Numer 203 (UW) (październik 2022)

Niezależny Miesięcznik Studentów Numer 203 Pażdziernik 2022 ISSN 1505-1714

www.magiel.org.pl

s.15/ Polityka i Gospodarka

s.48/ Technologia i Społeczeństwo

Państwo karze, ludzie wiwatują

(Dobra)noc

s.8/ Temat numeru

Dziewczyno – idź, gdzie chcesz!

Zainteresowanie studiami ścisłymi

spis treści / Julka, nie możesz wstawić na belkę losowego zdania, które do ciebie napiszę po pytaniu o belkę

15

25

Państwo karze, ludzie wiwatują Luwr? Przecież mamy to w domu

e Film

a Uczelnia

18 20

0 6 Powrót lekarzy na UW 07 Na przekór zmianom klimatu!

08

D z i e wc z y n o – i d ź , g d z i e c h c e s z !

5 Polityka i Gospodarka 13 15 16

Politologiczna szarlataneria P a ń s t w o k a r z e , lu d z i e w i w a t uj ą Jedzie pociąg z daleka

32

G a l o p e m d o su k c e su

g Sztuka

L u w r? P r z e c i e ż m a m y t o w d o m u

34

Sk az ani na muz yk ę

Era indywidualistów P r z e c i w n i k ó w p o k o n uj ę m e n t a l e m

f Książka 27

28 29 30

Przecież kiedyś się zakocham, p r a wd a?

Blaski i cienie sławy Recenzje A nne z Redmondu, czyli studentką być

Kawałek nieba

j Warszawa 42

G e n i us l o c i v a r s o v i e n s is

45 R e c e n z je 4 6 Gamescom i devcom 2022. Początek powrotu do normalności?

o Sport 37 39

50

k Gry

q Reportaż

2 1 P o w r ó t n a g l i n i a n yc h n o g a c h 2 2 Znak lat a 24 Po pier ws ze je s te śmy muz yk ami 25

Skazani na muzykę

t Człowiek z Pasją

Nowohoryzontowe odkrycia M i a s t o (b e z) ś w i a t e ł

d Muzyka

8 Temat Numeru

34

t Technologia i Społeczeństwo 48 50

(D o b r a)n o c Kawałek nieba

p Czarno na Białym 52

Mgliste miasto Edynburg

q Felieton 55

Wszystko, co piękne, na pewno nie w Białymstoku

c Kto jest kim?

57 Maciej Małachowski / Alicja Utrata

Redaktor Prowadzący: Mateusz Kozdrak

Korekta:

Piotr Holeniewski oraz Julia Jurkowska, Anna

Wilemska, Julia Wiśniewska, Julia Zapiórkowska, Julianna

niewicz, Paweł Mironiak, Paweł Pawłucki, Paweł Pinkosz, Piotr

Patronaty: Natalia Młodzianowska

Sośnicka, Kacper Rzeńca, Wiktoria Jakubowska, Jan

Gigol, Julianna Sęk, Kacper Badura, Kacper Maria Jakubiec,

Grodzki, Piotr Niewiadomski, Piotr Szumski, Piotr Prusik, Rafał

Uczelnia: Wiktoria Pietruszyńska

Kroszka, Martyna Borodziuk, Katarzyna Gawryluk Za-

Kacper Rzeńca, Kajetan Korszeń, Kamil Węgliński, Kamila Fraid,

Michalski, Rafał Wyszyński, Roksana Guzik, Róża Francheteau,

wadzka, A leksandra Sowa, Natalia Sawala, Piotr Szumski

Karol Jurasz, Karol Truś, Karolina Chojnacka, Karolina Kołodziej,

Sabina Doroszczyk, Sara Lament, Simon Fongang, Stanisław

Karolina Owczarek, Karolina Przygodzka, Karolina Tymińska,

Marczuk, Szymon Kubica, Szymon Podemski, Teresa Franc, To-

Agata Ciara, Agata Cybulska, Agata Zapora,

Kasia Jaśkiewicz, Katarzyna Gawryluk-Zawadzka, Katarzyna

masz Dwojak, Urszula Grabarska, Weronika Kopacz, Weronika

Agnieszka Chilimoniuk, Agnieszka Traczyk, Aleksanda

Kowalewska, Katarzyna Orchowska, Katarzyna Stępień, Ka-

Rzońca, Weronika Zych, Wiktoria Domańska, Wiktoria Jaku-

Pałęga, Aleksander Jura, Aleksandra Bańka, Aleksandra

tarzyna Lesiak, Kinga Boćkowska, Kinga Nitka, Kinga Nowak,

bowska, Wiktoria Kolinko, Wiktoria Konarska, Wiktoria Latar-

Muzyka: Jacek Wnorowski

Gawlik, Aleksandra Golecka, Aleksandra Grodzka, Alek-

Kinga Włodarczyk, Kinga Zwolska, Klaudia Kiersznicka, Klaudia

ska, Wiktoria Musiał, Wiktoria Nastałek, Wojciech Godlewski,

Książka: Julia Jurkowska

sandra Gątarczyk, Aleksandra Hyrycz, Aleksandra Jarosz,

Waruszewska, Klaudia Łęczycka, Krystyna Citak, Krzysztof

Zofia Zygier, Zuzanna Dwojak, Zuzanna Karlicka, Zuzanna

Sztuka: Anna Cybulska

Aleksandra Kalicińska, Aleksandra Orzeszek, Aleksandra

Król, Krzysztof Zegar, Krzysztof Zybura, Kuba Kołodziej, Laura

Kowalska, Zuzanna Witczak, Zuzia Łubińska, Łukasz Kryska

Panasiuk, Aleksandra Pytel, Aleksandra Sojka, Aleksandra

Królewska, Laura Starzomska, Maciej Bystroń-Kwiatkowski,

Sowa, Aleksandra Trendak, Aleksandra Wilczak, Aleksandra

Maciej Cierniak, Magdalena Cebo, Magdalena Oskiera, Maja

Redakcja zastrzega sobie prawo do przeredagowania

Bieniek, Aleksandra Ślubowska, Alicja Paszkiewicz, Alicja

Kamińska, Mania Rytlewska, Marcin Gzylewski, Marek Wrzos,

i

niezamówiony

Polityka i Gospodarka: Michał Orzołek Człowiek z Pasją: Alicja Utrata

Wydawca:

Stowarzyszenie Akademickie Magpress

Prezes Zarządu:

Natalia Młodzianowska natalia.mlodzianowska@magiel.waw.pl Redaktor Naczelna:

Julia Jurkowska

Felieton: Szymon Podemski Film: Rafał Michalski

Warszawa: Mateusz Tobiasz Wolny Sport: Mateusz Kozdrak Technologia i Społeczeństwo: Aleksandra Sojka

Jacek Wnorowski, Patryk Kukla, Michał Wrzosek Adres Redakcji i Wydawcy:

al. Niepodległości 162, pok. 64 02-554 Warszawa magiel.redakcja@gmail.com

skracania

niezamówionych

tekstów.

Tekst

Utrata, Amelia Łeszyk, Aneta Sawicka, Angelika Grabowska,

Maria Król, Maria Nowociel, Maria Opiłowska, Maria Stefaniak,

Czarno na Białym: Jakub Boryk

Angelika Kuch, Aniela Markowska, Anna Dobieszewska, Anna

Mariusz Celmer, Marta Kołodziejczyk, Marta Myszko, Marta So-

na

Reportaż: Julia Zapiórkowska

Dziubany, Anna Halewska, Anna Raczyk, Anna Rutkiewicz,

biechowska, Martyna Borodziuk, Martyna Krzysztoń, Mateusz

odpowiedzialności za treści zamieszczonych reklam

Gry: Michał Goszczyński

Antek Trybus, Arkadiusz Bujak, Arkadiusz Klej, Bartosz Mar-

Fornowski, Mateusz Klipo, Mateusz Kozdrak, Mateusz Mar-

i artykułów sponsorowanych.

szał, Bartłomiej Pacho, Basia Iwanicka, Basia Przychodzeń,

ciniewicz, Mateusz Nita, Mateusz Tobiasz Wolny, Maximilian

Dawid Dybuk, Dorian Dymek, Dorota Dyra, Emilia Kubicz, Emilia

Seifert, Małgorzata Bocian, Małgorzata Kobyszewska, Micha-

Matrejek, Ewa Jędrszczyk, Filip Wieczorek, Gabriela Fernan-

lina Czerwińska, Michalina Kobus, Michał Flis, Michał Hryciuk,

dez, Gabriela Libudzka, Gabriela Mościszko, Hanna Sokolska,

Michał Orzołek, Michał Wrzosek, Mikołaj Łebkowski, Milena

Hanna Żukowska, Helena Wnorowska, Hubert Pauliński, Iga

Kowalczyk, Miłosz Borkowski, Monika Pasicka, Natalia Czapla,

Wiceprezes ds. Finansów: Urszula Grabarska

Kowalska, Igor Osiński, Iwona Oskiera, Iza Pawlik, Iza Zięba,

Natalia Jakubowska, Natalia Korzonek, Natalia Machnacka,

Wiceprezes ds. Partnerów: Joanna Góraj

Jacek Wnorowski, Jagoda Brzozowska, Jagoda Koperska,

Natalia Morawska, Natalia Młodzianowska, Natalia Olchowska,

Okładka: Przemek Sasin (@wlasnietakie)

Pełnomocnik ds. Projektów: Emilia Matrejek

Jakub Białas, Jakub Boryk, Jakub Krajewski, Jakub Kulak,

Natalia Sawala, Natalia Sobotka, Natalia Zalewska, Natalia Ło-

Makieta pisma: Maciej Simm, Olga Świątecka

Jan Kroszka, Jan Ogonowski, Jan Stusio, Janina Stefaniak,

puszyńska, Natalia Gańko, Nicola Kulesza, Ola Marszałek, Ola

Joanna Chołołowicz, Joanna Góraj, Joanna Jas, Julia Błaziak,

Łukaszewicz, Oliwia Witkowska, Patrycja Świętonowska, Pa-

Julia Białowąs, Julia Gapys, Julia Jurkowska, Julia Kieczka, Julia

trycja Ciupak, Patryk Kukla, Paulina Bartczuk, Paulina Borczak,

Krasuska, Julia Mosińska, Julia Pierścionek, Julia Ratus, Julia

Paulina Jasionowska, Paulina Mańko, Paulina Wojtal, Paulina Li-

Kto Jest Kim: Alicja Utrata Dział Foto: Nicola Kulesza

Zastępcy Redaktor Naczelnej:

Współpraca:

Dział Grafika: Anna Balcerak Dyrektor Artystyczna: Karolina Gos

Pełnomocnik ds. UW: Maria Król Dział IT: Paweł Pawłucki Dział PR: Julia Białowąs

łamach

może NMS

nie

Magiel.

zostać Redakcja

opublikowany nie

ponosi

Artykuły, ogłoszenia i inne materiały do wydania majowego prosimy przesyłać e-mailem lub dostarczyć do siedziby redakcji do 24 października.

październik 2022

Polecamy: 6 UCZELNIA Powrót lekarzy na UW Otwarcie kierunku lekarskiego

8 TEMAT NUMERU Dziewczyno – idź gdzie chcesz!

Kobiety na kierunkach ścisłych i technicznych

16 PIG Jedzie pociąg z daleka

fot. Nicola Kuleszai

PKP w pigułce

październik 2022

UCZELNIA

/ kierunek lekarski na UW

Wracamy do gry

Powrót lekarzy na UW Po ponad 70 latach historia zatoczyła koło i ponownie sprowadziła medyków do gmachów Uniwersytetu Warszawskiego. Wydział Medyczny już jest, ale brakuje jeszcze budynku, kadry i studentów.

T E K S T:

J U L I A J U R KOW S K A

nia 29 czerwca 2022 r. Rektor UW położył kres krążącym od wielu lat plotkom o zacieśnieniu współpracy Uniwersytetu Warszawskiego z Warszawskim Uniwersytetem Medycznym. Chociaż w 2018 r. wydawało się, że plany stworzenia federacji mają dużą szansę dojść do skutku, tym samym formalnie łącząc te dwie uczelnie, utworzenie Wydziału Medycznego UW bez dwóch zdań kończy wszystkie rozważania i spekulacje na ten temat.

D

Powrót do korzeni Z całą pewnością Uniwersytet Warszawski nie jest aktualnie kojarzony z kierunkiem lekarskim. Niewielu wie, że wydział Nauk Lekarskich był jedną z pięciu jednostek powołanych w 1816 r. przez Aleksandra I. Został on zlikwidowany w 1949 r., a medyczną pustkę w Warszawie wypełniono nowoutworzoną Akademią Lekarską (obecnie Warszawski Uniwersytet Medyczny). Decyzją władz uniwersyteckich 1 września 2022 r. był pierwszym dniem wieloetapowego procesu, który ma na celu ponowne zaproszenie w mury uczelni przyszłych pracowników ochrony zdrowia – tym razem w ramach Wydziału Medycznego UW.

Gołe ściany… albo nawet nie Mimo że formalnie nowy wydział jest już powołany, jak na razie nie zobaczy on jeszcze studentów. Pierwszy nabór planowany jest na rok akademicki 2023/24, ale i to pod warunkiem, że Ministerstwo Edukacji i Nauki przychyli się do wniosku o pozwolenie na utworzenie studiów na kierunku lekarskim. Około 60 osób, których przyjęcie jest na ten czas planowane, zostanie ulokowanych w budynku Centrum Nauk Biologiczno-Chemicznych UW na Kampusie Ochota, a więc (o ironio) w sąsiedztwie budynków WUM-u, w tym Uniwersyteckiego Centrum Klinicznego. Władze zapowiadają plany budowy oddzielnego budynku dydaktycznego, a w dalszej przyszłości nawet całej infrastruktury klinicznej. Doniesienia te niebezpodstawnie mogą być odbie-

06–07

rane z przymrużeniem oka, zwłaszcza przez śledzących długotrwały proces przenoszenia Wydziału Psychologii UW, wciąż mieszczącego się w budynku dawnej komendy SS.

Więcej pytań niż odpowiedzi Brak zaplecza klinicznego, którym dysponuje Warszawski Uniwersytet Medyczny, z pewnością będzie jedną z większych wad dostrzeganych przez maturzystów planujących studiowanie kierunku lekarskiego w stolicy.

Pierwszy nabór planowany jest na rok akademicki 2023/24, ale i to pod warunkiem, że Ministerstwo Edukacji i Nauki przychyli się do wniosku o pozwolenie na utworzenie studiów na kierunku lekarskim.

Przyjaciele z Krakowa Sytuacja, która od przyszłego roku akademickiego będzie nową codziennością Uniwersytetu Warszawskiego, nie jest niczym nowym dla krakowskiej uczelni mogącej pochwalić się Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego, od 10 lat zajmującego 1. miejsce w rankingu najlepszych polskich uczelni medycznych. Z punktu widzenia maturzystów jest to jedna z najchętniej wybieranych i bardziej prestiżowych jednostek dydaktycznych. Wydział Medyczny UW zapewne będzie dążył do podobnej reputacji, co wcale nie jest prostym zadaniem, biorąc pod uwagę ponad 650 lat historii kształcenia krakowskich lekarzy. Z drugiej strony rozwój nowoczesnych technologii, również w obszarach medycznych, w którym duży udział ma Uniwersytet Warszawski, daje nadzieję, że będzie on szukał swojej przewagi właśnie w innowacyjnym podejściu. To też zapowiadają władze Uczelni.

Wielkie nadzieje Zarówno studenci, jak i wykładowcy, często podkreślają istotność zajęć praktycznych w szpitalach oraz w salach mających na wyposażeniu nowoczesny sprzęt, co z kolei generuje znaczne koszty, do których dofinansowania słusznie dopominają się istniejące już uniwersytety czy akademie medyczne.

Uniwersytet Warszawski może bronić się interdyscyplinarnymi badaniami, które sytuują go wyżej w rankingu ośrodków naukowych, jednak nie może pochwalić się prowadzeniem Zakładów Leczniczych – na Uniwersytecie Medycznym prowadzone są one w ramach Uniwersyteckiego Centrum Klinicznego i cztery z sześciu z nich znajdują się na Kampusie Banacha. Na razie zagadką pozostaje również skład kadry dydaktycznej.

Tutaj ponownie można dostrzec przewagę istniejącego od 70 lat ośrodka, którego wykładowcy są autorami podręczników i, co chyba ważniejsze, cenionymi przedstawicielami swojego zawodu.

Wydział Medyczny Uniwersytetu Warszawskiego ma stanowić kolejny element układanki tworzonej w celu rozwoju coraz bardziej popularnych badań interdyscyplinarnych. Wysoko plasujące się w rankingach placówki z Kampusu Ochota we współpracy z nową jednostką dydaktyczną mają popchnąć postępy w pracach nad różnymi nowoczesnymi rozwiązaniami medycznymi – począwszy od innowacyjnego sprzętu, poprzez projektowanie molekularne, a kończąc na sztucznej inteligencji.

Plany te faktycznie mogą wywierać pozytywne wrażenie i napawać nadzieją na jeszcze większą rozpoznawalność Uniwersytetu Warszawskiego na świecie, dzięki realizowaniu przyszłościowych i modnych badań. Jednak z pewnością na takie efekty będziemy musieli jeszcze kilka, jak nie kilkanaście lat poczekać. Na ten moment pozostaje nam trzymać kciuki za pozytywną opinię Ministra Edukacji i Nauki i otwarcie kierunku lekarskiego już w trakcie przyszłorocznej rekrutacji. 0

H2Othon /

UCZELNIA

Na przekór zmianom klimatu!

4 i 5 października 2022 r. odbywał się H2Othon, który jest realizacją projektu Platformy Zielonego Dialogu UW. Wydarzenie to poświęcone było zagadnieniu suszy, a jego realizacja była możliwa dzięki wygranej w konkursie EIT Climate KIC. T E K S T:

W I K TO R I A P I E T R U S Z Y Ń S K A

2Othon to wodny hackathon, czyli wydarzenie adresowane głównie do programistów, podczas którego informatycy, projektanci grafiki, twórcy interfejsów i menedżerowie projektów zostają postawieni przed zadaniem rozwiązania określonego problemu. Nazwa „hackathon” powstała z połączenia dwóch angielskich słów hack (włamać się) i marathon (maraton). Konkretne zadanie, jakie mają wykonać uczestnicy, zwykle upubliczniane jest w dniu rozpoczęcia hackathonu. Taki projekt z reguły trwa przez dzień lub dwa i tak dokładnie było w przypadku H2Othonu. Pomysł organizacji wodnego hackathonu wygrał w konkursie EIT Climate KIC, który prowadzony jest z inicjatywy Komisji Europejskiej. Nagrodzony projekt o nazwie Drought re-drafting with NEB skills for the future zwraca uwagę na jedno z największych zagrożeń, które wynika ze zmiany klimatu – suszy.

H

Wodny Hackathon H2Othon był organizowany we współpracy z Grupą Kapitałową KGHM, Miejskim Przedsiębiorstwem Wodociągów i Kanalizacji w Warszawie, Kyndryl Polska oraz Wydziałem Geologii UW. Rejestracja na udział w wydarzeniu trwała od 1 do 16 września poprzez formularz zgłoszeniowy na stronie Wydziału Geologii UW. H2Othon odbywał się 4 i 5 października w Stacji Filtrów Warszawskich.

Do zadań uczestników należało określenie odpowiedzialnego modelu zachowań różnych grup w obliczu problematyki suszy, zdefiniowanie tak zwanych skills for the future (tłum. umiejętności przyszłości), które są niezbędne w obliczu zmieniającej się rzeczywistości. Uczestnicy musieli również zawrzeć swoje wnioski w formie scenariusza filmowego.

Osoby, które wyraziły chęć wzięcia udziału w hackathonie, zostały podzielone na zespoły. Drużyny miały dwa dni na pracę z wykorzystaniem metody Product Design Sprint.

Towarzyszyło im wsparcie zespołu psychologów koordynowanych przez prof. Mirosła-

GRAFIKA:

U N I W E R S Y T E T WAR S Z AW S K I

wę Huf lejt-Łukasik z Wydziału Psychologii UW oraz zaproszonych do udziału mentorów.

Zwycięski zespół otrzymał nagrodę w wysokości 5 tys. euro na realizację swojego filmu. Wszystkie osoby zaś, które wzięły udział w hackathonie oraz przynajmniej w jednym z jego wydarzeń towarzyszących, otrzymają certyfikat potwierdzający zdobycie wiedzy o suszy. Zadaniem projektu jest przyczynienie się do zwiększenia świadomości na temat tego problemu oraz udostępnienie laureatom konkursu narzędzia do przygotowania materiału edukacyjnego. Napisany przez uczestników scenariusz edukacyjny przedstawiać ma odpowiedni model zachowania, który pomoże w optymalizacji zużycia wody w obliczu kryzysu klimatycznego.

między innymi rozmowa dr Katarzyny Sawickiej pod tytułem Retencja na terenach rolniczych . Dotyczyła ona sposobu łagodzenia skutków suszy, czyli znaczenia wód podziemnych oraz retencji. Innym nagranym podcastem była rozmowa dr hab. Ewy Krogulec o wodach podziemnych w mieście, zatytułowana Jak uczynić widocznym to, co niewidzialne . 23 września odbyła się także gra strategiczna „Forest Planting” w Bibliotece Uniwersyteckiej. Została ona przygotowana przez IGGAMES, a jej zadaniem była pomoc uczestnikom w doświadczeniu współpracy oraz pojęciu strategii przetrwania roślin w ekosystemie. 29 września, również w BUW-ie, odbyły się trzy równoległe Okrągłe Stoły pn. „Skala Suszy”.

Nie tylko hackathon

Czym jest Platforma Zielonego Dialogu?

H2Othon jest głównym punktem projektu, ale nie jedynym. We wrześniu towarzyszyła mu bowiem seria dodatkowych wydarzeń, które miały za zadanie przygotować uczestników merytorycznie i rozwinąć ich kompetencje miękkie. Od połowy września można było posłuchać podcastów z ekspertkami UW z dziedziny hydrogeologii. Do materiałów, jakie zostały nagrane, należała

Platforma Zielonego Dialogu UW wywodzi się z otwartego w 2019 r. Centrum Współpracy i Dialogu. Głównym celem powstania tej organizacji było prowadzenie w oparciu o zasoby intelektualne Uniwersytetu Warszawskiego interdyscyplinarnych badań z zakresu zmian środowiskowych oraz wspieranie kształcenia odnoszącego się do przemian środowiskowych i wynikających z nich zmian społecznych. Do zadań Platformy należy również współpraca z zewnętrznymi środowiskami, która koncentruje się na wymianie informacji, dzieleniu się wynikami badań i wymianie doświadczeń na forum krajowym i międzynarodowym. Organizacja ta działa poprzez tworzenie badań i seminariów, popularyzację wiedzy, współpracę ze środowiskiem związanym z organizacjami pozarządowymi, szkolnictwem, biznesem i przemysłem oraz poprzez wymianę informacji, tworzenie working groups organizacji polskich i zagranicznych. 0

październik 2022

TEMAT NUMERU

08–09

/ dziewczyny na studiach

grafika: Przemek Sasin (@wlasnietakie)

dziewczyny na studiach /

TEMAT NUMERU nie rzuciłam studiów, żeby napisać ten tekst

Dziewczyno - idź, gdzie chcesz!

Mówią ci, że jesteś kimś. Możesz osiągnąć, co tylko chcesz, bo dobrze się uczysz. Wybór należy do ciebie... ale najlepiej to idź na politechnikę.

J U L I A J U R KOW S K A G R A F I K I : JA N S T U S I O

T E K S T:

alka o równouprawnienie trwa w najlepsze i w ydaje się, że jako społeczeństwo jesteśmy na dobrej drodze, aby osiągnąć status będący złotym środkiem. Firmy prowadzą szkolenia uświadamiające w tematach mobbingu, w ykluczeń i różnorodności, a na rozmowach o pracę coraz rzadziej pojawia się pytanie czy planuje pani zajść w ciążę w przeciągu najbliższych pięciu lat? Mimo to wciąż istnieją zawody, które stereotypowo przyporządkowujemy do jednej z płci. W sklepie pracuje kasjerka, w przedszkolu dziećmi zajmuje się przedszkolanka, a obiad gotuje im kucharka. Samolotem lata pilot, ale napoje podaje stewardessa. O czystość na uczelni dba sprzątaczka, ale w typow ych godzinach pracy w tych pomieszczeniach karierę robi naukowiec.

W

Stereotypowe poglądy nie biorą się znikąd. Część z nich odwołuje się do tradycyjnego modelu rodziny, w którym to kobieta zajmowała się domem i dziećmi – zawód przedszkolanki, sprzątaczki czy kucharki jest naturalnym przedłużeniem tej wizji, tylko że poza gospodarstwem domowym. Inne zawody – wymagające opanowania emocji czy siły fizycznej – częściej przypisywane są mężczyznom, na których barkach miała spoczywać cała odpowiedzialność za dobrobyt i bezpieczeństwo rodziny. Ostatnią możliwą kategorią zawodów są te wymagające większej sprawności intelektualnej, jak chociażby naukowiec – rzeczownik, dla którego trudno jest znaleźć damski odpowiednik. Naukowczyni? Kobieta-naukowiec? Już same problemy językowe wskazują na pojawiający się w tym aspekcie problem. Na szczęście z pomocą można zwró-

cić się do polonistki, zapewne jako skojarzenie cieszącej się większą popularnością niż jej kolega polonista.

Ala ma decyzję Dzieci od małego są pytane o to, kim chcą zostać w przyszłości. Gdy Ala mówi, że chce zostać piosenkarką, lekarką czy księgową jak mama, wywołuje to uśmiech na twarzach dorosłych. Gdyby jednak Ala powiedziała, że chciałaby zostać mechatroniczką czy elektrotechniczką, rodzice zapewne najpierw byliby skonsternowani. Informatyczką – jeszcze pół biedy, bo chociaż pieniądze dobre, ale inżynierką mechaniki i budowy maszyn?

Gdy za kilkanaście lat Ala będzie miała przed sobą decyzję, którą ścieżkę kariery wybrać, być może nie będzie już pamiętać wyrazu twarzy dorosłych po jej odpowiedzi na to 1

październik 2022

TEMAT NUMERU

/ dziewczyny na studiach

ważne pytanie. Jeśli jej pasją nadal będą roboty i elektronika, to nawet nie słysząc nawoływań społeczeństwa, dziewczyna wybierze politechnikę. Z taką samą pewnością, z jaką wybrałaby akademię muzyczną, gdyby jej pasją okazał się śpiew, czy uczelnię medyczną w przypadku chęci ratowania ludziom życia w gabinecie lekarskim. W dzisiejszych czasach dziewczyny coraz rzadziej myślą w kategoriach „wypada/ nie wypada”, bo historia wiele razy pokazała, że kobiety mogą osiągnąć wiele, jeśli tylko realizują się w tym, co kochają robić.

W innym scenariuszu Ala po napisaniu matury nie byłaby zdecydowana, jaką przyszłość dla siebie wybrać. Nadaje się w równym stopniu na weterynarkę, co na informatyczkę. Ze wszystkim sobie radzi, ale w niczym nie czuje się świetna. W takim przypadku akcje zachęcające do wybrania uczelni technicznych i ścisłych mogą wyrządzić tyle samo szkody, co pożytku. Być może zawód programistki przyniesie Ali spełnienie, ale równie dobrze wybór tego kierunku może przysporzyć jej trzy lata nieszczęścia – i to tylko, jeśli po studiach pierwszego stopnia zdecyduje się zmienić branżę docelową. Niestety nie da się przewidzieć, która decyzja będzie tą prawidłową, możliwa jest natomiast pomoc w jej podjęciu. Taką pomocą są głosy krzyczące idź na politechnikę, pokaż, że kobieta też może. Nikt nie woła do Ali, żeby została weterynarką. Co wybierze Ala?

