίψης και χαράς σε έναν παράδοξο, απολιθωμένο κόσμο, ο οποίος ανήκει ταυτόχρονα στο παρελθόν και στο μέλλον. Στέφανος Ρόκος, «Η εποχή του ηλεκτρισμού» Πινακοθήκη Γ. Βογιατζόγλου, Ελ. Βενιζέλου 63, Νέα Ιωνία, 210 2710472. Διάρκεια έκθεσης: 8 Φεβρουαρίου-9 Απριλίου 2016, Πέμ.-Παρ.: 11:00-19:00, Σάβ. 11:0015:00. www.vogiatzogloucollection.gr, www.agathi.gr, www.stefanosrokos.gr 11.2.16 – lifo

47

7 11-ο1yΡΙΟΥ

Φεβ

ρ

Top

14

events γι' αυτη την εβδομαδα

σεμινάριο φωτογραφίας

1. «Πολιτιστικά τοπία:

Η προσωπική ματιά του φωτογράφου»

☛ stop the press !

Cooly G - GET IT Pt1, 2, 3 Τρία νέα EP της Cooly G που δίνει για ακρόαση (και αγορά) στο Bandcamp με ακυκλοφόρητα κομμάτια της περιέχουν τον χορευτικό ήχο του Λονδίνου με μπάσα που τσακίζουν. Αξίζει να τους αφιερώσεις λίγο χρόνο. Στο https:// coolygmusic.bandcamp.com.

Tο Πολιτιστικό Ίδρυμα Ομίλου Πειραιώς (ΠΙΟΠ), με αφορμή τον φετινό εορτασμό του Διεθνούς Συμβουλίου Μουσείων (ICOM) με θέμα «Μουσεία και Πολιτιστικά Τοπία», προγραμματίζει σειρά σχετικών δράσεων που θα εκτυλίσσονται καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου. Στο πλαίσιο αυτό διοργανώνει σεμινάριο φωτογραφίας με τίτλο «Πολιτιστικά τοπία: Η προσωπική ματιά του φωτογράφου», που θα πραγματοποιηθεί το Σάββατο 13 και την Κυριακή 14 Φεβρουαρίου (11:00 -17:00) στο Ιστορικό Αρχείο ΠΙΟΠ, στον Ταύρο. Στη διάρκεια του σεμιναρίου, ο θεωρητικός της φωτογραφίας Πλάτων Ριβέλλης θα αναλύσει τα στάδια φωτογραφικής αποτύπωσης των μυστικών ενός πολιτιστικού τοπίου, δηλαδή ενός τοπίου που προέκυψε από τη συνεχή αλληλεπίδραση φύσης και ανθρώπου, όπως, για παράδειγμα, η περιοχή της Λίμνης Στυμφαλίας ή οι αμπελώνες της Γαλλίας (http://stymfalia2014. piop.gr/home.html και http://whc.unesco.org/en/ culturallandscape/). Ο αριθμός των θέσεων είναι περιορισμένος και θα τηρηθεί σειρά προτεραιότητας. Μετά το πέρας του σεμιναρίου χορηγείται βεβαίωση παρακολούθησης. r Κόστος συμμετοχής: €30 . Όσοι επιθυμούν να δηλώσουν συμμετοχή, μπορούν να επικοινωνήσουν τηλεφωνικά με το Ιστορικό Αρχείο (κ. Γιώργος Τσάφας: 210 3418011, από Δευτέρα έως Παρασκευή, 11:00-15:00). Ιστορικό Αρχείο ΠΙΟΠ, Δωρίδος 2 & λεωφόρος Ειρήνης 14, Ταύρος, 210 3418051.

48 lifo – 11.2.16

ΠΑΡΤΙ

2. Secret Valentine’s Κόσμος που χορεύει, φλερτ, αγόρια, κορίτσια, ιδρώτας και χορευτική μουσική διαφόρων δεκαετιών χαρακτηρίζουν κάθε πάρτι των Bananaboys, όλα συνοδεία μπανάνας. Κάτι αντίστοιχο ετοιμάζουν και για την παραμονή του Αγίου Βαλεντίνου στο Booze, με προσκεκλημένους τους JohnJohn Papadopoulos και Bete Noire. r Bananaboys go Secret Valentine’s, 13/2, 23:00, Booze Upstairs, Κολοκοτρώνη 57, Μοναστηράκι, είσοδος ελεύθερη.

BAZAAR

4. Meet Market Love ΧΟΡΟΣ

Edition

Μια βραδιά αυτοσχεδιαστικού χορού με κλακέτες και ζωντανή μουσική διοργανώνει η ομάδα του Athens Tap Jam την Κυριακή 14 Φεβρουαρίου στο Kreuzberg. Στην πρώτη εκδήλωση για το 2016 τη μουσική αναλαμβάνουν δύο καλλιτέχνες από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, ο Tony Romano και ο Lenny Sendersky, που θα παίζουν κιθάρα και σαξόφωνο.

Στις 13 και 14 Φεβρουαρίου ένα γιορτινό Meet Market έρχεται στην Τεχνόπολη του Δήμου Αθηναίων με αφορμή τον Άγιο Βαλεντίνο. Αυτήν τη φορά θα πραγματοποιηθεί σε τρία κτίρια («Μηχανουργείο», «Νέοι Φούρνοι», «Αποθήκη»), όπου θα στηθούν περισσότεροι από 90 πάγκοι καλλιτεχνών, κατασκευαστών, εμπόρων και παραγωγών. Επίσης, στο πλαίσιο της διοργάνωσης θα πραγματοποιηθεί και ένα παιχνίδι στο πνεύμα του Αγίου Βαλεντίνου.

r 14/2, 20:30, Kreuzberg, Πλαταιών 36, Κεραμεικός, είσοδος ελεύθερη.

r Meet Market Love Edition, 13/2-14/2, 13:00-23:00, Τεχνόπολη, Πειραιώς 100, Γκάζι

3. Athens Tap Jam

9. Bαγγέλης Βλάχος & Αριστείδης Αντονάς

Η καινούργια δουλειά του Πάνου Παπαδόπουλου είναι μια μείξη μίνιμαλ, εννοιολογικής, αφηρημένης και εξπρεσιονιστικής τέχνης. Στον αντίποδα των παλιότερων έργων του, στους καινούργιους πίνακές του κυριαρχεί το λευκό του καμβά, αφήνοντας στον θεατή την εντύπωση του ελλιπούς και του ημιτελούς. Ο τίτλος της έκθεσης «Narcissism-Masochism-Fetishism» είναι εμπνευσμένος από μια συλλογή μελετών του Ζίγκμουντ Φρόιντ.

Συζήτηση του εικαστικού Βαγγέλη Βλάχου με τον συγγραφέα και αρχιτέκτονα Αριστείδη Αντονά με αφετηρία την ερώτηση «Γιατί αυτή η έρευνα δεν είναι ένα βιβλίο», στην οποία θα εξεταστούν τα όρια και οι προσδιορισμοί μιας ερευνητικής λειτουργίας.

r Έως 12/3, Ελένη Κορωναίου Gallery, Δημοφώντος 30 & Θορικίων, Θησείο.

10. Κυριακάτικοι

r 12/2, 19:00, Radio Athènes, Πετράκη 15, Αθήνα, είσοδος ελεύθερη. ΠΕΡΙΠΑΤΟΣ

περίπατοι στο Μουσείο

☛ stop the press ! Μπεκετ_Παραθυρο Μέχρι τις 29/2 παρατείνονται οι παραστάσεις του έργου της ομάδας Atomic No6, στο διαμέρισμα του 2ου ορόφου επί της οδού Τσιμισκή, στον αριθμό 28- 30, που βασίζεται στα έργα Λίκνισμα, Ανάσα και Πατήματα του Σάμιουελ Μπέκετ.

PERFORMANCE

6. Re-Volt Athens Το Re-Volt Athens είναι μια περφόρμανς με ζωντανή μουσική, visual art και θέμα την Αθήνα σήμερα. Συγκεντρώνει τραγικά και κωμικά στοιχεία που συνθέτουν την αντιθετική εικόνα της πόλης και παρουσιάζεται για πρώτη φορά σε ελληνικό κοινό. Η παράσταση παρουσιάζεται στα αγγλικά από τη σκηνοθέτιδα Έλλη Παπακωσταντίνου, τον visual artist Παντελή Μάκκα, τον συνθέτη/μουσικό Τηλέμαχο Μούσα και την περφόρμερ Ρόζα Προδρόμου.

small

5. NarcissismMasochism-Fetishism

α π ο τ h ν k at ε ρ ι να η λ ι α κ η

ΣΥΖΗΤΗΣΗ

ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ

Παρ.-Δευτ.: 20.30, €7. Για κρατήσεις: 6983 723348 (απαραίτητη η κράτηση).

Οι επιμελητές της νέας περιοδικής έκθεσης του μουσείου «Ένα όνειρο ανάμεσα σε υπέροχα ερείπια... Περίπατος στην Αθήνα των περιηγητών, 17ος-19ος αιώνας» αναλαμβάνουν να ταξιδέψουν τους επισκέπτες στις πτυχές της άγνωστης Αθήνας. Για την παρακολούθηση είναι απαραίτητο το εισιτήριο και η δήλωση συμμετοχής κατά την προσέλευση. Θα τηρηθεί σειρά προτεραιότητας.

7. I wanna fall in love

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ

11. Σε επαφή Οι φωτογράφοι Αλεξία Λιακουνάκου και Δημήτρης Θεοδόσης επιχειρούν να διερευνήσουν την αίσθηση και το νόημα της φράσης «Σε επαφή». Με αυτή την αφορμή καταγράφουν ανθρώπινα στιγμιότυπα, σωματικές λεπτομέρειες, φωτεινά και σκοτεινά σημεία και καταστάσεις. r Fo Kia Nou, 24/7, 9/2-2/3, Φωκιανού 24, Ευαγγελισμός.

Ένα οπτικοακουστικό φεστιβάλ που αναδεικνύει τόσο την αισθησιακή όσο και τη συναισθηματική πλευρά της καλλιτεχνικής αθηναϊκής σκηνής. r «You are so horny and romantic, I wanna fall in love», 13/2-14/2, Snehta, Ιωάννου Δροσοπούλου 47, Κυψέλη, είσοδος ελεύθερη.

ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ

12. Όλο κάτι Λύπη Ο Sonke ή, αλλιώς, Αλέξανδρος Σκουταριώτης είναι γνωστός από τις χαρακτηριστικές γυναικείες φιγούρες με τα κλειστά μάτια που ζωγραφίζει στο κέντρο της Αθήνας. Από τις 11 Φεβρουαρίου γεμίζει τον χώρο τέχνης Art Zone 42 με αυτές σε μια έκθεση για την αναζήτηση του νοήματος στις σχέσεις αλλά και την αυτονομία της γυναίκας. r Sonke, «Όλο κάτι Λύπη», 11/2-5/3, ArtZone42 Gallery, Βασιλέως Κωνσταντίνου 42, Αθήνα. ΠΑΡΤΙ

13. Okcupid! Ένα πάρτι-ωδή στον έρωτα με μουσική από τους Σίστερζ οφ μέρσι, Κοκτό τουίνς, Σίζορ σίστερζ, DJ Lovage και Τζαστ λάικ κάντι. Για όσους ενδιαφέρονται να βρουν ταίρι, θα υπάρχει dress code: όποιος φοράει κάτι κόκκινο, δηλώνει πως είναι ελεύθερος.

LIVE

8. Acoustic room ft. The

Boy

Ο The Boy θα εμφανιστεί για 4 Τετάρτες στο Bios.Tesla για να βγάλει τα σώψυχά του. Στην πρώτη του ακουστική εμφάνιση θα έχει για παρέα τα Κτίρια στη Νύχτα. Μέσα στο 2016 θα κυκλοφορήσει δύο προσωπικά άλμπουμ («Έτοιμοι 1» και «Έτοιμοι 2») από την Inner Ear Records. Και στα 35, φαίνεται πλέον ότι έχει πια μεγαλώσει. r 10/2, 21:30, Bios.Tesla, Πειραιώς 84, είσοδος ελεύθερη.

r «Okcupid! A Valentine’s Day Massacre», 13/2, 22:30, Bios.Tesla bar, Πειραιώς 84, είσοδος ελεύθερη. ΠΑΡΤΙ

14. Πριόνια 2016 Ο Ηλίας Φραγκούλης, ο controversial κριτικός κινηματογράφου και εμπνευστής των πιο «κουλών» πάρτι στην αθηναϊκή νύχτα, επανέρχεται στα πλατό ακόμη μία φορά, πιστός στο ραντεβού του κάθε χρονιά και πανέτοιμος για ακόμη περισσότερους μουσικούς κανιβαλισμούς. Ο Βαλεντίνος δεν θα είναι ποτέ πια ο ίδιος. r 14/2, Shamone, Κωνσταντινουπόλεως 46, είσοδος ελεύθερη.

Φάρμακο Η ομάδα του περιοδικού μάς μιλάει για τη βραδιά λογοτεχνικής μαντείας που διοργανώνει στο Ρομάντσο.

Τι είναι το «Φάρμακο»; Πότε ξεκίνησε; Πότε κυκλοφορεί; Πού μπορούμε να το βρούμε; Το [φρμκ] (Φάρμακο) είναι ένα εξαμηνιαίο περιοδικό, στο οποίο συναντιούνται η ποίηση, τα εικαστικά και η σύγχρονη θεωρητική σκέψη. Εκδίδεται από τον Μάιο του 2013 και βρίσκεται στο 6ο τεύχος του. Τη διεύθυνση έχει αναλάβει η ποιήτρια Κατερίνα Ηλιοπούλου. Τη σταθερή συντακτική ομάδα αποτελούν οι ποιητές Βασίλης Αμανατίδης, Ορφέας Απέργης, Φοίβη Γιαννίση, Παναγιώτης Ιωαννίδης, Δήμητρα Κωτούλα, Γιάννα Μπούκοβα, Θοδωρής Χιώτης και οι μεταφράστριες Ελένη Γκίνη και Ελένη Ηλιοπούλου. O εικαστικός Γιάννης Ισιδώρου είναι υπεύθυνος για την καλλιτεχνική διεύθυνση. Κυκλοφορεί σε βιβλιοπωλεία σε όλη την Ελλάδα κάθε Νοέμβριο και Μάιο, ενώ πληροφορίες αλλά και πλούσιο online υλικό υπάρχει στο site www.frmk.gr.

r «Κυριακάτικοι περίπατοι στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο», 14, 21, 28/2, Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, Πατησίων 44, Αθήνα.

r 16/2, 20:30, Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών, Πειραιώς 256, είσοδος ελεύθερη. ΦΕΣΤΙΒΑΛ

the face

παρτι n Παρασκευή 12 Φεβρουαρίου 2016Davadur!

