453

Πληρωνεις ασφαλιση αλλα οι πιθανοτητες να παρεις συνταξη ειναι ελαχιστες Πληρωνεις ιατροφαρμακευτικΗ περΙθαλψη αλλΑ αν χρειαστεΙς χειρουργειο η λιστα αναμονης είναι μεγαλη Νο1 Πληρωνεις φορους αλλα το κρατος δεν σου εξασφαλιζει ουτε καν τα βασικα Πως αισθανεσαι; me to πολυγθαλυτερο site/οεματικο δηγοσ

τχ.453/12112015

ολα για την αθηνα! free press δωρεαν οδηγοσ τησ πολησ κυκλοφορει καθε πεμπτη

www. lifo.gr

Μια γενια που δεν εχει να περιμενει τιποτα άγγελος σκαφτούρος 25 ετών, μηχανικός πλοίων. Ξεκίνησε να δουλεύει από τα 17 του χρόνια.

αφιερωμα

athens on stage

2 lifo – 12.11.15

☛ «Γιατί οι νέοι στην Ελλάδα κάνουν κατά 35% περισσότερο σεξ τα χρόνια της κρίσης;» ρώτησε ο Γιάννης Πανταζόπουλος τη σεξολόγο Σμαρούλα Κυριαζίδη. Οι απαντήσεις της σχολιάστηκαν απ’ τους αναγνώστες μας. Ο geo_1990 μίλησε από συντηρητική σκοπιά: «Από την ανάλυση της κ. Κυριαζίδη μπορεί κανείς να εξαγάγει συμπεράσματα για μια βαθιά άρρωστη κοινωνία. Θα μπορούσε το σεξ να είναι όντως κάτι θετικό, αν προερχόταν από πραγματικές σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων. Αν υπήρχε αγάπη μεταξύ των ζευγαριών, αλληλοσεβασμός και σοβαρότητα. Παρά ταύτα, διαβάζουμε τον πλήρη εξευτελισμό της ανθρώπινης προσωπικότητας. Ακούς 19χρονα κορίτσια, όπως η Άννα Φ., να μιλούν με τόση βαρβαρότητα και έλλειψη παιδείας για τις σχέσεις, το σεξ, τον εγωισμό, και αναρωτιέσαι τι τύχη μπορεί να έχει αυτή η νεολαία. Ο καθένας κοιτάει την πάρτη του, “να κάνω αυτό που θέλω τώρα και αύριο δεν με ξέρεις, δεν με είδες”. Και περνιέται σαν κάτι φυσιολογικό τώρα αυτό». Ο guru του απάντησε: «Εάν θεωρείς το σεξ κάτι μη φυσιολογικό ή εξευτελιστικό, τότε μάλλον εσένα αφορά η έλλειψη παιδείας», και ο geo_1990 επέμεινε: «Εξήγησα πώς νιώθω το σεξ εγώ. Για μένα το σεξ είναι η ολοκλήρωση του έρωτα. Κάποιος μπορεί να το κάνει έτσι, στη μέση του δρόμου, όπως τα σκυλιά, είναι δικαίωμά του, αλλά αυτή η συμπεριφορά αντιστοιχεί σε ζώα. Ο άνθρωπος διαφέρει από το υπόλοιπο ζωικό βασίλειο, έχει ψυχή, έχει συναισθήματα, λογική. Έτσι το βλέπω εγώ. Τον συνάνθρωπό σου τον αγαπάς, τον φιλάς, τον χαϊδεύεις, ενώνεσαι μαζί του. Το κάνεις πρώτα-πρώτα για σένα, για να νιώθεις εσύ αξιοπρεπής, βάζεις τα αισθήματά σου και την παιδεία σου πάνω από τις ορμόνες και τις ορέξεις σου». Στην κουβέντα παρενέβη ο/η citron: «Το σεξ μέσα στη σχέση μπορεί να είναι όλα αυτά τα πράγματα που είπες –βρόμικο, τρυφερό, γρήγορο, σαδιστικό, μαζοχιστικό–, αλλά, ίσως το διαπιστώσεις κι εσύ με τον καιρό, και πολύ πιο απολαυστικό. Αλλά και έτσι να μην είναι, μη βιάζεστε να βάζετε βαρετά στερεότυπα. Το σεξ είναι βασικά μια προέκταση της προσωπικότητάς μας, των “θέλω” μας, κρυμμένων και φανερών, και ο κάθε άνθρωπος, εφόσον δεν ενοχλεί και προσβάλλει τον άλλον, είναι ελεύθερος να την εκφράσει όπως θέλει». Τέλος η Λέιντι τόνισε: «Το σεξ έχει πολλές μορφές, δεν σημαίνει ότι οι υπόλοιπες απόψεις είναι λάθος. Μπορεί να είναι ένδειξη αγάπης ή απλώς σωματική ικανοποίηση, τι σημασία έχει; Ποιος, τέλος πάντων, καθόρισε τι είναι σωστό και τι λάθος; Η τύχη της νεολαίας δεν θα πάθει τίποτα επειδή εκφράζεται όπως γουστάρει, μη φοβάσαι».

α π ό τ ον α ρη δ η μ οκ ιδ η

Oι αντιδράσεις που δημιούργησαν τα άρθρα και τα posts μας την περασμένη εβδομάδα.

feedback452

Υπάρχουν «πρέπει» στο σεξ;

posts γράμματα e-mails

*Στείλτε μας Feedback: feedback@lifo.gr

33ος Αυθεντικός Μαραθώνιος της Αθήνας Δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι έτρεξαν για καλό σκοπό.

Περισσότεροι από 40.000 άνθρωποι έδωσαν δυναμικό «παρών», συμμετέχοντας στον Αυθεντικό Μαραθώνιο αλλά και στους αγώνες των 5 και 10 χλμ.

H συμμετοχή με τη φανέλα της WIND ξεπέρασε κάθε προηγούμενο, καθώς 1.500 άτομα έτρεξαν με τη WIND Running Team στηρίζοντας δύο κοινωνικούς φορείς, που δίνουν καθημερινό αγώνα για τη φροντίδα παιδιών άπορων οικογενειών και ατόμων με νευρομυϊκές παθήσεις, τις οργανώσεις «Οι φίλοι του παιδιού» και MDA Ελλάς.

☛ «Είναι ο ελληνικός πολιτισμός μια ισχυρή βιομηχανία της χώρας;» αναρωτήθηκε ο Δημήτρης Κυριαζής και ο/η Πι Κάππα σχολίασε: «Πολύ ενθαρρυντικά νούμερα, είναι σημαντική έρευνα. Είναι ωραίο που ο πολιτισμός παραμένει σημαντικός τομέας στην εγχώρια αγορά. Κρίνοντας από το πρόσφατο παράδειγμα του νέου ελληνικού σινεμά, θεωρώ ότι υπάρχουν ευκαιρίες αξιοποίησης και στις αγορές του εξωτερικού». ☛ «Η επόμενη ημέρα της Βουκουρεστίου» λεγόταν το άρθρο του Δημήτρη Ρηγόπουλου και σε αυτό ο tktk σχολίασε: «Η Αθήνα έχει απίστευτα γλιτσιασμένα πεζοδρόμια, είτε παλιά είτε καινούργια. Οι σακούλες με σκουπίδια στάζουν και μένουν εκτεθειμένες για ώρες. Π.χ. τις Τετάρτες τα μαγαζιά κλείνουν στις 15:00, τα σκουπίδια μαζεύονται στις 22:00. Έτσι, τις μισές μέρες τα απολαμβάνουμε για ώρες. Επίσης, γιατί να μη γιορτάσει ο δήμος νωρίτερα; Τα καρακιτσάτα χριστουγεννιάτικα είναι πλέον κρεμασμένα όλο τον χρόνο. Δεν τα βγάζουν. Και προστίθενται στις χιλιάδες άλλες κολόνες, καλώδια και άλλα που υπάρχουν στον αέρα και “ομορφαίνουν” τη θέα... Χώρια το παρκάρισμα παντού και πάντα... Από πού ν’ αρχίσεις και πού να τελειώσεις». ☛ «Ο κόσμος γίνεται δεξιός;» αναρωτήθηκε στη στήλη του ο Νικόλας Σεβαστάκης. «Για να έχεις τάση να πας προς τα δεξιά, πρέπει πρώτα να έχεις την επιλογή της “αριστεράς”, ειδάλλως σε σχέση με τι αποφασίζεις την πολιτική “μετακίνησή” σου;» έγραψε ο RF_junkie. «Το ερώτημα είναι αν υπάρχει όντως “αριστερά”. Και δεν εννοώ στα χαρτιά, στη θεωρία, αλλά στην πράξη. Το φαινόμενο του δήθεν αριστερού ΣYΡIZA, που επίσης μεταμορφώνεται σφόδρα σε κεντροδεξιό κόμμα (και η μεταμόρφωση αυτή θα εντείνεται όσο περισσότερο μένει στην εξουσία και καλείται να πάρει αποφάσεις), δεν είναι καθόλου μεμονωμένο. Το πραγματικό θέμα είναι αν η “αριστερά”, όπως κι αν την ορίζει κανείς, έχει πραγματικές εναλλακτικές λύσεις να προτείνει σε σχέση με τον καπιταλισμό. Αν έχει, δηλαδή, κάτι να προτείνει που θα αντικαταστήσει την καπιταλισμό. Αν δεν έχει, κι αν το μόνο που έχει να προτείνει είναι διαχείριση του υπάρχοντος συστήματος (του καπιταλισμού δηλαδή), τότε έχει χάσει από χέρι. Η παραδοσιακή δεξιά το κάνει ήδη αυτό εδώ και δεκαετίες, και με σαφώς καλύτερα αποτελέσματα (βλέπε Σκανδιναβία, Γερμανία, Καναδάς, Αυστρία, Ελβετία κ.λπ.)».

Η Μάγδα Γαζέα τερμάτισε στην 3η θέση στη διαδρομή των 42 χλμ. του Αυθεντικού Μαραθωνίου.

Η Αναστασία Καρακατσάνη πήρε για 4η χρονιά την 1η θέση στα 10 χλμ.

Ο Μάρκος Γκούρλιας, ο οποίος κατέκτησε την 3η θέση στα 5 χλμ.

Η παράδοση των €50.000, στο φιλανθρωπικό σωματείο «Οι Φίλοι Του Παιδιού» και το Σωματείο Φροντίδας Ατόμων με Νευρομυϊκές Παθήσεις «MDA Ελλάς».

Όλοι τους πέρασαν κάτω από την αψίδα της αγάπης που στήθηκε από τη WIND λίγο πριν από τον τερματισμό.

Free Press.

Eβδομαδιαίος οδηγός της Αθήνας. Κυκλοφορεί κάθε Πέμπτη.

Aπό αριστερά: Αναστασία Καρακατσάνη , Simon Kassianides, Βάνα Λαβίδα, Γιώργος Τσαπρούνης, Ιωάννα Παναγιωτίδου, Εύη Φραγκάκη, Μάρκος Γκούρλιας.

12.11.15 – lifo

3

Athens on Stage 40 θεατρικές παραστάσεις που αξίζουν την προσοχή σας. Σελ. 29

Selfies, αυτή η μάστιγα Χαρτογραφώντας ένα από τα πιο εντυπωσιακά φαινόμενα της ψηφιακής εποχής. Σελ. 10

Transitions Central Europe: Mraky / «Clouds» («Σύννεφα») - Στέγη Γραμμάτων & Τεχνών. Φωτογραφία © Tibor Bachraty

Index

StatusUpdate εκδότης Στάθης Τσαγκαρουσιάνος ... Σ’ αγαπώ. γενικοσ διευθυντής Μιχάλης Μιχαήλ ... Νομίζω πως όσα γίνονται αυτές τις μέρες με Πανούση, Λάμπρου κ.λπ. είναι ό,τι πιο ζοφερό έχουμε ζήσει πρόσφατα. Αλλά, πάλι, ποτέ δεν ξέρεις… διευθυντής M. Hulot ...www.instagram.com/daftpunkstore, ένας απίθανος λογαριασμός για το merchandise των Daft Punk κατευθείαν από τα ’80s. εμπορική διεύθυνση Δήμητρα Πασομένου υπεύθυνος ψηφιακής ανάπτυξης Νίκος Ζαφείρης art director Χρήστος Τζοβάρας υπεύθυνος lifo.gr Άρης Δημοκίδης ... Ενδιαφέρον ανάγνωσμα στο LIFO.gr «O εφιάλτης της κρίσης πανικού μέσα από δύο συγκλονιστικές αφηγήσεις» (Της Κορίνας Φαρμακόρη). αρχισυντακτησ lifo.gr Θανάσης Χαραμής προγραμματισμός lifo.gr Αγγελική Βαξάλη, Σπύρος Γκατζούνας συντονισμός ύλης Μαρκέλλα Ανδρικάκη ... Ένα κλικ μακριά.

Γεωργία Σαγρή

συντακτική ομάδα

Ένα απόγευμα στο κέντρο της Αθήνας με τη σημαντική εικαστικό.

Νικόλας Σεβαστάκης

Σελ. 15

columnists: Θοδωρής Αντωνόπουλος ... Πανουσιάδα. Δημήτρης Ρηγόπουλος ... Υπάρχει κάποια κρυφή ειρωνεία στο γεγονός ότι ο χριστουγεννιάτικος στολισμός θα φωταγωγηθεί στην Αθήνα νωρίτερα από κάθε άλλη χρονιά.

Μια γενιά που δεν έχει να περιμένει τίποτα Πώς είναι η ζωή ενός τριαντάχρονου που πληρώνει το κράτος, αλλά το κράτος τού επιστρέφει ελάχιστα. Σελ. 18

Δημήτρης Πολιτάκης Βιβλίο: Τίνα Μανδηλαρά Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης Κινηματογράφος: Θοδωρής Κουτσογιαννόπουλος Θέατρο: Ματίνα Καλτάκη Γεύση: Νίκη Μηταρέα StarFax: Μαριβίκυ Καλλέργη ... Ανασυγκροτήστε τις δυνάμεις σας και μην ξεπερνάτε τα όρια των αντοχών σας.

Αθηναίος της εβδομάδας: Τάσος Βρεττός Ο Έλληνας φωτογράφος μας αφηγείται τη ζωή του λίγο πριν από τα εγκαίνια της έκθεσής του στο Μουσείο Μπενάκη.

Σύνταξη: Αλέξανδρος Διακοσάββας Βασίλης Καψάσκης, Κατερίνα Ηλιάκη, Δημήτρης Κυριαζής Μαρίνα Πετρίδου ... «Black Jesus», μία κωμική σειρά που αξίζει να ψάξεις! Γιάννης Πανταζόπουλος ... «Οι μάταιες βραδιές του Ρολάν Μπαρτ στο Μαρόκο, Ξαναδιαβάζοντας τα “Συμβάντα” (εκδ. Ράππα)», ένα υπέροχο κείμενο στο LIFO.gr που με έκανε να τρέξω στο κοντινότερο βιβλιοπωλείο.

Σελ. 26

Χρήστος Παρίδης Μαρία Παππά... ARCA!

ΣΤΗΛΕΣ

ΑΚΟΜΑ

Θοδωρής Αντωνόπουλος

Good LifO

Σελ. 12

Δημήτρης Πολιτάκης Σελ. 14 Δημήτρης Ρηγόπουλος Σελ. 17

Σελ. 45

Starfax Σελ. 61

Naked City Σελ. 62

Λάμπρος Αραπάκος, Λένα Φουτσιτζή, Θεόφιλος Δουμάνης φωτογράφοι Σπύρος Στάβερης, Πάρις Ταβιτιάν, Freddie F. creative media Kώστας Στανέλλος aτελιέ Βανέσσα Φερλέ internet assistant Νινέττα Γιακιντζή διόρθωση κειμένων Μαρία Δρουκοπούλου ...Επειδή, τελικά, η ευγένεια είναι υπερεκτιμημένη και γι’ αυτό παρεξηγημένη, και η βλακεία παραμένει αήττητη, είναι απαραίτητη η ειλικρίνεια! γραμματεία σύνταξης Βιβίκα Ανδριανάτου senior direct market manager Κώστας Μαντάς direct market managers Βούλα Καραβαγγέλη Γιώργος Λυκουργιώτης Σπύρος Αποστολόπουλος υποδοχή διαφήμισης Ξένια Στασινοπούλου συντονισμοσ διαφήμισης Μάγδα Τζακώστα οικονομική διεύθυνση

www.lifo.gr ΔΥΟ ΔΕΚΑ ΕΚΔΟΤΙΚΗ Α.Ε.

Boυλής 22, Αθήνα, 105 63, τηλ.: 210 3254 290, fax: 210 3249 785, info@lifo.gr

Δημήτρης Τασιόπουλος λογιστήριο Βασίλης Κοτρωνάκης Μαριλένα Παππού Άλκηστις Γκούμα κωδικος εντυπου 7639

4 lifo – 12.11.15

12.11.15 – lifo

5

«Φαύνοι και κατσίκα». Λιθογραφία του Pablo Picasso (1959)

iLoveAthens

EIKAΣΤΙΚΑ

pablo picasso jean cocteau οι καινοτόμοι του μοντερνισμού Ίδρυμα Θεοχαράκη

Εκατόν ενενήντα έργα ζωγραφικής, χαρακτικής, κεραμικής και καλλιτεχνικών εκδόσεων παρουσιάζονται στη θεματική αυτή έκθεση των δύο μεγάλων πρωτεργατών του Μοντερνισμού. Όλα τα έργα του Picasso προέρχονται από το Kunstmuseum Pablo Picasso Münster, ενώ τα έργα του Cocteau από τη συλλογή του Γιάννη Κονταξόπουλου.

6 lifo – 12.11.15

Ίδρυμα Θεοχαράκη Βασιλίσσης Σοφίας 9 & Μέρλιν 1 www.thf.gr Έως τις 28 Φεβρουαρίου 2016

22.11.12 – lifo 12.11.15 – lifo

7

8 lifo – 12.11.15

12

18

νοεμβριου 2015

Talkof theTown

Γεωργία Σαγρή

εικαστικοσ «Η ερώτηση από πού ερχόμαστε και πού πάμε είναι συνεχής και η τέχνη δίνει εργαλεία για να βρούμε οντολογικές και συλλογικές απαντήσεις» Από τη Μαρία Παππά

σελ. 15

επιμελεια: the lifo team

1

Ο παλαιότερος νόμος που εισήγαγε αρχικά το Σύμφωνο Συμβίωσης τον Νοέμβριο του 2008 απέκλειε τη δυνατότητα σύναψης Συμφώνου μεταξύ ατόμων του ιδίου φύλου.

2

Η Ελλάδα είχε καταδικαστεί επανειλημμένως από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Συγκεκριμένα, το ΕΔΔΑ έκρινε ότι παραβιαζόταν το άρθρο 14 (απαγόρευση διακρίσεων) και το άρθρο 8 (δικαίωμα στον σεβασμό της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής) της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα.

3

Το ελληνικό κράτος αναγκάστηκε να καταβάλει 5.000 ευρώ στον κάθε ενάγοντα από την Ελλάδα.

4

aπο τον δημητρη κυριαζη

TheBuzz

Σύμφωνα με την απόφαση του ΕΔΔΑ, «ένα ζευγάρι ομοφυλοφίλων το οποίο διαβιώνει σε σταθερή σχέση απολαμβάνει “οικογενειακή ζωή” κατ’ αντιστοιχία προς ένα ετερόφυλο ζευγάρι». Για πρώτη φορά ανοίγει ο δρόμος της αναγνώρισης και αυτού του τύπου της οικογένειας στην Ελλάδα.

5

Η Ελλάδα απειλούνταν με αποβολή της από το Συμβούλιο της Ευρώπης σε περίπτωση μη συμμόρφωσης με την απόφαση του Δικαστηρίου. Το μόνο κράτος που έχει αποβληθεί ποτέ από το Συμβούλιο της Ευρώπης είναι η Ελλάδα την περίοδο της χούντας.

6

Για να υπογραφεί από ένα ζευγάρι το Σύμφωνο Συμβίωσης, απαιτείται να πάει σε έναν συμβολαιογράφο και να συνταχθεί συμβολαιογραφική πράξη. Το Σύμφωνο αποκτά νομική ισχύ από τη στιγμή που αντίγραφό του θα κατατεθεί στον ληξίαρχο του τόπου κατοικίας των δύο συντρόφων και θα καταχωρισθεί στο ειδικό βιβλίο του αρμόδιου ληξιαρχείου. Μετά την ενεργοποίηση του Συμφώνου, οι δύο σύντροφοι είναι σε θέση να χρησιμοποιήσουν τα οφέλη που τους προσφέρονται από αυτό.

7

Μία από τις βασικότερες διαφορές του Συμφώνου από τον γάμο είναι η εύκολη λύση του. Το Σύμφωνο λύεται με έναν από τους παρακάτω τρόπους: α) με συμφωνία των συμβληθέντων, που γίνεται αυτοπροσώπως με συμβολαιογραφικό έγγραφο, β) με μονομερή συμβολαιογραφική δήλωση που κοινοποιείται με δικαστικό επιμελητή και γ) με την τέλεση γάμου, είτε μεταξύ των συμβληθέντων είτε μεταξύ ενός από αυτούς και τρίτου προσώπου.

8

Το υπουργείο Δικαιοσύνης προτίθεται να αλλάξει ριζικά ύστερα από 31 χρόνια τις σχετικές διατάξεις του οικογενειακού δικαίου, προσθέτοντας επίσης τη δημιουργία αποκλειστικού Οικογενειακού Δικαστηρίου σε όλες τις περιφέρειες της χώρας, την ίδρυση Γραφείου Συμβουλευτικής Υποστήριξης του γάμου και την καθιέρωση της κοινής επιμέλειας τέκνων ακόμη και μετά τη διάσταση ή το διαζύγιο γονέων, ενώ αναμένεται να υπάρξουν και αλλαγές για τις υιοθεσίες.

9

Με το Σύμφωνο, τα άτομα έχουν την ελευθερία να ορίσουν τον τρόπο που θέλουν να ρυθμίζονται τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις του ενός απέναντι στον άλλο, για παράδειγμα τα θέματα διατροφής, οι περιουσιακές τους σχέσεις και η τύχη των περιουσιακών στοιχείων που θα αποκτηθ ο ύ ν κατά τη διάρκεια του Σύμφώνου.

10

Ως προς τα παιδιά, ο νόμος για το Σύμφωνο ορίζει: «Το τέκνο που ήρθε στον κόσμο κατά τη διάρκεια του Συμφώνου Ελεύθερης Συμβίωσης ή εντός τριακοσίων ημερών από τη λύση ή την αναγνώριση της ακυρότητάς του φέρει το επώνυμο που επέλεξαν οι γονείς του με κοινή και αμετάκλητη δήλωσή τους που περιέχεται στο Σύμφωνο ή σε μεταγενέστερο συμβολαιογραφικό έγγραφο, πριν από τη γέννηση του πρώτου τέκνου».

11

Όσον αφορά τα ομόφυλα ζευγάρια, ο υπουργός Δικαιοσύνης κ. Παρασκευόπουλος ανέφερε ότι μελετάται η δυνατότητα υιοθεσίας, χωρίς ωστόσο να έχει υπάρξει κάποια απόφαση προς το παρόν.

τι προβλέπεται στον νέο νόμο:

12

Η επέκταση του Συμφώνου Συμβίωσης στα ομόφυλα ζευγάρια και η άρση της διάκρισης που είχε εισαγάγει ο προηγούμενος νόμος, η οποία οδήγησε στην καταδίκη της Ελλάδας στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.

13

Η αναγνώριση των οικογενειακών σχέσεων μεταξύ των μερών του Συμφώνου. Όπως έχει αποφανθεί το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, οι οικογενειακοί δεσμοί δεν δημιουργούνται μόνο μέσα από τον γάμο αλλά και μέσα από άλλες σχέσεις, αναγνωρισμένες από τον νόμο ή και όχι.

14

Αναγνωρίζονται στα μέρη δικαιώματα τα οποία μέχρι σήμερα δεν είχαν, έτσι ώστε να διασφαλίζεται η απόλαυση της οικογενειακής ζωής αλλά και ο σεβασμός της αρχής της ίσης μεταχείρισης, ανεξαρτήτως σεξουαλικού προσανατολισμού. Όπως επισημαίνει και το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, στην πλειονότητα των κρατών-μελών του Συμβουλίου της Ευρώπης, τα άτομα που συνάπτουν Σύμφωνο Συμβίωσης αποκτούν καθεστώς παρόμοιο με αυτό των έγγαμων και πρόσβαση σε πλήθος δικαιωμάτων.

15

Οι οικογενειακές σχέσεις προστατεύονται, ενώ ταυτόχρονα γίνεται σεβαστή η ιδιωτική βούληση των μερών. Ο νέος νόμος αντιλαμβάνεται τα δύο μέρη ως ισότιμα, αλλά δεν παραβλέπει την κοινωνική πραγματικότητα που απαιτεί την προστατευτική παρέμβαση του νομοθέτη. Έτσι, ορισμένα κρίσιμα ζητήματα ρυθμίζονται με αναγκαστικού δικαίου διατάξεις. Για παράδειγμα, τα μέρη δεν μπορούν να παραιτηθούν από την αξίωση συμμετοχής στα αποκτήματα, έχουν δικαίωμα να διεκδικήσουν διατροφή μετά τη λύση του Συμφώνου κ.λπ.

16

Ταυτόχρονα, προωθείται η ιδιωτική αυτονομία, δηλαδή ο σεβασμός της ιδιωτικής βούλησης των μερών. Τα μέρη μπορούν να ρυθμίσουν τα ίδια τις περιουσιακές τους σχέσεις, σύμφωνα όμως με τις αρχές της ισότητας και της αλληλεγγύης, διατηρώντας σε μεγαλύτερο βαθμό απ’ ό,τι στον γάμο την περιουσιακή τους αυτοτέλεια, εφόσον το επιθυμούν, ακόμη και σε κληρονομικά θέματα. Εάν, ωστόσο, δεν το επιλέξουν, έχουν πλήρη δικαιώματα, περιουσιακά και κληρονομικά.

17

Ο νέος νόμος επιδιώκει ισορροπία μεταξύ της ιδιωτικής αυτονομίας και της ανάγκης προστασίας των οικογενειακών σχέσεων, με βάση τις αρχές της ισότητας και της αλληλεγγύης. Πρόκειται μεν για μια σύμβαση, δημιουργούνται ωστόσο οικογενειακές σχέσεις μεταξύ αυτών που τη συνάπτουν.

Τι προβλέπει η επέκταση του Συμφώνου Συμβίωσης και στα ομόφυλα ζευγάρια Έπειτα από παλινωδίες πολλών ετών και καταδίκες της Ελλάδας από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, τα ομόφυλα ζευγάρια της χώρας αποκτούν δικαιώματα ανάλογα με αυτά που προκύπτουν από τον γάμο.

12.11.15 – lifo

9

Εικονογράφηση: Αthenean Sailor

Talk of the Town

1925

το πρώτο υποτυπώδες selfie stick ίσως έκανε την εμφάνισή του στις αρχές του περασμένου αιώνα, σύμφωνα με το BBC.

SELFIES, αυτη η μαστιγα Χαρτογραφώντας ένα από τα πιο εντυπωσιακά φαινόμενα της ψηφιακής εποχής.

14%

των selfies που λαμβάνονται καθημερινά δημοσιεύονται αφότου επεξεργαστούν ψηφιακά.

10 lifo – 12.11.15

Τι κοινό μπορεί να έχει ένας Αυστραλός που έπεσε σε γκρεμό 200 μέτρων στη Νορβηγία με έναν 21χρονο από τη Σιγκαπούρη που πέθανε επειδή έπεσε στον ωκεανό από βράχο μεγάλου ύψους; Ή μια 18χρονη Ρουμάνα που σκαρφάλωσε σε οροφή ακινητοποιημένου τρένου και αφού ακούμπησε κατά λάθος το πόδι της πάνω σε γυμνά ηλεκτροφόρα καλώδια έπαθε ηλεκτροπληξία, με μια Ρωσίδα που αυτοπυροβολήθηκε κατά λάθος στο κεφάλι μέσα στον χώρο εργασίας της; Επίσης, τι κοινό μπορεί να έχει μια 21χρονη Ρωσίδα φοιτήτρια, η οποία σκοτώθηκε πέφτοντας από γέφυρα στη Μόσχα, με έναν 66χρονο Ιάπωνα που πέθανε από καρδιακή προσβολή, όταν έπεσε από σκάλες στο Ταζ Μαχάλ; Ανήκουν στην κατηγορία των ανθρώπων που άφησαν την τελευταία τους πνοή προσπαθώντας να βγάλουν μια εντυπωσιακή selfie. Είναι προφανές ότι η αυτοφωτογράφιση έχει μπει για τα καλά στη ζωή μας τα τελευταία χρόνια, διανύοντας μια διαδρομή που ξεκινά από τη δημιουργική καταγραφή του εαυτού μας και καταλήγει σε προβληματισμούς και τρομακτικούς κινδύνους. Παλαιότερα, οι φωτογραφίες κόστιζαν πολλά χρήματα και η αποτύπωσή τους απαιτούσε χρόνο. Αργότερα, όλα έγιναν πιο εύκολα με τον ερχομό των ψηφιακών φωτογραφικών μηχανών, με τις οποίες είχες πλέον τη δυνατότητα να τραβήξεις ή να διαγράψεις όποια φωτογραφία ήθελες. Τα πάντα άλλαξαν και απλουστεύτηκαν τελείως όταν, το 2010 η Apple, που είχε εντάξει ήδη στα κινητά τη δυνατότητα λήψης φωτογραφιών, παρουσίασε μια νέα εκδοχή του iPhone 4, με φωτογραφικό φακό στο μπροστινό μέρος του τηλεφώνου. Τότε κανείς δεν προέβλεπε ότι αυτή η επιλογή θα δημιουργούσε μια ανάγκη που μέχρι εκείνη τη στιγμή δεν είχαμε και σε σημείο που κανείς να μην μπορεί να αντισταθεί, είτε πρόκειται για τον Αμερικανό Πρόεδρο Μπάρακ Ομπάμα είτε τον Πάπα Φραγκίσκο είτε τον Τζάστιν Μπίμπερ. Κάποιες διάσημες selfies ήταν αρκετές για να γίνει μόδα η αυτοφωτογράφιση και να εξελιχθεί σε μάστιγα που συναντάς παντού. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι οι αρμόδιες υπηρεσίες αποφάσισαν να απαγορεύσουν τη χρήση selfies sticks σε εθνικά πάρκα των Ηνωμένων Πολιτειών, προκειμένου να εμποδίσουν τους επισκέπτες να τραβούν φωτογραφίες με αρκούδες, ενώ έντονες ήταν οι διαμαρτυρίες αυτών που συμμετείχαν στον φετινό Ποδηλατικό Γύρο της Γαλλίας, καθώς δεν μπορούσαν να αποφύγουν τα selfie sticks και να αφοσιωθούν στον αγώνα.

Παράλληλα, έρευνες ξένων πανεπιστημίων που κατακλύζουν τον διεθνή Τύπο μιλούν ευθέως για την απόλυτη κυριαρχία της εικόνας. Φίλτρα, χρώματα και ο ανάλογος φωτισμός σε πλήρη λειτουργία για έναν σημαντικό στόχο: να φανούμε όμορφοι, χαρούμενοι, να κερδίσουμε likes, ώστε η αυτοπεποίθησή μας να τονωθεί όσο γίνεται περισσότερο. Ταυτόχρονα, αποδεικνύεται πως χρησιμοποιείται και ως ένα μέσο αντιμετώπισης της ανασφάλειας αλλά και ως μια εικονική παρέα, όταν σε κατακλύζει η μοναξιά. Επιπρόσθετα, ως ένα δείγμα καλλιτεχνικής αποτύπωσης του εαυτού μας με δόση σκηνοθετικής ματιάς. Επομένως, σε μια εποχή στην οποία έχει υπολογιστεί ότι πραγματοποιούνται πάνω από ένα εκατομμύριο selfies την ημέρα σε όλο τον κόσμο, είναι οι αυτοφωτογραφίσεις η νέα μορφή μιας πoπ κουλτούρας περικυκλωμένης από καθρέφτες αλλά και έτοιμης να τους αντικαταστήσει; «Ναι, εντάξει, ναρκισσισμός. Στον βαθμό που ασχολούμαστε ανά πάσα στιγμή με τον εαυτό μας και με την εικόνα μας, οι selfies είναι μια έκφραση ναρκισσισμού» λέει η συγγραφέας Μαργαρίτα Ζαχαριάδου, η οποία στο τελευταίο της βιβλίο, Το παρόν αποτελεί προϊόν μυθοπλασίας, ασχολείται με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τους σύγχρονους τρόπους επικοινωνίας αλλά και τους παράλληλους κόσμους που το Διαδίκτυο επινοεί. «Μήπως παραείμαστε αυστηροί; Μήπως οι ζωγράφοι δεν έφτιαχναν ανέκαθεν αυτοπροσωπογραφίες; Οι φωτογράφοι δεν πειραματίζονταν εξαρχής με τη δική τους φάτσα; Οι άνθρωποι έβρισκαν πάντα συναρπαστική την άμεση πρόσβαση στην εικόνα του εαυτού τους. Γιατί και η selfie ή, μάλλον, η φωτογραφική μηχανή του κινητού ή του τάμπλετ, ένα είδος καθρέφτη είναι. Ό,τι κάναμε μια ζωή μπροστά στον καθρέφτη –έλεγχο, ομορφιές και σαχλαμάρες εξίσου–, το κάνουμε τώρα και μπροστά στον φακό. Το έξτρα στοιχείο πλέον είναι αφενός η ευκολία με την οποία καταφέρνουμε να αιχμαλωτίσουμε αυτό που προσπαθούμε να αναδείξουμε στη φάτσα μας, αφετέρου το γεγονός ότι θέλουμε –διότι μπορούμε!– σώνει και καλά να το “μοιραστούμε” στα social media, να το δείξουμε παραέξω. Αλλά αυτή είναι μία από τις βασικές λειτουργίες των social media γενικώς. Φέρνουμε τον εαυτό μας στο επίκεντρο, έστω και για όσο διαρκεί η ματιά του άλλου σε μια φωτογραφία μας ή η ανάγνωση ενός κειμένου μας. Γιατί ακόμα κι όταν γράφουμε κάτι, στην ουσία

12

άνθρωποι έχουν χάσει φέτος τη ζωή τους σε όλο τον κόσμο, στην προσπάθειά τους να βγάλουν selfie.

ποστάρουμε ένα είδος γραπτής selfie. Πάλι τον εαυτό μας προβάλλουμε. Απλώς η εικόνα είναι, ήταν και δεν θα πάψει ποτέ να είναι ασύγκριτα πιο δημοφιλής τρόπος αποτύπωσης απ’ ό,τι το γραπτό κείμενο. Το facebook, σε συνδυασμό με την τεχνολογία των κινητών, μας έδωσε τη δυνατότητα να πλάθουμε την εικόνα μας όπως (τη) θέλουμε, και μάλιστα οι ίδιοι, χωρίς μεσολάβηση άλλων. Τρομερή ιδέα – πώς να μην πιάσει; Και ταυτόχρονα, ενδεχομένως χωρίς καλά-καλά να το καταλαβαίνουμε, τηρούμε έτσι και κάτι σαν “δημόσιο ημερολόγιο”. Εγώ – εκεί. Εγώ – με το τάδε χτένισμα. Εγώ – κολλημένος/η στην κίνηση. Και τα λοιπά. Οι selfies παγώνουν την εικόνα του καθρέφτη. Ε, τον χρόνο, δηλαδή» τονίζει η κ. Ζαχαριάδου. «Όταν η κάμερα βλέπει τη ζωή» είναι η κεντρική ιδέα της νέας εκπομπής «Πίξελ» στον τηλεοπτικό σταθμό Alpha του ηθοποιού και σκηνοθέτη Γιώργου Νανούρη. Πώς σχολιάζει όλη αυτή την επιρροή των selfies; «Με ένα κινητό στο χέρι περπατώ στους δρόμους. Το πρόσωπό μου στην οθόνη παγώνει μία, δύο, τρεις φορές – κι άλλες τόσες κάθε μέρα. Το πρόσωπό μου στην οθόνη βλέπω και ξαναβλέπω. Το πρόσωπό μου δίπλα σε κτίρια, δίπλα σε τοπία, δίπλα σε κατοικίδια, δίπλα σε θάλασσες, δίπλα σε ουρανούς. Ακίνητο. Σταματημένος χρόνος. Τα πρόσωπό μου δίπλα σε πρόσωπα φίλων, εγκλωβισμένα μαζί σε μια μικρή οθόνη. Κεφάλια φιλτραρισμένα χαμογελούν σταματημένα. Σε μια μικρή, μικρή οθόνη, που ούτε το χέρι δεν την πιάνει, μα εκείνη μπήκε παγωμένη στην ξαφνιασμένη μας ζωή. Σε μια μικρή, μικρή οθόνη, σταματημένη η ζωή. Ο νάρκισσος πνίγηκε κοιτώντας το είδωλό του. Στις πόσες selfies πνίγεσαι;» αναρωτιέται ο Γιώργος. Ένας φωτογράφος πώς κρίνει τη μανία με τις selfies; «Είναι ένα είδος νεύρωσης σε μια εποχή που εκφράζεται από έναν ατελείωτο ατομισμό. Δεν με εντυπωσιάζει όλη αυτή η υστερία. Όλα τα βλέπουμε σαν να συμμετέχουμε σε ένα βίντεο, μια εικονική πραγματικότητα. Πριν πας οπουδήποτε, έχεις δει τα πάντα. Έτσι, καταλήγουμε να μπερδεύουμε αυτό που βλέπουμε με αυτό που ζούμε, και όταν δεν ζεις κάτι, πρέπει να το πιστοποιήσεις». Τέλος, η Δέσποινα Δήμα είναι μια 26χρονη κοπέλα που της αρέσει να βγάζει πολλές selfies στα social media που χρησιμοποιεί. Τη ρωτήσαμε γιατί. «Οι selfies θεωρώ ότι πλέον καθορίζουν τη γενιά μας. Μόδα της στιγμής; Προφανέστατα. Αλλά βολεύουν, κακά τα ψέματα. Αν θυμάμαι καλά, τις εδραίωσαν οι σταρ του Χόλιγουντ. Αγνοώ τον λόγο, αλλά δεν με ένοιαξε και ποτέ, για να πω τη μαύρη αλήθεια. Δημιούργησαν, όμως, μια πολύ ευχάριστη αίσθηση, που συνεχίζει ακάθεκτη μέχρι και σήμερα. Είναι ωραίο να ρυθμίζεις εσύ το περιβάλλον μιας φωτογραφίας, πόσο μάλλον όταν είσαι κι εσύ μέσα. Οι γυναίκες, που έχουμε τον έλεγχο στο πετσί μας, το έχουμε καταευχαριστηθεί. Τσεκάρεις τα πάντα, μαλλιά, μακιγιάζ, οτιδήποτε. Και στην τελική, γιατί να χρειάζομαι κάποιον να με βγάζει φωτογραφίες, όταν μπορώ να τις βγάζω μόνη μου και να είμαι εγώ που μπορώ να επιλέγω όλα όσα τις αφορούν; Εξάλλου, είναι αλλιώς να βγάζεις τη φωτογραφία ενός τοπίου, πανέμορφου μεν, χωρίς ανθρώπινη παρουσία δε. Βγάζεις το κινητό και με μια απλή κίνηση δηλώνεις την παρουσία σου εκεί. Σου δημιουργεί όμορφα συναισθήματα, ότι είναι γεμάτη η φωτογραφία σου. Δεν νομίζω ότι αυτό σκέφτονταν οι αστέρες της μεγάλης οθόνης όταν το άρχισαν – υποθέτω τους βόλεψε να μπουν όλοι μαζί σε μια φωτογραφία. Αλλά έτσι είναι, συνδυασμός ελέγχου και αυθορμητισμού χωρίς πολλά λόγια ή πολλές φανφάρες. Αυθόρμητες φωτογραφίες που ελέγχεις. Και τώρα που το σκέφτομαι, δεν νομίζω να σταματήσει το φαινόμενο σύντομα – και δεν θα το ’θελα. Έχω ακόμα πολλές γκριμάτσες μου να σας δείξω!» υποστηρίζει η Δέσποινα.

— γιάννησ πανταζόπουλοσ

12.11.15 – lifo

11

φωνή λαού nίκος βράντσης

Talk of the Town

Το μέλος της ομάδας ΠΟΛΙΤΕΙΑ 2.0 μας μιλά για τη δημοφιλή στο ελληνικό κοινό Ισλανδία, οι πολίτες της οποίας, μετά την οικονομική κατάρρευση, δημιούργησαν ένα νέο Σύνταγμα για τη χώρα. α π ό τ ο ν δ η μ ή τ ρ η κ υρ ι α ζ ή

Να ζεις και να βολτάρεις άσκοπα στα Εξάρχεια

α π ό τ ο ν δ η μ ή τρ η π ολ ιτάκ η

Cut

Ούτε γκέτο, ούτε ζώνη ελεύθερης έκφρασης. Απλώς μια ιστορική αστική περιοχή με έντονη φυσιογνωμία που στενάζει καμιά φορά μόνο από το βάρος των συμβολισμών και του γκράφιτι.

12 lifo – 12.11.15

Σύμφωνα με το γνωστό αμερικανικό γνωμικό, μόνο ο θάνατος και οι φόροι αποτελούν σταθερά σημεία αναφοράς σ’ αυτήν τη ζωή. Και τα Εξάρχεια, θα μπορούσαμε να προσθέσουμε, ως συμβολικό πεδίο εντροπίας που εισέρχεται (κάνει ντου, μάλλον) τακτικά, και συχνά χωρίς αφορμή, στο πλαίσιο της δημόσιας συζήτησης, για να προκαλέσει ιδεολογικές αντιπαραθέσεις μεταξύ ανθρώπων που ενδεχομένως δεν πατάνε σχεδόν ποτέ στο «ανυπότακτο χωριό». Την εβδομάδα που πέρασε, η σημειολογικά υπερφορτισμένη περιοχή βρέθηκε ξανά στην επικαιρότητα εξαιτίας μια ιδιοφυούς «αντάρτικης» παρεμβατικής εγκατάστασης, με την τοποθέτηση μιας ψεύτικης (αλλά εντελώς αληθοφανούς) στάσης μετρό στο Μουσείο, κι ενός δημοσιεύματος που κατήγγειλε την έκπτωση της κλασικής αθηναϊκής αστικής γειτονιάς σε καθεστώς γκέτο. Το δημοσίευμα προκάλεσε, όπως ήταν αναμενόμενο, έντονες αντιδράσεις από πάσης φύσεως καλοπροαίρετους και μη υπερασπιστές του ηθικού πλεονεκτήματος που φέρει περήφανα και επιδεικτικά η περιοχή ως χώρος (ο Χώρος) προστασίας αντικαθεστωτικών ιδεών και αντιλήψεων, και θερμοκήπιο χειραφέτησης και αντίστασης. Δεν πρόκειται για ψευδή στοιχεία ταυτότητας, ούτε για άλλοθι οπαδικής και βίαιης ενίοτε συμπεριφοράς («τι δουλειά έχεις εσύ στα Εξάρχεια, ρε;»): τα Εξάρχεια είναι και χώρος προστασίας συγκεκριμένων ιδεών, αντιλήψεων και συμπεριφορών που δεν έχουν αντικοινωνικό υπόβαθρο, παρόλο που το σκηνικό φαίνεται να βουλιάζει πια υπό το βάρος τόνων γκράφιτι, συνθημάτων και αφισών. Μοιάζει οπωσδήποτε με πρόχειρα στημένο θεματικό πάρκο αντιεξουσιαστικής έκφρασης, αλλά τουλάχιστον δεν μεταποιήθηκε σε downtown θέρετρο trendy εναλλακτικότητας. Κάτι είναι κι αυτό στους αμείλικτα gentrified καιρούς μας (κρίση - ξεκρίση, στη ζώνη εστίασης και ψυχαγωγίας από το Σύνταγμα ως το Μοναστηράκι ανοίγουν κάθε εβδομάδα τρία μπαρ και πέντε φαγάδικα). Το πιο σημαντικό, όμως, είναι ότι πρόκειται για φιλικό μέρος (με φιλικά μαγαζιά), απαλλαγμένο από την ατμόσφαιρα βιασύνης, άγχους και ανταγωνισμού που διακρίνει άλλες περιοχές του κέντρου, όπου περιφέρονται ακόμα ασκόπως γιάπικα ομοιώματα με το ένστικτo του killer. Και τα βράδια, είναι η μόνη ζωντανή και ανθρώπινη (όταν δεν διεξάγονται τελετουργίες πυρπόλησης κάδων και αυτοκινήτων) περιοχή του ιστορικού κέντρου, διατηρώντας παράλληλα αυτή την περίφημη αίσθηση «γειτονιάς» που όλοι μοιάζουν να αναζητούν σε άλλες αποικίες του ευρύτερου κέντρου, με βαρύ κι ασήκωτο λούμπεν ή/και μικροαστικό παρελθόν. Η μονοδιάστατη ιδέα, όμως, που έχει ο πολύς κόσμος για τα Εξάρχεια ως διαχρονικό αναρχοαυτόνομο

πυρήνα ανομίας παραμένει εξαιρετικά ανθεκτική. Αν ζητήσεις εικόνες για τη λέξη «Εξάρχεια» στο google, θα σου βγάλει πάνω πέντε βασικές υποενότητες: «εξάρχεια πλατεία», «εξάρχεια γκράφιτι», «εξάρχεια συνθήματα», «εξάρχεια αναρχικοί» και «εξάρχεια γρηγορόπουλος». Αν ζητήσεις όμως εικόνες για το σίριαλ «Η κάθοδος», δεν θα σου βγάλει τίποτα σχεδόν (καμιά άσχετη ίσως, του Ζαχαρία Ρόχα ή της Πέγκυς Σταθακοπούλου), παρόλο που η κυρίαρχη αντίληψη για τα Εξάρχεια δεν έχει αλλάξει και πολύ από την εποχή που παιζόταν στην τηλεόραση η σειρά που κατοχύρωσε με κραυγαλέο και μελοδραματικό τρόπο την ιδέα ενός καθαρτηρίου πρέζας και αναρχίας στην ευρύτερη περιοχή της πλατείας, πριν από τριάντα και πλέον χρόνια. Υπάρχουν κι αυτά στα Εξάρχεια και αποτελούν προβεβλημένο κομμάτι της φυσιογνωμίας τους: φρικιά, πρεζάκια, αναρχικοί, ιδεαλιστές γνήσιοι και δήθεν, rock & roll attitude αλά ελληνικά, πανκ σπαράγματα, σκόρπια χουλιγκάνια, μονότονη «ντέκα», μπουκωμένο γκράφιτι, ανθεκτικά βιβλιοπωλεία, ανοιχτές συνελεύσεις, δίκτυα αλληλεγγύης, επιτροπές πρωτοβουλίας, απελευθερωμένοι χώροι και, γενικώς, κινηματική δραστηριότητα, η οποία όμως δεν σε πιάνει και απ’ τον λαιμό να συμμετέχεις με το ζόρι, αλλιώς τον πούλο. Και πάντως, οι (παγκόσμιες) οικονομικές και κοινωνικές περιστάσεις κάνουν λιγότερο γραφική την αντιεξουσιαστική συνθηματολογία σε σχέση με το πρόσφατο παρελθόν, που τέτοιες μέρες πανηγυρίζαμε με αφορμή την επέτειο της πτώσης του Τείχους, μια επέτειο που κάθε χρόνο μοιάζει όλο και πιο άκυρη και ασύνδετη με τις παρούσες συνθήκες. Δεν είναι γκρίζα ζώνη αποκλεισμού όμως, ούτε και προσωρινά αυτόνομη ζώνη ελευθεριότητας, που λέγανε και οι κυβερνοπάνκ θεωρητικοί κάποτε. Δεν είναι γκέτο, ούτε κράτος εν κράτει, αλλά ούτε και διατηρητέο μνημείο αυθεντικότητας. Ούτε αντι-Κολωνάκι είναι (όπως η λαϊκή της Ξενοκράτους δεν είναι το αντίθετο της λαϊκής της Καλλιδρομίου, η οποία παραμένει μία εξαιρετικά ευχάριστη κοινωνική εμπειρία), παρόλο που καμιά φορά μου αρέσει να το φαντάζομαι κάπως έτσι, διασχίζοντας το όριο της Μασσαλίας. Λίγα πράγματα μου έχουν λείψει όσο οι βόλτες προς τα Εξάρχεια, κατεβαίνοντας τη Διδότου ή τη Σκουφά (Σκουφά by Μπουρνάζι, εδώ και χρόνια), πριν αυτή «εξαρχειωθεί» σε Ναυαρίνου, εκεί όπου είναι το αυτοδιαχειριζόμενο πάρκο που μοιάζει λιγότερο με πάρκο και πιο πολύ με ημιτελή συμμετοχική εγκατάσταση, ένα αυτοαναφορικό work in progress με θέμα τα Εξάρχεια ως ουτοπική (ή δυστοπική, εξαρτάται πώς θέλει να το δει κανείς) κατάσταση.