Dziewczyny na studia do liczenia Jednym z najgłośniejszych projektów zachęcających kobiety do śmielszych wyborów dalszej edukacji jest inicjatywa Dziewczyny na Politechniki! i jej młodsza siostra Dziewczyny do ścisłych! . Funkcjonujące od ponad 15 lat mają one na celu przełamywanie stereotypów i pokazywanie uczennicom szkół średnich, że mogą odnaleźć swoje miejsce na jednym z „męskich kierunków”. W ramach tych akcji przyznawane są stypendia oraz odbywają się dni otwarte prowadzone przez kobiety dla kobiet. Inicjatywa ta z pewnością jest słuszna, jednak nie można oczekiwać, że sama rozwiąże problem dysproporcji płci na studiach. Jest to pierwszy krok do próby zmiany stereotypowego wizerunku uczelni technicznych i kierunków ścisłych, ale wbrew pozorom wezwania jak te w nazwach projektów nie powinny być wygłaszane jedynie przez kobiety-naukowców czy starsze koleżanki, które odważyły się pójść tą drogą i nie żałują swojej decyzji. Podobnym głosem powinny wybrzmiewać też zachęty ze strony panów – bo to ich obecność prawdopodobnie przysparza przyszłym studentkom więcej obaw. Jednak nawet ze wsparciem przedstawicieli płci męskiej, pojawia się problem

10–11

z grupą odbiorców. W końcu nie dla wszystkich dziewcząt znajdzie się miejsce na politechnice. Nie wszystkie dziewczęta chcą też, żeby to miejsce się znalazło.

Matura to bzdura?

Pierwsze decyzje dotyczące przyszłej ścieżki kariery podejmowane są podczas wyboru przedmiotów maturalnych. W latach 2015–2021 do obowiązkowej matury podstawowej z matematyki podchodziło więcej maturzystek. Sytuacja wygląda zupełnie inaczej, gdy pod uwagę weźmie się przedmioty rozszerzone, które są istotne przy rekrutacji na ścisłe kierunki studiów: matematykę, fizykę i informatykę. W historii „nowej matury” nie było przypadku, by do któregokolwiek z tych egzaminów podeszło więcej dziewcząt niż chłopców, a różnice są bardzo widoczne. Mniej niż co czwarta osoba pisząca maturę z fizyki to kobieta. Już to wydaje się nie najlepszym wynikiem, zwłaszcza, gdy pod uwagę weźmie się stosunek liczebności płci osób podchodzących do matur obowiązkowych, czyli około 54:46 z przewagą płci żeńskiej. Okazuje się, że nie jest to najgorszy wynik, gdy spojrzy się na statystyki dotyczące informatyki. W latach 2015–2021 największy odsetek kobiet podchodzących do matury z tego przedmiotu wynosił 11 proc. (2015 r.), a najmniejszy – 8 proc. (lata 2016–2018).

Liczba dziewcząt podejmujących się tego wyzwania nigdy nie przekroczyła tysiąca – podczas gdy do egzaminów obowiązkowych rokrocznie podchodzi ponad 170 tys. osób. Na pewno ma w tym swój udział niezbyt duża popularność informatyki jako przedmiotu maturalnego. Na uczelnie techniczne i wydziały ścisłe zazwyczaj wystarczy matura rozszerzona z matematyki. Jednak i ona cieszy się większym zainteresowaniem wśród chłopców, którzy stanowią ok. 60 proc. maturzystów podchodzących do tego egzaminu.

Sama przewaga chłopców wśród osób podchodzących do matur z tych przedmiotów nie jest zaskoczeniem – ze świecą szukać dziewczyn, które w klasie z rozszerzoną matematyką i fizyką bądź informatyką miały liczebną przewagę nad swoimi kolegami. Maturalne statystyki pokazują jednak, że choć jest ich mniej, to one osiągają lepsze wyniki na wszystkich analizowanych egzaminach rozszerzonych – i to niezmiennie od 2018 r.

W tym roku nie zostanę inżynierem Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 20 września 2018 r. w sprawie dziedzin nauki i dyscyplin naukowych oraz dyscyplin artystycznych, w skład „dziedziny nauk ścisłych i przyrod-

niczych” wchodzą: astronomia, informatyka, matematyka, nauki: biologiczne, chemiczne, fizyczne oraz nauki o Ziemi i środowisku. Liczba studentek, które wybrały jeden z tych kierunków, przez ostatnie trzy lata spadła o prawie 3 tys. (dla porównania – liczba studentów zmalała jedynie o niecałe 400 osób), jednocześnie tracąc przewagę procentową nad mężczyznami. Różnica nie jest duża, bo stosunek dziewcząt do chłopców wyniósł w 2021 r. 49:51, ale ulega to gwałtownej zmianie, gdy odrzuci się statystyki dotyczące nauk biologicznych, chemicznych oraz nauk o Ziemi i środowisku. Liczba studentek pozostałych kierunków nadal maleje, co więcej przewaga mężczyzn w tym środowisku jest zdecydowanie większa – stanowią oni ok. 70 proc. W gronie dziesięciu studentów nauk fizycznych spotkamy cztery studentki, podobnie wśród astronomów, ale już w dziesięcioosobowym gronie informatyków kobieta będzie tylko jedna.

Podobne wnioski można wyciągnąć przyglądając się raportom z rekrutacji na poszczególne uczelnie wyższe. Podczas rekrutacji na rok akademicki 2021/22 Akademia Górniczo-Hutnicza na fizykę techniczną przyjęła 58 osób, w tym 12 kobiet (20,7 proc.), na elektrotechnikę – 127 osób w tym 14 kobiet (11 proc.), a na informatykę 282 osoby, spośród których 38 to studentki (13,5 proc.).

Podobna sytuacja ma miejsce na innej krakowskiej uczelni – Uniwersytecie Jagiellońskim. Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej przyjął w trakcie tej samej rekrutacji 363 osoby, z których ponad 2/3 to mężczyźni. Odsetek dziewczyn przyjętych na studia z fizyki i informatyki stosowanej nie przekracza 27 proc.

Kryteria przyjęć Oczywiście uczelnie podczas rekrutacji nie przyznają dodatkowych punktów za płeć, co byłoby niedopuszczalne zarówno w przypadku przyznawania bonusów „na lepszy start” dla maturzystów, jak i dla maturzystek. Oceniane są jedynie umiejętności i wiedza, których podsumowaniem są wyniki z egzaminów maturalnych. Jednak według przytoczonych wcześniej statystyk to dziewczęta uzyskują lepsze wyniki na koniec liceum. Nie znajduje to jednak odzwierciedlenia w rekrutacji na studia. W tym roku na Wydział Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego próbowało się dostać 400 maturzystek, czyli 44,3 proc. chętnych. Wyniki rekrutacji wskazują jednak, że kobiety stanowią 38,6 proc. nowych studentów tego wydziału. Podobna sytuacja miała miejsce na sąsiednim Wydziale Matematyki,

dziewczyny na studiach /

Informatyki i Mechaniki – tam pośród chętnych do studiowania było 33,6 proc. kobiet, natomiast w gronie przyjętych studentki stanowią 29 proc. Na takie statystyki składa się zapewne wiele czynników, chociażby rozkłady wyników maturalnych, o których ze średnich nie można nic wywnioskować. Nie zmienia to jednak faktu, że pomiędzy egzaminem maturalnym a początkiem studiów, kolejne dziewczęta decydują się na zmianę swojego powołania. Czy jest się czym martwić?

Nie o taką równość walczyliśmy Rola mężczyzn w postrzeganiu kierunków technicznych i ścisłych jest niestety kojarzona z krążącymi studenckimi legendami, najczęściej wśród osób uczęszczających na politechniki. Głupie komentarze, nieśmieszne żarty i krzywdzące założenia – tak w skrócie można podsumować obawy przyszłych studentek.

Któryś z prowadzących znowu wrócił do swojego popisowego dowcipu o zmywarce, a koledzy z roku błyskotliwie zasugerowali w jakim

TEMAT NUMERU

stroju studentki powinny pojawić się na najbliższym egzaminie. Każda taka historia pokazuje młodym dziewczynom, że nie jest to miejsce dla nich – może lepiej dać sobie spokój i nie musieć znosić gorszących uwag?

O sprawach tego typu zrobiło się głośno, a w międzyczasie społeczeństwo zaczęło dostrzegać, że Polska nie jest państwem przyjaznym i bezpiecznym dla kobiet. Trochę z lęku przed konsekwencjami, a trochę z życzliwych względem studentek pobudek, sytuacja uległa

październik 2022

TEMAT NUMERU

/ dziewczyny na studiach

znaczącej zmianie. Na kobiety zaczęto chuchać i dmuchać, byle tylko czuły się dobrze i nie żałowały tego odważnego wyboru, jakim było wkroczenie w ścisłe dziedziny nauki. Od ich kolegów studentów nadal wymaga się tyle samo, ale gdy chodzi o dziewczęta pozwala się na nieco większe braki. Podstawowe zasady to: nie krzycz i nie wyśmiewaj błędów – obie rzeczy można już robić, gdy ma się do czynienia z inną, mniej delikatną i mniej wrażliwą płcią. Cel niby słuszny, ale efekt wciąż taki sam. Koledzy narzekają, że studentki mają łatwiej, bo są dziewczynami, one same zresztą też mają co do swoich umiejętności coraz większe wątpliwości. Miały czuć się jak u siebie, a skończyło się rozterkami – w końcu gdyby pasowały tu tak samo jak mężczyźni, byłyby traktowane na równi.

Studenci kierunków technicznych i ścisłych są traktowani jako pewniacy. Nikt nie obawia się, że może ich nagle zabraknąć, ale nikt też nie bierze pod uwagę ich ewentualnej chęci bycia psychologiem czy pielęgniarzem. Podczas walki ze stereotypami sami się w nich zamykamy, a presja nakładana na młodych mężczyzn, aby dużo zarabiali i podejmowali się bardziej neutralnych emocjonalnie zawodów, znajduje odzwierciedlenie w statystykach rekrutacji na studia.

Jak żyć?

Statystyki wskazują pewne zależności, przedstawione jako liczby czy procenty. Patrząc na kartkę nie sposób jest nie zgodzić się ze stwierdzeniem, że mniej dziewcząt wybiera kierunki techniczne i ścisłe. Jednak żadna z tych liczb nie mówi i nigdy nie powie, czy wszyscy uwzględnieni w statystykach są szczęśliwi i zadowoleni ze swoich wyborów. Nawet jeśli dojdziemy kiedyś do wyrównania i fizykę będzie studiować 50 proc. dziewcząt i 50 proc. chłopców, nie będzie to świadczyć o tym, że wszyscy są tym stanem rzeczy usatysfakcjonowani. Być może zatem lepszym rozwiązaniem jest przyjęcie 12,5 proc. szczęśliwych studentek automatyki i robotyki na AGH niż namówienie tych kilku więcej? Chyba lepiej skupić się na zapewnieniu im bezpieczeństwa podczas wieczornego powrotu z zajęć i niezapominaniu o pozostałych studentach, o których obecność nikt tak mocno nie walczy.

Jak zwykle idealnym, a jednocześnie niemożliwym do zrealizowania rozwiązaniem, byłoby znalezienie złotego środka – pomaganie tym, którzy tego potrzebują i nieprzeszkadzanie tym, którym mogłoby to zaszkodzić.

Im później pojawiają się głosy wspomagające, tym trudniejsze i bardziej ryzykowne jest ich działanie. Zamiast przekonywać osiemnastoletnie dziewczyny, że one też mogą zmieniać świat, lepiej byłoby działać w tym kierunku, by takie dodatkowe zapewnienia u progu dorosłego życia nie były już potrzebne.

Nie oznacza to, że akcje promocyjne kierunków technicznych i ścisłych są do szpiku kości złe. Z pewnością bez większego problemu znajdzie się studentki, które dzięki nagłośnieniu akcji Dziewczyny na politechniki! czy też Dziewczyny na ścisłe! wybrały swoją ścieżkę i są z niej zadowolone. O ile prostsze byłyby ostatnie lata nauki szkolnej, gdyby uczennice były już zdecydowane i pewne swoich możliwości. Przekonań i stereotypów nie zmieni się przez noc – być może i my zbyt szybko ich wypatrujemy.

Być może za kilkanaście lat dzisiejsze przedszkolaki będą już wolne od uprzedzeń i wojny między stereotypami a pragnieniami, które niejednokrotnie mogą zlewać się w całość.

Baby są jakieś inne

Jeszcze będzie normalnie

W całej dyskusji na temat obecności kobiet na kierunkach technicznych i ścisłych zapomina się o dopełnieniu statystyk do stu procent badanych – czyli o mężczyznach. Im nikt nie powtarza, że mogą iść na politechnikę, a przecież po maturze stoją przed tymi samymi dylematami co koleżanki. Można machnąć na to ręką – w końcu stereotypowy mężczyzna to spryciarz i złota rączka, który w wolnych chwilach gra z kumplami na komputerze, więc idealnie wpasowuje się w profil tych studiów. Skoro jednak walczymy ze stereotypami, to dlaczego nikt nie woła chłopaki nie na politechniki albo chłopaki do społecznych!? Zachęcając tylko jedną płeć do spróbowania swoich sił w jakiejś dziedzinie, między słowami przesyłamy wiadomość, że druga część społeczeństwa tę odwagę ma, co więcej – że powinna ją mieć.

Chcąc, aby rzeczywistość była równa dla wszystkich – niezależnie od płci – prosimy o nową normalność. Tymczasem dziewczętom udającym się na politechniki wmawia się, że są wyjątkowe, i to nie tylko na tle kolegów z roku – są bardziej szczególne również od swoich koleżanek, które bez polotu wybrały inne, babskie studia. Mówi się, że nauka ich potrzebuje, że kobieca wizja jest nieoceniona – czy to znaczy, że bez mężczyzn technologia zaszłaby równie daleko, jak nie dalej?

Abstrahując od cichego umniejszania roli mężczyzn w tym wyobrażeniu świata, można przenieść się w czasie o dziesięć, może trochę więcej, lat do przodu. Przyjmijmy, że zrealizowaliśmy dzisiejsze marzenia i maturzystki wybierają politechniki równie chętnie co ich koledzy. Dziewczynki, które będą miały takie same

Nie jestem cyferką

12–13

umiejętności jak dzisiejsze kandydatki na studia techniczne i ścisłe nie będą już takie wyjątkowe – mimo że musiały opanować dokładnie te same zagadnienia, co ich poprzedniczki.

Nasuwającym się wytłumaczeniem jest ich liczebność – maturzystki rekrutowane dzisiaj są w mniejszości i to czyni je unikatowymi, prawie jak eksponaty w muzeum. Ale czy w całej promocji kierunków ścisłych nie chodzi właśnie o to, żeby dziewczynki poczuły się „lepsze” niż stereotypowe kury domowe, którym odbierano prawo do posiadania własnych marzeń? Czy nie dążymy do tego, by poczuły się w pewien sposób „wybrane” do propagowania nauki? Czy zatem nie czyni je to wyjątkowymi na tle społeczeństwa? A jednak zasady rekrutacji na studia są dla nich dokładnie te same, co dla ich kolegów ze szkolnych ławek, dla których ma to być normalna kolej rzeczy. A więc jednak – zakładamy, że dziewczynki na starcie są gorsze. Definicję tego słowa można wybrać dowolnie: mniej inteligentne, mniej pracowite, generalnie mniej…

Na koniec i tak będziemy tacy sami Równe szanse polegają na tym, że każdy z nas traktowany jest jednakowo. Tak powinna przedstawiać się normalność, bez specjalnego traktowania wymagającego głośnych akcji promocyjnych. Jeżeli uczelnie wyższe potrzebowały dodatkowego bodźca, by zorganizować interesujące i angażujące dni otwarte, pokazujące, że przedmioty ścisłe naprawdę mogą być fajne, dobrze się stało, że taką wskazówkę otrzymały. Jeżeli ktoś z grona profesorskiego potrzebował wiadomości, że w nauce (jak i w całym życiu) nie ma miejsca na seksistowskie żarty, należy tylko się cieszyć, że do niego dotarła. Jeżeli choć jedna młoda kobieta dzięki akcjom typu Dziewczyny na politechniki! czy Dziewczyny do ścisłych! uwierzyła w swoje umiejętności – znakomicie. Powinniśmy jednak dążyć do tego, by normalnością było, że kobieta, tak samo jak mężczyzna, może realizować się w naukach technicznych. Uwierzyć, że gdy ona mówi, że da radę, to faktycznie tak będzie. W końcu przeszła dokładnie tę samą drogę, co chłopak ubiegający się o jej stanowisko. I nie ma w tym nic wyjątkowego.

W tym wszystkim nie należy jednak zapominać o drugiej stronie medalu – o mężczyznach, którzy mają takie samo prawo do podejmowania pracy wykraczającej poza ich stereotypowe obowiązki. Od najmłodszych lat powinno się powtarzać dzieciom – nie tylko dziewczynkom – że mogą być, kim chcą. Pierwszym narzędziem, którego można używać do wprowadzania zmian, jest nasz język ojczysty. Śmiech w odpowiedzi na tytuł inżynierka na pewno nie jest dobrą drogą do celu. 0

geopolityka a rzeczywistość /

POLITYKA I GOSPODARKA a po złożeniu magla robię pivot do punktu zaopatrzeniowego aby uzupełnić przepływy chmielowo-alkoholowe

Politologiczna szarlataneria Wojna w Ukrainie wywołała w Polsce nagły wzrost zainteresowania geopolityką. Czołowi przedstawiciele tej dyscypliny zaczęli masowo pojawiać się w mediach jako eksperci, przebijając się ze swoim przekazem do coraz to nowych kręgów. Pod przykrywką rzekomej naukowości przemycają oni jednak niezwykle kontrowersyjne, a czasami wprost sprzeczne z rzeczywistością tezy.

T E K S T:

F I L I P W I E C Z O R E K

ainteresowanie geopolityką nie jest w Polsce wyłącznie fenomenem ostatnich miesięcy naznaczonych powrotem wojny na pełną skalę w granice Europy. Już w poprzedniej dekadzie XXI stulecia reprezentowane przez nią idee zaczęły piąć się ku mainstreamowi, szczególnie w prawicowych kręgach. Poszukiwanie wyjaśnienia zarówno historii, jak i obecnej pozycji Polski w geografii, nie jest czymś samym w sobie złym, bez wątpienia położenie danych krajów na mapie jest bowiem jednym z czynników wpływających na dzieje świata. Pewnych kwestii, takich jak odległości czy rozmieszczenie złóż naturalnych, nie da się w obecnych realiach przeskoczyć. Stąd też lwia część państw utrzymuje bliższe relacje ekonomiczne i kulturalne z sąsiadami niż z innymi krajami, czy też pozostaje w relatywnie dobrych stosunkach z położonymi na roponośnych terenach satrapiami, które w innym wypadku pełniłyby na arenie międzynarodowej rolę pariasów. Geopolitycy idą jednak o kilka kroków dalej – ich zdaniem geografia nie tyle oddziałuje na bieg historii, co go determinuje, wyznaczając bardzo ścisłe i nieprzekraczalne granice, w jakich poszczególne państwa mogą prowadzić politykę zagraniczną.

Z

Narodziny idei Geopolityka jako ideologia zaczęła kształtować się pod koniec XIX w. Jako pierwszy nazwy tej użył Rudolf Kjellen, szwedzki politolog, który twierdził, że państwa jako byty są nierozerwalnie związane z zajmowaną przez nie ziemią, stale dążą do dominacji nad innymi krajami, walcząc o przyłączanie nowych obszarów ze swoimi sąsiadami. W tym samym okresie zbliżone teorie głosili wykładający na czołowych światowych uczelniach uznani geografowie, tacy jak Halford Mackinder, Friedrich Ratzel czy Alfred Mahan. Cechą łączącą większość wyznawców rodzącej się idei było wywodzenie się z państw cieszących się statusem światowych mocarstw. Geopolitycy uznawali imperialistyczne podejście do stosunków międzynarodowych nie tyle za wskazane, co wręcz konieczne

GRAFIKA:

ANNA BALCERAK

do uniknięcia marginalizacji na globalnej arenie. Według nich nie było miejsca dla jakiejkolwiek suwerenności słabszych państw. Miały one stanowić w pełni podporządkowane zaplecze największych potęg, ewentualnie pole walki między nimi o dominację na świecie. Historia pokazała, do czego sprowadza się spłycanie stosunków międzynarodowych do wiecznej rywalizacji między najsilniejszymi krajami. Trzeba było dwóch wojen światowych, milionów ofiar i olbrzymich zniszczeń, aby geopolityczne podejście zostało zepchnięte z piedestału nauk politologicznych na ich margines.

Dziecko poprzedniej epoki Od narodzin geopolityki minęło ponad sto lat. Wydawać by się mogło, że na świecie zmieniło się w tym czasie niemal wszystko. Wojny między rozwiniętymi krajami stały się ogromną rzadkością, do historii przeszły kolonialne imperia, a Europa z wiecznego pola bitwy stała się sceną bezprecedensowego zjednoczenia niegdyś wrogich państw. Postępująca demokratyzacja i rosnąca świadomość obywatelska sprawiły natomiast, że zwykli ludzie z podporządkowanych interesom władców zamienili się w podmioty mające realny wpływ na decyzje podejmowane na szczycie. Geopolitycy zdają się tych zmian nie zauważać, nadal sądzą, jakoby światem wciąż rządziły te same czynniki co ponad wiek temu. Waga, jaką przykładają do uwarunkowań geograficznych, przybiera nierzadko wprost karykaturalne rozmiary, zaś wyciąganych z nich wniosków czasami nie da się skwitować inaczej niż śmiechem. Trudno brać na poważnie tezy takie, jak ta postawiona przez Tima Marshalla w książce Potęga geografii (swoją drogą całkiem w Polsce popularnej), według którego Hiszpania nie chce przyznać niepodległości Katalończykom i Baskom w obawie przed inwazją ze strony Francji sprzymierzonej z nowo powstałymi państwami. Jeszcze zabawniej wyglądają przewidywania George’a Friedmana, zawarte w publikacji zatytułowanej Następne 100 lat.

Gdyby miały się one spełnić, w ciągu najbliższych kilku lat Finlandia musiałaby zaanekto-

wać Karelię, a w 2050 r. powinna wybuchnąć III wojna światowa z USA walczącym u boku Chin przeciwko Japonii. Do czego może doprowadzić traktowanie geopolityki zbyt poważnie dobitnie pokazuje sytuacja za wschodnią granicą Polski. Jedną z przyczyn zarówno wojny w Ukrainie, jak i de facto okupacji Białorusi, jest panujące w Rosji przekonanie, jakoby odbieranie sąsiadom suwerenności i włączanie ich do swojej strefy wpływów było sposobem obrony przed szeroko pojmowanym Zachodem. Nie jest to teoria głoszona wyłącznie przez patogeopolityków pokroju Dugina, również o wiele bardziej stonowani przedstawiciele tej dziedziny z położenia Rosji na rozległej, sięgającej Paryża równinie wnioskują, że wschodni gigant skazany jest na prowadzenie agresywnej polityki. Zupełnie pomijają oni inne aspekty, zapominając, że mowa o autorytarnym państwie, które nie liczy się z życiem swoich obywateli (nie mówiąc już o mieszkańcach krajów ościennych), ponad wszystko stawiając rozumianą w wypaczony sposób rację stanu. Rosyjska polityka nie jest przykładem pragmatyzmu i zrozumienia panujących na świecie realiów, wręcz przeciwnie. Był przecież nie tak dawno czas, kiedy o dobre stosunki ze wschodnim gigantem dbało nawet USA, a Europa uznawała go za wiarygodnego dostawcę surowców i pole do przeprowadzania wielkich inwestycji. Do nierozumiejącego znaczenia soft power Putina to nie docierało i zamiast na stabilny rozwój swojego kraju wolał postawić na samobójczą operację odbudowy wielkiej, wolnej od wyimaginowanego zagrożenia z Zachodu Rosji.

Państwo ponad wszystko Część geopolityków zauważyła, że panujące w polityce międzynarodowej reguły uległy zmianie. W drugiej połowie XX w. narodził się nurt nazwany geopolityką krytyczną. Choć wciąż zakłada ona prymat geografii jako czynnika regulującego stosunki między państwami, nie pomija całkowicie czynników kulturowo-społecznych oraz ekonomicznych. Nurt ten nie zdobył jednak większej popularności, ponieważ dominują- 1

październik 2022

POLITYKA I GOSPODARKA

/ geopolityka a rzeczywistość

cym wśród geopolityków podejściem jest wciąż to zakładające geograficzny determinizm. Rola poszczególnych jednostek, grup społecznych oraz idei niespecjalnie ich interesuje. Absolutnym priorytetem są zaś interesy państw postrzeganych jako kolektywnie zmierzające w jednym kierunku, samoświadome wręcz byty. Czynniki społeczne nie mają w geopolityce żadnego znaczenia, są według jej wyznawców wyłącznie przeszkodą mogącą wykoleić politykę międzynarodową z wyznaczonego przez geografię toru. Same państwa postrzegane są natomiast jako postępujące w racjonalny sposób, kalkulujące każdy swój ruch. Brakuje w geopolitycznej wizji świata miejsca na trwałe sojusze. Według niej w pewnym momencie interesy stają się na tyle sprzeczne, że jedynym wyjściem jest odcięcie się od dawnego sprzymierzeńca, a nawet wbicie mu noża w plecy, zanim on zrobi to wcześniej. Zupełnie jakby era maltuzjańska nigdy się nie skończyła, a dyplomacja wciąż stanowiła grę o sumie zerowej.

Zdaniem geopolityków to nie oni nie zauważają, że świat się zmienił, tylko inni nie dostrzegają odwiecznych zasad nim rządzących. Nagrodą za ich przestrzeganie ma być siła, szacunek innych graczy oraz możliwość trzymania mniejszych państw pod swoim butem.

Sny o Rzeczypospolitej Obietnica potęgi i dużej strefy wpływów jest tym, co tak przyciąga Polaków do geopolityki.

Wszyscy znają z lekcji historii opowieści o wielkiej Rzeczypospolitej, zajmującej ziemie od Poznania po Smoleńsk i o wpływach sięgających Moskwy i Morza Czarnego. Tęsknota za dawną potęgą wzbudza na prawicy poczucie obowiązku jej odbudowy, tym razem pod postacią przewodzonego przez Polskę bloku państw. Dokładnie takie poprowadzenie polityki zagranicznej sugeruje m.in. Jacek Bartosiak, guru polskiej geopolityki. Wtóruje mu George Friedman (ten sam, który wieszczył wojnę USA z Japonią), przepowiadający Polsce zostanie w ciągu najbliższych kilkudziesięciu lat jednym z regionalnych mocarstw. Tego typu narracja jest miodem dla uszu polityków PiS, którzy Bartosiaka poważają do tego stopnia, że swego czasu obsadzili go na stołku prezesa spółki CPK. On sam mówi dokładnie to, co partia rządząca chce usłyszeć. Polska ma być skazana na zostanie lokalnym mocarstwem liderującym Trójmorzu, co ma się nie podobać rzekomo próbującym podkopać jej pozycję za wszelką cenę Niemcom, kreowanym na wroga niemalże równego Rosji.

O tym, że podobno tak bardzo chcące nas zniszczyć Niemcy są naszym największym partnerem handlowym, a Trójmorza w dziedzinach innych niż obronność nikt nie traktuje na poważnie, zarówno geopolitycy, jak i PiS, zdają się już nie

14–15

pamiętać. Tak samo nie chcą zauważyć, że entuzjazm wobec ich wielkich planów niekoniecznie podzielany jest w krajach nimi objętych, które nie marzą o zostaniu częścią wiecznie wojującego z Zachodem bloku. Co innego w Rosji – polskie wymachiwanie szabelką sprawia, że na Kremlu otwierają się szampany. Moskwa nie oczekuje, że nad Wisłą ludzie będą wymachiwać flagami z literą Z. Zamiast tego liczy na Polskę odizolowaną od Zachodu, będącą na marginesie Unii Europejskiej i próbującą wykorzystać słabsze państwa dla swoich korzyści.

Co w zamian?