O Mr. Z και ο Spaced Cowboy επιστρέφουν στο Davadur! για μια βραδιά με τους χορευτικούς ήχους της Τουρκίας. Παρασκευή, 12/2, Psychorientaltropicalmash

Πώς προέκυψε η ιδέα; Όσοι συνθέτουμε και γράφουμε στο [φρμκ] έχουμε μια πορεία κοινών αναζητήσεων εδώ και αρκετά χρόνια, έχουμε συμμετάσχει και διοργανώσει ομαδικά πρότζεκτ, δράσεις, απαγγελίες και συζητήσεις. Δραστηριοποιούμαστε σε πολλά πεδία: ποίηση, εικαστικά, αρχιτεκτονική, μετάφραση, κριτική, δοκίμιο και περφόρμανς. Το περιοδικό είναι ένα στοίχημα που ξεκίνησε πριν από τρία χρόνια, χωρίς να υπάρχει καμία χρηματοδότηση, σαν μια φυσική εξέλιξη του διαλόγου και της συνεργασίας μεταξύ μας. Βασίζεται στην ανιδιοτελή προσφορά εργασίας απ’ όλους τους συγγραφείς, μεταφραστές, τον καλλιτεχνικό διευθυντή και τους υπόλοιπους συνεργάτες μας. Εμφορείται από την πίστη σε ένα κοινό όραμα. Είμαστε ευγνώμονες στους αναγνώστες μας σε όλη την Ελλάδα που μας στηρίζουν κι έτσι το περιοδικό εξασφαλίζει τη συνέχειά του. Και το όνομα; Στα αρχαία ελληνικά η λέξη «φάρμακο» έχει διττή σημασία. Σημαίνει γιατρικό αλλά και δηλητήριο, φάρμακο και φαρμάκι. Τη λέξη «φάρμακο» χρησιμοποιεί ως μεταφορά για τη γραφή ο Πλάτωνας στον Φαίδρο. Αυτήν τη μεταφορά για την ποίηση θέλαμε να τονίσουμε, ως το είδος εκείνο του λόγου που γιατρεύει αλλά και σκάβει βαθιά, εκεί όπου δεν τολμάμε να κοιτάξουμε, αποκαλύπτει τις δύσκολες αλήθειες και δοκιμάζει την ανθρωπιά μας. Τι θα δούμε στη βραδιά λογοτεχνικής μαντείας στο Ρομάντσο; Η απεύθυνση σε ένα ευρύτερο κοινό που δεν έχει απαραίτητα άμεση σχέση με την ποίηση και η ενεργή συμμετοχή είναι ο χαρακτήρας που έχουν πάντα οι εκδηλώσεις του περιοδικού, καθώς πιστεύουμε ότι η πρόσβαση σε καλλιτεχνικές πρακτικές είναι κάτι που αφορά όλους τους ανθρώπους. Αυτό που μας ενδιαφέρει στη συγκεκριμένη εορταστική βραδιά παρουσίασης του [φρμκ] είναι να κινηθούμε αντίθετα από την πεπατημένη οδό της ανάγνωσης κειμένων, δημιουργώντας ένα ποιητικό γεγονός με άξονα το χιούμορ, το παιχνίδι και τη συνάντηση. Η λογοτεχνία πρωταγωνιστεί, αλλά εδώ μπαίνει σε μηχανισμούςπαιχνίδια με βάση την πρόβλεψη και οδηγεί σε μια σειρά από συναντήσεις, συνομιλίες και ιδιωτικές αναγνώσεις. Τι ακριβώς είναι η προγνωστική ποιητική; Εδώ μπαίνει το στοιχείο της έκπληξης, πρέπει να έρθετε για να το διαπιστώσετε! Για να δώσουμε ένα στίγμα, οι συμμετέχοντες ποιητές (8) έχουν δημιουργήσει ο καθένας διαφορετικά διαδραστικά συμβάντα που θα ενεργοποιούνται παράλληλα μέσα στον χώρο του Ρομάντσου και θα εμπλέκουν το κοινό σε μια περιπέτεια ανάγνωσης, ακρόασης και μαντείας!

16/2, 20:00, Ρομάντσο, Αναξαγόρα 3-5, είσοδος ελεύθερη 11.2.16 – lifo

49

Αριστούργημα Πολύ Καλό Καλό Ικανοποιητικό Μέτριο p

Κακό

H ΤΑΙΝΙΑ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ

Tράμπο Trumbo

Σκηνοθεσία: Τζέι Ρόουτς Πρωταγωνιστούν: Μπράιαν Κράνστον, Νταϊάν Λέιν, Λούι ΣιΚέι, Έλεν Μίρεν

απο τον θοδωρη κουτσογιαννοπουλο

Κινηματογράφος

Βίος και πολιτεία του Ντάλτον Τράμπο, που από top σεναριογράφος του Xόλιγουντ τη δεκαετία του ’40, κυνηγήθηκε, έμεινε χωρίς δουλειά κι έχασε το σπίτι και τους περισσότερους φίλους του. Απτόητος, συνεχίζει να γράφει σενάρια για ταινίες που έφτασαν μέχρι τα Όσκαρ («The Brave One», «Διακοπές στη Ρώμη»), είτε χρησιμοποιώντας ψευδώνυμο είτε με την υπογραφή άλλων σεναριογράφων.

50 lifo – 11.2.16

Ένας αντικαθεστωτικός σεναριογράφος, η όμορφη σύζυγος, η πεισματάρα κόρη, η εκδικητική κοσμικογράφος, μεγάλα αφεντικά και κυνηγημένοι αριστεροί, ο λιγόψυχος Έντουαρντ Τζ. Ρόμπινσον και ο θρασύς Κερκ Ντάγκλας συνθέτουν μια κατά βάση δυσάρεστη ιστορία που ο σκηνοθέτης Τζέι Ρόουτς αφηγείται ευχάριστα, έχοντας τον Μπράιαν Κράνστον του «Breaking Bad», στο πραγματικό του ντεμπούτο στο σινεμά, εντυπωσιακά συγκεντρωμένο, διάφανο, σαρωτικό. Η βιογραφία του Ντάλτον Τράμπο μας μεταφέρει σε μια επονείδιστη σελίδα του αμερικανικού κινηματογράφου, τότε που ο γερουσιαστής Μακάρθι και οι συν αυτώ ανέκριναν τους υπόπτους για τα κομμουνιστικά τους πιστεύω και, κρίνοντάς τους ως εχθρούς του έθνους, τους απέκλειαν επαγγελματικά εκβιάζοντας τα στούντιο, οδηγώντας τους στην απελπισία, στην πενία, στη φυλακή ή στην εξορία. Ο πιο γνωστός, ίσως, από την περίφημη δεκάδα των ανθρώπων που κατέθεσαν και καταδικάστηκαν για προσβολή του δικαστηρίου, αφού επικαλέστηκαν το πέμπτο άρθρο του Συντάγματος και δεν αποκάλυψαν τις πολιτικές τους πεποιθήσεις, ήταν ο σεναριογράφος Ντάλτον Τράμπο, ένας αντιφατικός, χαρισματικός, γοητευτικός γραφιάς που αναγκάστηκε να εκτίσει ποινή ως κοινός εγκληματίας και να επιστρέψει σε μια κοινότητα που απαγορεύεται όχι μόνο να τον υπερασπιστεί αλλά να τον προστατεύσει και να του δώσει δουλειά για να ζήσει την οικογένειά του. Ο Τράμπο, ανάμεσα σε άλλα, παρεξηγήθηκε για τον πρακτικό εναγκαλισμό του με τον καπιταλιστικό τρόπο ζωής, την ίδια στιγμή που δεν

εγκατέλειψε την ιδεολογική του πίστη στον κομμουνισμό, ακόμη και στα πολύ δύσκολα. Η στάση και οι ρήσεις του αντανακλούσαν τη sui generis προσαρμογή του μαρξισμού σε μια απενοχοποιημένη χρήση του υλισμού, μιας ηδονιστικής οπτικής που δεν συνάδει με τον κλασικό, μονίμως προβληματισμένο αριστερό της εποχής, ακόμη και στην εκδοχή του Αμερικανού διανοούμενου. Η νέμεσις του Τράμπο στο θεωρητικό και πιο ενδιαφέρον κομμάτι της ταινίας είναι ένα φανταστικό πρόσωπο σε μια κατά τα άλλα πιστή μεταφορά της ζωής του σεναριογράφου (ο Τζέι Ρόουτς και ο σεναριογράφος του άκουσαν προσεκτικά τις συμβουλές που τους έδωσαν οι δύο κόρες του Τράμπο), ο Άρλεν Χερντ, τον οποίο υποδύεται ο κωμικός Λούι ΣιΚέι με πειστικότητα, ένας χαρακτήρας που εκπροσωπεί τους υπόλοιπους εννιά συναδέλφους των Hollywood Ten, καθώς δεν θα χωρούσαν τόσο πολλοί σε ένα story που προσπαθεί να καλύψει αρκετά μεγάλο χρονικό διάστημα. Ένα από τα εκνευριστικά χαρακτηριστικά για τους άλλους, αλλά συναρπαστικό για τον θεατή, ήταν η μη απολογητική του συμπεριφορά, από την οικογένειά του που ανεχόταν την ιδιότροπη σκληράδα ενός μοναχικού συγγραφέα μέχρι τους ευεργέτες και τα χέρια που τον τάιζαν παντεσπάνι – γιατί υπήρξε ο πιο ακριβοπληρωμένος στην εποχή του. Ανάμεσα στην αδικία του συστήματος που τροφοδότησε με επιτυχίες και στην κουτσομπολίστικη, υπερσυντηρητική αθλιότητα της χειρότερης, πιο καταστροφικής και κομπλεξικής γυναίκας που πέρασε ποτέ από το Χόλιγουντ (πεντανόστιμη η Έλεν Μίρεν ως Χέντα Χό-

περ), ο Τράμπο ποτέ δεν έχασε τον εαυτό του, καθώς πίστευε ακράδαντα τις λεκτικές περικοκλάδες που εκστόμιζε με γουστόζικο στόμφο και, κυρίως, είχε εμπιστοσύνη στη χρησιμότητα (και χρηστικότητα) της ειδικότητάς του σε έναν χώρο που συστηματικά επιτιμούσε τις λέξεις και όλα τα παράγωγα της διάνοιας, αλλά δεν γινόταν να μην τα επιστρατεύσει, ειδικά την εποχή που περιγράφει η ταινία, από τα τέλη των ’40s μέχρι και την αρχή των ’60s, με τη βιομηχανία του σινεμά σε φουλ παραγωγικότητα. Η μεγάλη ειρωνεία ήταν πως στα χρόνια της ένδειας, όταν ο Ντάλτον Τράμπο κρυβόταν ακούσια πίσω από άλλους, πολιτικά «καθαρούς» συναδέλφους του για να κερδίσει τελικά δύο Όσκαρ (αυτός, ο προδότης!), για το Διακοπές στη Ρώμη και το Brave One, που του αποδόθηκαν ύστερα από δεκαετίες, ο μόνος που του πρόσφερε μπόλικα χρήματα, την ευκαιρία για ακόνισμα της πένας του και μια έξυπνη δικτύωση των υπόλοιπων άνεργων συναδέλφων του χτυπημένου κλάδου ήταν ο βασιλιάς των b-movies, ο περιβόητος Φρανκ Κινγκ, άτυπος πρόγονος του Ρότζερ Κόρμαν, θιασώτης της γρήγορης ποσότητας έναντι της κουλτουριάρικης ποιότητας, αδιάφορος για το κυνήγι μαγισσών και τις στημένες επιτροπές. Ο Μπράιαν Κράνστον ποζάρει εισαγωγικά στο ξεκίνημα της ταινίας του, αλλά γρήγορα ξεδιπλώνει τις συγκρούσεις της τεράστιας προσωπικότητας του Τράμπο, του δεσποτικού, σχεδόν μανιακού άνδρα, μιας ετοιμόλογης ντίβας στο σπίτι του, που ωστόσο διατηρούσε συχνά ένα μειλίχιο δημόσιο προφίλ, υποκρινόμενος τον μετριόφρονα, όταν δεν ντίλαρε ψυχρά, ακόμη και στα πέτρινα χρόνια. Η συμφιλιωτική του ομιλία στο φινάλε της ταινίας σίγουρα αποτελεί ένα δεξιοτεχνικό αξιοθέατο για την πυκνότητα του λόγου και το ταλέντο του ηθοποιού που είναι υποψήφιος για Όσκαρ και δεύτερος στα προγνωστικά αυτήν τη στιγμή, πίσω από τον Ντι Κάπριο. Δεν υπάρχει αμφιβολία για τη σπουδαιότητα του θέματος του Τράμπο, μια αμαρτία που το Χόλιγουντ έχει πραγματευθεί ξανά στο παρελθόν – το Guilty

by Suspicion του Ίρβιν Γουίνκλερ. Ωστόσο, οι απλουστεύσεις και τα στρογγυλέματα στην ανάπτυξη παραπέμπουν σε δραματικές παραλείψεις που επιτείνουν το αίτημα για μια πιο βαθιά ανάλυση του μοναδικού εκείνου φαινομένου. Για παράδειγμα, η διαπόμπευση, κυρίως Εβραιοαμερικανών «εργατών» μιας βιομηχανίας που διευθυνόταν ουσιαστικά από Εβραιοαμερικανούς ιδρυτές του συστήματος του Χόλιγουντ, ήταν ένας ανοιχτός πόλεμος για το ποιος είναι πιο πατριώτης ανάμεσα στους εμιγκρέδες, αλλά και ποιος ακριβώς δημιουργεί την πιο αυθεντικά αμερικανική στόφα των ονείρων ενός έθνους. Ρωτήστε τη Λι Γκραντ, την όμορφη, υπερταλαντούχο ηθοποιό, που στο εκρηκτικό ντεμπούτο της στο Χόλιγουντ, με το Detective Story του Γουίλιαμ Γουάιλερ, κλήθηκε να καταδώσει τον κομμουνιστή σύζυγό της, αρνήθηκε να καταθέσει και της αφαιρέθηκαν βίαια 12 από τα πιο δημιουργικά της χρόνια, απλώς και μόνο επειδή είχε αριστερές συμπάθειες. Όταν επέστρεψε, 31 ετών, έκανε την πρώτη από τις πολλές πλαστικές της εγχειρήσεις για να φαίνεται νέα και να νιώθει ευτυχισμένη, όπως έχει δηλώσει – για να βρει δουλειά σε έναν σκληρό χώρο και να μην τρελαθεί. Να μια, επίσης οσκαρική ιστορία που περιέχει δράμα πολλών επιπέδων...

VILLAGE MALL 1 - STER ILION 7 - ODEON STARCITY 7 ΑΕΛΛΩ 3,4 - ΑΘΗΝΑΙΟΝ CINEPOLIS 2 - ΑΙΓΛΗ 2 - ΑΝΟΙΞΗ 1 - ΑΣΤΟΡ - CINERAMA - ΚΗΦΙΣΙΑ CLASS - ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΡΑΣ-ΒΛΑΧΟΠΟΥΛΟΥ 2 - ΝΑΝΑ 4,5 - ΝΙΡΒΑΝΑ - ΟΣΚΑΡ ΣΠΟΡΤΙΓΚ 2 - ΤΑΙΝΙΟΘΗΚΗ ΛΑΪΣ 1 - ΤΡΙΑΝΟΝ

Ο ΛΑΒΥΡΙΝΘΟΣ ΤΗΣ ΣΙΩΠΗΣ Im Labyrinth des schweigens Σκηνοθεσία: Τζούλιο Ριτσιαρέλι Πρωταγωνιστούν: Αλεξάντερ Φέλινγκ, Αντρέ Σιμάνσκι

Γερμανία του 1958. Κανείς δεν γνωρίζει τι συνέβη στο Άουσβιτς. Και κανείς δεν ρωτά. Πρώην μέλη των Ες-Ες είναι τώρα δάσκαλοι, αρτοποιοί, δημόσιοι υπάλληλοι. Κυκλοφορούν ελεύθεροι ανάμεσα στους ανυποψίαστους συμπατριώτες τους που νομίζουν ότι οι ιστορίες για το Ολοκαύτωμα και τα βασανιστήρια στα στρατόπεδα συγκέντρωσης ήταν αστικοί μύθοι ή, το πολύ, προπαγάνδα των συμμαχικών δυνάμεων. Όταν παρέλαβε τη Χρυσή Σφαίρα για τον Γιο του Σαούλ, ο σκηνοθέτης Λάσλο Νέμες έκανε μια εξαιρετική επισήμανση: «Με τον καιρό, το Ολοκαύτωμα έχει εξελιχθεί σε μια αφηρημένη έννοια. Εμείς προσπαθήσαμε να του δώσουμε πρόσωπο». Με τον Λαβύρινθο της Σιωπής, ο Τζούλιο Ριτσιαρέλι επιχείρησε να του δώσει πλοκή στο πλαίσιο της μακράς κινηματογραφικής απενοχοποίησης των Γερμανών για τα ιστορικά αμαρτήματα/ολισθήματα του παρελθόντος, ενός θεσμού που ξεκίνησε με τις Ζωές των Άλλων και το Goodbye Lenin, και δεν δίστασε να πραγματευθεί τον Χίτλερ και την Μπάαντερ Μάινχοφ. Στο σκηνοθετικό του ντεμπούτο ο Ριτσιαρέλι βασίζεται, και επιμένει, στο πραγματικό γεγονός της άγνοιας των Γερμανών για την ύπαρξη στρατοπέδων συγκέντρωσης, ακόμη και στα τέλη της δεκαετίας του ’50. Ο νεαρός δικηγόρος που πρωταγωνιστεί, σπαστικός με το γράμμα του νόμου, ακόμη και σε ελαφρά παραπτώματα, αλλά αρκούντως φιλόδοξος ώστε να αποδεχθεί με ενθουσιασμό την πρόκληση της αποκάλυψης μιας εγκληματικής... συγκάλυψης (casual, στο στυλ του μη ρωτάς, μην πεις), αποτελεί το κλασικό παράδειγμα των παιδιών που μεγάλωσαν στον πόλεμο και, τη δεκαετία του ’50, η ταπεινωτική ήττα της Γερμανίας, με τον γεωπολιτικό διαχωρισμό της, τις οικονομικές συνέπειες και την ψυχροπολεμική επιτήρηση ήταν αρκετή τιμωρία για ένα υπερήφανο έθνος. Τα αίσχη προς τον εβραϊκό πληθυσμό είτε δεν τα γνώριζαν είτε τα είχαν ακούσει και τα έθαψαν κάτω από ένα νομικίστικο, αλλά ισχυρό παραθυράκι της πράξης πολέμου. Μετά το αρχικό σοκ, ο δικηγόρος μάζεψε τις πληροφορίες που εντόπιζαν και ενοχοποιούσαν τους Γερμανούς δράστες, καταρρίπτοντας το σαθρό επιχείρημα της διεκπεραίωσης εντολών – δεν είναι εντολή να σκηνοθετήσεις την απόδραση ενός άοπλου για να τον πυροβολήσεις δήθεν από καθήκον, αλλά εν ψυχρώ, και να τον δολοφονήσεις με ψευδείς δικαιολογίες. Πείθοντας τρομαγμένους, ή ακόμη και απογοητευμένους μάρτυρες, αναπτερώνοντας το χαμένο ηθικό τους, ξεκίνησε τις διαδικασίες της κατάρριψης του μύθου της συλλογικής απάθειας, της χειρότερης του είδους, δηλαδή εκείνης που αγκιστρώνεται στη μετάθεση ευθυνών και καθαγιάζει τη βδελυγμία στο όνομα, και τη γενίκευση, του πολέμου. Ο Λαβύρινθος της Σιωπής δεν φείδεται σεναρίου, γιατί, όπως εννοεί ο πρωτότυπος τίτλος, χτίζεται με τα ψέματα των άλλων, με έναν τρόπο που θυμίζει τις αξεπέραστες Ζωές των Άλλων, χωρίς ωστόσο τις συναισθηματικές επικαλύψεις και τη λεπτεπίλεπτη σκηνοθεσία. Ακόμη και από τους πολέμιούς της (αξίζει να ανατρέξετε στην πολύ ενδιαφέρουσα ανάλυση του Σλαβόι Ζίζεκ ή στη δογματικά αμίμητη, προειδοποιητικά στρατευμένη κριτική του «Ριζοσπάστη», που έμμεσα βγάζει τους υπόλοιπους κριτικούς στη σέντρα περίπου ως άπειρους, ανήθικους χαζοσυντηρητικούς, που δεν έλαβαν υπ’ όψιν τους πόσο επικίνδυνα πρακτορέματα και δόλιες ρουφιανιές έκανε η Δυτική Γερμανία), η ταινία του