Πείτε μας με δυο λόγια τι έγινε στην Ισλανδία. Στις 9 Οκτωβρίου του 2008 ο κόσμος παρακολουθούσε έκπληκτος πώς μια ελίτ τραπεζιτών στην Ισλανδία έθεσε σε δοκιμασία ένα ολόκληρο έθνος. Οι τραπεζικές πολιτικές και οι κυβερνητικές δομές αποδείχθηκαν ανεπαρκείς να δώσουν λύσεις στο κοινωνικό και οικονομικό αδιέξοδο της χώρας. Το κίνημα πολιτών που αναπτύχθηκε στην Ισλανδία είναι αξιοσημείωτο, όχι μόνο για το μήνυμα και τους συμβολισμούς του αλλά για την ίδια τη διαδικασία του σχεδιασμού. Αρχικά συγκροτήθηκε η Συντακτική Εθνοσυνέλευση, στην οποία συμμετείχαν 950 πολίτες που επιλέχθηκαν με κλήρωση από τους εκλογικούς καταλόγους της χώρας. Η συνέλευση έθεσε σε διαβούλευση τα σημαντικότερα ζητήματα που απασχολούσαν την ισλανδική κοινωνία. Έπειτα εξέλεξε ένα συνταγματικό συμβούλιο χωρίς βουλευτές ή τραπεζίτες αλλά με απλούς πολίτες που εξασφάλισαν ένα ευρύ φάσμα απόψεων της ισλανδικής κοινωνίας. Χρησιμοποίησαν μεθόδους πληθοπορισμού (crowdsourcing) και ανοιχτές διαδικτυακές πλατφόρμες, ώστε κάθε πρόταση να τίθεται σε πυρετώδη συλλογικό διάλογο. Τι απ’ όλα θα μπορούσαμε να υιοθετήσουμε στην Ελλάδα; Το παράδειγμα της Ισλανδίας μάς διδάσκει τη συμβολική δύναμη του Συντάγματος ως ενός κοινωνικού συμβολαίου μέσα από το οποίο οραματιζόμαστε το μέλλον της χώρας και ορίζουμε θεσμούς που προστατεύουν τις αξίες, τον πολιτισμό και το περιβάλλον μας για τις επόμενες γενιές. Μια τέτοια ανάγνωση και προβολή του Συντάγματος θα ήταν σίγουρα ένα ενδιαφέρον πρώτο βήμα προς υιοθέτηση στην Ελλάδα. Ποιες είναι οι δυσκολίες εφαρμογής παρόμοιων πρακτικών εδώ; Η εφαρμογή ενός τέτοιου εγχειρήματος απαιτεί τεχνογνωσία, ευρείες διατομεακές συνεργασίες, διαφανείς πηγές χρηματοδότησης και, βεβαίως, πολιτική βούληση, ώστε τα αποτελέσματα να πιάσουν τόπο σε θεσμικό επίπεδο. Στην Ελλάδα, το πολιτικό σύστημα δυσκολεύεται να αποδεχτεί και να αναγνωρίσει τις συνταγματικές ρίζες του δημοκρατικού ελλείμματος, πόσο μάλλον να αμφισβητήσει τους θεσμούς και να εμπιστευτεί τους πολίτες για τον επανασχεδιασμό τους. Όμως τα τελευταία χρόνια αναπτύσσονται δεκάδες πρωτοβουλίες «από τη βάση» για την ανοιχτή και συμμετοχική διακυβέρνηση, τη συνταγματική αλλαγή στην Ελλάδα. Την Τετάρτη 11/11, στο Ρομάντσο, στην εκδήλωση με τίτλο «Συστατικά δημοκρατίας από την Ισλανδία στην Ελλάδα» που διοργανει η πλατφόρμα πολιτικής καινοτομίας ΠΟΛΙΤΕΙΑ 2.0 παρουσιάστηκαν όχι δύο ή τρία αλλά δέκα παραδείγματα από την Κοινωνία Πολιτών στην Ελλάδα.

Ο Κωτσόβολος μας ταξιδευει στην τεχνολογία με ένα 3ημερο (13-15/11) φεστιβάλ στην Τεχνόπολη

Ε

ίχες φανταστεί πώς θα ήταν το ψυγείο σου να στέλνει τη λίστα με τα ψώνια στο κινητό σου την ώρα που μπαίνεις στο σούπερ μάρκετ ή να βάζεις την TV σου να γράψει την αγαπημένη σου σειρά από το κινητό σου, ενώ εσύ απολαμβάνεις κάπου έξω το ποτό σου; Λοιπόν, στο κοντινό μέλλον αυτά θα είναι ένα ακόμα κομμάτι της καθημερινότητάς μας χάρη στην εξέλιξη της τεχνολογίας που τρέχει με ρυθμούς που πολλοί δεν φανταζόμαστε. Όλες αυτές τις καινοτομίες αλλά και το πώς εξελίχθηκαν στην πορεία των χρόνων οι συσκευές που έχουν κάνει εύκολη τη ζωή μας, από το πλυντήριο και το ψυγείο μέχρι την ηλεκτρική σκούπα, τους υπολογιστές, τα κινητά τηλέφωνα και τώρα πια τα tablets, θα έχουν την ευκαιρία να γνωρίσουν από κοντά όσοι βρεθούν στην Τεχνόπολη του Δήμου Αθηναίων, το τριήμερο 13-15 Νοεμβρίου (από τις 10 το πρωί έως τις 9 το βράδυ). Η Κωτσόβολος κλείνει 65 χρόνια παρουσίας στον κόσμο της Τεχνολογίας και το γιορτάζει με ένα μοναδικό «Ταξίδι στην Τεχνολογία», ένα φεστιβάλ Τεχνολογίας,

ανοιχτό και δωρεάν για όλους, γεμάτο δράση και βιωματικές εμπειρίες για μικρούς και μεγάλους. Ειδικά για τις ανάγκες του φεστιβάλ η Κωτσόβολος δημιούργησε ένα Μουσείο Τεχνολογίας, στο οποίο θα φιλοξενηθεί μια εντυπωσιακή έκθεση, με όλες τις ηλεκτρονικές συσκευές που έχουν σημαδέψει την καθημερινότητά μας και θα σας ταξιδέψει στο χθες. Παράλληλα, κάνοντας μια βόλτα στο Έξυπνο σπίτι του Internet of things αλλά και στον ειδικά διαμορφωμένο χώρο «Η Τεχνολογία του Μέλλοντος», με τις πρωτοποριακές συσκευές που παρουσιάστηκαν πρόσφατα στη Διεθνή Έκθεση Τεχνολογίας (IFA), θα γνωρίσεις τις ευκολίες που θα ζεις αύριο. Τα παιδιά θα έχουν την ευκαιρία να διασκεδάσουν αλλά και να ανακαλύψουν τη σημασία της Τεχνολογίας χάρη στα μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα που έχει ετοιμάσει ειδικά για το φεστιβάλ το Ελληνικό Παιδικό Μουσείο. Ένα «Παραμύθι από το μέλλον», όπου οικογένειες με παιδιά ηλικίας 4-8 ετών ανακαλύπτουν τη σημασία της τεχνολογίας, φαντάζονται το αύριο και φτιάχνουν όλοι μαζί ένα παραμύθι αλλά και ένα «Ταξίδι στο

παρελθόν, στο παρόν και στο μέλλον της Τεχνολογίας για οικογένειες με παιδιά 5-12 ετών» . Θα πάρετε ακόμα μια γεύση από τα νέα τεχνολογικά προϊόντα που αναμένεται να κυριαρχήσουν στην καθημερινότητά μας μέσα από workshops μόδας, μουσικής και μαγειρικής, ενώ θα έχετε την ευκαιρία να ακούσετε τους guru της τεχνολογίας και να παίξετε βιντεοπαιχνίδια, συμμετέχοντας στον διαγωνισμό για gamers.

Ραντεβού στην Τεχνόπολη του Δήμου Αθηναίων στο Γκάζι από 13 έως 15/11/2015! Περισσότερες πληροφορίες στο www.kotsovolos.gr και στο #taxidistintexnologia

12.11.15 – lifo

13

Πηδάτε γιατί… Αν το προσωπικό είναι πολιτικό, τότε το πώς καυλώνει ένας λαός φανερώνει πολλά για την ψυχοσύνθεσή του.

απ ό το ν θ οδω ρη αν τ ων οπ ουλο

Belli

Talk of the Town

14 lifo – 12.11.15

Ο μέσος Έλληνας «τσοντάκιας» είναι άντρας 18-34 ετών (τουλάχιστον κατά… 75%, με το υπολειπόμενο ποσοστό να είναι γένους θηλυκού), ένθερμος πατριώτης («επιμένει ελληνικά» στις αναζητήσεις του), θεοσεβούμενος (όταν η χριστιανοσύνη γιορτάζει, επιδεικνύει αρετή κι εγκράτεια, απέχοντας από το σπορ), ζει τον «πυρετό του σαββατόβραδου» μάλλον τις… Δευτέρες (εξού πιθανώς κι ο όρος «γαμωδευτέρα»), παρουσιάζει ανεβασμένη λίμπιντο, ειδικά την ώρα της σιέστας, κεφάρει τρελά λεσβιακό σεξ (πρώτη λέξη-κλειδί με διαφορά, αρκεί βέβαια οι λεγάμενες να κάνουν απλώς «παιχνίδι», ώσπου κάποιο βαρβάτο αρσενικό να φιλοτιμηθεί να «ολοκληρώσει» τη συνεύρεση) κι αισθητικό του πρότυπο είναι η Τζούλια Αλεξανδράτου. Αυτά, τουλάχιστον, δείχνουν τα στοιχεία που έδωσε στη δημοσιότητα ο δημοφιλής πορνοϊστότοπος Pornhub κατά την ετήσια ανάλυσή του για τις συνήθειες και τα χαρακτηριστικά των χρηστών του διεθνώς, με την Ελλάδα να καταλαμβάνει τη διόλου ευκαταφρόνητη 21η θέση επισκεψιμότητας (να γιατί στη χώρα αυτή η μαλακία πάει σύννεφο, κυριολεκτικά και μεταφορικά). Eνδιαφέρον παρουσιάζουν και οι υπόλοιπες λέξεις-κλειδιά: στη 2η θέση οι «ώριμες» (milf, γιατί πάντα χρειαζόμαστε μια «μανούλα»), στην 3η το πρωκτικό (έξω το λένε «the Greek way»), ακολουθούν οι τινέιτζερ και τα μεγάλα «εργαλεία», ενώ πρώτα στις προτιμήσεις των νεαρών, κυρίως, χρηστών φέρονται τα σέξι ιαπωνικά καλλιτεχνήματα hentai, η ασχετοσύνη μου για τα οποία είναι αποκαλυπτική του «χάσματος των γενεών» – αλλά τα κόμικ, XXX ή μη, ανέκαθεν κέντριζαν την ερωτική φαντασία, σωστά; Γενικώς ειπείν, οι επιδόσεις μας στο διαδικτυακό πορνό αντικαθρεφτίζουν αυτό που βασικά «είμαστε»: «Ελληνάρες», σεμνοκαυλωμένοι, «μαμάκηδες», με το μυαλό μας στο πουλί (ή το «γατάκι» μας) ήδη από το «καλημέρα» της εβδομάδας, αντί για το τελείωμά της, που είναι ο παγκόσμιος μέσος όρος, ενώ ειδικά το απομεσήμερο μας εμπνέει (αυξημένη θέαση μεταξύ 3 και 4 μ.μ.), γιατί όλοι κρύβουμε στο αρχαιοελληνικό DNA μας έναν Φαύνο ή μια Μαινάδα. Θα καίγαμε χαλαρά κατοστάευρα για πάρτη της Τζούλιας και της Μαριάννας (Ντούβλη), όχι μόνο γιατί είναι «γκομενάρες» αλλά και επειδή θα μας έκαναν όσα δεν θα τολμάγαμε ποτέ να ζητήσουμε από το δικό μας «αίσθημα», άσε τη σύζυγο. Το γιατί, τώρα, ειδικά οι Ηπειρώτες «σύντροφοι» βαράνε υπερωρίες στο Pornhub ίσως χρήζει ιδιαίτερης κοινωνιολογικής προσέγγισης… Δεν ξέρω πόσο θα διέφεραν τα παραπάνω ευρήματα αν εξέλιπε η κρίση, οι απόψεις, πάντως, για το πόσο έχει επηρεάσει την ερωτική μας ζωή φαίνεται να συμφωνούν: αφενός διαβάζω έρευνες που μιλάνε για «απογείωση» με αύξηση των σεξουαλικών επαφών έως και 35% (Ανδρολογικό Ινστιτούτο Αθηνών), αφετέρου ακούω άλλους ειδικούς να υποστηρίζουν, όχι άδικα, ότι τα «παρελκόμενα» της κρίσης (στρες, ανεργία, φτώχεια, ανέχεια, ανασφάλεια) ταλανίζουν έρωτες, σχέσεις και «επιδόσεις». Στην υψηλή ανεργία, εξάλλου, αποδίδεται η αυξημένη συχνότητα επισκέψεων σε ιστοσελίδες πορνογραφικού περιεχομένου, δίχως να υπολογίζονται οι άπειρες ώρες που πολύς κόσμος σπαταλά σερφάροντας σε ιστοσελίδες γνωριμιών, ακόμα κι εντός εργασίας. Η «εθελοντική» πορνεία ανθεί, το ελληνικό πορνό επίσης. Αυξημένο αριθμό επαφών δείχνουν και τα δεδομένα της Συμβουλευτικής Γραμμής Σεξουαλικής Υγείας, κάνοντας όμως λόγο για αυξημένα ποσοστά προβληματικής στύσης και πρόωρης εκσπερμάτωσης στους άνδρες, και υποτονικής ερωτικής επιθυμίας στις γυναίκες. Ένα 28%, πάλι, φρονεί ότι η οικονομική δυσπραγία συσφίγγει τις ερωτικές σχέσεις, δίχως να διευκρινίζει αν αναφέρεται στις «πάθους» ή τις πιο συμβατικές, όπου προέχει το μοίρασμα εξόδων και υποχρεώσεων. Είναι βέβαια αρκετές οι σχέσεις, ακόμα και οι γάμοι, που σχόλασε η κρίση – η ΕΛ.ΣΤΑΤ. κατέγραψε το ’12 ρεκόρ διαζυγίων (14.880). Πού βρίσκεται, τελικά, η αλήθεια; Δηλητηριάζει η κρίση τη λίμπιντο, για την ενισχύει; Η διεθνής εμπειρία συνηγορεί στο ότι σε περιόδους μεγάλων κοινωνικών αναταραχών, πολέμων και καταστροφών κυριαρχεί το δεύτερο, όσο κι αν επηρεάζεται το πρώτο, γιατί απλούστατα η ζωή συνηθίζει να διεκδικεί λυσσαλέα, μέχρις εσχάτων, το μερτικό της. Σε τέτοιες καταστάσεις «οι άνθρωποι προσπαθούν να αμυνθούν όχι με τα λογικά και πολιτιστικά τους προσόντα αλλά με τα φυσικά τους ένστικτα, θεωρώντας ότι είναι τα μόνα που τους έχουν απομείνει», καθώς εκτιμά κι ο πρόεδρος του Ανδρολογικού Ινστιτούτου, Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης. Τα προλεχθέντα δεν διαφέρουν από όσα διαπιστώνω καιρό τώρα στο ευρύτερο περιβάλλον μου – δεν ξέρω αν γίναμε περισσότερο ερωτικοί, φαίνεται όμως πως κάποιοι γίναμε πιο «βιτσιόζοι», πιο ανοιχτοί σε πειρασμούς και πειραματισμούς (τα «πάρτι με ούζα» γνωρίζουν πιένες), λιγότερο συναισθηματικοί και ταυτόχρονα πιο ενδοτικοί σε σχέσεις εξάρτησης, ενόσω κάποιοι άλλοι κρεμάμε τη μοναξιά και τις νευρώσεις μας στα Ιντερνέτια. Σε κάθε περίπτωση, και επειδή το προσωπικό που λέγαμε είναι πάντα πολιτικό, η γνωστή προτροπή «γαμάτε γιατί χανόμαστε» δεν έχασε ποτέ σε επικαιρότητα και ανατρεπτικότητα.

κε ιμε νο: μαρια π απ π α φωτογραφια: π αρις ταβιτ ι αν

132' με τη

Γεωργία Σαγρή

Μία συζήτηση με την εικαστικό που θαυμάζουμε όχι μόνο για το έργο αλλά και για τις απόψεις της.

Πριν από μερικές μέρες η Γεωργία Σαγρή βρισκόταν στην Πολωνία και στη Ζυρίχη, ενώ συχνά ταξιδεύει στην Αμερική, και συγκεκριμένα στη Νέα Υόρκη, που τη θεωρεί βάση της, όπως και την Αθήνα. Όπως λέει και η ίδια, ζει σαν νομάς, δεν έχει κάποια βάση. «Η βάση σου είναι εκεί όπου είναι οι φίλοι σου» αναφέρει. Το τελευταίο διάστημα έρχεται πιο συχνά στην Αθήνα και προσπαθεί να συμμετέχει πιο ενεργά στην κατάσταση που επικρατεί εδώ σε σχέση με την τέχνη, ενώ ετοιμάζεται να φύγει πάλι, αυτήν τη φορά για το Μαϊάμι, για να συμμετάσχει σε μια διπλή ατομική έκθεση με τον Diego Singh, και έπειτα σε άλλη μία, στη Νέα Υόρκη, στο Sculpture Center. Παράλληλα, δουλεύει πάνω σε μια περφόρμανς που θα παρουσιάσει τον επόμενο χρόνο στο Manifesta, στη Ζυρίχη. Την τελευταία φορά που είχα δει έργο της στην Αθήνα ήταν στον ίδιο χώρο, στις αρχές του χρόνου, σε μια ομαδική έκθεση. Ξεχώριζε. «Είναι πάρα πολύ δύσκολο να γίνει αλλαγή νοοτροπιών στην καθημερινότητά μας, και από την άποψη της καλλιτεχνικής παραγωγής και του τρόπου που εκλαμβάνουμε τη λειτουργία του εργαστηρίου, του έργου τέχνης, της παράστασης, μιας έκθεσης, ακόμα και της συναυλίας ή μιας διάλεξης, εάν δεν δομηθούν σχέσεις που θα στηρίξουν αυτήν τη διαδικασία» λέει. «Αρκετός κόσμος έχει επικεντρωθεί στο να γίνουν πράγματα στην Αθήνα, αλλά δεν βλέπω να υπάρχει στρατηγική. Συχνά αναρωτιέμαι

12.11.15 – lifo

15

Talk of the Town

«Πιστεύω πως θα ’πρεπε να προσπαθήσουμε να δούμε τι πραγματικά είναι αυτό που έχουμε, όχι τι μας λείπει σε σχέση με άλλα κέντρα. Δεν πρέπει να παραδινόμαστε σε σπασμωδικές και μιμητικές λύσεις».

16 lifo – 12.11.15

πώς μπορείς να βοηθήσεις την καλλιτεχνική παραγωγή. Προφανώς, χρειάζεται να στηρίξεις τους δημιουργούς, αυτούς που κάνουν τέχνη. Όλα αυτά τα χρόνια στο εξωτερικό λέω ότι αυτό που συμβαίνει εδώ είναι πολύ ιδιαίτερο και γίνεται με μεγάλη δυσκολία και αυτοί που κάνουν οτιδήποτε δημιουργικό στην Ελλάδα έχουν φοβερά κότσια. Αυτό δείχνει ότι υπάρχει ευθύνη για το αντικείμενο. Δεν γίνεται από μια απλή απόφαση. Για μένα, αυτό έχει μεγάλη σημασία. Είναι σημαντικό να βρούμε τον τρόπο να μπορέσουμε περισσότεροι άνθρωποι να πάρουμε ευθύνη για το τι παράγουμε και να βοηθήσουμε ο ένας τον άλλον να αναπτύξουμε και την ατομική και τη συλλογική μας παραγωγή. Έχουμε πρόβλημα εξωτερίκευσης. Μιλάμε συνέχεια για τα δικά μας προβλήματα, δεν βλέπουμε συνδέσεις με άλλες χώρες, με άλλα ρεύματα και άλλους δημιουργούς. Γινόμαστε στρυφνοί, γκρινιάρηδες και ατομικιστές. Όταν μιλάω για την Αθήνα, προσπαθώ να κάνω συνδέσεις με το παγκόσμιο τοπίο της τέχνης, της κοινωνίας, της πολιτικής και της οικονομίας. Πιστεύω πως θα ’πρεπε να προσπαθήσουμε να δούμε τι πραγματικά είναι αυτό που έχουμε, όχι τι μας λείπει σε σχέση με άλλα κέντρα. Δεν πρέπει να παραδινόμαστε σε σπασμωδικές και μιμητικές λύσεις». Μιλάει χαμηλόφωνα και καμιά φορά η φωνή της μπερδεύεται με τους θορύβους που κάνουν οι μηχανές του καφέ. Μου αναφέρει ποιους θεωρεί τους πιο σημαντικούς καλλιτέχνες στην Ελλάδα αυτήν τη στιγμή. «Στην Ελλάδα πάντα υπήρχαν σημαντικές γυναίκες. Η Μπία Ντάβου, η Λήδα Παπακωνσταντίνου, η Ρένα Παπασπύρου, αλλά και πιο σύγχρονες, η Μαργαρίτα Μποφίλιου, η Ελένη Καμμά, η Ραλλού Παναγιώτου, η Ντόρα Οικονόμου, η Βάσω Γκαβαϊσέ, είναι όλες τους εξαιρετικές, γυναίκες, καλλιτέχνιδες».

γίνεται και τι συμβαίνει. Το γεγονός ότι αυτοί οι άνθρωποι έρχονται κάτω από συνθήκες πολέμου, ότι έπρεπε με κάποιον τρόπο να μετακινηθούν από κει που βρίσκονταν, μας φαίνεται ουρανοκατέβατο. Ο πόλεμος στη Συρία δεν ξεκίνησε χθες και πολλοί αντιμετωπίζουν το προσφυγικό μονάχα ως αποτέλεσμα και όχι ως ένα από τα φαινόμενα της τερατογένεσης του καπιταλισμού, της πολυεθνικοποίησης των κρατών και της ίδιας της μορφής της κοινοβουλευτικής διακυβέρνησης. Για μένα, η τέχνη και η αισθητική είναι οι βάσεις της ηθικής και της πολιτικής. Αν δεν υπάρχει αισθητική στις διαπροσωπικές σχέσεις, πώς μπορεί να υπάρξει στη δημόσια σφαίρα συνείδηση για τον συνάνθρωπο; Πώς μπορεί να υπάρξει κοινωνία χωρίς αισθητική; Η τοποθέτησή μας μέσα στον κόσμο είναι αισθητικό ζήτημα, δεν είναι ιδεολογικό, ούτε και πολιτικό. Η ερώτηση από πού ερχόμαστε και πού πάμε είναι συνεχής και η τέχνη δίνει εργαλεία για να βρούμε οντολογικές και συλλογικές απαντήσεις. Οι τρόποι που ζούμε, οι τρόποι που κατασκευάζουμε τα αντικείμενα που μας περιβάλλουν, η νοηματοδότηση της ζωής μας, είναι τέχνη. Εάν χαθεί αυτή η ανάγκη και την ανάγουμε μονάχα σε ορθολογικούς μηχανισμούς, παρακμάζουμε ως κοινωνία και ως άνθρωποι. Επομένως, η αισθητική πρέπει να διεισδύσει στην πολιτική. Οι πολιτικοί πρέπει να μάθουν ή, καλύτερα, να θυμηθούν αυτήν τη διαδικασία νοηματοδότησης της ζωής. Διαφωνώ με τη θεωρία της στρατευμένης τέχνης. Η τέχνη, ήδη ως συνθήκη, δημιουργεί τη βάση για να γίνουν όλα τα υπόλοιπα, μας δείχνει τρόπους να μεταλλάσσουμε και να νοηματοδοτούμε την τωρινή πραγματικότητα, δίνει υλική υπόσταση σε άλλες πραγματικότητες που έρχονται ή που έχουν ξεχαστεί, και το κάνει αυτό με τη σύμπραξη όλων των αι-

Στη Νέα Υόρκη έζησε από κοντά και συμμετείχε σε ένα από τα πιο έντονα και σημαντικά πολιτικά και συλλογικά κινήματα που έχουν εμφανιστεί στην Αμερική τα τελευταία χρόνια, το Occupy. «Είναι πολύ δύσκολο να παραμείνουμε άνθρωποι μέσα στον ολοκληρωτισμό. Πρέπει να είμαστε έτοιμοι να παλέψουμε για τα πιο απλά. Για τη φιλία, την αγάπη, τον άλλον, τη διαφορετικότητα, για να μπορούμε να αισθανόμαστε τον πόνο του ξεριζωμένου Σύριου, να έχουμε συναίσθηση ότι το πρόβλημα του άλλου είναι και δικό μας πρόβλημα από τη στιγμή που είμαστε όλοι μέρος αυτού του κόσμου. Χρειάστηκα πάνω από τρία χρόνια για να ξεπεράσω το σοκ της συνεχούς καταστολής μετά το Occupy, για να μπορώ να ταξιδέψω ή να αισθάνομαι ότι δεν είμαι υπό παρακολούθηση. Δεν είναι εύκολο. Αυτό που με είχε τρομάξει πιο πολύ είναι ότι οι φίλοι μου και οι άνθρωποι που ήταν γύρω μου δεν ήθελαν να μπουν σε αυτή την κατάσταση και απομονώθηκα. Μετά από πολλή μοναξιά ξεκινάς πάλι να παλεύεις, να προχωράς και να κάνεις τα πράγματα που πρέπει να κάνεις. Δεν σταματάς. Είναι αυτό που λένε “το ρυάκι γίνεται ποτάμι και το ποτάμι θάλασσα. Το ρυάκι δεν μπορεί να το σταματήσει κανείς πια, έχει γίνει θάλασσα”». Τη ρωτάω αν είναι αισιόδοξη με όσα βλέπει να συμβαίνουν τριγύρω μας. «Με στενoχωρεί πάρα πολύ το γεγονός ότι δεν υπάρχουν κινήματα ειρήνης. Το ότι ο κόσμος προσπαθεί να αντιδράσει στα γεγονότα και έχει, αντίθετα, πέσει σε απόλυτη απραξία. Δεν θέλει πλέον να φανταστεί και να δράσει, αλλά μόνο να αντιδράσει. Το να λύνουμε θέματα έτσι, από

σθήσεων. Παράγει νόημα εκεί που τελειώνουν οι λέξεις. Η πολιτική έχει τεράστια έλλειψη αισθητικής γιατί έχει καταστρέψει τη σχέση που έχει η σκέψη με τις αισθήσεις και τα αισθήματα. Όλοι χρειαζόμαστε ένα καταφύγιο. Πνευματικό, κοινωνικό, συλλογικό καταφύγιο, για να αισθανθούμε έστω και λίγο ότι δεν είναι απαραίτητο να γίνουμε μηχανές για να αντεπεξέλθουμε σε αυτό που συμβαίνει. Μπορούμε να συνεχίσουμε να είμαστε άνθρωποι, να είμαστε δημιουργοί της ζωής μας, μπορούμε να συνεχίσουμε να παίρνουμε αποφάσεις για το πώς ζούμε και το πώς συμπεριφερόμαστε. Δεν είναι απαραίτητο αυτό να κλειστεί σε μια ολοκληρωτική ιδέα. Όλη η παγκόσμια πραγματικότητα πιέζεται να φορμαριστεί σε έναν τρόπο. Αυτός ο τρόπος είναι των χρημάτων και των αριθμών, κάτι που με βρίσκει εντελώς αντίθετη. Το θέμα, βέβαια, είναι πόσο συνειδητοί είμαστε σε σχέση με αυτό τον πόλεμο και με ποιους τρόπους παλεύουμε. Εγώ παλεύω με τους φίλους και τους συντρόφους μου, με τη φωνή, το σώμα μου και την τέχνη μου. Υπάρχουν πολλών ειδών καταφύγια: κοινωνικά κέντρα, καταλήψεις, σπίτια, πάρκα, μπαρ και γωνιές όπου συναντιόμαστε και μεγεθύνουμε κύκλους διαφορετικών δομών, σχέσεων και εμπειριών. Nα γίνουμε πιο δυνατοί. Nα νοιαστούμε, να μιλήσουμε, να διαφωνήσουμε, να βρούμε χρόνο να διαβάσουμε, να κοιτάξουμε γύρω μας και να αναλύσουμε και, έπειτα, όταν θα είναι η κατάλληλη στιγμή, θα εμφανιστούμε όλοι μαζί. Η τέχνη είναι η εξάσκηση της εμφάνισης και της εξαφάνισης και σε στιγμές πολέμου ένα τέτοιο όπλο είναι πολύ σημαντικό».

κεκτημένη ταχύτητα, δεν βοηθάει σε τίποτα. Χρειάζεται να δούμε τη συμπεριφορά μας και να καταλάβουμε αρχικά ποιο είναι το πρόβλημα μ’ εμάς τους ίδιους, έπειτα στις μικρές μας κοινότητες, στις διαπροσωπικές μας σχέσεις, και μετά θα ζυμωθεί και το κοινωνικό, αλλά καθετί πρέπει να ξεκινάει από μικρή κλίμακα και να αναπτύσσεται, να καλλιεργείται. Οτιδήποτε ξεκινάει μαζικά σκάει σαν φούσκα, γιατί δεν έχει σταθερές συναισθηματικές βάσεις. Έτσι λειτουργούμε και με το προσφυγικό ζήτημα. Προσπαθούμε να βρούμε τη λύση χωρίς να γνωρίζουμε σφαιρικά τι

30/11/15-15/01/16: Διπλή ατομική έκθεση με τον καλλιτέχνη Diego Singh, «Business meeting with dry ear», Central Fine, Miami, FL / 24/01-04/04/16: Συμμετοχή στην ομαδική έκθεση στο Sculpture Center (N.Y.), «The Eccentrics» / 02/02/16, περφόρμανς «Sunday stroll undone and redone», επιμέλεια Ruba Katrib / Ιούνιος 2016: Manifesta 11, επιμέλεια Christian Jankowsky, Ζυρίχη

«Είναι πολύ δύσκολο να παραμείνουμε άνθρωποι μέσα στον ολοκληρωτισμό. Πρέπει να είμαστε έτοιμοι να παλέψουμε για τα πιο απλά. Για τη φιλία, την αγάπη, τον άλλον, τη διαφορετικότητα».

q Μένω στα όρια Κεραμεικού-Μεταξουργείου, κάτω από την Ομόνοια και πάνω από το Γκάζι. Κατά την καθομιλουμένη, «καράκεντρον».

α π ό τ ον δ ημήτ ρ η ρ ηγ όπ ουλο

γιώργος χρυσοστόμου

Urban

Ηθοποιός

Ο Γιώργος Χρυσοστόμου παίζει στην παράσταση Σκοτεινές Γλώσσες του Άντριου Μπόβελ, που ξεκινά το Σάββατο 14 Νοεμβρίου, μαζί με τους Άννα Καλαϊτζίδου, Χρήστο Λούλη και Άννα Μάσχα. Σκηνοθεσία: Θωμάς Μοσχόπουλος

Μια ομάδα ξένων δρομέων το απολαμβάνει.

Αθήνα, τρομακτικά παράλογη

Κεραμεικός

(με αφορμή τον Μαραθώνιο)

O Μαραθώνιος της Νέας Υόρκης, του Σικάγο, του Παρισιού, του Λονδίνου και του Βερολίνου.

2 Τα μαγαζιά είναι ανοιχτά τις εξής 7 Κυριακές: 1. Την πρώτη Κυριακή των χειμερινών εκπτώσεων 2. Την πρώτη Κυριακή των καλοκαιρινών εκπτώσεων 3. Την πρώτη Κυριακή του εκπτωτικού δεκαημέρου του Μαΐου 4. Την πρώτη Κυριακή του εκπτωτικού δεκαημέρου του Νοεμβρίου 5. Τις δύο Κυριακές πριν από τα Χριστούγεννα 6. Την Κυριακή των Βαΐων

q Γειτονιά των συνθέσεων και των αντιθέσεων: από τη μια θέατρα, γκαλερί, κουλτουριάρηδες εναλλακτικοί, μπαρ και εστιατόρια με κυριλάτους ή ψηλοτάκουνα, και από την άλλη μετανάστες, άστεγοι, περιθωριακοί, «σπίτια», παραβατικότητα. Όλοι «χωρούν» και όλοι συνυπάρχουν. Ένα γοητευτικό και ανομολόγητο μυστικό σιωπηρής «ανοχής». Μια γειτονιά που δεν κοιμάται ποτέ. q Εκεί δίπλα και το κτίριο της Δημοτικής Πινακοθήκης, ένα από τα παλαιότερα νεοκλασικά της Αθήνας, του Δανού αρχιτέκτονα Christian Hansen. Καλοκαίρι, ταράτσα στην Ταινιοθήκη, παραδίπλα ένα αρχαίο νεκροταφείο: ο αρχαιολογικός χώρος του Κεραμεικού… q Μένω εδώ τα τελευταία δυόμισι χρόνια, αφότου έφυγα από τον αγαπημένο λόφο του Στρέφη, όπου διέμενα τα τελευταία επτά. Έγκωσα στο Λόφο λόγω 38 τετραγωνικών και η αδελφή ψυχή μου έτυχε, λόγω απόκτησης αξιολάτρευτου μπέμπη, να ξενοικιάζει για αλλού και μπήκα στις διαδικασίες, μια και το σπίτι είναι εξίσου αξιολάτρευτο. q Η γειτονιά έχει πολύ δυνατή αγορά. Ένα μαγαζί με τέλειες γραβάτες, φαγητό τριών φιλοσοφιών και ηπείρων, ρούχα από όλο τον κόσμο και για όλο τον κόσμο, υπέροχη μίνι λαϊκή την Τρίτη, ωραία ρακάδικα. Αγαπώ να μπαίνω σε ένα καφέ λίγο πιο κάτω από το σπίτι μου με τις πιτζάμες – και οι πελάτες του ελπίζω. q Λοιπόν, τα χαμηλά μπουρδελάκια με το κεραμίδι είναι κουκλιά. Δεν θέλω να πω τίποτα για την τοπική αυτοδιοίκηση, αλλά του Άμστερνταμ είναι πιο ωραία. Με μια ωραία ιδέα γίνεται ένα Μουλέν Ρουζ εδώ κάτω παραμυθένιο!

από τον δημήτρη κυριαζή

Oι 5 μεγαλύτεροι Μαραθώνιοι στον κόσμο

«Απόλυτο παραλογισμό» χαρακτήρισε με ανάρτησή του στο Twitter ο πρόεδρος του Συνδέσμου Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων Ανδρέας Ανδρεάδης το γεγονός ότι την ημέρα διεξαγωγής του Μαραθωνίου της Αθήνας, την περασμένη Κυριακή, τα καταστήματα στο κέντρο της πόλης παρέμειναν κλειστά: «Απόλυτος παραλογισμός: 33ος Μαραθώνιος, 43.000 συμμετοχές, 6.500 ξένοι – καταστήματα στο κέντρο της Αθήνας κλειστά!», για να συμπληρώσει: «πώς θα πείσουμε ότι με τέτοια νοοτροπία η χώρα μας πραγματικά θέλει την ανάπτυξη;» / θέλουμε, δεν θέλουμε, ο Μαραθώνιος της Αθήνας έχει εξελιχθεί σε ένα από τα πιο επιτυχημένα αναπτυξιακά πρότζεκτ της πόλης / όπως συμβαίνει σε αυτές τις περιπτώσεις, είμαι σίγουρος ότι πίσω από την επιτυχία και τη σταδιακή εκτόξευση του θεσμού ανάμεσα στα σημαντικότερα αθλητικά γεγονότα της χρονιάς κρύβονται ένα ή δύο, το πολύ, ανήσυχα μυαλά που κάποια χρόνια πριν σκέφτηκαν να αξιοποιήσουν το ανεπανάληπτο brand name του αθηναϊκού Μαραθωνίου και κατόρθωσαν μέσα σε λίγα χρόνια να το φτάσουν στη σημερινή του θέση / χώρες σαν την Ελλάδα, και πόλεις σαν την Αθήνα, με την τρομακτική άυλη αξία τους, το μοναδικό τους πνευματικό και πολιτιστικό απόθεμα, θα μπορούσαν να έχουν πολλά και διαφορετικά «προϊόντα» σαν τον Μαραθώνιο και να τα εξαργυρώνουν κάθε μέρα με πολλές χιλιάδες ευρώ / όπως, ας πούμε, κορυφαία πανεπιστημιακά ιδρύματα για τη φιλοσοφία ή τις κλασικές σπουδές / ή διάσημους αγώνες ρητορικής ή ένα μεγάλο διεθνές φεστιβάλ για το θέατρο / να λέμε «πάλι καλά» που σε αυτό το αντιπαραγωγικό περιβάλλον γκρίνιας και συλλογικής αυτολύπησης ευδοκίμησε ένας Μαραθώνιος, προσελκύοντας κάθε χρόνο χιλιάδες αθλητές από 100, τουλάχιστον, χώρες του κόσμου, οι περισσότεροι από τους οποίους δεν έρχονται μόνοι τους αλλά φτάνουν εδώ με συντρόφους, οικογένειες και φίλους / επομένως, δεν μιλάμε μόνο για τους 6.500 μεμονωμένους δρομείς που δηλώνουν συμμετοχή και τρέχουν αλλά για ένα αρκετά μεγαλύτερο νούμερο, ικανό να γεμίσει όλα τα ξενοδοχεία του Λεκανοπεδίου / αν, λοιπόν, λάβουμε υπόψη αυτά τα μεγέθη, συν την κινητοποίηση όλο και περισσότερων Αθηναίων (οι αθλητές μιλούσαν με ικανοποίηση για την αυξημένη παρουσία απλών πολιτών έξω στους δρόμους που τους ενθάρρυναν), έχουμε να κάνουμε με μια μοναδική γιορτή της πόλης / αντίθετα από τη γνωστή κυριακάτικη ερημιά, το (μη-τουριστικό) κέντρο σφύζει από ζωή / από αυτή την άποψη, η δήλωση του κ. Ανδρεάδη έχει νόημα: ακόμα κι αν κάποιος είναι ιδεολογικά αντίθετος με το άνοιγμα των εμπορικών καταστημάτων τις Κυριακές (το θέμα θα κλείσει οριστικά με την ετυμηγορία του Συμβουλίου της Επικρατείας που αναμένεται τις επόμενες εβδομάδες), ο Μαραθώνιος αποτελεί από μόνος του μια εξαίρεση που θα άξιζε τον κόπο να αντιμετωπιστεί ως μία ευκαιρία από κάποιους εμπόρους / επομένως, ακόμα κι αν δεν πάμε στη λύση των ανοιχτών καταστημάτων όλες τις Κυριακές του χρόνου, λύση που ούτως ή άλλως έχει προαιρετικό χαρακτήρα, δεν βλέπω τον λόγο γιατί οι αρμόδιοι φορείς να μην εντάξουν την Κυριακή του Μαραθωνίου σε μία από τις επτά Κυριακές που ο νόμος επιτρέπει στους καταστηματάρχες να ανοίξουν τα μαγαζιά τους / θα ήταν μια κίνηση λογικής σε μια πόλη τρομακτικά παράλογη.

γειτονιά

1

q Μοιάζει πολύ με «Soho» της Αθήνας. Κινέζικη αγορά, πραμάτειες, χρώματα, πολυπολιτισμικότητα, χαμόγελα. Μικρές βιοτεχνίες που έγιναν κέντρα διασκέδασης. Η κουλτούρα των θεάτρων και των γκαλερί. Τα live, οι συναυλίες, οι θεατράνθρωποι στα καφέ. Τα μπαρ και τα εστιατόρια. Τα πανάκριβα και πολυτελή lofts που προσελκύουν φραγκάτους Αθηναίους και οι αναπαλαιωμένες μονοκατοικίες. Μια πλατεία σε δικούς της, χαλαρούς ρυθμούς, χωρίς τη συνήθη «βουή» της πόλης. Ζευγάρια, ποδηλάτες, φιλόζωοι… Α, και πολλές παιδικές φωνές!

q Έχει, δε, μια κτιριάκλα απέναντί μου, παρατημένη, σαν τούρτα Μπορντώ. Πιλοτή. Καφές. Πρώτος όροφος - φρούτα. Δεύτερος όροφος λουλούδια. Τρίτος όροφος - σχολή χορού. Ρετιρέ και από πάνω δωμάτιο με δικό του ταρατσάκι για πάρτι. Δεν είναι έτσι, έτσι θέλω να είναι. q Υπάρχει μια άστεγη στη γειτονιά που με φωνάζει διαρκώς «Ειρήνη». Και της αρέσει ο εσπρέσο. q Έπεσε λίγο ξύλο σε ένα διαμέρισμα μια μέρα. Δεν ήταν ξεκάθαρο αν τις έτρωγε αυτός ή αυτή. Έκλαιγε αυτός, πάντως. Λυπηρό, αν και λογικό. Ακυρώνεσαι σε κάτι τέτοια. Αναρωτιέσαι τι ήχος έπεται και εύχεσαι να τελειώσει σύντομα και αναίμακτα. q Αν μπορούσα να αλλάξω κάτι, θα ήταν οι λάμπες. Το μυστικό κρύβεται στις πολλές λάμπες. Επίσης, έχει κάποιος την καλοσύνη να κάνει χωρίς λεφτά το πλαϊνό μιας πολυκατοικίας ένα γκράφιτι; Δεν με νοιάζει τι, απλώς ένα γκράφιτι.

12.11.15 – lifo

17

Με τα σημερινά δεδομένα, αν ένας άνθρωπος που είναι 25 χρονών δουλεύει αδιάλειπτα για 35 χρόνια, θα πάρει –αν είναι τυχερός– σύνταξη 850 ευρώ. Με τη δυσκολία που υπάρχει για να βρεις δουλειά και την ανεργία στους νέους στο 48,6%, τα 850 ευρώ είναι ένα άπιαστο όνειρο, το ίδιο και η περίθαλψη. Είκοσι εκπρόσωποι της γενιάς που δεν ελπίζει σε τίποτα και τρεις ειδικοί μάς δίνουν τις δικές τους μαρτυρίες για τη νέα κατάσταση που δημιουργείται.