Dlaczego zatem pomimo tak wielu zastrzeżeń, jakie można mieć wobec geopolityki, zdobywa ona popularność? Kluczem do jej sukcesu jest prostota, z jaką objaśnia świat i przewiduje przyszłość. Zrozumienie stosunków międzynarodowych i wszystkich kontekstów nimi rządzących nie jest łatwe i wymaga obeznania w wielu dziedzinach naraz. Geopolitycy zaś wykładają wszystko niemalże na tacy, przedstawiając swoje tezy w czarno-biały sposób i reklamując je jako klucz do pojęcia historycznych, współczesnych i przyszłych wydarzeń. Skutecznie udaje się im wywołać u odbiorców wrażenie przekazywania tajemnej, ukrywanej przed nimi

wiedzy i ukazania jej jako prawdy objawionej.

W tym świetle nikogo nie powinno dziwić, że występy Bartosiaka w Hejt Parku zdobyły po kilka milionów wyświetleń na YouTubie, a w tym samym programie pojawił się także o wiele mniej znany Krzysztof Wojczal. Wojna w Ukrainie sprawiła, że Polacy zaczęli szukać odpowiedzi na nurtujące ich pytania, a te dają im geopolitycy. Mało kto sprawdza prawdziwość podawanych przez nich informacji, mowa w końcu o kraju, w którym według badań Eurostatu zaledwie 16 proc. obywateli weryfikuje dane znalezione w internecie. Tylko ci bardziej wnikliwi dowiedzą się, że mają do czynienia z politologicznym ekwiwalentem medycyny alternatywnej. Geopolityka nie jest w kręgach akademickich powszechnie uznawana za naukę, mało która renomowana uczelnia wyższa oferuje ją jako kierunek. Pocieszać może fakt, że nawet mimo wzrostu popularności zdaje się ona nie być w stanie przebić pewnego jej poziomu. Po kilku miesiącach od wybuchu wojny ilość wyszukiwanych informacji na ten temat wróciła do poziomu sprzed jej rozpoczęcia. Choć z pewnością dużo więcej osób rozpoznaje nazwiska najbardziej znanych geopolityków, wątpliwe jest, aby ich postulaty zaczęły zdobywać masowe poparcie. 0

nowelizacja kodeksu karnego /

POLITYKA I GOSPODARKA

Państwo karze, ludzie wiwatują Ministerstwo Sprawiedliwości ogłosiło wielki sukces, jakim ma być nowelizacja kodeksu karnego. Niestety wszystko wskazuje, że jest to sukces medialnego spektaklu, siania strachu i powrotu do rozwiązań przynajmniej autorytarnych.

T E K S T:

K A J E TA N K O R S Z E Ń

iódmego lipca br. Sejm uchwalił ustawę, o której, dzięki czasowi wakacyjnych wyjazdów, urlopów i powszechnego odpoczynku, usłyszeć mogli tylko nieliczni. Chodzi o nowelizację kodeksu karnego (druk senacki nr 762), którą Ministerstwo Sprawiedliwości na swoim oficjalnym portalu internetowym nazywa przełomem w walce z przestępczością. Jednak nikt z postulujących te zmiany nie wskazuje już, na czym rzeczony przełom miałby polegać. Natomiast retoryka przedstawicieli resortu wokół tej nowelizacji ucieka się do stwierdzeń populistycznych, które wydają się nie wynikać w żaden sposób z pogłębionej diagnozy. W tekście celowo używam wyrażenia nowelizacja, a nie reforma, gdyż ta zazwyczaj kojarzy się z postępem. W tym przypadku zdecydowanie mamy do czynienia z krokiem w tył.

S

Surowsza sprawiedliwość Przegłosowany przez Sejm projekt zakłada tak obszerne i daleko idące zmiany, że jego całościowe omówienie na jednej stronie magla, nawet w formie tekstu publicystycznego, jest niemożliwe. Ogólna tendencja, jaką można zaobserwować w tekście ustawy, to zwrot w kierunku budowy systemu odpowiedzialności karnej, który będzie budził strach wśród obywateli, jednocześnie zaspokajając pierwotne i instynktowne potrzeby „sprawiedliwości” w społeczeństwie.

W lipcu br. ekspertyzę dot. nowelizacji przedstawił zespół Krakowskiego Instytutu Prawa Karnego, składający się z pracowników Katedry Prawa Karnego Uniwersytetu Jagiellońskiego. Jak pisze we wnioskach, uchwalone przepisy […] w niektórych przypadkach jeszcze poważniej cofają polskie prawo karne o całe półwiecze, w kierunku systemów państw totalitarnych. Podobny wydźwięk mają uwagi Rzecznika Praw Obywatelskich skierowane do senackich komisji – Praw Człowieka, Praworządności i Petycji oraz Ustawodawczej. Podkreśla w nich, że wiele ze zmian nie zawiera uzasadnienia, ani nie zostało popartych jakimikolwiek badaniami naukowymi czy też informacjami statystycznymi. W przypadku, gdy Ministerstwem Sprawiedliwości kierują oso-

GRAFIKA:

ANNA BALCERAK

by z wykształceniem wyższym, a nawet w przypadku niektórych ze stopniami naukowymi, jest to dość znaczący zarzut. Dalej RPO wskazuje – zaostrzenie polityki karnej nie znajduje uzasadnienia w świetle policyjnych danych statystycznych.

Oko za oko, 30 lat za ząb Jedną z uchwalonych zmian, o której najgłośniej zrobiło się na początku lipca, jest gruntowne przeformatowanie katalogu kar. Polega ono na usunięciu samodzielnej dotychczas kary 25 lat pozbawienia wolności (występującej w kodeksie karnym obok innych kar) oraz podwyższeniu górnego wymiaru kary pozbawienia wolności do 30 lat, a tym samym zwiększeniu możliwego wymiaru kary łącznej (do tej pory było to 20 lat). Jak wskazuje środowisko naukowe, rozwiązanie to może doprowadzić do sytuacji, w których sprawców licznych drobnych przestępstw mogą czekać nieproporcjonalnie wysokie wyroki – w postaci nawet 30 lat spędzonych w zakładzie karnym (opinia przedstawiona w ekspertyzie Krakowskiego Instytutu Prawa Karnego). Nowelizowanie kodeksu poprzez zaostrzanie kar i rzekomego zwięk-

szania strachu wśród potencjalnych sprawców przestępstw wpisuje się w medialną grę Ministerstwa. Rozwiązania takie, choć całkowicie nietrafne, znajdują medialny posłuch i wpisują się w instynktowne u każdego potrzeby odpłaty za zło.

Wśród zmian pojawiło się także obniżenie minimalnego wieku odpowiedzialności za zabójstwa w szczególnych konfiguracjach, np. za zabójstwo ze szczególnym okrucieństwem (art. 148 §2 i 3 kodeksu karnego). Zgodnie z nowelizacją już niedługo za taki czyn odpowiedzialność poniesie dziecko po ukończeniu 14. roku życia. To znaczy, że zgodnie z projektem 14-letni człowiek jest wystarczająco dojrzały i świadomy by podjąć wybory, które mogą go skazać na dziesiątki lat w więzieniu, natomiast nie jest w stanie podjąć świadomej decyzji co do odbycia stosunku seksualnego.

Krucjata numer zero Trudno nie kryć zdumienia, że przy tak poważnej nowelizacji Ministerstwo Sprawiedliwości w publikacjach na swoim portalu informacyjnym stosuje medialne wyrażenia – Więzienie to nie sanatorium czy Likwidacja absurdów i przywilejów. Stwierdzenia takie w żaden sposób nie mają swojego źródła w literze prawa, a jedynie pozwalają resortowi uzyskiwać poparcie wobec projektu w społeczeństwie. Ponadto wykorzystywanie anegdotycznych historii mających stanowić reprezentację całego wymiaru sprawiedliwości i wykonywania kar nie może w demokratycznym państwie stanowić podstawy uzasadnienia społeczeństwu wprowadzanych zmian – jedna z nich przytoczona w ww. tekście Ministerstwa: Nowe przepisy ograniczą też składanie absurdalnych skarg przez więźniów, takich jak zażalenie na posiłek sprzed… sześciu lat. Jeden z więźniów w ciągu pół roku wysłał tyle listów, że znaczki pocztowe, za które płaci Służba Więzienna, kosztowały 26 tys. zł . Za to danych statystycznych o takich sytuacjach i ich wpływie na stopień przestępczości w Polsce – zero (przypadek?

Nie sądzę). Wydawać by się mogło, że to kolejna w ciągu ostatnich 7 lat zmiana ustawowa obozu rządzącego. Nowelizacje kodeksu karnego są jednak na swój sposób szczególne – decydują one o przyszłości wielu i zależnie od tego, jak są przeprowadzone, mogą tę przyszłość diametralnie zmienić. 0

październik 2022

POLITYKA I GOSPODARKA

/ problemy polskich kolei

Jedzie pociąg z daleka Malownicze krajobrazy za oknem, imprezy w przedziale czy „kubek pociągowej lury” – każdy w podróży koleją ceni coś innego.

Wszystkim jednak podróż uprzykrzają opóźnienia, a te w tym roku były wyjątkową udręką dla pasażerów PKP Intercity.

T E K S T:

M AT E U S Z F O R N O W S K I

roblem zaczął się jeszcze w drugim kwartale, kiedy punktualność pociągów przewoźnika spadła do 68 proc. (w II kw.

2021 r. wynosiła 78,2 proc.). Według stosowanej definicji, punktualny pociąg to taki, który dojeżdża do stacji końcowej nie później niż 5 minut po rozkładowym czasie. Jeszcze gorzej było w lipcu, kiedy według danych PKP PLK jedynie 55,5 proc. pociągów PKP IC dotarło do celu na czas (w lipcu 2021 r. było to 62,1 proc. pociągów). Całkowity czas opóźnień przewoźnika wyniósł wtedy ponad 400 tys. minut.

Czym spowodowane były opóźnienia?

P

Dzikie tłumy W pierwszych ośmiu miesiącach bieżącego roku podróż PKP Intercity wybrało 38,6 mln pasażerów – to wynik lepszy o 78 proc. od zeszłorocznego i o 18 proc. od poprzedniego rekordu, odnotowanego w 2019 r., czyli tuż przed wybuchem pandemii.

W czasie samych wakacji (od początku czerwca do końca sierpnia) wagonami i elektrycznymi zespołami trakcyjnymi przewoźnika pojechało 18,5 mln pasażerów, czyli o 31,2 proc. więcej niż w 2019 r.

Jednocześnie w długie weekendy tego roku bito dzienne rekordy liczby przewiezionych osób – najpierw 19 czerwca (w weekend Bożego Ciała) PKP IC wybrało 247 tys. pasażerów, a potem 12 sierpnia (początek weekendu w pobliżu Święta Wojska Polskiego) przewieziono już 251 tys. osób.

Ożywienie podróży kolejowych w tym roku było możliwe przez zlikwidowanie barier, którymi dla wielu były obostrzenia sanitarne związane z pandemią COVID-19. W pierwszych miesiącach roku, zwłaszcza w marcu i kwietniu, ruch pasażerski na kolei napędzali w dużej mierze uchodźcy z Ukrainy, którzy do końca czerwca mogli podróżować pociągami za darmo. W sezonie wakacyjnym wielu pasa-

16–17

GRAFIKA:

MARTYNA BORODZIUK

żerów udających się na urlop zrezygnowało z podróży samochodem ze względu na bardzo wysokie ceny paliw, niekiedy sięgające nawet 8 zł za litr. Większa liczba pasażerów oznacza wydłużenie czasu potrzebnego na rozlokowanie ich na pokładzie pociągu, co w efekcie może oznaczać dłuższy postój składu na danej stacji. W niektórych przypadkach rozkłady jazdy nie przewidywały aż takiego potoku pasażerów, dlatego pociąg zanim odjechał, byl już opóźniony i nie zawsze udawało się to nadrobić „na trasie”. Część opóźnień generowało także czekanie na przesiadających się pasażerów, którzy przyjechali na stację po czasie. Łącznie pozarozkładowe lokowanie podróżnych w pociągach PKP Intercity odpowiadało za 16 tys. minut opóźnienia w lipcu.

Wagonów więcej, ale wciąż za mało Według statystyk Urzędu Transportu Kolejowego, w 2021 r. przewoźnicy kolejowi działający na polskim rynku mieli do dyspozycji w sumie 2,2 tys. wagonów, z czego zdecydowana większość należała do PKP Intercity. Było to jednak o 249 sztuk mniej niż w 2016 r. Aby rozładować popyt na wakacyjne podróże koleją, przewoźnik wzmocnił 2794 pociągów dodatkowymi 4542 wagonami. Intensywna eksploatacja czasami niezmodernizowanych jeszcze wagonów powodowała, że rosło ryzyko występowania usterek, co wydłużało czas przygotowywania składów.

Dodatkowo załogi konduktorskie i maszyniści nie zawsze zgłaszali gotowość w porę. Zjawiska te łącznie odpowiadały za 88,2 tys. minut opóźnienia pociągów PKP Intercity, czyli aż 21,6 proc. całości.

Choć PKP IC wydaje miliardy na tabor, większość środków przeznaczanych jest na modernizacje posiadanych przez firmę wago-

nów. Inwestycje te poprawiają komfort podróży dla pasażerów, jednak nie ma to większego znaczenia, jeśli nie ma już dostępnych biletów albo trzeba spędzić całą podróż w przejściu między wagonami. Z nowych maszyn zakupionych w ostatnich latach przez przewoźnika można wymienić zaledwie kilkadziesiąt elektrycznych zespołów trakcyjnych, m.in. Pendolino, produkowane przez Pesę Darty czy Flirty Stadlera.

Oprócz tego trwa postępowanie na 38 piętrowych składów typu „push-pull”, a spółka zapowiedziała na początku września, że ogłosi przetarg na zakup 300 nowych wagonów.

Szyny były złe Krajowe media i wielu pasażerów opóźnienia pociągów PKP Intercity utożsamiało w pierwszej kolejności z remontami linii kolejowych. Trwa między innymi budowa nowego dworca Warszawa Zachodnia, co powoduje utrudnienia w ruchu przez najważniejszy węzeł przesiadkowy w kraju.

Od początku sierpnia przebudowywana jest także linia między Jelenią Górą a Szklarską Porębą, gdzie do końca września wprowadzono zastępczą komunikację autobusową. Prace prowadzone przez PKP PLK, czyli zarządcę polskiej infrastruktury kolejowej, odpowiadały w lipcu jednak wyłącznie za 49,1 tys. (12 proc.) minut opóźnień.

Największym winowajcą pozostaje więc samo PKP Intercity – działalność przewoźnika wygenerowała w sumie 119 tys. (29 proc.) minut opóźnienia. Jeśli spółka nie zwiększy tempa zakupów taborowych, kolejne sezony wakacyjne również mogą okazać się dla pasażerów udręką. Sytuację poprawić może też wejście na polski rynek zagranicznych przewoźników, choć będzie to wymagało od UTK większej elastyczności przy wydawaniu zezwoleń. 0

kultura /

Trochę kultury Polecamy: 18 FILM Nowohoryzontowe odkrycia Najciekawsze pozycje festiwalu

24 MUZYKA Po pierwsze jesteśmy muzykami Co oznacza wojenna rzeczywistość dla muzyka?

fot. Aleksandra Grodzka

28 KSIĄŻKA Blaski i cienie sławy Życie w dawnym Hollywood

Jak wiedzieć: poradnik ALEKSANDRA SOJKA o my wiemy, to tylko kropelka. Czego nie wiemy, to cały ocean. Te słowa Isaaca Newtona mocno mną wstrząsnęły, ponieważ nie umiem pływać. Jeszcze bardziej niepokojący jest fakt, że nie wiem, czy to faktycznie on wypowiedział to zdanie. Aby nie utonąć, przez lata wypracowałam mechanizm radzenia sobie z niewiedzą.

Otwieram słownik języka polskiego. Nie wiem, jak odróżnić wspomnienia z dzieciństwa od snów. Czasem przypominam sobie chwile, które były i nie były. Wypełniłam wymyślonymi niegdyś scenariuszami czas między wyraźnie odznaczającymi się w mojej pamięci momentami. Wszystko to oznaczyłam gdzieś w zeszycie kropkami z odpowiednimi numerkami i połączyłam. Otrzymałam tym działaniem kształt, w który układam swoje ciało codziennie.

Wszystko, czym byłam, jest wszystkim, czym będę, ale czym w sumie byłam? Według mojej wiedzy, do mniej więcej czwartej klasy podstawówki byłam w połowie życiem i w połowie snem, ale nie wiem, która połowa była większa.

Dowiaduję się, że połowy z definicji muszą być równe. I już wiem. Nie wiem za to dalej, czym jest piękno. Dwa razy w życiu usłyszałam, że jestem piękna. Sama lubię myśleć, że jestem dobra, ale nie wiem też, czym jest dobro. Dla ułatwienia przyjmuję więc, że dobro to piękno, a piękno to dobro. No i wiem.

C

Nie wiem, jaki dać dziś opis na BeRealu.

Sprawdzam dla pewności definicję piękna: zespół cech, który sprawia, że coś się podoba. Świetnie się składa, bo to mój ulubiony zespół.

Otwieram słownik frazeologizmów. Nie wiem, jak działa technologia. Codziennie boję się, że to akurat mnie wyślą nagle maszyną czasu do przeszłości. Nie tej ze zdjęć babci, zanim były kolory – bo wiem przecież, ile to jest dwa plus jeden.

Ale nawet ponadprzeciętne zdolności matematyczno-plastyczne nie wypełnią moich braków w fizyce. Jeśli więc w przeszłości będzie ciemno, nie oświecę nikogo po edisonowemu (po swanowemu też nie). Tę niedogodność postanawiam przeskoczyć, wyczuwając zagrożenie. Wtedy zapala mi się czerwona lampka.

Otwieram Biblię. Nie wiem, jaki dać dziś opis na BeRealu. Decyduję się z większą otwartością przyjmować momenty, w których odczuwam derealizację. Jeśli nie jestem prawdziwa, nie muszę brać udziału w tej zabawie. Żyję. Nie wiem, czy chcę mieć dzieci, więc od czasu do czasu jestem dzieckiem. Żyję w społeczeństwie. Nie wiem, kim chcę być w przyszłości. Albo wiem? Dziś po południu chcę być bardzo miła, a jutro rozwiesić ogłoszenia na moim osiedlu z dokładnym adresem mojego ucha. Możesz je łatwo znaleźć i możesz dużo mówić, a ja (o zgrozo) posłucham, nie czekając na swoją kolej. I już będę wiedzieć. Nie wiem nic.

Ale jestem tu po to, by się dowiedzieć. 0

październik 2022

FILM

/ Nowe Horyzonty 2022

dokładnie 10 lat temu, w numerze MAGLA z października 2012r, na stronie 18 znalazł się tekst o rosnącej na świecie inflacji. Sami połączcie kropki..

Nowohoryzontyowe odkrycia Jesienna pogoda sprzyja spędzaniu wolnego czasu w kinie. W związku z tym przygotowaliśmy dla was listę kilku ciekawych pozycji, które, dzięki Stowarzyszeniu Nowe Horyzonty, mieliśmy przyjemność zobaczyć na tegorocznym festiwalu. Festiwal Nowe Horyzonty to jedno z największych wydarzeń filmowych w Polsce. Od ponad 20 lat jest on miejscem, gdzie prezentowana jest twórczość bezkompromisowych mistrzów kina oraz odkrywane są dorobki mniej znanych, często młodych twórców. Ich dzieła niejednokrotnie wywołują skrajne emocje i rodzą burzliwe dyskusje, jednocześnie tworząc nowe nurty. Zgodnie z ideami przyświecającymi festiwalowi, na naszej liście znalazły się najważniejsze pozycje z Cannes czy Wenecji, jak i pomniejsze perełki. Serdecznie zapraszamy też na przyszłoroczne Nowe Horyzonty, które ponownie odbędą się we Wrocławiu w dniach 20–30 lipca.

Po wyrazistym, choć średnio przyjętym Nowym Porządku Michael Franco powraca z nieoczywistym dramatem, którego jednymi z najbardziej hipnotyzujących momentów okazują się, o dziwo, sceny picia piwa na meksykańskiej plaży.

Przepełnione marazmem luksusowe wakacje Neila (Tim Roth), jego siostry Alice (Charlotte Gainsbourg) oraz jej dzieci, przerywa wiadomość o nagłej śmierci ich matki. Gdy stojąca na lotnisku rodzina przygotowuje się do lotu powrotnego do Anglii, mężczyzna niespodziewanie oznajmia, że zostawił paszport i nie może wejść na pokład samolotu. Po zniknięciu krewnych w tłumie podróżujących Neil, zamiast szukać zagubionego dokumentu, wynajmuje pokój w przypadkowym hotelu, by, popijając piwo, spędzać kolejne dni leżąc na meksykańskiej plaży.

Franco stopniowo odkrywa intencje bohatera, skupiając się na ukrytych pod jego zastygłą twarzą emocjach i kreowaniu otaczającej go apatycznej atmosfery. Kamera bezwzględnie śledzi każdy jego ruch, każdą najmniejszą interakcję, z czasem jego codzienny czynności stają się monotonną rutyną. Jednocześnie reżyser subtelnie buduje napięcie. W szumie tła momentami słyszalne są syreny policyjne, kolorowe plaże patrolują uzbrojeni żołnierze. Mimo to Neil pozostaje zobojętniały wobec otaczającego go świata.

Sundown, mimo momentami fabularnej płaskości, dzięki mistrzowskiemu budowaniu melancholijnej atmosfery niepokoju, ostatecznie broni się reżysersko i aktorsko.

Kegelstatt Trio Mający premierę podczas lutowego festiwalu Berlinare Kegelstatt Trio okazuję się być jednym z najbardziej ujmujących filmów tego roku.

18–19

Oparty na jedynej sztuce teatralnej Erica Rohmera opowiada o relacji dwójki byłych kochanków i ich przepełnionych rozmowami spotkaniach.

Portugalska reżyserka Rita Azevedo Gomes tworzy autentyczne postacie, z którymi widz może się łatwo identyfikować. Ich naturalne rozmowy oraz błahe sprzeczki emanują ciepłem i wywołują uśmiech na twarzy. Debaty o muzyce i kwieciste pojedynki słowne przesączone są emocjami, przez co jesteśmy świadkami subtelnej gry uczuć bohaterów. Powolnie meandrująca fabuła jednocześnie uspokaja i angażuje, a pogodna atmosfera pozwala zagłębić się wewnątrz ich skrytych marzeń i potrzeb bliskości.

Film zyskuje także dzięki wplecionemu meta-narracyjnemu wątkowi. Okazuję się, że tak naprawdę jesteśmy świadkami kręcenia filmu wewnątrz filmu. Sceny aktorów i postaci, które grają, mieszają się, przez co ich relacje i intencje stają się jeszcze mniej oczywiste, tworząc kolejne warstwy do interpretacji.

Mona Lisa i krwawy księżyc

z Płomieni Jong-seo Jun) trafia do oświetlonego neonami Nowego Orleanu. Po dwunastu latach spędzonych w izolacji próbuje odnaleźć się w współczesnym świecie. Podczas swojej przygody jednocześnie spotka barwne postacie amerykańskiego półświatka – młodego dilera Fuzza (Ed Skreinen), który mógłby być kuzynem Aliena ze Spring Breakers, czy striptizerkę Bonnie (Kate Hudson) i jej młodego syna Charliego, mając stale na karku ścigającego upartego gliniarza (Craig Robinson).

Choć momentami reżyserka popada w klisze fabularne, a stylistyczna spójność kłóci się z tempem prowadzenia narracji, to nie można odmówić jej zdolnego poruszania się w pop-kulturowym pastiszu. A przy pomocy operatora Pawła Pogorzelskiego, wyrazistych postaci i skrzętnie dobranej ścieżki dźwiękowej sięgającej od hip-hopu, przez EDM do rocka, serwuje nam przede wszystkim niezapomniane audiowizualne doświadczenie.

ODKRYCIA:

I G N AC Y M I C H A L A K

W swoim najnowszym filmie Ana Lily Amirpour (O dziewczynie, która wraca nocą sama do domu) miesza kino nowej przygody z historią o alienacji i próbie szukania własnego głosu, owijając wszystko baśniowym szaleństwem o północy typowym dla kina klasy B. Po ucieczce ze szpitala psychiatrycznego posiadająca zdolności psychokinetyczne tytułowa Mona Lisa (znana Mona Lisa i Krwawy Księżyc (Reż: Ana Lily Amirpour)

fot. materiały prasowe udostępnione przez Stowarzyszenie Nowe Horyzonty

Sundown

Pacifiction Znany canneńskiej publiczności Albert Serra powrócił z kolejnym projektem – tym razem jednak kataloński reżyser zaskakuje, prezentując coś zgoła odmiennego od historii, do których nas przyzwyczaił. Nadal radykalne formalnie slow-cinema, ale odchodzące od kostiumowych fascynacji z pogranicza historii i mitologii. De Roller (wybitnie zagrany przez Benoit Magimela) to francuski komisarz egzotycznej wyspy zamieszkiwanej przez ludność Tahiti. W swoim białym wymiętym garniturze przechadza się po klubach i plażach, rozwiązuje problemy lokalnej społeczności. I, jak się okazuje na początku, ma przyjąć przyjeżdżający personel wojskowy. Rajska atmosfera zaczyna gęstnieć, gdy dochodzą do niego pogłoski o rzekomo nadchodzącym teście nuklearnym przeprowadzonym na ich terenie. Nastrój jest gorączkowy, a fabuła uwodzi widza od samego początku – finalnie serwując jedynie lakoniczne odpowiedzi. Jest to jednak najprzystępniejszy Serra – o bardzo sennej aurze, przepięknych pastelowych kolorach i z nutką surrealizmu. Kim są ludzie podający się za wojskowych?

Czy próba atomowa faktycznie jest planowana? To podskórne poczucie nadchodzącej katastrofy uderza w najmniej oczekiwanych momentach: na imprezie w nocnym klubie, podczas prezentacji ludowego tańca czy podróży łodzią po zdumiewająco wysokich falach. Całość można odczytać jako post-polityczny manifest czy komentarz dotyczący neokolonializmu. Ale w bijącym sercu jest to kino czysto katastroficzne – jedno z najlepszych w ostatniej dekadzie. Jeżeli jest się gotowym na tę prawie trzygodzinną powolną podróż – warto.

fot. materiały prasowe udostępnione przez Stowarzyszenie Nowe Horyzonty

Peter von Kant Francois Ozon podpisał już swoim nazwiskiem dwadzieścia dwa filmy (ostatnie: fantastyczne Lato ‘85 i interesujące Wszystko poszło dobrze) – przy tak bogatej filmografii przed premierą kolejnych obrazów każdorazowo zastanawiamy się, czy osoba z takim dorobkiem jest w stanie zaproponować coś nowego. Z przyjemnością donoszę: tak, a jego adaptacja klasycznego dramatu scenicznego Reinera Wernera Fassbindera Gorzkie łzy Petry von Kant (przez samego autora już przeniesioną na ekran w 1972 r.) to historia będąca zbiorem

Pacifiction (Reż: Albert Serra)

wszystkiego, co u tego twórcy jest najlepsze. Tytułową Petrę zamienił na Petera – reżysera filmowego, bardzo bezpośrednio inspirowanego właśnie wspomnianym pisarzem. Odnoszący sukcesy, wylegujący się w swoim bajecznym mieszkaniu ze swoim wiecznie milczącym asystentem Karlem (spełniającym jego wszystkie zachcianki, a także znoszącym każdorazowo bolesne uwagi z jego strony). Poznajemy go w momencie kryzysu miłosnego – przeżywania rozpadu ostatniego związku. Aż nagle w życiu jego i mu najbliższych pojawia się Amir, młody mężczyzna o anielskiej urodzie. Ozon eksploruje temat form uwodzenia, masażu ego, cienkiej granicy miłości i nienawiści oraz, rzecz jasna: kina i obrazu.