Ντόνεσμαρκ γοητεύει και κρατάει τον θεατή με σκηνές που δεν καταφεύγουν απαραίτητα στον πολύ λόγο ή στα γεμίσματα στην πλοκή. Όχι ακριβώς αντίθετα, αλλά με λιγότερο χαρισματικό ύφος και πιο τετράγωνη προσέγγιση, ο Λαβύρινθος της Σιωπής αντιπαραθέτει το προσωπικό δίλημμα και τον έρωτα με το ειδεχθές έγκλημα που ξεσκεπάστηκε με τρομερά εμπόδια και ανεπίτρεπτη καθυστέρηση. ΑΕΛΛΩ 1 - ΑΙΓΛΗ 1 - ΑΤΤΑΛΟΣ - ΔΑΝΑΟΣ 1 - ΔΙΑΝΑ - ΕΛΛΗ - ΚΗΦΙΣΙΑ 2 - ΝΑΝΑ 1,2 - ΦΟΙΒΟΣ

LES COWBOYS Σκηνοθεσία: Τομά Μπιντγκέν Πρωταγωνιστούν: Φρανσουά Νταμιάν, Φίνεγκαν Όλντφιλντ, Τζον Σ. Ράιλι

O Αλέν θα αντιληφθεί ότι η κόρη του, η 16χρονη Κέλι, αγνοείται και αρχίζει μια απεγνωσμένη προσπάθεια να την εντοπίσει, συνειδητοποιώντας στην πορεία ότι η κόρη του έκρυβε αναπάντεχα μυστικά που την έχουν οδηγήσει σε σκοτεινά μονοπάτια. Καθώς τα χρόνια περνούν, η αναζήτηση της Κέλι, με μόνο βοηθό τον μικρό του γιο, θα κοστίσει τα πάντα στον Αλέν, ακόμη και την ίδια του την οικογένεια. Ο σεναριογράφος του Σώμα με Σώμα του Ζακ Οντιάρ, Τομά Μπιντγκέν, κάνει το σκηνοθετικό του ντεμπούτο με μια φιλόδοξη σε κλίμακα και προθέσεις ταινία που προσπαθεί να ισορροπήσει το προσωπικό δράμα με την πολιτική επικαιρότητα. Οι άξονες του φιλμ μετατοπίζονται: ο πατέρας μια οικογένειας που ασχολείται με άλογα και οργανώνεις γιορτών σε στυλ country βλέπει τη ζωή του να αλλάζει δραστικά όταν η 16χρονη κόρη του εξαφανίζεται. Ο μουσουλμάνος σύζυγός της την έχει πάρει μαζί του και ο Αλέν προσπαθεί επίμονα και με κάθε κόστος να εντοπίσει ίχνη της. Τη σκυτάλη παίρνει ο γιος του (αφού η μητέρα έχει απομακρυνθεί και η οικογένεια διαλύθηκε) και ταξιδεύει σε μια πορεία ενηλικίωσης και συνειδητοποίησης, ενώ το Les Cowboys μετατρέπεται ακόμη και σε θρίλερ καταδίωξης, με απρόοπτα και λίγο τραβηγμένα περιστατικά, ώσπου να βρεθεί μια άκρη στο κουβάρι των αντικρουόμενων πληροφοριών. Το σενάριο είναι εντυπωσιακό, το θέμα σίγουρα ενδιαφέρον και η σκηνοθεσία κάνει αβέβαια άλματα σε γεγονότα και ηπείρους.

ODEON ΓΛΥΦΑΔΑ 1 - ODEON ΜΑΡΟΥΣΙ 1 - ODEON STARCITY 3 - ΕΜΠΑΣΣΥ

ΟΔΗΓΟΣ ΓΙΑ SINGLES How to be single Σκηνοθεσία: Κρίστιαν Ντίτερ Πρωταγωνιστούν: Ντακότα Τζόνσον, Άλισον Μπρι, Ρέμπελ Γουίλσον

Η Νέα Υόρκη είναι γεμάτη μοναχικές καρδιές που ψάχνουν το σωστό ταίρι, είτε πρόκειται για έρωτα, ραντεβού ή κάτι ενδιάμεσα. Και κάπου ανάμεσα στα ερωτικά μηνύματα και τα one-night stands, κοινό σημείο όλων των ανύπανδρων ανδρών και γυναικών είναι η ανάγκη τους να μάθουν να είναι μόνοι σε έναν κόσμο όπου η έννοια της αγάπης αλλάζει διαρκώς. Τα νυχτοπερπατήματα σε μια πόλη που δεν κοιμάται ποτέ δεν ήταν ποτέ τόσο διασκεδαστικά. Η πίεση που ασκούσε η οικογένεια στα νεαρά κορίτσια να αποκατασταθούν αντικαταστάθηκε στη νεότερη, μεταφεμινιστική εποχή από

την (παρα)μυθολογία του σινεμά και, ποιος το περίμενε πως η ποπ κουλτούρα, διαμέσου των ρομαντικών κομεντί, θα έπαιρνε τη σκυτάλη σε ένα τόσο λανθασμένο «έθιμο». Με τούρτες, νυφικά και μυθώδεις τελετές, σε μια ατελείωτη παρέλαση κοινοτοπίας, το είδος ξέπεσε και η διορθωτική πορεία φαίνεται φυσιολογική έπειτα από τόσο γάμο. Με τον Οδηγό για singles, ο Κρίστιαν Ντίτερ δεν εφευρίσκει την πυρίτιδα αλλά τουλάχιστον αναγνωρίζει, όπως ο έμπειρος μείκτης ήχου, την έγκυο σιωπή πριν από το μπαμ, αντίστοιχα την επικίνδυνη ζώνη της απελπισίας που απειλεί όποιον μένει μόνος και αισθάνεται πως ξεμένει για πάντα. Ο Ντίτερ, που μεταφέρει το μπεστ σέλερ της Λιζ Τουτσίλο, αφήνει χώρο στους φίλους και την οικογένεια και φτιάχνει μια ταινία που διαθέτει ειλικρίνεια και ανθρωπιά και που, με τη σειρά της, μοιάζει με βαλεντίνειο Χόλιγουντ, αλλά η καρδιά της χτυπάει εναλλακτικά. Το μετεφηβικό «χάσιμο» της Ντακότα Τζόνσον λειτουργεί σωστά στο φιλμ, η βασικά κωμική Λέσλι Μαν ανακαλύπτει τη νεύρωση και ευεργετεί τον ρόλο, ενώ η ατάκα πέφτει σύννεφο, αν και συνήθως στο πάτωμα με υπολογισμένο γδούπο, από την Αυστραλή stand up comedian και ράπερ Ρέμπελ Γουίλσον.

VILLAGE RENTI 1,8,18 - VILLAGE MALL 5,13 VILLAGE PAGRATI 4 - VILLAGE FALIRO 6 - VILLAGE AG.DIMITRIOS 5 - STER ILION 2 - ΑΕΛΛΩ 2 - ΑΘΗΝΑΙΟΝ CINEPOLIS 3 - ΚΙΝΗΜΑΤΟΘΕΑΤΡΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΡΑΣΒΛΑΧΟΠΟΥΛΟΥ 1 - ΝΑΝΑ 3

ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗΝ ΑΛΛΗ ΟΧΘΗ Kishibe no Tabi Σκηνοθεσία: Κιγιόσι Κουροσάβα Πρωταγωνιστούν: Έρι Φουκάτσου, Ταντανόμπου Ασάνο

Το ταξίδι της Μιζούκι και του Γιουσούκε δεν σταματά, παρόλο που εκείνος πνίγηκε στη θάλασσα πριν από τρία χρόνια. Όταν ξαφνικά επιστρέφει στο σπίτι, εκείνη δεν εκπλήσσεται, αντ’ αυτού αναρωτιέται γιατί άργησε τόσο πολύ και συμφωνεί να την πάρει μαζί του σ’ ένα ταξίδι. Το ταξίδι τούς οδηγεί στην ιαπωνική ενδοχώρα, στα χωριά και στην εξοχή, και κινείται στα όρια της πραγματικότητας και του φανταστικού, ανάμεσα σε πνεύματα και φαντάσματα. Ήδη από την πρώτη σκηνή της ταινίας Ταξίδι στην άλλη όχθη καταλαβαίνουμε πως η Μιζούκι, δασκάλα πιάνου, δεν είναι απλώς πνευματικά απούσα αλλά ψυχικά βασανισμένη, μετέωρη ανάμεσα στην εργασία της και κάποιο βαθύτερο πρόβλημα που το χειρίζεται σχεδόν απαθώς. Σύντομα, ο σύζυγός της επιστρέφει και τον υποδέχεται σαν να τον περίμενε εδώ και καιρό, όχι σαν να πρόκειται για μια δυνατή έκπληξη. Το θέμα είναι πως ο Γιουσούκε έχει στ’ αλήθεια πεθάνει και της το λέει με ψύχραιμη φωνή, αποκαλύπτοντας και τις λεπτομέρειες, πως δεν ήταν καλά στην υγεία του, δεν στάθηκε τυχερός, πως πνίγηκε στο ταξίδι του και τον κατέφαγαν καβούρια! Η νεαρή γυναίκα έχει μπροστά της το φάντασμα του συζύγου της και η φυσική παρουσία του συνεχίζεται (εδώ εκείνη εκπλήσσεται και αδημονεί για το χειρότερο), μέχρι που της προτείνει να πάνε μαζί μέχρι τον τελευταίο σταθμό της ζωής του για να γνωρίσει τους ανθρώπους που εκείνος συνάντησε πριν πεθάνει και να εξοικειωθεί με τις απορίες και τις τυχόν ενοχές της. Η ταινία του «άλλου Κουροσάβα» δεν διαθέτει την αιχμή προηγούμενων φιλμ του αλλά εκτυλίσσεται σαν ένα μακρύ ταξίδι αποχαιρετισμού, ενσωματώνοντας στοιχεία της ιαπωνικής παράδοσης, όπως η θεωρία του προσωρινού θανάτου, καθώς και του σιντοϊστικού αντίο στις ψυχές των νεκρών. Κρίμα που η ζαχαρένια μουσική επένδυση του Γιοσιχίντε Οτόμε και της Ναόκο Έτο μελώνει συμφωνικά τον ελε-

γειακό, απόκοσμο τόνο που επιχειρεί θαρραλέα ο Κουροσάβα, ο οποίος απέσπασε το Βραβείο Σκηνοθεσίας του τμήματος Ένα Κάποιο Βλέμμα στο περσινό Φεστιβάλ Καννών. ΑΣΤΥ

Jane got a gun Σκηνοθεσία: Γκάβιν Ο’Κόνορ, Πρωταγωνιστούν: Νάταλι Πόρτμαν, Γιούαν Μακγκρέγκορ, Τζόελ Έντζερτον

Η Τζέιν (Νάταλι Πόρτμαν) προσπαθεί να ζήσει μια νέα ζωή με τον σύζυγό της, μέλος συμμορίας με την οποία έρχεται σε σύγκρουση, με αποτέλεσμα το ζευγάρι να βρεθεί εγκλωβισμένο υπό την απειλή της. Η Τζέιν ζητά τη βοήθεια του παλιού της αγαπημένου και βρίσκεται ανάμεσα στην προστασία του σπιτιού της και στα παλιά της συναισθήματα, που αναθερμαίνονται. Ένα ταλαιπωρημένο πρότζεκτ που εμφανίζεται στις οθόνες μας 3 χρόνια σχεδόν μετά τα γυρίσματά του, έχοντας αντιμετωπίσει αλλαγή σκηνοθέτη, ηθοποιών και λοιπών συντελεστών, είναι παραδόξως μια ταινία με επαρκή συνοχή που δείχνει τον ανάλογο σεβασμό στο είδος, αλλά μοιάζει να μην έχει μεγαλύτερες φιλοδοξίες. Αυτά τα χαρακτηριστικά φαίνεται να είχε στο μυαλό του ο Ο’Κόνορ, που προσλήφθηκε την πρώτη μέρα των γυρισμάτων στη θέση της αποχωρήσασας Λιν Ράμσεϊ, ο οποίος προσπαθεί περισσότερο να περισώσει μια προβληματική δουλειά, χωρίς να ενδιαφέρεται να δώσει προσωπικό χρώμα στο φιλμ. Αυτή η προσέγγιση είναι πολύ εμφανής στην αφήγηση, όπου χρησιμοποιούνται κατά κόρον τα flashbacks για να ενωθούν σταδιακά οι ιστορίες των τεσσάρων βασικών χαρακτήρων και να παρουσιαστούν με αυτό τον τρόπο η ένταση και η σημασία που έχει η επερχόμενη σύγκρουσή τους. Σε αυτήν, πέρα από τα πρόσωπα, μοιάζει να πρωταγωνιστεί το ίδιο το σπίτι στο οποίο συμβαίνει, ο χώρος δηλαδή που είναι και το ζητούμενο της ηρωίδας (η Πόρτμαν, σε στιγμές πιστό αντίγραφο της Ράκελ Γουέλς στο Hannie Caulder του 1971), που ξεχωρίζει μεν σε έναν ανδροκρατούμενο κόσμο, αλλά οι απαιτήσεις της από αυτόν παραμένουν συμβατικές – ασφάλεια και οικογένεια.

VILLAGE RENTI 12 - VILLAGE MALL 6 - VILLAGE FALIRO 3 - ODEON ΓΛΥΦΑΔΑ 1 - ODEON ΜΑΡΟΥΣΙ 3 - ODEON ΑΤΛΑΝΤΙΣ 1 - ODEON OPERA 2 - ODEON STARCITY 6 STER ILION 5

Αλαντίν: Οι Νέες Περιπέτειες Σκηνοθεσία: Αρτούρ Μπενζακέν Πρωταγωνιστούν: Κεβ Άνταμς, Ζαν Πολ Ρουβέ, Ερίκ Τζουντόρ, Μισέλ Μπλανκ, Βανέσα Γκάιντ

Την παραμονή των Χριστουγέννων ο Σαμ και ο καλύτερός του φίλος, ο Kαλίντ, μεταμφιέζονται σε Άγιους Βασίληδες με σκοπό να σουφρώσουν ό,τι μπορούν από τις Γκαλερί Λαφαγιέτ. Όμως πολύ γρήγορα ο Σαμ βρίσκεται ασφυκτικά περικυκλωμένος από μια ομάδα παιδιών και αναγκάζεται να τους διηγηθεί μια ιστορία, την ιστορία του Αλαντίν... ή, τουλάχιστον, τη δική του εκδοχή.