Μια γενια

που δεν εχει

να περιμενει

τιποτα «Αν στα είκοσι δεν μάθεις,

ποσοστό από «μαύρη» εργασία δεν έχει να περιμένει τίποτα. Ακόμα και αν

στα τριάντα δεν κάνεις, στα

πληρώνει τις μεγαλύτερες εισφορές στα ταμεία και αβάσταχτους φόρους,

σαράντα δεν έχεις, τότε

το μέλλον της σύνταξης φαίνεται σκοτεινό και αβέβαιο (εύκολα καταλα-

στα πενήντα ούτε θα μά-

βαίνεις τι σημαίνει να μην εργάζεσαι). Είναι μια γενιά που δεν πρόλαβε να

θεις, ούτε θα κάνεις, ούτε

ζήσει τη φούσκα της ευημερίας, τους μεγάλους μισθούς και τα επιδόματα,

θα έχεις» είχε πει ο Μάρκος

αλλά καλείται να πληρώσει τις αμαρτίες των προηγούμενων σε ένα κράτος

Αυρήλιος. Μετά τις τελευ-

στα όρια της κατάρρευσης και σε μια κοινωνία που αναζητά προσανατολι-

ταίες αλλαγές στο ασφαλι-

σμό κινούμενη σε θολές κατευθύνσεις. Δικαιώματα και κεκτημένα πολλών

στικό σύστημα που έχουν

ετών ανήκουν πλέον στο παρελθόν και οι πιο δημιουργικές δυνάμεις της

ανακοινωθεί και έρχονται το

ελληνικής κοινωνίας αναζητούν εξηγήσεις, βλέποντας μπροστά τους μόνο

επόμενο διάστημα, το ρητό που ίσχυε σχεδόν για δύο χιλιάδες χρόνια στις

αβεβαιότητα και απελπισία. Λύση δεν φαίνεται στον ορίζοντα. Μέσα σε

μέρες μας σχεδόν ακυρώνεται. Ειδικά το τελευταίο μέρος του, γιατί με τις

αυτό το δύσκολο πλαίσιο και με μεγάλες δυσκολίες να βρεθούν σαφείς

παρούσες συνθήκες, όσο και να επενδύσεις στα είκοσι και στα τριάντα και

πληροφορίες –επειδή κανείς αυτήν τη στιγμή δεν έχει ξεκάθαρη εικόνα

όσα και να έχεις στα σαράντα (λέμε και κανένα αστείο), στα γεράματα είναι

για το ασφαλιστικό– μιλήσαμε με ειδικούς και με περισσότερους από

σίγουρο ότι δεν θα έχεις. Η γενιά των είκοσι και των τριάντα που έχει βγει

τριάντα νέους ανθρώπους που εργάζονται και έχουν προσωπικές

ήδη στην αγορά εργασίας και αμείβεται χειρότερα από ποτέ και σε μεγάλο

εμπειρίες να μοιραστούν. Και αυτά είναι όσα μας είπαν.

Από τους M. Hulot και Γιάννη Πανταζόπουλο. Ρεπορτάζ: Τάσος Αντωνόπουλος, Μίνα Καλογερά, Μπάμπης Πολυχρονιάδης, Μαρίνα Πετρίδου. Φωτογραφίες: Πάρις Ταβιτιάν

18 lifo – 12.11.15

eλένη τάκη 25 ετών, καθηγήτρια αγγλικών

άγγελος σκαφτούρος 25 ετών, μηχανικός πλοίων

Κακά τα ψέματα, το επάγγελμά μας ποτέ δεν ήταν τόσο περιζήτητο. Νέοι και μεγαλύτεροι σε ηλικία φεύγουν συνεχώς για δουλειά και σπουδές στο εξωτερικό, με μόνο εφόδιο τη γλώσσα ή μια πιστοποίηση στα αγγλικά. Δουλεύω σε ένα φροντιστήριο που ασχολείται με αυτό τον τομέα και βλέπω συνομηλίκους μου να ψάχνουν έναν λόγο για να μείνουν. Εν τω μεταξύ, η ζωή περνάει, καθώς και το πιο δημιουργικό της τμήμα. Αν η απάντηση είναι εξωτερικό, τότε ok. Αν είναι να μείνεις εδώ, να μείνουμε όλοι και να παίρνει δύναμη ο ένας απ’ τον άλλον, τότε ακόμη καλύτερα. Και με τη δύναμη εννοώ «αλληλεγγύη», «επικοινωνία», μια καλή κουβέντα σ’ έναν άγνωστο που τη χρειάζεται, λίγη παραπάνω υπομονή στο λεωφορείο, στο μετρό, στον δρόμο, στη ζωή. Αυτά σκέφτομαι όταν με παίρνει από κάτω. Τα λέω στον εαυτό μου.

Ξεκίνησα να δουλεύω από τα 17 μου χρόνια, ό,τι δουλειά έβρισκα, μαύρα, χωρίς ασφάλιση, σε απάνθρωπες συνθήκες εργασίας, ως χειριστής μηχανημάτων, σε αποθήκες. Ξεκινούσα τη δουλειά 5:30 το πρωί και τελείωνα 10 το βράδυ. Όταν έδωσα δεύτερη φορά Πανελλήνιες, αποφάσισα να δηλώσω τη Σχολή Μηχανικών Εμπορικού Ναυτικού λόγω της άμεσης επαγγελματικής αποκατάστασης. Τη δουλειά την ήξερα πάνω κάτω, από ναυτική οικογένεια προέρχομαι, άλλωστε. Τέλειωσα τη σχόλη στα 5 χρόνια γιατί είχα ένα ατύχημα με το μηχανάκι – με χτύπησε ένας άλλος οδηγός και με μετέφεραν στο νοσοκομείο με διαλυμένο πόδι. Όλα έγιναν πολύ γρήγορα, γιατί είχα ιδιωτική ασφάλεια που μου την παρείχε η εταιρεία στην οποία έκανα πρακτική. Οι ναυτιλιακές εταιρείες έχουν ξεκινήσει να μεταφέρουν την έδρα των επιχειρήσεών τους στην Κύπρο και σε χώρες του εξωτερικού. Δεν ξέρω τι γίνεται με τις συντάξεις, το ασφαλιστικό και το φορολογικό. Κάθε χρόνο έχουμε καταντήσει να βγάζουμε και μια άλλη κυβέρνηση, που όταν αναλαμβάνει, εφαρμόζει το δικό της πρόγραμμα, κάθε φορά το ένα χειρότερο από το άλλο. Δεν ξέρω αν θα καταφέρω να πάρω σύνταξη, εδώ είναι πολύ πιθανό να μην καταφέρει να πάρει ο πατέρας μου, με 30 χρόνια εργασίας.

12.11.15 – lifo

19

❖ ΤΙ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ ΕΧΕΙ ΝΑ ΠΑΡΕΙ ΣΥΝΤΑΞΗ ΕΝΑΣ 25ΑΡΗΣ; Πριν αρχίσουν οι μαρτυρίες και τα σχόλια, ρωτήσαμε τον Σάββα Ρομπόλη, ομότιμο καθηγητή του Παντείου Πανεπιστημίου και επιστημονικό διευθυντή του Ινστιτούτου Ερευνών της ΓΣΕΕ, τι πιθανότητες έχει να πάρει σύνταξη ένας άνθρωπος που σήμερα είναι 25 χρονών: «Όλοι θα πάρουν σύνταξη, το θέμα είναι πόσο» μας απαντά και εξηγεί: «Σήμερα ο μέσος όρος μίας κύριας και επικουρικής σύνταξης είναι στα 950 ευρώ. Με τα σημερινά δεδομένα, αν ένας άνθρωπος που σήμερα είναι 25 χρονών δουλέψει αδιάλειπτα για 35 χρόνια, υπολογίζεται ότι θα πάρει αντίστοιχα, κύρια και επικουρική, 850 ευρώ». Αυτό όμως είναι το καλό σενάριο, διότι στο σημείο αυτό ο κ. Ρομπόλης διευκρινίζει ότι το κλειδί για να πάρει έστω και τη μειωμένη κατά 100 ευρώ μέση σύνταξη είναι η συνεχής δουλειά για 35 χρόνια. «Αν μέσα σε αυτά τα 35 χρόνια είναι, για παράδειγμα, 4-5 χρόνια είτε άνεργος, είτε ανασφάλιστος μερικώς ή ολικώς, είτε εργάζεται ως εποχικός, τότε ο μέσος όρος των 850 ευρώ αυτόματα πέφτει κατά 200 ευρώ, στα 650 ευρώ. Στην πράξη, δηλαδή, θα παίρνει τη λεγόμενη “βασική” σύνταξη των 350 ευρώ, συν 300 ευρώ από μια αναλογική. Με τις σημερινές συνθήκες, δηλαδή, της πολύ υψηλής ανεργίας, η διαρκής ασφαλιστική παρουσία των 35 ετών είναι πρακτικά ανέφικτη για τους περισσότερους» καταλήγει ο Σ. Ρομπόλης. Σύμφωνα με τα στοιχεία του υπουργείου Οικονομικών, ενώ οι πληρωμές συντάξεων (κύριων, επικουρικών και προνομιακών παροχών) ανέρχονται πλέον στα 37 δισ. ευρώ ετησίως, από αυτά μόλις τα 11,5 δισ. ευρώ προέρχονται από ασφαλιστικές εισφορές! Ειδικά στην εποχή μας, η πολύ υψηλή ανεργία, σε συνάρτηση με την αδυναμία πληρωμής των ασφαλιστικών εισφορών, τόσο από τους εργοδότες όσο και από τους αυτοαπασχολούμενους, έχει οδηγήσει σε πολύ χαμηλά επίπεδα την εισπραξιμότητα από πλευράς των ασφαλιστικών ταμείων. Η διαφορά των περίπου 25,5 δισ. ευρώ καλύπτεται από εισπράξεις υπέρ του Δημοσίου και από τον κρατικό προϋπολογισμό, δηλαδή (και) με δανεικά...

❖ ΠΩΣ ΦΤΑΣΑΜΕ ΩΣ ΕΚΕΙ Ο Πλάτων Τήνιος, επίκουρος καθηγητής στο Τμήμα Στατιστικής & Aσφαλιστικής Eπιστήμης του Πανεπιστημίου Πειραιά (και για πολλά χρόνια σύμβουλος πρωθυπουργού), κάνει μια αναδρομή σε όσα μας έφτασαν σε αυτό το σημείο. «Τη μάντισσα Κασσάνδρα (1.0) την καταράστηκαν οι θεοί να έχει πάντα δίκιο – αλλά να μην την πιστεύει κανένας. Το σύγχρονο σίκουελ Κασσάνδρα 2.0 βελτιώνει το αρχικό σί-

20 lifo – 12.11.15

ριαλ, στην περίπτωση του ασφαλιστικού: όπως και πριν, η προφητεία γίνεται συνήθως από επιτροπή: “Αν δεν πάρετε μέτρα, το ασφαλιστικό θα φέρει καταστροφές”. Η επισήμανση μετά αγνοείται: “Υπερβολές! Σιγά μην πάθουμε εμείς τίποτε! Θα πληρώσουν οι επόμενοι”. Μετά επιβεβαιώνεται: ελλείμματα, επιβαρύνσεις, πανικός. Η ανωτερότητα της σημερινής εκδοχής βρίσκεται στην επανάληψη: παρά την επιβεβαίωση της προφητείας, κανείς δεν γίνεται σοφότερος. Αντίθετα, η ανανέωση της προφητείας από άλλη επιτροπή αγνοείται ξανά και μετά επιβεβαιώνεται εκ νέου – σαν να μην έχει γίνει τίποτε. Ο λογαριασμός μεταφέρεται αλυσιδωτά στους επόμενους. Το ενδιαφέρον είναι ότι ο σεναριογράφος –τα κόμματα εξουσίας– δεν απολύεται και συνεχίζει το καταστροφικό του έργο. O συνολικός λογαριασμός μεγαλώνει σαν χιονοστιβάδα. Έτσι, αναλαμβάνει έργο η επόμενη επιτροπή. Ο κύκλος έκανε τους γύρους του, ώσπου η χρεοκοπία πράγματι ήρθε, το 2010, με μνημόνια, περικοπές συντάξεων και άλλες τυμπανοκρουσίες. Σε οποιαδήποτε τηλεοπτική σειρά, εκεί θα ήταν το σημείο της κάθαρσης: κάτι θα άλλαζε, κάποιοι θα ζούσαν καλύτερα, κάποιοι άλλοι θα γινόντουσαν σοφότεροι. Τίτλοι τέλους. Και όμως, ο Έλληνας σεναριογράφος συνεχίζει: νέα επιτροπή το 2015 προειδοποιεί για νέες καταστροφές. Θα γίνει το ίδιο με πριν; Για να είμαστε σε καλύτερη θέση και να εκτιμήσουμε το θέαμα που θα προσφερθεί το αμέσως επόμενο διάστημα, αξίζει να ανατρέξουμε σε παλιότερα στιγμιότυπα. Στιγμιότυπο 1: 1958. Το ΙΚΑ ήταν νέο, λειτουργούσε λιγότερο από δέκα χρόνια. Επιτροπή του υπουργείου Συντονισμού εξετάζει πού πάει το σύστημα. Καταλήγει ότι “υπάρχει πλήρης ανισότης προστασίας ώστε η περί ισότητος των πολιτών συνταγματική αρχή να έχει τελείως λησμονηθεί”. Αναφέρει τα γνωστά μας προβλήματα: τα εξαιρετικώς χαμηλά όρια ηλικίας, τις πολλαπλές συντάξεις, τον ισοπεδωτικό τρόπο υπολογισμού της σύνταξης, την εισφοροδιαφυγή. “Το έλλειμμα του ΙΚΑ είναι το πλέον σοβαρό και επείγον πρόβλημα” είπαν το 1958. Το άμεσο αποτέλεσμα ήταν το πρώτο λογιστικό έλλειμμα (το 1958) και μια σειρά αλλαγών επί 25 χρόνια– όλες, δυστυχώς, προς την αντίθετη κατεύθυνση. Τα πρώτα μέτρα που ανταποκρίνονται κάπως στο επείγον της διαπίστωσης λαμβάνονται 30 χρόνια μετά, το 1990-92, αφού πια το κράτος ξεμένει από λεφτά – δεν μπορεί να πληρώσει τους λογαριασμούς του. Ακολουθεί σταθεροποιητικό πρόγραμμα. Οι συντάξεις περικόπτονται κατά 25% μέσω του πληθωρισμού. Στιγμιότυπο 2: 1997. Επιτροπή υπό τον καθηγητή Γιάννη Σπράο προειδοποιεί το 1997 ότι “έχουμε μόνο δέκα χρόνια καιρό, ως το 2007, για να ληφθούν ουσιαστικές αποφάσεις για τις συντάξεις”. Αλλιώς, οι επιπτώσεις για την

Σύμφωνα με τα στοιχεία του υπουργείου Οικονομικών, ενώ οι πληρωμές συντάξεων (κύριων, επικουρικών και προνομιακών παροχών) ανέρχονται πλέον στα 37 δισ. ευρώ ετησίως, από αυτά μόλις τα 11,5 δισ. ευρώ προέρχονται από ασφαλιστικές εισφορές!

οικονομία θα είναι καταλυτικές. Αντιδρώντας, ο πρόεδρος της ΓΣΕΕ καθησυχάζει, λέγοντας: “Το κράτος θα χρεοκοπήσει πριν από το σύστημα συντάξεων”. Τις διαπιστώσεις της επιτροπής ακολουθεί αδράνεια. Ένα νομοσχέδιο αποσύρεται 4 χρόνια αργότερα, ένα άλλο 10 χρόνια μετά περιορίζεται σε διακοσμητικές αλλαγές. Στο μεταξύ, η ένταξη στο ευρώ εξασφαλίζει φτηνά δάνεια για να τροφοδοτούνται άνετα οι νέες καθυστερήσεις: να καλύπτονται τα ασφαλιστικά ελλείμματα από κρατικές επιχορηγήσεις, ώστε να αποτρέψουν κάθε ουσιαστική αλλαγή. Η ευδαιμονία διακόπτεται πια το 2010, όταν το κράτος λυγίζει κάτω από τη χιονοστιβάδα των δανείων. Η προφητεία της ΓΣΕΕ για τη χρεοκοπία του κράτους επαληθεύεται. Ακολουθούν μνημόνια, νόμοι, αλλεπάλληλες περικοπές συντάξεων, που όμως είναι μικρότερες από τις μειώσεις εισοδημάτων. Η χώρα βουλιάζει ταχύτερα από τις συντάξεις, οι οποίες έτσι καταφέρνουν να επιταχύνουν τη βύθιση. Στιγμιότυπο 3: 2015. Η κατάσταση στις συντάξεις φέρνει και τρίτο μνημόνιο, πέντε χρόνια μετά το πρώτο. Η επιδείνωση στο ασφαλιστικό οδηγεί στην προοπτική να υπάρχουν συνεχείς μειώσεις στις συντάξεις σε ετήσια βάση ως ο μόνος εφικτός ισοσκελισμός του ισοζυγίου των συντάξεων. Από τη μια μεριά έχουμε τις αλλεπάλληλες περικοπές. Από την άλλη, επαναλαμβάνονται εφησυχαστικές δηλώσεις, ότι “το λύσαμε το ασφαλιστικό”. Η σύγχυση εντείνει την ανασφάλεια και επιταχύνει τον κατήφορο. Οδηγούμαστε σταθερά στην πλήρη απαξίωση: γιατί να πληρώνει ο τριαντάρης εισφορές όταν (α) δεν ξέρει αν ο ίδιος θα προλάβει να πάρει σύνταξη και (β) ακόμη και αυτοί που πρόλαβαν, βλέπουν τη σύνταξή τους συνεχώς να μειώνεται. Εδώ πάλι παρεμβαίνει μια επιτροπή, η οποία λέει περίπου ό,τι και οι προηγούμενες: για να αξίζει κάτι η κοινωνική ασφάλιση, χρειάζεται μια νέα αρχή. Αλλιώς, θα έχουμε ένα σύστημα «όποιος προλάβει», που δεν επιτυγχάνει τίποτε και απλώς βαθαίνει τον ήδη βαθύ λάκκο. Η συνέχεια επί της οθόνης. Τι θα ακολουθήσει τη νέα διαπίστωση της τελευταίας επιτροπής; Η παραδοσιακή αντίδραση είναι να πεταχτεί η μπάλα προς τα μπρος, να προσποιούμαστε, δηλαδή, ότι το πρόβλημα ελέγχεται, προκειμένου να το περάσουμε στους επόμενους. Θα υπάρχει, έτσι, αγωνιώδης προσπάθεια να εξωραϊστεί η κατάσταση με σκοπό την αναβολή των όποιων αποφάσεων. Θα υπάρχει αναζήτηση ενόχων που να μην προέρχονται από μέσα: να φταίει, δηλαδή, οποιοσδήποτε άλλος εκτός από το ίδιο το σύστημα συντάξεων και από αυτούς που το διηύθυναν. Οι ίδιοι που ήταν υπεύθυνοι για τους προηγούμενους γύρους αποτυχίας είναι πανέτοιμοι να παίξουν το ίδιο παιχνίδι. Άλλος ένας γύρος αποτυχίας είναι αναπόφευκτος; Η διαφορά με τις άλλες

φορές είναι ότι οι προηγούμενες υπεκφυγές είναι νωπές στη μνήμη. Στη χρεοκοπημένη χώρα οι συνέπειες εσφαλμένων αποφάσεων –ο λογαριασμός– έρχονται άμεσα και με ταχύτητα. Οι τελευταίες περικοπές στις συντάξεις έγιναν μόλις πριν από δύο χρόνια. Ταυτόχρονα, όσο επιμένουμε να μη βλέπουμε τα προβλήματα, πρέπει κάποιος να χρηματοδοτεί τα ελλείμματα. Αλλά οι στρόφιγγες είναι κλειστές. Τέλος, οι παραδοσιακοί αποδέκτες του κόστους –η νεότερη γενιά– έχουν ήδη φορτωθεί πολλά βάρη και ίσως να έχουν πια καταλάβει το κόλπο. Η επιλογή είναι: ειλικρινής συζήτηση για νέα αρχή ή απόκρυψη και συνεχείς περικοπές; Αν το ζήτημα ήταν μόνο οι συντάξεις, δεν θα υπήρχε θέμα, ακόμη και για εμάς. Όμως μέσω των συντάξεων κρίνεται και το μέλλον του πολιτικού συστήματος που μας έφερε και μας κράτησε εδώ που είμαστε. Γι’ αυτούς, δυστυχώς, το δίλημμα είναι “oι συντάξεις του λαού ή το μέλλον το δικό μας;”».

❖ ΜΙΑ ΓΕΝΙΑ ΣΚΛΗΡΑ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΗ, ΧΩΡΙΣ ΠΑΡΟΧΕΣ «Όταν ήμουν 15, όλοι μου έλεγαν να διαβάσω πολύ για να μπω στο πανεπιστήμιο και να τα καταφέρω στη ζωή μου, να έχω “υψηλό επίπεδο” και να βγάλω χρήματα» λέει η Μαρία Ν., 32 χρονών, οδοντίατρος. «Μπήκα στο πανεπιστήμιο με την πρώτη και μετά ακολούθησαν 12 ατελείωτα χρόνια σπουδών και μεταπτυχιακών. Κατά κάποιον τρόπο, ήταν σαν να έμπαινα πάλι στο Δημοτικό και να τελείωνα στο Λύκειο. Δώδεκα χρόνια αμέτρητου διαβάσματος και στερήσεων, 12 χρόνια που με ζούσαν οι γονείς μου γιατί δεν προλάβαινα να δουλεύω με τα ωράρια που είχαμε και το διάβασμα. Και, φυσικά, και τα μεταπτυχιακά προγράμματα τα πληρώνεις (εάν έχεις καλό μέσο, για να σε πάρουν), γιατί, άλλωστε, τι είναι δωρεάν; Τώρα, λοιπόν, που βγήκα σε αυτή την περίφημη αγορά εργασίας, ούτε πολλά χρήματα βγάζω ούτε εκτιμάει κανείς τις σπουδές μου. Η αλήθεια είναι ότι κυρίως δουλεύω “μαύρα”, γιατί η μεγαλύτερή μου αποκάλυψη από τότε που τελείωσα είναι ότι αυτός που με κλέβει κατά κύριο λόγο είναι το ίδιο το κράτος και οι κυβερνήσεις που δεν ψήφισα. Συνειδητοποίησα ότι τα χρήματα που καλούμαι να δώσω για την ασφάλειά μου είναι περισσότερα από αυτά που καταφέρνω με χίλια ζόρια να βγάλω. Το χειρότερο, όμως, είναι ότι ακόμη και αυτά τα λίγα το κράτος μού τα φορολογεί. Θεώρησα, λοιπόν –προφανώς λάθος–, πριν από λίγο καιρό που χρειάστηκε να βγάλω μια μαγνητική, ότι τουλάχιστον θα έχω ασφαλιστική κάλυψη. Αλλά και πάλι, με ενημέρωσαν ότι ο ΕΟΠΥΥ έχει πρόβλημα προς το παρόν και δεν καλύπτει εξετάσεις. Με πανικοβάλλει το μέλλον και η οικογένεια που ως γυναίκα πρέπει να αποκτή-

Οδηγούμαστε σταθερά στην πλήρη απαξίωση: γιατί να πληρώνει ο τριαντάρης εισφορές όταν (α) δεν ξέρει αν ο ίδιος θα προλάβει να πάρει σύνταξη και (β) ακόμη και αυτοί που πρόλαβαν, βλέπουν τη σύνταξή τους συνεχώς να μειώνεται.

σω. Τρέμω στην ιδέα ότι όταν κάνω παιδιά, θα πρέπει να τους προσφέρω ό,τι έδωσαν σ’ εμένα οι γονείς μου. Και το χειρότερο είναι ότι δεν μπορώ να αντιληφθώ προς τα πού υπάρχει διέξοδος». «Η κοινωνική πραγματικότητα στην Ελλάδα είναι σκέτη μιζέρια κι έτσι προτιμώ να σκέφτομαι πώς να ομορφύνω το σήμερα, παρά να θλίβομαι με οράματα για το μέλλον» λέει η Μαρία Φανφάνη, δημοσιογράφος. «Θα προτιμούσα χίλιες φορές να μου δίνονταν στο χέρι όσα πάνε σε εισφορές και να έβρισκα μόνη τον τρόπο για να βρω την υγειά μου ή να περάσω αξιοπρεπή γεράματα, παρά να βιώνω αυτή την κοροϊδία. Γιατί στα δημόσια νοσοκομεία, όσες φορές τα χρειάστηκα για επείγοντα ζητήματα, μου έκλεισαν εξωτερικό ραντεβού και πλήρωσα “φαρμάκι” τους γιατρούς τους. Γιατί κάθε φορά που έπαιρνα τηλέφωνο σε συμβεβλημένους γιατρούς, είχαν κλείσει με τις επισκέψεις του μήνα, αλλά έκαναν “ειδική τιμή” για τους ασφαλισμένους στο ταμείο. Γιατί έμεινα ατελείωτες ώρες σε ουρές (που μάκραιναν και θέριευαν όσο ξημέρωνε) για να διορθωθούν λάθη στα ένσημά μου, να θεωρήσω βιβλιάρια, να, να, να. Γιατί ποτέ κανείς δεν σηκώνει το ρημάδι το τηλέφωνο για ραντεβού ή πληροφορίες, εκτός κι αν είναι ιδιώτης πενταψήφιος που σε χρεώνει. Ως νέα μαμά και άνθρωπος που έχει ζήσει στο Λονδίνο μια επταετία, τολμώ να πω ότι στην Ελλάδα πρωταγωνιστούμε στο θέατρο του παραλόγου. Αν συνήθισες σε οργανωμένες καταστάσεις έξω, κάνε τριπλό άξελ και ισορρόπα. Για ανθρώπους σαν κι εμένα, ο εγκλιματισμός ήταν δύσκολος. Και μετά, ήρθαν τα παιδιά. Που τα σέρνουμε ξοπίσω μας στη μελαγχολική πραγματικότητα, που αντιλαμβάνονται άψογα όσα τους μεταδίδουμε και, ούτως ή άλλως, θα τα βρουν μπροστά τους. Στην αγανάκτησή μας που δεν μπορούμε να προσφέρουμε στην οικογένεια που δημιουργήσαμε, “σκίζουμε” τα πτυχία μας. Ούτως ή άλλως, η τέλεια δουλειά μας υποτιμήθηκε στα όρια του εξευτελισμού. Πολλοί εργοδότες σε έχουν στο “περίμενε”, κάτι που κάνεις μόνο αν είσαι διατεθειμένος να γίνεις λείψανο σε παγκάκι. Το πάτημα της κρίσης τούς έχει κάνει όλους τζάμπα μάγκες. Στη δική μου περίπτωση, στα δημοσιογραφικά, γίνεται ακριβώς αυτό. Πολλοί οι άνεργοι και χαλάσαμε την πιάτσα. Γράφεις πια για την ψωροδεκάρα ή απλώς για να είσαι στα πράγματα. Βλέπεις το επάγγελμα να εξελίσσεται σε χόμπι και τις αγωνίες που είχες στα πρώτα σου επαγγελματικά βήματα σαν παραμυθάκι για νήπια. Πρέπει να κάνεις κι άλλες δουλειές για να ζήσεις. Και να θυσιάσεις το μπλοκάκι, που σε “βάζει” μέσα. Εγώ τα έκανα όλα (και προκοπή δεν είδα). Σε όλη αυτή την κωμική τραγωδία, το ήθος και το χαμόγελό μας εξαντλούνται σε κάποιο γκισέ, παρακαλώντας για το αυτονόητο. Προσωπικά, όταν κινδυνεύω να

πέσω σε κενό ψυχής, ξανασκέφτομαι τις ομορφιές του τώρα και κάνω ασκήσεις ανάτασης, προσπαθώντας να χαίρομαι την κάθε μέρα μου σαν τη μέρα πριν βγω στη σύνταξη. Που θα την πάρω του Αγίου Ποτέ, βέβαια, αλλά όσο ζούμε, ελπίζουμε». «Δουλεύω αρκετά χρόνια, αλλά η επιχείρησή μου υφίσταται εδώ και έναν χρόνο» λέει η Κατερίνα Σ., 32, ιδιοκτήτρια μικρής επιχείρησης (εργαστήρι δημιουργικής απασχόλησης). «Είναι δουλειά με πολλές ευθύνες και τα χρήματα που βγάζω είναι πολύ λίγα σε σχέση με τις ώρες δουλειάς και τα έξοδα. Το καθαρό κέρδος είναι γύρω στα 500 ευρώ. Τα λεφτά μπορώ να πω ότι φτάνουν, καθώς δουλεύει και ο άντρας μου και δεν έχουμε παιδιά. Όμως κάνουμε οικονομίες. Πουλήσαμε το ένα αυτοκίνητο και μείναμε με ένα, ο άντρας μου πηγαίνει στη δουλειά του με μετρό και χωρίς τη βοήθεια των γονιών του, που μας φέρνουν φαγητό, σίγουρα θα είχαμε περισσότερα έξοδα. Εξάλλου, πάρα πολύ σπάνια βγαίνουμε για διασκέδαση. Και πολλές φορές δουλεύουμε και Σαββατοκύριακα. Δεν προλαβαίνω να κάνω αυτά που θέλω και πρέπει, ο χρόνος δεν φτάνει για τίποτα. Θα ήθελα να κάνω παιδιά και θα είχα ήδη κάνει, εάν οικονομικά ήμασταν καλύτερα και δεν έπρεπε να δουλεύουμε τόσο πολλές ώρες. Ευτυχώς, όμως, δεν χρωστάω τίποτα και πουθενά. Προσπαθώ να αποταμιεύω, σε περίπτωση που προκύψει κάποιο θέμα υγείας, την οποία δεν προσέχω καθόλου. Ακόμη και αν αρρωστήσω, δεν υπάρχει χρόνος ούτε στον γιατρό να πάω. Κάποτε έκανα μια επέμβαση σε ιδιωτικό νοσοκομείο και το ΙΚΑ κάλυψε σχεδόν τα μισά χρήματα. Σίγουρα δεν θα πάρω ποτέ σύνταξη, καθώς τα ένσημά μου είναι ελάχιστα. Δυστυχώς, έχω δουλέψει και “μαύρα” στο παρελθόν. Αν η κατάσταση φτάσει στο απροχώρητο, σίγουρα θα ήθελα να φύγω από εδώ. Μας περιμένουν τα χειρότερα, αλλά νομίζω ότι ο κόσμος έχει πάψει να αντιδρά. Και όταν το κάνει, δεν ακούγεται. Δεν έφταιξε μόνο η προηγούμενη γενιά. Έφταιξε και η δική μας. Ξεχνάμε εύκολα, μάλλον. Η Ελλάδα δεν σώζεται, νομίζω. Τα μικρά παιδιά που έχω να διδάξω καθημερινά, αυτά μου δίνουν ελπίδα». «Ο μισθός μου είναι 700 ευρώ μεικτά. Εννοείται ότι έχω δουλέψει “μαύρα”» λέει ο Γιώργος Μ., 32 ετών, ιδιωτικός υπάλληλος σε μία εταιρεία τηλεπικοινωνιών. «Αν θέλεις να κάνεις δεύτερη δουλειά, είναι η μόνη επιλογή. Δεν σε αναγκάζει κανείς, βέβαια, αλλά δεν έχεις και άλλη επιλογή. Είχα ένα πολύ σοβαρό αυτοκινητικό ατύχημα στα δεκαοκτώ μου. Αναγκάστηκα να νοσηλευτώ για έναν χρόνο και να κάνω θεραπείες για άλλον ένα. Στα νοσοκομεία έχουμε φοβερούς γιατρούς, αλλά τρομερές ελλείψεις σε θέματα υποδομών. Τότε, λόγω της ηλικίας μου και της σοβαρότητας της κατάστασής μου, με ανέλαβαν οι καλύτεροι. Αν το ίδιο περιστατικό συνέβαινε 12.11.15 – lifo

21

γιώργος σιδηρόπουλος

ευαγγελία σαλαπάτα

19 ετών, ιδιωτικός υπάλληλος

24 ετών, φιλόλογος

Δεν έχει χρειαστεί να νοσηλευτώ, όμως η εμπειρία μου από δημόσιο νοσοκομείο δεν ήταν και η καλύτερη. Έχοντας έναν πόνο στα πνευμόνια μου πέρσι τον χειμώνα, επισκέφτηκα τα επείγοντα περιστατικά στο Ιπποκράτειο. Εφόσον περίμενα ώρα και με μεγάλη αναμονή και ουρά, κατάφερα να μπω και να εξεταστώ. Στην ερώτηση του γιατρού γιατί έχω έρθει, του απαντώ ότι έχω πόνο στα πνευμόνια μου. Με κοιτάζει και μου λέει με ειρωνεία «δεν χρειαζόταν να επισκεφτείς τα επείγοντα περιστατικά για έναν απλό πόνο». Το θεώρησα απαράδεκτο, γιατί για 18 χρόνια πληρώνουν οι γονείς μου το κράτος για μια περίθαλψη που δεν έχω ποτέ εκμεταλλευτεί και, επίσης, γιατί είναι γιατρός. Τελειώνοντας απ' όλες τις εξετάσεις, αποδείχτηκε τελικά ότι είχα οξεία βρογχίτιδα.

Το χειρότερο είναι ότι και να βρεις μια θέση εργασίας, η εκμετάλλευση στην οποία υποβάλλεσαι είναι τραγική. Μεγάλα φροντιστήρια σου δίνουν 3 ευρώ την ώρα, και μέσα στις υποχρεώσεις σου είναι η παράλληλη διδασκαλία, γραμματειακή υποστήριξη και καθαρισμός του χώρου. Όλοι ζητούν εμπειρία, όλοι σε κοιτούν απαξιωτικά. Η μόνη απασχόληση που μπόρεσα να βρω με αμοιβή ήταν μια δίμηνη πρακτική μέσω ΕΣΠΑ. Και παράλληλα τρέχαμε 3 χρόνια σε νοσοκομεία γιατί έπρεπε να περάσω από 4 χειρουργεία πλαστικής χειρουργικής, ώστε να αποκαταστήσω μια ουλή στον μηρό μου έπειτα από τροχαίο ατύχημα στα 14 μου. Δημόσιο το νοσοκομείο, κεφάλια μεγάλα οι γιατροί, ωστόσο το φακελάκι-φακελάκι. Υπάρχουν άλλα, τα απρόβλεπτα της ζωής, που σε ρημάζουν πολύ περισσότερο. Στο κάτω-κάτω, εάν δεν παλέψεις για να κατακτήσεις κάτι, δεν θα ’χει την ίδια νοστιμιά. Το θέμα είναι πόσα κουσούρια θα σου αφήσει η πάλη.

γιάννης τσιμόπουλος 30 ετών, ιδιωτικός υπάλληλος

αλέξανδρος σιαφάκας 34 ετών, dj Ανήκω σε μια γενιά που δεν πρόλαβε να γλείψει το γλυκό μέσα από το βάζο αλλά έμαθε να το πληρώνει ακριβά και είμαι σε μια ηλικία που οι γονείς μου είχαν οικογένεια και καριέρα σε τροχιά απογείωσης, ενώ εγώ δουλεύω σποραδικά βάζοντας μουσική σε διάφορα μπαρ της πρωτεύουσας, σε μια χώρα που κάνει το «youth is the new pollution» πράξη. Το να καταφέρω τα πάντα και να εξασφαλίσω το μέλλον μου έχει μετατραπεί στο να καταφέρω να πληρώσω και αυτόν το μήνα τις υποχρεώσεις μου. Δεν ξέρω πότε ακριβώς η «μαύρη» εργασία άρχισε να μοιάζει σχεδόν φυσιολογική και αναπόφευκτη. Ξέρω όμως ότι η προοπτική να μην πάρω ποτέ μου σύνταξη το έχει απενοχοποιήσει σε πολύ μεγάλο βαθμό όλο αυτό.

22 lifo – 12.11.15

Εργάζομαι σε μια ασφαλιστική εταιρεία έντεκα χρόνια, από το 2004. Οι συνθήκες εργασίας είναι ιδανικές. Υπάρχει ασφάλεια, καλό κλίμα και για τα δεδομένα της εποχής αμείβομαι ικανοποιητικά. Δεν έχω παράπονο, θεωρώ τον εαυτό μου τυχερό. Έχω δουλέψει με «μαύρα» και μάλιστα από πιτσιρικάς, τα Σαββατοκύριακα, μέχρι πριν από μερικά χρόνια, σε μια ταβέρνα. Σύνταξη ελπίζω να πάρω κάποια στιγμή. Σίγουρα δεν είναι δίκαιο να δουλεύεις μια ζωή και έπειτα από αρκετά χρόνια, τα πιο περήφανα ίσως, να μην έχεις να περιμένεις κάτι. Θυμώνω που οι όποιες εισφορές μου πηγαίνουν στον πάτο ενός βαρελιού το οποίο είναι τρύπιο και κάποιοι άλλοι με 15-20 χρόνια εργασία στο Δημόσιο απολαμβάνουν παχυλές συντάξεις.

γιώργος βαγγελάκης 30 ετών, φιλόλογος, συγγραφέας, πωλητής Κάθε φορά, σε κάθε εθνική δραματική εξέλιξη, με αποκορύφωμα τα γεγονότα του καλοκαιριού, η κατάσταση παρουσιαζόταν ως κρίσιμη, τραγική, ως το «τέλος». Ο κόσμος, νομίζω, βιώνει πλέον μια απάθεια. Σαφώς και θα δεις ανθρώπους προβληματισμένους, που προσπαθούν να κινητοποιήσου την κοινή γνώμη, αλλά νομίζω πως η πλειονότητα είναι απαθής. Το μόνο που μας νοιάζει είναι οι νέες τάσεις της μόδας, τα νέα gadgets της αγοράς και γενικά πράγματα υλικά, που θα μας δώσουν πρόσκαιρη χαρά και ικανοποίηση. Όλοι φοβούνται τις καταστάσεις που βιώνουμε, αλλά πιο πολύ φοβούνται μη χάσουν τα κεκτημένα τους και βρεθούν στο πουθενά. «Ας έχω κι αυτά τα λίγα, δεν πειράζει, καλύτερα από το να μην έχω τίποτα». Όσο για μένα, πού βρίσκομαι σε όλο αυτό; Μάλλον στη μέση.

σταυρούλα μουλά 22 ετών, πωλήτρια στη λαϊκή Δουλεύω δύο χρόνια στη λαϊκή. Σπούδασα προσχολική αγωγή, κάτι που μου αρέσει, αλλά βρήκα μια άκρη στη λαϊκή και ξεκίνησα. Οι συνθήκες είναι πολύ δύσκολες, οι ώρες είναι πάρα πολλές, οι καιρικές συνθήκες κακές και τα βάρη που σηκώνουμε πολλά. Το 12ωρο είναι σίγουρο, ίσως και παραπάνω. Υπάρχει πρόβλημα οικονομικό στους περισσότερους και πολλοί ζητάνε πράγματα χωρίς να έχουν να πληρώσουν, είναι πολύ δύσκολη η θέση μας. Συνειδητοποιείς τις συνθήκες που επικρατούν στην κοινωνία. Στη λαϊκή το μεροκάματο είναι πάντα «μαύρο». Οι περισσότεροι δουλεύουν έτσι. Δεν έχω ούτε ένα ένσημο. Πληρώνομαι με το μεροκάματο, παίρνω 40 ευρώ και όσο πιο πολύ δουλέψω, τόσο πιο πολλά θα βγάλω. Ό,τι παίρνω πηγαίνει κατευθείαν σε ενοίκιο, αυτοκίνητο –δεν μπορώ χωρίς αυτοκίνητο λόγω δουλειάς–, βενζίνη και συντήρηση. Καμιά φορά μου έρχεται η σκέψη ότι θα μου άρεσε να κάνω οικογένεια ή παιδιά, αλλά μετά συνέρχομαι. Σκέφτομαι ότι, ακόμη και να θέλω, δεν γίνεται. Δεν γίνεται ούτε ένα. Εδώ δεν μπορείς να συντηρήσεις τον εαυτό σου.

βαγγέλης δημόπουλος 26 ετών, μπαρίστα-μπάρμαν

μαρία καψάλη 25 ετών, εκπαιδευτικός

Ούσα εκ φύσεως αισιόδοξος άνθρωπος, προσπαθώ να αντικρίζω το μέλλον θετικά. Δεν πρέπει να το βάλουμε κάτω. Η θέλησή μας είναι η δύναμή μας. Η αλλαγή θα πρέπει να έρθει από τον καθένα ξεχωριστά. Αυτό σημαίνει αλλαγή νοοτροπίας και σε κάποιες περιπτώσεις σκληρή προσπάθεια και κρίση αυτών που βλέπουμε να συμβαίνουν γύρω μας. Να μην καταπίνουμε τίποτα αμάσητο, ούτε να δεχόμαστε ό,τι μας πασάρουν. Η άποψή μου είναι ότι έχοντας ο ένας τον άλλον μπορούμε να καταφέρουμε τα πάντα. Η κρίση δεν είναι μόνο οικονομική. Σε κάθε περίπτωση, έχει και βαθύτερα αίτια.

Ξεκίνησα να δουλεύω από δω κι από κει ως σερβιτόρος σε καφετέριες και μπαρ από τα 16 μου. Στα πρώτα δύο μαγαζιά όπου εργάστηκα, δεν έγινε καμία κουβέντα για προσωπική ασφάλιση. Απεναντίας, δούλευα ατελείωτες ώρες, χωρίς καμία ασφαλιστική παροχή. Προσωπικά, πιστεύω ότι δεν υπάρχει καμία ισορροπία ανάμεσα στον φόρτο εργασίας και την ασφάλιση, αφού αυτά τα δύο έρχονται μόνιμα σε αντιπαράθεση στον δικό μας κλάδο. Στην πορεία συνεργάστηκα με επιχειρήσεις που για καλή μου τύχη με ασφάλισαν και εδώ και πέντε χρόνια είμαι ασφαλισμένος. Ακόμα και σήμερα εργάζομαι, αλλά δεν ξέρω για πόσο. Έχω σκεφτεί να φύγω στο εξωτερικό, αλλά η ζωή εκεί είναι ακριβή. Η διαφορετική γλώσσα, ο καιρός και οι πολλές ώρες μοναξιάς αναιρούν τη σκέψη μου αυτή.

12.11.15 – lifo

23

σε κάποιον μεγαλύτερο, δεν νομίζω ότι θα είχε την ίδια αντιμετώπιση. Το χτύπημά μου ήταν στον εγκέφαλο, υπήρχε η δυνατότητα να γίνει μια επέμβαση που θα απορροφούσε όλο το αιμάτωμα και δεν θα μου άφηνε κανένα κουσούρι. Αλλά μια τέτοια επέμβαση γίνεται μόνο σε μεγάλα νοσοκομεία και ιδιωτικά νοσοκομεία. Δεν είχα διακομιστεί από την αρχή σε ένα από αυτά και μετά δεν είχα χρήματα για να με μεταφέρουν εκεί. Αν υπήρχαν τα λεφτά ή αν είχα ιδιωτική ασφάλιση, θα εγχειριζόμουν σε ένα από αυτά και θα τη γλίτωνα, δεν θα μου έμενε κανένα πρόβλημα. Τώρα έχω υπαισθησία, δεν νιώθω την αφή από την αριστερή μου πλευρά. Κατά τα άλλα, τα υπόλοιπα τα κάλυψε το ταμείο. Είχα βγάλει μια σύνταξη αναπηρίας για λίγο καιρό, αλλά ήμουν πολύ νέος για να ζω με σύνταξη. Και είναι μόνο 400 ευρώ. Το κομμάτι της υγείας, επειδή το έζησα από μέσα, δεν με αφήνει καθόλου αδιάφορο. Έχω κάνει ιδιωτική ασφάλιση. Κάποια στιγμή μού βρήκαν πέτρα στη χολή. Έκανα μια έρευνα σε δημόσια νοσοκομεία και το πρώτο ραντεβού που μου έδιναν ήταν σε έξι μήνες. Η ιδιωτική ασφάλιση με έσωσε. Έκανα την επέμβαση μέσα σε τρεις μέρες. Δεν είμαστε σκλάβοι, απλώς είμαστε στριμωγμένοι. Και όσο υπάρχουν δουλειές, είμαστε σε καλό δρόμο, όσο υπάρχει αγάπη, ομόνοια και σκεφτόμαστε τον διπλανό μας. Θέλω να κάνω παιδιά και θα τα μεγαλώσω συντηρητικά, όπως μεγαλώσαμε κι εμείς». «Εργάζομαι εδώ και οκτώ μήνες σε γνωστό πολυκατάστημα, part time» λέει ο Γιώργος Βαγγελάκης, 30 ετών, συγγραφέας, πωλητής. «Όλοι μου λένε ότι για τα δεδομένα που επικρατούν τα χρήματα που παίρνω από τη δουλειά αυτή είναι πάρα πολύ καλά. Τα χρήματα αυτά κυμαίνονται χονδρικά στα 470 ευρώ τον μήνα. Για ημιαπασχόληση ίσως να είναι καλά χρήματα, αλλά, όπως και να έχει, με τα χρήματα αυτά δεν μπορείς να ζήσεις. Γι’ αυτόν το λόγο επεκτείνω τις δραστηριότητές μου παραπέρα, αλλά και για να μη χάνω και την επαφή με το αντικείμενό μου. Για να είμαι ειλικρινής, τη σύνταξη δεν την έχω σκεφτεί ποτέ. Ίσως μου φαίνεται πολύ μακρινό όλο αυτό, αλλά βάσει των όσων βιώνουμε σήμερα, η σύνταξη θα είναι μια λέξη της οποίας το περιεχόμενο θα είναι άγνωστο στις επόμενες γενιές και σ’ εμάς θα είναι μια ανάμνηση από το παρελθόν, όπως την ακούγαμε από άλλους. Αν αξίζει να δουλεύω και να μην έχω να περιμένω τίποτα; Γιατί, τώρα τι έχω να περιμένω;».