Narracja jest prowadzona teatralnie, a adaptacja jest bardzo wierna dramatowi, ale całość wybija się w ponad przeciętność momentami szczerych erupcji emocji. Bezpretensjonalnej pretensji, w której łatwo zauważyć absurdy miłości, ale też jej bezgraniczną, wręcz dewastującą moc.

Warto jeszcze Ozona pochwalić za to, że z tekstu Fassbindera skutecznie udało mu się wyciąć wszelkie momenty mizoginii (typowe dla twórczości tego niemieckiego twórcy) – przez co siła tej sztuki LGBTQ+ wybrzmiewa jeszcze mocniej (zaskakująco, komplementującej się ze wspomnianym na wstępie Latem ‘85).

Return to Dust Ruijun Li to dla europejskiego widza reżyser nieznany. Ten chiński twórca swoje filmy pokazuje głównie na azjatyckich festiwalach, a w Polsce doczekaliśmy się pokazu tylko jednego z nich: W proch się obrócisz na tegorocznych Nowych Horyzontach.

Północno-zachodnie Chiny, a naszym bohaterem jest stary kawaler Ma. Jego rodzina, chcąc by po latach „wyszedł na swoje” – aranżuje ślub z niepełnosprawną i bezpłodną Guiying.

I w teorii jest to wstęp do klasycznej opowieści o rozkwitającej między dwoma osamotnionymi jednostkami miłości – tak Li całość woli wpisać w kontekst życia na prowincji najbiedniejszych klas społecznych.

Cały film to obserwacja codzienności, historia drobnych uczynków, ale i trudów utrzymania się. Bez szantaży emocjonalnych, a z twardym realizmem – przeplatanych baśniowymi opowieściami Ma o potędze przyrody. Rozkwitające uczucia są nie tylko efektem miłosnego poznawania się, ale wynikową etosu wspólnej pracy.

FILM

graf. materiały prasowe udostępnione przez Stowarzyszenie Nowe Horyzonty

Nowe Horyzonty 2022 /

To historia życia zupełnie oderwanego od współczesnych dyskusji i problemów. Próby współdziałania z naturą – i tego, co jest najważniejsze: szukania tych drobnych chwil szczęścia.

ODKRYCIA:

R A FA Ł M I C H A L S K I

Prześwietlenie Zapadłe miasto w samym środku Transylwanii. Przełom grudnia i stycznia, za oknami szarość i brud. Tam właśnie mieszka rodzina Matthiasa, który wraca do niej z pracy za granicą.

Przy okazji powrotu, bohater odkrywa na nowo wszystkie problemy swojej okolicy. Zatargi narodowościowe, niechęć do imigrantów, frustracja brakiem pracy za godne pieniądze. Te bolączki najpierw dają o sobie znać delikatnie, żeby wraz z czasem skumulować się w jeden wielki spektakl agresji i niezrozumienia. Dodatkowo bohater przeżywa własne problemy; ucieka uczuciem od swojej żony, obdarzając nim inną kobietę, nie wie, jak pomóc synowi w przezwyciężeniu jego traumy. Wszystko to ma charakter krytycznego spojrzenia na zamknięte społeczności, w których stawiane jest wiele pytań, ale trudno wysnuć na nie odpowiedzi. Atmosfera jest wybitnie gęsta, doprowadzając widza, szczególnie polskiego, do bólu głowy. Bo problemy Transylwanii okazują się nie być wcale tak odległe od problemów Polski, mimo odległości geograficznej i odmienności kulturowej. Jednym słowem, świetnie napisana historia ludzi w trudnym świecie, z równie dobrym tłem politycznym. 1

październik 2022

/ recenzje

Rimini

Godland

Styczniowe Władysławowo; opustoszałe, smutne, gdzieniegdzie kryjące pojedynczych turystów.

Wraz z nimi piosenkarska wersja Michała Milowicza, zabawiająca za słabe pieniądze znudzonych emerytów. Wszystko ubrane w kurortową tandetę i kicz. Wystarczy zamienić tylko miejsce i głównego bohatera, a wyjdzie Rimini. Upadły gwiazdor muzyki rozrywkowej, musi skonfrontować się ze swoją bujną przeszłością w momencie przyjazdu nieznanej mu kobiety. Okazuje się ona być jego nieślubną córką, a on sam nie może już uciekać od odpowiedzialności, jak robił przez całe życie. Pełno tu sentymentalizmu, spoglądania wstecz, bez dostrzegania szans na lepszą przyszłość. Jeżeli opis to za mało, by zachęcić do obejrzenia, trzeba wspomnieć o wybitnym humorze, grze Michaela Thomasa i zaskakującym guście Seidla w tworzeniu takiej szkarady.

Brutalny, brutalny i jeszcze raz brutalny. Tak można opisać Godland – opowieść o duńskim pastorze i jego próbie chrystianizacji XIX-wiecznej Islandii. Nie znając nikogo, młody bohater wyrusza na zimną wyspę i od razu zmuszony jest do dostosowania się do panujących tam warunków, zarówno atmosferycznych, jak i społecznych. Najpierw podczas długiej i wyczerpującej podróży zderza się z surowością przyrody, by potem przejednać lokalsów i zdobyć zaufanie w społeczności. Brutalny jest klimat, brutalna jest trudność wejścia w niechętne środowisko, brutalne są przeciwności losu. Podobnie jak zimna jest Islandia, tak zimne są kreacje bohaterów, jakby naturalnie wpasowały się w otoczenie. Nie jest to obraz fatalny: historia pozwala sobie na przebłyski słońca,

przyjemne momenty w egzystencji mieszkańców wyspy. Być może przez to nie jest to kino łatwe, bez problemu angażujące emocjonalnie. Jeżeli pozwoli się jednak zanurzyć w przepiękne kadry i szorstką historię, otrzyma się solidną rozrywkę. 0 ODKRYCIA:

IGOR OSIŃSKI

fot. materiały prasowe udostępnione przez Stowarzyszenie Nowe Horyzonty

FILM

fot. materiały amerykańskiego dystrybutora filmu

Miasto (bez) świateł Młody człowiek o trudnej przeszłości z nadzieją wyrusza do wielkiego miasta w poszukiwaniu szczęścia, miłości i spełnienia. Na drodze do sukcesu stają mu jednak rozmaite pokusy. Ulegając im, bohater ostatecznie popada w ruinę. Wariacje tego motywu pojawiają się i w literaturze, i filmie nieustannie – u Giannolego nie jest inaczej. Jednak po raz pierwszy dostaliśmy dzieło, w którym czarnym charakterem jest prasa. Można powiedzieć, że dziennikarze doczekali się swojego Wilka z Wall Street.

Idealizm miesza się z żądzą, ambicja z obłudą, a miłość z polityką. W Straconych złu-

dzeniach reżyser Xavier Giannoli podejmuje ryzyko adaptacji arcydzieła Honoré de Balzaca,

Stracone Złudzenia (reż: Xavier Giannoli)

uważanego za jedno z najlepszych dzieł europejskiej literatury realistycznej, utworu wielowarstwowego, ze złożonymi postaciami i niedoścignionym portretem miasta świateł.

Reżyser kreśli w sposób prowokujący, ale i porywający, obraz ambicji literackich i korupcji

sad panujących wśród śmietanki towarzyskiej. Z braku alternatyw znajduje swoje miejsce

mediów w XIX-wiecznej Francji.

w antyrojalistycznym czasopiśmie, gdzie pozytywną recenzję kupuje się za 150 franków

Akcja filmu rozgrywa się w 1821 r. w okresie Restauracji Burbonów, kiedy po krwawej

bez pewności, że taka faktycznie się ukaże na łamach czasopisma (w końcu konkurencja

rewolucji kraj przeżywa okres odrodzenia. Ale, choć monarchia jest zagrożona, we Francji

może dać za nieprzychylną opinię więcej). Publiczność wodzona głosem narratora poznaje

nie przestaje panować system klasowy. Jednak istnieje sposób na przeskoczenie panu-

wszystkie brudy Paryża, w których macza palce Lucien w pogoni za pieniędzmi, czasem za

jących w nim zasad – i jest nim kupienie sobie pozycji w społeczeństwie. Historia przed-

statusem, rzadziej za marzeniami literackimi.

stawiona w filmie opiera się w dużej mierze na narracji głosowej, a opowiadający o tych

Film wypełniony jest po brzegi błyskotliwymi dialogami i sentencjami, które zmuszają

zdarzeniach od początku oznajmia, że pieniądze były nową rodziną królewską, i nikt nie

widza do zastanowienia się nad tym, jakie to on wyznaje wartości. Cała historia utrzymana

chciał odciąć jej głowy. I to zdanie w zasadzie podsumowuje cały film. Rzeczywiście, wśród

jest w klimacie „theatrum mundi”, w którym każdy aktor gra jakiegoś bohatera, a każdy

pięknych strojów i wielkich ambicji, Gianolli przedstawia szary obraz dekadencji i upadku

bohater gra jakąś rolę. Jak przystało na współczesne francuskie kino, nie brakuje pięknych

wartości. Nie ma ich w polityce, nie ma ich w wydawnictwie, nie ma ich w teatrze. Są za

kostiumów, scen powolnego seksu i Xaviera Dolana, który grając rywala Luciena po raz

to (przynajmniej w relatywnie większym stopniu) w Angouleme, małym francuskim mia-

kolejny udowadnia, że jest równie dobrym aktorem, co reżyserem. Film poprzez wyśmianie

steczku, które zamieszkuje główny bohater – Lucien Chardon (Benjamin Voisin). Mężczy-

w pośredni sposób obsesji na punkcie statusu, pieniędzy i wyglądu idealnie wpasowuje się

zna wprawdzie pracuje w drukarni, ale ma także różne pasje, do których należy kreślenie

we współczesny świat postprawdy. Wszyscy jesteśmy trochę mieszkańcami balzacowego

cukierkowych wierszyków i seks z zamężną arystokratką, de Bargeton (Cécile de France).

Paryża. Stracone złudzenia zmuszają jednak do (choćby chwilowej) refleksji nad tym, komu

To ona, zauroczona młodzieńczą liryką (i w obawie przed mężem), daje mu szansę na roz-

i za ile warto sprzedać duszę.

T E K S T: A L E K S A N D R A S OJ K A

wój kariery poetyckiej i zabiera go do Paryża.

Na tym etapie historii publiczność jest prawdopodobnie zauroczona Lucienem, jego

Stracone Złudzenia (reż. Xavier Giannoli) Premiera: 05.08.2022

szczerością i zamiłowaniem do sztuki. Umyka fakt, że Lucien (naprawdę Chardon) od początku używa nazwiska swojej matki – de Rubempre, ponieważ jest ono nazwiskiem szlacheckim, co można (a może i trzeba) uznać za pretensjonalne. W Paryżu poeta zostaje rzucony na pożarcie arystokratom (w tym markizie d’Espard (Jeanne Balibar), kuzynce kochanki Luciena), którzy – o dziwo – nie widzą uroku w jego prostocie i nieznajomości za-

20–21

ocena:

88888

wpadki letnich festiwali / alter art oddawaj pieniądze za lipę!!!

Powrót na glinianych nogach W tegorocznym „festiwalowym rozkładzie jazdy” zabrakło jednego – odwołanych i przekładanych od dłuższego czasu wydarzeń. W końcu. Na ich miejscu pojawiły się tłok, wielogodzinne kolejki i błoto. Nie o taką zmianę chodziło.

T E K S T:

M A R T Y N A B O R O DZ I U K

ato 2021 r. było okresem wielu rozczarowań. Po czasie ścisłego reżimu sanitarnego pełni nadziei fani muzycznych doznań obserwowali jak tydzień po tygodniu z kalendarza wydarzeń znikają kolejne festiwale, począwszy od legendarnego Glastonbury, poprzez gigantów takich jak Coachella, Primavera, Burning Man, na polskich dużych nazwach, takich jak Orange Warsaw Festival, OFF czy Open’er, kończąc. Niektórzy krajowi organizatorzy nie dawali jednak za wygraną, zmieniając formuły swoich wydarzeń na kameralne, parkowe wersje – stąd OFF Country Club w Dolinie Trzech Stawów w Katowicach czy seria koncertów w ramach Open’er Parku w Gdyni. Miła alternatywa dla zupełnego braku dużych imprez, która mimo wszystko nie mogła zastąpić hektarów festiwalowego terenu usianego atrakcjami.

Na szczęście rok 2022 pozwolił zaspokoić wzmożony czekaniem festiwalowy głód całą listą propozycji. Szybko jednak okazało się, że wiele dań z muzycznego menu odbiegało od oczekiwań.

cym powoli długą i wąską drogą do wyjścia z terenu festiwalu, czy następnie w oczekiwaniu na transport powrotny. Frustrację wzmożyły informacje o wznowionych koncertach, podawane z zaledwie kilkunastominutowym wyprzedzeniem, nieuwzględniającym perspektywy uczestników potrzebujących znacznie więcej czasu na powrót na teren lotniska.

Czterokrotnie mniejsza, jeśli chodzi o liczebność, w porównaniu do Open’era, ale już teraz stanowiąca jego obiecującą konkurencję, trzecia edycja FEST Festivalu, również zaliczyła wpadkę. O ile sposób przeprowadzenia open’er’owej ewakuacji pozostanie w pewnej mierze kwestią dyskusyjną, o tyle FEST-owy brak platformy dla osób z niepełnosprawnością, a następnie jej niedostosowanie do

L

Już w czerwcu portale muzyczne zapełniły się doniesieniami o mniejszych i większych problemach wielu festiwali. W skrócie rysowały one następujący obraz przebiegu przeciętnego wydarzenia: wielogodzinne kolejki do wejścia, następnie do barów czy punktów gastronomicznych; problemy z wydostaniem się z tłumu oraz przemieszczaniem z miejsca na miejsce; okropny ścisk; brak wody; niewystarczająca liczba stref sanitarnych; niedoinformowana obsługa; czy w końcu teren festiwalu i pola namiotowego, który po dużych opadach kompletnie zatonął w błocie.

Pogoda polska Podobno po każdej burzy wychodzi słońce.

Pech chce, że w Polsce akurat ta metaforyczna burza przypada zwykle na jeden z dni Open’era.

W tym roku nie było inaczej, a pogoda zaserwowała uczestnikom bonus w postaci ogromnych wyładowań atmosferycznych, które zmusiły organizatorów do ewakuacji festiwalowiczów i odwołania koncertu największego headlinera – Dui Lipy. Decyzja z pewnością dobra i rozważna była jednak trudna do przełknięcia w tłumie kroczą-

źródło. Getty

Pot, kolejki i łzy

Glastonbury 2022 potrzeb korzystających z niej osób (brak podjazdu) bezdyskusyjnie zasługiwał na krytykę. W oświadczeniu organizatora imprezy znaleźć można informację o problemach logistycznych dostaw elementów na stworzenie niektórych konstrukcji, a także przeprosiny i obietnicę, że taka sytuacja nie będzie miała miejsca w przyszłości. Pod względem dostępności festiwalu FEST ma niestety jeszcze lekcję do odrobienia, gdyż mowa tu o wyłącznie jednej platformie przy Scenie Głównej, a takich dostosowań z pewnością powinno być więcej.

Szukając winnych Skąd te wszystkie niedociągnięcia, skoro wiele z nich wydarzyło się nie na nowych festiwalach, ale tych odbywających się od wielu lat? Przyczyn ta-

kiego stanu rzeczy jest kilka. Największa odpowiedzialność leży niestety po stronie organizatorów: źle rozplanowana infrastruktura, zbyt mało punktów gastronomicznych, sanitarnych czy pojazdów zorganizowanego transportu względem liczby uczestników wywoływały zastój lub ogromny ścisk. Sam COVID-19, destabilizujący line-upy z powodu zachorowań artystów, pociągał za sobą zmianę rozłożenia „ciężaru” koncertów, wywołując kumulację fanów w jednym miejscu, nakręcając wtórnie tłok i kolejki. Sytuacji nie ułatwiał fakt, że dla wielu uczestników, ale i pracowników obsługi, reprezentujących roczniki wchodzące w dorosłość w czasie pandemii, były to pierwsze imprezy masowe, w których brali udział. Wszystko to można sprowadzić do słów Erica Browna, redaktora Billboardu, którego zdaniem wszyscy wyszli z wprawy.

Można zatem postawić pytanie o to, czy organizacja festiwali to przypadkiem nie tyle określona wiedza, ile być może coś w rodzaju metaumiejętności z pogranicza tych dotyczących kontrolowania motoryki własnego ciała. Osadzona wówczas w pamięci proceduralnej wymagałaby powtarzalnego treningu, którego brak prowadzi najzwyczajniej w świecie do wyjścia z wprawy – w tym przypadku w planowaniu, rozmieszczaniu i przewidywaniu przebiegu wieczoru, a także wyborów i zachowań festiwalowiczów.

Na naszym rodzimym podwórku kilka mankamentów nie wpłynęło raczej na ogólny odbiór imprez, jednak na scenie europejskiej czy amerykańskiej poważniejsze błędy z pewnością pozostawią u części fanów niesmak. Logistyka takich wydarzeń to zawsze zadanie trudne, bo podlegające dynamice społecznych zachowań, tak trudnych do okiełznania po dwuletniej przerwie.

Jak żyć?

U progu jesieni, mając nadzieję na to, że letnie muzyczne wspomnienia naładowały nas wystarczająco, byśmy wytrwali do następnego lata, musimy wierzyć, że tegoroczne błędy będą przyszłoroczną mądrością organizatorów festiwali. Następnie pozostaje nam założyć kilka dodatkowych warstw ubrań, wrócić od czasu do czasu do zdjęć w galerii telefonu, a festiwalową apkę zamienić na czas chłodniejszych miesięcy na repertuar nowego sezonu kin, teatrów i muzeów. 0

październik 2022

/ letnie festiwale

Znak

Festiwale w końcu wróciły! I chociaż już w ubiegłym roku FEST czy Up to Date podejmowały próby zorganizowania

fot. Pawel Skraba

imprez w pandemicznej rzeczywistości, dopiero teraz można mówić o powrocie na pełną skalę. Wraz z powrotami

ierwsza edycja On Air Festivalu, organizowanego na Lotnisku Bemowo przez agencję Follow the Step, zakończyła się powodzeniem. Mające stanowić zwieńczenie wakacji dwudniowe wydarzenie headlinowane było przez Jamiego xx, Jorję Smith, Tame Impala i The Kooks. Jak można sądzić po tym zestawieniu, festiwal obracał się głównie wokół dźwięków alternatywnych i elektronicznych. Nie zabrakło na nim polskich gwiazd, takich jak Artur Rojek, Otsochodzi, Tymek, Kaśka Sochacka czy Ralph Kaminski.

Pierwszy dzień zdominowany został przez żywioło-

wy i pełen miłości do muzyki występ Tash Sultana, a zwieńczony chyba najgłośniejszym ze wszystkich koncertów setem Röyksopp. W sobotę festiwalowicze mogli zachwycać się pięknymi głosami Alexandry Savior i Celeste, jazzową machiną zniszczenia The Comet is Coming, a po emocjach związanych ze świetnymi występami headlinerów pożegnał ich francuski duet Polo and Pan. To wszystko na stosunkowo niewielkim terenie w towarzystwie cyrkowych artystów i karuzel. Czekamy na kolejne edycje! 0

o przerwie, która trwała od 2019 r., powrócił do nas Orange Warsaw Festival.

Headlinerami tegorocznej edycji byli Tyler, The Creator oraz Florence and the Machine.

Nie zabrakło również polskich artystów. Na scenie pojawili się między innymi bracia Kacperczyk, Julia Wieniawa czy Żabson. Odbył się także koncert Zalii – stosunkowo świeżej postaci na polskiej scenie, której kariera niedawno zaczęła nabierać tempa. W ostatniej chwili pojawiła się informacja, że Earl Sweatshirt nie dotrze na swój występ. W ra-

mach zastępstwa organizatorzy zaprosili zespół Karaś/Rogucki. Najliczniejsze grono fanów zebrało się pod główną sceną na koncercie Florence. Był to pierwszy występ artystki od wybuchu pandemii.

Co więcej, trwał on aż dwie godziny. Między koncertami można było spędzić czas, bawiąc się na silent disco, zrelaksować się na leżakach przygotowanych przez Cinemacity oraz zjechać ze zjeżdżalni w przestrzeni Radia Zet. Oprócz tego festiwal przygotował szeroką ofertę w strefach gastro. 0

P

P

22–23

MICHAŁ WRZOSEK

IGA KOWALSKA

letnie festiwale /

lata

pojawiły się również nowe problemy, stare bolączki, ale też, przede wszystkim, mnóstwo ekscytacji, wyczekiwania i niezapomnianych wspomnień. O wielu z nich piszą nasi wysłannicy z całej Polski.

iałostocka impreza była jednym z nielicznych, o ile nie jedynym festiwalem, który nie zaliczył żadnej pandemicznej przerwy. Okrojona edycja 2020, w maseczkach i przy zachowanym reżimie sanitarnym, okazała się wyjątkowo udana, ale jednocześnie odkryła przed organizatorami konieczność korekty idei festiwalu – duzi raperzy dostali oddzielną imprezę (B.EAST FEST), żeby zostawić na Up to Date więcej miejsca na zjawiska mniej mainstreamowe.

Tegoroczna edycja została prawdziwie oddana temu zamysłowi. Na palcach jednej ręki można policzyć artystów, którzy znani są osobom spoza klubowej bańki. Jednocześnie skład twórców ambientowych okazał się jednym z najsilniejszych w całej historii Up to Date – Simon Scott ze Slowdive z nagraniami terenowymi, Rafael Anton Irrisari z dronowymi medytacjami czy Resina i chór z monumentalnym projektem Speechless to tylko niektóre z ważnych nazwisk.

W przypadku rapu i techno nie było aż tak gorąco jak zazwyczaj. Wyróżnili się 1988 z projektem Ruleta, mający pomysł na swojego połamanego trance’owego seta Julek Płoski, basowa selekcja LCY czy techno na perkusji Daniela Szweda. Tym niemniej kierunek, w którym chce zmierzać Up to Date (wsparty społecznymi inicjatywami i budowaniem silnego wizerunku) godny jest pochwalenia, a każdy pretekst do wizyty w Białymstoku jest dobry. 0

B

J AC E K W N O R O W S K I

o licznych perturbacjach związanych z przekładaniem festiwalu, zmienianiem ogłoszonych artystów i ogólną niepewnością związaną z sytuacją na świecie, nadszedł czas na powrót najpopularniejszego i, dla wielu, najważniejszego muzycznego wydarzenia w Polsce.

Mało który festiwal może pochwalić się tak zróżnicowanym line-upem jak Open’er.

Fani rapu byli zachwyceni występami Playboia Cartiego, Little Simz oraz jak zwykle spóźnionego A$AP Rocky’ego. Imagine Dragons, Måneskin oraz The Killers zagwarantowali wrażenia z najwyższej półki, jakich w zasadzie można było oczekiwać od headlinerów. Świetnie wypadła także Beat Stage z nocnymi setami znanych artystów tworzących muzykę elektroniczną.

Nie sposób było narzekać na nudę, gdyż oprócz samych koncertów, organizatorzy wraz z partnerami przygotowali cały szereg atrakcji dla uczestników. Niestety jedną z nich była ewakuacja festiwalu ze względów pogodowych, co popsuło plany osób czekających najbardziej na koncerty m.in. Dui Lipy. Myślę jednak, że imprezowy klimat Trójmiasta i wspaniali ludzie w otoczeniu granej na żywo muzyki same w sobie są wystarczającymi powodami, dla których warto wybrać się na Open’era. 0

P

JAKUB KOŁODZIEJ

estiwal Artura Rojka kocha się po prostu za to, że jest. Mało która impreza muzyczna pozwala w cią gu jednego wieczoru potańczyć do świadomego lirycznie house’u Charlotte Adigery i Bolisa Pupula, pośpiewać do evergreenów z płyty Poniżej krytyki Papa Dance, powielbić Jezusa na uduchowionym koncercie Natalie Bergman i pobujać się w transowej mszy metalowego projektu A menra. A to przecież tylko jeden dzień katowickiego festiwalu.

W tym roku program, mimo narzekań niektórych fanów, nie zawiódł, a atmosfera całej imprezy ponownie była niezapomniana.

Nawet organizacyjne wpadki, takie jak chaos na polu namiotowym, miejscami niedomagające nagłośnienie czy kończące się przed czasem koncerty nie mogły przyćmić ogromnej frekwencji na koncercie Iggy’ego Popa, zatracenia w zabawie na występie Hannah Diamond czy miarowej melorecytacji Florence z Dry Cleaning w rytm szalejących gitar jej kolegów z zespołu.

OFF Festival na pewno musi podjąć kilka ważnych decyzji co do kierunku rozwoju festiwalu w przyszłości (czy Bedoes w składzie był ukłonem w stronę syna Artura Rojka?), ale nie zgubił swojego ogólnego konceptu, w który uwierzyło na przestrzeni lat tak wielu fanów muzyki alternatywnej w Polsce i za granicą. Oby do następnej edycji! 0

F

JACEK WNOROWSKI

październik 2022

/ zespół Antytila

Po pierwsze jesteśmy muzykami

Jednego dnia z mikrofonem na scenie, następnego z bronią w okopach – tak zmieniła się codzienność członków ukraińskiego zespołu Antytila, którzy już na początku inwazji stanęli do walki z rosyjskim okupantem.

K ATAR Z Y N A PAW ŁOW S K A

źródło. Facebook

T E K S T:

ojenna rzeczywistość wymusiła na milionach konieczność porzucenia pasji, żeby razem stanąć do walki o przyszłość kraju. Jednak członkowie Antytili, od lat podbijający ukraińskie serca, postanowili nie zostawiać instrumentów w domu. Swoją muzyką wzmacniają więzy solidarności ukraińskich obywateli, nie tylko tych na polu walki, ale również tych na uchodźstwie.

W

Twarz Konfliktu Antytila to pięcioosobowa grupa artystów pochodzących z Ukrainy, których wspólna przygoda muzyczna trwa już prawie piętnaście lat.

Zaczynali dość niepozornie – od koncertów w niewielkich barach, aby po kilku latach ciężkiej pracy awansować do ścisłej czołówki ukraińskiej elity muzycznej. Wydali siedem albumów, a ich największe hity zdobywały nawet po kilkanaście milionów wyświetleń na YouTubie.

Międzynarodową rozpoznawalność zyskali, gdy w maju tego roku ikona muzyki rockowej – Bono – wystąpił wraz z nimi w kijowskim metrze. Był to krótki koncert, w którym lider grupy U2 hucznie zademonstrował swoje poparcie dla walczących mieszkańców Ukrainy (to właśnie z tego występu pochodzi słynne wykonanie Stand by Ukraine).

Dziś zespół Antytila jest symbolem walki o wolną Ukrainę. Od pierwszego dnia konfliktu muzycy służą w pododdziałach 130. batalionu TRO, gdzie na linii frontu pracują jako ratownicy medyczni. Pomimo licznych wojskowych obowiązków udzielają licznych wywiadów dla międzynarodowych mediów, demonstrując swoją determinację do walki, tym samym stale podwyższając morale ukraińskiego ruchu oporu.

Walka toczy się nie tylko na linii frontu, lecz także poza nią, dlatego, korzystając ze swoich wpływów, artyści Taras Topolya i Sergey Vusik stworzyli

24–25

organizację non-profit Antytila Charitable Foundation, która od 2014 r. udziela ogromnego wsparcia Siłom Zbrojnym Ukrainy. Na przestrzeni lat fundacja przekazała armii sprzęty wojskowe i humanitarne o wartości ponad 30 milionów hrywien (czyli prawie 4 mln złotych).

2step Swoje poparcie dla walczących otwarcie zademonstrowało wielu celebrytów. Jednym z nich jest brytyjski muzyk Ed Sheeran. W kwietniu tego roku opublikował teledysk do piosenki 2step, którą nagrał w Kijowie jeszcze przed rozpoczęciem inwazji. Krótko po tym artysta ogłosił, że ma w planach przekazać dochód z jej wyświetleń organizacji DEC’s Ukraine Humanitarian Appeal, która zapewnia pomoc humanitarną dla osób uciekających przed wojną.