VILLAGE RENTI 13,15 - VILLAGE MALL 1,9 VILLAGE PAGRATI 1 - VILLAGE FALIRO 4 - VILLAGE AG.DIMITRIOS 2 - STER ILION 1,6 - ODEON ΜΑΡΟΥΣΙ 3 - ODEON STARCITY 5,10 - ΑΕΛΛΩ 1 - ΑΘΗΝΑΙΟΝ CINEPOLIS 2,3 - ΑΙΓΛΗ 1 - ΑΝΟΙΞΗ 2 - CINERAMA - ΚΗΦΙΣΙΑ 1 - ΚΙΝΗΜΑΤΟΘΕΑΤΡΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΡΑΣ-ΒΛΑΧΟΠΟΥΛΟΥ 1 - ΝΑΝΑ 1 - ΟΣΚΑΡ - ΣΙΝΕ ΧΟΛΑΡΓΟΣ - ΣΟΦΙΑ - ΣΠΟΡΤΙΓΚ 1,2 - ΤΡΙΑ ΑΣΤΕΡΙΑ 1 - ΜΑΓΙΑ - ΖΕΑ ΦΟΙΒΟΣ

11.2.16 – lifo

51

μυθιστορημα

Μακγιούαν vs Kάρεϊ: Ανθρώπινο, πολύ ανθρώπινο Συγγραφείς που ανήκουν στην αγγλοσαξονική παράδοση, όπως ο Βρετανός Ίαν Μακγιούαν και ο Αυστραλός Πίτερ Κάρεϊ, αμφότεροι βραβευμένοι με Μπούκερ, δίνουν το στίγμα μιας γραφής που αποθεώνει την ανθρωπιά.

από την τίνα μανδηλαρά

Βιβλίο

Α

52 lifo – 11.2.16

πό όποιο όραμα κι αν περάσεις, όποια επιθυμία και αν αφουγκραστείς, θα δεις το βάσανο των ανθρώπων. Είναι σχεδόν αναπόφευκτο, αν είσαι συγγραφέας. Ειδικά η αγγλοσαξονική παράδοση, που γαλουχήθηκε με τον Ντίκενς και τον ταξικό πόλεμο, δεν απομακρύνθηκε ποτέ από τον ανθρώπινο χαρακτήρα. Σε αντίθεση με την άλλη πλευρά του Ατλαντικού, που στοιχειώθηκε από τους υπερβατικούς ήρωες και την επιταγή του Μεγάλου Αμερικανικού Μυθιστορήματος, οι Αγγλοσάξονες έμειναν ρεαλιστικά προσηλωμένοι στο πεδίο της καθημερινότητας. Έτσι, πίσω από τη λεπτομέρεια, το άγχος των ερώτων, τη διακωμώδηση της ζωής, τον μόνιμο πόλεμο ανάμεσα στους πλούσιους και στους φτωχούς, ανιχνεύονται τα σχέδια μιας ολοκάθαρα ανθρώπινης πορείας. Δεν αναζητούνται συνταγές για υψηλές ιδέες, παρά ερευνάται τι είναι αυτό που φέρνει αντιμέτωπο τον άνθρωπο με τον κοινωνικό του περίγυρο. Βρετανοί συγγραφείς όπως ο Μακγιούαν, ο Έιμις ή ο Μπαρνς, που είναι ουσιαστικά μια παρέα, ή ο Τζόναθαν Κόου, δεν έχουν πάψει να καταγράφουν τις αγωνίες καθημερινών ανθρώπων και να τους μετατρέπουν σε ήρωες με εσωτερικά διλήμματα μεγατόνων. Έτσι, αν οι ήρωες του Κόου ήταν τα αποπαίδια του

θατσερισμού –αποτυχημένοι επαναστάτες ή νεόκοποι γιάπηδες που δέσποζαν τη δεκαετία του ’90–, οι πρωταγωνιστές του Μακγιούαν περιδιαβαίνουν κυρίως το σύγχρονο Λονδίνο. Η άλλη περίπτωση είναι του πολιτικοποιημένου Πίτερ Κάρεϊ, ο οποίος, από τη μακρινή Αυστραλία, μένει να αναρωτιέται τι είναι αυτό που κάνει μια ολόκληρη ήπειρο να χάνει την ιστορική της μνήμη αλλά και να ορίζεται σε σχέση με τους μετανάστες που τη διαμόρφωσαν. Ακόμα, πάντως, και αν ο κόσμος γίνεται κομμάτια, υπάρχει κάτι ανθρώπινο στον αφηγηματικό πυρήνα αυτών των συγγραφέων που καθίσταται ολοένα πιο επιβλητικό, όσο περισσότερο επιταχύνεται η ξέφρενη διαδρομή της κοινωνικής διάλυσης. Κάτι ανάλογο, φέρ’ ειπείν, συμβαίνει στην περίπτωση του Βρετανού Ίαν Μακγιούαν. Στυλίστας εμβληματικός και δεινός λεπτολόγος ακόμα και στις πιο φρικώδεις εκδοχές του ανθρώπινου βίου, ειδικά στα πρώτα του βιβλία, ο βραβευμένος με Μπούκερ συγγραφέας δεν έχει πάψει να διακρίνεται για τη διεισδυτική του ματιά στα άδυτα της ανθρώπινης ψυχής. Έχει μιλήσει για τον ανθρώπινο φθόνο που μπορεί να καταστρέψει ζωές και συνειδήσεις, για τους χωρισμούς, την ευθανασία, ακόμα και για την αιμομιξία και τον τραβεστισμό,

αλλά με μια ευαισθησία που αναζητά διαρκώς καταφύγιο στην ομορφιά. Τίποτα ανθρώπινο δεν μένει έξω από το χειρουργικού χαρακτήρα βλέμμα του, που θέλγεται συνήθως από την επιστημονική αναζήτηση και αναζητά τη θαλπωρή στις εσωτερικές συγκρούσεις. Ακόμα, όμως, και αν ο κόσμος όλος σωριαστεί και γίνει κομμάτια γύρω από τους ήρωές του, θα πάλλεται από τις λαμπρές ενατενίσεις που ξέρει να δίνει ο συγγραφέας στις μουσικής διάστασης φράσεις του. Ενδεχομένως το χαρακτηριστικό που έκανε διάσημο τον Μακγιούαν ως στυλίστα να διατηρεί άθικτη τη λεκτική περιστροφή και είναι ενδεικτικός ο πρόσφατος Νόμος περί τέκνων (εκδόσεις Πατάκη), όπου ένα αφήγημα για το δίκαιο και το ηθικό αντισταθμίζεται από τον υποβλητικό ρυθμό των φράσεων. Ενώ, δηλαδή, νομίζεις πως δεν υπάρχει λεπτομέρεια από τον δικαστικό βίο που να μην έχει εξετάσει ο πάντοτε ικανός ερευνητής Μακγιούαν, καθώς η ηρωίδα του είναι δικαστής, παρεισφρέει διαρκώς στην αφήγησή του η μουσική που διαχωρίζει τους πρωταγωνιστές του ανάλογα με τα είδη που ακούει ο καθείς, θυμίζοντας πως απέναντι στο πιο σκληρό και στο πιο απηνές ορθώνονται πάντοτε το τυχαίο και η τέχνη. Δεν ξέρεις, επί παραδείγματι, τι να πιστέψεις για μια ζωή που στάθηκε ταυτόχρονα τόσο άδικη αλλά και τόσο ευνοϊκή για τη Φιόνα Μέι, η οποία μπορεί να είναι προικισμένη πνευματικά και υλικά, αλλά μαζί με την ατεκνία της έχει να αντιμετωπίσει και την απιστία του συζύγου. Οι περιγραφές της εσωτερικής απόγνωσης –του άδειου σπιτιού, του μελαγχολικού Λονδίνου μέσα από το αυτοκίνητο– είναι τόσο γοητευτικά ακριβείς, που μοιάζουν σχεδόν ανυπόφορες, αλλά τα βάσανα της Φιόνας δεν τελειώνουν εκεί: η πνευματική κρίση της δοκιμάζεται, όταν πρέπει να αποφασίσει για τον νεαρό Άνταμ, ο οποίος, ακριβώς λίγο πριν από την ενηλικίωση, πρέπει να δεχτεί μια μετάγγιση την οποία αρνείται η θρησκεία του. Ποιος είναι ο ρόλος της δικαστού Φιόνας, που πρέπει να αποφασίσει για τη ζωή του Άνταμ; Ζητήματα που επικαλούνται την ηθική, το συναίσθημα και τη λογική συνδέονται άμεσα με τα εσωτερικά αδιέξοδα της πρωταγωνίστριας και είναι προφανής η αποθέωση της λογικής τάξης έναντι του θρησκευτικού παραλογισμού, που εμμέσως πλην σαφώς επικαλείται ο Μακγιούαν. Ωστόσο, τη στιγμή ακριβώς που τα λογικά επιχειρήματα μοιάζουν να υπερτερούν, έρχεται η συγκλονιστική περιγραφή της συνάντησης του πιτσιρικά Άνταμ και της Φιόνας για να συγκλονίσει συναισθηματικά ακόμα και τον πιο ανεπηρέαστο αναγνώστη. Και για να μην ξεχνιόμαστε: ο Μακγιούαν, ως συνεπής Βρετανός, δεν αφήνει το κοινωνικό έξω από τη συγγραφική του ατζέντα: «Είχε την εντύπωση, παρόλο που τα γεγονότα δεν την επιβεβαίωναν, ότι στα τέλη του καλοκαιριού του 2012, στη Μεγάλη Βρετανία, οι συζυγικές ή συντροφικές ρήξεις και εντάσεις διογκώνονταν σαν τερατώδης ανοιξιάτικη παλίρροια που σάρωνε ολόκληρα νοικοκυριά, σκορπίζοντας ιδιοκτησίες και ελπιδοφόρα όνειρα, πνίγοντας όσους δεν διέθεταν ισχυρό ένστικτο επιβίωσης» λέει χαρακτηριστικά, χρωματίζοντας την παλέτα στην οποία καλείται να κινηθεί η πρωταγωνίστριά του. Πολύ όμορφη και καίρια η απόδοση στα ελληνικά από την Κατερίνα Σχινά.

Σ

υγκλονιστικές είναι και οι κοινωνικές συγκρούσεις που στοιχειώνουν το Χωρίς Μνήμη (σε ωραία μετάφραση από την Αργυρώ Μαντόγλου, εκδόσεις Ψυ-

Radio Bookspotting από τον γιώργο-ίκαρο μπαμπασάκη

ίαν μακγιούαν Νόμος περί τέκνων

Μτφρ.: Κατερίνα Σχινά Εκδόσεις Πατάκη Σελ.: 272

πίτερ κάρεϊ

Χωρίς Μνήμη Μτφρ.: Αργυρώ Μαντόγλου Εκδόσεις Ψυχογιός Σελ.: 440

χογιός) του Πίτερ Κάρεϊ. Παρότι εδώ το τέμπο είναι πιο σουρεαλιστικό, πιο καταιγιστικό και πιο αλέγκρο, ακόμα και στις πιο δραματοποιημένες στιγμές του, το κοινωνικοπολιτικό πλαίσιο δίνει το στίγμα. Φυλετικές ή ταξικές διαφορές επανέρχονται διαρκώς στις επιμέρους περιγραφές, ενώ τα πάντα εξηγούνται με το βλέμμα μιας πολυδιάστατης πολιτικής πραγματικότητας. Αντιπροσωπευτικό παράδειγμα είναι ο ίδιος ο πρωταγωνιστής, ο Φέλιξ Μουρ, ο «πιο ρηξικέλευθος δημοσιογράφος της γενιάς του», ο οποίος, όπως η πρωταγωνίστρια του βιβλίου του Μακγιούαν, διάγει τη δυσκολότερη ίσως περίοδο της ζωής του: ύστερα από αλλεπάλληλες δικαστικές καταδίκες για σκάνδαλα που συνεχίζει να ξεσκεπάζει ως δημοσιογράφος, καταλήγει επαγγελματικά ανενεργός. Και τότε εμφανίζεται ως από μηχανής θεός ένας σκοτεινός τύπος, πρώην αριστερός και νυν εκατομμυριούχος, ο οποίος του αναθέτει να γράψει ένα βιβλίο για μια νεαρή χάκερ, την Γκάμπι Μπαγιέ, που απειλείται να εκδοθεί στην Αμερική (όπου ισχύει η θανατική ποινή). Και από εκεί αρχίζουν όλα: η χάκερ τυγχάνει να είναι κόρη ενός αριστερού και μιας μοιραίας ηθοποιού και ακτιβίστριας, της «ωραίας και καθόλου ψηλομύτας» Σελίν, παλιού έρωτα του πρωταγωνιστή. Η νεαρά απόγονος των υποτιθέμενων επαναστατών αποδεικνύεται τελικά ικανή να εισβάλει στα συστήματα ελέγχου των φυλακών όχι μόνο της Αυστραλίας αλλά και των ΗΠΑ και, προκειμένου να ανατρέψει την επαπειλούμενη ποινή, ο Φέλιξ καλείται να την καταστήσει συμπαθή στο ευρύ κοινό. Μέσα από την καταγραφή των μαρτυριών που χρησιμοποιεί για το βιβλίο, ουσιαστικά ξεδιπλώνεται το πολιτικοκοινωνικό ιστορικό της αυστραλιανής ηπείρου και κυρίως της πολυτάραχης περιόδου της αριστερής κυβέρνησης του Γκοφ Ουίτλαμ, για να θυμίσει ότι δεν πρέπει να υπάρχει λαός χωρίς μνήμη. Και πίσω από τα κωμικοτραγικά περιστατικά –με τις γνωστές δόσεις της απολαυστικής υπερβολής του βραβευμένου με Μπούκερ Κάρεϊ– κρύβεται το σενάριο της μετάλλαξης μιας πολυπολιτισμικής κοινωνίας αλλά και των διαφορετικών εκφάνσεών της: «Το γυμνάσιο της Μπελ Στριτ ήταν παραμελημένο, σε αποσύνθεση, μια κλίκα υπό διάλυση. Όταν έριχνε πολλή βροχή, έβλεπες εκρήξεις στις κολόνες του ηλεκτρικού, που έστελναν πάνω στα κεφάλια των μαθητών περίεργες λάμψεις, σαν γαλάζια σεντόνια που χόρευαν, σαν φώτα της Αποκάλυψης. Τα παιδιά των Αγγλοσαξόνων τα έλεγαν καγκουράκια ή μπόγκαν, υπερβολή φυσικά. Οι Τούρκοι συμμαθητές της Γκάμπι καμάρωναν σαν να είχαν οι ίδιοι προσωπικά δολοφονήσει τους Αυστραλούς στην Καλλίπολη. Υπήρχαν, φυσικά, παιδιά δεύτερης και τρίτης γενιάς, Έλληνες και Ιταλοί, που δεν υπέφεραν από τα πολιτισμικά σοκ των Τούρκων και των Λιβανέζων, αλλά όταν η κόρη μου ήρθε εδώ, η περιοχή ήταν γεμάτη αποπροσανατολισμένες οικογένειες μουσουλμάνων που είχαν ζήσει στις φτωχές και ερημωμένες πλαγιές του Ντένμπο. Υπήρχε ένα αγόρι που είχε φυλακιστεί μαζί με πτώματα σε αποσύνθεση. Ένα κορίτσι που ζωγράφιζε με μαρκαδόρο αποκεφαλισμένους μέσα σε λίμνες αίματος». Και πάει λέγοντας στο πολύχρωμο και πολύπτυχο σκηνικό που στήνει υπέροχα ο Κάρεϊ, γεμάτο απεγνωσμένους και μισότρελους, δήθεν επαναστάτες, προδότες, ριζοσπάστες, κατασκόπους και αγύρτες. «Τίποτα ανθρώπινο δεν μου είναι ξένο» επιμένει ο Τερέντιος. Κι ίσως αυτό να είναι, τελικά, και το στίγμα της σύγχρονης αγγλοσαξονικής μυθοπλασίας.