❖ ΕΝΑ ΚΡΑΤΟΣ ΠΟΥ ΓΕΡΝΑΕΙ Τα νούμερα δείχνουν ότι το κράτος γερνάει, οι νέοι άνθρωποι που εργάζονται όλο και λιγοστεύουν και ένα σωρό μορφωμένοι και

24 lifo – 12.11.15

παραγωγικοί άνθρωποι αναζητούν δουλειά και καλύτερες συνθήκες σε άλλες χώρες. «Τα δάκρυα για την κατάρρευση της οικονομίας και του κράτους δεν προσφέρουν τίποτα περισσότερο από μια θλιβερή υπόκρουση στην ερήμην καταδίκη μιας ολόκληρης γενιάς νέων ανθρώπων που συνειδητοποιούν ότι σε τελική ανάλυση αυτοί θα πληρώσουν τα χρέη της μεταπολιτευτικής ευφορίας» λέει ο Ξενοφών Κοντιάδης, καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου και διευθυντής του Κέντρου Ευρωπαϊκού Συνταγματικού Δικαίου. «Οι νέοι σήμερα βιώνουν, πέρα από το διαρκές άγχος της ανεργίας, τις έντονες ανισότητες στην εκπαίδευση και τις ανύπαρκτες ευκαιρίες να ξεδιπλώσουν τα ταλέντα τους. Και όσοι φεύγουν, αφήνουν πίσω ένα μη αναπληρώσιμο κενό. Κανείς δεν γνωρίζει πλέον ποιο θα είναι αύριο το οικογενειακό του εισόδημα, ούτε αν θα επαρκεί για την αξιοπρεπή του διαβίωση. Δεν γνωρίζει αν και με ποιους όρους θα εργάζεται την επόμενη μέρα, πότε και πόση σύνταξη θα λάβει, με ποιο νόμισμα θα συναλλάσσεται, πώς θα φορολογείται ή αν τα παιδιά του έχουν μέλλον σε αυτήν τη χώρα. Και κανείς δεν μπορεί να δεσμευτεί ή, έστω, να πιθανολογήσει τι σκοπεύουν να πράξουν αύριο οι κυβερνώντες, ποια “νέα μέτρα” θα αποφασιστούν εν μια νυκτί. Αυτή η διάχυτη αβεβαιότητα παραλύει την ελληνική κοινωνία, απομυζώντας τα τελευταία υπολείμματα δυναμισμού, σε μια περίοδο που θα απαιτούσε την αξιοποίηση κάθε ικμάδας. Όταν οι προηγούμενες γενιές ευθύνονται για την κακοδιαχείριση του ασφαλιστικού μας συστήματος και για τις προνομιακές παροχές με πελατειακά χαρακτηριστικά που οδήγησαν στα σημερινά προβλήματα βιωσιμότητάς του, είναι αναπόφευκτο να οδηγούμαστε προς μια διαγενεακή σύγκρουση. Η σύγκρουση θα είναι ακόμη οξύτερη και οδυνηρότερη όσο η νέα γενιά ενστερνίζεται την αντίληψη ότι πληρώνει εισφορές για τους παλαιούς, χωρίς να προσδοκά αξιοπρεπείς παροχές κοινωνικής ασφάλισης. Δεν είμαι σίγουρος αν είναι προτιμότερη η αβεβαιότητα για το μέλλον από την ατομική ή συλλογική αυταπάτη ότι το αύριο θα είναι καλύτερο από το σήμερα. Η επίπλαστη ευημερία περασμένων δεκαετιών, αλλά και οι φρούδες υποσχέσεις της τελευταίας πενταετίας ότι μπορεί να ανακτηθεί το προ κρίσης επίπεδο διαβίωσης, είχαν ως αποτέλεσμα την απώλεια αυτογνωσίας από ένα μεγάλο μέρος της ελληνικής κοινωνίας. Ωστόσο, την απαισιοδοξία της γνώσης καλείται σήμερα να αναπληρώσει η αισιοδοξία της βούλησης. Τι μπορεί να γεννήσει η επικράτηση της αντίληψης ότι όλα είναι στημένα, διεφθαρμένα και μη επιδεχόμενα αλλαγή; Η ίδια η καταγγελία της αναξιοκρατίας, της αρπαχτής και της ευ-

Η σύγκρουση θα είναι ακόμη οξύτερη και οδυνηρότερη όσο η νέα γενιά ενστερνίζεται την αντίληψη ότι πληρώνει εισφορές για τους παλαιούς, χωρίς να προσδοκά αξιοπρεπείς παροχές κοινωνικής ασφάλισης.

τέλειας χάνει πλέον το νόημά της όταν εκφυλίζεται σε φτηνό, επαναλαμβανόμενο θέαμα, όπου οι καταγγέλλοντες δεν παρουσιάζουν εμφανή ίχνη διαφοροποίησης, έστω αισθητικής, από τους καταγγελλόμενους. Υπό άλλες συνθήκες, μια τέτοια οικονομική, πολιτική και αξιακή παρακμή θα τροφοδοτούσε έναν εξεγερσιακό λόγο. Όμως δεν αποκλείεται να διέσπειρε το μίσος εναντίον των Άλλων, όποιοι και αν ήταν αυτοί. Ευτυχώς, κάτι τέτοιο δεν φαίνεται ακόμη να εκφράζεται με πληρότητα. Υπερισχύουν, πάντως, τα αντανακλαστικά μιας ιδιότυπης οργής, που συνοδεύεται από απάθεια, μιας δικαιολογημένης αγανάκτησης που εκφράζεται ναρκοληπτικά ως αποξένωση από την ασθμαίνουσα πραγματικότητα. Το έλλειμμα της χώρας σήμερα δεν είναι πρωτίστως οικονομικό αλλά αξιακό και πολιτικό. Όταν οι αριθμοί διαψεύδουν τις προσδοκίες, έρχεται η ώρα της πραγματικής πολιτικής, που υπερβαίνει τη διαχείριση, τους ελιγμούς και τους πρόσκαιρους συμβιβασμούς. Ζούμε το τέλος μιας εποχής. Για όσους βρίσκονται σε ηλικία που δεν επιτρέπει να ξεκινήσουν από την αρχή, εντός ή εκτός συνόρων, αλλά είναι ταυτόχρονα νέοι για να αποσυρθούν, δεν αρκεί η αναζήτηση του τι έφταιξε για τη λεγόμενη “ελληνική τραγωδία”, αλλά πρέπει να γίνει αντιληπτό ότι τα “παλιά κόλπα” δεν περνάνε πλέον. Ζητούμενο, και μάλιστα επιτακτικό, αποτελεί η εκ νέου θεμελίωση του αξιακού μας συστήματος. Η καλλιτεχνική δημιουργία μέσα στην κρίση αποδεικνύει ότι δεν έχουν χαθεί όλα».

❖ ΝΑ ΦΥΓΕΙΣ, ΑΛΛΑ ΠΟΥ ΝΑ ΠΑΣ; «Ο λόγος που με κρατάει ακόμα η χώρα μου είναι γιατί εκεί που θέλω να πάω είναι δύσκολο να βγάλω βίζα και ότι είμαστε τετραμελής οικογένεια, κάτι που το κάνει ακόμα πιο δύσκολο, αλλά μας δίνει και το κίνητρο να την κάνουμε με ελαφρά πιο εύκολα» λέει ο Χρήστος Κιουμουρτζής, 35, βοηθός σερβιτόρου. «Είμαι από τους τυχερούς που δουλεύουν και πληρώνονται κανονικά και με ένσημα και οτιδήποτε δικαιούμαι στα εργασιακά μου δικαιώματα. Ενώ πληρώνω κανονικά τις εισφορές μου σε ΙΚΑ, έχω ιδιωτική ασφάλεια, η οποία μου παρέχει μια πιο γρήγορη και ανθρώπινη προσέγγιση σε ενδεχόμενο πρόβλημα υγείας. Βέβαια, πιστεύω ότι οι δημόσιοι γιατροί είναι πολύ καλύτεροι και αυτό αποδείχτηκε την τελευταία εβδομάδα, που η σύντροφός μου γέννησε το νέο μέλος της οικογένειάς μας σε δημόσιο νοσοκομείο. Στη γέννα πήγαν όλα καλά, μετά όμως έγινε ο χαμός, με μια ακατάσχετη αιμορραγία κι έναν πλακούντα κολλημένο και μια μήτρα που δεν επανερχόταν στην αρχική της θέση και μέγεθος. Πιστεύω ότι σε οποια-

δήποτε άλλη περίπτωση ή άλλο νοσοκομείο δεν θα είχε αντιμετωπιστεί με τον ίδιο τρόπο. Βέβαια, όταν ζήτησε ο γιατρός να με δει, νόμιζα ότι με ήθελε για το φακελάκι. Πολλές φορές, όταν σχολάω από τη δουλειά και περνώ και βλέπω νέα παιδιά στις δύο ή στις τρεις το βράδυ να είναι έξω, αναρωτιέμαι αν θα έχω λεφτά να δώσω στον γιο μου να βγει έξω όταν θα είναι δεκαπέντε να κεράσει την κοπέλα που θα συνοδεύει. Και αν θα είναι αρκετά όλα αυτά που θα έχει ώστε να αντιμετωπίσει τη ζωή με τους όρους της. Είναι ακόμα πιο δύσκολο να σκεφτώ ότι στα βαθιά γηρατειά μου δεν θα έχω ένα εισόδημα και ότι θα δυσκολεύομαι να τα βγάλω πέρα. Η εξαθλίωση για μένα είναι συναισθηματική σε αυτήν τη φάση, για τους γύρω μου είναι βιοποριστική. Η μητέρα μου π.χ., με τη σύνταξη που παίρνει, τη βγάζει, δεν τη βγάζει. Το χειρότερο δεν είναι ότι θέλει περισσότερα λεφτά, αλλά η ανεπάρκειά της απέναντι στην οικογένειά της, τα εγγόνια της και την ίδια της τη ζωή». «Σκέφτομαι να ξαναφύγω έξω» λέει ο Φίλιππος Γαβριηλίδης, 24, βιολόγος. «Δεν είναι ότι δεν μου αρέσει η χώρα μου. Αλλά δεν θα μου προσφέρει τίποτε παραπάνω από μια αναμφίβολα μίζερη ζωή, δίχως προοπτικές ανέλιξης σε κάποιον από τους κλάδους εργασίας των ενδιαφερόντων μου. Και δίχως οικονομικές απολαβές που εξασφαλίζουν έναν αξιοπρεπή τρόπο διαβίωσης. Αν, δηλαδή, αυτό μετρούνταν στα 100, τότε θα έλεγα πως η Ελλάδα μπορεί να το προσφέρει μέχρι το 10, το 15, όχι παραπάνω. Βέβαια, αυτό δεν αποτελεί και λύση. Γιατί ίσως εγώ να γουστάρω κιόλας να ζω σε άλλη χώρα. Άλλος, όμως, δεν θέλει, ρε φίλε, να φύγει, δεν θέλει να ξεριζωθεί. Και πόσο να δουλέψω παραπάνω σε καφετέριες και μπαρ; Το έχω κάνει, όπως και πολλοί νέοι ανά τον κόσμο. Μόνο που οι νέοι ανά τον προαναφερθέντα κόσμο μπορούν να ζήσουν και από αυτό. Και με καλό μισθό και με ένσημο και ασφάλιση που καλύπτει τα πάντα. Όχι όμως σε αυτήν τη χώρα. Εδώ δεν λειτουργεί σωστά σχεδόν τίποτα. Πριν ζήσω έξω, δεν το είχα καταλάβει αυτό. Εγώ τώρα θέλω να συνεχίσω τις σπουδές μου στη Βιολογία, να δουλέψω σε ένα μικρό εργαστήριο, ένα μικρό ινστιτούτο, κάτι, τέλος πάντων, για να κάνω δειλά-δειλά τα πρώτα μου βήματα στην αγορά εργασίας, αλλά στο αντικείμενό μου. Βλέπω τους γονείς μου, που μεγάλωσαν κι έζησαν σε καλές εποχές (οικονομικά, πάντα). Πρόλαβαν να χτίσουν και σπίτια για τα παιδιά τους –για πολύτεκνη οικογένεια πολύ κουλ τα πήγαν–, τα οποία όμως σήμερα πληρώνουν χρυσά μετά κόπων και βασάνων. Φόροι, χαράτσια και λοιπά φέσια σε δόσεις που αγγίζουν το υπερπέραν. Εισφορές, εισφορές, εισφορές, όλο και αυξάνονται. Τα οποία μάντεψε ποιος θα τα πληρώνει σε

Θα προτιμούσα χίλιες φορές να μου δίνονταν στο χέρι όσα πάνε σε εισφορές και να έβρισκα μόνη τον τρόπο για να βρω την υγειά μου ή να περάσω αξιοπρεπή γεράματα, παρά να βιώνω αυτή την κοροϊδία.

λίγα χρόνια από τώρα». «Γενικώς, δουλεύω από τα 22 μου, από τότε, δηλαδή, που έγινα επί πτυχίω φοιτητής» λέει ο Παύλος Ν., 30, υπάλληλος στο Δημόσιο. « Ήταν ένας τρόπος να λυτρωθώ από τις τύψεις ότι με τρέφουν οι γονείς μου, ενώ εγώ χαζεύω και καθυστερώ το πτυχίο. Έχω δουλέψει και “μαύρα”, αλλά για μικρά διαστήματα. Στο Δημόσιο δουλεύω εδώ και 10 χρόνια. Στην αρχή ήταν πολύ καλά, νόμιζα πως έγινα ξαφνικά πλούσιος! Μετά άρχισαν οι μειώσεις και έφτασα πάλι να ζω… φοιτητικά. Ο μισθός δεν φτάνει καν τα 1.000 ευρώ, αλλά με τόση ανεργία και κακοπληρωμή που υπάρχει στην ελληνική κοινωνία, τελικά νιώθω πάλι πλούσιος! Πληρώνω ενοίκιο και λογαριασμούς, μου δίνω 10 ευρώ τη μέρα χαρτζιλίκι και ό,τι μένει προσπαθώ να το βάζω στην άκρη για τα έκτακτα έξοδα του μήνα. Με αυτό τον τρόπο, που είναι λίγο μίζερος, μπορώ να τα βγάζω πέρα και να μην ξεμένω. Δεν καταδέχομαι να χρωστάω σε κανέναν. Πιστεύω στην αυτάρκεια του ανθρώπου. Δυστυχώς, όμως, έχω μπει εγγυητής σε δάνεια δύο φίλων οι οποίοι δεν τα πληρώνουν πια και με ενοχλούν με τηλεφωνήματα οι τράπεζες. Την υγεία μου δεν την προσέχω ιδιαίτερα, ίσως επειδή νιώθω ακόμα πολύ νέος. Έχω κάνει δύο επεμβάσεις σε δημόσιο νοσοκομείο, και τις δύο παλιά, πριν από την κρίση. Το ΙΚΑ κάλυψε τα πάντα – εκτός από το φακελάκι. Επειδή προσλήφθηκα με εξετάσεις, με γραπτό διαγωνισμό του ΑΣΕΠ, έχω την ψευδαίσθηση ότι θα με σεβαστούν και δεν θα με διώξουν ποτέ από τη δουλειά. Το άγχος μου αφορά κυρίως τις μισθολογικές μειώσεις που θα έρθουν. Έκοψα τα ταξίδια, περιόρισα τις εξόδους, δεν ξέρω τι άλλο μένει να κόψω. Νομίζω ότι θα πάρω μια μικρή σύνταξη, αλλά δεν θέλω ούτε να γεράσω, ούτε να πάρω σύνταξη. Ας είμαι νέος και μετά το πληκτικό οκτάωρο εγώ βρίσκω τρόπους να περνάω καλά – ακόμα και με λίγα λεφτά!».

❖ ΥΠΑΡΧΕΙ ΕΛΠΙΔΑ; Πώς θα εξελιχθεί η κατάσταση και πόσες αλλαγές θα γίνουν μέχρι να έρθει η ώρα να πάρει σύνταξη ο σημερινός 25άρης κανείς δεν μπορεί να προβλέψει. Με τη μαύρη εργασία να είναι αναγκαίο κακό (υπάρχουν εργαζόμενοι που προτιμούν να παίρνουν κάτι έξτρα στο χέρι παρά να δουλεύουν νόμιμα και να πληρώνουν εισφορές) και τον πληθυσμό να γερνάει, φαίνεται ότι θα είμαστε για πολλά χρόνια σε έναν φαύλο κύκλο που κάνει τη λύση σχεδόν αδύνατη. Αν δεν βρεθεί τρόπος να έρχονται πιο πολλές εισφορές στα ταμεία, πώς θα πληρώνονται όλο και περισσότερες συντάξεις; Και πώς να πληρώνεις στα ταμεία, όταν ο βασικός

μισθός έχει πέσει στα 500 ευρώ και ένας πολύ μεγάλος αριθμός ανθρώπων δουλεύει με 300 ευρώ; Αν είσαι ελεύθερος επαγγελματίας, είναι αδύνατον να συντηρήσεις το μπλοκάκι και το ποσό που πληρώνεις στο ΤΕΒΕ και προτιμάς τα «μαύρα». Έτσι κι αλλιώς, δεν περιμένεις να πάρεις σύνταξη. Με αυτό το σκεπτικό και το καθεστώς παρανομίας που καλλιεργεί το ίδιο το κράτος, τα πράγματα θα γίνονται όλο και χειρότερα. Το μόνο που είναι σίγουρο είναι ότι χρειάζονται δραστικές ενέργειες, όπως π.χ. η νομιμοποίηση όλων των μεταναστών, για να αρχίσουν να απασχολούνται νόμιμα και να πληρώνουν εισφορές. «Το να ξεκινήσεις ένα δικό σου επάγγελμα είναι ένα πολύ μεγάλο βήμα και ριψοκίνδυνο σε μια τέτοια εποχή» λέει η Αντιγόνη Ζ., 24 χρονών, ψυχολόγος. «Ωστόσο, χαίρομαι γι’ αυτό. Προσπάθησα όλα να είναι τυπικά και νόμιμα, με κανονική έναρξη στην εφορία, με το μπλοκ αποδείξεων και τα λοιπά. Δυστυχώς, πολλές φορές έρχονται πελάτες, κάνουν χρήση των υπηρεσιών και στο τέλος σου λένε ότι δεν έχουν να σε πληρώσουν ή εξαφανίζονται. Πληρώνω περίπου 450 ευρώ το δίμηνο για την ασφάλισή μου. Τη δεδομένη στιγμή αδυνατώ να πληρώσω όλο το ποσό μόνη μου. Αναγκαστικά, χρειάζεται βοήθεια από την οικογένειά μου. Θα ήθελα, πέρα από τα λειτουργικά έξοδα του γραφείου, να μπορώ να πληρώνω όλο το ποσό μόνη μου. Όσον αφορά το θέμα της σύνταξης, θεωρώ σχεδόν απίθανο να μην πάρω ποτέ, μα ποτέ. Πιστεύω, όμως, πως, όπως έχουν τα πράγματα σήμερα, εγώ και πολλοί ακόμα θα πάρουμε ένα εξαιρετικά χαμηλό ποσό. Από την άλλη, τα γεράματα μου φαίνονται μακριά, δεν τα φαντάζομαι καν. Το μόνο πράγμα που σκέφτομαι είναι αν η δουλειά πάει λίγο καλύτερα να μπω σε ένα πρόγραμμα ιδιωτικής ασφάλισης. Αν με ρωτάς για την περίπτωση που αρρωστήσω, μέσα μου πιστεύω στην αλληλεγγύη. Θεωρώ πως υπάρχει ακόμη ανθρωπιά». «Η ελπίδα είναι κάτι καλό για να πεθάνει και το καλό δεν πεθαίνει ποτέ» προσθέτει ο Χρήστος Κιουμουρτζής. «Απλώς ζούμε σε καιρούς που υπερισχύει το κακό και εκεί είναι που πρέπει να πιστέψω σ’ εμένα και στους γύρω μου, ότι το καλό θα κερδίσει, και να προσπαθώ να αλλάζω αυτά που μπορώ. Η αλληλεγγύη είναι επίσης πολύ σημαντική και τη ζω καθημερινά, πολύ περισσότερο αυτή την περίοδο, που ψάχναμε πράγματα όπως καροτσάκι και άλλα μωρουδιακά και με μια ανάρτηση στο facebook βρέθηκαν πολλά πράγματα κι έτσι έχουμε όλα τα βασικά που χρειάζεται ένα μωρό, κι αυτό γιατί ξένοι άνθρωποι που δεν μας ξέρουν φάνηκαν πρόθυμοι να μας βοηθήσουν. Άρα, κλείνοντας, λέω να βάλουμε στα δεινά ένα “Ρο” και όλα γίνονται Ρόδ(ε)ινα».¶ 12.11.15 – lifo

25

απο τον χρηστο παριδη. φωτογραφια: παρις ταβιτιαν.

οιAθηναίοι

q Γεννήθηκα στην Αθήνα, στο Χαλάνδρι, μια εποχή που ήταν υπέροχο, με τις γειτονιές του, τις μυρωδιές του, την άπλα του. Ήταν πρωτεύουσα, ενώ δεν ήταν πρωτεύουσα, γεμάτο μονοκατοικίες με κήπους που την άνοιξη μοσχοβολούσαν, υπήρχαν παρέες, παιδιά που έπαιζαν μπάλα στις αλάνες και κυνηγούσαν με σφεντόνα πουλιά και γάτες. Και με 17 κινηματογράφους, χειμερινούς και θερινούς.

q Ο πατέρας μου έφυγε όταν ήμουν 8 μηνών. Μας μεγάλωσε, εμένα και τον αδελφό μου, η μητέρα μου, δουλεύοντας. Ήταν δύσκολα, αλλά περήφανα, έντιμα, χαρούμενα και γενναιόδωρα. Προς το τέλος του σχολείου, καταλαβαίνω ότι με έλκει η εικόνα. Δεν είχα δική μου μηχανή, αλλά στις οικογενειακές γιορτές και στις εκδρομές, όταν έπεφτε καμιά Kodak Instamatic στα χέρια μου, τραβούσα φωτογραφίες. Ήταν καθαρές, καλές και σωστές φωτογραφίες.

q Σε ένα πανηγύρι στο Χαλάνδρι υπήρχε μια τέντα μέσα στην παιδική χαρά, με μια μαρκίζα που έλεγε «Η ασώματος κεφαλή». Ήταν η πιο συγκλονιστική εικόνα που είχα δει στη ζωή μου. Την κουβαλάω μέχρι σήμερα. Η περιέργειά μου, η μαγεία που μου άσκησε, το ξάφνιασμα που υπέστην όταν μπήκα στη σκηνή και είδα ένα πιάτο και μέσα σε αυτό ένα κεφάλι ήταν η απόλυτη παραδοξολογία. Προφανώς, είχαν σκάψει στην άμμο, είχε μπει κάποιος και υπήρχε ένα κεφάλι γερμένο μέσα στο πιάτο. Είδα τη φωτογραφία του Γουίτκιν έπειτα από χρόνια, που έδειχνε πραγματικό κεφάλι, κομμένο, σε πιάτο.

q Λίγα χρόνια μετά, σε ένα ταξίδι στην Ύδρα με την τότε φίλη μου, δανείζομαι μια μηχανή Zenith E –που ήταν σαν να είχα ένα εξωγήινο ον στα χέρια μου–, ένα ανεκτίμητο εργαλείο. Τράβηξα 5 φιλμ. Πάλι οι φωτογραφίες ήταν καθαρές, με καλά χρώματα, και βλέποντάς τες σήμερα, όπως και τις οικογενειακές, θα έλεγα ότι έτσι θα τις τράβαγα και τώρα. Τις βλέπει ένας φίλος μου, που ασχολιόταν με φωτογραφία, και μου λέει να δοκιμάσω ασπρόμαυρο.

q Τραβάω ένα ασπρόμαυρο, λοιπόν, και το έχω να κάθεται μήνες, χωρίς να το εμφανίσω. Τότε έδινα εξετάσεις για Πολυτεχνείο, αλλά δεν πέρασα εξαιτίας μιας δυνατής ερωτικής απογοήτευσης. Έχω ήδη εμπλακεί με τη φωτογραφία, όχι με την προοπτική ότι θα ζήσω από αυτό αλλά ότι θα το κάνω ως κάτι που αγαπάω πολύ. Με ενδιέφερε η φωτογραφία δρόμου, έχοντας επηρεαστεί από τον Μπρεσόν. Υπήρχαν ήδη κάποια περιοδικά που ψάχναμε και φίλοι που έφερναν από το εξωτερικό βιβλία.

q Μια μέρα συναντώ έναν γνωστό που είχε σκοτεινό θάλαμο. Του ζητάω να εμφανίσω το ασπρόμαυρο φιλμ που είχα και καθόταν. Η μεγαλύτερη αναρχία που θα μπορούσε να υπάρχει σε σκοτεινό θάλαμο ήταν εκεί μέσα, αλλά σ’ εκείνο το χάος έμεινα μέρες, έως ότου έμαθα να εμφανίζω. Από κει ξεκινάει αυτή η διαδρομή. Μία από εκείνες τις ασπρόμαυρες φωτογραφίες, που έδειχνε μία πέτρα, έναν σκύλο, μία καντίνα και ένα αυτοκίνητο, για πολλούς είναι από τις σημαντικότερες φωτογραφίες που έχω κάνει στη ζωή μου.

q Συμμετέχω σε μια ομαδική έκθεση

τριών Χαλανδρέων φωτογράφων στο Αετοπούλειο Πολιτιστικό Κέντρο, όπου δείχνω τους «Χαμηλούς Ορίζοντες», μία σειρά φωτογραφιών στην οποία ακουμπάω στο έδαφος, όλα τα τεκταινόμενα συμβαίνουν στο κάτω μέρος του κάδρου και από πάνω υπάρχει πάρα πολύς ουρανός. Εκείνο, όμως, που απογείωσε τη δουλειά μου σε επίπεδο δημιουργικότητας και κλήθηκε να παρουσιαστεί στα Eυροπάλια του 1982 ήταν μέσα σε ένα κουπέ τρένου στη διαδρομή Αθήνα-Θεσσαλονίκη. Ταξιδεύοντας με έναν φίλο για να φωτογραφίσουμε, παρατήρησα ότι οι φάτσες στο κουπέ ήταν συγκλονιστικές.

q Είμαι φωτογράφος που κατεξοχήν βασίζεται στο ένστικτο, μέχρι και σήμερα. Οτιδήποτε έχω σχεδιάσει στη ζωή μου είναι ένα πράγμα αδύναμο και άνοστο. Η φωτογραφία βασίζεται στην έννοια του τυχαίου, στην περίφημη «αποφασιστική στιγμή» του Μπρεσόν. Αν πάψει να είναι τυχαίο, γίνεται μια άλλη φωτογραφία, λίγο πιο ακαδημαϊκή.

q Οι τρεις φίλοι από το Αετοπούλειο καλούμαστε από τον Παπουτσάκη του «Αντί» να κάνουμε ένα βιβλίο πάνω στο νεοελληνικό κιτς, το Κάτι το ωραίον, με ιδεολογικό καθοδηγητή περί του κιτς τον Χάρη Καμπουρίδη. Η Ελλάδα μέσα από τα μάτια τριών πιτσιρικάδων χωρίς καμία φωτογραφική παιδεία και ενστικτωδώς δρώντων. Ένα καταπληκτικό οδοιπορικό σε όλη την Ελλάδα με έναν σκαραβαίο, φωτογραφίζοντας το καθ’ ημάς κιτς, από μνημεία μέχρι ντίσκο που θυμίζουν νεκροταφεία και αγάλματα. Ναυαρχίδα της εμπειρίας μας ο Φουρναράκης στα Φιλιατρά, ένας πύργος του Άιφελ, και ο πύργος των παραμυθιών σε ένα χωριό έξω από τα Φιλιατρά, μια πολυκατοικία-κάστρο και κανόνια δίπλα στη θάλασσα. Ο ναός του κιτς!

q Ο Πλάτων Ριβέλλης μου προτείνει να ανοίξω τον χώρο του. Εκθέτω στον Φωτοχώρο με μία σειρά από διάφορες θεματικές. Εκείνη την εποχή ξεκινάει η συνεργασία μου με τη «Γραμμή», όπου μου συμβαίνει η ευτυχής συγκυρία να συνεργαστώ με το «Τέταρτο» του Χατζιδάκι. Η πρώτη μου επαγγελματική δουλειά ήταν το εξώφυλλο του πρώτου τεύχους του.

q Ο Χατζιδάκις είναι με διαφορά ο πιο σημαντικός Έλληνας από όσους έχω γνωρίσει. Τον ήξερα ήδη από τον καιρό που ετοιμάζαμε το Κάτι το ωραίον, που πήγαμε με τον Παπουτσάκη να του δείξουμε υλικό για να γράψει μουσική για το κιτς. Εκεί μου έκανε εντύπωση η δεινότητα του ανδρός. Είδε μια εικόνα από τη Θεσσαλονίκη και με μία πρόταση 15 λέξεων περιέγραψε την πόλη τόσο υπέροχα, τόσο ποιητικά και τόσο φωτεινά και ποιητικά, που ακόμα το θυμάμαι. Με το «Τέταρτο» ομολογώ ότι αρχίζει μια σχέση λατρείας αμφίδρομη. Γίνομαι ο αποκλειστικός φωτογράφος του περιοδικού και κάνω όλα του τα εξώφυλλα. Κάθε εξώφυλλο είναι και μία εμπειρία, γιατί για καθένα από αυτά κάναμε ειδική σύσκεψη. Συναντιόμαστε στο γραφείο του στη Βουκουρεστίου, όπου παραγγέλνει κρασιά

Τάσος Βρεττός Φωτογράφος. Γεννήθηκε στο Χαλάνδρι, ζει στην Κηφισιά. Μέχρι σήμερα βασίζεται στο ένστικτό του.

26 lifo – 12.11.15

οιAθηναίοΙ

Τάσος Βρεττός

και φαγητό, και μου λέει την ιδέα, αφήνοντάς με ελεύθερο. Κάποιες φορές ήταν φωτογραφίες μου τις οποίες του έδινα, τις μελετούσε και αποφάσιζε.

q Ο Χατζιδάκις μου έμαθε τι σημαίνει γενναιότητα και χιούμορ. Μια κολοσσιαία γενναιότητα.

Ήταν ο άνθρωπος ο οποίος παρήγαγε αισθητική, πολιτισμό, πολιτική, τα πάντα. Με επηρέασε όχι γιατί μου έδειχνε σώνει και καλά κάτι, αλλά παρατηρώντας τη στάση ζωής του εγώ έμαθα τη δουλειά μου. Δεν υπήρξα ποτέ στο στενό κοινωνικό του περιβάλλον, αλλά είχαμε μια εξαιρετική επαγγελματική σχέση. Μετανιώνω που δεν προλάβαμε να κάνουμε ένα βιβλίο που θα σχολίαζε φωτογραφίες μου.

q Με το που φεύγει ο Μάνος από το «Τέταρτο», πηγαίνω στον «Ταχυδρόμο». Εκεί στήνεται, χτίζεται, αυτό που θα ακολουθούσε. Είμαι πια ένας επαγγελματίας φωτογράφος. Ξεκινάει το lifestyle και συνεργάζομαι με πολλά γυναικεία περιοδικά. Κάνω πολλή μόδα, πολλά πορτρέτα και πάρα πολλά εξώφυλλα δίσκων.

q Όταν συνειδητοποιώ, κάποια στιγμή, ότι βουλιάζω, χάνοντας τη δημιουργικότητά μου, έχοντας κάνει ένα βιβλίο με τον Διονύση Φωτόπουλο, τις Αποκαλύψεις, παράλληλα με μια πετυχημένη έκθεση στη Ζουμπουλάκη –μεγάλη εμπειρία και «ταξίδι»–, με πολύ κόπο επιδιώκω να αφιερώνω ένα κομμάτι χρόνου και στην προσωπική μου δουλειά. Είμαι ο μοναδικός φωτογράφος ο οποίος παίζει μπάλα και στον εικαστικό χώρο, παράλληλα με τον επαγγελματικό χώρο.

q Είναι μια εποχή που τα περιοδικά μόδας και οι φωτογραφίσεις εκρήγνυνται κι εκεί χάνουμε ένα πολύ μεγάλο στοίχημα ως φωτογράφοι. Κυριαρχεί στην Ελλάδα η κόπια. Είμαι από τους ελάχιστους φωτογράφους που δεν μπήκαν σε αυτό, και κατ’ επέκταση πληρώνω ένα τεράστιο τίμημα. Η ελληνική φωτογραφία μόδας θα μπορούσε να αποκτήσει δική της ταυτότητα – υπήρχαν λεφτά, μοντέλα, ρούχα. Να ξεπεταχτούν άνθρωποι που είχαν τις δυνατότητες, με μια γραφή που θα ήταν αποδεκτή στο εξωτερικό. Αυτό δεν έγινε. Ταλαντούχα παιδιά δεν αρνήθηκαν να κοπιάρουν. Προσωπικά, πειραματίστηκα πολύ με τη μόδα, με διάφορους τρόπους και μέσα, δανειζόμενος στοιχεία που κουβαλούσα ως εμπειρία και γραφή προσωπική από το παρελθόν. Αντιμετώπισα τη μόδα λίγο ως πορτρέτο.

q Θεωρώ ότι δημιούργησα μια προσωπική γραφή στον επαγγελματικό χώρο, όχι μόνο της μόδας, αλλά στο σύνολο της εικόνας, στη φωτογραφία. Η κάθε ιστορία, η εμπειρία μου στο lifestyle είχε πολύ ενδιαφέρον, ήταν χαριτωμένο μάθημα ζωής, αλλά οι διαδρομές μου στις προσωπικές δουλειές ήταν αφορμή ψυχανάλυσης και αυτογνωσίας. Έχω επηρεαστεί πολύ και από τον κινηματογράφο. Οι μεγάλοι σκηνοθέτες είναι τεράστια πηγή έμπνευσης. Φωτογραφίζω, πια, μόνο οριζόντια, ποτέ κάθετα, έχοντας χάσει πάρα πολλές καλές φωτογραφίας, που θα ήταν πολύ πιο δυνατές κάθετες.

q Η επανεκκίνηση της δημιουργικότητάς μου έγινε αρχές του 2000, με τις «Εμφιαλώσεις» που εξέθεσα στο Επίκεντρο. Σώματα παραμορφωμένα που βυθίζω μέσα σε μπουκάλια, χωρίς καμία ψηφιακή επέμβαση. Είναι η πιο ασφυκτική δουλειά που έχω κάνει ποτέ και από κει και μετά μπαίνω σε ένα παραλήρημα δημιουργικότητας. Συνεχή πρότζεκτ, που άλλα έχουν δειχθεί και άλλα όχι. Όπως μια έκθεση στο στριπτιτζάδικο ΤΕΣΣΕΡΑ, όπου δείχνω ένα πορτφόλιο με φωτογραφίες που τραβούσα πέντε χρόνια σε διάφορα παράξενα κλαμπ και shows. Μπήκα στο απόλυτο άβατο.

q Με ενδιέφερε πολύ το κιτς. Έχω κάνει όλα τα κοστούμια του Φλωρινιώτη. Όσον αφορά το lifestyle, ενώ ήμουν από τους ανθρώπους που το φτιάχνανε, δεν συμμετείχα ποτέ στο πανηγύρι. Ήταν σαφές ότι όλο αυτό ήταν παράλογο. Άπειρα περιοδικά μόδας, περισσότερα απ’ όσα έχει η Ιταλία, άπειρες φωτογραφίσεις μόδας σε μια χώρα που δεν παρήγαγε μόδα. Αλλά και κολοσσιαία εμπειρία. Όλο το ματαιόδοξο κομμάτι που έχει ο καθένας μας ικανοποιήθηκε πάρα πολύ. Μπαινόβγαινα στον χώρο αφοσιωμένος στη δουλειά μου. Γι’ αυτό και κάνω ακόμα φωτογραφία, επειδή δεν με ρούφηξε κοινωνικά αυτό το περιβάλλον . Έλληνα, η ιερότητα του χώρου των μπουζουκιών, που ασκούσε εξουσία στην αισθητική. Με το τέλος του lifestyle, επιτέλους, εκλείπει ο αρχοντοχωριατισμός. Η κρίση ήταν απότομη, αλλά έφερε στα ίσα του όλο αυτό το παράλογο. Αυτή είναι η Ελλάδα, αυτά τα περιοδικά και τη μόδα μπορεί να έχει. Η Ελλάδα της δημιουργικότητας επανεκκινεί ανθρώπους ή ομάδες που είναι πραγματικά δημιουργικοί, ώστε να ξαναφτιάξουμε τον πολιτισμό που χάσαμε. Κοιμηθήκαμε πολύ καιρό σε ένα πάρτι και ξυπνήσαμε γυμνοί.

q Είναι σαν να έχω ζήσει πολλές και διαφορετικές, παράλληλες μεταξύ τους ζωές. Για μένα η φωτογραφία ήταν πέρα από το ταξίδι. Η περιέργειά μου περνούσε πάντα μέσα από τη μηχανή. Ουσιαστικά, η παρατήρησή μου στα πρότζεκτ στα οποία μπήκα και ταξίδεψα ήταν από μια περιέργεια. Άκουσα πριν από τρία χρόνια για μια Ανάσταση που γίνεται στην αιθιοπική εκκλησία και είχα την περιέργεια να τη δω. Έφτασα στον αιθιοπικό ναό στο Πολύγωνο, όπου μου έδωσαν τη δυνατότητα να φωτογραφίσω. Έτσι ξεκίνησε η αναζήτηση λατρευτικών χώρων μέσα στον λαβύρινθο της πόλης. Δεν είναι κρυφοί. Εκείνο που ενώνει όλους αυτούς τους χώρους είναι η πίστη. Κι όπως μου είπε ένα παιδί σε έναν ναό ιρακινών χριστιανών, είναι «η πατρίδα, η οικογένεια, το κομμάτι της ζωής τους το οποίο κουβαλάνε το μοναδικό μέρος όπου νιώθουν οικεία». Ο τρόπος που εκφράζεται, από θρησκεία σε θρησκεία, ακόμα και από ναό σε ναό της ίδιας θρησκείας, είναι διαφορετικός. Ήταν όλοι τους εξαιρετικά φιλόξενοι μαζί μου.

q Οι δύο χώροι, των στριπτιτζάδικων και των λατρευτικών τόπων, είχαν την έννοια του άβατου για μένα. Το άβατο με έλκυε πάντα. Η τέντα με την «ασώματο κεφαλή» εμπεριείχε ως έννοια και το άβατο. Τα backstages των στριπτιτζάδικων είχαν την αίσθηση του άβατου και μια ιερότητα. Επί της ουσίας, ήμουν ωσεί παρών, φροντίζοντας να παραμένω αόρατος. Έχω χάσει και στις δύο περιπτώσεις πολύ σημαντικές εικόνες γιατί ένιωθα ότι δεν μπορούσαν να περάσω τη γραμμή όπου στάθηκα με απίστευτη περιέργεια και δέος, φωτογραφίζοντας πολλές φορές με σηκωμένη την τρίχα. Η «ασώματος κεφαλή» που επανέρχεται. Χώροι με μια μαγεία. Μια αίσθηση σαν να το βλέπω στον ύπνο μου ή σαν να το ζω.

q Η Αθήνα είναι αυτό πια. Οι περισσότεροι δεν θέλουν να το αποδεχτούν, αλλά η πόλη αλλάζει. Δεν είναι μόνο δική μας η Αθήνα, ανήκει και σε αυτούς. Είναι το νέο της πρόσωπο και δεν θα έπρεπε να είναι κρυφό.

Κυριαρχεί στην Ελλάδα η κόπια. Είμαι από τους ελάχιστους φωτογράφους που δεν μπήκαν σε αυτό, και κατ’ επέκταση πληρώνω ένα τεράστιο τίμημα. Η ελληνική φωτογραφία μόδας θα μπορούσε να αποκτήσει δική της ταυτότητα.

28 lifo – 12.11.15

☛

q Το πιο αξιοσημείωτο, πέρα από τη δυναμική των περιοδικών, ήταν τα μπουζούκια. Όλο αυτό το κομμάτι του

ΙNFO Η έκθεση «Τ(ρ)όποι λατρείας» με φωτογραφίες του Τάσου Βρεττού στους αυτοσχέδιους χώρους λατρείας των μεταναστών και προσφύγων της Αθήνας παρουσιάζεται στο Μουσείο Μπενάκη - Πειραιώς από τις 20/11. www.benaki.gr

Από την παράσταση Υβόννη, η πριγκίπισσα της Βουργουνδίας του Witold Gombrowicz σε σκηνοθεσία Krzysztof Garbaczewski, Φεστιβαλ Transitions, Στέγη Γραμμάτων & Τεχνών.

ΑΦΙ ΕΡΩ ΜΑ

ATHENS ON STAGE

Η LiFO προτείνει 40 θεατρικές παραστάσεις που αξίζει να δείτε αυτήν τη σεζόν στην Αθήνα.

Από τη LiFO Team

12.11.15 – lifo

29

ATHENS ON STAGE

ΑΦΙ ΕΡΩ ΜΑ

30 lifo – 12.11.15

Transitions 3: Central Europe the day of fury (η μέρα της οργής), σκην. αrpαd schilling Η Ουγγαρία έχει τον πρώτο λόγο στο Transitions 3 (καθώς υπερτερούν οι Ούγγροι δημιουργοί στο συνολικό πρόγραμμα), που θα ανοίξει με την καινούργια δουλειά του Αrpad Schilling και της ομάδας Krétakör – η παράσταση του Γλάρου στο Φεστιβάλ Αθηνών του 2007 ήταν αποκαλυπτική για το πώς το τσεχοφικό θέατρο μπορεί να αγγίξει βαθιά το σύγχρονο κοινό, χωρίς να χρειάζεται να πληγωθεί από τολμηρά ευρήματα. Πρόκειται για συμπαραγωγή της Στέγης με το θέατρο της Βουδαπέστης Trafo και τον θίασο Krétakör, που θα κάνει παγκόσμια πρεμιέρα στην Αθήνα. Ο Schilling (γεν. 1974) αντλεί το υλικό του από μία αληθινή ιστορία: τη δημόσια παρέμβαση μιας νοσηλεύτριας στις αρχές του 2015, η οποία κατήγγειλε την απαράδεκτη κατάσταση στον τομέα της υγείας, στη συνέχεια παραιτήθηκε, ντύθηκε στα μαύρα και κάλεσε τους συναδέλφους της να βγουν στους δρόμους. Η γυναίκα αντιπαρατίθεται με την προηγούμενη γενιά στο πρόσωπο της μητέρας της και με τη νέα, στο πρόσωπο της κόρης της – οι παλιές ιδέες ξόφλησαν, οι καινούργιες αναζητούν τον δρόμο τους, αλλά στο μεταξύ πρέπει να ζήσουμε σαν άνθρωποι. Η Μέρα της Oργής, όπως είναι ο τίτλος της παράστασης, είναι μια ριζοσπαστική «μουσική κωμωδία» για τους περιθωριοποιημένους πολίτες της σημερινής Ευρώπης. 11-12.11.2015, κεντρικη σκηνη, 21:00 frankensteinproject, proton theatre, σκην. kornél mundruczo Δημιουργός 15 ταινιών μικρού και μεγάλου μήκους, ο Ούγγρος Kornél Mundruczo (γεν.