Zespół Antytila, widząc w Sheeranie sprzymierzeńca, postanowił zwrócić się do niego z prośbą o umożliwienie im zdalnego udziału w koncercie charytatywnym w Birmingham. Nie boimy się grać pod ostrzałem – mówią. Niestety, takiego występu nie udało się zrealizować, ale za to chwilę później w internecie ukazał się remiks utworu 2step z udziałem zespołu Antytila. Artyści podjęli się stworzenia i nagrania swojej części piosenki na ulicach broniącego się Kijowa.

Taras Topolia – gwiazda zespołu – ukazuje się w teledysku w mundurze i śpiewa o tym, jakie były jego doświadczenia z początku inwazji, przede wszystkim o tym, jak bolesne było dla niego pożegnanie z rodziną. Podkreśla: to nie tylko moja historia, to historia milionów Ukraińców, których rodziny rozdzieliły bombardowania i wojna. Utwór w zremiksowanej wersji, z teledyskiem nakręconym w okupowanej Ukrainie, podbił serca internautów – osiągnął już prawie 13 mln wyświetleń na YouTubie.

Antytila w Polsce W marcu tego roku rozpoczęła się czwarta światowa trasa koncertowa Eda Sheerana – „the Mathematics Tour”. Podczas swojej podróży gwiazdor odwiedził również Polskę. Na Stadionie Narodowym dzień po dniu odbyły się dwa zjawiskowe koncerty, które w sumie zgromadziły niemal 160 tysięcy jego fanów.

26 sierpnia, drugiego dnia, podczas swojego występu artysta ogłosił: mam dla was niespodziankę, a na scenie pojawił się znany z teledysku 2step Taras Topolia. Muzycy zaśpiewali razem wspomniany utwór, który w świetle wydarzeń z ostatnich miesięcy wywołał wśród słuchaczy ogromne poruszenie.

Artysta zostawił na chwilę swoje obowiązki wojskowe i przyjechał do Polski specjalnie, by po raz pierwszy zaśpiewać na żywo wspólnie z Sheeranem piosenkę nagraną kilka miesięcy wcześniej.

Po tym spektaklu, na głównej scenie pojawiła się reszta zespołu Antytila, dumnie unosząc w górę żółto-niebieską f lagę. Topolia w swoim krótkim przemówieniu na zakończenie występu powiedział, że cały naród ukraiński dziękuje za Polaków, a także zapewnił, że nasze wsparcie nie zostanie zapomniane: Trzymajmy się razem!.

Ten występ nie jest jedynym dla muzyków Antytili w tym roku w Polsce, gdyż już w październiku ma się odbyć ich pierwsza zagraniczna trasa koncertowa. W towarzystwie rockowego zespołu Chemia artyści rozpoczną podróż zatytułowaną „Stand by UA”. Razem mają w planach odwiedzić pięć polskich miast, gdzie wspólnie będą manifestować solidarność z broniącym się narodem ukraińskim.

Antytila od ponad sześciu miesięcy udowadnia nam, że istnieje wiele sposobów na walkę z agresorem. Okazuje się, że ważne jest nie tylko dobrze wyposażone wojsko, ale przede wszystkim duch walki. 0

Luwr w moim telefonie /

SZTUKA Jedyny sensowny “hit” to ciastko czekoladowe

Luwr?

Przecież mamy to w domu Gdyby podzielić licznie sprzedawane bilety do galerii sztuki na te dla ludzi i dla aparatów robiących zdjęcia, zapewne okazałoby się, że to technologia jest wrażliwsza na piękno. Tandetne pamiątki i zapchana pamięć telefonów – dzięki takim filtrom bez problemu można zidentyfikować paryskich turystów.

T E K S T I Z DJ Ę C I A :

JULIA JURKOWSKA

pis filmu O północy w Paryżu na jednej z najpopularniejszych stron internetowych dla kinomaniaków klasyfikuje go jako „fantasy/komedia romantyczna”. Fani Woody’ego Allena nie mają wątpliwości, skąd wziął się ten rozstrzał gatunkowy, ale wystarczy obejrzeć minutę zwiastuna, by zauważyć w nim brak realności cechujący pierwszy ze wspomnianych gatunków. Puste paryskie uliczki i bohaterowie, którzy nie obijają sobie żeber o łokcie innych przechodniów? Niemożliwe.

O

Połowa wakacji w kolejce Do całkowitej nierealności brakowałoby jeszcze tylko opuszczonych przestrzeni galerii sztuki, które są wizytówkami stolicy Francji. Oczywiście cieszy zainteresowanie dorobkiem kulturowym, objawiające się na przykład wężowymi kolejkami otaczającymi najbardziej znane muzea. Chcąc wejść do środka wszystkich atrakcji z licznych internetowych list To musisz zobaczyć w Paryżu! , należy przeznaczyć połowę wycieczki na oczekiwanie do kasy biletowej. Jest w czym wybierać, a specjalne przywileje przysługują osobom poniżej 26 roku życia uczącym się, które wejściówki do obiektów kultury mogą dostać za darmo. Na obrazku wszystko wygląda pięknie, ale warto dodać do tego tabliczkę „Uwaga! Tylko dla osób o mocnych nerwach”.

Niewątpliwie życiu daleko do Pinterestu, a paryskie galerie sztuki potwierdzają różnice istniejące pomiędzy internetem a rzeczywistością.

Zapiera dech w piersiach Widok wnętrza słynnych galerii sztuki może zapierać dech w piersiach – niestety nie tylko z powodu dzieł zachęcających turystów do odwiedzin. Te z początku nie najłatwiej dojrzeć pomiędzy głowami, komórkami, tabletami i aparatami. Trudno się też nimi nacieszyć, zastanowić nad ich historią czy wręcz spokojnie przeczytać opis przygotowany przez muzeum – chyba, że ktoś czerpie przyjemność z bycia popychanym, uchylania się od wznoszonych ze sprzętem fotograficznym rąk i rozpaczliwych prób utrzymania tekstu na linii wzroku. Bezlitosny tłum prze do przodu jedynie z krótkimi przerwami, gdy do bezkształtnej masy dołącza ktoś z drugiego końca sali, wcześniej wywoływany głośnym okrzykiem przez współtowarzysza, który już utknął w ścisku. Warunki na pewno nie sprzyjają kontemplowaniu sztuki, o co trudno walczyć z dominującą grupą zwiedza-

jących z nosami w telefonach. Luwr chwali się faktem, że jest najczęściej odwiedzanym muzeum na świecie, a w pierwszej dwudziestce tego rankingu z 2017 r. znajdują się jeszcze dwa paryskie obiekty. Dla jednych oznacza to wspaniałą reklamę miasta propagującego rozwój kulturalny, zwłaszcza młodego pokolenia, dla innych – świetną okazję do odhaczenia jednocześnie kilku punktów na wakacyjnej liście znanych miejsc. A co z tymi, którzy po prostu chcą spotkać się ze sztuką?

Nie dogodzisz Niewątpliwie życiu daleko do Pinterestu, a paryskie galerie sztuki potwierdzają różnice istniejące pomiędzy internetem a rzeczywistością. Estetyczne zdjęcia samotnej osoby przyglądającej się dziełu sztuki to jedynie romantyczna wizja zwiedzania, raczej nie do zrealizowania w godzinach dziennych, a już na pewno nie w otwartym muzeum. Choć 1

październik 2022

SZTUKA

/ Luwr w moim telefonie

dla wielu olbrzymie zainteresowanie obiektami kultury jest czymś pozytywnym, warto się zastanowić, co to właściwie za sobą niesie.

Czy osoby, które niczym duchy przemieszczają się od obrazu do obrazu, robiąc w międzyczasie kilka, jak nie kilkanaście zdjęć pod różnymi dziwnymi kątami, faktycznie zwiększają swoje obeznanie ze sztuką?

Fotografowanie dzieła bez nawet krótkiej próby obejrzenia go bez obiektywu przed twarzą, omijanie bądź utrwalanie w pamięci urządzenia przenośnego jego rysu historycznego i ślepe podążanie za tłumem trud-

no nazwać świadomym odbiorem. Zdaje się, że jedynym powodem odwiedzin jest presja społeczna bądź też chęć pokazania wielopokoleniowych zbiorów Luwru w swojej instagramowej relacji. Tylko po co?

Głupota czy FOMO? Paryskie galerie sztuki zajmują bardzo wiele miejsca w kalendarzach turystycznych. Nie jest to nawiązanie jedynie do kilometrowych kolejek przed kasami biletowymi, ale również do niezwykle bogatych kolekcji, którymi mogą się one pochwalić. Nurtujące jest więc

pytanie o powód, dlaczego tak wielu zwiedzających, którzy nawet nie próbują udawać zainteresowania tym, czemu robią zdjęcia, wybiera Luwr czy Muzeum Orsay zamiast spędzić czas w przyjemniejszym dla siebie miejscu.

Istotne wydaje się popularne w ostatnim czasie pojęcie FOMO (ang. fear of missing out), czyli lęk przed tym, co może nas ominąć. W tę narrację dobrze wpisuje się też obsesyjne robienie zdjęć dosłownie wszystkiemu. Wstyd wrócić ze stolicy sztuki bez oglądania sztuki, a jak to lepiej udowodnić niż poprzez robienie zdjęć? Dla miłośnika zgromadzonego w galeriach dorobku zapewne bardziej wartościową pamiątką byłby album bądź chociaż pocztówka sprzedawana na każdym zakręcie paryskich ulic – fotografie w dobrej jakości i robione przez profesjonalistów. Ale to może kupić każdy. A tysiąc zdjęć, wśród których z pewnością znajdą się też te rozmazane, z palcem na obiektywie lub przesłonięte głową innego turysty? To świadczy o aktywnym korzystaniu ze wszystkich oferowanych atrakcji. A nuż się coś przegapi. Trzeba tylko zapisać w dobrym folderze, żeby za dwa lata wiedzieć, gdzie te zdjęcia powstały.

Siri, pokaż mi Paryż Ref leksje w tym temacie są zapewne przeróżne, począwszy od co to komu szkodzi, poprzez mogliby chociaż nie zasłaniać , kończąc na zakaz robienia zdjęć w muzeach . Cała ta sytuacja jest spowodowana rozwojem technologii umożliwiającej nam przechowywanie ogromnej liczby wspomnień, do których najczęściej już więcej nie zaglądamy.

Jeszcze kilkanaście lat temu cały ten proces był bardziej przemyślany ze względu na ograniczoną pojemność rolki aparatu, którą chciano zachować na najpiękniejsze bądź chociaż najpopularniejsze dzieła. Łączyło się to z bardziej świadomym zwiedzaniem, planowaniem, zdobywaniem informacji o zasobach odwiedzanych muzeów. Brak takiej potrzeby poskutkował zanikaniem tych zwyczajów. Paradoksalnie to również dzięki postępowi technologicznemu, a przede wszystkim internetowi, sztuka staje się coraz bardziej popularna i modna. Można narzekać, ale na tysiąc osób fotografujących sztukę w galeriach z pewnością znajdzie się kilka, które w ten sposób odkryją nową pasję.

Za kilkanaście lat zapewne i ten proces osłabnie, z powodu coraz bardziej powszechnego internetowego dostępu do zbiorów muzealnych. Po co lecieć do Paryża, skoro Luwr możemy mieć na ekranie domowego telewizora, może nawet w technologii 3D? 0

26–27

recenzja /

KSIĄŻKA hej gumisie nie chce mi sie

Przecież kiedyś się zakocham, prawda?

Loveless to czwarta powieść Alice Oseman, autorki serii komiksów Heartstopper, której netfliksowa adaptacja obecnie bije rekordy popularności. Publikacja przyniosła autorce kolejną nagrodę YA Book of the Year.

KAROLINA OWCZAREK

eorgia jest 18-latką i świeżą absolwentką szkoły średniej, która w wolnych chwilach czyta ulubione fanfiction lub po raz setny ogląda Moulin Rouge z dwójką najlepszych przyjaciół. Mimo że fascynują ją miłosne historie, nigdy nie była zakochana i nikt jej się nie podobał. Jednak ma nadzieję, że w końcu trafi na właściwą osobę, tak jak wszyscy jej znajomi.

G

Uniwersytet, Szekspir i imprezy Akcja książki rozgrywa się w Durham, brytyjskim mieście uniwersyteckim, do którego główna bohaterka przeprowadza się wraz ze swoimi najlepszymi przyjaciółmi, Jasonem i Pip. Po przydzieleniu do różnych uniwersytetów introwertyczna Georgia musi odnaleźć się w obcym środowisku i wyjść ze swojej strefy komfortu, w czym pomaga jej ekscentryczny „uczelniany rodzic” Sunil i współlokatorka Rooney. Wraz ze starymi i nowo poznanymi przyjaciółmi nastolatka zakłada koło szekspirowskie, dzięki któremu cała piątka jeszcze bardziej zbliża się do siebie.

Wraz z rozpoczęciem studiów Georgia chce zacząć nowy rozdział w swoim życiu i wreszcie znaleźć miłość. W końcu jest to czas na eksperymenty i zabawę, a przynajmniej tak każdy jej powtarza. Przyjaciele głównej bohaterki próbują jej pomóc w miłosnych rozterkach, jednak im bardziej się starają, tym sytuacja staje się coraz bardziej frustrująca dla wszystkich. Przez większość powieści Georgia próbuje zrozumieć, dlaczego nie potrafi się zakochać pomimo wielkich chęci i starań, aż w końcu dowiaduje się więcej o aseksualności i aromantyczności. Mimo to nadal ma wątpliwości co do swojej tożsamości, wielokrotnie powtarza, że to nie może jej dotyczyć, przecież ona chce się zakochać, w końcu znajdzie miłość i będzie mieć swój happy end. Sama myśl o wiecznej samotności ją przeraża. Jednak czy bycie samym oznacza również bycie samotnym?

Tęczowe Durham Podczas pierwszego semestru na targach organizacji Georgia spotyka członków studenckiej społeczności osób LGBTQ+, którzy póź-

niej okazują się dla niej dużym wsparciem w odkrywaniu własnej tożsamości. W książce nie brakuje tęczowej reprezentacji, do której należą osoby aseksualne, panseksualne, homoseksualne, aromantyczne i niebinarne.

Sunil i jego najlepsza przyjaciółka Jess pomagają bohaterce zaakceptować siebie. Dzięki nim Georgia uświadamia sobie, że romantyczna miłość nie musi być najważniejszym czy najsilniejszym rodzajem uczucia. Bratnią duszą nie zawsze jest osoba, z którą jest się w związku, a sentymentalne momenty, niczym z komedii romantycznej, można przeżywać ze swoimi najlepszymi przyjaciółmi.

Czat nocy letniej Mimo że głównymi tematami książki są aseksualność, aromantyczność i odkrywanie własnej tożsamości, to wątki poboczne są równie ciekawe. Przyjaciele Georgii to ludzie z silnymi osobowościami, przez co czasem dochodzi między nimi do konfliktów, zwłaszcza gdy w grę wchodzi spektakl teatralny przygotowywany w ramach koła szekspirowskiego. W Loveless można odnaleźć wiele nawiązań i cytatów ze sztuk najpopularniejszego angielskiego dramaturga.

Podczas powieści poznajemy też historię współlokatorki Georgii, Rooney – z pozoru imprezowej, ekstrawertycznej nastolatki z ogromną liczbą znajomych, która pomimo otaczającego ją wianuszka wielbicieli czuje się samotna i nierozumiana, a wsparcie przynosi jej koleżanka z pokoju. Chociaż dziewczyny są zupełnymi przeciwieństwami i z pozoru jedyne, co je łączy, to zamiłowanie do dramatów Szekspira oraz kierunek studiów, szybko zostają najlepszymi przyjaciółkami i pomagają sobie w wychodzeniu ze swoich stref komfortu.

Postacie z książki to osoby wzbudzające sympatię, ale w niektórych momentach akcji ich decyzje życiowe są pozbawione sensu. Czemu oni nie mogą ze sobą normalnie porozmawiać i wyjaśnić sytuację jak dojrzali ludzie? To jedna z frustrujących myśli, które mogą nachodzić czytelnika podczas lektury. Jednak nie powinno to nikogo dziwić, biorąc pod uwagę, że większość bohaterów dopiero co skończyła liceum, a błędy które popełniają dodają im autentyczności.

Młodzieżówki edukują Życie głównej bohaterki i autorki książki zawiera wiele wspólnych aspektów – obie są studentkami literatury angielskiej na Uniwersytecie w Durham, pochodzą z tego samego rodzinnego miasta. Podczas promocji Loveless Alice wyznała, że jest aseksualna i aromatyczna, tak jak bohaterka jej książki. Oseman znalazła inspirację w swoim codziennym życiu.

Loveless to emocjonalny rollercoaster, w którym nie brakuje wzruszających, przygnębiających, frustrujących i zabawnych fragmentów. Mimo bycia lekką, młodzieżową książką, powieść porusza tematy dyskryminacji osób LGBTQ+, problemów z akceptacją siebie, traum, rodzinnych konfliktów. To jedna z niewielu pozycji, w której otwarcie poruszony jest temat aseksualności i aromantyczności, a także prawdopodobnie jedyna, w której znajdziemy więcej niż jedną osobę w spektrum aroace. 0

źródło: materiały prasowe

T E K S T:

Loveless Alice Oseman Wydawnictwo Jaguar Warszawa, 2022 ocena:

88887 październik 2022

KSIĄŻKA

/ recenzja

Blaski i cienie sławy Intrygująca, nieoczywista, kontrowersyjna – tak w trzech słowach można opisać powieść Taylor Jenkins Reid pod tytułem Siedmiu mężów Evelyn Hugo. Książka opowiada o ikonie kina lat 60., która żyje w samym środku grzesznego i ociekającego luksusem Hollywood, gdzie, aby dotrzeć na szczyt, trzeba wiele poświęcić – nawet własne szczęście.

KLAUDIA SMĘTEK

aparazzi i blask fleszy, kolebka światowej kinematografii, bogactwa i sławy, stojąca przy tym manipulacjami, skandalami i brutalnością – czyli Hollywood w całej okazałości. Jest to intrygujące, choć dość specyficzne środowisko, w którym liczy się jedynie osiągnięcie sukcesu, nawet za wszelką cenę. Znajomości mają większe znaczenie od umiejętności. Ludzie są w stanie zrobić dosłownie wszystko, by znaleźć się na szczycie i być na ustach fanów na całym świecie. Tytułowa bohaterka książki Siedmiu mężów Evelyn Hugo, mimo swojego niskiego statusu społecznego, a dzięki uporowi, sprytowi i pracy, osiągnęła sukces i bogactwo.

P

Obnażająca biografia Monique Grant jest młodą dziennikarką w prestiżowym magazynie „Vivant”, marzącą o wydaniu własnej książki. Nieoczekiwanie otrzymuje szansę przeprowadzenia wywiadu z Evelyn Hugo – legendą hollywoodzkiego kina. Evelyn dostawała wiele propozycji udzielenia wywiadu, ale zawsze ich unikała – dopiero teraz jest chętna to zrobić, jednak pod warunkiem, że jej rozmówczynią będzie właśnie Monique. Aktorka, oprócz rozmowy o kinie i swoich rolach, chce też opowiedzieć historię swojego życia – bez cienia kłamstwa, ze wszystkimi sekretami, które nurtowały wielu. Hugo proponuje więc dziennikarce materiał na bestsellera. Może on jednak zostać opublikowany dopiero po śmierci aktorki. Monique waha się, ale ostatecznie przyjmuje propozycję. Evelyn opowiada o wyrwaniu się z biedy, byciu ofiarą dyskryminacji, drodze, którą musiała przejść, aby trafić do luksusowego Hollywood, swoich sukcesach i porażkach, skrzętnie poprowadzonych intrygach, a także dlaczego wyszła za mąż aż siedem razy oraz kogo kochała naprawdę.

Gdzie jest granica moralności?

Taylor Jenkins Reid stworzyła bohaterkę bardzo silną, zdeterminowaną i inspirującą, ale też samolubną i egocentryczną. Świat, w którym żyła Evelyn, rządził się swoimi prawami, a droga na szczyt wymagała od niej wie-

28–29

lu poświęceń. Aktorka musiała ukrywać, kim jest naprawdę, tuszować prawdę, ubarwiając przy tym swoje życie, aby odwrócić uwagę mediów od rzeczy istotnych. Codzienną walką udowadniała sobie i innym własną wartość.

Mężczyźni zachwycali się jednak tylko jej fizycznością. Była wiele razy uprzedmiotawiana, upokarzana i odzierana z godności. Aby nie stracić swojej pozycji, zawierała kolejne małżeństwa. Były one zawsze wykalkulowane na zysk i starannie wyreżyserowane. Coraz zręczniej knuła kolejne intrygi i wykorzystywała w nich swoją seksualność. Manipulowała swoimi mężami, którzy byli jedynie przepustkami do wpływów i sławy. Wiedziała, czego chce i nie istniało dla niej słowo „niemożliwe”.

Swoimi czynami raniła jednak osobę, na której jej naprawdę zależało, pozbawiając się tym samym szansy na prawdziwe szczęście. Evelyn to postać, która budzi wiele kontrowersji.

Z jednej strony większością swoich wyborów wzbudza niechęć (czasem wręcz obrzydzenie), z drugiej zaś jej upór w działaniach jest godny szacunku. Momentami można bohaterce współczuć i próbować ją usprawiedliwiać. Złożoność jej charakteru czyni ją postacią fascynującą i bardziej ludzką w oczach czytelników.

ment nie traci zainteresowania historią. Opowieść jest bardzo emocjonalna, pełna wzlotów i upadków. Dzięki umiejętnemu prowadzeniu historii czytelnik stale chce wiedzieć, co wydarzy się dalej. Czy Evelyn spotka kara za niemoralne zachowanie? Czy bohaterka osiągnie sukces? Jeśli tak, to jakim kosztem? W powieści dogłębnie ukazany został obraz kobiety w show-biznesie, gdzie wygląd gra główną rolę, a ciało staje się towarem, który ma zachwycać, szokować oraz być środkiem do celu.

Autorka przedstawiła klimat Hollywood i starego kina oraz silne charaktery postaci, oddane w sposób niezwykle realistyczny. Trudno uwierzyć, że opisywane wydarzenia są jedynie fikcją literacką. Siedmiu mężów Evelyn Hugo to poruszająca historia, pokazująca, do czego zdolny jest człowiek, ile jest w stanie poświęcić, aby ochronić swoich bliskich, oraz że nic nie jest takie, na jakie z początku wygląda. 0

Motyw LGBTQ+ W Siedmiu mężach Evelyn Hugo autorka przedstawia również sytuację osób ze społeczności LGBTQ+ w latach 60 i 70. Miłość do osoby tej samej płci była uważana za zboczenie i można było za nią stracić wszystko: pieniądze, sławę, szacunek, a przede wszystkim bezpieczeństwo. Ujawnienie swojej seksualności groziło nawet więzieniem. Aby nie narazić się na wykluczenie społeczne i nie utracić wysokiej pozycji, bohaterowie ukrywają swoje związki, wymyślając szereg podstępnych działań, aby wprowadzić media w błąd i zapewnić sobie chociaż chwilowy spokój.

Hipnotyzuje, porusza i wzbudza skrajne emocje Powieść Taylor Jenkins Reid budzi ciekawość od pierwszych stron. Ma w sobie wiele tajemniczości, przez co czytelnik ani na mo-

źródło: materiały prasowe

T E K S T:

Siedmiu mężów Evelyn Hugo Taylor Jenkins Reid Wydawnictwo Czwarta Strona Poznań, 2019 ocena:

88888

retro-recenzje /

KSIĄŻKA

źródło: materiały prasowe

Przytulić lęk Irvin D. Yalom to emerytowany profesor psy-

cych opowiadań, książkę pochłania się wyjątkowo szybko. Opowiadania są zabaw-

chiatrii na Uniwersytecie Stanforda, wybitny

ne, a nawet rubaszne, pełne ciepła i życzliwości dla opisywanych przez psychiatrę

psychoterapeuta, pisarz, a przede wszystkim

pacjentów. Tym, co szczególnie porusza w twórczości Yaloma, jest jego autentycz-

jeden z głównych przedstawicieli podejścia eg-

ność. Autor nie próbuje wykreować się na boga, który zna odpowiedzi na wszystkie

zystencjalnego w psychoterapii. Jego zdaniem

pytania nurtujące ludzkość, nie wywyższa się nad udręczonych problemami pa-

u źródła wszelkiego cierpienia psychicznego

cjentów. Ukazuje się nie jako profesor psychiatrii, lecz przede wszystkim po prostu

człowieka leży ból egzystencjalny, z którym

jako człowiek – ze swoimi uprzedzeniami, traumami, niepewnościami.

człowiek próbuje sobie nieumiejętnie radzić.

Pisarz pokazuje, że lęk egzystencjalny nie jest niczym złym, że stanowi natu-

Yalom wymienia cztery uniwersalne prawdy,

ralny skutek bycia świadomym własnego istnienia. Choć jest to trudne i bolesne,

które musi zaakceptować każdy, kto pragnie

skonfrontowanie się z prawdami istnienia pozwala człowiekowi zaakceptować ten

żyć naprawdę. Są to: nieuchronność śmierci,

największy lęk, przytulić go w sobie i wykorzystać jako narzędzie do przemiany

wolność, odrębność istnienia oraz brak narzuconego sensu życia.

swojego życia i samego siebie. Yalom podkreśla, że choć wszyscy nosimy swoje

Książka Kat miłości (po raz pierwszy opublikowana w 1989 r.) to zbiór

cierpienie sami, to w jego doświadczaniu nigdy nie jesteśmy samotni. Każdy czło-

dziesięciu opowiadań o psychoterapii. Każde z nich zostało poświęcone inne-

wiek mierzy się z tymi samymi prawdami egzystencjalnymi i w obliczu śmierci,

mu pacjentowi – opowiadana jest historia jego spotkania z Yalomem, cierpie-

choć na swojej łodzi pozostaje sam ze swoim bólem, otuchy dodaje mu obecność

nie, z którym pacjent przychodzi na psychoterapię, oraz droga, którą wspólnie

wokół innych łodzi, na których wciąż pali się światło.

z terapeutą podążają w kierunku zdrowienia. Pacjenci nigdy nie podają bólu eg-

ROKSANA GUZIK

zystencjalnego jako powodu, dla którego zwracają się po pomoc – przeciwnie, cierpią oni z powodu zwyczajnych problemów codziennego życia, takich jak sa-

Kat miłości

motność, żałoba, otyłość czy migrena. Psychoterapia odkrywa jednak, że ich ko-

Irvin D. Yalom

rzenie sięgają samych podstaw ludzkiej egzystencji – lęku przed śmiercią, wol-

Wydawnictwo Czarna Owca

nością, odrębnością od innych oraz życiem pozbawionym celu.

Warszawa, 2014

Yalom posługuje się prostym i przystępnym językiem, dzięki czemu czytelnik nie ma trudności ze zrozumieniem założeń filozoficznych pisarza ani zasad rozwijane-

ocena:

88887

go przez niego nurtu psychoterapii. Dzięki podziale na dziesięć krótkich, wciągają-

źródło: materiały prasowe

Amerykański sen Piękna błękitna okładka reportażu Sama Quino-

poznając historie „chłopaków z Xalisco”, niekiedy można wręcz zapomnieć o tym,

nesa Dreamland. Opiatowa epidemia w USA przy-

że handlowanie heroiną nie jest dobrym sposobem na poprawienie życia człon-

wołuje wciąż popularne w Polsce fantazje o ame-

ków rodziny ledwo wiążących koniec z końcem w Meksyku.

rykańskim marzeniu – lepszym życiu w dostatnich

Nie sposób nie docenić zaangażowania autora w swój projekt – przytacza on ogrom

warunkach. Poszukujący tego czytelnicy, sięgając

faktów i jeszcze więcej nazwisk. Czasem może to czytelnika przytłoczyć, zwłaszcza

po tę pozycję, przenoszą się – zamiast do świateł

w kulminacyjnej części książki, gdy ścieżka masowo przepisywanych na receptę le-

Nowego Jorku czy pod palmy w Los Angeles – do

ków zawierających opiaty krzyżuje się z biznesem „chłopaków z Xalisco”, dla których

Portsmouth. W tym podupadłym mieście czeka ich

lekomani stali się doskonałą grupą zbytu. Są jednak momenty, kiedy wydaje się, że

gorzka pobudka niszcząca wszystkie wyidealizo-

sam autor gubił się w swoich myślach – przyspieszenie rozwijającej się w rzeczywi-

wane wyobrażenia o Ameryce.

stym świecie akcji powoduje wielokrotne zapętlenie tych samych faktów i określeń.