Όταν ο Ταραντίνο συνάντησε τον Ράμφο Για τον ποιητή Γιώργο Κακουλίδη. Γέλιο και άβυσσος. Όταν οι ποιητές καταπιάνονται με την πεζογραφία, τα πράγματα γίνονται συναρπαστικά. Εξάλλου, πολλοί ξακουστοί πεζογράφοι θήτευσαν στην ποίηση προτού ασχοληθούν περιπαθώς με το διήγημα, τη νουβέλα, το μυθιστόρημα. Ας θυμηθούμε τον Ντίνο Χριστιανόπουλο, τον Κώστα Ταχτσή, τον Γιώργο Ιωάννου, τον Ευγένιο Αρανίτση, ακόμα και τον Νίκο Καρούζο, που είχε γράψει μυθιστόρημα με τίτλο Η Γερμανική Σκιά, και τον Τάσο Δενέγρη, που οι φήμες έλεγαν ότι έγραφε επί χρόνια το μυθιστόρημα Ο Ρασκόλνικοφ στην Κυψέλη. Επίσης τον Βλαντίμιρ Ναμπόκοφ, τον Νόρμαν Μέιλερ, τον Μάλκολμ Λόουρι, τον Τζακ Κέρουακ. Ο Γιώργος Κακουλίδης (Αθήνα, 1956), δυναμικότατος ποιητής ήδη από την πρώτη του εμφάνιση με τη συλλογή Λίμπερτυ (εκδ. Κείμενα, 1979), το παλεύει γόνιμα εδώ και χρόνια και μας προσφέρει υψηλής θερμοκρασίας και εντάσεως πεζογραφήματα. Μετράμε τρία αφηγήματα, το Σύνδρομο του Παρθένη (εκδ. Καστανιώτης, 1991), Φαλαμπέλα (εκδ. Καστανιώτης, 1995) και Η σειρήνα της Ομόνοιας (εκδ. Εξάντας, 2002). Μετράμε δύο τόμους με καταγραφές περιπετειών και διηγήματα, τις Ιστορίες που βγήκαν αληθινές (εκδ. Futura, 2004) και το Περί αλητείας (εκδ. Κέδρος, 2011). Μετράμε δύο μυθιστορήματα, τη Λέσχη της στιγμής (εκδ. Λιβάνης, 2009) και το Μίστερ Μπούλντογκ (εκδ. Λιβάνης, 2015).

γιώργος κακουλίδης Μίστερ Μπούλντογκ

Εκδόσεις Λιβάνη Σελίδες: 222

Κεφάλια. Ο Κακουλίδης συνθέτει ένα μυθιστόρημα με τα υλικά της ποίησης. Αδράχνει στιβαρά την πραγματική πραγματικότητα, τη βουτάει στο τσουκάλι όπου κοχλάζουν όλα τα μαγικά φίλτρα μιας τεθλασμένης και μουρλαμένης φαντασίας, μπλέκει πρόσωπα και πράγματα, ανακατεύει την τράπουλα, κόβει, μοιράζει στον Κουέντιν Ταραντίνο, στον Στέλιο Ράμφο, στον Τζον Κάρπεντερ, στον Νίκο Γαβριήλ Πεντζίκη, τους αφήνει να παίξουν το πόκερ της σαγήνης και της λύτρωσης, μαζεύει τα τραπουλόχαρτα, τα κάνει κομμάτια, κομφετί, τα πετάει πάνω από τη Μονή Σταυρονικήτα και χώνεται μετά σ’ ένα καπηλειό να θρηνήσει τους χαμένους φίλους, τη φάρα, τη συμμορία του Καλού, τα παλικάρια που πέρασαν από το άγριο και άγιο σακατιλίκι και σώθηκαν μπας και μας σώσουνε κι εμάς. Αναγνωρίζω σ’ αυτό το στραπατσαρισμένο αστικό γουέστερν τους αείμνηστους Νώε Παρλαβάντζα, Ηλία Λάγιο, Άγγελο Ελεφάντη, Διονύση Μενίδη, Νίκο Καρούζο. Επίσης, μορφές που στάμπαραν τη μνήμη μας με τις απίθανες περιπέτειές τους, όπως ο Μαξ, ο οποίος είχε εκδώσει ένα όλο κι όλο τεύχος ενός underground περιοδικού, ο ηθοποιός Άρης Ρέτσος, ο σκηνοθέτης και παραγωγός αδιανόητων πεπραγμένων Νίκος Φατούρος. Το απόσπασμα που ακολουθεί συνοψίζει τη φιλοσοφία του Κακουλίδη, καθώς και την πολιτεία και τον βίο των ηρώων του μυθιστορήματός του: «Όσοι με έσπρωξαν και βρέθηκα μπροστά τους με το κεφάλι κάτω, τώρα έχουν γίνει

σκόνη. Αυτό το κεφάλι έχει ακούσει ό,τι μπορεί κανείς να φανταστεί. Σημεία και τέρατα. Ένα άλλο κεφάλι θα είχε σπάσει χρόνια τώρα, δεν θα στεκόταν στους ώμους του, θα είχε μετανιώσει. Αλλά όποιος μετανιώνει, καταστρέφεται, είναι νόμος. Έχω δει κεφάλια χαλασμένα, πεταμένα σαν διαλυμένα ξυπνητήρια, με τα ελατήρια για πάντα έξω, επειδή μετάνιωσαν. Έχω δει κεφάλια που μια ζωή ονειρεύονται και, μόλις μετανιώσουν, συναντούν τον αξύπνητο μέσα στο όνειρο. Κεφάλια καλλιτεχνών που κατρακύλησαν, γιατί έγιναν διασκεδαστές στις αυλές άλλων. Κεφάλια πάσης φύσεως, που, ενώ ζούσαν κανονικά, ξαφνικά πήραν ανάποδες, διέκοψαν κάθε σκέψη, κι ακόμα παραπέρα, ξέχασαν πώς γεννιέται η σκέψη. Κεφάλια που μόνα τους δόθηκαν σε παπάδες και η εξομολόγησή τους δεν έχει ακόμη τελειώσει. Κεφάλια που εμπιστεύτηκαν γιατρούς, κι αυτοί τα άνοιξαν, κοίταξαν μέσα τους και έβαλαν κι άλλους να κοιτάζουν. Έτσι, το ανοιγμένο κεφάλι γέμισε τουρίστες που συνωστίζονταν και κάποια ηλιόλουστη μέρα θ’ αποφάσιζαν να το κατοικήσουν, και οι γιατροί αγάλλονταν, γιατί το κεφάλι που άνοιξαν αποδείχτηκε χρήσιμο. Το κεφάλι κατοικία, το κεφάλι μουσείο, το κεφάλι φυλακή» (σ. 153). Χορτοφάγος λύκος. Ο κεντρικός ήρωας του βιβλίου, ο Μπούλντογκ, είναι ένας λωλαμένος πρίγκιπας Μίσκιν που συναντιέται με τους πιο αλλόκοτους τύπους του Λεκανοπεδίου: με τον ιδρυτή μιας σαλταρισμένης εκκλησίας αφιερωμένης στον εντοπισμό του Ιησού, ο οποίος υποτίθεται ότι ζει και περιπλανιέται στην Αθήνα, με έναν ξακουστό αστροναύτη-τραβεστί, με έναν ημιπαράφρονα σεΐχη, με έναν αδίστακτο απατεώνα. Όλοι χορεύουν τον τρελό χορό της λύτρωσης απ’ την κατάντια ή, έστω, της εξοικείωσης μαζί της. Όλοι, μια φάρα. Γράφει ο Κακουλίδης: «Τι θέλουν από μας; Κι όμως, υπήρξαμε μια φάρα κάποτε. Δυσκολευτήκαμε τόσο πολύ να μαζευτούμε όσοι μαζευτήκαμε. Και στην αρχή ήμασταν όλοι σιωπηλοί, για πολύ καιρό σιωπηλοί, ο ένας δίπλα στον άλλον, περίεργο, ε;». Γίνεται της τρελής στις σελίδες του Κακουλίδη, απανωτά επεισόδια καθημερινής παραφροσύνης που αγγίζει μια το σλάπστικ και μια το σπλάτερ. Μέσα σε όλο τον χαμό, ο Μίστερ Μπούλντογκ παραμένει αγέρωχα θλιμμένος, παράλογα ψύχραιμος, πριγκιπικά έκπτωτος, αυτοσχεδιαστικά φιλόσοφος, μια θεοπάλαβη καρικατούρα του Σαμουράι του Αλέν Ντελόν, ένας ήρωας βγαλμένος από μια κρασοκατάνυξη του Φιόντορ Ντοστογιέφσκι με τον Στίβεν Κινγκ σε κάποιο καταγώγιο της Καισαριανής. «Όταν η τρέλα αρχίζει να κυλάει, πρέπει να πας με το μέρος της» αποφαίνεται ο Μπούλντογκ και ρίχνεται στην περιπέτεια. Ναι, είναι λύκος. Αλλά λύκος καλοκάγαθος, ντοστογιεφσκικός. Ένας χορτοφάγος λύκος.

radiobookspotting.blogspot.gr/ 11.2.16 – lifo

53

Crave - Όσα η καρδιά μου στην καταιγίδα

Ο διάβολος είναι η πλήξη Τι γίνεται όταν ο σκηνικός χώρος δεν ευνοεί την παράσταση; Δύο παραδείγματα που αποδεικνύουν τη σημασία του χώρου στον οποίο ανεβαίνει το θεατρικό έργο.

Crave

Όσα η καρδιά μου στην καταιγίδα

φωση των χώρων του θέατρο, αλλά με μια σκηνή που είναι κατάλληλη για μονολόγους και έργα δυο-τριών προσώπων, χωρίς πολλές δυνατότητες σκηνογραφικών επεμβάσεων. Στη σχεδόν άδεια σκηνή του ΜΠΙΠ, λοιπόν, η Μαρία Ξανθοπουλίδου σκηνοθέτησε, δηλαδή ανέθεσε, την ερμηνεία του Crave της Κέιν σε τέσσερις ηθοποιούς, εκ των οποίων μόνον ο Γιάννης Παπαδόπουλος μπόρεσε να δώσει μια ικανοποιητική ερμηνεία. Tο μόνο που μπορώ να πω είναι να δουν την παράστασή τους σε βίντεο και με το χέρι στην καρδιά να κρίνουν οι ίδιοι αν υπάρχει λόγος να τη δει κάποιος.

Τ

απο τη ματινα καλτακη

Θέατρο

Μ

54 lifo – 11.2.16

ιλώντας για την περιπετειώδη διαδρομή του Θεάτρου Τέχνης από το 1942 μέχρι τον χρόνο που απέκτησε μόνιμη στέγη στο Υπόγειο της οδού Πεσμαζόγλου 5, ο Κάρολος Κουν είπε κάποτε: «Μαζεύοντας συνδρομές, διαμορφώσαμε τον χώρο στο Υπόγειο του Ορφέα. Το 1954 ανάψαμε πρόχειρους προβολείς για να φωτίσουμε μπρος σε καμιά εκατοστή θεατές τη Μικρή μας Πόλη του Θόρντον Ουάιλντερ. Έτσι, λειτούργησε πάλι το Θέατρο Τέχνης σχεδόν αποκλειστικά με νέους αδειούχους μαθητές». Ήταν μια ρηξικέλευθη επιλογή στην τότε αγορά των εμπορικών θεάτρων και ηθοποιών του αθηναϊκού κέντρου: ένας περιορισμένης χωρητικότητας υπόγειος χώρος όπου μπορούσε, επιτέλους, αν και όχι χωρίς οικονομικές δυσκολίες, να ασχοληθεί με το θέατρο τέχνης που ήθελε. Το 1980 ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, με Προεδρικό Διάταγμα, ορίζει ετήσια επιχορήγηση 30 εκατ. δραχμές στο Θέατρο Τέχνης «όσο θα υπάρχει και όσο θα λειτουργεί» και το 1985 η Μελίνα Μερκούρη παραχωρεί στον Κουν το θέατρο της οδού Φρυνίχου. Μια νέα εποχή ξεκίνησε, στην οποία ο τρόπος και ο χώρος του Θεάτρου Τέχνης, από εξαίρεση που ήταν, έγινε κανόνας. Οι επιχορηγήσεις που σωστά καθιέρωσε η Μερκούρη το 1983 για να ενισχυθεί το ποιοτικό θέατρο (ας μου επιτραπεί αυτός ο σχηματικός προσδιορισμός, σε αντιπαραβολή με το εμπορικό θέατρο, που μπορεί να έχει ποιοτικά χαρακτηριστικά, αλλά με πρώτο και κύριο μέλημα την ταμειακή ευφορία) έδωσαν κίνητρα σε πολλούς και διάφορους να μετατρέψουν σε θέατρα πρώην αποθήκες και βιοτεχνίες. Επρόκειτο για χώρους ακατάλληλους τόσο ως προς τις καλλιτεχνικές δυνατότητές τους όσο και ως προς τα χαρακτηριστικά που πρέπει να πληρούν αίθουσες στις οποίες συγκεντρώνεται κόσμος. Το 2013 έγινε μια κίνηση να «εξυγιανθεί» η κατάσταση από τον δήμαρχο Καμίνη, η οποία (ως συνήθως συμβαίνει σε αυτό το κράτος-οπερέτα που ζούμε) δεν προχώρησε. Στο όνομα της «τέχνης» και του σκληρού βιοπορισμού των καλλιτεχνών, ιδίως μετά το τέλος της εποχής των επιχορηγήσεων, πάρα πολλά από τα θέατρα εξακολουθούν να λειτουργούν χωρίς να πληρούν στοιχειώδεις όρους ασφάλειας. Ευτυχώς, τραγωδία δεν έχει συμβεί. Κάπως έτσι, το μικρό πλοιάριο που αποτέλεσε

αντίπαλον δέος στις εμπορικές «ναυαρχίδες» (πριν από χρόνια το είχε επισημάνει ο πάντα εύστοχος στις παρατηρήσεις του Βασίλης Παπαβασιλείου) άνοιξε τον δρόμο για τη σημερινή, στρεβλή συνθήκη, η οποία, αν κρίνουμε από τους καινούργιους χώρους που εξακολουθούν να δημιουργούνται, αυτοαναπαράγεται πέραν κάθε λογικής εκτίμησης. Αυτό που δείχνουν να αγνοούν πολλοί καλλιτέχνες του θεάτρου, ηθοποιοί κατά κύριο λόγο που συστήνουν ομάδες και σκηνοθετούν, είναι ότι ο χώρος δεν είναι ένας ασήμαντος, «εξωγενής» παράγων αλλά ποιοτικό στοιχείο της θεατρικής τέχνης. Αν ο χώρος αποκλείει τη σκηνογραφική πρόταση, επιτρέποντας μόνο στοιχειώδεις λύσεις, αν είναι τύπου black box και μάλιστα χωρίς τις αναγκαίες πόρτες για την είσοδο και την έξοδο των δραματικών προσώπων/ηθοποιών, αν η τοποθέτηση των καθισμάτων γύρω από τον χώρο της (ανοιχτής) σκηνής εμποδίζει τη δημιουργία της αναγκαίας ατμόσφαιρας, τότε ο χώρος «οδηγεί» στην επιλογή των έργων που μπορούν να παρουσιαστούν εντός του. Υποδεικνύει τι μπορεί να ανεβεί. Γι’ αυτό ολοένα και περισσότερο, τώρα πια που τα προβληματικά θέατρα υπερτερούν αριθμητικώς, οι παραστάσεις μοιάζουν μεταξύ τους. Η έκπληξη είναι το ζητούμενο που σπάνια ικανοποιείται και, όπως σωστά το διατύπωσε ο Πίτερ Μπρουκ, Le Diable c’ est l’ ennui, ο διάβολος είναι η πλήξη. Το παράδειγμα του Λευτέρη Βογιατζή, η «εμμονή» του για τη σκηνογραφική διαμόρφωση του (προβληματικού) σκηνικού χώρου του Θεάτρου της οδού Κυκλάδων, όπως και η πολύμηνη, κοπιαστική δουλειά του με τους ηθοποιούς, προκειμένου η παράσταση να αποτελεί μια συνολική πρόταση, θα έπρεπε να είναι μάθημα στους νεότερους. Θυμήθηκα την παράσταση του Βογιατζή Λαχταρώ (όπως απέδωσε η Τζένη Μαστοράκη το Crave της Σάρας Κέιν), του 2003, παρακολουθώντας την παράσταση του ίδιου έργου στο θέατρο ΜΠΙΠ. Η Μαγιού Τρικεριώτη στην παράστασή του Βογιατζή είχε γεμίσει νερό τον σκηνικό χώρο και είχε διαμορφώσει τέσσερις «νησίδες», μία για κάθε ηθοποιό. Ακόμα και στον έρωτα, οι άνθρωποι είναι απροσπέλαστοι. Το ΜΠΙΠ, που πρωτολειτούργησε πέρσι στο τέλος της οδού Κυκλάδων (και Αγίου Μελετίου), είναι ένα μικρό, προσεγμένο ως προς τη διαμόρ-

i Crave της Σάρα Κέιν Σκηνοθεσία: Μαρία Ξανθοπουλίδου Ερμ.: Μυρτώ Δελημιχάλη, Παναγιώτης Καλαντζής, Ρίτα Λυτού, Γιάννης Παπαδόπουλος Κίνηση: Μαριέλα Νέστορα Μουσική: Λόλεκ 9/1-13/3 Παραστάσεις: Σάβ., Κυρ.