1975) συζητήθηκε αρκούντως όταν η ταινία του Λευκός Θεός πήρε το βραβείο Un Certain Regard στο Φεστιβάλ Καννών 2014. Λίγα χρόνια πριν, το 2010, είχε γυρίσει την ταινία Tender Son: The Frankenstein Project σε δικό του σενάριο, βασισμένο σ’ ένα θεατρικό του που είχε εμπνευστεί από τον Φρανκεστάιν της

Μέρι Σέλεϊ. Εδώ ο Φρανκενστάιν δεν είναι τέρας αλλά ένας 17χρονος νέος που μεγάλωσε σε ίδρυμα, ψάχνει τους γονείς του, τους βρίσκει, τον αρνούνται και κατά σύμπτωση βρίσκεται σε μια οντισιόν για ηθοποιούς. Μια περιέργη «πατρική» σχέση θα δημιουργηθεί ανάμεσα στον σκηνοθέτη και στον νεαρό, που θα εξελιχθεί σε αιματοβαμμένο θρίλερ εκδίκησης. Το Frankenstein-Project θα παρουσιαστεί σ’ έναν εγκαταλελειμμένο χώρο στο κέντρο της Αθήνας, ιδανικό για την trash εικονοποιία του σκηνοθέτη και τις splatter σκηνές της παράστασης. 13-15.11.2015, εκτος στεγης

Melodrama που θα δούμε στη Στέγη προέκυψε από μια τυχαία αναζήτηση στο Διαδίκτυο, όταν η Salamon ανακάλυψε μια γυναίκα με το ίδιο όνομα που ζούσε σ’ ένα χωριό της Ουγγαρίας. Πρόκειται για μία περφόρμανς-ντοκιμαντέρ, μέσα από την οποία αφηγείται τη ζωή της άγνωστης σαν να ήταν δική της. Η Salamon αναρωτιέται πώς και πόσο καθορίζουν τη ζωή μας η Ιστορία και η μνήμη. Οι αναμνήσεις μας είναι «ερμηνείες» και πόσο στενή μπορεί να είναι η σχέση της επίσημης, μεγάλης Ιστορίας και των μικρών ιστοριών των ανθρώπων; Ερμηνεύει η ίδια. 25-26.11.2015 , μικρη σκηνη, 21:00

our secrets (τα μυστικά μας), σκην. béla pintér Ο Bela Pinter γεννήθηκε το 1970 στη Βουδαπέστη. Στα τέλη της δεκαετίας του ’80 και τη δεκαετία του ’90 συνεργάστηκε ως ηθοποιός με τις πλέον σημαντικές ομάδες της ουγγρικής σκηνής. Το 1998 ίδρυσε τη δική του ομάδα, Pintér Béla és Tarsulata, και έκτοτε γράφει και σκηνοθετεί έργα με βασικά πεδία αναφοράς την Ιστορία της χώρας του (και τις μουσικές και λαογραφικές παραδόσεις της) και οξέα σύγχρονα ζητήματα, συλλογικές νευρώσεις και παθογένειες, που έχουν αφετηρία και βάση στο μεταπολεμικό παρελθόν της Ουγγαρίας. Στο Our Secrets, δράμα μετ’ ασμάτων, ο χρόνος γυρίζει στην, ακόμη κομμουνιστική, Ουγγαρία των ’80s. Σε μια αίθουσα χορού παρευρίσκονται ένας αντικαθεστωτικός και ένας χαφιές της μυστικής αστυνομίας. Με ωμό ρεαλισμό, σαρκαστικό χιούμορ αλλά και υπόγειο λυρισμό ο Pinter εκθέτει ζωές ανθρώπων που συνθλίβονται εν μέσω παραδοσιακών τραγουδιών, πεολειχιών, βιασμών ανηλίκων, αλκοόλ και συζητήσεων για το Σιδηρούν Παραπέτασμα. Η παράσταση είναι ακατάλληλη για ανηλίκους. 14-15.11.2015, μικρη σκηνη, 21:00

inventory of powerlessness (απογραφή της ανισχυρότητας) της edit kaldor Η Edit Kaldor γεννήθηκε στη Βουδαπέστη, αλλά έζησε 10 χρόνια στις ΗΠΑ, όπου σπούδασε αγγλική φιλολογία και θέατρο και δούλεψε ως δραματουργός και video-maker. Έπειτα από μεταπτυχιακές σπουδές στο Άμστερνταμ, όπου ζει και εργάζεται σήμερα, άρχισε να ασχολείται συστηματικά με το θέατρο γράφοντας και σκηνοθετώντας τα δικά της έργα, με μια γλώσσα που αρνείται τους συμβατικούς περιορισμούς [Or Press Escape (2002), New Game (2004), Drama (2005), Point Blank (2007), C’ est du chinois (2010), WORK (2011), One Hour (2012)]. Της αρέσει να συνδυάζει μυθοπλαστικά στοιχεία με αληθινά ντοκουμέντα, χρησιμοποιεί ψηφιακά μέσα και συχνά δουλεύει με ανθρώπους που δεν έχουν επαγγελματική σχέση με τη σκηνή. Το Inventory of Powerlessness (η απόδοση της τελευταίας λέξης του τίτλου με το «ανισχυρότητα» είναι απολύτως προβληματική) είναι ένα ερευνητικό πρότζεκτ που ξεκίνησε το 2012 και έχει θέμα την κατάσταση των ανίσχυρων. Συμμετέχουν και καταθέτουν την άποψή τους ή την εμπειρία τους άνθρωποι διαφορετικών ηλικιών και κοινωνικού/οικονομικού υπόβαθρου, προκαλώντας συζήτηση για τις δομές –πολιτικές και κοινωνικο-οικονομικές– που ορίζουν τις ζωές μας με στόχο την αυτοσυνείδηση και τη συναίσθηση της αξίας

melodrama, της eszter salamon Κατάγεται από την Ουγγαρία, αλλά ζει και εργάζεται στο Παρίσι και στο Βερολίνο η χορογράφος, χορεύτρια και περφόρμερ Eszter Salamon. Η παράσταση

της αλληλεγγύης σε ατομικό και συλλογικό επίπεδο. Μέχρι σήμερα έχει παρουσιαστεί στο Άμστερνταμ, στο Πότσναν, στο Βερολίνο και στην Πράγα – το εργαστήριο οδήγησε σε μια παράσταση, στην οποία έλαβαν αυθόρμητα μέρος και μέλη του κοινού. Οι συμμετέχοντες από κάθε πόλη, συμπεριλαμβανομένης της Αθήνας, προσκαλούνται να συμμετάσχουν στο επόμενο θεατρικό πρότζεκτ της Edit Kaldor, τη δικτυακή περφόρμανς Web of Trust (Ιστός Εμπιστοσύνης), με θέμα το επόμενο βήμα: την ανάληψη δράσης για την εξάλειψη της αδικίας. (Η περφόρμανς αυτή θα παρουσιαστεί τον Μάιο του 2016 στη Στέγη, στο πλαίσιο του 3ου Fast Forward Festival). 2829.11.2015, αιθουσα χορου clouds (σύννεφα), σκην. handa gote Η κολεκτίβα Handa Gote Research & Development από την Πράγα δημιουργήθηκε το 2005. Κινείται στα όρια των παραστατικών και των οπτικών τεχνών, με δουλειές εννοιολογικού χαρακτήρα στην κατεύθυνση του μετα-δραματικού και μετα-θεαματικού θεάτρου. Στις παραστάσεις της η νέα τεχνολογία ανταμώνει με την «αρχαιολογία» των τεχνολογικών μέσων, ενώ οι ιστορίες που έλκουν τους ανθρώπους της ομάδας αφορούν τη μνήμη και τον θάνατο – πράγματα, φαινόμενα, συνήθειες που έχουν ξεχαστεί ή εξαφανιστεί. Το Clouds αφηγείται την ιστορία της οικογένειας της Veronika Svabova, μέσα από την οποία ξετυλίσσεται η ιστορία μιας ολόκληρης χώρας κατά τη διάρκεια του 20ού αιώνα. Παλιές φωτογραφίες, γράμματα και σημειώματα, μια παλιά συνταγή, συνθέτουν το παράξενο παζλ της μνήμης μέσα από το οποίο προβάλλει επίμονα το ερώτημα: μπορούμε να μάθουμε από τα λάθη μας ή τα λάθη παλαιότερων γενεών; Μπορούν τα λάθη να μας καθορίσουν για μια ζωή; 21-22.11.2015, μικρη σκηνη, 19:00 process, dora sulzenko Hostova Ένα ντουέτο είναι το Process, που ερμηνεύουν η χορογράφος Dora Sulzenko Hostova και ο καλλιτεχνικός συνεργάτης της

Τ

ο τρίτο και τελευταίο «γεωπολιτικό» φεστιβάλ της Στέγης, Τransitions 3, μετά τα Βαλκάνια και τη Λατινική Αμερική, ρίχνει προβολείς στην κεντρική Ευρώπη. Από τις 11 έως τις 29 Νοεμβρίου σύγχρονοι δημιουργοί από την Ουγγαρία, την Πολωνία και την Τσεχία θα παρουσιάσουν παραστάσεις θεάτρου και χορού στη μεγάλη και στη μικρή σκηνή της Στέγης, με έντονο πολιτικό προβληματισμό και σαφές το άνοιγμα σε μεικτούς παραστατικούς κώδικες. Από τη Ματίνα Καλτάκη

Jan Ctvrtnik. Η χορογραφία αποκαλύπτει στο κοινό όλη τη διαδικασία προετοιμασίας μιας παράστασης, με την έρευνα, την επανάληψη και την κούραση που αυτή εμπεριέχει. 2526.11.2015, κεντρικη σκηνη, 19:00 magnificat της marta gornicka Το Magnificat (2011) της Marta Gornicka (που υπογράφει τη σύλληψη, το λιμπρέτο και τη σκηνοθεσία) είναι ένα 50λεπτο μανιφέστο που ερμηνεύει ένα σύνολο γυναικών, σαν Χορός αρχαίας τραγωδίας. Ανατρέποντας τις συνήθεις εικονογραφήσεις της θηλυκότητας, οι γυναίκες μιλούν για τη φύση του φύλου τους και τους κοινωνικούς ρόλους που την (επι-) καθορίζουν. Προέρχονται από διαφορετικές κοινωνικές ομάδες και μέσα από τη σκηνική συλλογικότητά τους, η φωνή και το σώμα τους αντιπαρατίθενται στη γλώσσα ως εργαλείο εξουσίας και χειραγώγησης.

21-22.11.2015, κεντρικη σκηνη, 21:00 small narration (μια μικρή αφήγηση) του wojtek ziemilski Πόσο μπορεί να βαρύνει τη ζωή ενός ανθρώπου η αποκάλυψη ότι ένα στενά συγγενικό του πρόσωπο ήταν χαφιές; Ο Πολωνός Woitek Ziemilski μαθαίνει ξαφνικά ότι ο παππούς του, ένας αξιοσέβαστος πολίτης, ήταν για πολλά χρόνια συνεργάτης της μυστικής αστυνομίας του κομμουνιστικού καθεστώτος. Εν είδει διαχείρισης του σοκ, γράφει (το 2010) ένα κείμενο και στήνει μια παράσταση σε μορφή διάλεξης για τα μυστικά και τα ψέματα που κουβαλάμε, για τις σκηνοθετημένες ταυτότητες και για τη μάταιη (;) προσπάθεια των καλλιτεχνών να διαχειριστούν γεγονότα που ανήκουν σε μια εποχή οριστικά περάσμενη. Ερμηνεύει ο ίδιος.

28-29.11.2015, μικρη σκηνη, 19:00 υβόννη, η πριγκίπισσα της βουργουνδίας του βίτολντ γκομπρόβιτς, σκην. krzysztof garbaczewski Αν και μόλις 32 χρόνων, ο Κrzysztof Garbaczewski (μαθητής του σπουδαίου σκηνοθέτη

Κριστιάν Λούπα) έχει μια πορεία που εντυπωσιάζει: έχει σκηνοθετήσει ήδη 16 παραστάσεις σπουδαίων έργων και λογοτεχνικών κειμένων. Στην Υβόννη, η πριγκίπισσα της Βουργουνδίας (1937), το μοναδικό θεατρικό έργο του ιδιοφυούς (Πολωνού) Βίτολντ Γκομπρόβιτς, ο Garbaczewski επιδιώκει τη σχέση της θεατρικής σκηνής με το κινηματογραφικό πλατό. Η παράσταση (του 2012) ανακαλεί το είδος του ψυχολογικού θρίλερ, με εμφανείς επιρροές από τον Χίτσκοκ – είναι σαν η ιστορία να γυρίζεται και μοντάρεται μπροστά στα μάτια μας, θίγοντας ερωτήματα για τη μνήμη και την Ιστορία πάντα σε σχέση με το πώς συλλαμβάνουμε τον εαυτό μας στον παρόντα χρόνο. 28-29.11.2015, κεντρικη σκηνη, 21:00 audition for a demonstration (ακρόαση για μια διαδήλωση) της lola arias Δεν κατάγεται από την κεντρική Ευρώπη αλλά αποτελεί τον συνδετικό κρίκο με το προηγούμενο φεστιβάλ Τransitions 2. Η σκηνοθέτις και συγγραφέας Λόλα Αρίας από την Αργεντινή καλεί το κοινό σε μια παράσταση-ακρόαση στην οποία πρωταγωνιστές θα είναι οι ίδιοι οι θεατές. Το ερώτημα που θα κληθούν να απαντήσουν είναι: «Αν μπορούσατε να γυρίσετε τον χρόνο πίσω, σε ποιο ιστορικό γεγονός θα θέλατε να βρεθείτε και ποιον ρόλο θα παίζατε; Θα ήσασταν διαδηλωτής, παρατηρητής, αστυνομικός;». Σε κάθε πόλη που παρουσιάζεται (η παγκόσμια πρεμιέρα της Ακρόασης για μια διαδήλωση έγινε τον Νοέμβριο του 2014 στο θέατρο Γκόρκι του Βερολίνου), η μορφή και το περιεχόμενο της παράστασης διαφοροποιούνται, όπως είναι φυσικό, ανάλογα με την ιστορία του κάθε τόπου και τα ειδικά χαρακτηριστικά του. Κεντρικό σημείο αναφοράς στην παρουσίασή της στη Στέγη είναι η εξέγερση του Πολυτεχνείου, 42 χρόνια μετά. Η σύλληψη και η δημιουργία είναι της Lola Arias, η έρευνα και η δραματουργία της ελληνικής εκδοχής του Πρόδρομου Τσινικόρη. 17.11.2015, κεντρικη σκηνη, 18:00

12.11.15 – lifo

31

Τι θα δοyμε φετος απο τη «Λυκοφως» Νέες προτάσεις και επιτυχημένες επαναλήψεις από την εταιρεία παραγωγής του Γιώργου Λυκιαρδόπουλου.

«Το Γαλάζιο του Ουρανού»

Ο «Θείος Βάνιας»

στο θέατρο Αλκμήνη

στο Νέο Θέατρο Βασιλάκου

M

ια κοινωνία σε κατάσταση νευρικής κρίσης, το συμβολικό μπλε του θυμού, η λογοτεχνία της παράβασης και ολόκληρο το κίνημα του σουρεαλισμού σέρνουν τον χορό και κινούνται στα βήματα μιας μεθυσμένης πολιτείας, επιχειρώντας ένα ψυχογράφημα της εποχής και των ανθρώπινων σχέσεων σε μια ακραία περίοδο της Ευρώπης. Ο σκηνοθέτης και επαγγελματίας του χορού, της μουσικής και της κίνησης Γιώργος Βέττος βάζει σε κίνηση τις ήδη διαταραγμένες ανθρώπινες σχέσεις, που φτάνουν μέχρι την ανθρώπινη θυσία. Με αφορμή το έργο του Μπατάιγ, εικονοποιεί την κραυγή μιας ολόκληρης κοινωνίας που σπαράσσεται, κάνoντάς την να μοιάζει με μια θεατρική Guernica, από όπου παρελαύνουν όλο το κίνημα του σουρεαλισμού και η τέχνη του Μεσοπολέμου. Παίζουν: Αθηνά Κουτσιανούλη, Ξανθή Γεωργίου, Αγγελική Μαραθιά, Δων Χριστοδούλου, Τάσος Σωτηράκης, Γιώργος Στυλιανόπουλος, Κωνσταντηνιά Δήμου, Γιώργος Λαμπρόπουλος

Ε

να ιλαροτραγικό κυνήγι ευτυχίας στο υπαρξιακό αδιέξοδο του ανθρώπου. Ερωτικές επιθυμίες που μένουν ανεκπλήρωτες, μια γυναίκα που κινεί τα νήματα και ένα κτήμα που ενώνει μια οικογένεια μπλεγμένη σε κρυφούς πόθους βγαίνει στο σφυρί. Την ιστορία του Άντον Τσέχoφ Θείος Βάνιας παρουσιάζει για δεύτερη χρονιά η «Λυκόφως» , στην ανανεωμένη σκηνή του θεάτρου Βασιλάκου, από τις 27 Νοεμβρίου. Στο έργο του κορυφαίου Ρώσου συγγραφέα οι ήρωες θέλουν, αλλά δεν μπορούν να ξεφύγουν από το τέλμα και ισορροπούν ανάμεσα στην ευτυχία και στη δυστυχία, στο τραγικό και στο γελοίο, στην ελπίδα και στην απελπισία. Παίζουν: Γιάννης Φέρτης, Γιάννης Βόγλης, Στέλιος Μάινας, Έρση Μαλικένζου, Μαρίνα Ψάλτη, Μελίνα Βαμβακά, Αλεξία Καλτσίκη, Χάρης Χαραλάμπους Νέο Θέατρο Βασιλάκου, Προφήτη Δανιήλ 3-5 & Πλαταιών, Κεραμεικός, 210 3470707. Ημέρες & ώρες παραστάσεων: Τετ. 20.00, Πέμ.-Παρ. 21.00, Σάβ. 18.30 & 21.30, Κυρ. 20.00. Έως τις 10 Ιανουαρίου. Εισ.: €16-18, €12 (μειωμένο).

στο Θησείον

h

πολυσυζητημένη παράσταση του Γιώργου Νανούρη, βασισμένη στο βιβλίο του Αύγουστου Κορτώ, επιστρέφει, στο Θέατρο Θησείον. Η Λένα Παπαληγούρα αφηγείται την καταραμένη ζωή της Κατερίνας, της διπολικής μητέρας του συγγραφέα που μόλις έχει αυτοκτονήσει, ενώ ο Λόλεκ τη συνοδεύει μουσικά επί σκηνής. Θέατρο Θησείον, Τουρναβίτου 7, Θησείο, 210 3255444. Ημέρες & ώρες παραστάσεων: Τετ.-Παρ.

21.00, Σάβ-Κυρ. 21.30. Εισ.: €14, €12 (φοιτητικό & άνω των 65 ετών), €10 ανέργων.

Η Κατερίνα Ευαγγελάτου παίζει με τον διάβολο και σκηνοθετεί τον Φάουστ στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά, από τις 11 Δεκεμβρίου. Πρωταγωνιστούν: Νίκος Κουρής, Αργύρης Πανταζάρας Λεωφ. Ηρ. Πολυτεχνείου 34, Πειραιάς, 210 4143300

Οι Αμαλία Μουτούση, Άρης Λεμπεσόπουλος Μαρία Ζορμπά, Γιώργος Συμεωνίδης και Νικόλας Παπαγιάννης παίζουν στο Κουκλόσπιτο του Γιώργου Σκευά, που ανεβαίνει από τον Ιανουάριο στο Θέατρο της Οδού Κυκλάδων. Κυκλάδων 11 & Κεφαλληνίας, Κυψέλη, 210 8217877.

Η Δεσποινίς Τζούλια σε σκηνοθεσία της Λίλλυς Μελεμέ ανεβαίνει από Φεβρουάριο στο Θέατρο Βασιλάκου. Παί-

ζουν: Μαρία Κίτσου, Ορέστης Τζιόβα, κ.ά. Προφήτη Δανιήλ 3-5 & Πλαταιών, Κεραμεικός, 210 3470707

Μετά τη μεγάλη επιτυχία που έχει σημειώσει η παράσταση Ρωμαίος και Ιουλιέτα για 2 της Ομάδας Ιδέα, με τους Κώστα Γάκη, Αθηνά Μουστάκα και Κωνσταντίνο Μπιμπή, συνεχίζει στο θέατρο Θησείον, κάθε Σάββατο και Κυριακή στις 19.00. Τουρναβίτου 7, Θησείο, 210 3255444. Εισ.: €12 (κανονικό), €10 (φοιτητικό, άνω των 65, ανέργων) Η ομάδα Ιδέα ανεβάζει στο Θησείον το Δέντρο του Οιδίποδα, σε σκηνοθεσία του Κώστα Γάκη, από τις 23 Νοεμβρίου, τα Δευτερότριτα στις 21.00. Τουρναβίτου 7, Θησείο, 210 3255444. Εισ.: €12 (κανονικό), €10 (φοιτητικό, άνω των 65, ανέργων)

Περισσότερες παραστάσεις στο www.lykofos.org

32 lifo – 12.11.15

ΑΦΙ ΕΡΩ ΜΑ

ATHENS ON STAGE

Η «Κατερίνα»

Θέατρο Αλκμήνη, Αλκμήνης 8, Γκάζι, 210 3428650. Ημέρες & ώρες παραστάσεων: Σάβ.

18:30, Κυρ. 21:30. Εισ.: €15, €12 (μειωμένο).

«Το γλυκό πουλί της νιότης» στο θέατρο Άλμα

Σ

ε μια πόλη του αμερικανικού Νότου του ’60 συναντιούνται δύο άνθρωποι μόνοι, κυριευμένοι απ’ τους φόβους και τις παραισθήσεις τους. Εκείνος, ένας φιλόδοξος επαγγελματίας εραστής που αδίστακτα κυνηγά το όνειρό του, και εκείνη, μια σπουδαία ηθοποιός του Χόλιγουντ στη δύση της, εξαρτημένη από το αλκοόλ και τις ουσίες. Σκηνοθεσία: Αναστασία Ρεβή. Πρωταγωνιστούν: Κατερίνα Μαραγκού, Όμηρος Πουλάκης Θέατρο Άλμα, Αγίου Κωνσταντίνου & Ακομινάτου 15-17, Αθήνα, 210 5220100. Ημέρες και ώρες παραστάσεων: Τετ., Κυρ. 19.00, Πέμ. 20.00, Παρ.-Σάβ. 21.00. Εισ.: €10-18.

Mε την COSMOTE, και φέτος τον χειμώνα, πάμε θέατρο! Έχεις όρεξη για θέατρο; Και φέτος τον χειμώνα αναλαμβάνει για σένα η COSMOTE, με τις μοναδικές προσφορές «DEALS for YOU», και σε στέλνει σε μερικές από τις πιο αξιόλογες θεατρικές παραστάσεις της σεζόν, προσφέροντάς σου 2 εισιτήρια στην τιμή του 1 ή 30% έκπτωση στην τιμή του εισιτηρίου.

Αρκεί ένας COSMOTE DEALS for YOU κωδικός τον οποίο μπορείς να αποκτήσεις εύκολα και γρήγορα με την αποστολή κενού SMS στο 19019, αν έχεις κινητό COSMOTE, ή καλώντας στο 13019, αν έχεις σταθερό COSMOTE (χρ. 0,50€/SMS και 0,50€/κλήση). Προμηθευτείτε τα εισιτήριά σας και από τα καταστήματα ΓΕΡΜΑΝΟΣ και μην ξεχνάτε να τσεκάρετε τις νέες προσφορές για θέατρο που συνεχώς εμπλουτίζονται μέσα από το www.cosmote/dealsforyou.gr. * Τα προϊόντα σταθερής COSMOTE παρέχονται από τον ΟΤΕ.

θέατρο πάνθεον

«Nine»

2 εισιτήρια στη τιμή του 1, κάθε Τετάρτη, Παρασκευή και Κυριακή Το διάσημο και βραβευμένο με πέντε βραβεία Tony μιούζικαλ Nine των Arthur Kopit και Maury Yeston, σε σκηνοθεσία του Γιάννη Κακλέα, από έναν εκλεκτό θίασο. O Βασίλης Χαραλαμπόπουλος μαζί με τις Μάρω Κοντού, Κατερίνα Λέχου, Νάντια Μπουλέ, Αγορίτσα Οικονόμου, Έλενα Παπαρίζου, Κατερίνα Παπουτσάκη, Τάνια Τρύπη, 14 υπέροχες ηθοποιούς και χορεύτριες και 12μελή ορχήστρα πρωταγωνιστούν σε ένα φαντασμαγορικό θέαμα, βασισμένο στην αυτοβιογραφική ταινία του Φεντερίκο Φελίνι 8½. θέατρο πάνθεον, πειραιώς 166, ταύρος, 210 3471111 www.pantheontheater.gr

θεατρο μουσουρη

«Δάφνες και Πικροδάφνες» -30% στο εισιτήριο κάθε Τετάρτη και Πέμπτη Ο Γιώργος Κιμούλης και ο Πέτρος Φιλιππίδης για πρώτη φορά μαζί στο θεατρικό σανίδι στη διαχρονική πολιτική κωμωδία των Δημήτρη Κεχαΐδη και Ελένης Χαβιαρά. Κατά τη διάρκεια προεκλογικής περιόδου στην Τρίπολη, τρεις τοπικοί υποστηρικτές υποψήφιων βουλευτών μαζεύονται μια χειμωνιάτικη νύχτα και συζητούν για τις επερχόμενες εκλογές. Ένα έργο με επίκαιρα ερωτήματα: «Ποιοι κυβερνούν αυτό τον τόπο; Πόσο αδίστακτοι είναι όσοι έχουν εξουσία;».

Παίζουν: Γιώργος Κιμούλης, Πέτρος Φιλιππίδης, Πυγμαλίων Δαδακαρίδης, Θανάσης Παπαγεωργίου θέατρο μουσούρη, πλ. καρύτση 7, αθήνα, 210 3310936

θέατρο κάππα

θέατρο γκλόρια

θέατρο βρετάνια

θέατρο αθηνών

«Μου λες αλήθεια;»

«Θεέ μου, τι σου κάναμε;»

«Ο Αρχοντοχωριάτης»

«Ο Θεός της Σφαγής»

-30% στο εισιτήριο κάθε Τετάρτη και Πέμπτη

-30% στο εισιτήριο κάθε Τετάρτη και Πέμπτη

Ο Γιάννης Μπέζος σκηνοθετεί την περίφημη κωμωδία του Μολιέρου και ερμηνεύει τον απολαυστικό ρόλο του Ιορδάνη. Μια παράσταση που ζωντανεύει τη βαθιά επιθυμία του ανθρώπου για αλλαγή και κοινωνική καταξίωση χωρίς κόπο. Με καυστικό τρόπο σατιρίζει τον νεοπλουτισμό της αστικής τάξης που προσπαθεί να μιμηθεί την υψηλή κοινωνία, μαϊμουδίζοντας συνήθειες, τρόπους και συμπεριφορές στα όρια του γελοίου που, φυσικά, προκαλούν γέλιο.

Ένας μεγαλοδικηγόρος και η μπιζνεςγούμαν γυναίκα του, ένας έμπορος ειδών κιγκαλερίας και μια φιλότεχνη ακτιβίστρια τσακώνονται μεταξύ τους και αποκαλύπτουν τα ζωώδη ένστικτα που κρύβουν μέσα τους όταν προσπαθούν να διαλευκάνουν τον αιματηρό καβγά δύο 11χρονων αγοριών, των γιων τους. Η πολυβραβευμένη κοινωνική κωμωδία Ο Θεός της Σφαγής της Γιασμίνα Ρεζά, σε σκηνοθεσία του Κωνσταντίνου Μαρκουλάκη.

Παίζουν ακόμα: Άννα-Μαρία Παπαχαραλάμπους, Τάσος Γιαννόπουλος, Κώστας Φλωκατούλας, Δημήτρης Κανέλλος, Αλμπέρτο Φάις κ.ά.

Παίζουν: Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης, Οδυσσέας Παπασπηλιόπουλος, Στεφανία Γουλιώτη, Λουκία Μιχαλοπούλου

2 εισιτήρια στη τιμή του 1, από Τετάρτη έως Κυριακή Μια πανέξυπνη κωμωδία με θέμα την απιστία. Ο κεντρικός ήρωας έχει ερωτική σχέση με τη γυναίκα του... κολλητού του φίλου. Και από δω αρχίζει ένα διανοητικό παιχνίδι υψηλών συχνοτήτων με άξονα το ψέμα! Σκηνοθεσία: Σπύρος Παπαδόπουλος. Απόδοση κειμένου: Νικολέτα Κοτσαηλίδου. Παίζουν: Σπύρος Παπαδόπουλος, Τάκης Παπαματθαίου, Βάνα Ραμπότα και Νικολέτα Κοτσαηλίδου θέατρο κάππα, κυψέλης 2, κυψέλη, 210 8827000, 210 7707227

-30% στο εισιτήριο κάθε Τετάρτη και Πέμπτη Ο Λάκης Λαζόπουλος επιστρέφει στο θέατρο, διασκευάζοντας και σκηνοθετώντας τη γαλλική κομεντί Qu’ est-ce qu’ on a fait, au Bon Dieu?». Μια παράσταση που μέσα από σκηνές χιούμορ και σαρκασμού αποκαλύπτει τις καλά κρυμμένες αλήθειες, τα κοινά μυστικά και τα ακατάληπτα ψεύδη που διαμορφώνουν τα αντανακλαστικά της συμπεριφοράς μας απέναντι στην πολυπολιτισμικότητας και της συμβίωσης με τον «άλλον». Παίζουν: Λάκης Λαζόπουλος, Μαρία Καβογιάννη, Τζένη Θεωνά

PUBLI

θέατρο γκλόρια, ιπποκράτους 7, αθήνα, 210 3600832

θέατρο βρετάνια, πανεπιστημίου 7, αθήνα, 210 3321579

θέατρο αθηνών, βουκουρεστίου 10, 210 3331234

12.11.15 – lifo

33

ATHENS ON STAGE

ΑΦΙ ΕΡΩ ΜΑ

«Φάουστ»

στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά

T

ο κλασικό αριστούργημα του Γκαίτε σε μια αιχμηρή προσέγγιση από την Κατερίνα Ευαγγελάτου κι έναν θίασο ταλαντούχων πρωταγωνιστών της νεότερης γενιάς ανεβαίνει από τις 11 Δεκεμβρίου στη σκηνή του Δημοτικού Θεάτρου Πειραιά. Η ιστορία γνωστή: ο Φάουστ δέχεται να πουλήσει την ψυχή του στον διάβολο με αντάλλαγμα πλούτη και ηδονές, κάτι που μετανιώνει με το πέρασμα των χρόνων, όταν πια είναι αργά. Σκηνοθεσία: Κατερίνα Ευαγγελάτου. Μτφρ.: Σπύρος Α. Ευαγγελάτος. Σκηνικά: Εύα Μανιδάκη. Χορογραφία: Πατρίσια Απέργη. Κοστούμια: Βασιλική Σύρμα. Μουσική σύνθεση: Γιώργος Πούλιος. Φωτισμοί: Ελευθερία Ντεκώ. Σύμβουλος δραματουργίας: Πλάτων Μαυρομούστακος. Βοηθός σκηνοθέτη: Καλλιόπη Παναγιωτίδου. Βοηθός σκηνογράφου: Μυρτώ Μεγαρίτου. Παίζουν: Νίκος Κουρής, Αργύρης Πανταζάρας, Νάνσυ Σιδέρη, Ερρίκος Μηλιάρης, Αγησίλαος Μικελάτος, Δήμητρα Βλαγκοπούλου, Καλλιόπη Παναγιωτίδου, Κλήμης Εμπέογλου. Δημοτικό Θέατρο Πειραιά, Ηρώων Πολυτεχνείου 32, Πειραιάς, 210 4143300. Ημέρες & ώρες παραστάσεων: Τετ. & Κυρ. 19.00, Πέμ.-Παρ. 20.30, Σάβ. 21.00. Εισ: Διακεκριμένη €25, κανονικό €18, φοιτητικό και άνω των 65 €12, άνεργοι & ΑμεΑ €10.

34 lifo – 12.11.15

KENTΡΙΚΗ ΣΚΗΝΗ Still Life Δημήτρη Παπαϊωάννου 14/11/15-25/11/15 Φάουστ του Γκαίτε σε σκηνοθεσία Κατερίνας Ευαγγελάτου 11/12/15-31/1/16 Ρωμαίος και Ιουλιέτα του Σαίξπηρ σε σκηνοθεσία Κωνσταντίνου Ρήγου 14/2/16-17/4/2016 Προδοσία του Χάρολντ Πίντερ σε σκηνοθεσία Γιάννη Μόσχου 7/3/16-10/4/16 Insomnia Greca Tρεις αγρυπνίες / τρεις χρονικές στιγμές σε σκηνοθεσία Κωνσταντίνου Ντέλλα 23/12/15 - 13/3/16 - 28/4/16

ΠΑΙΔΙΚΗ ΣΚΗΝΗ ΤΟΥ ΔΘΠ Πόση Γη χρειάζεται ο άνθρωπος του Λέοντα Τολστόι σε σκηνοθεσία της Ελένης Ζαραφίδου, της Αντιγόνης Φρυδά και του Βαλάντη Φράγκου 5/12/15-24/4/16

ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ ΣΤΟ ΔΘΠ * En[Syn]aesthesis / Anna Vera του Χρήστου Χρυσόπουλου Υποσκήνιο 22/10/15-3/1/16

«Θρύλε Θεέ μου…» Η εικόνα στο κόκκινο «Το κόκκινο σαν επανάσταση, σαν έρωτας». Επιμέλεια: Μάνος Στεφανίδης 3/12/15-28/2/16

Δράσεις Αλληλεγγύης στο ΔΘΠ σε συνεργασία με Ίδρυμα Νιάρχος Ιανουάριος 2016

Κερδισμένη πατρίδα. Πρόσφυγες του 1922 στον Πειραιά. Επιμέλεια: Βάσιας Τσοκόπουλος Έκθεση στους Δήμους Νίκαια-Ρέντη, Κερατσίνι-Δραπετσώνα, Πέραμα-Κορυδαλλός Απρίλιος 2016-Ιούλιος 2016 Δημοτικό Θέατρο Πειραιά. Σεπτέμβριος 2016

Η ζωή μου όλη… σε 10 συναντήσεις Δημήτρης Νανόπουλος, Δημήτρης Παπαδημητρίου, Ελένη Αρβελέρ, Γεώργιος Μπαμπινιώτης, Αλέκος Φασιανός, Βαγγέλης Χρόνης, Κική Δημουλά, Θανάσης Βαλτινός, Λούκα Κατσέλη, Αλκη Ζέη. Επιμέλεια: Θανάσης Θ. Νιάρχος 23, 30/11 - 7/12 – 11, 18/1 - 1/2 - 7, 21/3 - 4, 11/4 (Δευτέρα 19:00-20.30)

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΟ ΔΘΠ «Εισαγωγή στη νέα εκπαιδευτική εποχή για τα παιδιά μέσω του Δημοτικού Θεάτρου Πειραιά Ανάπτυξη βιωματικών εκπαιδευτικών εφαρμογών πολιτιστικού περιεχομένου / Μια Ημέρα στο Θέατρο» Βασισμένο σε μια ιδέα της Όλιας Λαζαρίδου 5 Οκτωβρίου 2015-31 Νοεμβρίου 2015

CONNECTIONS ΣΤΟ ΔΘΠ

120 ΧΡΟΝΙΑ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ ΠΕΙΡΑΙΑ - Αυλαία Σε συνεργασία με την Εθνική Λυρική Σκηνή 29/12

Τρίτο Κουδούνι – Το Θέατρο Αλλιώς σε συνεργασία με το Κοινωφελές Ίδρυμα Ιωάννη Σ. Λάτση.

9/1/16-30/5/16

Ηρώων Πολυτεχνείου 32, Πειραιάς 210 4143307, 210 4143310 www.dithepi.gr

12.11.15 – lifo

35

«Μια χούφτα βαλεριάνες»

στο θέατρο Λύχνος Τέχνης & Πολιτισμού

Μ

ια αναδρομή στα τηλεοπτικά πλατό από τη δεκαετία του ’90 μέχρι και σήμερα, αναδεικνύοντας την αλήθεια του ελληνικού glam-κιτς τηλεοπτικού γίγνεσθαι, επιχειρεί η θεατρική ομάδα W.T.F -ACT, ανεβάζοντας τη μαύρη κωμωδία του Θ. Κατσαρού με τίτλο Μια χούφτα βαλεριάνες. Θέατρο Λύχνος Τέχνης & Πολιτισμού, Ιερά Οδός 59 & Χαλκιδικής 83, Γκάζι, 211 0121686. Ημέρες & ώρες παραστάσεων: Σάβ.-Κυρ. 21.00. Εισ. €12 (ταμείο), €10 (προπώληση Ιnternet), €8 (μειωμένο).

στο θέατρο Καρέζη

Ε

να αγαπημένο νεοελληνικό έργο του Ιάκωβου Καμπανέλλη, αρκετά επίκαιρο, καθώς καυτηριάζει την παθογένεια της ελληνικής κοινωνίας και τις συνέπειες της κοινωνικοπολιτικής εξουσίας και του καπιταλισμού με μοναδικό τρόπο, ζωντανεύει στο θέατρο Τζένη Καρέζη, με έναν θίασο ταλαντούχων ηθοποιών υπό τη φρέσκια σκηνοθετική ματιά του Γιώργου Δάμπαση. Θέατρο Τζένη Καρέζη, Ακαδημίας 3,κέντρο, 210 3636144. Ημέρες & ώρες παραστάσεων: Δευτ.-Τρ.

21.00. Εισ.: €14, €8 (φοιτητικό/ανέργων), €12 (προπώληση).

ΑΦΙ ΕΡΩ ΜΑ

ATHENS ON STAGE

«Τα τέσσερα πόδια του τραπεζιού»

«Μάγκντα Γκαίμπελς» στο Ρεξ

M

ε το έργο Mάγκντα Γκαίμπελς του Γιώργου Βέλτσου, σε σκηνοθεσία της Άντζελας Μπρούσκου, ξεκινάει τη λειτουργία του το Νέο Ρεξ στις 14 Νοεμβρίου. Μια παράσταση για την ακαταμάχητη ανθρώπινη έπαρση, την ηδονή της βίας, τη ρητορική της κυριαρχίας και του μίσους και ό,τι άλλο χαρακτηρίζει το «ριζικό κακό» που κυριεύει το ανθρώπινο φαντασιακό και ανιχνεύεται μέσα στους ίδιους τους εαυτούς μας, χωρίς να γνωρίζει φυλές και έθνη. Εθνικό Θέατρο-Νέο Ρεξ, Πανεπιστημίου 48, 210 3305074, 210 3301881, www.n-t.gr. Ημέρες & ώρες παραστάσεων: Τετ.-Σάβ. 21.00, Κυρ. 19.30. Έως τις 10 Ιανουαρίου. Εισ.: €15, €10 (φοιτητικό), Πέμπτη ενιαία τιμή €13.

36 lifo – 12.11.15

12.11.15 – lifo

37

Η Ασκητική του Νίκου Καζαντζάκη

Η «Ασκητική» του Νίκου Καζαντζάκη στο θέατρο Τζένη Καρέζη

T

ATHENS ON STAGE

ΑΦΙ ΕΡΩ ΜΑ

ο εμβληματικό κείμενο Ασκητική του Νίκου Καζαντζάκη παρουσιάζεται φέτος στη σκηνή του θεάτρου Τζένη Καρέζη, σε σκηνοθεσία του Πάνου Αγγελόπουλου. Ένα κλασικό δράμα που δείχνει τη σύγκρουση της καρδιάς και του πνεύματος και καταλήγει στην κάθαρση. Το αλαζονικό πνεύμα υποκρίνεται ένας ώριμος άνδρας, ο Νικήτας Τσακίρογλου, ενώ την τρυφερή και αβέβαιη καρδιά μια νεότερη γυναίκα, η Κατερίνα Διδασκάλου. Δίπλα τους, ένας μεικτός χορός που τους βομβαρδίζει με ερωτήματα και δοκιμασίες. Το έργο, με τη μουσική του Δημήτρη Παπαδημητρίου, αποκτά μια μουσική τελετουργία που ενισχύεται με την ταυτόχρονη προβολή εξαιρετικών video εικόνων. Μια παράσταση ήδη δοκιμασμένη επί σκηνής, καθώς συνεχίζει για πέμπτη χρονιά την πορεία της, που βοηθά τον θεατή να αποκτήσει ακόμα πιο ουσιώδη επικοινωνία με τις μεγάλες αγωνίες και τα ιδανικά του. Θέατρο Τζένη Καρέζη, Ακαδημίας 3, Αθήνα, 210 3636144. Ημέρες & ώρες παραστάσεων: Παρ.Σάβ. 21.15, Κυρ. 20.15. Εισ.: €18, μειωμένο €12, προπώληση €15.

Ο Πλούτος του Αριστοφάνη

38 lifo – 12.11.15

Ο «Πλούτος» του Αριστοφάνη

στο θέατρο Τζένη Καρέζη

M

ια μουσικοθεατρική παράσταση για τα παιδιά και όλη την οικογένεια, που διακωμωδεί την άνιση κατανομή του πλούτου, ανεβαίνει στη σκηνή του θεάτρου Τζένη Καρέζη, κάθε Σάββατο και Κυριακή. Με τη Φωτεινή Δάρρα για πρώτη φορά στο θεατρικό σανίδι. Το έργο απογειώνουν οι πρωτότυπες μουσικές και τα τραγούδια του Δημήτρη Παπαδημητρίου, που μαγεύουν μικρούς και μεγάλους. Μια ανεπανάληπτη μουσική παράσταση που θα ταράξει τα θεατρικά δρώμενα. Σκηνοθεσία: Ανδρομάχη Μοντζολή. Πρωταγωνιστούν: Κωνσταντίνος Καζάκος, Θάλεια Προκοπίου, Δημήτρης Μενούνος, Νατάσα Κοτσοβού, Δημήτρης Σταμούλης, Δημήτρης Γρηγοριάδης, Λευτέρης Βλάχος, Γιώργος Χατζής. Θέατρο Τζένη Καρέζη, Ακαδημίας 3, Αθήνα, 210 3636144. Ημέρες & ώρες παραστάσεων: Σάβ.

15.15 & Κυρ. 15.15 & 17.30 / Για σχολεία: Πέμ.-Παρ. 11.00. Εισ.: €14, προπώληση €12.

12.11.15 – lifo

39

«Πόση γη χρειάζεται ο άνθρωπος»

στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά

Μ

ε την ιστορία ενός άπληστου ανθρώπου, που έγραψε ο Λέων Τολστόι το 1885, κάνει ντεμπούτο στις 5 Δεκεμβρίου η Παιδική Σκηνή του Δημοτικού Θεάτρου Πειραιά. Οι ηθοποιοί της παράστασης, που συνδυάζει την αφήγηση με τον χορό και τη μουσική, επιχειρούν να ευαισθητοποιήσουν τα παιδιά αλλά και τους εφήβους, σε θέματα καίρια για την εποχή μας. Σκηνοθεσία: Ελένη Ζαραφίδου, Βαλάντης Φράγκος, Αντιγόνη Φρυδά. Δραματουργική επεξεργασία: Σέβη Ματσακίδου. Δημοτικό Θέατρο Πειραιά, Λεωφ. Ηρ. Πολυτεχνείου 34, Πειραιάς, 210 4143300. Ημέρες & ώρες παραστάσεων: Σάβ. 15.00 & Κυρ. 11.00. Εισ.: €7.

«Nine»

T

ο βραβευμένο μιούζικαλ Nine των Arthur Kopit και Maury Yeston ανεβαίνει φέτος τον χειμώνα στο Πάνθεον και μας υπόσχεται ένα απολαυστικό τρίωρο, γεμάτο μουσική, χορό και τραγούδι, με έναν εξαιρετικό θίασο, σε σκηνοθεσία του Γιάννη Κακλέα. Παίζουν: Βασίλης Χαραλαμπόπουλος, Μάρω Κοντού, Κατερίνα Λέχου, Νάντια Μπουλέ, Αγορίτσα Οικονόμου, Έλενα Παπαρίζου, Κατερίνα Παπουτσάκη, Τάνια Τρύπη. Μαζί τους 14 υπέροχες ηθοποιοί και χορεύτριες και 12μελής ορχήστρα υπό τη διεύθυνση του Αλέξιου Πρίφτη. Θέατρο Πάνθεον, Πειραιώς 166, Ταύρος, 210 3471111, www.pantheontheater.gr . Ημέρες και ώρες παραστάσεων: Τετ. 20.00, Πέμ.-Παρ.-Σάβ. 21.00, Κυρ. 19.00. Εισ. €15-45, έκπτωση 30% για ΑμεΑ.

ΑΦΙ ΕΡΩ ΜΑ

ATHENS ON STAGE

στο θέατρο Πάνθεον

«Μου λες αλήθεια;» στο θέατρο ΚΑΠΠΑ

Η

επιτυχημένη κωμωδία με θέμα την απιστία για τρίτη χρονιά στο θέατρο ΚΑΠΠΑ. Ένα διανοητικό παιχνίδι υψηλών συχνοτήτων με άξονα το ψέμα, καθώς ο κεντρικός ήρωας έχει ερωτική σχέση με τη γυναίκα του κολλητού του φίλου. Παίζουν: Σπύρος Παπαδόπουλος, Τάκης Παπαματθαίου, Βάνα Ραμπότα, Νικολέτα Κοτσαηλίδου, Στέλιος Πέτσος. ΘΕΑΤΡΟ ΚΑΠΠΑ, Κυψέλης 2, Κυψέλη, 210 8827000, 210 7707227. Ημέρες & ώρες παραστάσεων: Τετ.-Πέμ. 19.00, Παρ. 21.00, Σάβ.18.00 & 21.00, Κυρ. 20.00. Εισ.: €15-€20, €10 (παιδικό) / Δωρεάν είσοδος καθημερινά σε 30 ανέργους.

40 lifo – 12.11.15

12.11.15 – lifo

41

«Σμύρνη μου αγαπημένη»

στο «ΘΕΑΤΡΟΝ» , Κέντρο Πολιτισμού «Ελληνικός Κόσμος»

Μ

ετά τη μεγάλη περσινή επιτυχία, η Μιμή Ντενίση επιστρέφει στον ρόλο της αρχόντισσας Φιλιώς μαζί με ένα εξαιρετικό καστ ηθοποιών και μουσικών στην παράσταση Σμύρνη μου αγαπημένη και μας ταξιδεύει στην ιστορία της Σμύρνης, του ξεριζωμού και της ξενιτιάς. Πλούσια σκηνικά, κοστούμια εποχής, αυθεντικό φωτογραφικό υλικό με τρισδιάστατες προβολές και ζωντανή μουσική από την ορχήστρα Εστουδιαντίνα με τους Mπάμπη Τσέρτο και Σοφία Μέρμηγκα, σε μια παράσταση με τη σφραγίδα του Ιδρύματος Μείζονος Ελληνισμού. «ΘΕΑΤΡΟΝ», Κέντρο Πολιτισμού «Ελληνικός Κόσμος», Πειραιώς 254, Ταύρος, 212 2540300, www.theatron254.gr. Ημέρες &ώρες παραστάσεων: Τετ.-Πέμ. 19.00, Παρ.-Σάβ. 20.00, Κυρ. 18.30.

ATHENS ON STAGE

ΑΦΙ ΕΡΩ ΜΑ «Εννέα και πέντε»

στο θέατρο Διάνα

Μ

ια μπάντα οκτώ μουσικών και ένας παραγωγός ραδιοφώνου περιμένουν στον σταθμό, όπου συναντιούνται μελωδίες, σκέψεις, εικόνες, συναισθήματα, προσδοκίες. Ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου, ο Χρήστος Θηβαίος, ο Οδυσσέας Ιωάννου και ο Παντελής Βούλγαρης θα μας παρουσιάσουν για δεύτερο χρόνο τη μουσικοθεατρική παράσταση 9:05 (Εννέα και πέντε), με ανανεωμένο πρόγραμμα και κείμενα. Σκηνοθεσία: Παντελής Βούλγαρης. Κείμενα: Οδυσσέας Ιωάννου. Θέατρο Διάνα, Ιπποκράτους 7, 210 3626596. Ημέρες & ώρες παραστάσεων: Πέμ. 20.00, Παρ.-Σάβ. 21.00, Κυρ. 19.00. Έως τις 10 Ιανουαρίου. Εισ.: €14-20.