Sam Quinones przedstawia dwa wątki, które, podobnie jak w historii, w koń-

Zapewne miało to być kołem ratunkowym dla zagubionego w historii czytelnika, ale

cu się ze sobą przecinają. Jednym z nich jest opowieść o meksykańskich imi-

zamiast tego nuży i stwarza iluzję, że nic ciekawego nie jest już do opowiedzenia. Nic

grantach, którzy, uciekając z Nayaritu, upatrywali lepszej przyszłości w „czarnej

bardziej mylnego – opowieść o intensywnej relacji Stanów Zjednoczonych z pochodną

smole” – najbardziej skomercjalizowanej, a zarazem taniej heroinie dowożonej do

morfiny dzięki swej różnorodności, kolejnym absurdom i skrupulatności autora jest

amerykańskich domów na zamówienie, i to wiele lat przed powstaniem Uber Eats.

jedną z najlepszych pozycji Serii Amerykańskiej Wydawnictwa Czarnego.

Choć o tytułową opiatową epidemię pewnie wygodniej byłoby obwinić cudzoziem-

JULIA JURKOWSKA

ców, autor książki nie pozostawia nawet milimetra kwadratowego pola do tego typu rozważań. Bez skrupułów obnaża brutalną prawdę o marketingu w przemyśle farmaceutycznym, jednocześnie pokazując, jak łatwo mity, niedomówienia

Dreamland. Opiatowa epidemia w USA

i ignorancja mogą przerodzić się w narodową katastrofę.

Sam Quinones

Ideą reportażu jest bezstronne przedstawienie faktów i wydarzeń, a autor

Dreamland wznosi się na wyżyny swego fachu. Zapoznając się z kolejnymi roz-

Wydawnictwo Czarne Wołowiec, 2021

działami, czytelnik poznaje historię narkomanów, dilerów, policjantów, lekarzy, rodziców zmarłych dzieci, a także osób, którym udało się pokonać uzależnienie.

ocena:

88889

W tych relacjach nie sposób jest dostrzec ocen czy uprzedzeń do rozmówców niebędących przykładowym wzorem do naśladowania. Efekty są bardzo ciekawe –

październik 2022

KSIĄŻKA

/ Anne z Redmondu

Anne z Redmondu, czyli studentką być W powrocie do książek z dzieciństwa jest coś podobnego do podróży w czasie – nagle znowu chodzisz ulubionymi ścieżkami w Alei Zakochanych, przegadujesz z bratnią duszą całą noc w pokoju na poddaszu T E K S T: A N N A C Y B U L S K A i marzysz, jak to będzie… na studiach.

GRAFIKA:

dy jako 14-letnia dziewczynka czytałam Anne z Redmondu, ta była jeszcze Anią na Uniwersytecie. Nie ulega wątpliwości, że – bez względu na tłumaczenie – to moja ulubiona część cyklu Lucy Maud Montgomery. Urzekły mnie romantyczne opisy i oczywiście fragment, w którym Ania i Gilbert w końcu wyznają sobie miłość!

Jednak kiedy po latach sama przenosiłam się do innego miasta na studia, nagle w mojej pamięci ożyły nie wątki miłosne, ale te dotyczące wyjazdu Anne na uniwersytet

G

Tęsknota za Zielonymi Szczytami Pamiętam pierwszą noc w akademiku i gapienie się w księżyc. Przyjaciółki rozjechały się po Polsce, a ja sama uparłam się na studia w Warszawie.

Ale w tamtym momencie czułam, że oddałabym dostęp do USOS-a i szybki internet w zamian za chwilę rozmowy z bratnią duszą. A przecież właśnie o tym mówią pierwsze rozdziały Anne z Redmondu – o tej trudnej, łamiącej serce chwili, kiedy marzenia w końcu się spełniają, ale wymagają pozostawienia za sobą części swojego dotychczasowego życia. I nie ma piękniejszego, bardziej pocieszają-

M A R T Y N A B O R O DZ I U K

cego fragmentu niż ten: Przypuszczam, że ten sam księżyc patrzy teraz na Zielone Szczyty – dumała. – Ale nie będę o tym myśleć, bo to właśnie jest tęsknota. I nawet nie mam już ochoty na ten porządny płacz. Odłożę to na bardziej sprzyjającą chwilę, a teraz po prostu spokojnie położę się i zasnę. Można nie lubić Montgomery za sentymentalizm, ale trudno nie docenić jej za realistyczne opisywanie doświadczeń młodych i ambitnych dziewczyn, które zostawiały dom, żeby móc dalej się uczyć. Ostatecznie przytoczony fragment nie różni się tak bardzo od wyznań współczesnych feministek.

Siostrzeństwo i beztroska Kolejny fragment z powieści, który zostanie ze mną już na zawsze, to ten mówiący o beztrosce studenckiego życia. Anne z zachwytem oznajmia, że prawdopodobnie ona i jej koleżanki nigdy już nie będą tak szczęśliwe i lekkomyślne. Mieszkanie ze znajomymi (balansowanie miłości do przyjaciół i furii na niepozmywane naczynia w zlewie), domówki, imprezy dzień przed egzaminem i złamane serca… Tak, właśnie o tym jest Anne z Redmondu. Nie brakuje tam jednak też marzeń i ambicji inteligentnej dziewczyny, której zależy na edukacji i zdobywaniu wiedzy. Od Anne można się sporo nauczyć – przede wszystkim równowagi między imprezowaniem, nauką a kontaktowaniem się z rodziną częściej niż raz w roku na święta. Chyba też dzięki niej zrozumiałam, że, jeśli chce się utrzymać przyjaźnie z liceum, to trzeba się starać (a przecież kiedyś zamiast „co tam” na Messengerze, trzeba było napisać naprawdę długi list!).

Nie ma to jak dom Czytanie Anne z Redmondu już zawsze będzie mi przypominało o tym trudnym i zwariowanym czasie studiów. O marzeniach, stresie przed egzaminami, uczeniu się dzień przed kolokwium, ciekawych ludziach i wyciskaniu z legitymacji każdej możliwej zniżki. Dzięki Anne z nadzieją przeszłam przez pierwsze dni na uniwersytecie i także dzięki niej zawsze będę mogła do nich wrócić, nawet jako stulatka. Jeśli zawieje wiatr Zachodni, a księżyc będzie świecił, z optymizmem pomyślę, że to były piękne lata – snucia planów i wymyślania siebie – i tym razem pozwolę sobie na tęsknotę. 0

30–31

lifestyle /

Styl życia Polecamy: 32 CZŁOWIEK Z PASJĄ Galopem do sukcesu Rozmowa z Małgorzatą Cybulską

34 REPORTAŻ Skazani na muzykę Za kulisami muzycznej branży

fot. Joanna Sowa

39 SPORT Przeciwników pokonuję mentalem

Jak duże znaczenie odgrywa psychika w karierze sportowca?

Kij w dupsku, głowa w betoniarce ZUZANNA ŁUBIŃSKA ie wiem, czy kiedykolwiek zastanawiali się Państwo nad sensem czynności na pierwszy rzut oka bezsensownych. Może nawet nie tylko na pierwszy – po prostu bezsensownych. Bo po co wkładać sobie kij od miotły między pośladki albo wciskać głowę w otwór betoniarki przy akompaniamencie techno. Chociaż świat fetyszy nie zna granic, włosy oblepione cementem czy zabetonowana twarz (o ile z zalania betonem ust co niektórym Polkom i Polakom wyszlibyśmy jako naród obronną ręką) należałyby raczej do perwersji niecodziennych.

Słyszałam kiedyś historię o panu, który próbował wcisnąć sobie w tyłek ostrą amunicję. Czynność niełatwa, więc do pomocy wykorzystał kij od miotły. Kilka godzin później trafił na SOR z kijem wystającym z czterech liter, a zdezorientowani lekarze z pewnością zadawali sobie pytanie: po co?.

Jakkolwiek ekstrawagancki sposób by to nie był, może pacjent po prostu chciał coś poczuć.

I nawet jeśli tym czymś była drzazga w odbycie, niesamowicie szanuję podjęcie tak hedonistycznej próby wyjścia z kaganów konwenansu.

Podobno żyjemy w przebodźcowanej rzeczywistości. Takiej, w której obserwowanie dwóch kanałów informacyjnych oznacza bycie na bieżąco z całym złem tego świata (a pew-

N

W środę alpiniści myli okna w moim wieżowcu. Ta, w moim, god I wish.

nie jeszcze i światów równoległych). Takiej, w której pomalowanie dziecku pokoju na pstrokate kolory typu jarzeniowy zielony zrujnuje mu życie, bo „nadmiar bodźców”.

Niby wszystko jest wszędzie, a jednocześnie nic nie jest wystarczająco wystarczające.

W środę alpiniści myli okna w moim wieżowcu. Ta, w moim, god I wish . Wtedy nie musiałabym siedzieć dziewięć godzin z zaszklonymi oczami, gapiąc się w monitor.

Dzienne rozrywki? Kawa. Raz waniliowa, innym razem stawiam na karmel. Spacer dookoła biura. Raz pójdę w prawo, raz pójdę w lewo. Liczenie plam na wykładzinie i sprawdzanie teorii postulującej, że najczęściej ludzie wylewają na zakrętach. Czy to są te bodźce, którymi świat mnie napastuje?

Czasem myślę, że wolałabym jak alpiniści myć okna i z drugiej strony patrzeć na biurowe pokoje. Móc śmiać się z osób, których jedynym bodźcem i równocześnie rozrywką jest znajdowanie idealnej temperatury poprzez klikanie guziczków na pilocie od klimatyzacji. A gdybym spadła? Spadła na beton i poczuła w końcu twarde zderzenie z rzeczywistą rzeczywistością. Drastyczne, ale może przestałabym cierpieć na chroniczne niedobodźcowanie. Betonie, bądź więc moją drzazgą w dupie. 0

październik 2022

CZŁOWIEK Z PASJĄ

/ jeździeckie podboje

chciałabym w spanko

Galopem do sukcesu Małgorzata Cybulska jest reprezentantką Polski we Wszechstronnym Konkursie Konia Wierzchowego, czyli najtrudniejszej dyscyplinie jeździeckiej składającej się na próbę ujeżdżeniową, cross i skoki. Na co dzień łączy pasję ze studiami psychologicznymi.

W rozmowie opowiada o swojej drodze ku Mistrzostwom Europy, Igrzyskom Olimpijskim oraz prowadzonym blogu.

R O Z M AW I A Ł A :

J O A N N A S O WA

M agiel : Na wstępie chciałabym koniecznie zapytać, skąd pomysł na nazwę bloga?

Małgorzata Cybulska: Jak jeszcze jeździłam w Trawersie (klub sportowy – przyp.

red.), każdy miał zwierzęcą ksywkę, więc mi również trzeba było jakąś nadać. Pierwsze skojarzenie z nazwiskiem Cybulska to cebula – a tak jak cebula ma warstwy, tak i ogry mają warstwy. Ponieważ poszło w stronę Shreka, musiałam zadziałać, została wymyślona zebra. Moja mama, która pracuje w marketingu wymyśliła koncepcję Zebry z klasą. Jako że zawsze miałam pod górkę, w związku ze swoim wzrostem, musiałam jeździć na dużych koniach, a nie kucykach, pseudonim pasował idealnie.

Skąd się w ogóle wzięło twoje zainteresowanie końmi?

To ciekawe – najbliższą osobą w rodzinie zajmującą się końmi był mój pradziadek. Moja mama też kiedyś jeździła, ale to było dawno temu, więc nie do końca wiadomo, skąd wzięła się moja pasja. Krąży w mojej rodzinie historia, że w wieku dwóch lat zaczęłam udawać konia. Po pół roku dziwne zachowanie zmartwiło moją mamę i chciała zabrać mnie do specjalisty, ale w porę przestałam. Pamiętam jeszcze jedną anegdotę. Uprawiając taniec towarzyski, miałam miernego partnera, więc uznałam, że wolę współpracować ze zwierzętami, a nie z ludźmi.

Na początku jeździłaś rekreacyjnie, a dopiero później przeniosłaś się do klubu sportowego Trawers?

Tak, pierwsze dwa i pół roku spędziłam w Podkowie Leśnej, gdzie wystartowałam w pierwszych w życiu zawodach skokowych, podczas których spadłam z konia. Potem przeniosłam się do klubu sportowego.

Odnośnie wyboru WKKW (Wszechstronnego Kursu Konia Wierzchowego), abstrahując od faktu, że klub specjalizował się w tej dyscyplinie, akurat jeden chłopak w klubie przestawał jeździć, więc zaczęłam dzierżawić od niego konia Arysa. Jeździłam na nim kilka miesięcy i przez długi czas spadałam z niego co najmniej raz dziennie. W końcu wykupiliśmy Arysa, a wraz z nim otrzymałam cały sprzęt, pakę jeździecką i kask crossowy. Moja trenerka stwierdziła wtedy, że warto spróbować zawodów, skoro już mam konia chodzącego w WKKW oraz ekwipunek. Wszystko wyszło przy okazji.

Twoim pierwszym większym sukcesem było zwycięstwo w Ogólnopolskiej Olimpiadzie Młodzieży (OOM)?

Tak, jednak startowałam na innym koniu. W międzyczasie kupiłam Smoka (ksywka konia o imieniu Sojuz), na którym zdobyłam wcześniej 3. miejsce w OOM. Ten się jednak rozchorował, przez co miał długą przerwę. Trenowałam wtedy u pani Kasi Mydlar-Kowalskiej, od której wydzierżawiliśmy konia Donkastera. Co zabawne, obowiązywały wtedy specyficzne zasady. Aby zakwalifikować się na olimpiadę, trzeba było przejść przez eliminacje w okręgu wojewódzkim, przy czym brano pod uwagę liczbę zawodników w danym województwie. Eliminacje odbyły się tydzień przed OOM. Były to moje pierwsze zawody na Donkasterze, kiedy to koń trzy razy odmówił mi skoku. Galopując po crossie, byłam pewna, że zostałam wyeliminowana i zastanawiałam się, dlacze-

32–33

go nie ściągają mnie z toru. Na szczęście okazało się, że dozwolone były cztery nieposłuszeństwa konia. Skończyłam z niezbyt zadowalającym wynikiem ponad 150 punktów, ale przeszłam do kolejnego etapu, bo było mało zawodników z województwa mazowieckiego. Z kolei tydzień później na OOM poszło mi tak dobrze, że wygrałam.

Nie spotkałaś się z żadną krytyką w świecie jeździeckim z tego powodu?

Przyszłam z zewnątrz i w związku z tym, że nie jeździłam na kucykach, nie znałam tych wszystkich dzieci. Szczerze mówiąc, pewnie jakaś krytyka się pojawiła, ale do mnie nie dotarła. Wiadomo, że do kwestii oceny czworoboku zawsze można się doczepić. Donkaster nie miał wybitnego ruchu, ale w niższych klasach wystarczy zrobić wszystko precyzyjnie i harmonijnie, aby uzyskać punkty. Potem wykonałam dobry cross i skoki – z tym nie można było się kłócić.

Racja. Kolejnym ważnym punktem w twojej karierze było pojawienie się konia Chenaro 2?

Czaruś jest najważniejszym koniem w moim życiu. Jednak nie jest to historia typu spojrzałam mu w oczy i wiedziałam, że to będzie mój koń idealny. Na początku go nienawidziłam i okropnie się bałam.

Czarek brykał, ponosił i robił ze mną, co chciał. Tak niestety bywa, kiedy junior dostanie młodego konia, w dodatku takiego, który jest inteligentny, lewopółkulowy i ekstrawertyczny. Niektóre z jego zachowań musiałam odpracowywać przez wiele lat. Kiedy wzrosły moje kompetencje i stałam się na tyle doświadczona, żeby móc wykorzystać jego atuty i postawić mu jakieś granice, problemy zaczęły znikać. Teraz uważam go za członka rodziny.

Imponujące jest, że nie zrezygnowałaś w momencie, gdy pojawiały się problemy.

Ludzie często nie zdają sobie sprawy, że konie mają swój charakter, temperament i osobowość. Dużo osób traktuje psy czy koty jak rodzinę, natomiast koń to nie tylko przyjaciel do pogłaskania, ale też partner, z którym pokonujesz wyzwania i ciągle pracujesz. Dlatego myślę, że jest czymś więcej niż tylko zwierzątkiem domowym.

W tym sporcie musi być dużo zaufania między tobą, a koniem?

Zdecydowanie. Chenaro to partner, z którym spędziłam osiem lat mojego życia. Frapującą kwestią jest to, że konie nie mówią i są mniej komunikatywne niż np. psy. Jeśli chcecie się dogadać, to trzeba włożyć więcej wysiłku w tę relację. Konie wymagają większej świadomości i uwagi. Trzeba się starać, dużo kombinować. Nie ma oczywistego sposobu, by umocnić więź.

Czy otrzymałaś wsparcie od trenera przy budowie takiej więzi?

Najpierw bardzo pomogła mi pierwsza trenerka ujeżdżeniowa. Pokazała mi, w jaki sposób i w jakim celu używać pomocy jeździeckich, abym robiła to świadomie, a nie tylko wykonywała polecenia. Ogromną wiedzę przekazała mi również inna trenerka, z którą skupiłyśmy się w dużej mierze na behawioralnym aspekcie pracy z koniem, stawianiu

jeździeckie podboje /

granic i budowaniu wzajemnego szacunku i zaufania. Nie do końca ufałam Czarkowi, więc taki wyjazd nad morze był dla mnie dużym wyzwaniem. Nie można konia tylko ograniczać, należy również dać mu trochę przestrzeni. Na przykład, zjeżdżając ze stromej górki, trzeba pozwolić robić mu to, co potrafi. Gdybyśmy próbowali trzymać konia krótko za wodze, mogłoby się to skończyć nieprzyjemnie. Właśnie takie drobne rzeczy budują więź, dzięki nim już wiecie, że możecie na sobie polegać. Otworzyłam umysł i zauważyłam, że Czarek nie jest wrednym, tylko młodym, zabawnym i szczerym koniem.

To wszystko doprowadziło cię do startu w Igrzyskach Olimpijskich.

Jeszcze wcześniej w Mistrzostwach Europy Seniorów. W zimie 2018 r., z powodu podwójnej dyskopatii, nie mogłam chodzić. Miałam dwie opcje: operacja albo rehabilitacja. Objawy zniknęłyby po rehabilitacji, ale nadal istniałoby zagrożenie, że przy pierwszym upadku z konia przestałabym chodzić. Z tego powodu w lutym 2019 r. przeszłam zabieg, który polegał na usunięciu części dysku naciskającej na nerw. Została mi po nim dwucentymetrowa blizna. Rehabilitacja była ciężka – skupiliśmy się głównie na odzyskaniu siły w nodze, której w ogóle nie używałam od trzech miesięcy przed operacją. Nie jeździłam w tym czasie, a końmi zajmował się mój aktualny chłopak. W maju pierwszy raz wsiadłam na konia. Jednak mój trener już wcześniej zauważył drzemiący w nas potencjał, zaproponował nam start w klasie wyżej niż definiowałby to mój wiek. Tak więc trzymaliśmy się pierwotnego planu, co było wówczas dla mnie czymś abstrakcyjnym – pozostawały mi jedynie trzy miesiące na treningi. O ile przygotowanie kondycyjne człowieka można sobie łatwo wyobrazić, o tyle zwierzęcia wygląda inaczej (i jest bardziej interesujące).

Czarek to typ konia o mniejszej wytrzymałości, dlatego dużo czasu poświęciliśmy galopom kondycyjnym. Na pięć dni treningu, tylko jeden przeznaczam na technikę którejś z dyscyplin. Uratowało nas to, że Czarek potrafi skakać i brał udział w Mistrzostwach Polski w ujeżdżeniu, co odpowiadało poziomowi seniorów w WKKW. Mogliśmy zatem skupić się na ćwiczeniu kondycji i ewentualne doszlifować bazę.

Jak wspominasz same zawody?

Najlepiej pamiętam pierwsze przejście crossu. Trener i ja byliśmy przerażeni – wielkość przeszkód i poziom trudności kombinacji był ogromny.

Patrząc na zeskok 2,2 m, który był wyższy ode mnie, pomyślałam, że nie ma sensu rozglądać się dalej po trasie, ponieważ tu będzie mój koniec. To był jedyny cross, który przeszłam pięć razy. Tuż przed przejazdem Czarek odmówił mi skoku trzy razy, czego nigdy nie robił. Czuł moje napięcie. Na szczęście chwyciłam oddech, gdy trzeba było przejechać pięć minut stępem na miejsce startu. Wtedy wykonałam drugą najlepszą pracę motywacyjną w swoim życiu – stwierdziłam, że musimy walczyć. No i ostatecznie się udało. To było fenomenalne uczucie, chociaż docierało do mnie stopniowo.

Na nagraniu miałam kamienną twarz. Wyglądało jakbym ani trochę się nie przejmowała, ale w rzeczywistości byłam przeładowana emocjami. Po crossie czułam, że mogę wszystko i nic nie stanie mi na drodze. Następnego dnia odbywały się skoki, które zawsze były dla mnie najbardziej problematyczne, ale po tamtym sukcesie, sam parkur to pikuś. Nieczęsto to mówię, ale to był mój najlepszy start w życiu, z którego jestem bardzo dumna.

Nie pozostaje mi nic innego, jak pogratulować. A jakbyś miała porównać Mistrzostwa Europy do Igrzysk?

Igrzyska były moimi najgorszymi zawodami. To zupełnie co innego – ta cała otoczka i podróż do Tokio utrudniają skupienie się już na samym starcie. Byliśmy tam drużynowo, więc każdy wtrącał się do tego, jak trenujesz itd. Ponadto Czarek był mocno zmęczony. Czworobok poszedł nam bardzo dobrze, ale zmęczenie wyszło w crossie. W tam-

CZŁOWIEK Z PASJĄ

tym momencie nie miałam pod sobą mojego Czarka tylko konia, który nie chciał galopować i się odbijać. Zawodnicy jeżdżący na wielu koniach są bardziej elastyczni, natomiast ja jestem jeźdźcem jednego i nie trenuję po 40 godzin tygodniowo, tylko pięć. Oprócz tego byłam po prostu przerażona, miałam przed sobą technicznie trudną trasę i konia, który nie chce się odbijać. Starałam się jak mogłam, ale w połowie crossu zepsuło mi się strzemię i resztę musiałam przejechać bez niego. Miałam jedno wyłamanie i z tą świadomością dotarłam na metę. Niestety przez emocje i wewnętrzną panikę ominęłam jedną przeszkodę, co oznaczało eliminację. Było to dla mnie definitywną porażką, z którą nie potrafiłam sobie poradzić. Wykonałam wtedy najlepszą pracę psychiczną z pomocą psychologa sportowego i ostatniego dnia zawodów zawalczyłam dla drużyny. Igrzyska Olimpijskie są pod tym względem wyjątkowe – zazwyczaj po eliminacji na crossie kończą się dla ciebie zawody i wracasz do domu. Tu nie było mowy o dwóch tygodniach przerwy, miałam jeden dzień. Byłam dumna, że udało mi się wtedy uporać się z pesymistycznymi myślami, chociaż z wynikiem zawodów nie mogę pogodzić się do dzisiaj.

Twoja historia jest niesamowita. Różni się jednak zdecydowanie od historii innych topowych zawodników. Jak sądzisz, co doprowadziło cię do sukcesu?

Przede wszystkim wsparcie rodziny, mentalne, logistyczne i finansowe.

Mój tata przed startem w Igrzyskach osobiście przywiózł samochodem kowala, aby zdążył mi okuć konia na czas. Ponadto wsparcie środowiska jeździeckiego, mojego chłopaka i jego rodziny, a także sponsorów. Bardzo dużą rolę odegrał w tym mój aktualny trener – Piotr Kulikowski – który dostrzegł we mnie potencjał. Dzięki niemu otrzymałam szansę, żeby wystartować w zawodach. To nie jest tak, że z roku na rok decydujesz się na udział w Igrzyskach, do tego trzeba wieloletniego planu. Cały czas we mnie wierzył i tłumaczył, że to, co robię, jest warte wysiłku.

Oczywiście dużą rolę odegrał koń z potencjałem i wielkim sercem. Co się tyczy mnie – chyba hart ducha. Życie wielokrotnie pokazywało mi, że to nie dla mnie, ale się nie poddawałam. Mój trener zawsze powtarzał, żeby dawać z siebie 100 proc. Chciał, żebym mogła stanąć przed lustrem i móc powiedzieć sobie w twarz, że odwaliłam kawał dobrej roboty. Jeździectwo to sport, w którym niewiele od nas zależy, dlatego tak ważne jest pełne zaangażowanie. Jest też wyjątkowe ze względu na pracę z żywą istotą. To zarówno piękne i cudowne, jak i straszne i frustrujące.

Zdradziłabyś swoje plany na przyszłość?

Nie wiadomo, czy jeszcze kiedyś trafi mi się taki koń jak Czarek.

Ponieważ nie przerabiam 20 koni rocznie, moje szanse na trafienie na kolejnego konia z potencjałem i takiego, z którym nawiążę dobry kontakt są zmniejszone. Póki Czarek jest w wieku i formie, myślę, że spróbujemy zawalczyć o Igrzyska w Paryżu. Chciałabym jednak zrobić to dla siebie, dobrze się przy tym bawić i nie czuć presji, jaką sama sobie wytworzyłam ostatnim razem. Mam teraz długą przerwę od startów, za którymi już zaczynam tęsknić. A jeśli przy okazji udałoby mi się zrealizować jakiś cel jeździecki, to w ogóle byłoby super.

Będę trzymać kciuki, żeby ci się udało. Dziękuję bardzo za rozmowę. 0

Małgorzata Cybulska Małgorzata Cybulska – polska zawodniczka jeździectwa sportowego, uprawia konkurencję Wszechstronny Konkurs Konia Wierzchowego. W 2015 i 2016 reprezentowała Polskę w Mistrzostwach Europy Juniorów, a w 2017 i 2018 w Mistrzostwach Europy Młodych Jeźdźców. W 2021 znalazła się w składzie polskiej reprezentacji na Igrzyska Olimpijskie w Tokio. Autorka jednego z pierwszych w Polsce młodzieżowych blogów jeździeckich www.zebrazklasa.com

październik 2022

REPORTAŻ

/ skazani na muzykę

no magisterki to ja już chyba nie przetrwam

źródło: Facebook zespołu Psyhoes

Skazani na muzykę T E K S T:

L A U R A U R R A C A- M A K U C H

echaliśmy ciemnymi ścieżkami. Zimowa noc. W dali błyszczały światła, w samochodzie przyjemnie ciepło. Roznosił się zapach szarlotki od sąsiadki, oblizywałam lepkie palce.

Muszę tu podjechać fetę odebrać, poczekasz na mnie w samochodzie? To dla kolegi.

Przytakuję głową.

Nie piję alkoholu, nie palę papierosów, codziennie medytuję, robię jogę. Wciągam tylko parę kresek okazyjnie, na imprezach, a zioło codziennie potrzebuję do spania. Niedługo na serio się rozkręcę z tą muzą i wszystko się zmieni.

Przytakuję głową.

Kocham rausz koncertów, co noc nowi ludzie, nowe miejsce, nowe wrażenia, wrócę do tego. Tylko najpierw wyjadę, popodróżuję, zainspiruję się, będzie nowa muza… a kokainę tylko spróbuję. *** AJMAN, WŁAŚCICIEL SND STUDIO: Jeśli nie prowadziłbym studia i zrobił karierę muzyczną w młodym wieku, to wcale bym się nie zdziwił, gdybym był teraz jakimś narkomanem albo alkoholikiem.