21.00. Εισ.: €8-12. ΜΠΙΠ Αγίου Μελετίου 25 & Κυκλάδων, 213 0344074

Όσα η καρδιά μου στην καταιγίδα του Άκη Δήμου Σκηνοθεσία: Γιάννης Σκουρλέτης Ερμ.: Τάνια Τσανακλίδου, Λένα Δροσάκη, Γιάννης Παπαδόπουλος, Νικόλας Αγγελής 14/01-21/02. Παραστάσεις: Πέμ.-Σάβ. 21.15, Κυρ. 20.00. Εισ.: €5-18 Θeατρο Τeχνης Καρoλου Κουν (Πλaκα) Φρυνίχου 14, Πλάκα, 210 3222464

ον Λευτέρη Βογιατζή σκέφτηκα παρακολουθώντας και την παράσταση του Γιάννη Σκουρλέτη Όσα η καρδιά μου στην καταιγίδα στο Θέατρο Τέχνης της οδού Φρυνίχου. Άλλος προβληματικός χώρος αυτός! Δεν ξέρω αν γι’ αυτό δεν προχώρησε η σχετική πρόταση που του είχε γίνει, να του δοθεί η σκηνή της Φρυνίχου. Αυτό που ξέρω είναι ότι ο σκηνικός χώρος έχει καπελώσει τις περισσότερες παραστάσεις που έχει φιλοξενήσει – σαν να αντιστέκεται και να απωθεί τη δουλειά των σκηνογράφων, σαν να μην ευνοεί την ατμόσφαιρα που έχει ανάγκη η θεατρική παράσταση για να ανθήσει. Αυτήν τη φορά, η σκηνική εγκατάσταση του Ανδρέα Κασάπη, ένα πλαίσιο από σανίδες με ένα ράντσο, ένα τραπέζι και μια καρέκλα εντός του, ήταν απολύτως ανεπαρκής για να επιβληθεί στην ψυχρή και αδιάφορη ατμόσφαιρα του χώρου. Παρά το εξαιρετικά καλογραμμένο έργο του Άκη Δήμου, μια καθόλα σημαντική πρόταση για το πώς ένα διήγημα του 1919 (με διαλόγους στη διάλεκτο της Ανατολικής Κρήτης) μπορεί να μεταγραφεί σε ένα σύγχρονο, ισορροπημένα λυρικό, θεατρικό έργο, το Όσα η καρδιά μου στην καταιγίδα δικαιολογεί τον προβληματισμό που μου έχουν προκαλέσει κι άλλες παραστάσεις του Σκουρλέτη, κυρίως ως προς τον τρόπο που χειρίζεται τους ηθοποιούς του. Στις περιπτώσεις που συνεργάζεται με κάποιον γνωστό ή/ και έμπειρο ηθοποιό, αφήνει το «σήμα» του να λειτουργήσει από μόνο του. Αυτό σημαίνει ότι το σύνολο των ερμηνευτών στις παραστάσεις του συχνά δεν είναι δεμένο, αλλά ο καθένας κάνει ό,τι ξέρει και μπορεί. Στο Όσα η καρδιά μου στην καταιγίδα το «σήμα» της Τάνιας Τσανακλίδου είναι τόσο ισχυρό, που εξαφανίζει τους υπόλοιπους τρεις ηθοποιούς της νεότερης γενιάς. Η Λένα Δροσάκη, που έχει στηρίξει την έως τώρα πορεία της στις ερμηνείες της σε παραστάσεις του Σκουρλέτη, πρέπει επειγόντως να στραφεί σε άλλους ρόλους, να αρνηθεί άλλες προτάσεις για ρόλους «ξωτικού», «ποιητικών» γυναικών που ζουν κάπου μεταξύ γης και ουρανού, γιατί τείνει να εγκλωβιστεί σε έναν υποκριτικό τύπο που αδικεί τις δυνατότητές της. Αξιοπρόσεκτη η ερμηνεία του Γιάννη Παπαδόπουλου στον πρωταγωνιστικό ρόλο. Αντιθέτως, ο Νικόλας Αγγελής ήταν από άλλο σενάριο. Έξι χρόνια μετά την εντυπωσιακή είσοδο του Γιάννη Σκουρλέτη με το Graveyard Cafe Band: «Ιn Εxtremis» στο TaF, είναι νομίζω καιρός για λίγη απόσταση και περισυλλογή. Τι θέλει ακριβώς, τι μπορεί και τι επιδιώκει με τις σκηνικές του προτάσεις στο πολύβουο θεατρικό σκηνικό της Αθήνας; Κρατώ το ενδιαφέρον του και την προσοχή σε παλιά, και λιγότερο παλιά, κείμενα Ελλήνων συγγραφέων, τα οποία αναδεικνύει μέσα από συνεργασίες του με σύγχρονους συγγραφείς, όπως η Μπασδέκη και ο Δήμου, τη χρήση των παλιών Σφαγείων, την εικαστική μεταμόρφωση του Υπόγειου του Ιδρύματος Κακογιάννη. Αλλά κάτι λείπει, κάτι δεν πατάει καλά στην ενασχόλησή του με το θέατρο.

Valentine's

ΑΦΙ ΕΡΩ ΜΑ

Όλαγια τονέρωτα Διαλέξαμε και σας προτείνουμε μέρη για να γιορτάσετε την ημέρα της αγάπης, και όχι μόνο. Από τη LiFO team.

11.2.16 – lifo

55

❤ Vinarte Μαραγκού 18, Γλυφάδα, 210 8941511 www.vinarte.gr

Valentine's

ΑΦΙ ΕΡΩ ΜΑ

56 lifo – 11.2.16

Καλά κρυμμένο μέσα στα στενάκια της Γλυφάδας βρίσκεται το Vinarte, ίσως το μοναδικό στο είδος του wine bar restaurant. Το ξύλινο πάτωμα, το μπαλκόνι με θέα την ελιά, και οι εναλλαγές του DJ μεταξύ φανκ, τζαζ και ιταλικών επιλογών συνδυάζονται για να περάσετε μια μοναδική βραδιά. Και αυτό είναι μόνο η αρχή! Η walk in κάβα, με περισσότερες από 150 ετικέτες απ’ όλον τον κόσμο και 31+ στο ποτήρι, είναι από τις πιο πλήρεις που υπάρχουν στην Αθήνα, με πολλά κρυμμένα «διαμαντάκια». Του Αγίου Βαλεντίνου η κουζίνα του Vinarte ανταγωνίζεται την κάβα… Δροσερή σαλάτα με γλυκό κρασί Σάμου, ριζότο με πορτοκάλι, γαρίδες και prosecco και η τριλογία από λαβράκι κοντράρουν τις οινικές επιλογές και τα καλύτερα κρασιά για μια ιδιαίτερη βραδιά! Εκτός, όμως, από του Αγίου Βαλεντίνου, κάθε Τρίτη είναι BYOB (Bring Your Own Bottle) με cork fee €8, ενώ κάθε Πέμπτη βρίσκουμε διαφορετικό live σχήμα, πάντα σε swing και jazzy ύφος. TIPS: Μην ξεχάσετε, φεύγοντας, να φτιάξετε το καλάθι δώρων σας με κάποιο κρασί σε τιμή κάβας, σε μία από τις πρότυπες συσκευασίες δώρου και αξεσουάρ κρασιού.

Η Ιωάννα Σεβοπούλου στο Beluga

Σ

PUBLI

ε ένα μουσικό ταξίδι όπου το χθες γίνεται σήμερα με έναν μαγικό τρόπο, μέσα από νότες και εικόνες από την εποχή της «αμαρτωλής Τρούμπας», υπόσχεται να μας παρασύρει αυτή την Κυριακή 14/02, και στη συνέχεια κάθε Τρίτη, η ταλαντούχα Ιωάννα Σεβοπούλου, μέσα από τη σκηνή του Beluga στον Πειραιά. Η ιστορική συνοικία του Πειραιά ξαναζεί την παλιά της αίγλη και ο νέος διαδραστικός χώρος του Beluga μας μεταφέρει σε εποχές που έγιναν γνωστές στις νεότερες γενιές μέσα από κινηματογραφικές ταινίες. Το μουσικό ταξίδι της καταξιωμένης περφόρμερ ξεκινάει με ξένα κινηματογραφικά τραγούδια, περνάει στο ελληνικό σινεμά και καταλήγει στο σήμερα μέσα από ένα διασκεδαστικό και πρωτότυπο πρόγραμμα, απόλυτα ταιριαστό με τον χώρο. Με την ιδιαίτερη χροιά της φωνής της, τραγουδάει σε τέσσερις γλώσσες και, χάρη στη μεγάλη γκάμα ρεπερτορίου που διαθέτει, χαρίζει μοναδικές στιγμές διασκέδασης. Όσο για το Beluga, για εκείνους που κινούνται στον Πειραιά δεν χρειάζονται πια και πολλές συστάσεις, αφού έχει αποκτήσει ήδη φανατικούς θαυμαστές. Πρόκειται για το νέο σημείο αναφοράς στην πόλη, έναν artistic πολυχώρο που έφερε αέρα εξωτερικού στην περιοχή και έχει περάσει με επιτυχία τις «εξετάσεις» σε όλα τα επίπεδα. Εξαιρετικό φαγητό, καλή μουσική, εμπνευσμένα κοκτέιλ και, φυσικά, αρκετές εκδηλώσεις για τα… ανήσυχα πνεύματα. Θα σας εντυπωσιάσει η κομψή του αισθητική, καθώς έχει «παντρέψει» αρμονικά το ρετρό με μοντέρνα στοιχεία, και θα σας δώσει την αίσθηση ενός μουσείου, καθώς θα πίνετε τον καφέ σας έχοντας μοναδικά γλυπτά ακριβώς κάτω από τα πόδια σας και δεκάδες άλλα έργα τέχνης, που κάνουν ξεχωριστή κάθε γωνιά του. Στον εντυπωσιακό χώρο του εστιατορίου θα γευτείτε, εξάλλου, προσεγμένα πιάτα με έμφαση στις ελληνικές πρώτες ύλες αλλά και διεθνείς γαστρονομικές δημιουργίες που θα συνδυάσετε με κάποιο κρασί από την πλούσια λίστα της κάβας του. Και τι καλύτερο από το να τα κάνετε όλα αυτά ακούγοντας τραγούδια που έγραψαν ιστορία την εποχή της «αμαρτωλής Τρούμπας» και περιλαμβάνει στο πρόγραμμά της η Ιωάννα Σεβοπούλου.

Beluga Art, 2ας Μεραρχίας 8-10, Πειραιάς Rsv: 210 4116505, facebook/Beluga

11.2.16 – lifo

57

❤ Chapeau Σωκράτους 4Α, Χαλάνδρι, 210 6845300 www.chapeau.gr

Αν η Γιορτή των Ερωτευμένων σας φέρνει στον νου σκηνές από το γαλλικό σινεμά και παρισινά μπιστρό, τότε το Chapeau στο Χαλάνδρι είναι το μέρος που ψάχνετε για να περάσετε το απόλυτα ρομαντικό βράδυ με το έτερον ήμισυ. Ξεκινήστε με το αγαπημένο σας κρασί και δώστε το πρώτο φιλί πάνω από μια tartine με λότζα φυσικής ωρίμανσης, χειμερινά λαχανικά και κασέρι, μία από τις πολλές φημισμένες tartines της σεφ Ντίνας Νικολάου, προτού μοιραστείτε μια κατακόκκινη παθιασμένη Charlotte και πείτε «σ’ αγαπώ». Θα ακούσετε ατμοσφαιρική μουσική αλλά και το «La vie en rose» α καπέλα.

❤ Βαρούλκο Ακτή Κουμουνδούρου 52, Μικρολίμανο, Πειραιάς, 210 5228400 facebook/varoulkorestaurant

Δύο μοναδικά μενού έχει ετοιμάσει ο Λευτέρης Λαζάρου στον νέο ειδυλλιακό χώρο του Βαρούλκου στο Μικρολίμανο. Το «Heartbeat», με μανιταρόσουπα με καβούρι και ελαιόλαδο τρούφας, ριζότο με γαρίδες, ρατατούιγ λαχανικών και σάλτσα Amaretto, φιλέτο σολομού με chorizo και ελαιόλαδο αρωματισμένο με σοκολάτα και επιδόρπιο-έκπληξη στην τιμή των 50 ευρώ. Και το «Love Attack», με σεβίτσε τσιπούρας, μανιταρόσουπα με καβούρι και ελαιόλαδο τρούφας, ριζότο με γαρίδες, ρατατούιγ λαχανικών και σάλτσα Amaretto, καλαμάρι με πέστο βασιλικού σε φωλιά φρυγανισμένης πατάτας, και επιδόρπιο-έκπληξη, στην τιμή των 60 ευρώ.

Στρώνουμε Κυριακάτικο Τραπέζι Από τη γυάλινη οροφή του εστιατορίου ATRIUM Greek Bistrot, στο ξενοδοχείο ΗΡΩΔΕΙΟ, το φυσικό φως διαχέεται στην αίθουσα. Γύρω από το τραπέζι έχουν μαζευτεί φίλοι και οικογένεια. Κουβέντες, γέλια, πειράγματα, σχέδια για την επόμενη εβδομάδα που ξεκινά δίνουν τον τόνο, ενώ στο βάθος, το αναμμένο τζάκι καίει μπροστά από τους αναπαυτικούς καναπέδες. Στο τραπέζι φθάνει η ζεστή σούπα και ύστερα οι πιατέλες με τα λαχταριστά φαγητά. Το μενού με γεύσεις μεσογειακές δίνει έμφαση στην ποιότητα των πρώτων υλών που προέρχονται από μικρούς παραγωγούς από κάθε γωνιά της Ελλάδος. Ο Μάριος Πιρπιρίδης και ο Μανώλης Μαυριγιαννάκης φροντιζουν γι' αυτό! Και μην ξεχαστούμε… Παραμονή και ανήμερα της γιορτής του Αγίου Βαλεντίνου το ATRIUM «ρομαντζάρει» κάτω από τη σκιά της Ακρόπολης με ένα ειδικό μενού, άκρως ερωτικό, με πολλές εκπλήξεις.

ATRIUM Greek Bistrot – Στρώνουμε τραπέζι κάθε Κυριακή μεσημέρι Ξενοδοχείο ΗΡΩΔΕΙΟ, οδός Ροβέρτου Γκάλλι 4, Κρατήσεις 210 9236832 www.herodion.gr www.facebook.com/Atriumgreekbistrot

58 lifo – 11.2.16

❤ Athens Plaza

ΑΦΙ ΕΡΩ ΜΑ

Valentine's

Ο παλμός της πιο γλυκιάς ημέρας της εβδομάδας χτυπά στο ATRIUM Greek Bistrot.

Λεωφόρος Βασιλέως Γεωργίου 2, πλ. Συντάγματος, Αθήνα, 210 3352400 facebook/njvathensplaza

Με άκρως ρομαντικές μουσικές, εξαιρετικό, όπως πάντα, φαγητό και ειδικές τιμές στις σουίτες υποδέχεται τη Γιορτή των Ερωτευμένων το ξενοδοχείο Athens Plaza. Τα κομψά δωμάτια και οι πολυτελείς σουίτες του κεντρικού ξενοδοχείου το κάνουν ιδανικό προορισμό για κάθε ζευγάρι που θέλει να ζήσει ένα ρομαντικό διήμερο στην καρδιά της Αθήνας. Και τι καλύτερο από ένα δείπνο στο εστιατόριο «The Parliament», συνοδεία ζωντανής μουσικής, ή ένα ποτό στο Explorer’s Bar προτού… αποσυρθείτε σε ένα από τα πολυτελή του δωμάτια, που ειδικά για το Σαββατοκύριακο 13-14 Φεβρουαρίου προσφέρει σε σπέσιαλ τιμές.