42 lifo – 12.11.15

«Μια Καρυάτιδα»

στο «ΘΕΑΤΡΟΝ» , Κέντρο Πολιτισμού «Ελληνικός Κόσμος»

Ε

να εκπαιδευτικό ταξίδι από την αρχαιότητα και την Τουρκοκρατία μέχρι σήμερα με θέμα την Καρυάτιδα που κοσμεί το Βρετανικό Μουσείο και γιατί αυτή βρίσκεται μακριά από τις άλλες, με την υπογραφή του Μάνου Βαφειάδη και τους δημοφιλείς XanaZoo επί σκηνής. Πρωταγωνιστούν: Τερέζα Σάσσου, Βασίλης Ηλιάδης, Νίκη Λάππα «ΘΕΑΤΡΟΝ», Κέντρο Πολιτισμού «Ελληνικός Κόσμος», Αίθουσα «Αντιγόνη», Πειραιώς 254 (Ταύρος), 212 254 0300. Ημέρες & ώρες παραστάσεων: Σάβ.

16.45 & Κυρ. 15.00. Εισ.: €13 (πλατεία) / €11 (εξώστης) / ειδική τιμή για ομαδικές κρατήσεις και σχολεία.

«Έγκλημα και Τιμωρία» στο θέατρο Άνεσις

T

ο αριστούργημα του Φ.Μ. Ντοστογιέφσκι, με πυρήνα την ηθική, τον νόμο και τον άνθρωπο, ανεβαίνει φέτος τον χειμώνα στη σκηνή του θεάτρου Άνεσις σε σκηνοθεσία και διασκευή του αναμορφωτή του γεωργιανού θεάτρου Λεβάν Τσουλάτζε. Ένας φοιτητής της Νομικής στην Πετρούπολη κατακλύζεται από αντιφατικά συναισθήματα μεταξύ ενοχής και παράνοιας μετά τον διπλό φόνο δύο γυναικών που διέπραξε. Πρωταγωνιστούν: Ιεροκλής Μιχαηλίδης, Θάλεια Ματίκα, Τάσος Ιορδανίδης. Θέατρο Άνεσις, Λ. Κηφισίας 14, Αμπελόκηποι, 210 7488881-2, www.theatroanesis.gr. Ημέρες & ώρες παραστάσεων: Τετ. & Κυρ. 19.30, Πέμ. 20.00, Παρ.-Σάβ. 21.00. Εισ.: €16-19, €14 (μειωμένο), €10 (άνεργοι).

«Ο μάγος του Οζ» στο «ΘΕΑΤΡΟΝ» , Κέντρο Πολιτισμού «Ελληνικός Κόσμος»

Η

Νάντια Μπουλέ, ο Αλέξανδρος Μπουρδούμης και ο Μίμης Πλέσσας με 16 υπέροχα τραγούδια ταξιδεύουν τα παιδιά στον κόσμο του Οζ, μέσα από τη σκηνοθετική ματιά και διασκευή της Νανάς Νικολάου. Μια κλασική περιπέτεια φαντασίας, μια ιστορία ενότητας και συμμετοχής, o Μάγος του Οζ περνάει στα παιδιά το διαχρονικό μήνυμα ότι ο άνθρωπος έχει μέσα του τη δύναμη να μεταμορφώσει τη ζωή του όταν θελήσει να το κάνει. «ΘΕΑΤΡΟΝ», Κέντρο Πολιτισμού «Ελληνικός Κόσμος», Αίθουσα «Αντιγόνη», Πειραιώς 254 (Ταύρος), 212 2540300. Ημέρες & ώρες παραστάσεων: Σάβ. & Κυρ.11.30. Εισ.: €13 (πλατεία) / €11 (εξώστης) / ειδική τιμή για ομαδικές κρατήσεις και σχολεία.

12.11.15 – lifo

43

«Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου» στο θέατρο Χώρα

Η

Νένα Μεντή επιστρέφει και φέτος τον χειμώνα ως Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου, στην επιτυχημένη παράσταση του Πέτρου Ζούλια, για να ξαναζωντανέψει τη συγκινητική ιστορία της μεγάλης στιχουργού και ποιήτριας. Μια ιστορία με μοναδικά τραγούδια, η ιστορία της Ευτυχίας, συναντά την εθνική τραγωδία μιας χαμένης πατρίδας, της Μικράς Ασίας, περνά από την εποχή των μπουλουκιών και της Αθηναϊκής Eπιθεώρησης για να φτάσει ως τα καταγώγια του ρεμπέτικου και την άνθηση του έντεχνου λαϊκού τραγουδιού. ΘΕΑΤΡΟ ΧΩΡΑ, Αμοργού 20, Κυψέλη, 210 8673945. Ημέρες & ώρες παραστάσεων: Παρ & Σάβ. 21.00, Κυρ. 19.00. Εισ.: €14, €12 (μειωμένο).

«Moνάδα Μέτρησης Πόνου» στο BIOS

Τ

ρεις ιστορίες με κοινό σημείο τον οξύ πόνο και την πικρή πλευρά της ζωής, ο Μαύρος Γάτος του Ιωάννη Κονδυλάκη, η Aρκούδα και ο Aυτόχειρ του Mιχαήλ Μητσάκη, συνθέτουν τη Μονάδα Μέτρησης Πόνου, μια παράσταση που ξετυλίγει το νήμα της σύνδεσης του πόνου με την ύπαρξη, του τότε με το τώρα, της ζωής με τον θάνατο. Δραματουργία: Παναγιώτα Κωνσταντινάκου. Σκηνοθεσία: Μυρτώ Πανάγου. Παίζουν: Ηλίας Βογιατζηδάκης, Στεφανία Καλομοίρη, Μυρτώ Πανάγου.

BIOS.TESLA Basement, Πειραιώς 84, Αθήνα, 210 3425335. Ημέρες & ώρες παραστάσεων: Πέμ.-Κυρ. 20.30 (μέχρι τις 22 Νοεμβρίου). Εισ.: €10.

«Το γεφύρι της Άρτας - Επί του μύθου σύνθεσις»

στο Σύγχρονο Θέατρο - Εταιρεία Θεάτρου

ATHENS ON STAGE

ΑΦΙ ΕΡΩ ΜΑ

Ο

ι θεατρικοί oργανισμοί Ευτοπία και Έβδομη Θύρα παρουσιάζουν, σε συμπαραγωγή με το Σύγχρονο Θέατρο το Γεφύρι της Άρτας - Επί του μύθου σύνθεσις, μια παράσταση βασισμένη στον γνωστό μύθο, κατά τον οποίο πρέπει να θυσιαστεί η γυναίκα του Πρωτομάστορα. Μια ιστορία για τη σύγκρουση του κοινωνικού με το ατομικό, που καταπιάνεται με ένα διαπολιτισμικό θέμα, το οποίο σχετίζεται εξαιρετικά άμεσα με την εποχή μας. Σύγχρονο Θέατρο - Εταιρεία Θεάτρου, Ευμολπιδών 45, Γκάζι, 210 3464380. Ημέρες & ώρες παραστάσεων: από 10/12, κάθε Σάββατο & Κυριακή.

«Φθινοπωρινή Σονάτα»

στο Θέατρο της Οδού ΚυκλάδωνΛευτέρης Βογιατζής

Η

Φθινοπωρινή Σονάτα του Ίνγκμαρ Μπέργκμαν ζωντανεύει στη σκηνή του Θεάτρου της Οδού Κυκλάδων-Λευτέρης Βογιατζής με τη Μαρία Κεχαγιόγλου και την Ανθή Ευστρατιάδου, σε σκηνοθεσία της Μαρίας Μαγκανάρη. Μητέρα και κόρη ξανασυναντιούνται έπειτα από πολλά χρόνια. Τα λάθη, οι ενοχές, η τιμωρία και η συγχώρεση θα παλέψουν με την αγάπη, που στέκει αμήχανη και ανέκφραστη. Πάντα η μία ζητάει κάτι από την άλλη, και πάντα η μία επιδρά ισχυρά στην άλλη. Θεάτρου της Οδού Κυκλάδων-Λευτέρης Βογιατζής Κυκλάδων 11 & Κεφαλληνίας, Κυψέλη, 210 8217877. Ημέρες & ώρες παραστάσεων: Πέμ.-Κυρ.

21.00 . Εισ.: €15-12 (φοιτητικό, ΑμεΑ), €5 (ατέλεια).

44 lifo – 12.11.15

Φωτό: Μιχάλης Μιχαήλ

Τhe Good LiFO

crash test

αδ α σ ρ ο γ α α ηησ εβδομ ρωτα τον υπευθυνο

τ

personal shopper

εχεισ γουστο

κηποσ

το λουλούδι του φθινοπώρου «Πάρ’ τα, είναι ελληνικά και ευλογημένα» λέει ο ανθοπώλης στη Στοά Ακαδημίας. Για το «ευλογημένα» δεν ξέρω να απαντήσω, ούτε και για το «ελληνικά», αφού, όσον αφορά τα λουλούδια που αγοράζουμε από τα ελληνικά ανθοπωλεία, σπανίως γνωρίζουμε τον τόπο προέλευσής τους. Αυτό που ξέρω είναι πως τα χρυσάνθεμα είναι από τα ελάχιστα εποχικά λουλούδια που διατηρούν ακόμα την εποχικότητά τους και αρνούνται να εμφανιστούν άλλες επο-

χές. Στα ανθοπωλεία της πόλης έχουμε πλέον την τύχη να βρίσκουμε ένα σωρό διαφορετικές ποικιλίες, μεγέθη και χρώματα. Στην Κίνα, όπου πρωτοκαλλιεργήθηκαν, διατηρούν ακόμα ιερό στάτους. Στον υπόλοιπο κόσμο σηματοδοτούν την έλευση του φθινοπώρου, ενώ, σιγά-σιγά, όλες οι προλήψεις γι’ αυτά σιγά-σιγά απαλείφονται. Στα θετικά, το χαμηλό κόστος τους και η μεγάλη διάρκεια ζωής. Έχουμε άλλον έναν μήνα να τα χαρούμε!

12.11.15 – lifo

45

Τhe Good LiFO

ΡΩΤΗΣΑΜΕ ΤΟΝ ΕΙΔΙΚΟ

Τάσος [πωλητής εισιτηρίων

REEBOK

στα τουριστικά λεωφορεία]

ç

Πόσος κόσμος χρησιμοποιεί τα λεωφορεία κατά μέσο όρο κάθε μέρα; Αν έχουμε κρουαζιέρα, μπορεί και 700 άτομα, στον Πειραιά. Στην Αθήνα, γύρω στα 200-300. Αυτά κατά τη διάρκεια της σεζόν, τώρα έχει πέσει η δουλειά, εξυπηρετούμε γύρω στα 100 άτομα την ημέρα.

Το παραδοσιακό κολεγιακό τζάκετ αποτελεί κεντρικό κομμάτι της συλλογής Reebok Classic x Maison Kitsuné. facebook.com/Reebok

Ποιο σημείο ενθουσιάζει τους τουρίστες; Οι τσολιάδες, πολύ. Η αλλαγή φρουράς, την Κυριακή που παίζει η μπάντα. Το Μοναστηράκι, το Θησείο και η Πλάκα. Τι σε ρωτάνε πιο συχνά; Πού θα φάνε σουβλάκια και τέτοια. Πού θα ψωνίσουν φτηνά. Πληροφορίες για τη Βουλή και τις αλλαγές φρουράς. Για τις παραλίες, το καλοκαίρι.

PARAPHERNALIA Πανέμορφη πιατέλα με σχέδιο του James Ward. www.paraphernalia.gr

è

Οι καλύτεροι και οι χειρότεροι τουρίστες; Οι καλύτεροι είναι οι Γερμανοί και οι Ρώσοι με διαφορά. Οι Αμερικανοί είναι λίγο περίεργοι. Πληρώνουν μεν καλά, αλλά ρωτάνε πολλά πράγματα, μπορεί να γίνουν απαιτητικοί και αγενείς. Οι Εβραίοι είναι οι χειρότεροι, γιατί μπορεί να σου κάνουν κακό. Μπορεί να κάνουν αναφορά στην εταιρεία για οποιονδήποτε λόγο, όπως ότι τους μίλαγες και κοιτούσες αλλού.

ΑΤΟPOS Aν σας αρέσουν οι εκθέσεις και τα εικαστικά events της Atopos cvc, στο ολοκαίνουργιο e-shop μπορείτε να βρείτε εξαιρετικά προϊόντα από τις εκθέσεις τους. atopos.gr/shop

Κανένα περίεργο γκρουπ σού έχει τύχει; Μια ομάδα ποδοσφαιρική από την Αγγλία. Δεν θυμάμαι πώς την έλεγαν. Ήθελαν να πιουν και να τα σπάσουν. Χωρίς μπλούζες πάνω στο λεωφορείο, είχαν γίνει θέαμα, αλλά τελικά δεν προκάλεσαν κάποια ζημιά. Απλώς ήταν λίγο κανίβαλοι.

ç

vespa

Το μοντέλο Vespa 946 Εmporio Αrmani είναι αναμφισβήτιτα μία από τις πιο όμορφες μηχανές που είδαμε τελευταία. www.gr.vespa.com

é

46 lifo – 12.11.15

Το πιο παράξενο που σε έχουν ρωτήσει; Στην Πλάκα, ένας τουρίστας με ρώτησε αν η επόμενη στάση θα είναι το Κολοσσαίο. Και ένας άλλος τι ώρα φεύγει το πάνω κομμάτι του λεωφορείου. Νόμιζε ότι αποτελείται από δύο διαφορετικά μέρη.

Πόσα βγάζεις από αυτήν τη δουλειά; Πληρώνει καλά. Δουλεύουμε με ποσοστά. Ο μισθός μπορεί να ξεπεράσει τα 1.500 ευρώ. Τις κακές μέρες, τον χειμώνα δηλαδή, είναι στα 500 ευρώ περίπου. Η σεζόν ξεκινάει στις 15 Απρίλη και τελειώνει τώρα τον Νοέμβρη.

εχεισ γουστο!

Αγγελιάννα Κορωνίου Tattoo artist στο Dildo tattoo studio

Πώς είναι για σένα το ιδανικό φθινοπωρινό ντύσιμο; Το αγαπημένο μου ντύσιμο είναι το άνετο. Χουχουλιάρικες ζακέτες ή ψεύτικες γούνες, απλά, κοντά μπλουζάκια, ψηλόμεσα τζιν ή κολάν και αθλητικά ή vans. A... και μεγάλες τσάντες. Συνδυάζεις το αλήτικο στυλ με το κοριτσίστικο; Δεν ξέρω αν το συνδυάζω σωστά, ξέρω ότι είμαι ο εαυτός μου. Εκφράζομαι μέσα από την τέχνη μου. Τι σε κάνει να νιώθεις θηλυκή; Κάνω ένα άθλημα λίγο ασυνήθιστο για γυναίκα (box), αλλά δεν ξεχνάω και τη θηλυκότητά μου στο σπίτι. Τα τακούνια μου, όταν βγαίνω το βράδυ ή καμιά φορά στη δουλειά, όταν έχω κέφια, τα σκουλαρίκια μου, τα νύχια μου και ο άντρας μου.

kειμενο μαρινα πετριδου

φωτογραφια παρισ ταβιτιαν

Υπάρχει κάτι που σου τη σπάει στο γυναικείο ντύσιμο στον δρόμο; Σπάνια θα με ενοχλήσει κάτι στο γυναικείο ντύσιμο που βλέπω στον δρόμο. Ο καθένας μπορεί να φοράει ό,τι γουστάρει. Τι δεν θα φόραγες ποτέ; Δεν θα φόραγα ποτέ οτιδήποτε με τιράντες σιλικόνης και κολάν μέσα από τζιν σορτσάκι ή φούστα. Υπάρχουν κάποια fashion icons που θαυμάζεις ή εμπνέεσαι από αυτά; Δεν παρακολουθώ κανένα fashion icon ούτε υιοθετώ κάτι. Βάζω ό,τι θέλω να βάλω και όπως θέλω. Το βλέπω σαν παιχνίδι. Τα αγόρια στο μαγαζί με πειράζουν κάθε μέρα. Με ρωτάνε: «Τι ντύθηκες σήμερα, Αγγελιάννα;». Είσαι tattoo artist. Τι είναι αυτό που σου αρέσει πιο πολύ στη δουλειά σου; Πολλά πράγματα. Είναι όλα επικοινωνιακά και δημιουργικά. Και δουλεύω με φίλους! Τι φοράς σήμερα; Πόσο κοστίζει; Σήμερα φοράω ένα ψηλόμεσο skinny τζιν h&m (20 ευρώ), μπλουζάκι που έχω φτιάξει η ίδια (10 ευρώ), σκουλαρίκια h&m (10 ευρώ), μποτάκια (20 ευρώ).

12.11.15 – lifo 12.11.15 – lifo47 47

Τhe Good LiFO

ΚΩΤΣΟΒΟΛΟΣ Με το ό φεστιβάλ «Ταξίδι στην Τεχνολογία», η Κωτσόβολος γιορτάζει τα 65 της χρόνια, από τις 13 έως και τις 15 Νοεμβρίου, από τις 10 το πρωί έως τις 9 το βράδυ, στην Τεχνόπολη του Δήμου Αθηναίων. Το Φεστιβάλ Τεχνολογίας θα είναι ανοιχτό και δωρεάν στο κοινό! Οι επισκέπτες θα έχουν την ευκαιρία να απολαύσουν το Star Wars σκηνικό παρέα με τη Hewlett-Packard, να φωτογραφηθούν στον ρετρό χώρο «150 Χρόνια Pitsos» και να κάνουν μια εικονική «βόλτα» με τη μάσκα Oculus! Επίσης, θα μπορούν να αφήσουν την ευχή τους στη Βαλίτσα Ευχών για την Κωτσόβολος και να μπουν έτσι σε κλήρωση για πολλά, πλούσια δώρα! Μάθε περισσότερα στο kotsovolos.gr και στο #taxidistintexnologia.

WIND Ο 33ος Αυθεντικός Μαραθώνιος της Αθήνας πλημμύρισε για μια ακόμη χρονιά το κέντρο της πρωτεύουσας και η WIND, που για 5η συνεχόμενη χρονιά είναι ο επίσημος χορηγός της διοργάνωσης, δεν θα μπορούσε να λείψει. Έτσι, πάνω από 1.500 μέλη της WIND Running Team πήραν μέρος τόσο στην κλασική διαδρομή όσο και στους δρόμους των 5 και 10 χλμ., στέλνοντας έτσι το δικό τους μήνυμα αισιοδοξίας και αλληλεγγύης προς όλο τον κόσμο. Οι αθλητές της WIND Running Team σημείωσαν σημαντικές νίκες: η Αναστασία Καρακατσάνη συνέχισε για 4η χρονιά το σερί της 1ης θέσης στα 10 χλμ., ο Μάρκος Γκούρλιας κατέκτησε την 3η θέση στα 5 χλμ. και η Μάγδα Γαζέα την 3η θέση στην διαδρομή των 42 χλμ. του Αυθεντικού Μαραθωνίου!

Αdidas Από την Πέμπτη 5 Νοεμβρίου έως και το Σάββατο 7 Νοεμβρίου, η adidas συμμετείχε ως επίσημος χορηγός και φέτος στο σημαντικότερο δρομικό γεγονός της χρονιάς, τον 33ο Αυθεντικό Μαραθώνιο της Αθήνας. Στο περίπτερό της στην Athens Marathon Expo, χιλιάδες οπαδοί του στίβου προμηθεύτηκαν τη νέα adidas running συλλογή αλλά και το συλλεκτικό adidas running outfit του φετινού Αυθεντικού Μαραθωνίου. Ταυτόχρονα, πάνω από 130 επισκέπτες του περιπτέρου έζησαν την απόλυτη Ultra Boost εμπειρία. Τέλος, την Κυριακή 8/11 η adidas υποδέχτηκε στον ειδικά διαμορφωμένο χώρο του adidas booth δρομείς που απόλαυσαν μασάζ για την αποθεραπεία τους και επισκέπτες που είχαν την ευκαιρία να νιώσουν την ενέργεια του Boost με τον πιο διασκεδαστικό τρόπο.

Lidl Hellas

Market Research

επιμελεια: the lifo team

48 lifo – 12.11.15

Η Lidl Hellas συνεχίζει το κοινωνικό έργο με αφοσίωση και στόχο να συμβάλει στην ενίσχυση των ευπαθών κοινωνικών ομάδων. Έτσι, προσφέρει τρόφιμα στα Κοινωνικά Παντοπωλεία και στα προγράμματα σίτισης 34 δήμων σε ολόκληρη την Ελλάδα, ενώ συνολικά θα δοθούν προϊόντα αξίας μεγαλύτερης των 60.000 ευρώ μέχρι το τέλος του έτους. Οι δήμοι τους οποίους στηρίζουμε είναι: Αθηναίων, Αιγάλεω, Αλεξανδρούπολης, Αλμυρού, Ασπροπύργου, Αχαρνών, Γρεβενών, Δράμας, Ελασσόνας, Ερμιονίδας, Ζακύνθου, Ηγουμενίτσας, Θεσσαλονίκης, Θήβας, Ιλίου, Καβάλας, Καλαμάτας, Κερατσινίου-Δραπετσώνας, Κεφαλλονιάς, Κορδελιού-Ευόσμου, Κορυδαλλού, Λαμίας, Λιβαδέων, Μεσολογγίου, Μοσχάτου-Ταύρου, Νάουσας, Νίκαιας-Αγ. Ιωάννη, Ξάνθης, Πατρέων, Παύλου Μελά, Περιστερίου, Σιντικής, Φλώρινας, Χαλκιδέων.

Week

πρεμιέρες

εικαστικά

θέατρο

γεύση

Τι καινούργιο ξεκινάει αυτή την εβδομάδα; Σελ. 50

Οι συντελεστές της έκδοσης«South as a State of Mind» μιλούν στη LifO. Σελ. 56

Η Μ. Καλτάκη για την παράσταση Η Τσερλίνε και το σπίτι των κυνηγών. Σελ. 58

Η Νίκη Μηταρέα για τα νέα εστιατόρια Αλμύρα και Tagine. Σελ. 60

O 007 επιστρέφει Η 24η ταινία με τον Τζέιμς Μποντ είναι το blockbuster της εβδομάδας.

Δημιουργικό: Αthenean Sailor

Κριτική από τον Θοδωρή Κουτσογιαννόπουλο. σελ. 52

Μια νέα έκδοση με τα ποιήματα του Έντγκαρ Άλαν Πόε Τα ποιήματα του Έντγκαρ 'Αλαν Πόε ανήκουν στα πλέον εμβληματικά και δημοφιλή έργα της παγκόσμιας λογοτεχνίας και αποτελούν τη σημαντικότερη εκδήλωση της ιδιοφυΐας του δημιουργού τους. Ξεκινώντας από τον ρομαντισμό, ο Πόε δημιουργεί μια τελείως προσωπική ποίηση, όπου κυριαρχούν η μουσικότητα, η αυστηρή οργάνωση του λόγου και η ονειρική ατμόσφαιρα. Με το λυρικό έργο του επηρέασε όσο κανείς άλλος τον Μπωντλαίρ, τον Mαλαρμέ και τους άλλους συμβολιστές. Η Τίνα Μανδηλαρά γράφει για το μεταφραστικό εγχείρημα που έφερε σε πέρας ο Γιώργος Βαρθαλίτης από τις εκδόσεις Gutenberg.

12.11.15 – lifo

49

queer αναπαράσταση, στη ρευστότητα του φύλου, στην αυτοπραγμάτωση και αυτοπροβολή με κύριο εργαλείο το Internet. Παράλληλα, στον χώρο θα παρουσιαστούν συλλεκτικά έργα από την Atopos Paper Fashion Collection, τη μεγαλύτερη συλλογή χάρτινων ενδυμάτων στον κόσμο.

8 12m-1ΒΡΙΟΥ

noe

r Αtopos BlahBlahBlah, #GeorgesJacotey, 18/11, 19:00. Η περφόρμανς θα αρχίσει στις 20:00, Αtopos CVC, Σαλαμίνος 72, Μεταξουργείο, είσοδος ελεύθερη. ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ

6. Τρεις γενιές ελληνικής ζωγραφικής - χαρακτικής Τη Δευτέρα 9 Νοεμβρίου 2015 στον φιλόξενο χώρο της Πινακοθήκης του Δήμου Αθηναίων εγκαινιάστηκε η εικαστική έκθεση από τις συλλογές της Πινακοθήκης Σύγχρονης Τέχνης Χ. & Σ. Μοσχανδρέου Ι.Π. Μεσολογγίου υπό τον τίτλο «Τρεις γενιές ελληνικής ζωγραφικής - χαρακτικής».

Top

13

r Μέχρι τις 10/01/16, «Τρεις γενιές ελληνικής ζωγραφικής - χαρακτικής» από τις συλλογές της Πινακοθήκης Σύγχρονης Τέχνης Χ. & Σ. Μοσχανδρέου Ι.Π. Μεσολογγίου, Πινακοθήκη του Δήμου Αθηναίων, κτίριο Α’, Μυλλέρου & Γερμανικού, στάση μετρό «Μεταξουργείο».

LIVE

7. Chickn

events γι’ αυτη την εβδομαδα ΣΥΝΕΔΡΙΟ

κή της υπόσταση και το μέλλον της. Έτσι και η περιοδεία του αυτή για τα 75α γενέθλιά του δείχνει ακριβώς αυτό.

Το AthensCon κάνει την παρθενική του εμφάνιση. Φιλοδοξεί να είναι το μεγαλύτερο συνέδριο της Ελλάδας που αφορά τα κόμικς, ακριβώς όπως αυτά που γίνονται στο εξωτερικό. Το κλειστό στάδιο του Παλαιού Φαλήρου (Tae Kwon Do) θα μετατραπεί σε έναν μαγικό ναό για τους λάτρεις της 7ης τέχνης. Τα πάντα για τα κόμικς με εκλεκτούς καλεσμένους, πρωτότυπες εκθέσεις και, φυσικά, άπειρα κόμικς. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να επισκεφτείτε την επίσημη σελίδα www.athenscon.gr.

r 13-14/11, 22:30, 15-16/11, 21:30, Half Note Jazz Club, Τριβωνιανού 17, Μετς, είσοδος: €20 (μπαρ), €25 (Β’ Ζώνη), €30 (Α’ Ζώνη).

1. AthensCon 2015

r 14-15/11, Κλειστό Παλαιού Φαλήρου, Ολυμπιακά Ακίνητα, Μωραϊτίνη 2, Π. Φάληρο, είσοδος: €7.

☛ stop the press ! Το πρότζεκτ Deltalfalamda γιορτάζει δύο χρόνια παρουσίας στην αθηναϊκή νύχτα με ένα μεγάλο πάρτι. Στα decks οι Tonny Lasar, Jose Amba, Klaap και Nerize.

Deltalfalamda 2 years anniversary, 13/11, μετά τα μεσάνυχτα, six d.o.g.s, Αβραμιώτου 6-8.

50 lifo – 12.11.15

Heart

Σύγχρονη αραβική μουσική από τους Jerusalem In My Heart, που καταφέρνουν να συνδυάσουν παραδοσιακούς ήχους και ηλεκτρονικές συνθέσεις, δημιουργώντας εντυπωσιακές οπτικο-ακουστικές παραστάσεις. Το ιδιαίτερο καλλιτεχνικό πρότζεκτ με προέλευση από τον Λίβανο πραγματοποιεί ελάχιστες live εμφανίσεις, στις οποίες μπορεί να συμμετέχουν από 2 έως 24 άτομα, με στοιχεία θεατρικής δράσης και βίντεο που συνθέτουν ένα διαφορετικό κάθε φορά αποτέλεσμα. r 16/11, 21:30, Bios.Tesla Bar, Πειραιώς 84, είσοδος ελεύθερη.

LIVE

3. Gary Bartz Quartet Με περισσότερες από 40 σόλο δισκογραφικές δουλειές και 200 συμμετοχές σε ηχογραφήσεις άλλων, ο Bartz είναι ένας αυθεντικός τζαζ master. Και πάντα οι αναφορές της σύγχρονης τζαζ του Gary Bartz πάνε σε στάνταρ όπως το μπλουζ, η σόουλ, οι μουσικές του Monk και του Coltrane και ό,τι άλλο δίνει συγκινησιακή βαρύτητα σε μια μουσική που σέβεται την ιστορι-

r 19/11, 21:30, s.i.x. d.o.g.s, Αβραμιώτου 6-8, Μοναστηράκι, είσοδος: €5. ΠΑΡΤΙ

8. Abort, Retry, Ignore? Η ειδοποίηση που εμφανίζεται στην οθόνη του υπολογιστή όταν προκύπτει κάποιο κρίσιμο λάθος. Κρίσιμο λάθος: Η αυθεντικότητα, ο ρυθμικός παλμός και η δημιουργική ορμή της αστικής club κουλτούρας έχουν εξασθενήσει. Η club σκηνή της πόλης ανασυντάσσει τις δυνάμεις της, συσπειρώνεται και αναρωτιέται: Εγκαταλείπουμε; Ξαναπροσπαθούμε; Αγνοούμε; Σκοπός του πρώτου πάρτι είναι να οριστεί η νέα μουσική ταυτότητα της Αθήνας. Εγχώριοι και ξένοι DJs και παραγωγοί θα παρουσιάσουν τον σύγχρονο ηλεκτρονικό club ήχο του κόσμου. r Abort, Retry, Ignore? w/ Sawf, Morah & Paul Bennett, 13/11, 23:00, Ρομάντσο, Αναξαγόρα 3-5, Ομόνοια, είσοδος: €5.

LIVE

2. Jerusalem Ιn Μy

Κάθε εμφάνιση των Chickn δεν μοιάζει σε τίποτα με τις προηγούμενες, καθώς μερικά από τα βασικά χαρακτηριστικά τους είναι ότι αγαπούν τους αυτοσχεδιασμούς, δεν τηρούν μια προκαθορισμένη playlist, ενώ τους αρέσει να παραλλάσσουν τις εκδοχές των τραγουδιών τους. Στη σκηνή μπορεί να βρίσκονται από τρία μέχρι εννέα άτομα, καθώς η σύνθεσή τους είναι διαφορετική κάθε φορά. Mαζί τους θα βρίσκεται ο Άγγελος Κυρίου.

LIVE

4. Calexico Οι Calexico αποτελούν μία από τις πιο γνωστές μπάντες της indie rock σκηνής και μετρούν πάνω από είκοσι χρόνια παρουσίας στα μουσικά δρώμενα. Προέρχονται από την Αριζόνα, με βασικά μέλη τους να παραμένουν οι Joey Burns και John Convertino, ενώ η μουσική τους συνδυάζει διαφορετικά στοιχεία, από τζαζ μελωδίες των ’50s, rock ’n’ roll μέχρι country. Το Σάββατο 14 Νοεμβρίου επιστρέφουν στην Αθήνα και στη σκηνή του Fuzz. r 14/11, 20:00, Fuzz Live Music Club, Πατριάρχου Ιωακείμ 1, Μοσχάτο-Ταύρος, είσοδος: €27-30.

PERFORMANCE

5. Lana, Tears of Emotion

O εικαστικός Georges Jacotey δημιουργεί μια ηχητική εγκατάσταση-περφόρμανς με τίτλο «Lana, Tears of Emotion», με σκοπό να εισαγάγει το κοινό στους εσωτερικούς μονολόγους της τραγουδίστριας. Ο καλλιτέχνης αυτή την περίοδο εστιάζει στην queer art, στην

LIVE

9. Velvet Room Τα αδέρφια Ιωνά, γνωστά και ως Τhe Callas, οργανώνουν μια ζωντανή εμφάνιση στο Velvet Room, το στούντιό τους, που βρίσκεται στον 4ο όροφο στη Μιλτιάδου 17 και λειτουργεί εδώ και αρκετό καιρό ως ένας χώρος για DIY art, εκθέσεις, ζωντανές εμφανίσεις, περφόρμανς, πάρτι, workshops και σεμινάρια. Θα προηγηθούν οι Hand & Leg, ενώ μετά το τέλος των ζωντανών εμφανίσεων θα ακολουθήσει DJ set από την Amalia Morrigu. r Callas & Hand & Leg, 14/11, 21:00, The Velvet Room, Μιλτιάδου 17, Μοναστηράκι, είσoδος: €3.

Σολωμού

Είναι ο προορισμός του ανθρώπου να κάνει παιδιά και να πεθάνει; Η ομάδα «9 παρά» κάνει το ντεμπούτο της με το Όνειρο του Σολωμού, μία πρωτότυπη παράσταση, εμπνευσμένη από τους καθημερινούς μας υπαρξιακούς προβληματισμούς. Η παράσταση αφηγείται το ταξίδι ενός σολομού, του Διονύση. Ο σολομός, ως είδος, γεννιέται σε γλυκά νερά, μεταναστεύει στον ωκεανό κι επιστρέφει αργότερα εκεί όπου γεννήθηκε για να γονιμοποιηθεί. Μέσα από αυτήν τη διαδικασία εξαντλείται και πεθαίνει. r Μέχρι τις 24/11, 20:30, Bios.Tesla Basement, Πειραιώς 84, είσοδος: €10.

r To «Mutant Arca» κυκλοφορεί από τη Mute Records. ΕΚΘΕΣΗ

12. Nightstalkers Η Αθήνα τη νύχτα ζωντανεύει μέσα από το βλέμμα του φωτογραφικού φακού. Αυτό ήταν το θέμα του καλλιτεχνικού εργαστηρίου «Nightstalkers: Φωτογραφίζοντας το αθέατο» που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του Depression Era / Εποχή της Ύφεσης. Υπό τις οδηγίες της Αγγελικής Σβορώνου και του Γιάννη Χατζηασλάνη, νέοι φωτογράφοι δοκίμασαν τις δυνάμεις τους στη νυχτερινή φωτογραφία. r 16/11, Bios Ρομάντσο, Αναξαγόρα 3-5, Ομόνοια, είσοδος ελεύθερη. ΜΟΔΑ

13. Mohxa 2 Day Pop Up

Store

ΔΙΣΚΟΣ

11. Arca Mutant Στο πρώτο άλμπουμ του αποδόμησε τα hip hop και R&B beats, φτιάχνοντας έναν ήχο χαρακτηριστικά δικό του, που όρισε εκ νέου το ριζοσπαστικό queer.

To Spiti Cocktail Bar γεμίζει από τα ρούχα των Mohxa.

H ομάδα μεταφέρεται για δύο ημέρες βόρεια και σχεδιάζει ένα σύμπαν αποκλειστικά για το σπίτι, ενώ προσκαλεί τους Pegleg-cruisers για να δώσει έναν πιο surf χαρακτήρα στο event. Θα υπάρχουν ειδικές προσφορές και ανάλογη μουσική από τους Canadian Tuxedos και ένα κοκτέιλ φτιαγμένο ειδικά για τις δύο αυτές μέρες. r 14-15/11, Spiti Cocktail Bar, Ανδρέα Παπανδρέου 9, Χαλάνδρι. Την Κυριακή μέχρι τις 18:00.

the face

Στάβια Γριμάνη Μια σύντομη συζήτηση με την επιμελήτρια της έκθεσης «Κήποι σε εξέλιξη».

small

10. Το Όνειρο του

Στο «Mutant» προχωράει ακόμα περισσότερο και πετάει τα beats, δημιουργώντας έναν noise δίσκο στον οποίο φαίνεται ότι αυτοσχεδιάζει, παρόλο που κάθε νότα εδώ μέσα είναι σχολαστικά μελετημένη – θα μπορούσε να βασίζεται και σε μαθηματικές εξισώσεις. Και κατορθώνει αυτό που σε πρώτη ακρόαση φαίνεται ψυχρό και ανελέητο να είναι ένα συναισθηματικό άλμπουμ που αποδομεί τη χορευτική μουσική και δίνει καινούργιο ορισμό στην dance κουλτούρα. Αριστούργημα!

α π ο τ h ν k at ε ρ ι να η λ ι α κ η

ΘΕΑΤΡΟ

εκθεση n «Κήποι σε εξέλιξη», 11/11-16/01, Τρ.Παρ. 12:00-20:00 & Σάββατο 12:0018:00 ή κατόπιν συνεννόησης, Aίθουσα Tέχνης «Ρεβέκκα Καμχή», Λεωνίδου 9, Μεταξουργείο, 210 5233049

Πώς προέκυψε ο τίτλος της έκθεσης; Ο τίτλος προέκυψε μέσα από τη φύση και την ιδέα να δημιουργηθεί ένας κήπος του οποίου τα δομικά στοιχεία θα είναι έργα τέχνης. Ο πληθυντικός αναφέρεται στις πολλαπλές εκδοχές που μπορεί να έχει ένας κήπος και αυτό γίνεται με την προσθήκη έργων τέχνης που έγιναν από διάφορα και ετερόκλητα μέσα, ενώ η εξέλιξη εισάγει την έννοια της ανάπτυξης και αντίστροφα, αλλά και την έννοια του χρόνου (των εποχών), στοιχείο που επηρεάζει άμεσα την αλλαγή και τη διαμόρφωση ενός κήπου. Η φύση από μόνη της εξαπλώνεται χωρίς όριο σε έναν κήπο, το φυσικό στοιχείο μπορεί να χειραγωγηθεί και να σκηνοθετηθεί. Τι έργα θα συναντήσουν οι επισκέπτες; Το έργο του Αντωνάκη, που υποδέχεται τον θεατή, τα λουλούδια του Nobuyoshi Araki και του Ross Bleckner, το τοπίο-χαλί της Αλεξάνδρας Κεχαγιόγλου, ένα λιβάδι με χρώματα του Paul Desborough, το δάσος του Julian Opie,

ένα έργο-μνημείο για τον προσωπικό και συλλογικό κήπο του ΧΟΥΣ/Εμμανουήλ Χουσάκου. Ο επισκέπτης θα μπορεί να ξεκουραστεί στο γλυπτό παγκάκι του Κώστα Ρουσσάκη ή στη φωτογραφία του Gabriel Orozco, να αφουγκραστεί την κίνηση των δέντρων μέσα από το βίντεο της Ντιάνας Μαγκανιά, να παρατηρήσει το παράδοξο στη φωτογραφία του Μίλτου Μανέτα κ.ά. Ποια τρία έργα δεν πρέπει να χάσουμε; Τη φωτογραφία της Nan Goldin, τα δύο έργα του Κωνσταντίνου Κακανιά και το ζωγραφικό έργο της Χρυσάνθης Κουμιανάκη. Ποιες είναι οι παράλληλες δράσεις που θα πραγματοποιηθούν; Το κοινό μπορεί να συμμετέχει σε αυτές; Κάθε Σάββατο, για τους επόμενους δύο μήνες, ο Αντωνάκης θα επεμβαίνει και θα εξελίσσει το ζωγραφικό του έργο κατά τη διάρκεια των ωρών λειτουργίας της έκθεσης. Μέσα στον Δεκέμβριο θα προστεθεί στην έκθεση το πείραμα-έργο του καλλιτέχνη Κοσμά Νικολάου.

12.11.15 – lifo

51

H ΤΑΙΝΙΑ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ

Αριστούργημα Πολύ Καλό Καλό Ικανοποιητικό Μέτριο

Ο γιος του Σαούλ

p

Son of Saul

SPECTRE Σκηνοθεσία: Σαμ Μέντες Πρωταγωνιστούν: Ντάνιελ Κρεγκ, Λεά Σεντού, Κριστόφ Βαλτζ

Κακό Θερινός

Σκηνοθεσία: Λάζλο Νέμες Πρωταγωνιστούν: Γκέζα Ρόρινγκ

52 lifo – 12.11.15

βύθιση στο έρεβος διαμέσου των μηχανικών κινήσεων ενός ζόμπι χωρίς προσδιορισμένο πρόσωπο ή εμφανή ηλικία (ένα ράκος χωρίς ταυτότητα) απογυμνώνει το Ολοκαύτωμα από την όποια ρεαλιστική του έννοια ή τις εικόνες που έχουμε σχηματίσει από τα ντοκιμαντέρ, τις μυθοπλασίες ή τις ταινίες που έχουμε δει στο παρελθόν. Εκτός από την ανεκδοτολογική του πλευρά, με τις πληροφορίες γύρω από την ψευδεπίλεκτη ομάδα των Sonderkommandos, που εξολοθρεύονταν μερικούς μήνες μετά για να μη μαρτυρήσουν τη γενοκτονία, ο Γιος του Σαούλ προσφέρει μια διαφορετική καλλιτεχνική ματιά πάνω στο γνωστό θέμα, με έναν τρόπο που παραπέμπει σε ένα κράμα Αντρέι Ταρκόφσκι και Μπέλα Ταρ – όπου η σιωπηλή αποθέωση συναντά τη ρευστή αφαιρετικότητα που αφήνει η αίσθηση του μονοπλάνου. Πέρα από την αλληγορία της συνέχισης της φυλής από τις αντικρουόμενες παραδόσεις γύρω από τον βασιλιά Σαούλ και τον πρωτότοκο γιο του Ιωνάθαν (η σχέση τους δεν ήταν ανέφελη, λόγω της αυξανόμενης παράνοιας του πατέρα), η ταινία του Λάζλο Νέμες καταφέρνει να απομακρυνθεί από το εξιδανικευμένο κυνήγι της επιβίωσης, όπως το τοποθετούν στην καρδιά της πλοκής τους άλλες ταινίες με συναισθηματικές και ρεαλιστικές άκρες, και, αντ’ αυτού, γίνεται εξαιρετικά αισιόδοξη, παρά την ανελέητη σκοτεινιά της, ακριβώς επειδή παραδέχεται ως αξίωμα πως στην αντίπερα όχθη της κόλασης δεν είναι ο έξω κόσμος ή οτιδήποτε σχετίζεται με τη ζωή αλλά ο παράδεισος, για να αποθέσουν με αξιοπρέπεια την ψυχή τους, όταν το ταξίδι δεν έχει επιστροφή. Όταν ο Σαούλ χαμογελάει, για μία και μοναδική φορά, για να ξορκίσει τη ματαιότητα του βραχύχρονου ταξιδιού του, νομίζω πως γινόμαστε κοινωνοί ενός theatrum mundi, με τον ήρωα ως πρωταγωνιστή μίας από τις αλληλοκαλυπτόμενες ιστορίες, στον κόσμο που μοιάζει με σκηνή. Ο Νέμες μένει πιστός σε αυτήν τη λογική και υπογράφει μία από τις μεγάλες ταινίες της χρονιάς. ΑΣΤΥ - ΔΑΝΑΟΣ 1 - ΠΤΙ ΠΑΛΑΙ - ΔΙΑΝΑ

απο τον θοδωρη κουτσογιαννοπουλο

Το πώς μια ταινία που παρακολουθεί αδιάλειπτα και εξοντωτικά έναν ειδικό κρατούμενο στο στρατόπεδο συγκέντρωσης Άουσβιτς-Μπίρκεναου μπορεί, χωρίς να δείξει ποτέ ένα γενικό πλάνο των φρικαλεοτήτων, και κυρίως χωρίς ποτέ να δηλώσει ότι αυτές οι πράξεις γίνονται τη συγκεκριμένη ιστορική στιγμή και αποσκοπούν σε μια γενοκτονία, ταυτόχρονα να αποδίδει με ανατριχιαστική ένταση την εμπειρία του χειρότερου εγκλήματος στην ιστορία της ανθρωπότητας, είναι αποτέλεσμα της σκηνοθετικής ιδιοφυΐας του Λάζλο Νέμες, και μάλιστα στην πρώτη του απόπειρα στο σινεμά! Με την κάμερα φοδραρισμένη στην πλάτη και το πρόσωπο του ποιητή και κάποιες φορές ηθοποιού Γκέζα Ρόριγκ, ο 38χρονος Ούγγρος δημιουργός, ο οποίος απέσπασε το Μεγάλο Βραβείο της Επιτροπής, αλλά και το βραβείο της Διεθνούς Ένωσης Κριτικών στις Κάννες, μπαίνει στο πετσί ενός Sonderkommando, δηλαδή του μέλους της ομάδας κρατουμένων που συνόδευαν τους Εβραίους στους θαλάμους αερίων, τους βοηθούσαν να γδυθούν ή τους έβγαζαν οι ίδιοι τα ρούχα, αφαιρούσαν τα τιμαλφή κατά τη διάρκεια της εξολόθρευσής τους και στη συνέχεια μάζευαν τα πτώματα και φρόντιζαν να καούν χωρίς ίχνη. Ο πρωταγωνιστής Σαούλ βλέπει ένα ετοιμοθάνατο εβραιόπουλο και πιστεύει πως είναι ο γιος του, αν και κανείς εκ των ανθρώπων που τον γνωρίζουν δεν είχε ιδέα πως ο ίδιος είχε παιδί. Πριν το πάει στο νεκροτομείο, αναστατώνεται και κάνει ό,τι μπορεί για να το κλέψει και να το θάψει με τις συνοδευτικές προσευχές, αναζητώντας παράλληλα έναν ραβίνο ανάμεσα στους μελλοθάνατους ή στους συγκρατούμενούς του. Ο Νέμες, χωρίς να ξεκολλήσει ποτέ από τον Σαούλ, δείχνει την αγωνιώδη και συχνά σπασμωδική, ύστατη προσπάθεια λύτρωσης ενός ζωντανού-νεκρού που δεν έχει τίποτε να χάσει, αλλά ξαφνικά απέκτησε νόημα στη θλιβερή ζωή του, καθώς και στις αποτρόπαιες πράξεις των ναζί, που ως φόντο αποκτούν μια μακάβρια ποιητικότητα εφάμιλλη του Δάντη, διυλίζοντας την περιρρέουσα βία σε ένα θολό κολαστήριο. Η

Κινηματογράφος

Οκτώβριος 1944, Άουσβιτς-Μπίρκεναου. Ο Σαούλ Αουσλόντερ είναι Ούγγρος, μέλος της Sonderkommando, της ομάδας των Εβραίων κρατουμένων η οποία έχει απομονωθεί από το στρατόπεδο και είναι αναγκασμένη να βοηθά τους ναζί στον μηχανισμό των μεγάλης κλίμακας εκτελέσεων. Ενώ δουλεύει σε ένα από τα κρεματόρια, ο Σαούλ ανακαλύπτει το πτώμα ενός αγοριού το οποίο θεωρεί ότι είναι παιδί του. Ενώ η Sonderkommando σχεδιάζει εξέγερση, ο Σαούλ αποφασίζει να φέρει εις πέρας μια αδύνατη αποστολή: να σώσει το σώμα του παιδιού από τις φλόγες, να βρει έναν ραβίνο να απαγγείλει την νεκρώσιμη ακολουθία και να θάψει το αγόρι όπως πρέπει.