Znam wielu muzyków i niekoniecznie bym się chciał zamienić z nimi miejscami… Wielu z nich kreuje się na ludzi sukcesu, ale dla mnie to żaden sukces być co noc w innym klubie, tylko pić, palić, ćpać, od czasu do czasu się zajmować tą muzą na serio. Jest bardzo ciężko jakkolwiek się ustatkować jako muzyk, naprawdę coś osiągnąć. Kiedy moja muzyka stała się popularna i zagrałem koncert z chillwagonem, to byłem młody i głupi. Kilku menedżerów się mną zainteresowało, ale żadnemu

J

34–35

Z DJ Ę C I A :

MARIUSZ SZELOCH

do końca nie ufałem i ostatecznie nie żałuję, że nie zrobiłem tam kariery. Najzwyczajniej bym poległ w świecie rapowego rock ‘n’ rolla.

KONRAD, LIDER ZESPOŁU PSYHOES: Kiedyś nagrywaliśmy kawałek (gramy „stoner rock” – długie, ciężkie kawałki), to gość się nas pytał, czemu nie gramy disco polo, przecież tam są pieniądze.

Ja już mam pracę, którą wykonuję dla pieniędzy.

Ja chcę robić coś wartościowego w swoim wolnym czasie. Nie robimy niczego dla sławy ani dla pieniędzy. Każdy z nas już ma swoje życie. Przed pracą siłownia, osiem godzin w korpo, próba raz w tygodniu. Po drodze jeszcze znajomi, rodzina, inne zobowiązania. Jakość muzyki nie cierpi na tym, że nie zajmujemy się wyłącznie tworzeniem nowych kawałków. Jedyne, co by się zmieniło, gdybyśmy zajmowali się muzą na pełen etat, to że wszystko by się działo szybciej. Jak chociaż jedna osoba podejdzie do mnie po koncercie i powie, jakie to było super i że jej się podobało, to ja już się czuję spełniony. Co z tego, że mamy 14 słuchaczy na miesiąc na Spotify. Za bardzo kocham muzykę, żeby się przejmować sławą.

Czy uważają siebie za muzyków? Zależy. To słowo pada bardzo często. Kiedy ktoś nie zajmuje się wyłącznie muzyką na co dzień, musi przedefiniować swoje miejsce w świecie sztuki. Zależy od towarzystwa, zależy od dnia. Zanim zaczęłam pisać ten reportaż, miałam wiele wyobrażeń na temat takich „muzyków”. Właśnie w cudzysłowie, bo jak to być muzykiem, ale równocześnie managerem projektów w korpo? Jak się okazuje, wcale nie trze-

ba wybierać. Jak to opisał poeta Walt Whitman w Pieśni o sobie: Sam sobie zaprzeczam? No cóż, więc sam sobie zaprzeczam — jestem wielki, składam się z mnogości.

KONRAD: Moja mama prowadzi dom dziecka w Przemyślu i wkręciła mnie i rodzeństwo na jakąś kolonię. Miałem wtedy 12 lat i starszy chłopak miał gitarę. Od razu się zafascynowałem. Powiedział mi, że nie ma szans, żeby mnie nauczył czegokolwiek, przecież ja nic nie potrafię. Po czym pokazał mi na tej gitarze „Nothing Else Matters”. Załapałem od razu. Rodzice myśleli, że mi pewnie minie ta zajawka, ale ja się uwziąłem, że sam się wszystkiego uczę.

Formalnie nie mam wykształcenia muzyka, ale w praktyce nie jest to wcale najważniejsze, gram na gitarze, komponuję, śpiewam. Najważniejsze jest to, żeby zawsze ćwiczyć. Nigdy nie wolno odpuszczać.

AJMAN: Pierwszy koncert w życiu grałem w Powsinie w amfiteatrze w parku. Mama siedziała wśród emerytek i harcerzy, a w pierwszej ławce moi koledzy – same łyse łby, patusy z Ursynowa krzyczące Dawaj Ajmaaaaaaan.

Nigdy nie nauczyłem się grać na żadnym instrumencie, ale pierwszą piosenkę nagrałem mając jakieś 13 lat. To była straszna patologia, zaczynało się tak: Idziemy po jabole / przez przedszkole / omijamy szkołę / ja pi*rdolę. Kolega miał w domu mikrofon, to nagrałem płytę, której największym hitem był diss, czyli cała piosenka obrażająca kolegę z klasy. Cała szkoła to śpiewała i dostałem telefon od mamy z poleceniem: przyjdź do szko- 1

skazani na muzykę /

REPORTAŻ

październik 2022

REPORTAŻ

/ skazani na muzykę

ły, natychmiast. Wchodzę, a tam zebrani pedagog, mama, ojciec kolegi, a w tle na cały regulator mój diss: T jak tępak, D jak dupa…. Mama nie miała ze mną łatwo. Na nią wprawdzie nigdy nie nagrałem dissa, ale, inspirując się Eminemem, w zeszycie czasami pojawiały się zwrotki typu mamy nigdy nie ma w domu. Ona kiedyś znalazła ten zeszyt i dopisała mi: Nie ma, bo zapi*rdala na chleb.

To wszystko jest bardzo sprzeczne, bo wiadomo, że jak tworzę, to chciałbym, żeby to się ludziom podobało i doszło jak najdalej. Jednak nie mam już takiego głodu, że muszę za wszelką cenę to jakoś wypromować. Żeby mieć perspektywy, żeby label czy menadżer się tobą zainteresował, to trzeba podejmować ryzyko, poświęcić się temu, zawalczyć o tę karierę. Nie wiem, z czego u mnie wynika brak głodu na więcej. Myślę, że po prostu nie chcę prowadzić trybu życia rapera – ciągła niepewność, presja, narkotyki. Czuję też, że wyrosłem z potrzeby nawijania o swoim życiu i opowiadania głupich historii. Im starszy jestem, tym bardziej wiem, że nic nie wiem. Lepiej się przy tym bawić, robić muzę rozrywkową. Wolę rapować dla żartów (z ukrytym przekazem), niż starać się produkować teksty na serio, bo co ja mam niby do powiedzenia?

źródło: Facebook zespołu Psyhoes

KONRAD: Przy Psyhoes chcieliśmy się zabawić i trochę przypadkiem powstała ta nazwa. Wszyscy pracujemy na pełen etat, więc większość naszego umawiania dzieje się na Messengerze. Autokorekta jakoś z Psychos zrobiła Psyhoes i już zostało. Trochę psychole, trochę „chłopaki lekkich obyczajów”.

36–37

Parę razy zmieniał się skład zespołu, bo nie wszyscy byli zaangażowani na sto procent. Ja zacząłem grać z chłopakami, bo jakieś trzy lata temu poczułem, że mi tego brakuje. Jednak kiedy już jest się oficjalnie zespołem i chce się coś stworzyć, to trzeba do tego podejść na serio. Nasz basista za bardzo wsiąkał w swoje życie zawodowe – pasjonat IT – i ta współpraca już nie miała sensu.

Traktujemy muzykę i zespół jako rodzaj inwestycji. Nie zarabiamy na tym dużo, jak wleci jakiś koncert, to trochę pieniędzy się zwraca, ale już sama możliwość grania jest wielkim przywilejem.

To jest całkiem zabawne, bo mam ogromną tremę przed każdym koncertem. Ale taką, że jestem cały spięty i mija mi dopiero, kiedy zaczynam grać drugi czy trzeci kawałek. Jednej rzeczy, której nikt mi nie może zarzucić, to żebym miał parcie na szkło.

Oczywiście uwielbiam tę energię, kiedy już się czuję swobodnie na scenie, kiedy wchodzę w interakcję z widownią, ale ogólnie to nie lubię być w centrum zainteresowania. Jestem raczej skrytym w sobie człowiekiem. Dlatego też większość tekstów piszę po angielsku. Łatwiej jest mówić o rzeczach mi bliskich, prawdziwych, kiedy tworzę ten dystans i nie piszę w języku ojczystym. Czuję wtedy, że powstaje coś szczerego, ale też nie jest to jakieś śmiertelnie poważne czy nad wymiar wzniosłe.

Gdy czytam wywiady ze światowej sławy artystami, często powtarzają się piękne frazesy o tym, jak bardzo trzeba kochać sztukę, którą się tworzy, o całkowitym poświęceniu dla sztuki, dla kariery.

Owszem, ciężka praca się opłaca, ale brak całkowitego poświęcenia nie ujmuje miłości do muzyki. W trakcie rozmów zaczęłam rozumieć wyjątkową relację moich bohaterów z ich twórczością.

Pojawia się tu znowu kwestia sprzeczności. Z jednej strony artysta chce zaistnieć, a z drugiej strony samo tworzenie muzyki, obcowanie z nią, daje już ogrom satysfakcji. W erze „nowych nowych mediów” każdy może wstawić swoje kawałki na platformy streamingowe, jest ułatwiony dostęp do programów i sprzętu do nagrywania muzyki. W tym „nowym nowym” świecie jesteśmy równocześnie odbiorcą i nadawcą, a granica między tworzeniem i słuchaniem muzyki coraz bardziej się zaciera.

Tym samym nasze rozumienie sztuki i tego, kto jest twórcą, zaczyna być bardziej elastyczne i podlega przedefiniowaniu.

AJMAN: Jest takie przysłowie, nie? Że szewc bez butów chodzi… to tak się czułem czasami. Nagrałem komuś raz piosenkę, wszystko od początku do końca skomponowałem, zmiksowałem. Wybuchła ta piosenka. Każdy gimnazjalista ją znał, a jemu sodówa do głowy strzeliła, że to wyłącznie jego sukces. Prawda jest taka, że to jest wspólny sukces. Ja wiem, że jakbym ja to nagrał, to nie wyszedł by pewnie z tego taki hit. A jakby on sam skomponował utwór, to pewnie też by się nie udało. Teraz już nie mam takiego podejścia, że wszystko dla innych robię, a nie dla siebie. Czuję satysfakcję z produkcji muzyki. Nie jestem może frontmanem projektu, ale moja rola jest tak samo istotna przy powstawaniu utworu. Też nie uważam, że ja komukolwiek wielkie przysługi robię, że pomagam im zbudować karierę, której sam nie miałem. Takie podejście byłoby bez sensu. Wolę podchodzić do tego bardziej… sportowo. Współpracujemy, to jest wysiłek grupowy i fajnie coś stworzyć razem.

Pewnie chciałabyś usłyszeć, że jak nie muzykiem, to chciałbym zostać strażakiem, ale nic takiego nie mogę powiedzieć. Ja nie skończyłem żadnej szkoły, żadnego liceum, nic. Mając 18 lat poszedłem do pracy. Dalej nagrywałem, koncerty czasami grałem. Potem jak cieciowałem na ochronie w Radiu Zet, to koleś mi pomógł dobrać mikrofony do studia, wszystko się jakoś ułożyło.

Ogólnie uważam, że cokolwiek by się nie działo, to skończyłbym jakoś powiązany z muzyką. Tylko że może nie teraz, ale później.

KONRAD: Jak nie muzyka, to inny rodzaj występów, może aktorstwo? Twórczość wynika z potrzeby wewnętrznej, nie da się tego ominąć. A „kariera”, czy wypaczony obraz sukcesu, nie decydują o tym, czy jest się na właściwej ścieżce. Muzyka jest moją ścieżką i znalazłbym się tutaj niezależnie od tego, jak by się moje życie potoczyło. Jest powiedzenie po hiszpańsku „Lo que es para uno es para uno”. Dosłownie – to co jest dla ciebie jest dla ciebie, czyli – co ma być, to będzie. 0

Indywidualizm w świecie piłki /

SPORT belka rebelka

Era indywidualistów 30 listopada minie równo 150 lat od chwili rozegrania premierowego meczu piłki nożnej. Mimo że po murawie wciąż biega 22 zawodników, to Brytyjczykom, kopiącym wówczas w Glasgow futbolówkę po raz pierwszy, trudno byłoby rozpoznać sport, w którym zakochał się świat.

T E K S T:

M I C H A Ł J ÓŹ W I A K

i. Czyli ni mniej, ni więcej niż hiszpańskie „tak”. Trzyliterowe wyrażenie, które najprawdopodobniej wybrzmiało w Twojej głowie znacznie dłużej, aniżeli oczekiwalibyśmy od słowa niecharakteryzującego się swoją znakochłonnością. Możliwe jednak, że wertując wzrokiem początek tego akapitu, przed Twoimi oczyma pojawiła się sylwetka Portugalczyka reprezentującego obecnie barwy Manchesteru United – wraz z nim charakterystyczna dla napastnika siódemka oraz połyskujące na plecach gracza „RONALDO”, spójne elementy identyfikacji zawodnika, kultowe dla piłkarskiego świata.

S

Dwukropek, myślnik, nawias

rego treść prezentowała się następująco: całowanie i przytulanie [po strzelonej bramce – przyp. red.] powinno zostać zaprzestane, a gracze kultywujący takie zachowanie winni zostać oskarżeni o przynoszenie grze ujmy (tłum. red.). W podobny ton wpisywał się także komunikat FIFA z 1982 r., który stanowił: żywiołowe wybuchy [radości – przyp. red.] kilku zawodników naraz skaczących na siebie, całujących się i obejmujących, powinny być zakazane na boisku piłkarskim. Na niewiele się to jednak zdało. Zaledwie kilkanaście lat później, w 1996 r., „racjonalne okazywanie radości” zyskało oficjalną aprobatę władz światowej piłki. Duży udział miał w tym Mundial 1990 oraz popisy taneczne Rogera Milli, świętującego każdą z czterech zdobytych bramek przy chorągiewce mieszczącej się przy narożniku boiska (nawiasem mówiąc, Roger do dziś jest najstarszym strzelcem w historii mistrzostw świata – cztery lata później, w wieku 42 lat, strzelił pożegnalną bramkę w meczu przeciwko reprezentacji Rosji).

Od tego czasu niemal każdy z zawodników posiadał unikalny sposób okazywania radości, kreując na oczach milionów telewi- 1

Twitter: @VintageFooty

Sam koncept cieszynki jest dla współczesnego kibica tak oczywisty, jak to, że piłkę należy kopać, nie łapać (reguła ta nie dotyczy człowieka z rękawicami stojącego między słupkami), a po wykonanym przez przeciwnika wślizgu zawodnik winien przeturlać się na tyle efektownie, aby zostało to zauważone przez arbitra prowadzącego spotkanie. Ba, niektóre celebracje zapadają w pamięć znacznie mocniej aniżeli same bramki, których status, wydawać by się mogło, powinien być niepodważalny. Mimo że wielu odtworzy zapewne w pamięci trafienie Siphiwe Tshabalali, którego nazwisko wybrzmiało z gardeł setek komentatorów na całym świecie w meczu otwarcia południowoafrykańskiego mundialu, to cały świat obiegła nie tyle sama bramka, co charakterystyczny taniec graczy RPA. Radość ekipy Bafana Bafana obecna była wszędzie – od Los Angeles, przez Katowice, po Glasgow. To samo Glasgow, w którym półtora wieku wcześniej patrzono by na nią z politowaniem.

W czasach, gdy zawodników nie śledziły jeszcze kamery, widzowie oczekiwali po każdym z trafień dostarczenia futbolówki jak najprędzej na środek boiska, skąd można było wprowadzić ją z powrotem do gry. Piłka nożna uznawana była wówczas za sport typowo męski, tzn. stroniący od okazywania emocji, brutalny, bezwzględny. Kluczowy w owej kwestii wydaje się także, a może i przede wszystkim, kolektywizm cechujący epokę industrialnego boomu.

Zespołowość oraz marginalizacja roli jednost-

ki widoczne były nie tyle na samym boisku, co w każdej z fabryk, stanowiących podwaliny ówczesnej ekonomii. Na samej murawie kluczowy był więc zespołowy rezultat, nie zaś to, kto odegrał w nim kluczową rolę. Stąd też nie dowiemy się chociażby, w jaki sposób zwycięską bramkę w finale Mistrzostw Świata w roku 1954 świętował Helmut Rahn – operator kamery zdecydował się wówczas przekierować obraz na celebrujących kibiców.

Zmianę na owej płaszczyźnie zawdzięczamy Amerykanom, co może wydawać się o tyle nieoczekiwane, że sami Jankesi termin „futbol” zarezerwowali dla innego sportu, piłką nożną nigdy zaś przesadnie się nie interesowali. Kult jednostki, wraz z Elvisem Presleyem na czele, dotarł jednaki do Europy. Wielkie sławy sportu wzniesione zostały na piedestał, stając się nie tyle bożyszczami kibiców, co ikonami popkultury. Wielki wpływ na ową transformację miało rozpowszechnienie się odbiorników telewizyjnych, które pozwalały śledzić poczynania idoli z dowolnego miejsca na świecie w czasie rzeczywistym.

Jednak aby prawidłowo zrozumieć fenomen piłkarskich celebracji, musimy skierować się względem amerykańskich prerii nieco na południe. W roku 1970, podczas mundialu w Meksyku, europejscy widzowie po raz pierwszy mieli możliwość zobaczenia rozgrywek na najwyższym szczeblu w kolorze. Zbiegło się to w czasie z ostatnim wielkim triumfem Pelé, prowadzącego wówczas ekipę Canarinhos po trzecie mistrzostwo świata. Ekspresywność latynoskich zawodników znacznie odbiegała od stonowanych często w wyrażaniu swoich uczuć graczy ze Starego Kontynentu. Następne lata to nie tylko okres nauki obycia z kamerami oraz wzrostu samoświadomości zawodników, ale i czas napływu coraz to większych pieniędzy do już cieszącego się niezgorszą sytuacją finansową futbolu. Doprowadziło to do wykreowania się brylujących w mediach supergwiazd, stanowiących konkurencję, zarówno w zakresie popularności, jak i stopnia burzliwości swojego stylu życia, dla najczystszej wody gwiazd rocka.

Przed nadmierną ekspresją okazywaną przez zespoły długo wzbraniała się jeszcze angielska federacja piłkarska, wydając w 1975 r. oświadczenie, któ-

Roger Milla październik 2022

SPORT

/ Indywidualizm w świecie piłki

Późniejsza zmiana trendów w doborze formacji, poprzez ikoniczne WM (3-2-2-3), po klasyczne 4-4-2, spowodowała przesunięcie się defensorów z numerami 2 i 3 na boki obrony, zejście graczy nr 5 oraz 6 na środek linii defensywnej oraz przeniesienie się ósemki bli-

ki żurnalistów – Peter Crouch, udając robota, naśmiewał się z komentarzy odnoszących się do sposobu, w jaki poruszał się po boisku; Jurgen Klinsmann nurkował zaś na murawę, nawiązując do krytyki wiążącej się z łatwością, z jaką lądował na ziemi po pojedynkach z graczami drużyny przeciwnej. Inni kreowali wymyślne ruchy, budując wokół nich swoją piłkarską tożsamość – na polskim gruncie wyróżniają się w tym zakresie zarówno Krzysztof Piątek, wraz ze swoimi rewolwerami, jak i zbijający żółwika z najlepszym napastnikiem ostatniej dekady Robert Lewandowski.

żej własnej bramki (oba sposoby numeracji przedstawione zostały na poniższej grafice).

W 1939 r. obowiązek numerowania koszulek wprowadzony został do regulaminu ligi angielskiej. Co ciekawe, mimo że gracze rezerwowi nosili trykoty od 12 w górę, mogli zrezygnować z 13, jeżeli obawiali się nieszczęść, jakie owa liczba może przynieść drużynie. Porządek nakreślony przez Chapmana utrzymywał się w Anglii bardzo długo, nawet w preludium ery indywidualistów. Owiany sławą George Best, mimo iż kojarzony z siódemką, zawsze występował z numerem, który odpowiadał roli, jaką pełnić miał w danej formacji na boisku. W ponad połowie (246) występów znalazł się na murawie z jedenastką, 43 razy włożył trykot z numerem osiem, 39 razy założył koszulkę z dziesiątką, jednokrotnie wystąpił nawet z 9, przeznaczoną dla centralnie ustawionego napastnika. Siódemkę ubrał 141 razy, zdobywając z nią jednak w 1968 r. trofeum ówczesnej Ligi Mistrzów, co pozwoliło ugruntować percepcję synonimiczności gracza z owym numerem.

Inne podejście do numerowania trykotów mieli w tym czasie Argentyńczycy, którzy najpierw eksperymentowali z wariacjami systemu angielskiego, później poszli zaś w kierunku dalece odmiennym, przypisując zawodników do numerów w myśl porządku alfabetycznego. I tak obserwować można było Ossie Ardilesa, technicznie uzdolnione-

https://sharemytactics.com/25995

dzów indywidualną markę – sam sposób reakcji zawodnika na boiskowe wydarzenia stał się bowiem punktem zainteresowania fanów z całego świata. Zawodnicy wykorzystywali blask f leszy i jupiterów na przeróżne sposoby.

Niektórzy uwielbiali odpowiadać na zaczep-

A historii tej koszulki i tak byś nie zrozumiał Równie ważnym elementem identyfikacji graczy stały się numery na koszulkach, choć te wiążą się z dalece odmienną historią. Pionierem na tym polu stał się w roku 1928 legendarny menedżer Arsenalu Londyn – Herbert Chapman. Pierwotnie numery miały pomóc zawodnikom trzymać się założeń taktycznych, zwiększając świadomość tego, jakie zajmują względem kolegów z drużyny miejsce na murawie. Szkoleniowiec Kanonierów stosował popularną wówczas formację 2-35, gdzie bramkarz wychodził na boisko z jedynką na plecach, dwóch graczy defensywnych prezentowało się z numerami 2 oraz 3, pomocnicy przypisani byli do 4, 5 i 6, linia ofensywna otrzymywała zaś trykoty z liczbami od 7 do 11 (kolejno, od prawej do lewej).

38–39

go środkowego pomocnika, z jedynką. Ów porządek utrzymał się do Mistrzostw Świata w 1982 r., kiedy, mimo że niemal wszyscy zawodnicy ponumerowani zostali alfabetycznie, odstępstwo zrobiono dla Diego Maradony, który w każdym z występów wychodził na murawę z ikoniczną dziesiątką. Numer ten stał się w Argentynie na tyle szanowany, że próbowano, na cześć wielkiego Diego, wycofać go z użytku. Operacja nie doszła do skutku ze względu na wymagania FIFA, która domagała się zgłoszenia na Mundial w 2002 r.

23-osobowych kadr, z przypisanymi numerami od 1 do 23. Na parę lat niezwykle wymagający numer otrzymał więc Ariel Ortega, później przejął go Leo Messi, który ugruntował magię dziesiątki nie tylko w Argentynie, ale i na całym świecie.

Wczesne lata 90. wprowadziły do sztywnych niekiedy zasad przyznawania numerów powiew liberalizmu. W niemal każdej ze znaczących lig oraz reprezentacji zniesiono konserwatywne reguły (wyjątkiem jest reprezentacja Anglii, która do dziś stosuje, ku chwale tradycji, klasyczną numerologię). Gracze zaczęli eksperymentować.

Ivan Zamorano, kiedy otrzymał wiadomość, że musi oddać ukochaną dziewiątkę ściągniętemu do klubu Brazylijczykowi, Ronaldo, umieścił na plecach trykotu „18”, z drobnym plusem mieszczącym się pomiędzy liczbami. Ofensywnie usposobiony Samuel Eto’o wybrał w Evertonie numer 5, który otrzymał w swoim pierwszym występie dla reprezentacji Kamerunu. W Arsenalu „10” przypisano zaś w pewnym momencie środkowemu obrońcy, Williamowi Gallasowi – Arséne Wenger przekonany był bowiem, że żaden z graczy ofensywnych nie będzie w stanie dorównać swoimi występami Dennisowi Bergkampowi, który zrewolucjonizował w Premier League rolę cofniętego napastnika.

Również na początku ostatniej dekady XX w., na koszulkach powszechnie umieszczane zaczęły być nazwiska zawodników. Aby wyróżnić jednak prekursorów owego trendu, musimy cofnąć się do roku 1979, kiedy to reprezentacja Szkocji podejmowała w Glasgow (cóż za piękna klamra) drużynę Peru. Sekretarz Ernie Walker, spędziwszy nieco czasu w USA, zainspirował się panującymi za oceanem standardami, umieszczając na plecach graczy ich nazwiska. W pomeczowej wypowiedzi podkreślił swoje przekonanie, że podobna praktyka będzie w niedalekiej przyszłości normą. Nieco nieudolnie umieszczane na koszulkach przez firmę Umbro numery zniknęły jednak w niewyjaśnionych okolicznościach niecałe trzy lata później. Pojawiły się na nich z powrotem dopiero w 1992 r., wówczas znajdowały się już jednak na trykotach

indywidualizm w świecie piłki /

Zdjęcie: Stuart Franklin/Action Images

wszystkich zespołów uczestniczących w organizowanych w Szwecji mistrzostwach Europy.

Jakich zmian możemy spodziewać się w najbliższych latach? Z jednej strony uwagę zwrócić należy na stopniową, acz dynamicznie postępującą komercjalizację piłki nożnej, która prowadzić może do intensyfikacji działań związanych z umacnianiem marek nie tyle samych piłkarzy, co całych klubów, co widoczne jest na przykładzie Paris Saint Germain, które odważnie (i, nawiasem mówiąc, bardzo udanie) weszło na rynek modowy. Wzrastająca progresywność płynności i wymienności taktycznej zespołów prowadzonych przez menedżerów takich jak Pep Guardiola może

SPORT

ów trend jedynie nasilić. Nie należy jednak zapominać, że wiele spotkań wciąż gromadzi niemałą publikę głównie dzięki wielkim indywidualnościom – biorąc na tapet przykład FC Barcelony, której słupki oglądalności na terenie Polski notują okres niebywałej hossy po transferze Roberta Lewandowskiego, możemy się w owym przekonaniu utwierdzić.

Ciężko kwestionować to, że znany nam obecnie układ sił będzie stopniowo ewoluował; kochany przez wielu sport, na wzór otaczającego go świata, nie znosi przecież próżni – choć niełatwo przewidzieć, jaki scenariusz kreśli dla niego los, historia uczy nas, że warto baczyć na to, co dzieje się w Glasgow… 0

Przeciwników pokonuję mentalem Sportowiec, człowiek kojarzący się przede wszystkim z ponadprzeciętną sprawnością, zdrowym ciałem, atrakcyjną sylwetką. Co jednak siedzi w głowie tych osób? Czy ich kondycja psychiczna dorównuje kondycji fizycznej?

T E K S T:

E M I L I A M AT R E J E K

obert Karaś po 38 km pływania, 1 800 km jazdy na rowerze i 65 km biegu przerywa wyścig na triathlonowych Mistrzostwach IUTA World Championship. Z czasem blisko 92 godzin był zdecydowanym faworytem i kandydatem do pobicia rekordu świata na dystansie 10-krotnego Ironmana. Alicja Pyszka-Bazan trzy lata po urodzeniu dziecka zostaje Mistrzynią Polski bikini fitness, otrzymując powołanie na mistrzostwa Europy. W 2019 r. przerywa przygodę ze sportami sylwetkowymi, żeby już od następnego sezonu stawać na podium i bić rekordy na mistrzostwach Polski oraz Europy w triathlonie. Obydwoje, pytani o klucz do sukcesu, zgodnie odpowiadają: mental.

R

Uzależniony od wygrywania

Ja wygrywam wyścigi głównie głową. Kiedy staję na linii startu, wiem, że wygram. Potrafię tak oszukać umysł. Potrafię zwizualizować sobie, jak niszczę przeciwnika.

(jednocześnie rekord świata) sprzed dwóch lat na dystansie podwójnego Ironmana. W 2021 r. szok wśród polskiej sceny sportowej wywołuje kolejny sukces – pobity o 4 godziny i 41 minut rekord pięciokrotnego Ironmana. To 19 km pływania, 900 km jazdy na rowerze i 211 km biegu. Razem – niemal 68 godzin niewyobrażalnego wysiłku fizycznego.