❤ Ζαχαροπλαστεία Κωνσταντινίδης www.konstandinidis.com

Γιορτάστε την πιο ερωτική γιορτή του έτους, επιλέγοντας για τους αγαπημένους σας γλυκές δημιουργίες σε σχήμα καρδιάς, όπως ένα μπισκότο με επικάλυψη πάστας ζάχαρης ή ένα γλειφιτζούρι με γεύση φράουλα ή κεράσι αλλά και μια τούρτα καρδιά, cheesecake, μιλφέιγ αλλά και πιο ιδιαίτερες γεύσεις, όπως πάβλοβα και μπισκότο. Επισκεφτείτε τα Ζαχαροπλαστεία Κωνσταντινίδης, επιλέξτε το γλυκό της καρδιάς σας και χαρίστε στους αγαπημένους σας εμπειρία πέντε αισθήσεων «από καρδιάς»!

❤ You pick the day, TGI Fridays make it FRIDAY!

❤ Mondovino day&night

Στα TGI Fridays: Οι Δευτέρες ονομάζονται Hangover Mondays και είναι αφιερωμένες στους φοιτητές, που απολαμβάνουν 20% έκπτωση! Τρίτη, η ιδανική ημέρα για τα πιο λαχταριστά πρότζεκτ. Στις Burger Projects Tuesdays δοκιμάζουμε τα Limited Edition Burgers. Στη μέση της εβδομάδας χρειαζόμαστε παρέα. Στις Share It Wednesdays απολαμβάνουμε όλα τα κρασιά στη μισή τιμή. Κάθε Πέμπτη, στις Beer Thursdays των TGI Fridays επιλέγουμε domestic ή international μπίρες μόνο με €3! Πήγε κιόλας Παρασκευή; «Happy Fridays» αναφωνούμε, με Margaritas στα €5! Η Κυριακή είναι μοναδική και την περνάμε στα TGI Fridays με Sunday Funday και αγαπημένα cocktails στα €5! Κάθε μέρα Παρασκευή, κάθε μέρα και άλλη έκπληξη!

Μια σχετικά νέα πρόταση για τους λάτρεις του κρασιού και όχι μόνο, το Mondovino θα σας μυήσει στα μυστικά του ελληνικού αμπελώνα. Εδώ θα βρείτε πολλά κρασιά από μικρούς παραγωγούς απ’ όλη την Ελλάδα, «καθαρά» ποτά και πρωτότυπα κοκτέιλ από το έμπειρο bar team. Θα τα συνδυάσετε ιδανικά με λαχταριστές ποικιλίες τυριών και αλλαντικών σε τιμές πολύ προσιτές. Στον ζεστό και όμορφα διακοσμημένο του χώρο με αντίκες και βινύλια μπορείτε να απολαύσετε από νωρίς το πρωί τον καφέ σας. Extra tip: Κάθε Παρασκευή και Σάββατο διαφορετικά events και πολλά live έκπληξη.

Κύπρου 47 & Παναγή Τσαλδάρη, Βύρωνας, 211 0124096 Facebook/Mondovino day & night

11.2.16 – lifo

59

TAste of the week μπούτι κοτόπουλο γεμιστό με σουτζούκι Καππαδοκίας, που η σεφ Χρύσα Κατάκη συνδύαζε στο πιάτο με πλιγούρι και ροζ σάλτσα γιαουρτιού με καυτερή πιπεριά (€11). Τραγανό απέξω το ρολό και στην καρδιά του ζουμερό και τρυφερό, με το σουτζούκι να απογειώνει τη γεύση του. Καλοφτιαγμένο το πλιγούρι και νόστιμο και η πικάντικη σάλτσα γιαουρτιού χάριζε πόντους γευστικής έντασης. Η μοσχαρίσια ταλιάτα ήρθε άψογα ψημένη και πολύ της πήγαινε το πέστο μαϊντανού, όσο για τις φρέσκες και τραγανές τηγανητές πατάτες, τι να πω; Ήταν τέλειες και ωραία παρουσιασμένες στο πιάτο. Η σεφ Χρύσα Κατάκη μαγειρεύει στην ανοιχτή κουζίνα με αγάπη comfort food χωρίς ακροβασίες και αγγίζει την ψυχή σου. Φαγητό με άποψη, ποιότητα στην παρασκευή του, που σε ηρεμεί και που τόσο πολύ έχουμε ανάγκη. Ο κατάλογος των κρασιών είναι μικρός, αλλά με ενδιαφέρουσες προτάσεις και καλή τιμολόγηση, που υποστηρίζει με πάθος ο οινοχόος Στέργιος Τεκερίδης. Όταν βρεθείς στην έξοδο του Zampano, έχοντας διαπιστώσει ότι το φαγητό που γεύτηκες και η περιποίηση που δέχτηκες δένουν απόλυτα με το αρμονικό σύνολο της πρώτης εντύπωσης, αισθάνεσαι ότι ο έρωτας με την πρώτη ματιά ήταν δικαιολογημένος. ☛ Zampano, Σαρρή 18, Ψυρρή, 213 0237244

Αγάπες κεραυνοβόλες Στο καλοφτιαγμένο Zampano για φαγητό που αγγίζει την ψυχή σου και στο όμορφο Τυροκομείο Κωσταρέλου για προϊόντα απ' όλη την Ελλάδα. πλαϊνά

Βγες

aπο τη νικη μηταρεα

επιτέλους

Ένα ποτηράκι από το τσίπουρο Ζαχαρία αρκεί για να ηρεμήσει τα πνεύματα και να φέρει κοντά τη φιλική παρέα. Η πρώτη ύλη είναι στέμφυλα και οινολάσπες από καλοδιαλεγμένα ώριμα σταφύλια εννέα διαφορετικών ποικιλιών, λευκών και ερυθρών, από την Κοιλάδα των Μουσών. Αποστάζονται στον χάλκινο άμβυκα σταγόνα-σταγόνα. Από τη δεύτερη απόσταξη προκύπτει ένα απόσταγμα υψηλής ποιότητας, με λεπτό και διακριτικό χαρακτήρα, καθαρά αρώματα, ήπια αίσθηση του αλκοόλ και ισορροπημένη γεύση. Σύντομα θα κυκλοφορήσει και μια σειρά από μονοποικιλιακά αποστάγματα.

60 lifo – 11.2.16

r Υπάρχουν εστιατόρια που διαθέτουν το χάρισμα να σου εμπνέουν «love at first sight» με την αύρα που αποπνέουν. Αυτό, συνήθως, έχει να κάνει με το πώς εντάσσονται στο περιβάλλον της πόλης, με το κτίριο που τα φιλοξενεί, με το πώς είναι διαμορφωμένος ο εσωτερικός χώρος, ακόμη και με το όνομά τους. Το Zampano, στην καρδιά της περιοχής όπου έχουν συγκεντρωθεί τα θέατρα στου Ψυρρή, διαθέτει αναμφισβήτητα την ικανότητα να δένει όλα αυτά τα χαρακτηριστικά σε ένα αρμονικό σύνολο που σου προκαλεί θετική προδιάθεση πριν ακόμη δοκιμάσεις το φαγητό και το σέρβις. Στεγασμένο σε εξαιρετικό και καλοσυντηρημένο νεοκλασικό του 1900, με ατμοσφαιρική διακόσμηση bar-restaurant και όνομα δανεισμένο από τον φελινικό ήρωα του τσίρκου, το Zampano σε γοητεύει με την πρώτη ματιά, μόλις περάσεις την εντυπωσιακή είσοδό του. Το εστιατόριο είναι δημιούργημα των ίδιων ανθρώπων που στο υπερκείμενο και παρακείμενο κτίριο έχουν στεγάσει το εντυπωσιακό και επιτυχημένο hostel «Circus». Ο Δήμος Μεσιντζής και ο Νώντας Σκορπιδέας εμπνεύστηκαν από την πλούσια ταξιδιωτική τους εμπειρία τη δημιουργία ενός γοητευτικού hostel στο κέντρο της Αθήνας και το επόμενο βήμα τους ήταν το στήσιμο του εστιατορίου «Zampano» με τα ίδια «υλικά». ΣοZampano φιστικέ περιβάλλον, με έπιπλα περασμένων δεκαετιών και μπάρα εντυπωσιακή, που δένει το μάρμαρο με τον χαλκό. Το μενού είναι απόλυτα ταιριαστό με τον χώρο. Είναι οικείο, καλοφτιαγμένο, με φροντισμένη επιτήδευση. Σε καλεί να χαλαρώσεις και να το απολαύσεις. Όλα αυτά τα στοιχεία διαθέτει και η καλόγουστη σάλα του. Τίμια κουζίνα με σπιτική διάθεση και εύστοχη τεχνικά. Το διαπιστώνεις μόλις προσγειωθεί στο τραπέζι η σαλάτα με φασόλια τσαουλιά, kale, αρακά και πίκλα κρεμμυδιού σε ντρέσινγκ μουστάρδας Dijon (€6,50) – η άνοιξη στο πιάτο. Τα πράσινα φασόλια κρατούν τη ζωντάνια τους και με τα σγουρά φύλλα kale (είναι ένα είδος λαχανίδας, εξαιρετικά ωφέλιμο για την υγεία) δένουν απολαυστικά όπως τα αγκαλιάζει ιδανικά το ντρέσινγκ της μουστάρδας Dijon. Είναι πρωτότυπη σαλάτα, που ξεφεύγει από τα συνηθισμένα και χαίρεσαι την κάθε μπουκιά της. Ακολούθησαν τα πικάντικα κεφτεδάκια, αφράτα, περασμένα διακριτικά από το τηγάνι και τον φούρνο, που συνόδευαν στο πιάτο σος γιαουρτιού, ψητά ντοματίνια, πίκλα κρεμμυδιού και τραγανές πιτούλες σαν πανιά ιστιοπλοϊκού (€6). Εύγευστη ήρθε η χυλωμένη ρεβιθάδα του Μούρτζινου που παραπέμπει στη Μάνη, φτιαγZampano μένη στη γάστρα, αρωματισμένη με δεντρολίβανο και ενισχυμένη με ψιλοκομμένο και ελαφρά σοταρισμένο σύγκλινο Μάνης, που χάριζε στη γεύση το κάπνισμά του (€6). Νόστιμα και τραγανά ήταν τα ελαφρώς πικάντικα πιτάκια, φτιαγμένα από φύλλο κρούστας, με γέμιση σπετζοφάι, που συνόδευε ευωδιαστή σάλτσα γιαουρτιού με δυόσμο και εκτυφλωτικά κόκκινη γλυκοκαυτερή μαρμελάδα ντομάτας (€7). Τρώγονται απνευστί. Δοκιμάσαμε ένα εξαιρετικό ρολό

three cents mediterranean tonic Το καινούργιο Mediterranean Tonic ήρθε να προστεθεί στη σειρά Three Cents. Πρόκειται για ένα τόνικ με χαρακτήρα, αφού κρύβει μέσα του τα αρώματα της Μεσογείου. Αγγούρι, βασιλικός, δυόσμος, λουίζα και μεσογειακά εσπεριδοειδή είναι μερικά από τα αρώματα αυτού του πολυδιάστατου τόνικ. Πίνεται ευχάριστα σκέτο, αλλά συμμετέχει και σε κοκτέιλ. Μια ιδέα είναι να το σερβίρετε με τζιν σε αναλογία 1:3, σε ποτήρι highball με πάγο και γαρνιρισμένο με ένα κλαράκι λεβάντα, θυμάρι ή δενδρολίβανο.

r Η ιστορία του τυροκομείου της οικογένειας Κωσταρέλου κρατάει από το 1937, στα Μεσόγεια, όταν ο παππούς ξεκίνησε να φτιάχνει τυριά και γαλακτοκομικά και να τα σερβίρει στο ταβερνάκι του στην πλατεία του Μαρκόπουλου. Τα χρόνια κύλησαν και σήμερα η τρίτη γενιά συνεχίζει την παραγωγή με πάθος και φρέσκες ιδέες στο «Τυροκομείο Κωσταρέλου», στην καρδιά του Κολωνακίου, ένα όμορφο παντοπωλείο που συνδυάζει προϊόντα από όλη την Ελλάδα με μια μεγάλη ποικιλία σε σάντουιτς και καφέ. Στην είσοδο σε υποδέχονται λίγα τραπέζια όπου μπορείς να πάρεις θέση για να πιεις τον καφέ σου ή να απολαύσεις κάποιο λαχταριστό σάντουιτς. Καθισμένοι συντροφιά με Τυροκομείο Κωσταρέλου τον Κυριάκο Κωσταρέλο συζητάμε για το καινούργιο τους κατάστημα και κάπου στην κουβέντα μπλέκουν και οι παιδικές αναμνήσεις του. «Μεγάλωσα μέσα στο τυροκομείο του πατέρα μου και γνωρίζω όλα τα στάδια της παραγωγής» λέει ο Κυριάκος, που έχει κάνει σπουδές Οικονομικών. Οι παραδοσιακές συνταγές επιμένουν να εμπνέουν: «Φτιάχνουμε με τις παραδοσιακές μεθόδους παραγωγής το πινακωτύρι, από αιγοπρόβειο γάλα, με μαλακή υφή, που λιώνει όμορφα όταν ψηθεί» εξηγεί ο Κυριάκος Κωσταρέλος. Του λόγου του το αληθές διαπιστώνουμε όταν έρχεται στο τραπέζι ένα όμορφα ψημένο σάντουιτς που συνδυάζει το κασέρι Μουζακίου με το πινακωτύρι και πέστο ρόκας, σε φέτες ψωμιού σταρένιου και ολικής άλεσης με ελαιόλαδο (€5,80). Κοιτάζοντας προσεχτικά το μικρό μενού με τις λιμπιστικές προτάσεις για κρύα και ζεστά σάντουιτς με σαλάτες και πλατό αλλαντικών και τυριών, είναι δύσκολο να διαλέξεις. Τα θέλεις όλα. Το γευστικό παιχνίδι των συνδυασμών σε μοναδικές συνταγές έχει επιμεληθεί σεφ Χρύσανθος Καραμολέγκος. Το κατίκι συναντά τον καπνισμένο σε ξύλα οξιάς σολομό πάνω σε μαύρο ψωμί φτιαγμένο με προζύμι, που συνοδεύεται από μους παντζάρι και διάφανες ροδέλες ραπανάκι (€7,80). Ωραία εμφάνιση και φινετσάτη γεύση. Η μαλακή φέτα συνδυάζεται με ψητά μανιτάρια, μπέικον και μαγιονέζα τρούφας μέσα σε φέτες ψωμιού σταρένιου και ολικής άλεσης με ελαιόλαδο (€5,40). Το παιχνίδι Τυροκομείο Κωσταρέλου των υφών και των γεύσεων είναι ισορροπημένο και απόλυτα απολαυστικό. Το ντιπ με χούμους από φασόλια Καστοριάς με γιαούρτι και δυόσμο (€4,50) είναι άπαιχτο. Υπάρχει ποιότητα σε ό,τι κι αν δοκιμάσεις. «Η βαρελίσια φέτα 12 μηνών ωρίμανσης έχει βγάλει εκπληκτικά οργανοληπτικά χαρακτηριστικά» λέει με καμάρι ο Κυριάκος για το νέο του «απόκτημα» και προσθέτει: «Δεν υπάρχει αλλού, γιατί η ωρίμαση έχει κόστος. Το παλαιωμένο τυρί υποδεικνύει την ποιότητα παραγωγής». Τις γευστικές προτάσεις μπορείς να τις συνοδεύσεις με ελληνικά κρασιά και μπίρες από ελληνικές μικροζυθοποιίες σε προσιτές τιμές. Ο χώρος είναι όμορφα φτιαγμένος: στο έμπα κυριαρχεί μια ξύλινη κατασκευή στον τοίχο από χρησιμοποιημένες σανίδες βαρελιών στα οποία ωριμάζει η φέτα και οι μεταλλικές στεφάνες των βαρελιών έδωσαν ιδέα για τα φωτιστικά. Στο βάθος έχει στηθεί το ντελικατέσεν, με ράφια όπου φιγουράρουν προϊόντα παραγωγών από όλη την Ελλάδα, από δημητριακά, ρύζια, βότανα, έως παξιμάδια, γλυκά του κουταλιού και σάλτσες. Τα ψυγεία ξεχειλίζουν από τα τυριά του τυροκομείου και καταπληκτικό είναι το κατσικίσιο γιαούρτι σακούλας καθώς και το καινούργιο αρωματικό τυρί μαεστύρι σε κεφαλάκια των 150 γρ. με μπαχαρικά και θρούμπι. Θα σταθείς οπωσδήποτε και στις βιτρίνες με τα αλλαντικά, τα αλίπαστα και τα καπνιστά ψάρια. Το Τυροκομείο Κωσταρέλου είναι ένα φροντισμένο μαγαζί που σου δίνει τη δυνατότητα να πιεις τον καφέ σου, να απολαύσεις το πρωινό ή ένα ελαφρύ μεσημεριανό, ακόμη και να το πάρεις μαζί Τυροκομείο σου. ☛ Τυροκομείο Κωσταρέλου, Πατριάρχου Ιωακείμ 30-32, Κωσταρέλου Κολωνάκι, 210 7215972

ΤΑΥΡΟΣ Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου θα ανακαλύψετε τι είναι αυτό που θέλετε από τη ζωή σας και καθώς θα ξεπερνάτε ανασφάλειες που σας προκαλούσαν στασιμότητα, καταφέρνετε να υλοποιήσετε τα σχέδιά σας, δίχως να φοβάστε πιθανή αποτυχία. Δίας και Αφροδίτη ενισχύουν τις επικοινωνιακές σας ικανότητες και είναι ιδανική στιγμή για να επιλύσετε τυχόν διαφορές με συνεργάτες ή φιλικά σας πρόσωπα. Δώστε προτεραιότητα στις προσωπικές σας ανάγκες. Δημιουργικές ενασχολήσεις ακονίζουν το μυαλό σας και συμβάλλουν στην τόνωση της ψυχικής σας ευεξίας, ενώ δεν θα λείψει το ερωτικό παιχνίδι που θα ενισχύσει την αυτοπεποίθησή σας. Όσοι είστε σε σχέση, έχετε τον νου σας σε κάποιες ημερομηνίες που μπορεί να είναι σημαντικές για το ταίρι σας, ώστε να μη βρεθείτε αντιμέτωποι με έντονες καταστάσεις. Ιδιαίτερη προσοχή σε υπερβολές με τα χρήματά σας.