Όταν ο Τζέιμς Μποντ, στην αρχή της 24ης περιπέτειας της σειράς, μπαίνει σε ένα δωμάτιο ξενοδοχείου συνοδεύοντας αιθέρια, αν και εμφανώς περιστασιακή, γυναίκα, αντιλαμβάνεται πως έχει μια επείγουσα δολοφονική υποχρέωση, της λέει «δεν θ’ αργήσω», τελειώνει με τη δουλειά και δεν επιστρέφει στο ζεστό κρεβάτι της απόλαυσης, αλλά την προσπερνάει σαν να μην υπήρξε ποτέ, καταλαβαίνουμε με σιγουριά πλέον πως οι ψυχαναλυτικές αναζητήσεις του προηγούμενου επεισοδίου, του Skyfall δηλαδή, όχι μόνο δεν ήταν τυχαίες αλλά έπιασαν τόπο κι έγιναν με λόγο. Ο 007 έχει αλλάξει για τα καλά, εξελίχθηκε σε χαρακτήρα, τα αισθήματα πίσω από το ψυχρό παρουσιαστικό φαίνονται και ως έναν βαθμό εκφράζονται, και λιγόστεψε αισθητά ο χώρος για καλαμπουράκια και πλακίτσες, άσχετες και δωρεάν, όπως στα πέτρινα χρόνια του μεγαλύτερου franchise στην ιστορία του σινεμά, που ελλείψει ουσίας περίσσευε η διακόσμηση και το αναμάσημα της τυποποίησης. Στο μεταξύ, ο σκηνοθέτης Σαμ Μέντες έχει μάθει να γυρίζει σεκάνς δράσης, όπως η προ τίτλων επιχείρηση στο Μεξικό, ξεκινώντας με καθαρό RPG (δηλαδή ένα role playing game, όπου ο θεατής βλέπει συχνά την πλάτη του δράστη, όπως στα βιντεογκέιμ τύπου «Grand Theft Auto», και μοιάζει να καθοδηγεί τον πρωταγωνιστή και να πιάνει το όπλο του), και ολοκληρώνει με αδρεναλίνη στον αέρα, με ελικόπτερα και πειστικότατες, ζαλιστικές λήψεις. Το Spectre δεν είναι ακριβώς πισωγύρισμα αλλά μια προσθήκη στο Skyfall, ένα ακομπανιαμέντο με χορταστικότερη πλοκή, ουσιαστικότερο ερωτικό στοιχείο, έναν Ντάνιελ Κρεγκ στο απόγειο της αυτοπεποίθησης και της ωριμότητας στον ρόλο του πράκτορα που διανύει μια μακρά περίοδο μετάβασης από απλή φονική μηχανή και δέκτη εντολών, σε πλάσμα με ευθύνη, λογική και κρίση μέσα στον μηχανισμό στον οποίο κινείται, δηλαδή τις Βρετανικές Μυστικές Υπηρεσίες. Ωστόσο, ο κακός της ταινίας, τον οποίο υποδύεται ο Κριστόφ Βαλτζ, δεν τρομάζει ή εκπλήσσει με τις ενέργειές του, όσο υπόσχεται στα λόγια του και στη διασύνδεση που έχει με τον ίδιο τον Μποντ και την περίφημη, αινιγματική οργάνωση Spectre – περισσότερες λεπτομέρειες θα χαλάσουν το σασπένς, οπότε καλύτερα να τις διαπιστώσετε παρακολουθώντας την ταινία. «Μοιάζεις με χαρταετό σε θύελλα» λέει ο Φραντζ Ομπερχάουζερ στον ατάραχο Μποντ, πριν αποκαλυφθεί πως είναι ο παλιός μας γνώριμος Στάβρο Μπλόφελντ, αλλά οι απειλές του ακούγονται σαν άσφαιρο μήνυμα στον τηλεφωνητή. Δεν φταίει ο Αυστριακός ηθοποιός για την ελλειμματική δόση κινδύνου, αλλά η σεναριακή βάση που τον στηρίζει μόνο θεωρητικά, αφήνοντας στη φαντασία (ή στη συνέχεια;) τη φρίκη που συνοδεύει το άρρωστο μυαλό του. Όσο για τις γυναίκες του Μποντ, η Μόνικα Μπελούτσι εμφανίζεται πολύ λίγο και λειτουργεί αποκλειστικά υπέρ της πλοκής. Παίζει με τη συνηθισμένη ερμηνευτική αγκύλωσή της όταν μιλάει αγγλικά, αλλά ο Μέντες έχει φροντίσει να σκηνοθετήσει με γούστο και οικονομία τη μοναξιά και την απελπισία της, την υπαρξιακή και την ερωτική. Από την άλλη, η Λεά Σεντού δεν είναι καθόλου αναλώσιμη ή «δεκανίκι» στην ανάπτυξη της ταινίας, αλλά βασικότατη στον ρόλο της σκληρής κόρης ενός κακού πατέρα, από τον οποίο αποξενώθηκε, αλλά πρόλαβε να κληρονομήσει την αίσθηση της επιβίωσης και την εξυπνάδα των επιλογών. Με τον Μποντ έρχονται πολύ κοντά και, με δεδομένη τη μετεξέλιξη του πράκτορα σε κανονικό άνθρωπο, πάντα μέσα στο πλαίσιο μιας αναμενόμενης υπερβολής (πολύ ξύλο, ελάχιστοι μώλωπες), η γυναικεία ευαισθησία

της βρίσκεται σε αρμονική αναλογία με τη γοητεία της, ειδικά σε μια ευπρόσδεκτα παλιομοδίτικη αισθηματική σκηνή μέσα στο τρένο, λίγο έξω από την Ταγγέρη. Κοσμοπολίτικο χωρίς άσχετα χαϊλίκια, «φανταστικό» δίχως εξωφρενικές σαχλαμάρες, φιλικό προς την τοποθέτηση προϊόντων χωρίς να το παραξηλώνει με τις διαφημίσεις, σχετικό με τη σύγχρονη κοινωνία, αλλά με τίποτε πολιτικό ή εξεγερμένο, με ερωτισμό αλλά κυρίως φουλ στη δράση, το Spectre είναι στιβαρή διασκέδαση, ίσως λίγο παραπάνω καλοδουλεμένη παράθεση μεγάλων σκηνών, όμως πάντα με ρυθμό και κινηματογραφικότητα από ανθρώπους που γνωρίζουν το αντικείμενο και έχουν στο μυαλό τους προς τα πού θέλουν να κατευθυνθεί.

VILLAGE RENTI 1,2,7,8,10,11,13,14,15,20 - VILLAGE MALL 2,4,5,7,8,10,11,13,14 - VILLAGE FALIRO 1,4,5,6,7,8,9 - VILLAGE AG.DIMITRIOS 1,2,3,5 VILLAGE PAGRATI 1,3,4,5 - STER ILION 1,2,3,4,5 - ΑΘΗΝΑΙΟΝ 1,2 - ΑΘΗΝΑΙΟΝ CINEPOLIS 1,3,4 ODEON STARCITY 1,5,6,10 - ODEON OPERA 1 - ΚΙΝΗΜΑΤΟΘΕΑΤΡΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΡΑΣ-ΒΛΑΧΟΠΟΥΛΟΥ 1,2 - NANA 1,2,3,4,5 - ΣΟΦΙΑ - ΒΑΡΚΙΖΑ 1,2 - ΑΕΛΛΩ 1,2,3,4 - ΟΣΚΑΡ - ΜΑΓΙΑ - ΤΡΙΑ ΑΣΤΕΡΙΑ 1,2 - ΜΑΡΙΑ ΕΛΕΝΑ-ΟΝΑΡ - CINE ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ - ΣΙΝΕ ΠΑΡΑΔΕΙΣΟΣ - ΚΗΦΙΣΙΑ - ΚΗΦΙΣΙΑ CLASS - CINERAMA - ΣΠΟΡΤΙΓΚ 1,2 - ΖΕΑ - ΣΙΝΕΑΚ - ΦΟΙΒΟΣ - ΑΙΓΛΗ 1,2 - ΣΙΝΕ ΧΟΛΑΡΓΟΣ - ΑΝΟΙΞΗ 1,2

Μια φορά τον χρόνο Love the Coopers Σκηνοθεσία: Τζέσι Νέλσον Πρωταγωνιστούν: Ολίβια Ουάιλντ, Νταϊάν Κίτον, Άλαν Άρκιν, Αμάντα Σέιφριντ

Οι γιορτές πλησιάζουν… Εκείνη η μαγική περίοδος του χρόνου που οφείλει κανείς να περάσει με τους πιο κοντινούς του ανθρώπους! Κι αν νομίζεις πως η δική σου οικογένεια αποτελείται από τους πιο τρελούς και ανυπόφορους ανθρώπους στη γη, τότε μάλλον πρέπει να γνωρίσεις την οικογένεια Κούπερ!

VILLAGE RENTI 12 - VILLAGE MALL 3 - VILLAGE FALIRO 2 - STER ILION 6 - ODEON STARCITY 3 - ΑΤΛΑΝΤΙΣ 2 - ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ - ΓΛΥΦΑΔΑ ODEON 2

Το δέντρο με τα τσόκαρα L’ albero degli zoccoli Σκηνοθεσία: Ερμάνο Όλμι Πρωταγωνιστούν: Φρανσέσκα Μορίγκι, Αντόνιο Φεράρι, Λουίγκι Ομάγκι, Κάρλο Ρότα, Τερέσα Μπερσιανίνι, Τζιουζέπε Μπρινόλι

Γυρισμένη με ερασιτέχνες ηθοποιούς, η ταινία Το δέντρο με τα τσόκαρα τιμήθηκε με Χρυσό Φοίνικα στο Φεστιβάλ Καννών. Στα τέλη του περασμένου αιώνα, κάπου στη Λομβαρδία, ζουν πέντε οικογένειες χωρικών, που παλεύουν να επιβιώσουν κάτω από πολύ δύσκολες συνθήκες. Παρακολουθούμε καθημερινά επεισόδια της ζωής τους. Τα πάντα ανήκουν στον αφέντη, καθώς και τα 2/3 της σοδειάς. Τον χειμώνα που δεν υπάρχει δουλειά συμβαίνουν γεγονότα. Η ζωή είναι φτωχή, αλλά τα πάντα έχουν αξία. Η θέληση, όμως, του αφέντη πλανιέται σαν τη χειρότερη απειλή.

STUDIO NEW STAR

12.11.15 – lifo

53

Εικονογράφηση: Αthenean Sailor

ΠΟΙΗΣΗ

Ο Έντγκαρ Άλαν Πόε και η μούσα της ποιήσεως Οι δύο ποιητικές συλλογές με τα Νεανικά και Ανάλεκτα ποιήματα του Έντγκαρ Άλαν Πόε από τις εκδόσεις Gutenberg, σε μετάφραση Βαρθαλίτη και επιμέλεια Αρμάου, μας δίνουν ένα ολοκληρωμένο προφίλ του σπουδαιότερου Αμερικανού ποιητή.

από την τίνα μανδηλαρά

Βιβλίο

Γ

54 lifo – 12.11.15

ια μένα η ποίηση δεν ήταν σκοπός, ήταν πάθος» γράφει ο Έντγκαρ Άλαν Πόε στην εισαγωγή της έκδοσης των ποιημάτων του το 1845, δίνοντας το στίγμα του σπουδαίου του έργου. Και η αλήθεια είναι ότι δεν έγραψε ούτε λέξη, ούτε στίχο έξω από τον περίτεχνα φασματικό και άκρως ποιητικό κόσμο που ο ίδιος δημιούργησε. Δεν λειτούργησε, άλλωστε, ποτέ ως παρατηρητής. Σχεδόν κατοικούσε, ψυχή τε και σώματι, στους φανταστικούς αυτούς κόσμους, καθώς όλο του το εκφραστικό μεδούλι εντοπιζόταν στην καρδιά των ενδιάμεσων τόπων: στον «Αλ Ααράαφ», αυτό το παράξενο καθαρτήριο ανάμεσα στην κόλαση και τον παράδεισο, στο υακίνθινο νησί, μέσα στον Ποταμό, στο «Βυθισμένο Παλάτι». Γι’ αυτό και ο μεταφραστής Γιώργος Βαρθαλίτης είναι απόλυτα ακριβής όταν τονίζει στα προλεγόμενα της έκδοσης των Αναλέκτων του Έντγκαρ Άλαν Πόε, που μόλις κυκλοφόρησαν από τις εκδόσεις Gutenberg, πως «τα πάντα εδώ γίνονται καθρέφτες ψυχικών καταστάσεων, τα πάντα εσωτερικεύονται. Το “Μαγεμένο Παλάτι”, λ.χ., δεν βρίσκεται κάπου έξω: είναι μέσα μας, είναι η εσωτερική μας φθορά και παρακμή. Η “Βυθισμένη Πολιτεία” συμβολίζει μια ψυχική κατάρρευση. Και, φυσικά, η “Κοιλάδα της Ταραχής” μια περιοχή του πνεύματος χαρτογραφεί». Αρχίζοντας το ταξίδι του από

μέσα, από τα έγκατα του ψυχικού κόσμου, ο Πόε άρχισε από πολύ νωρίς να περιφέρεται μαζί με ονειρικούς ταξιδιώτες «εκτός ΤΟΠΟΥ κι εκτός ΧΡΟΝΟΥ» εκεί όπου «ποταμοί, βαθιές κοιλάδες, σπήλαια, βάραθρα, άγρια δάση, σχήματα που τα θολώνουν της δροσιάς τα δάκρυα γύρω», καταγράφοντας εικόνες, σκέψεις, «μνήμες ανθρώπινες, θλιμμένες παραδόσεις». Ο Πόε ήταν όλος ποίηση, μουσική και εικόνες. Για την ακρίβεια, ήταν η ίδια η ποίηση ενσαρκωμένη σε ένα αλλόκοτο πλάσμα. Κι αυτό φαίνεται ήδη από πολύ νωρίς, από τότε που δημοσιεύει τα νεανικά, ακραία βυρωνικά εκείνα ποιήματα –τον περίφημο «Ταμερλάνο» και το κρυπτικό «Αλ Ααράαφ»– κόντρα στην κυρίαρχη σκέψη και κριτική. Βαθιά ρομαντικός, δεν εγκαταλείπει τον ακραία ονειρικό και συμβολικό του κόσμο για να γίνει πιο αρεστός στον πνευματικό κόσμο της εποχής του. Ξεπερνώντας κατά πολύ τα σημεία των καιρών, εξυφαίνει με τρόπο εντελώς ιδιοσυγκρασιακό το κυκλωτικό δίχτυ του λεκτικού του πλούτου που βρίθει συμβολισμών και ακολουθεί όχι τα κυρίαρχα λογοτεχνικά διδάγματα αλλά τις υπαγορεύσεις της δικής του μούσας. Είναι αντίστοιχα οι μούσες που στοίχειωναν τα νεανικά του ποιήματα και επανέρχονται ακόμα πιο αδυσώπητες και κραταιές στα ωριμότερα. Εύλογα, λοιπόν, οι εκδόσεις Gutenberg προχώρησαν

έντγκαρ αλαν πόε Ποιήματα: Τα Ανάλεκτα

Μτφρ.: Γιώργος Βαρθαλίτης Εκδόσεις Gutenberg

έντγκαρ αλαν πόε Ποιήματα: Τα Νεανικά

Μτφρ.: Γιώργος Βαρθαλίτης Εκδόσεις Gutenberg

στην ιστορική έκδοση των ποιημάτων του, χωρίζοντάς τα σε δύο ενότητες, στα «Νεανικά» και στα «Ανάλεκτα», βασιζόμενες στη συλλογική έκδοση που έφερε την υπογραφή της επιμέλειας του Τόμας Μάμποτ, και συνοδεύοντάς τα από τα αλησμόνητα, πανέμορφα χαρακτικά του Ρόμπινσον. Το μεταφραστικό έργο, που φέρει έντονα τη ρομαντική σφραγίδα του ποιητή, υπογράφει ο Γιώργος Βαρθαλίτης σε επιμέλεια του μακαρίτη Δημήτρη Αρμάου – μια συνεργασία που τιμά το άχθος της σχολαστικής απόδοσης. Σάμπως να ακολουθεί αυτό το μακρύ έργο που εμπνέεται από την παρουσία της Μούσας και μοιάζει με ατελείωτη Οδύσσεια στα έγκατα των λέξεων: επικαλούμενος τη γυναικεία μορφή, ο Πόε εγκαταβιώνει στον κόσμο που στήνει εκείνη την ώρα άλλοτε η εκάστοτε «άνασσα αγκυροβολημένου βασιλείου», η Νεσάκη –μια άλλη μορφή της Ναυσικάς από την ομηρική Οδύσσεια–, άλλοτε η ωραία Ελένη κι άλλοτε η ίδια η Σαπφώ. Στα ποιήματα της ωριμότητάς του η μούσα αποκτά μια πιο σαφή και ενσαρκωμένη θέση: γίνεται η Ελεωνόρα στο «Κοράκι» και στο ομώνυμο ποίημα, η Βαλεντίνη κι η Ελένη την οποία βλέπει ξαπλωμένη και λευκοντυμένη, όταν «σε βιολετιά πλαγιά και το φεγγάρι έπεφτε στ’ ανοιγμένα πάνω ρόδα». Κυρίαρχη, επίσης, η διάσημη πλέον μορφή της Άναμπελ Λι, που τόσο αγάπησαν γενιές και γενιές ποιητών και όλα τα σύγχρονα ρομαντικά τέκνα, αλλά και η Ισαβέλα, η άγνωστη αυτή «κάποια στον παράδεισο». Η Βαλεντίνη. Μούσες που εμπνέουν και σχεδόν υπαγορεύουν βόμβες λεκτικής ενέργειας και εμμονές που επανέρχονται στον σχεδόν σαλεμένο από άγρια εικονοπλαστική δύναμη νου. Ο μόνιμος ρομαντικός αγώνας με τον έρωτα, τις λέξεις και την έμπνευση, το άρρητο και το σκοτάδι εδώ βρίσκουν την απολυτότητά τους. Ώρες-ώρες καταλαβαίνεις γιατί δεν μπόρεσαν οι συγκαιρινοί του να καταλάβουν τον Αμερικανό ποιητή και να ασπαστούν τα ζοφερά οράματά του: χαρακτηριστικό το κείμενο του προλόγου στην έκδοση των νεανικών ποιημάτων του 1831 –που ενσωματώνεται και στην ελληνική έκδοση–, όπου ο Πόε στέκεται αμείλικτος απέναντι στην κριτική. Αν «δουλειά του μεταφυσικού είναι να επιχειρηματολογεί, του ποιητή είναι να διαμαρτύρεται σ’ αυτές τις μικρολογίες που θέλουν να καταντήσουν την ποίηση σπουδή – κι όχι πάθος» όπως τονίζει, εξηγώντας γιατί γράφει με τη σάρκα, τη φλέβα που πάλλεται, το ίδιο του αίμα. Μανιασμένες σκέψεις διατρέχουν προελαύνοντα, θαρρείς, δάση, περίεργα άνθη όπως περουβιανά χρυσάνθεμα και νηπενθή, που τόσο τίμησαν ο μεγαλύτερος ίσως μαθητής του Πόε, ο Σαρλ Μπωντλαίρ, αλλά και απανταχού ρομαντικοί ποιητές, με κορυφαίο τον δικό μας Καρυωτάκη. Παράξενα οράματα βρίθουν από αναφορές σε κυρίαρχες εικόνες από παγκόσμιους θρυλικούς μύθους, όπως ο έρωτας του Φάωνα στη Λευκάδα, ινδικούς μύθους για τον Έρωτα που εμφανίστηκε για πρώτη φορά στον ποταμό Γάγγη αλλά και πολλαπλές αναφορές στη χριστιανική διδασκαλία του Μίλτωνα, παραπομπές στη Βίβλο και το Κοράνι.

Π

ολύφερνος έτσι λεκτικά και σημασιολογικά, ο Πόε εισβάλλει στα γράμματα της Νέας Αγγλίας και ταράζει το λογοτεχνικό και ποιητικό σύμπαν: δεν είναι να απορείς που ο Μέλβιλ είναι ο ιδανικός συνομιλητής του. Είναι βέβαιο πως οι Αμερικανοί ρομαντικοί, επαναστάτες, ακόμα και σύγχρονοι ρέμπελοι δεν θα ανακάλυπταν τη βιωμένη εμπειρία της ποιήσεως και την αρχή της αναπόλησης αν δεν είχε περάσει ο Πόε από

Radio Bookspotting από τον γιώργο-ίκαρο μπαμπασάκη τα μέρη τους. Πολύ λυρικός για να είναι Αμερικανός, πολύ απόλυτος για να μπορέσει να χωρέσει στα κλειστά σπάργανα του ωφελιμισμού – κι αυτό το ήξερε ο ίδιος καλά. Στα κριτικά του δοκίμια επέμενε πως τα μεγάλα υπαρξιακά ερωτήματα παραμένουν γι’ αυτόν πάντα ανοιχτά, κόντρα στην αμερικανική πεποίθηση που ανέκαθεν διεκδικούσε το βέλτιστο αποτέλεσμα και την ευτυχία – εδώ, αντί για απάντηση και λύση, ζωντανό παραμένει μονάχα το μυστήριο. Ένας ανεξιχνίαστος καπνός καλύπτει τα άσματα του Καθαρτηρίου που είναι ο τόπος στον οποίο παραμένει ο ίδιος εγκλωβισμένος ως ποιητής μέχρι τέλους, με αποτέλεσμα το ποιητικό ταξίδι του να καταλήγει να είναι μια ατελεύτητη Νέκυια: «Μα στις λίμνες πλάι που απλώνουν / τα νεκρά, έρημα νερά τους-/ τα θλιμμένα τα νερά τους / παγωμένα από το χιόνι / κρίνων που σ’ εκείνα γέρνουν-/ μέσα σ’ όρη και ποτάμια-/ που συνέχεια ψιθυρίζουν-/ και σε δάση και σε βάλτους / που φωλιάζουν τα βατράχια / και σε λίμνες στοιχειωμένες / και στα βέβηλα τα μέρη-/ στις μελάγχολες τις κόχες-/ εκεί βλέπει ο ταξιδιώτης / μνήμες από το παρελθόν του / μες σε σάβανα ντυμένες / μνήμες που τον προσπερνάνε / συνεχώς και αναστενάζουν-/ ήσκιους φίλων πεπλοφόρους / φίλων που έχουνε πεθάνει» γράφει ο ποιητής στον «Δήμο Ονείρων». Αυτό είναι το μόνιμο ζήτημα που επανέρχεται ξανά και ξανά, καθώς, ακόμα κι αν απαντήσουμε στο μήνυμα της Σφίγγας, ποτέ δεν θα βγούμε κερδισμένοι στη μάχη με τον

θάνατο. Αυτός θα παραμονεύει, αφήνοντας τα μυστήρια άλυτα και τα ερωτήματα ανοιχτά. Εξού και ότι ο Πόε «δεν ανέθεσε ποτέ στον chevalier Ωγκύστ Ντυπέν να διαλευκάνει τον παμπάλαιο φόνο του Ανθρώπου του Πλήθους ή να δώσει μια εξήγηση για φάντασμα που, μες στο μαυροκόκκινο δωμάτιο, κεραυνοβόλησε τον μασκοφόρο πρίγκιπα Πρόσπερο» όπως θα γράψει μετέπειτα ο Χόρχε Λούις Μπόρχες (Δοκίμια, μτφρ. Αχιλλέας Κυριακίδης). Ανοιχτά και άλυτα, σπαρακτικά και παράφορα, τα μυστηριώδη όνειρα που κατέγραψε ο Πόε στα ποιήματα και στις εξίσου ονειρικές ιστορίες του ήταν απλώς απεικάσματα της ίδιας της ζωής του. Στις γωνιές της πραγματικότητας ο θάνατος θα κατισχύει πάντα, αφήνοντάς τον ορφανό από τους δυο γονείς και στερημένο από την αγαπημένη του σύζυγο, με αποτέλεσμα πολύ σύντομα να βρεθεί να δίνει άνιση μάχη με τους δαίμονες, το αλκοόλ και τους νεκρούς του. Όχι τυχαία, κανείς δεν θα καταφέρει να εξιχνιάσει γιατί ο θάνατος τον πήρε επίσης πολύ γρήγορα από τη ζωή, μόλις στα σαράντα του χρόνια, στερώντας τόσες άλλες δυνατότητες φασματικής, ενδελεχούς και ενδοσκοπικής ενατένισης. Ο Έντγκαρ Άλαν Πόε, εγκαινιάζοντας δυναμικά με τη γέννησή του αλλά και σφραγίζοντας τον 19ο αιώνα, υπήρξε ο ιδρυτής της αστυνομικής λογοτεχνίας και ο εκπρόσωπος της πιο ερμητικής ποίησης – το ποιητικό του σθένος απόλυτο, το όνομά του αλησμόνητο. Το σκοτεινό του όραμα καταυγάζει τους αιώνες.

Το διαρκές του εφήμερου Τρία περιοδικά. «Φρέαρ». Αισίως στο δωδέκατο τεύχος, με τον ποιητή Δημήτρη Αγγελή στο δοιάκι, το «Φρέαρ» ξέρει να επιμένει ποιητικά και ποιοτικά. Ξέρει, επίσης, να ισορροπεί, με επιτυχία και εμμονή στη δημιουργικότητα, ανάμεσα στο εγχώριο και στο διεθνές. Η λογοτεχνία, εξάλλου, είναι η πατρίδα των από αγάπη για τον τόπο τους απάτριδων, είναι η στέγη των εκ πεποιθήσεως άστεγων, είναι η αριστοκρατία του ευγενούς παρία. Ο Αγγελής καταφέρνει να συνάζει γύρω του εκλεκτούς απάτριδες, υπέροχους άστεγους, θελκτικούς παρίες. Ονόματα: Σταύρος Ζουμπουλάκης (από τους πλέον ανεπίληπτους δοκιμιογράφους, μια πολύτιμη μορφή και διάνοια στους καιρούς μας), Αντώνης Ζέρβας (δυναμικός ποιητής και ακάματος μεταφραστής του Ezra Pound), Γιώργος Μητάς (ο έξοχος μετρ της αθόρυβης ουσιώδους πεζογραφίας), Σταυρούλα Τσούπρου (υποδειγματική φιλόλογος) και τόσοι άλλοι. Αντιγράφω ένα διήγημα-μπονζάι του Γιώργου Μητά, εμπνευσμένο από τον μέγιστο συγγραφέα του Εικονογραφημένου Ανθρώπου, των Χρονικών του Άρη, και του Φαρενάιτ 451, του Ρέι Μπράντμπερι (Ray Brabdbury, 1920-2012): «Άραγε ποιον θα εμπνεύσουν οι ιστορίες αυτές, ποιο αγόρι ή κορίτσι θα παρακινηθεί να γράψει τις δικές του, όταν εγώ δεν θα είμαι παρά ένα σύννεφο, ένας στρόβιλος στην έρημο της Γιούτα, το θρόισμα των φύλλων στο φθινοπωρινό Ουάινσμπεργκ; αναρωτήθηκε ο Ρέι και βυθίστηκε στην απεραντοσύνη, εκείνο το απόγευμα του Ιουνίου του 2012, την ώρα που ο ουρανός σκοτείνιαζε πάνω από το Λος Άντζελες και οι πρώτες σταγόνες της βροχής μούσκευαν το γρασίδι στον περίβολο του νοσοκομείου».

Φρέαρ Τεύχος 12

Δέκατα Τεύχος 43

Το Δέντρο Τεύχος 205-206

«Δέκατα». Πάνω από μια δεκαετία και σαράντα τρία τεύχη μετράνε τα «Δέκατα» του Ντίνου Σιώτη. Ένα περιοδικό τετράγωνο στο σχήμα και πολυεπίπεδο στη δράση. Ο Σιώτης είναι πρόεδρος του λίαν δραστήριου Κύκλου Ποιητών, άνθρωπος με strong opinions, αδιάφορος για τα επακόλουθα των ρήξεων, αδιάφθορος σαν Αμερικανός ντετέκτιβ της Ποτοαπαγόρευσης, και λάτρης του εποικοδομητικού χιούμορ. Το τεσσαρακοστό τεύχος των «Δεκάτων» είναι αφιερωμένο στους σταθμούς: τρένα, βαγόνια, φορτηγά, λεωφορεία, αποβάθρες, αλλά και σταθμοί στη ζωή μας, κρίσιμες καμπές, εόρτια και μεθεόρτια παρελαύνουν στις σελίδες του τεύχους. Ο σπουδαίος forever young/αιωνίως νεανίας Νάνος Βαλαωρίτης υπογράφει το ποίημα «Επάνω που θα». Ιδού: «Επάνω στην πλατφόρμα / του σιδηροδρομικού σταθμού / περίμενα ναρθεί το τραίνο / με είχαν αφήσει εκεί μια παρέα// φίλων — θαρχόταν από αριστερά / μπροστά απ' του σταθμού / τα κτήρια ήταν χωράφια οργωμένα / για φύτεμα — θάμνοι// πιο μακριά διάφανοι θύσανοι / με πλησίασε μια καλοντυμένη / γυναίκα, με ταγιέρ, αδύνατο / πρόσωπο λίγο τραβηγμένο και// μου είπε — πάμε εκεί απέναντι;/ κατάλαβα τι ήθελε αλλά / κινδύνευα να χάσω το τραίνο / δίστασα — λίγο ανόρεχτα απάντησα// Ναι γιατί όχι — και / περάσαμε τις γραμμές του / τραίνου — καθώς προχωρούσαμε / στο χωράφι προς τους θάμνους// σκέφθηκα ότι δεν είχα / προφυλακτικό αλλά ίσως να 'χε / εκείνη — και ξύπνησα» (Αθήνα, 29 Νοεμβρίου 2012). «Το Δέντρο». Κοντά τέσσερις δεκαετίες, το περιοδικό «Το Δέντρο» δεν παύει να ποντάρει στο ποιοτικό. Και ποιοι δεν έχουν φιλοξενηθεί κάτω από τα φύλλα και τα κλαριά του! Αλησμόνητα κείμενα, όπως εκείνο του Αρανίτση για τον Μπόρχες και τον Καβάφη, ήδη στα πρώτα βήματα του περιοδικού, προκάλεσαν γόνιμες συζητήσεις στους παροικούντες την Ιερουσαλήμ και τη Σόλωνος. Προ ημερών κυκλοφόρησε το διπλό τεύχος, 205-206, με ένα πολυσέλιδο αφιέρωμα στον συγγραφέα του Μαγικού Βουνού και του Δόκτορα Φάουστους (και καμιά δεκαριά εξίσου σαγηνευτικών αριστουργημάτων), τον Thomas Mann (1875-1955), έναν αιώνα και δέκα χρόνια από τον θάνατό του. Η Αναστασία Αντωνοπούλου, ο Νίκος Δήμου, ο Αλέξανδρος Ίσαρης, ο Νίκος Σωτηριάδης, ο Κώστας Μαυρουδής και ο Τάσος Γουδέλης (οι εκδότες του «Δέντρου», ας σημειώσουμε), ο Γιώργος Κόκκινος, ο Βασίλης Πρωτοπαπάς, ο Αλέξανδρος Κυπριώτης, ο Λευτέρης Αναγνώστου (χαλκέντερος μεταφραστής του Mann, αλλά και του Adorno και του Freud), υπογράφουν κείμενα για τον ανατόμο της κοινωνική και ψυχικής ζωής του Μεσοπολέμου και της πρώτης μεταπολεμικής περιόδου. Τις εκατόν σαράντα σελίδες για τον Thomas Mann έρχονται να συμπληρώσουν καμιά εικοσαριά σελίδες για τον δάσκαλο όλων μας, τον Δημήτρη Μαρωνίτη. Αντιγράφω από το Ημερολόγιο του Μαρωνίτη: «1. Τσίγκινη σκάφη, μητρική βροχή, τέσσερα μαύρα χέρια./ 2. Πράσινο δέντρο, στον ίσκιο μαύρος ο παιδικός φαλλός./ 3. Φαρμακερά βιβλία για τους άρρωστους εκ γενετής./ 4. Κάθυγρη γλύκα στον λαιμό σαν τον υδράργυρο./ 5. Ένα κομμάτι ήλιος σε συνείδηση με λίγο βάθος». radiobookspotting.blogspot.gr/ 12.11.15 – lifo

55

documenta14

«South as a State of Mind», το επίσημο περιοδικό της documenta14

απο τον m. hulot

Εικαστικά

Μία από τις σημαντικότερες διοργανώσεις σύγχρονης τέχνης έρχεται στην Αθήνα και υιοθετεί το ελληνικό περιοδικό «South». Οι συντελεστές της έκδοσης μιλούν στη LifO.

1

56 lifo – 12.11.15

Η

documenta, μαζί με την Biennale της Βενετίας, θεωρείται η πιο σημαντική έκθεση μοντέρνας και σύγχρονης τέχνης στον κόσμο και γίνεται κάθε πέντε χρόνια στο Κάσελ της Γερμανίας. Ιδρύθηκε από τον καλλιτέχνη, καθηγητή και επιμελητή Arnold Bode το 1955, έναν χαρισματικό αρχιτέκτονα, ζωγράφο και designer που είχε όραμα να ξαναβάλει τη Γερμανία στο χάρτη της μοντέρνας τέχνης, έπειτα από τα χρόνια που είχε εξαφανιστεί ή καταπιεστεί καλλιτεχνικά στο σκοτάδι του ναζισμού. Η πρώτη documenta φιλοξένησε τη δουλειά καλλιτεχνών που είχαν σημαντική επίδραση στη μοντέρνα τέχνη, όπως ο Picasso και ο Kandinsky, και στην πορεία συμμετείχαν με το έργο τους καλλιτέχνες από κάθε ήπειρο. Η έκθεση της κάθε documenta διαρκεί 100 μέρες, γι’ αυτό συχνά αναφέρεται ως «μουσείο των 100 ημερών». Ο προπολεμικός μοντερνισμός φιλοξενήθηκε σε όλα τα ευρωπαϊκά παρακλάδια του και μέσα στα χρόνια στην έκθεση έχει παρουσιαστεί η ανάπτυξη σημαντικών καλλιτεχνικών ρευμάτων και ομάδων, από την αρχή του προηγούμενου αιώνα: φοβισμός, κυβισμός, φουτουρισμός, Blauer Reiter, Pittura Metafisica. Ο Bode παρουσίασε τα εκθέματα μέσα στα ερείπια του μουσείου Fridericianum, το οποίο παραμένει το κύριο κτίριο για την documenta. Η documenta14 θα γίνει ταυτόχρονα στην Αθήνα και στο Κάσελ. «Η ιδέα μιας documenta σε διπλή τοποθεσία, “μοιρασμένης και χωρισμένης” ανάμεσα στην Αθήνα, όπου βρίσκεται ως φιλοξενούμενη, και το Κάσελ, την πόλη που αποτελεί τη γενέτειρα και την έδρα της έκθεσης από την ίδρυσή της το 1955, γεννήθηκε από τη δυσπιστία προς κάθε είδους απλουστευτικές έννοιες ταυτότητας, αίσθησης του ανήκειν και ιδιοκτησίας σε έναν κόσμο που μοιάζει εξαρθρωμένος» λέει η Μαρίνα Φωκίδη, ιδρύτρια του περιοδικού «South» που θα λειτουργήσει προσωρινά, και μέχρι το άνοιγμα της έκθεσης το 2017, ως το επίσημο περιοδικό της documenta 14. «Υποτίθεται ότι οι μεγάλες διεθνείς εκθέσεις, διαχωρίζοντας επιμελώς την ερασιτεχνική από την επαγγελματική τους διάσταση, ανταποκρίνονται στις προσδοκίες του κοινού – στην πραγματικότητα, όμως, οι προσδοκίες αυτές αποτελούν δημιουργίες που προβάλλονται στο κοινό, το οποίο αντιμετωπίζεται ως ένας σχεδόν μονολιθικός αποδέκτης περιεχομένου. Υπ’ αυτή την έννοια, γίνονται ουραγοί των οικονομικών (βλέπε εταιρικών) και πολιτικών συμφερόντων, τα οποία συγκροτούν αυτό που ο Tony Bennett έχει αποκαλέσει “σύμπλεγμα εκθεσιακού εγκλεισμού”, έναν μηχανισμό που λειτουργεί αλληλένδετα με τον κόσμο της τέχνης και παρουσιάζεται ως αυταπόδεικτη, πασιφανής πραγματικότητα – ως η μόνη, υποτίθεται, πραγματικότητα που βρίσκεται στη διάθεσή μας. Η documenta 14, αντίθετα, θα επιχειρήσει να ανταποκριθεί σε πραγματικό χρόνο στις ραγδαίες αλλαγές της ευρωπαϊκής ηπείρου, το μέλλον της οποίας, ως γενέτειρας τόσο της δημοκρατίας όσο και της αποικιοκρατίας, πρέπει επειγόντως να εξεταστεί. Για να γίνει αυτό, πρέπει καταρχάς να έρθει σε άμεση επικοινωνία με τους γείτονές της, τόσο τους κοντινούς όσο και τους μακρινούς. Συνεπώς, η documenta 14 αποτελεί, πέραν των άλλων, και μια πρόσκληση να αναλογιστούμε τις πιθανότητες και τις προοπτικές ενός διαφορετικού, πιο ανοιχτού κόσμου που δεν θα μπορούν να τον αγγίξουν οι βίαιες επιπτώσεις που προκαλούν οι τρέχουσες πολιτικές και οικονομικές εξελίξεις.

Για πρώτη φορά από το 1955, η έκθεση, ακόμα και τα γραφεία όπου στήνεται και προετοιμάζεται η documenta, αφήνουν το Κάσελ ως αποκλειστική τους πατρίδα και μοιράζονται μεταξύ δύο πόλεων.

Η documenta 14 δεν βλέπει τον εαυτό της ως ένα νησί, μια πλατφόρμα, ένα φόρουμ υποθετικής σκέψης, σπέκουλας και ουτοπικών παρεκβάσεων, αλλά περισσότερο ως ένα θέατρο δράσεων, μια εμπειρία επιτελεστική, ενσώματη και διαθέσιμη σε όλους τους συμμετέχοντες. Επιπλέον, πιστεύουμε ότι είναι πιθανό να υπερβούμε τους στενούς και αμετάβλητους όρους αντίληψης της documenta 14 ως “έκθεσης” η οποία συντελείται από τους “επιμελητές” της με αποδέκτη ένα συγκεκριμένο “κοινό” και να αναζητήσουμε άλλα μοντέλα και τρόπους παραγωγής νοήματος που θα περιλαμβάνουν τη δημιουργία καταστάσεων, και όχι μόνο έργων που απλώς θα παρατηρεί κάποιος.

O τίτλος εργασίας της documenta 14 είναι “Learning from Athens”. Αυτό, φυσικά, δεν σημαίνει ότι η Αθήνα ως πόλη είναι το αποκλειστικό αντικείμενο της διοργάνωσης, κάθε άλλο. Η Αθήνα –εδώ στον τίτλο– χρησιμοποιείται και μεταφορικά, αντανακλώντας όλες σχεδόν τις αναφορές που ξέρουμε γι’ αυτή. Για παράδειγμα, θα μπορούσε να υπονοεί την έννοια της δημοκρατίας. Ή μήπως αντικατοπτρίζει την παρεξηγημένη έννοια της δημοκρατίας, όπως αυτή διαβάστηκε κατά τον Διαφωτισμό; Νομίζω πως σύμφωνα με την πρόταση του καλλιτεχνικού μας διευθυντή Adam Szymczyk, το αντικείμενο αυτής της documenta άρχισε να αποκτά υπόσταση από τη στιγμή που επιλέχθηκε η ιδέα του. Δεν είναι μια θεματική έκθεση που θα συγκεντρώσει καλλιτέχνες κάτω από μια θεματική σκοπιά. Για πρώτη φορά από το 1955, η έκθεση, ακόμα και τα γραφεία όπου στήνεται και προετοιμάζεται η documenta, αφήνουν το Κάσελ ως αποκλειστική τους πατρίδα και μοιράζονται μεταξύ δύο πόλεων. Στη συγκεκριμένη περίπτωση του Κάσελ και της Αθήνας, πρόκειται για δύο πόλεις που βρίσκονται μέσα στην Ευρώπη, άλλα η μία είναι στον Βορρά και η άλλη στον Νότο, όπου διαμορφώνονται διαφορετικές πολιτικο-οικονομικές συνθήκες. Και αυτό είναι το αντικείμενο, με πολύπλευρες ερμηνείες, που απαιτεί πολύ κουράγιο. Η documenta 14 αφήνει, δηλαδή, τον αποκλειστικό της ρόλο του οικοδεσπότη και γίνεται μαζί και φιλοξενούμενος στην Ελλάδα. Ένα γεγονός τέτοιας απήχησης παράγεται και επίσης αναμεταδίδεται και από τις δύο πόλεις, που τοποθετούνται σε δύο διαφορετικές πολιτισμικές θέσεις. Φυσικά, η documenta 14 δεν είναι θεματικά εστιασμένη στη σχέση Ελλάδας-Γερμανίας, άλλα με τη γενναία παρέμβαση που έκανε ο Adam Szymczyk μοιάζει να είναι μια περιπέτεια που θέλει να μιλήσει και από τη θέση του Βορρά και από τη θέση του Νότου συγχρόνως. Η documenta 14 θα αντανακλά τη σύμπραξη επιμελητών, καλλιτεχνών, θεωρητικών και συγγραφέων από όλο τον κόσμο και τις ιστορίες τους, όπως σμίγουν και συγκρούονται μεταξύ τους.

Μ 1. South as a State of Mind #6 [documenta14 #1], εξώφυλλο, φωτογραφία: Rosa Maria Rühling 2. Το Μουσείο Fridericianum στο Κάσελ, μετά τον αεροπορικό βομβαρδισμό των Συμμάχων, φωτογραφία: Rosa Maria Rühling 3, 4. Το έργο της Marta Minujin, El «Partenon de libros prohibidos» (1983), φωτογραφία: Rosa Maria Rühling

πορεί στο παρελθόν, κάποιες μετρημένες φορές, να έχει παρουσιαστεί κάποιο μικρό κομμάτι του όλου πρότζεκτ και σε κάποιον άλλο τόπο, άλλα ποτέ η έκθεση δεν μοιράστηκε σε δύο μέρη. Φυσικά, από την αρχή αυτής της περιπέτειας, πριν από δύο χρόνια σχεδόν και μέχρι τώρα, οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, η κρίση των προσφύγων και η οικονομική της Ελλάδας, και των υπολοίπων χωρών που μοιάζει να έπεται, υπήρξαν ραγδαίες. Είναι λογικό οι αλλαγές αυτές των καταστάσεων, να μην πω της Ιστορίας, να επηρεάζουν τους ανθρώπους, τους συμμετέχοντες σε ένα τέτοιο

πων που δεν έρχονται για διακοπές άλλα για να δουλέψουν τη συγκεκριμένη στιγμή στο συγκεκριμένο πεδίο (να το λέγαμε “μάχης”;)».

2

3

4

εγχείρημα, όπως η documenta, τους επιμελητές, τους καλλιτέχνες όλους. Άλλα αυτές οι αλλαγές δεν είναι ούτε υποχρεωτικές ούτε στρατευμένες στην υπηρεσία μιας θεματικής ή ενός εντυπωσιακού θεματικού τίτλου. Στη συγκεκριμένη περίπτωση νομίζω ότι είναι ελεύθερη και γίνεται οργανικά, ανθρώπινα, έτσι όπως θα έπρεπε να είναι πάντα. Πώς είναι δυνατόν να αφήσει ανεπηρέαστο κάποιον από τους ανθρώπους που μετακόμισαν εδώ στην Ελλάδα ή όλους αυτούς που την επισκέπτονται για την οργάνωση και την ολοκλήρωση του πρότζεκτ; (Εννοείται ότι είναι αυτονόητο γι’ αυτούς που ζουν μόνιμα εδώ.) Νομίζω ότι μια πλευρά του αντικειμένου αυτής της documenta ήταν να αρχίσει αυτή η συνεργασία και η μετακίνηση προς την Ελλάδα ανθρώ-

— Με ποιον τρόπο απασχολούν την documenta 14 οι ραγδαίες οικονομικές, πολιτικές και ανθρωπιστικές εξελίξεις που συμβαίνουν στη λεκάνη της ανατολικής Μεσογείου τον τελευταίο καιρό; Αν δει κανείς το πρώτο τεύχος, επιμελημένο από την ομάδα της documenta 14, που φιλοξενείται και βγαίνει ως τo έκτο τεύχος του περιοδικού «South as a State of Mind», θα βρει όλες τις απαντήσεις σε αυτή την ερώτηση. Και, φυσικά, τα τέσσερα τεύχη του περιοδικού «South» που θα γίνουν κατά την διάρκεια της documenta 14 είναι όχι μόνο προάγγελοι άλλα και κομμάτι του τελικού αποτελέσματος. Η μετα-αποικιακή ιστορία, οι πρόσφυγες μέσα στον αιώνα , η οικονομία, η έννοια της αποικιοκρατίας γενικότερα, είναι μερικά από τα θέματα γύρω από τα οποία παραγγέλθηκαν και συλλέχθηκαν τα κείμενα. Νομίζω ότι η προσφορά αυτών των κειμένων και των έργων, όπως διαμορφώνονται, ή των θεωρητικών δράσεων που θα αρχίσουν να γίνονται από τη δική μας πλευρά είναι ο τρόπος με τον οποίο μπορούμε να συνεισφέρουμε, χωρίς ηρωισμούς. Φυσικά, υπάρχουν και άλλοι τρόποι, πιο πρακτικοί, με τους οποίους η documenta 14 συνεισφέρει, άλλα αυτό δεν είναι προς συζήτηση ή καταγραφή. Δεν προσβλέπεις σε ευγνωμοσύνη, δεν είμαστε ο καλός Σαμαρείτης.

— Πώς μπορείς να συνεισφέρεις, χωρίς να σε κατηγορήσουν ότι εκμεταλλεύεσαι ή καπηλεύεσαι τον ανθρώπινο πόνο και τις δύσκολες καταστάσεις που δημιουργεί στους ανθρώπους η κρίση; Να καπηλευτείς και να εκμεταλλευτείς τον ανθρώπινο πόνο; Αυτό ούτε που μου πέρασε από το μυαλό. Θα έλεγα ότι συνεισφέρεις κάνοντας αυτό που ξέρεις, χωρίς καν να καταλαβαίνεις ότι συνεισφέρεις ή, τουλάχιστον, χωρίς αυτό τον σκοπό ως ασπίδα. Αν δεν έχεις ως πρωταρχική επιθυμία να κάνεις τον ήρωα ή να αναδειχτείς ήρωας, συνήθως καταφέρνεις να προσφέρεις κάτι λίγο, σιωπηλά. Και το λίγο είναι και καλύτερο από το τίποτα αλλά και από το υποτιθέμενο πολύ.

— Μπορεί η τέχνη να βοηθήσει; Αυτό είναι μια ερώτηση που θα πρέπει να αντιστραφεί στο γενικότερο κοινό. Εάν, όντες μέσα σε αυτόν το χώρο, κάναμε ό,τι κάναμε πιστεύοντας ότι έχουμε τόση δύναμη ώστε να βοηθήσουμε τον κόσμο, τότε ίσως να μην τα καταφέρναμε ποτέ. Προσωπικά, πιστεύω πως στην Ελλάδα, άλλα και σε πολλά άλλα μέρη υπό ουσιαστική διάλυση, το άτομο, ο άνθρωπος, καθένας μόνος και όλοι μαζί σε ενότητα είναι η αντικατάσταση της διαλυμένης πολιτείαςκράτους. Η ένωση μπορεί να βοηθήσει, ναι, και η τέχνη είναι ακόμα μία δικαιολογία για ένωση.

— Το «South» πώς εμπλέκεται με την documenta; Η documenta 14, εγκαταλείποντας τον αποκλειστικό ρόλο του οικοδεσπότη, θα φιλοξενηθεί και θα συνεργαστεί με διαφορετικούς πολιτιστικούς οργανισμούς στην Αθήνα. Έτσι, λοιπόν, φιλοξενείται στις σελίδες του «South as a State of Mind». Η συνεργασία με το περιοδικό ήταν κάτι που μου πρότεινε ο καλλιτεχνικός διευθυντής λίγο καιρό αφότου ανέλαβα διευθύντρια του καλλιτεχνικού γραφείου της documenta 14 στην Αθήνα και ήταν κάτι δεν είχε σχέση με τη θέση μου στην οργάνωση. Είναι μια αρχή της documenta 14 να μη δημιουργήσει καινούργιους οργανισμούς άλλα να συνεργαστεί με τους προϋπάρχοντες εδώ.

12.11.15 – lifo

57

Η Τσερλίνε και το σπίτι των κυνηγών του Χέρμαν Μπροχ

Ένα ωραίο έργο στο θέατρο Κεφαλληνίας Η λογοτεχνία αποδεικνύεται για μία ακόμη φορά σπουδαίο δραματικό υλικό: «Η Τσερλίνε στο σπίτι των κυνηγών», διασκευή των «Αθώων» του Χέρμαν Μπροχ, στο Θέατρο της Οδού Κεφαλληνίας .

επεξεργασία του Γιάννη Καλαβριανού) που βασίζεται τόσο στη «Διήγηση της υπηρέτριας Τσερλίνε» όσο και στο προηγούμενο και στα επόμενα κεφάλαια των Αθώων που συνδέονται με τα πρόσωπα του σπιτιού, στο οποίο δουλεύει η Τσερλίνε. Η δομή είναι δραματουργικά άψογη και βασίζεται στις συνεχείς αντιστίξεις των τριών γυναικών της ιστορίας: της βαρόνης, της κόρης της και της Τσερλίνε. Αυτές οι τρεις αποτελούν ένα κλειστό σύστημα που απορροφά όχι μόνο τις εσωτερικές του συγκρούσεις αλλά και όποιον τρίτο βρεθεί κατά τύχη εντός του – εν προκειμένω, τον ενοικιαστή τους και τη νεαρή ερωμένη του. Δύο είναι οι δραματικοί χρόνοι: ο αφηγηματικός, που αφορά τον παρελθόν των γυναικών πριν από την άφιξη του (ενοικιαστή) Ανδρέα, και ο άμεσος, της παροντικής δράσης. Ωστόσο, τα πρώτα λόγια της Τσερλίνε καθιστούν το σκηνικό παρόν φλασμπάκ δύο φάσεων. Δέκα χρόνια τις χωρίζουν – είναι το διάστημα κατά το οποίο η Δημοκρατία της Βαϊμάρης παραδόθηκε στα χέρια του Χίτλερ.

Χ

απο τη ματινα καλτακη

Θέατρο

Ο

58 lifo – 12.11.15

Χέρμαν Μπροχ (1886-1951) αποτελεί μοναδική περίπτωση στο λογοτεχνικό στερέωμα του 20ού αι. Γόνος εύπορης εβραϊκής οικογένειας (ο πατέρας του είχε εργοστάσιο υφαντουργίας), γεννήθηκε στη Βιέννη το 1886. Το 1909 ασπάστηκε τον ρωμαιοκαθολικισμό και το 1927 πούλησε την οικογενειακή επιχείρηση, στην οποία εργάστηκε πολλά χρόνια, για να ασχοληθεί με ό,τι τον ενδιέφερε πιο πολύ: τα μαθηματικά, τη φιλοσοφία και την ψυχολογία, γνωστικά αντικείμενα που εμπλουτίζουν εξαιρετικά τη γραφή του, ανοίγοντας το μυθιστόρημα στο πεδίο του δοκιμίου. Στα 45 του εκδίδει τους Υπνοβάτες (1931-2), την περίφημη μυθιστορηματική τριλογία του, ένα από τα καλύτερα λογοτεχνικά δείγματα του προηγούμενου αιώνα, τόσο ως προς τη δομή/ μορφή, όσο και ως προς το περιεχόμενό του. Το 1938, όταν η Αυστρία προσαρτάται στη ναζιστική Γερμανία, η Γκεστάπο τον συλλαμβάνει, αλλά η παρέμβαση εκλεκτών φίλων του (μεταξύ των οποίων και ο Τζέιμς Τζόις) επέτρεψε να του δοθεί άδεια εξόδου από τη χώρα. Ο Μπροχ κατέφυγε στις ΗΠΑ, όπου και τελείωσε το φιλοσοφικό «μυθιστόρημα» Βιργιλίου Θάνατος (1945) και ολοκλήρωσε τους Αθώους (1950). Μυθιστόρημα οι Αθώοι; Όχι ακριβώς. Το 1949 ο Μπροχ ξανακοιτάζει τέσσερις νουβέλες που ο εκδότης του ήθελε να δημοσιεύσει σε έναν τόμο. Αποφασίζει να γράψει μερικές ακόμα για να συμπληρώσει/αναπτύξει τις παλιές, και προσθέτει «λυρικά ενδιάμεσα», τις Φωνές του 1913, του 1923, του 1933. Δουλεύει ξανά και ξανά παλιά και καινούργια κείμενα και ποιήματα και εν τέλει το βιβλίο, ετερογενές και πολυεπίπεδο, όπως οι «στιβάδες της πραγματικότητας», «σχεδόν ένα μυθιστόρημα», κυκλοφορεί τον Δεκέμβριο του 1950. Έχοντας ζήσει την τραγωδία των δύο παγκόσμιων πολέμων (και, ενδιαμέσως, την τρομακτική ως προς αυτά

που κυοφόρησε περίοδο του Μεσοπολέμου), ο συγγραφέας επανέρχεται στο μείζον ζήτημα της κατάρρευσης του ορθολογικού συστήματος αξιών. Η διερώτηση για την ηθική και τη μεταφυσική του σύγχρονου ανθρώπου, σε σχέση πάντα με τον ρόλο της τέχνης πριν και μετά την επέλαση της βαρβαρότητας, κυριαρχεί στις σελίδες των Αθώων. Πιστεύοντας ότι το σύγχρονο μυθιστόρημα (του Τζόις, του Ζιντ, του Μούζιλ) είναι κάτι σαν επίγονος της φιλοσοφίας, έγραψε στοχαζόμενος πάνω στη φύση των ανθρώπων και αναζητώντας την καινούργια ηθική – αυτή που θα επιτρέψει στους ανθρώπους να ζήσουν συνειδητά, αντιμετωπίζοντας κατά πρόσωπο την ενοχή της διαρκούς ροπής τους προς το κακό. Όχι ως «αθώοι». «Ποια, όμως, πρέπει να θεωρείται επαρκής αιτιολογία για την ενοχή και τη συνείδηση της ενοχής; Ακόμα και σ’ έναν μη θρήσκο προβάλλει εδώ υποχρεωτικά η σκέψη για την ύπαρξη ενός ανεξάρτητου από κοινωνικές τάξεις και έμφυτου στον άνθρωπο κακού, η σκέψη του χριστιανικού προπατορικού αμαρτήματος. Ωστόσο, θέλω να μάθω τη συγκεκριμένη μορφή υπό την οποία εμφανίζεται στους καιρούς μας το κακό, κι αν αναζητήσω τον κοινό παρονομαστή των δικών μου σφαλμάτων, τότε βρίσκω την πιο βαθιά και αξιοκατάκριτη ενοχή μου στη ριζική μου αδιαφορία» λέει ο Ανδρέας, ένα από τα βασικά πρόσωπα στους Αθώους. Το πέμπτο κεφάλαιο των Αθώων έχει τίτλο «Η διήγηση της υπηρέτριας Τσερλίνε». Τον χειμώνα του 1991-2 ο Αντώνης Αντύπας το είχε σκηνοθέτησει στο Απλό Θέατρο και όσοι είχαν δει τη μονολογική παράσταση, έχουν να θυμούνται την εμπνευσμένη ερμηνεία της Αλέκας Παΐζη. Η Τσερλίνε και το σπίτι των κυνηγών που παρουσιάζεται στο Θέατρο της Οδού Κεφαλληνίας είναι κάτι άλλο: είναι μια διασκευή για τη σκηνή του Στρατή Πασχάλη (και σε δραματουργική

i «Η Τσερλίνε και το σπίτι των κυνηγών» του Χέρμαν Μπροχ Σκην.: Γ. Καλαβριανός Σκην.-κοστ.: Ελ. Μανωλοπούλου Ερμ.: Μπ. Αρβανίτη, Μ. Κατσιαδάκη, Κ. Βασαρδάνης Θεατρο οδου Κεφαλληνιας Κεφαλληνίας 16, Κυψέλη, 210 8838727 Τετ., Κυρ. 20.00, Πέμ.-Σάβ.

21.00. Εισ.: €13-18

ωρίς κηρύγματα και κραυγαλέες διαπιστώσεις, μέσα από προσωπικές ιστορίες που τέμνονται στο σπίτι της βαρόνης και, δέκα χρόνια μετά, στο σπίτι των κυνηγών, ο Μπροχ δείχνει πώς τα πάθη από τη μία, η αδράνεια (στο όνομα της προσωπικής γαλήνης) από την άλλη, προκαλούν μικρά, ατιμώρητα εγκλήματα. Μεγεθύνοντας την κλίμακα, μέσω αυτών προοικονομούνται τα μεγάλα εγκλήματα της Ιστορίας. Μικρές σκηνές, γρήγορος ρυθμός και συμπυκνωμένη θεατρικότητα τροφοδοτούν χωρίς διακοπές το ενδιαφέρον του κοινού. Παρότι ο λόγος του Μπροχ είναι ένα θερμοκήπιο υψηλών διανοητικών επιδόσεων, που αδικείται στη συντομευμένη και «διασκευασμένη» εκδοχή της σκηνικής διασκευής, η διεγερτική σκέψη του διασώζεται σε πολλά μέρη της παράστασης. Ο Γιάννης Καλαβριανός πρόσεξε τις λεπτομέρειες και έστησε μια παράσταση μουσικής ακρίβειας, αποσπώντας εξαιρετικές ερμηνείες από τις ηθοποιούς του συνόλου. Η Μπέττυ Αρβανίτη ερμηνεύει απολαυστικά τον ρόλο της υπηρέτριας που κινεί τα νήματα, αδίστακτη και αρπακτική, προκαλώντας τις εξελίξεις που η ίδια επιθυμεί, χειραγωγώντας με μαεστρία τις κυρίες της, τον ενοικιαστή και την άτυχη ερωμένη του. Η αντίθεση με την αδύναμη, παραιτημένη, τρυφερή βαρόνη της Μαρίας Κατσιαδάκη (χάρηκα που την είδα ξανά, με το υποκριτικό της ταλέντο στην καλύτερη στιγμή του) λειτουργεί θαυμάσια. Η Σύρμω Κεκέ πάντα ακριβής (εδώ στον ρόλο της «στεγνής» κόρης με τον ανισόρροπο ψυχισμό) και συμπαθής στον μικρό ρόλο της Μελίττας η Εύα Σιμάτου. Η μοναδική αντίρρηση αφορά την επιλογή του Κώστα Βασαρδάνη για τον ρόλο του Ανδρέα: είναι ένας πολύ καλός, αλλά «ειδικός» ηθοποιός. Έχω τη γνώμη ότι χρειαζόταν ένας ηθοποιός πιο γήινος, που να «πατάει» καλά, με ιδιοσυγκρασία τυχοδιώκτη, που να πείθει ότι, φαινομενικά τουλάχιστον, μπορεί να αντιμετωπίσει τις τρεις γυναίκες. Η σκηνή κατά την οποία αντιμετωπίζει τον παππού της αθώας Μελίττας (ή μήπως τον ίδιο τον άγγελο του θανάτου), ερμηνεύοντας ο ίδιος και τα δύο πρόσωπα, απαιτεί ξανακοίταγμα, γιατί η αντιπαράθεση δεν είναι σαφής. Η προσεγμένη διδασκαλία της κίνησης (της Αλεξίας Μπεζίκη), τα σκηνικά και τα κοστούμια (της Ελένης Μανωλοπούλου), οι φωτισμοί (του Αλέκου Αναστασίου), η μουσική και οι ήχοι (του Άγγελου Τριανταφύλλου), λιγότερο και περισσότερο σημαντικά στοιχεία, εξασφαλίζουν μιάμιση ώρα θεατρικής ευφορίας. Είναι μια παράσταση που ευχαρίστως θα έβλεπα ξανά.

12.11.15 – lifo

59

TAste of the week υπέροχη. Οι λάτρεις του πικάντικου μεζέ θα ενθουσιαστούν με τα καπνιστά μύδια (€9) που απογειώνονται με fish massala, καπνιστή πάπρικα και μια ιδέα πελτέ ντομάτας – ιδανικός μεζές για τσίπουρο. Από την ποικιλία με όστρακα δοκιμάσαμε τα φρέσκα χτένια ψημένα ανάλαφρα με Μοσχάτο Λήμνου, λίγο βούτυρο με συνοδεία μπρικ σολομού και ρέγγας (€16,50). Ένα ερεθιστικό παιχνίδι γεύσεων. Την παράσταση έκλεψαν τα αχνιστά μύδια (€9,50) με κρασί Ασύρτικο Σαντορίνης, τζίντζερ, σκόρδο, κρεμμυδόζουμο, μαϊντανό και στην κορυφή πατάτες τηγανητές σε ευμεγέθεις κύβους. «Η καλή πρώτη ύλη θέλει σεβασμό στο μαγείρεμα» λέει ο σεφ σερβίροντας στο τραπέζι τον γύρο τόνου (€18,50) πάνω σε ψημένη πίτα με κρεμμύδι ψιλοκομμένο, μαϊντανό και ντοματάκια. «Σαν γνήσιος Θεσσαλονικιός, που μεγάλωσε σε γυράδικα, ήθελα να κάνω ένα ψάρι γύρο και πειραματίστηκα με την κοιλιά του τόνου, που έχει λιπάκι και μοιάζει με την πανσέτα» λέει ο Γιάννης και κάθε μπουκιά επιβεβαιώνει την τέχνη του. Θα φύγεις ευχαριστημένος, με τη γλύκα ενός συγκλονιστικού χαλβά σιμιγδαλένιου, ενισχυμένου με αποξηραμένα φρούτα, ο οποίος πατάει στη συνταγή της Πολίτισσας γιαγιάς του Γιάννη, που τον σιγοκαβουρντίζει για πάνω από δύο ώρες στο βούτυρο. Εύγε, σεφ! ☛ Αλμύρα, Ελαιών 54, Κάτω Κηφισιά, 210 6205925

Τα καλά νέα του Νοέμβρη Ψαρομεζέδες στη νέα Αλμύρα, κουζίνα από Μαρόκο στο Tagine και brunch στο By the glass. οινογνωσια Οι οινοπαραγωγοί της Πελοποννήσου «ανηφορίζουν» προς την Αθήνα την Κυριακή 15 Νοεμβρίου 2015 για να παρουσιάσουν τα κρασιά τους σε όλους τους φίλους του καλού κρασιού. Για ένατη χρονιά η καθιερωμένη εκδήλωση γευσιγνωσίας θα γίνει στο ξενοδοχείο «Μεγάλη Βρετανία», 13:00-20:00. Οι φίλοινοι θα μπορούν να δοκιμάσουν τα περισσότερα κρασιά της Πελοποννήσου από τους αμπελώνες και τα οινοποιεία 32 οινοπαραγωγών. Η είσοδος στην έκθεση κοστίζει €3.

r

Βγες

aπο τη νικη μηταρεα

επιτέλους

merlot

60 lifo – 12.11.15

r Τελικά, φαίνεται ότι οι εραστές της ψαροφαγίας, όσοι δηλώνουν πως λατρεύουν ό,τι βγάζει η θάλασσα, βρίσκονται πλέον πιο κοντά παρά ποτέ στον γαστρονομικό τους παράδεισο, καθώς το σκηνικό της αθηναϊκής εστίασης αποκτά τα τελευταία χρόνια ολοένα και εντονότερη θαλασσινή χροιά. Έτσι, κοντά στις κλασικές, απλές ψαροταβέρνες και τα περισσότερο φτιασιδωμένα ψαροεστιατόρια προστίθενται με αμείωτο ρυθμό τα casual ψαρομεζεδοπωλεία με προσεγμένο φαγητό σε μια μεγάλη κλίμακα επιλογών. Το ολοκαίνουργιο εστιατόριο «Αλμύρα» που άνοιξε στην Κάτω Κηφισιά σε κερδίζει με το φινετσάτο περιβάλλον του που έστησε ο Γιώργος Παντελούκας, με τους καναπέδες με τις μαξιλάρες, την εντυπωσιακή οροφή με τους κορμούς ξύλων και τα φωτιστικά κιούρτους. Όμως στην Αλμύρα τον πρώτο λόγο έχει το καλό φαγητό. Ο Γιάννης Λιάκου, που είναι επικεφαλής της κουζίνας, έχει αποδείξει ότι γνωρίζει πολύ καλά το θέμα «ψαρομεζές» και στην Αλμύρα επιβεβαιώνει με τον καλύτερο Αλμύρα τρόπο αυτήν του τη φήμη. Διαλέγει την καλύτερη πρώτη ύλη και τη χειρίζεται με μαστοριά, δημιουργώντας ένα μενού που ξεκινά από τη λακέρδα και τη σαρδέλα, φλερτάρει με τα σεβίτσε και τα καρπάτσιο, περνά από την πάστα και τα ριζότι και φτάνει στο μεγάλο ψάρι της σχάρας – επιλογές για όλους δηλαδή. Ο Γιάννης μαγειρεύει με πάθος και ξεχειλίζει από μαγειρικές ιδέες. «Θέλω να εντρυφήσω πιο πολύ στο αγαπημένο μου υλικό, το ψάρι, με κλασικές συνταγές αλλά και πειραγμένες» λέει και προσθέτει: «Όταν λέω πειραγμένες, εννοώ γύρο τόνο, παπουτσάκια με μαγιάτικο, σουπιά στιφάδο πικάντικη με κοκκάρια». Εντυπωσιάζει τόσο σε γεύση όσο και σε παρουσία η τριλογία ταραμά σε τρία χρώματα (€8,50) που έρχεται στο τραπέζι: η κλασική λευκή ταραμοσαλάτα, η ροζ με παντζάρι, που Αλμύρα η γλύκα του ισορροπεί όμορφα με την αλμύρα του ταραμά, και η μαύρη με μελάνι σουπιάς – ένα παιχνίδι βελούδινων υφών και ευχάριστων γεύσεων. Από τα ορεκτικά, παίζει δυνατά και η ψητή λευκή μελιτζάνα που παντρεύεται ιδανικά με καπνιστό χέλι Μεσολογγίου του Γείτονα και ενισχύεται με ψιλοκομμένο φρέσκο κρεμμυδάκι, μυρώνια και καυκαλήθρες (€12,50). Η ζεστή φάβα Σαντορίνης με φρέσκο κρεμμυδάκι, κάππαρη και ελαιόλαδο (€6) είναι ένα ποίημα γευστικής απλότητας. Η αληθινή γεύση της γάμπαρης Αμφιλοχίας, που είναι μαριναρισμένη με λεμόνι, τσίλι και ροζ πιπέρι (€12,50), είναι απλώς

Μεταξένια υφή χαρακτηρίζει το κρασί από Merlot που οινοποιεί το Κτήμα Αρβανιτίδη. Σε κερδίζει η ζωηρόχρωμη κόκκινη φορεσιά του, το πυκνό άρωμα, ο γευστικός πλούτος και η σαρκώδης αίσθηση. Εξαιρετικός συνοδός των κρεατικών στα κάρβουνα και των κοκκινιστών της κατσαρόλας.

Στον hot δρόμο της Γλυφάδας, στη

Λαοδίκης, με τα πολλά μαγαζιά τα γεμάτα κόσμο, έκανε το φθινόπωρο ντεμπούτο το Tagine, που η ονομασία του και μόνο μαρτυράει τη μαροκινή κουζίνα του. Ο εξωτισμός στην εστίαση σε παρασύρει σε μια έξοδο που θα σου χαρίσει μια διαφορετική γευστική εμπειρία και, πιθανόν, ένα περιβάλλον με διάκοσμο ταξιδιάρικο. Το Tagine πήρε τη θέση του γιαπωνέζικου Yuzo και σε υποδέχεται με μαροκινές διακοσμητικές πινελιές, όπως τα χάρμα στρογγυλά τραπέζια στον εξωτερικό χώρο, που είναι ντυμένα με πλακάκια σε χαρούμενα χρώματα. Η σάλα δεν είναι μεγάλη, με τραπέζια ντυμένα με πλαστικό, σε έντονα σχέδια που Tagine θυμίζουν τα κεραμικά πλακάκια της Βόρειας Αφρικής, και πολλά διακοσμητικά αντικείμενα φερμένα από το Μαρόκο. Ανοιχτή κουζίνα, με τα χαρακτηριστικά πήλινα σκεύη ταζίν σε πρώτο πλάνο. Ο Kareem, βρετανο-ιρακινής καταγωγής, παντρεμένος με Μαροκινή, δημιουργεί στην κουζίνα του μεσανατολικά πιάτα. Η κουζίνα του Μαρόκου κρύβει κάτι από την εξωτική γοητεία και το μυστήριο της χώρας. Είναι αρωματική κι έχει έντονη την παρουσία των μυρωδικών και των ανατολίτικων μπαχαρικών. Δοκίμασα σαλάτα φατούς (€7), δροσερή και αρωματική, σερβιρισμένη μέσα σε λεπτή αραβική πίτα σαν φωλιά, με κύβους ντομάτας, αγγούρι, πράσινη και κόκκινη πιπεριά, κρεμμύδι και κουκουναρόσπορο. Ακολούθησε τσιμπολόγημα και μεζέδες σερβιρισμένοι σε τυπικά μαροκινά πιάτα με υπέροχα χρώματα.

Tagine Το χούμους (€5), καλοφτιαγμένο, γαρνιρισμένο με ρεβίθια και λίγο ελαιόλαδο και κύμινο και τρώγεται ευχάριστα με τις ζεστές αραβικές πιτούλες. Το ίδιο και το μουτάμπαλ (€5), που είναι πουρές ψητής μελιτζάνας με ταχίνι. Τα φαλάφελ (€5) έκλεψαν την παράσταση: τραγανά απέξω, σε κάθε μπουκιά χάριζαν μια ευχάριστη πικάντικη ένταση. Από τα φαγητά μαγειρεμένα στο ταζίν, το μοσχάρι με τα δαμάσκηνα και τα αμύγδαλα (€10) περίμενα να έχει περισσότερη ένταση και αρώματα. Το αρνί στο Μαρόκο μαγειρεύεται με πολλούς τρόπους. Εδώ ήρθε με λαχανικά, ρεβίθια και κουσκούς (€10). Ήταν γευστικό και μια πικάντικη πινελιά υπογράμμιζε την επίγευση. Για το τέλος ταιριάζει το αχνιστό μαροκινό τσάι με δυόσμο μέσα στα γυάλινα ποτηράκια (€2), που σε ταξιδεύει στα σοκάκια της Μεντίνα της Φες. ☛ Tagine, Λαοδίκης 28-30, Γλυφάδα, 210 8983675-6 r To brunch στην Αθήνα είναι τρελή μόδα. Το χαλαρό κυριακάτικο πρωινό που θέλεις να περάσεις με την οικογένεια, τους φίλους αλλά και μόνος σου, με περιοδικά και εφημερίδες, πίνοντας καφέ, κρασί ή κοκτέιλ σαμπάνιας και τσιμπολογώντας αυγά, pancakes, μπέργκερ. Το By the glass συντονίστηκε και αυτό στον χορό του brunch και τις Κυριακές προσφέρει λιμπιστικά αυγά Βenedict με σπιτική σος hollandaise, σερβιρισμένα πάνω σε πλούσια φέτα φρυγανισμένου ψωμιού (€8). Ο σεφ Τάσος Αλμπάνης τιμάει στην κουζίνα του και τον παραδοσιακό καγιανά (€6), αλλά φτιάχνει και αυγά σκραμπλ με καπνιστό σολομό, αβοκάντο και ψωμί dinkel (€11). Το Croque Monsieur με ζαμπόν και τυρί, βουβαλίσια μοτσαρέλα και ντοματίνια ελαφρά γλασαρισμένα και πράσινη σαλάτα (€7) είναι καλοφτιαγμένο και γευστικό. Στα διπλανά τραπέζια τιμούν το μπέργκερ, εμείς τα κλασικά ζουμερά μπιφτεκάκια στο γκριλ και συνοδεύονται με πιτάκια και σάλτσα γιαουρτιού με δυόσμο (€8). Οι μυημένοι στις κλασικές επιλογές του brunch θα δοκιμάσουν και υπέροχα pancakes με φρούτα του δάσους και παγωτό σοκολάτα (€7). Στο By the glass τις Κυριακές το brunch θα συνοδεύουν ζωντανά ακούσματα τζαζ.

By the glass ☛ By the glass, Γ. Σουρή & Φιλελλήνων, 210 3232560

ΤΑΥΡΟΣ Έντονο παρασκήνιο προβλέπεται και

ΛΕΩΝ

Επαγγελματικά και οικονομικά ζητήματα ευνοούνται πολύ μέσα στις επόμενες μέρες, καθώς ο Δίας διασχίζει, ενισχύοντας, τους συγκεκριμένους τομείς και θα καταφέρετε να πετύχετε τους στόχους σας με αποτελέσματα που θα είναι πέρα από τις προσδοκίες σας. Ταξίδια και ανέσεις είναι πλέον κάτι εφικτό για εσάς, προσέξτε όμως μην κάνετε υπερβολές, για να μη βρεθείτε σε δεινή θέση αργότερα. Οι επικοινωνιακές σας ικανότητες ανοίγουν νέες πόρτες και μπορεί να εργαστείτε σε έναν νέο τομέα που θα σας συναρπάσει. Οι εξαντλητικοί ρυθμοί που ακολουθείτε μπορεί να προκαλέσουν προβλήματα υγείας, που θα κάνουν την εμφάνισή τους σε ανύποπτο χρόνο. Ενδεχομένως να μην έχετε την πολυτέλεια να αφιερώνετε χρόνο στον εαυτό σας και στην ξεκούρασή σας, αλλά κάπως θα πρέπει να βάλετε σε προτεραιότητα και τις δικές σας ανάγκες. Ταυτόχρονα, η κακή διατροφή αφήνει εκτεθειμένο το ανοσοποιητικό σας σε αρρώστιες, οπότε ενδυναμώστε το εγκαίρως.

ΠΑΡΘΕΝΟΣ

Στον οικονομικό τομέα, αν και βελτιώνεται αρκετά η κατάσταση, δεν παύετε να αισθάνεστε ανασφάλεια για το μέλλον και προσπαθείτε να παραβλέπετε τις προσωπικές σας ανάγκες, ώστε να είστε σίγουροι πως θα έχετε χρήματα για οποιαδήποτε ανάγκη μπορεί να προκύψει. Βρίσκεστε σε ένα μεταβατικό στάδιο κατά το οποίο μπαίνει σε μια φυσιολογική πορεία η ζωή σας, αλλά δυσκολεύεστε αρκετά να το συνειδητοποιήσετε και συνεπώς να απολαύσετε τους καρπούς των κόπων σας. Μην αφήνετε να περνούν απαρατήρητες οι μικρές χαρές της ζωής που σας δίνουν κουράγιο να συνεχίζετε τις προσπάθειές σας. Δώστε έμφαση στην κοινωνική σας ζωή, ασχοληθείτε με την οικογένεια και τα αγαπημένα σας πρόσωπα και μην αφήνετε απ’ έξω τον εαυτό σας, τώρα ειδικά που εξομαλύνονται αρκετά οι καταστάσεις. Αφιερώστε χρόνο στον γάμο ή τη σχέση σας και αν είστε ελεύθεροι, αυξήστε τον ρυθμό των εξόδων σας και φλερτάρετε δίχως να φοβάστε πιθανή απόρριψη.

ΖΥΓΟΣ Η είσοδος του Άρη στο ζώδιό σας την Πέμπτη σάς δίνει την απαραίτητη ενέργεια και τον δυναμισμό να κυνηγήσετε τους στόχους σας με περισσή αποφασιστικότητα, αλλά θα χρειαστεί ιδιαίτερη ευελιξία και καθαρός νους αν σκοπεύετε να αλλάξετε κατεύθυνση στα επαγγελματικά σας. Ενδεχομένως ορισμένοι από εσάς να το ’χετε πάρει απόφαση πως πρέπει να κινηθείτε σε έναν καινούργιο τομέα, κάτι που θα είναι αρκετά επικίνδυνο σε περίπτωση που δεν έχετε τα κατάλληλα εφόδια και γνώσεις. Ερευνήστε και μετά ξεκινήστε. Διανύετε μια περίοδο που δεν σας ενδιαφέρουν οι δεσμεύσεις και το μόνο που επιθυμείτε είναι να περνάτε καλά, όντας ανεξάρτητοι, δίχως να έχετε καμία ευθύνη, δεν λείπουν όμως κι οι στιγμές που θα θέλατε κάποιο άτομο κοντά σας που να σας νιώθει και να έχετε κοινούς στόχους. Αποφασίστε τι ακριβώς θέλετε και επιδιώξτε το.

ΣΚΟΡΠΙΟΣ Αρκετά ευνοϊκό είναι το επόμενο διάστημα για τα επαγγελματικά σας, καθώς μπορεί να προκύψουν κάποιες συνεργασίες που θα σας ωφελήσουν πολύ. Αν αναζητάτε εργασία, είναι πολύ πιθανό να σας καλέσουν για συνέντευξη και οι εξελίξεις θα σας ενθουσιάσουν. Κατάλληλη εποχή για να τακτοποιήσετε φοροτεχνικά ζητήματα καθώς επίσης και για να βάλετε μια τάξη σε μισοτελειωμένες υποθέσεις που σας προκαλούν πονοκέφαλο, ακόμα και ως σκέψη. Αποφύγετε τα περιττά έξοδα, τουλάχιστον μέχρι να μπουν σε ομαλή ροή τα οικονομικά σας. Το γεγονός ότι μιλάτε σταράτα δίχως να χρυσώνετε το χάπι μπορεί να προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στο περιβάλλον σας. Εσείς, πάλι, είστε αποφασισμένοι να ξεχωρίσετε την ήρα από το στάρι και δεν σας ενδιαφέρουν καθόλου οι συνέπειες.

ΤΟΞΟΤΗΣ Θα δεχτείτε αρκετές προκλήσεις μέσα στο επόμενο διάστημα και ο μόνος τρόπος για να μην πέσετε σε παγίδες είναι να έχετε στο μυαλό σας παρόμοιες καταστάσεις που ζήσατε στο παρελθόν και έγιναν αιτία να βρεθείτε σε αδιέξοδο. Δεν υπάρχει λόγος να αισθάνεστε φόβο ή ανασφάλεια, ίσα-ίσα θα πρέπει να νιώθετε δυνατοί, έχοντας ως εφόδια τις γνώσεις και τις εμπειρίες σας, που είναι ουκ ολίγες. Νομικά ζητήματα που μπορεί να προκύψουν αντιμετωπίστε τα εγκαίρως, ώστε να ξεμπερδεύετε μια ώρα αρχύτερα. Οικονομικά δεν είστε ακόμα έτοιμοι να αναλάβετε ευθύνες, όπως η δημιουργία οικογένειας, και σας πιάνει ένα άγχος να προλάβετε. Όσο είστε με την ψυχή στο στόμα, θα χάνετε τον αυθορμητισμό σας, με αποτέλεσμα να απομακρύνεστε εντελώς από το ταίρι σας. Αφήστε τον εαυτό σας ελεύθερο και όταν είστε έτοιμοι να δεχτείτε μια τόσο μεγάλη αλλαγή στη ζωή σας, τότε θα συμβεί.

Daily starfax Καθημερινές αστρολογικές προβλέψεις στο www.lifo.gr από τη Μαριβίκυ Καλλέργη.

ΑΙΓΟΚΕΡΩΣ Είστε αποφασισμένοι να τα παίξετε όλα για όλα στα επαγγελματικά σας, καθώς έχετε κουραστεί να ακούτε συνεχώς υποσχέσεις, και ίσως ψάχνετε συνεχώς αφορμές να φέρετε στα όριά τους τούς εργοδότες σας, ώστε να φύγετε από τη δουλειά σας μια ώρα αρχύτερα. Αν υπολογίζετε, πάντως, σε αποζημιώσεις και θεωρείτε πως έχετε άσο στον μανίκι σας, ξανασκεφτείτε το, καθώς οι συνθήκες έχουν αλλάξει και θα σας πάρει αρκετό διάστημα για να διεκδικήσετε τα χρήματά σας. Μόνο εκ του ασφαλούς μπορείτε να κάνετε άλματα στην προκειμένη φάση. Φίλοι και συγγενείς θα σταθούν στο πλευρό σας, αν έχετε χωρίσει πρόσφατα, και θα εκτιμήσετε πολύ τα άτομα που έχετε κοντά σας. Προσπαθήστε να δώσετε έμφαση στην κοινωνική σας ζωή κάνοντας καινούργιες γνωριμίες, όσο κι αν σας φαίνεται αδύνατο στην παρούσα φάση. Ποτέ δεν ξέρετε ποιον μπορεί να συναντήσετε που θα αλλάξει τη ζωή σας ανά πάσα στιγμή.

ΥΔΡΟΧΟΟΣ Μια αναπάντεχη εξέλιξη στη δουλειά σας θα σας προκαλέσει πανικό και απογοήτευση, αν το δείτε όμως από τη θετική πλευρά, κάθε εμπόδιο είναι για καλό, καθώς σας δίνεται η ευκαιρία να αποδεσμευτείτε από μια κατάσταση που σας κρατούσε στάσιμους, δίχως να έχετε κανένα οικονομικό όφελος. Με λόγια μόνο δεν πληρώνονται οι λογαριασμοί. Αναζητήστε μια νέα κατεύθυνση, με την οποία θα είστε σίγουροι πως δεν θα χάνετε τον χρόνο σας αδίκως. Αποφύγετε ξεκαθαρίσματα παρεξηγήσεων μέσα στις επόμενες μέρες γιατί η ψυχολογική σας κατάσταση δεν πρόκειται να σας βοηθήσει. Αφήστε τα πράγματα ως έχουν και επικεντρωθείτε στις σχέσεις με άτομα που δεν σας προκαλούν εκνευρισμό, ώστε να αναπτερώνεται το ηθικό σας και να παίρνετε και κάτι θετικό από τις συναναστροφές σας. Επίσης, κάντε κάτι και για τη σχέση σας, προτού να είναι αργά.

☛

θα πρέπει να έχετε τα μάτια σας ανοιχτά, ώστε να ξεχωρίσετε με ποιους πρέπει να κάνετε συμμαχίες και ποιους να έχετε από μακριά στο περιβάλλον της δουλειά σας. Ο ανταγωνισμός και οι κόντρες δεν θα λείψουν, αλλά καλό θα είναι να αποφύγετε προκλητικές δηλώσεις και έντονες ρήξεις. Σχετικά με τα οικονομικά σας, επιστρατεύστε την προνοητικότητά σας και εξοικονομήστε χρήματα, ώστε να είστε σε θέση να αντιμετωπίσετε τα έξοδα που θα κάνουν την εμφάνισή τους το προσεχές διάστημα. Σχέσεις με αδέρφια, συγγενείς και μέλη της οικογένειας μπορεί να κλονιστούν εξαιτίας της γενικότερης ασυνεννοησίας που θα επικρατεί και θα βρεθείτε στο επίκεντρο των καταστάσεων θέλοντας και μη. Αν καταφέρετε να κρατήσετε την ψυχραιμία σας, είναι πολύ πιθανό να λογικεύσετε και τους υπόλοιπους που θα βρίσκονται σε αλλόφρονα κατάσταση. Ο σύντροφός σας θα είναι το στήριγμά σας, κάτι που θα εκτιμήσετε δεόντως.

ΔΙΔΥΜΟΣ Στον επαγγελματικό τομέα θα συμβούν κάποιες θετικές εξελίξεις που θα συμβάλουν στην αύξηση του εισοδήματός σας και θα καταφέρετε μέσα στο επόμενο διάστημα να βάλετε μια τάξη σε οικονομικά ζητήματα που σας προκαλούν άγχος και ανασφάλεια. Αν σκοπεύετε να κάνετε κάποια σημαντική αγοραπωλησία, κατάλληλες μέρες είναι η Πέμπτη και η Παρασκευή, καθώς η Σελήνη επηρεάζει θετικά την κρίση σας. Ανασυγκροτήστε τις δυνάμεις σας και μην ξεπερνάτε τα όρια των αντοχών σας. Η τάση που έχετε να εξιδανικεύετε πρόσωπα και καταστάσεις δεν σας βοηθάει καθόλου και θα πρέπει να βλέπετε πιο αντικειμενικά τα γεγονότα, ώστε να μην πέφτετε από τα σύννεφα κάθε τρεις και λίγο. Αν έχετε δεσμό, έχει αρχίσει να σας τη δίνει η έλλειψη ενδιαφέροντος του συντρόφου σας.

ΚΑΡΚΙΝΟΣ Αν πρόκειται να κλείσετε μια συμφωνία μέσα στις επόμενες μέρες, μη βασίζεστε μόνο στα λόγια και τις υποσχέσεις που θα ακούσετε, ούτε και στις υπογραφές που θα μπουν, αν δεν πάρετε τα χρήματα στα χέρια σας.. Σε γενικές γραμμές, είναι ευνοϊκό το κλίμα για τα επαγγελματικά σας, αρκεί να φερθείτε έξυπνα. Μια νέα σχέση ξεκινάει με αρκετή ένταση καθώς υπάρχουν επικοινωνιακά προβλήματα και ασυμφωνία χαρακτήρων, αλλά ταυτόχρονα υπάρχει πολλή ερωτική έλξη που έρχεται και εξισορροπεί την κατάσταση. Μην προεξοφλείτε καταστάσεις αν δεν περάσει κάποιο χρονικό διάστημα, εφόσον αισθάνεστε σε γενικές γραμμές όμορφα με το ταίρι σας. Ορισμένοι που είστε σε σχέση μπορεί να βρεθείτε σε δίλημμα σχετικά με τη δημιουργία οικογένειας.

από τη μαριβίκυ καλλέργη (starfax@lifo.gr)

νομικό τομέα και θα πρέπει να βρείτε τρόπους να διασφαλίσετε τα περιουσιακά σας στοιχεία, ώστε να μη βρεθείτε ξαφνικά αντιμέτωποι με δυσάρεστες εξελίξεις. Γενικά, είναι μια εβδομάδα με έντονο προβληματισμό, πολλά απρόοπτα και αναποδιές, κάτι που θα σας εξαντλήσει ψυχικά αλλά και σωματικά. Αποφύγετε παρορμητικές ενέργειες που θα είναι αποτέλεσμα της ανασφάλειας που αισθάνεστε και στην ανάγκη, αν κάπου δεν τα καταφέρνετε, ζητήστε τη στήριξη της οικογένειάς σας. Η Αφροδίτη επηρεάζει θετικά την ερωτική σας ζωή και είναι ιδανική στιγμή για να αφιερώσετε περισσότερο χρόνο στον γάμο ή τη σχέση σας, δείχνοντας περισσότερο ενδιαφέρον για τις ανάγκες του συντρόφου σας κι εκφράζοντας ταυτόχρονα τα συναισθήματά σας. Δώστε έμφαση στην κοινωνική σας ζωή και προσπαθήστε να μη μένετε κλεισμένοι στο καβούκι σας. Οι επαφές σας με ευχάριστα άτομα θα συμβάλουν στην τόνωση της ψυχολογίας σας, οπότε επιλέξτε τις κατάλληλες παρέες.

StarFax

ΚΡΙΟΣ Αρκετή αστάθεια επικρατεί στον οικο-

ΙΧΘΥΣ Οι φόβοι και οι ανασφάλειές σας μπορεί

sudoku

μεν να έχουν κάποια βάση, αλλά αν δεν σκοπεύετε να μείνετε στάσιμοι, θα πρέπει να πάρετε τις καταστάσεις στα χέρια σας. Αφήστε στην άκρη τους προβληματισμούς και δράστε προτού να είναι αργά. Προοπτικές για να βελτιώσετε τη ζωή σας υπάρχουν, αρκεί να είστε ανοιχτοί σε νέες προτάσεις και να πάρετε τα ανάλογα ρίσκα. Οικογένεια, παιδιά και υποχρεώσεις δεν θα έχουν τελειωμό και δεν θα λείψουν οι στιγμές που θα νιώσετε ασφυξία και έντονες τάσεις φυγής. Επικεντρωθείτε, εκτός των άλλων, και στην τόνωση του ψυχισμού σας μέσα από δραστηριότητες που σας χαλαρώνουν και σας απομακρύνουν από την καθημερινότητα. Ένα σπορ, ένα χόμπι ή ακόμα και συναντήσεις με τους φίλους σας θα σας βοηθήσουν να γεμίσετε τις μπαταρίες και να αντιμετωπίσετε πιο ψύχραιμα τις καταστάσεις.

6 8

8 1

6

7 3 2

5 7 3

4

9

1 2 5

9 6 2 7 6

2 5

4 7 9 3 7 4

8 2

Η λύση του προηγούμενου 2 7 1 6 8 3

9 6 3 2 4 5

4 8 5 7 9 1

5 1 9 8 2 4

3 2 7 5 6 9

6 4 8 1 3 7

1 3 4 9 5 8

7 5 6 3 1 2

8 9 2 4 7 6

5 1 2 7 4 9 6 8 3 4 8 6 3 1 2 7 9 5 9 7 3 6 8 5 2 4 1

12.11.15 – lifo

61

☛ Κονίλο Σκηνοθέτης www.youtube. com/c/konilo Φωτογραφήθηκε τη Δευτέρα 9 Νοεμβρίου.

❝ Πολλοί λένε ότι

είμαι κοινωνικά απροσάρμοστος. Εγώ πιστεύω ότι είμαι απλώς διαφορετικός. Η Αθήνα μου αρέσει αρκετά, καθώς πολλά από τα video μου είναι γυρισμένα εκεί ❞

Stay tuned για πληροφορίες σχετικά με τις ημερομηνίες της επόμενης έκθεσης «Naked City».

οι αθηναιοι γδυνονται για καλο σκοπο

NakedCity

φωτογραφια: παρισ ταβιτιαν

Μπορείς κι εσύ να φωτογραφηθείς για το Naked City στέλνοντας μήνυμα με τίτλο «Naked City» στο info@lifo.gr

62 lifo – 12.11.15

12.11.15 – lifo

63