ΔΙΔΥΜΟΣ

Οι επόμενες μέρες μπορεί να είναι καθοριστικής σημασίας και είναι πολύ σημαντικό να ξεκαθαρίσετε τις σκέψεις σας, φροντίζοντας να επικρατήσει η λογική έναντι του συναισθήματος, καθώς η Σελήνη σάς επηρεάζει έντονα και είναι πολύ εύκολο να παρασυρθείτε. Με τη διαχείριση των χρημάτων σας θα πρέπει να είστε πιο προσεχτικοί, καθώς υπάρχουν ανάγκες που πρέπει να καλυφθούν, οπότε, αν σκοπεύατε να ξεκινήσετε μια καινούργια επιχείρηση, θα πρέπει να το αναβάλετε για κάποιο διάστημα. Αντιμετωπίστε τα προβλήματα που υπάρχουν στην προσωπική σας ζωή και μη διαιωνίζετε καταστάσεις που δεν σας ικανοποιούν για χάρη της συντροφικότητας, που δεν έχει νόημα, αν είστε σε συνεχή ένταση. Οι ελεύθεροι αξιοποιήστε τις επόμενες μέρες που θα επικρατεί ένας γενικότερος ερωτισμός στην ατμόσφαιρα και μην κλείνεστε στο σπίτι.

τωπίσετε οικονομικά θέματα και προβληματικούς τομείς που συνηθίζατε να αφήνετε στο πίσω μέρος του μυαλού σας, καθώς ενισχύονται τα οικονομικά σας. Η πρόοδός σας είναι ανάλογη των προσπαθειών σας και επειδή το ’χετε βάλει σκοπό να μη βρεθείτε ξανά σε δεινή θέση, πετυχαίνετε τους στόχους σας, χωρίς αυτό να σημαίνει πως θα είναι ευνοϊκό όλο το διάστημα που ακολουθεί. Κατάλληλη εποχή για να ξεπεράσετε έναν έρωτα που δεν βρίσκει ανταπόκριση και να προχωρήσετε παρακάτω. Ενδεχομένως να μην έχετε και πολλή διάθεση για καινούργιες γνωριμίες, αλλά, αν το προσπαθήσετε, θα ξεπεράσετε πολύ πιο εύκολα την απογοήτευσή σας, μια και προβλέπονται αρκετά ενδιαφέρουσες οι επόμενες μέρες για την ερωτική σας ζωή. Αν είστε σε σχέση, είναι ιδανική στιγμή για γάμο.

ΛΕΩΝ

Οι επόμενες μέρες θα είναι ιδιαίτερα απαιτητικές, καθώς αυξάνονται οι ευθύνες σας και αναγκαστικά αλλάζει όλο το πρόγραμμά σας. Η διάθεσή σας για δουλειά είναι ελάχιστη και αναζητάτε καινούργιες κατευθύνσεις που θα σας δώσουν την ολοκλήρωση που σας λείπει. Τα οικονομικά σας βρίσκονται σε σταθερή κατάσταση, πράγμα που σημαίνει πως είστε σε θέση να καλύψετε προσωπικές ανάγκες και να διαθέσετε και κάποια χρήματα για τον εαυτό σας. Αποφύγετε τα ξεκαθαρίσματα παρεξηγήσεων γιατί δεν σας σηκώνει το κλίμα. Ορισμένοι που αισθάνεστε αδικημένοι θα νιώσετε έντονα την ανάγκη να εκφράσετε τη δυσαρέσκειά σας, καλό είναι όμως να διαλέξετε την ήρεμη οδό. Η στήριξη που θα έχετε από το ταίρι σας θα σας δώσει μια αίσθηση σιγουριάς και ασφάλειας και αυτό είναι κάτι που θα βελτιώσει τη σχέση σας.

ΠΑΡΘΕΝΟΣ Ορισμένα εμπόδια που θα έχουν σχέση με γραφειοκρατικά ζητήματα θα ξεπεραστούν μεν, η ένταση όμως που θα κουβαλάτε θα προκαλέσει προβλήματα με εργοδότες και συνεργάτες. Ταυτόχρονα, ο έντονος προβληματισμός σας γύρω από πολλά θέματα ταυτόχρονα μπλοκάρει τη σκέψη σας και είναι πιθανό να πάρετε λανθασμένες αποφάσεις, αν δεν τα βάλετε σε μία σειρά. Τα οικονομικά σας έχουν αρκετά σκαμπανεβάσματα που δεν σας επιτρέπουν να βάλετε σε εφαρμογή τα σχέδιά σας, μπορείτε όμως να μεθοδεύσετε τις κινήσεις σας. Σχέσεις με μέλη της οικογένειας χρειάζονται λεπτό χειρισμό, ώστε να αποφύγετε την ένταση. Αν κόψετε τη συνήθεια να λέτε αυτά που σας δυσαρεστούν σε τρίτους, θα καταφέρετε να επιλύσετε τις όποιες διαφορές σας και να επανέλθει η αρμονία. Δείξτε περισσότερη κατανόηση στα αγαπημένα σας πρόσωπα.

ΖΥΓΟΣ Θα δυσκολευτείτε αρκετά να μείνετε επικεντρωμένοι στη δουλειά σας εξαιτίας οικονομικών ζητημάτων, μια ευχάριστη εξέλιξη όμως θα σας δώσει την ώθηση να κυνηγήσετε τους στόχους σας. Νομικά θέματα που μπορεί να προκύψουν χρήζουν ιδιαίτερης προσοχής, οπότε μην τα παραμελείτε. Ζητήματα σπουδών προκαλούν σε ορισμένους από εσάς πολύ άγχος το οποίο θα πρέπει να μετριάσετε, ώστε να μην μπλοκάρετε και πάνε χαμένες οι προσπάθειές σας. Η πεσμένη ερωτική σας διάθεση είναι κάτι που σας προβληματίζει, αν απαριθμήσετε όμως τους παράγοντες που σας αγχώνουν, θα διαπιστώσετε πως είναι αρκετοί για να ρίξουν τη λίμπιντό σας, οπότε μη σκέφτεστε πως υπάρχει κάποιο οργανικό πρόβλημα. Δώστε έμφαση στην τόνωση του ψυχισμού σας μέσα από επαφές με κόσμο, διασκεδάστε και μην σκέφτεστε νυχθημερόν τα προβλήματά σας.

ΣΚΟΡΠΙΟΣ

Οργανώστε το πρόγραμμά σας και βάλτε σωστές προτεραιότητες για να τακτοποιήσετε λογαριασμούς και οφειλές προς το Δημόσιο, ώστε να μην πάρετε την κάτω βόλτα. Στον επαγγελματικό τομέα, δεν θα λείψουν οι στιγμές που μπορεί να νιώσετε αδικημένοι, με αποτέλεσμα να πέφτουν οι ρυθμοί σας και να χάνετε την όρεξή σας για δουλειά. Αποδείξτε την αξία σας εμπράκτως, δείξτε περισσότερη υπευθυνότητα και μην παίρνετε κατάκαρδα κάποιες υποδείξεις που μπορεί να σας γίνονται. Χάνετε πολύτιμο χρόνο από την προσωπική σας ζωή κατασκοπεύοντας μέσω κοινωνικών δικτύων τους πρώην και τους νυν τους, ενώ θα μπορούσατε να ασχοληθείτε με τη βελτίωση της σχέσης σας. Αν συνεχίσετε με αυτούς τους ρυθμούς, θα καταστρέψετε τη σχέση σας και θα κοιτάτε πάλι από την κλειδαρότρυπα τις ζωές των άλλων.

ΤΟΞΟΤΗΣ Είστε μπλοκαρισμένοι αυτή την εποχή, καθώς έχετε διάφορες ιδέες στο μυαλό σας, οι οποίες είναι ατάκτως ερριμμένες και δεν ξέρετε από πού να ξεκινήσετε και πώς να καταλήξετε. Φτιάξτε μια λίστα με τα υπέρ και τα κατά της κάθε περίπτωσης και αρχίστε σταδιακά να αφαιρείτε αυτές που έχουν λιγότερες πιθανότητες να υλοποιηθούν. Αν δεν έχετε τις απαραίτητες γνώσεις και την εμπειρία για να ξεκινήσετε μια επιχείρηση, μην παρασύρεστε από τον ενθουσιασμό σας. Αν είστε ελεύθεροι επαγγελματίες, προκύπτουν έξοδα που σας προκαλούν άγχος και εκνευρισμό. Έντονη κοινωνική ζωή και ταξίδια θα σας δώσουν μεγάλη ικανοποίηση και θα γεμίσετε για αρκετό διάστημα τις μπαταρίες σας, αρκεί να μην αδειάσετε την τσέπη σας. Είστε γενναιόδωροι και δεν υπολογίζετε το χρήμα όταν περνάτε καλά, όμως θα πρέπει να κοντρολάρετε την τάση σας για σπατάλες.

Daily starfax Καθημερινές αστρολογικές προβλέψεις στο www.lifo.gr από τη Μαριβίκυ Καλλέργη.

ΑΙΓΟΚΕΡΩΣ

Φίλοι ή συνεργάτες σάς δίνουν την ευκαιρία να επεκτείνετε τις γνώσεις σας και είναι ιδανική στιγμή για να εκδώσετε ένα βιβλίο, να προωθήσετε τα ταλέντα και τις δεξιότητές σας, καθώς επίσης και για να κάνετε καινούργιους φίλους. Το ενδιαφέρον σας είναι στραμμένο σε νέες επενδύσεις, αλλά ζητήστε τη συμβουλή πιο έμπειρων από εσάς, μην πειραματίζεστε μόνοι σας. Συνεργασίες που δεν βασίζονται σε αμοιβαία εμπιστοσύνη είναι πολύ πιθανό να διαλυθούν: έτσι θα αποτραπεί η οικονομική χασούρα, αλλά θα αυξηθούν οι ευθύνες σας. Μια αναπάντεχη συνάντηση με πρόσωπο από το παρελθόν θα ταρακουνήσει τη σχέση σας, καθώς βγαίνουν στην επιφάνεια συναισθήματα και απωθημένα που δύσκολα θα ξεπεραστούν. Είναι μια εποχή που ζείτε έντονες στιγμές, όμως κάποιοι από εσάς θα βρεθείτε σε αισθηματικό αδιέξοδο. Περάστε περισσότερο χρόνο με τον εαυτό σας για να ξεκαθαρίσετε τις σκέψεις σας.

ΥΔΡΟΧΟΟΣ

Την Κυριακή εισέρχονται στο ζώδιό σας Ερμής και Αφροδίτη, προκαλώντας ευνοϊκές συνθήκες στα επαγγελματικά σας, καθώς γίνεστε δεκτικοί σε προτάσεις που μπορεί στο παρελθόν να μην κέντριζαν το ενδιαφέρον σας, οπότε οι πιθανότητες να βελτιώσετε την οικονομική σας κατάσταση είναι ακόμα περισσότερες. Ταξίδια, σπουδές, επαφές με ανώτερα στελέχη μπορούν να γίνουν με επιτυχία, θα χρειαστεί όμως να τακτοποιήσετε εκκρεμότητες που αποσπούν την προσοχή σας. Αξιοποιήστε τις επόμενες μέρες για να βελτιώσετε τις σχέσεις σας με συνεργάτες, φίλους, συγγενείς. Η Αφροδίτη σας επηρεάζει θετικά ώστε να δείχνετε περισσότερη κατανόηση στους άλλους. Αν έχετε σφάλει κάπου, παραδεχτείτε το και θα εκτιμηθεί η στάση σας.

☛

ΚΑΡΚΙΝΟΣ Είστε πλέον σε θέση να αντιμε-

από τη μαριβίκυ καλλέργη (starfax@lifo.gr)

δωσαν όσο θα θέλατε αποφασίζετε να τις αφήσετε στην άκρη, καλό είναι όμως να λάβετε σοβαρά υπόψη τον κόπο και τον χρόνο που έχετε διαθέσει και να μην τα παρατήσετε. Οι επόμενες μέρες θα χαρακτηρίζονται από μια αστάθεια σε σχέση με τα οικονομικά σας και θα πρέπει να κάνετε σωστό προγραμματισμό για να καταφέρετε να βάλετε μια τάξη στις οφειλές. Μια ανατροπή προς το τέλος της εβδομάδας θα σας δείξει ότι πρέπει να βασίζεστε πλέον στις δυνάμεις σας. Τα αισθηματικά σας θα σας απασχολήσουν πολύ μέσα στις επόμενες μέρες και μπορεί να πάρετε πρωτοβουλίες που θα τονώσουν τη σχέση σας ή θα σας φέρουν πιο κοντά στο πρόσωπο που σας ενδιαφέρει αν είστε ελεύθεροι, αποφύγετε όμως τις υπερβολές στις εκφράσεις σας.

StarFax

ΚΡΙΟΣ Ορισμένες προσπάθειες που δεν απέ-

ΙΧΘΥΣ

Κατάλληλη εποχή για να επανεξετάσετε τα λάθη σας ώστε να τα αποφύγετε στο μέλλον, χωρίς όμως να αισθάνεστε ενοχές ή να χάνετε την αυτοπεποίθησή σας. Η επαφή σας με άτομα από το εξωτερικό μπορεί να σας οδηγήσει σε νέες κατευθύνσεις, μην παρασύρεστε όμως από τον ενθουσιασμό σας, ενώ μπορεί να διακρίνετε κάποια δύσκολα σημεία. Στα οικονομικά σας, ενώ δεν συνηθίζετε να ξεφεύγετε εκτός προϋπολογισμού, η ανάγκη σας να ξεδώσετε μπορεί να σας οδηγήσει σε υπερβολές. Ερωτικές περιπέτειες σας δίνουν μια σχετική ικανοποίηση, αλλά δεν σας γεμίζουν. Ορισμένοι έχετε κουραστεί και θέλετε να κατασταλάξετε, ενώ κάποιοι άλλοι αποφασίζετε να προχωρήσετε σε γάμο. Όπως και να έχει, είναι μια εποχή που αντιλαμβάνεστε τις πραγματικές σας ανάγκες και προσπαθείτε να τις ικανοποιήσετε.

sudoku 2 6 1 7 4 5 8 3 1 7 9 5 9 8 1 5 7 4 7 2

7 1 4 8

4

4 6 3 2 5 7

Η λύση του προηγούμενου 3 1 7 8 9 2

9 4 5 3 7 6

6 2 8 5 1 4

1 3 4 6 5 8

5 8 2 7 4 9

7 9 6 2 3 1

8 5 9 1 6 7

4 7 1 9 2 3

2 6 3 4 8 5

5 8 9 2 1 4 3 6 7 6 2 7 9 3 8 4 5 1 4 1 3 7 6 5 2 8 9

11.2.16 – lifo

61

11.2.16 – lifo

63