Nigdy nie stanąłbym na starcie z myślą, że mogę przegrać. Nawet jeśli ktoś ma niewielką przewagę pod względem fizycznym, nie znaczy, że wygra z kimś, kto jest silniejszy mentalnie. Ja wygrywam wyścigi głównie głową. Kiedy staję na linii startu, wiem, że wygram. Potrafię tak oszukać umysł. Potrafię zwizualizować sobie, jak 1

fot. facebook, Robert Karaś

Rok 2009, początek przygody z triathlonem. Na dzień dobry – poważny uraz kolana, po którym ślad pozostanie jeszcze przez długie lata. Karaś jest niezdolny do jakichkolwiek treningów, towarzyszy mu ogromny ból, niepozwalający nawet chodzić.

Co w takim momencie myśli człowiek, dla którego sport jest całym życiem? To był taki rok, w którym zrozumiałem, że sport jest i zawsze będzie nieodłącznym elementem mojego życia. Byłem nie do zniesienia, dla samego siebie i dla najbliższych.

Dzięki tej kontuzji stałem się bardziej świadomym zawodnikiem – dotarło do mnie, jak ważny jest dla mnie sport i jaką ścieżkę obrać – mówi w wywiadzie z Krzysztofem Ferencem na YouTube’owym kanale Olimp Sport Nutrition.

W 2014 r. pierwszy raz zdobywa Mistrzostwo Polski w triathlonie, rok później – ustanawia nowy

rekord kraju. W 2018 r. o 59 minut pobija rekord świata na dystansie potrójnego Ironmana, rok 2019 to pobity o 1 godzinę i 4 sekundy własny rekord

październik 2022

SPORT

/mental w sporcie

rował ją rozwijający się na Instagramie świat fitnessu. Kiedy powiedziała trenerowi, że chce wyglądać jak wysportowane kobiety

kę, strach, kontuzje – słowem, najgorsze, co może się wydarzyć. Dla niego główną myślą jest obrazek: wbiega na linię mety z biało-czerwoną f lagą, to jego ręka jest uniesiona ku górze. Do głowy trzeba wziąć tylko rzeczy, które ci pomogą – zwycięstwo, lekkość, wytrzymałość. Myśl, że to ja wygram.

z sieci, wyśmiał ją. To podziałało na mnie jak płachta na byka. Ja nie dam rady? Chłopie, ty nie wiesz, co ja w życiu zrobiłam – wyznaje w wywiadzie z Krzysztofem Ferencem.

2018 rok – pierwsze mistrzostwo Polski bikini fitness, wyjazdy na mistrzostwa Europy i świata.

Psychika budowana w cierpieniu

Ja już ten Dubaj wygrałam tydzień przed wyjazdem – już miałam zwizualizowane, jak przebiegam, jak wygrywam. Ja to wiedziałam.

Przyjechałam tylko odebrać nagrodę.

Zdjęcie https://triathlonlife.pl/

niszczę przeciwnika. Według Roberta wielu sportowców podchodzi do tematu rywalizacji tak, że przed startem wizualizują sobie poraż-

Alicja miała silną psychikę długo przed rozpoczęciem kariery sportowej. Dysfunkcyjna rodzina, wyprowadzka z domu w wieku 13 lat i szybka konieczność samodzielnego utrzymywania się. Jako nastolatka trenowała pływanie, ale po skończeniu szkoły sportowej poszła na studia prawnicze. Na siłowni pojawiła się przypadkowo – przyczyną była chęć zgubienia kilogramów po ciąży i ujędrnienia ciała. W którymś momencie zainspi-

40–41

Dumnie pokazuje swój progres na Instagramie, ale na początku sezonu 2019/2020 oznajmia, że na scenie już jej nie zobaczymy.

Powodów można się domyślić – świat sportów sylwetkowych jest bardzo trudny dla zdrowia psychicznego i fizycznego. Przerwa na scenie sportowej trwa zaledwie kilka miesięcy – Ala postanawia rozpocząć przygodę z bieganiem, a już niedługo, jesienią 2019 r., pojawia się pomysł triathlonu. W momencie podjęcia decyzji o zmianie dyscypliny nie potrafiła jeździć na rowerze, a latem 2020 r. debiutuje na arenie międzynarodowej i zdobywa pierwsze złote medale, otrzymując kwalifikacje na mistrzostwa świata i powołanie do kadry narodowej na mistrzostwa Europy. W pierwszym sezonie startowym wygrywa prawie każde zawody – raz staje na drugim stopniu podium.

W następnym sezonie historia się powtarza, tym razem na dłuższych dystansach. Sezon 2022 to starty m.in. w Dubaju, na Majorce, na Słowacji (wszystkie zakończone złotymi medalami) oraz na mistrzostwach Europy na dystansie olimpijskim, gdzie zostaje wicemistrzynią kontynentu – będąc jednocześnie mamą 6-letniej Sary.

U Alicji przełomową decyzją było podjęcie współpracy z trenerem mentalnym. Pracowaliśmy mocno nad wizualizacją. Ja już ten Dubaj wygrałam tydzień przed wyjazdem – już miałam zwizualizowane, jak przebiegam, jak wygrywam. Ja to wiedziałam. Przyjechałam tylko odebrać nagrodę. Według niej, perfekcjonizm i silna psychika to domena nie tylko topowych sportowców, ale ogólnie ludzi sukcesu. Wszyscy są lekko korbnięci, obsesyjni, zazwyczaj na jednej płaszczyźnie, w jednej dziedzinie. Ta obsesyjność ma wywodzić się z trudnego dzieciństwa. Trudna przeszłość, według triathlonistki, jest dla sportowca ciemną stroną, którą trzeba umieć wykorzystać w sporcie.

Wygrywaj głową W pierwszym momencie wydaje się, że przekonanie o sukcesie, wygranej, brzmi jak chełpienie się, jednak prawdziwym problemem może być to, że zazwyczaj mamy tendencje do wyobrażania sobie tylko czarnych scenariuszy. Myślimy, że nie zasługujemy na sukces, że zawsze jest ktoś lepszy od nas – bo dlaczego to akurat my mielibyśmy być najlepsi? Przypominając słowa Alicji – silny mental to nie tylko domena sportowców. Tak naprawdę może dotyczyć każdego z nas na codziennej ścieżce rozwoju, kiedy wyobrażamy sobie, że nie zasługujemy na wymarzone stanowisko, pierwsze miejsce w konkursie czy zawodach sportowych. Ciemne strony wykorzystujmy jako bodźce i motywację, a w razie potrzeby nie bójmy się korzystać z pomocy specjalistów. Koniec końców, możemy stać się swoimi wewnętrznymi mistrzami świata. 0

varia /

Varia Polecamy: 46 GRY Gamescom i devcom 2022

Powrót do normalności w branży gier wideo

50 TECHNOLOGIA I SPOŁECZEŃSTWO Kawałek nieba Chmury wertykalne jako trend technologiczny

fot. Joanna Sowa

52 CZARNO NA BIAŁYM Mgliste miasto Edynburg Pocztówka z miasta królów Szkocji

Budowanie mostów ALICE GUIMARD iedy myślimy o byciu autystą lub osobą z ADHD, głównie do głowy przychodzą nam skrajne przypadki. Ja mam grubą skórę. Te skojarzenia są oparte na czystej ignorancji. A poza tym, jest to w dużej mierze niezrozumiały temat ze względu na jego złożoność. Krótka historia mojej diagnozy zaczyna się w szóstym roku życia. Już w wieku trzech lat mówiłam po francusku i angielsku, chłonęłam każdy język wokół siebie. Gdy byłam małym berbeciem, nauczyciele skarżyli się na mnie, ponieważ miałam za dużo energii i nie zachowywałam się jak inne dzieci – milczałam lub byłam zbyt gadatliwa. Mówiłam tylko wtedy, gdy temat dotyczył moich zainteresowań. Miałam także problemy z koncentracją. Do dzisiaj mam tendencję do nieustannego powtarzania informacji, słowotoku, obsesyjnego dostrzegania wzorów we wszystkim i łamania wszelkich norm społecznych, ponieważ nie mają one dla mnie sensu. Szczerze mówiąc, nie znoszę środowisk pełnych ludzi, takich jak uczelnia. Nie jestem zbyt rozmowna. Mówię dużo nie dlatego, że jestem gadatliwa, ale ponieważ staram się ukryć to, że mam mutację selektywną. Mówienie jest wynikiem impulsu wywołanego przez stres, wolę się ukryć niż być oceniana. To było traumatyczne doświadczenie nauczyć się, jak powstrzymywać te cechy mojej osobowości. Nie by uniknąć osądu, ale znienawidzonej konieczności wyjaśniania.

Dr Stephen Mark Shore, zajmujący się badaniem

K

Osoby niepełnosprawne nie są gorsze ani wybrakowane.

autyzmu, powiedział: Jeśli spotkałeś jedną osobę z autyzmem, spotkałeś jedną osobę z autyzmem.

Spektrum jest bardzo rozległe, każdy przypadek jest wyjątkowy. Nauczyłam się akceptować moje wady i niedoskonałości, aby wykorzystać to jako przewagę, jaką daje mi bycie nieneurotypową. Nie byłoby to możliwe bez przejścia przez pewne trudności. Osoby niepełnosprawne nie są gorsze ani wybrakowane. Trudno jest wyrazić słowami smutek i żal spowodowane byciem samotnym i odrzuconym. To wywołuje strach, powoduje rany, które wymagają czasu, aby się zagoić.

Jesteśmy bardzo zauważalnie różni pod każdym względem i tak żywo doświadczamy życia. To, co jest prozaiczne dla zwykłych ludzi, dla nas może być czymś frapującym. Inni mogą się od nas wiele nauczyć, nigdy się przy tym nie nudząc. Mogę to zagwarantować. Życie jest zbyt krótkie, by ograniczać się stereotypami czy opiniami innych ludzi. Myślę, że kwestią, którą chcę poruszyć, jest wykazanie się empatią. Nie tylko w stosunku do osób, które są niepełnosprawne, lecz także do tych, które się czymś różnią. Bo jak wszyscy inni chcemy być akceptowani przez rówieśników, czuć się pożądani i kochani. W ten sposób mamy ze sobą wiele wspólnego. Słowami Sarah Kay: Nieważne, jakim wrakiem jesteś. Znajdzie się ktoś, kto uzna cię pięknym, mimo twego skorodowanego metalu. Nie chowaj twoich ruin za farbą i płótnem. Niech zobaczą pęknięcia. Ktoś przyjdzie, by zaśpiewać w te puste szczeliny. 0

październik 2022

WARSZAWA

/ cool miejscówki

Reese Witherspoon w Polsce nazywałaby się Rysia Złyżko, change my mind

Genius loci varsoviensis Duch miejsca. Dzisiaj powiedzielibyśmy, że jest po prostu cool. Autorzy działu, na fali powakacyjnej refleksji wspominają odkryte latem miejsca szczególne i zabierają nas na stołeczną ekspedycję. Proponują odkrywanie nowych (ale też odświeżenie tych oklepanych) miejsc w Warszawie. Na genius loci składają się najmniejsze czynniki, dlatego do naszych tekstów wybraliśmy zdjęcia nieoczywiste – skupione na detalu – bo wierzymy, że diabeł tkwi w szczegółach, a dusza miejsca w okruszkach rzeczywistości. W ten sposób zachęcamy też do samodzielnego poznawania genius loci naszych propozycji.

M AT E U S Z W O L N Y

Cafe Bar Havana JULIA MOSIŃSKA

Miejsce z serii „tych znanych tylko lokalsom”.

Cafe Bar Havana znajduje się na Żoliborzu, w pobliżu placu Wilsona, w budynku Domu Handlowego Merkury, tuż nad ulubionym sklepem naszych babć: Społem. Nazwa to pozostałość po kawiarnii otwartej tam w latach 60., Cafe Havana. Mieszkańcy Żoliborza i pobliskich Bielan, zmęczeni i zbyt rozleniwieni na huczne centrum, spotykają się tu na śniadanie: na słodką chałkę czy jajka po florencku, na lunch, który codziennie odkrywają w nowej wersji wegańskiej lub wegetariańskiej, czy na wieczór przy piwie, winie lub drinkach z obowiązkową pizzą sezonową. Filozofia kuchni w barze Havana zakłada transparentność składników – polskie sery, warzywa od państwa Majlertów i pana Ziółka, czy mąka z Młynów Żabczyńscy. Świeżo, roślinnie i lokalnie – to nowa definicja modnego miejsca, a Havana ją spełnia. Kultowe miejsce sprzed kilku dekad, poza samą nazwą, dało właścicielom inspirację do stworzenia wnętrza baru z wzornictwem oraz meblami rodem z lat 60. i 70. Szczególnym zainteresowaniem Cafe Bar Havana cieszy się latem ze względu na obszerny taras z widokiem na

42–43

plac Wilsona, i zadaszeniem chroniącym przed 30-stopniowymi upałami. Luźna atmosfera pozwala zarówno na śniadanie w dresach i szlafroku, jak i piwo w białej koszuli z poluzowanym krawatem po frustrującym dniu w pracy.

Pałac w Wilanowie JULIA PIERŚCIONEK

Pałac w Wilanowie jest dla mnie obowiązkowym punktem na mapie nie tylko każdego warszawiaka, ale i każdego, kto Warszawę chce w pełni poznać. Ta barokowa posiadłość króla Jana III Sobieskiego, zbudowana w XVII w., ma w moim sercu szczególne miejsce. Rezydencja zachwyca swoją architekturą i niewątpliwie jest perłą pośród warszawskich zabytków. Cały pałac okala królewski ogród pełen rzeźb, zdobień i niebanalnych nasadzeń. Pałacowe ogrody płynnie przechodzą w rozległy park obejmujący Morysin (obszar położony między kanałem Sobieskiego a Jeziorem Wilanowskim). Jest to wspaniałe miejsce na długie spacery, gdyż park kryje w sobie wiele niespodzianek takich jak mostki i altanki. Wilanów jest świetnym miejscem dla osób ceniących sobie sztukę i naturę oraz interesujących się historią – wnętrza pałacu również można zwiedzić.

Plac Konfederacji FILIP WIECZOREK

Stare Bielany wyróżniają się spośród innych osiedli północnej Warszawy swoją małomiasteczkową atmosferą, jakże inną, niż ta panująca na otaczających je blokowiskach. Centralnym punktem osiedla jest Plac Konfederacji, wytyczony w latach 20. XX w. podłużny rynek, wyglądający niczym żywcem wyjęty ze znacznie mniejszego od stolicy miasta. Jego najbardziej charakterystyczna część to tworzący północną pierzeję ciąg niskich kamienic wybudowanych w stylu dworkowym, popularnym wśród polskich architektów z okresu pierwszych kilku lat po odzyskaniu niepodległości.

Stanowią one część nigdy niedokończonego osiedla Zdobycz Robotnicza, które wbrew swojej nazwie i zamiarom planistów zostało jedną z najbardziej prestiżowych części przedwojennej Warszawy. Nie mniej interesujący jest położony naprzeciwko malowniczych kamienic modernistyczny kościół św. Zygmunta. Zaprojektowany w 1976 r. przez Zbigniewa Pawelskiego, autora m.in. bryły Hotelu Victoria, budynek stanowi jeden z ciekawszych przykładów architektury sakralnej okresu PRL-u.

zdjęcia: instagram.com/lena_czuk, polona.pl, Dzielnica Bielany / tustolica.pl; na stronie obok: piusx.org.pl, tasteaway.pl, UM Warszawa

T E K S T:

cool miejscówki /

Kościół Niepokalanego Poczęcia NMP MICHA Ł RA JS

Zapewne już nawet świeżo poczęte dzieci wiedzą, że pandemia najsławniejszego wirusa na świecie brutalnie zweryfikowała nie tylko stan polskiej ochrony zdrowia, lecz także tego sektora usług dotyczących duchowości.

Lawinowy odpływ praktykujących przeobraził polskie kościoły w obiekty turystyczne na wzór niemiecki.

Lecz nie w kościele p.w. Niepokalanego Poczęcia N.M. Panny przy ulicy Garncarskiej 32.

Przyrost liczby wiernych tej małej – ale tylko, jeśli chodzi o rozmiar – świątyni należącej do Bractwa Kapłańskiego św. Piusa X stanowi antyprzykład pandemicznego i postpandemicznego zachowania ludzi. Zupełnie tak, jakby wirus miał tam zakaz wstępu. Albo inaczej – jakby istnienie wirusa oprócz paniki wywoływało tajemniczy pociąg do nowowybudowanego kościółka na Garncarskiej...

Odejdźmy jednak od spraw nieprzyjemnych i nudzących nas wszystkich od dwóch i pół roku, kościół p.w. NPNMP to jedyne takie miejsce w Warszawie, gdzie można zaobserwować katolicyzm nie umierający, a kwitnący. Na Garncarskiej łatwo zapomnieć o wszystkich argumentyach za hipotezami, że religia katolicka to przeżytek, dobry biznes albo zwyczajna hipokryzja. Na każdej niedzielnej mszy kościół jest wypełniony po brzegi – a Bractwo nie próżnuje i już zebrało 1,7 mln zł na budowę świątyni z lewej strony Wisły, bo inaczej wiernym groziłby ścisk gorszy niż w metrze. Wśród tych ostatnich próżno szukać samotnych babć – dominują rodziny w zestawie kilkupokoleniowym; samochody księży tym się różnią od samochodów osób zarabiających średnią krajową, że są niezwykle czyste, zaś sami kapłani są tak zaangażowani na rzecz wiernych, że, gdy polscy proboszczowie odwoływali kolędę ze strachu przed wirusem, oni potrafili jeździć codziennie po kilkaset kilometrów do ludzi, którzy mimo pandemii chcieli kolędę przyjąć.

Jeśli więc jest ktoś, kto szuka odtrutki na tę wersję katolicyzmu, którą wmuszono w niego razem z pożegnalnym sakramentem – bierzmowaniem – Garncarska to dobry adres. Niektórzy mówią nawet, że tamtejsi katolicy wyczytują pytania z oczu i odpowiadają zanim otworzy się usta.

Lupo Pasta Fresca JULIA MOSIŃSKA

Talerze pełne kwiatków i zielonych falbanek w towarzystwie pokaźnej wielkości aperoli zawładnęły warszawskim instagramem, a to wszystko za sprawą nowego miejsca na mapie gastronomicznej Warszawy – Lupo Pasta Fresca. Czy to jednak tylko kolejna pozycja na liście uwielbianych włoskich knajpek, czy coś zupełnie nowego? Nie można zaprzeczyć, że, jak sama nazwa wskazuje, restauracja oferuje włoską kuchnię, jednak wbrew polskiemu wyobrażeniu Włoch zamkniętych w biało-czerwonych obrusach i pizzy neapolitańskiej, Lupo pokazuje nasz ulubiony kraj południa od innej strony.

Ta oblegana na co dzień restauracja skupia się na nowoczesnej kuchni włoskiej rodem z Mediolanu. Znakiem rozpoznawczym jest świeży, wyrabiany na oczach gości makaron, którego rodzaje również poszerzają znany nam zakres. Zamiast spaghetti, ravioli czy penne spotkamy tu tagliolini, spaghettoni bądź fiori. Menu zaskakuje takimi pozycjami jak Occhi di Lupo alla Vodka – pasta z lat 80. z sosem na bazie wódki, czy też Rosette Ricotta e Prosciutto – lasagne z Modeny z szynką prosciutto w kształcie roladek. Pasta funkcjonuje tutaj jednak nie jako samodzielne główne danie, a poprzedza tzw. włoskie secondi, czyli polskie drugie danie. Za dużo szczęścia?

Dodajcie tiramisu lub tutejsze słynne profiterole (ptysie ze śmietaną waniliową) w czekoladzie, na wstępie antipasti (przystawki) – oliwki, chrupiącą szałwię, a także wędzoną burratę – a zaznacie prawdziwego modern Italian experience.

Smak potraw dopełnia piękny wystrój w stylu Memphis w połączeniu z rodzinnym, ciepłym wnętrzem – błękitny onyks, drewno i inten-

WARSZAWA

sywne, kolorowe dywany. Wystarczy dodać białe obrusy i zastawę wieczorną, i miejsce wydaje się poza zasięgiem konkurencji. Niech jednak ta pozorna elegancja was nie zmyli. Ceny w Lupo są bardzo przystępne (koszt aperola jest niższy niż w większości warszawskich barów), a filozofia restauracji zakłada pozostanie otwartym na wszystkich. Czy to lunch z przyjaciółkami, drinki ze znajomymi, czy kolacja z chłopakiem – w Lupo znajdzie się miejsce na każdą okazję.

Osiedle Jazdów ALEKSANDRA TRENDAK

Ukryte w centrum Warszawy, tuż przy parku Ujazdowskim, tajemnicze osiedle 27 domków parterowych wydaje się miejscem magicznym i odseparowanym od reszty świata. Przypadkowe odkrycie podczas jednego ze spacerów stało się inspiracją do znalezienia odpowiedzi na pytanie – jakim cudem osiedle się tam znalazło?

Spacerując po parku Ujazdowskim z przyjacielem ciepłego lipcowego dnia, odkryliśmy furtkę w płocie, skąd drewniana kładka i wrodzona ciekawość doprowadziły nas do jednego z najbardziej urokliwych miejsc w Warszawie. Wąskie, bezimienne uliczki prowadzą na osiedle małych, drewnianych domków, które, skryte między drzewami, wydają się pochodzić z dziecięcej bajki. Jest to osiedle domków fińskich, powstałe w 1945 r. jako tymczasowe lokum dla pracowników Biura Odbudowy Stolicy.

Postawione zostało na skarpie wiślanej, między gmachem Sejmu a parkiem Ujazdowskim, na terenie dawnego szpitala. Wraz z biegiem lat i rozbudową stolicy, osiedle liczące 407 domków skurczyło się do 27 i ukryło się przed biegiem i zgiełkiem rozrastającego się miasta, stając się współczesną ciekawostką urbanistyczną warszawskiego Śródmieścia. Teraz to mały raj otoczony naturą, objęty gminną ewidencją zabytków, która, miejmy nadzieję, uchroni to miejsce przed wchłonięciem przez deweloperów, ponieważ drugiego tak niezwykłego, tajemniczego osiedla nigdzie indziej nie znajdziemy. 1

październik 2022

/ cool miejscówki

Plac Pięciu Rogów

Bar Lindleya 14

Niewidzialna wystawa

Głośna inwestycja w centrum Warszawy została oddana do użytku w lipcu 2022 r., po nieco ponad roku prac, i od razu wzbudziła sporo kontrowersji. Po pominięciu „śmieszków” z zaparkowanych na placu krótko po otwarciu aut czy rozdźwięku pomiędzy wyglądem miejsca na wizualizacjach i w rzeczywistości, głównym zarzutem był beton, a właściwie jego dominacja.

Powróciła trwająca od przynajmniej kilku lat debata na temat „betonozy” i leniwych rewitalizacji w polskich miastach. Debata zresztą bardzo słuszna, szczególnie w dobie globalnego ocieplenia, długotrwałych susz i niedoborów wody na terenie naszego kraju. Sytuacja w przypadku skrzyżowania ulic Chmielnej, Kruczej, Szpitalnej i Zgody jest jednak, moim zdaniem, trochę inna. Powstały wskutek jego remontu plac Pięciu Rogów wpisuje się dość dobrze we współczesne trendy urbanistyczne, postulujące centra miast zielone i przyjazne dla pieszych i rowerzystów. Radykalne ograniczenie ruchu samochodowego czyni to miejsce cichym i względnie kameralnym. Posadzone na placu drzewa z czasem dawać będą jedynie coraz więcej cienia, co w upalne letnie dni jest już teraz sporym atutem.

A i położone pomiędzy nimi ławki czy ogródek restauracji znajdującej się na parterze bloku między ulicami Zgodą a Szpitalną dają dobre powody, by z placu korzystać. Jest on w końcu częścią Chmielnej – jednego z najważniejszych, acz równocześnie bardzo zaniedbanych, warszawskich deptaków. Jeżeli plac Pięciu Rogów zwiastuje jego odnowę – czekam z niecierpliwością!

Nie jestem kulinarnym koneserem. Wręcz przeciwnie. Zresztą sama moja postura na to wskazuje. Jednak jeść trzeba, a lubię zjeść „po domowemu”. Na pewno więc nie zdziwi was fakt, że moją ulubioną kuchnią jest kuchnia polska. A najchętniej stołuję się w barach mlecznych. Byłem już w przeróżnych miejscach tego typu w stolicy, ale w te wakacje odkryłem takie, o którym żaden influencer do tej pory nie wspomniał. Ale na pewno nie świadczy to o tym, że jest tam pusto. Wręcz przeciwnie. W okolicach godziny 15:00 kolejka do kasy często sięga drzwi do lokalu. Chodzi o Bar Mleczny Lindleya 14. Położony w sąsiedztwie placu Starynkiewicza, praktycznie na styku Ochoty i Śródmieścia, wyróżnia się na tle innych, zwłaszcza tych sieciówkowych. Pomimo małego metrażu i charakterystycznego półpiętra, w środku czuć naprawdę ciepłą i domową atmosferę. Wystrój lokalu nie przypomina zamierzchłych lat PRL-u, ale nie jest też nadęty i przedobrzony. W środku cichutko wybrzmiewa radio, a w tle słychać żywe odgłosy z kuchni. W ofercie znajdziemy tradycyjne dania, ale część menu codziennie się zmienia i każdy znajdzie tu coś dla siebie, w tym także weganie. Porcje są duże, a ceny przystępne – rzekłbym, że takie, jak wszędzie, ale tutaj naprawdę cena jest proporcjonalna do jakości. A poza tym obsługa, która pomimo natłoku pracy zawsze jest miła i uśmiechnięta. No i godziny otwarcia – w tygodniu aż do 20:00. Polecam wam to miejsce tylko dla wtajemniczonych.

Czy kiedykolwiek zastanawialiście się, jak widzą świat osoby niewidome? Dotyk, słuch, węch czy smak to zmysły, które pozwalają im nie tylko na kontakt z otaczającą rzeczywistością, lecz także na poznawanie występujących wokół nich zjawisk. Dla większości z nas zmysł wzroku jest czymś, bez czego nie wyobrażamy sobie codziennego funkcjonowania. Jednak osoby niewidome muszą sobie radzić bez niego na co dzień. Jak zatem poznają otaczający ich świat? By lepiej zrozumieć ich perspektywę, warto udać się na Niewidzialną Wystawę w Atlas Tower.

Niewidzialna Wystawa jest inicjatywą prowadzoną przez osoby niewidome bądź słabowidzące dla wszystkich chcących poznać sposób ich funkcjonowania. Uczestnicy wystawy od samego początku zaopiekowani są przez przewodnika, który wprowadza ich w świat osób niewidomych. Zwiedzający mają okazję znaleźć się w wielu miejscach z życia codziennego – w domu, parku czy w muzeum. Każda z ekspozycji znajduje się w zupełnej ciemności, dzięki której zwiedzający mają szansę po raz pierwszy w życiu poczuć się jak osoba, która straciła wzrok. Wystawa jest nie tylko niezwykłym przeżyciem dla zwiedzających. To przede wszystkim niebywale cenna lekcja, która zarówno uświadamia uczestników o sposobie poznawania świata, jak i o trudnościach osób, które żyją obok nas. To wartościowa i niezwykle ciekawa inicjatywa, która przełamuje tabu związane z niepełnosprawnością wzrokową. 0

MICHA Ł WRZOSEK

BARTŁOMIEJ MARCINKOWSKI

Pierwszy numer Magla w nowym roku akademickim jest zawsze wyjątkowy. Autorzy wracają z nową energią po wakacjach, czytelnicy wyglądają nowych treści. Czekamy na październikowe wydanie również dlatego, że towarzyszy mu Kulturalna Mapa Warszawy – efekt projektu towarzyszącemu magazynowi od kilku lat. Dział Warszawa składa gratulacje całemu zespołowi redakcyjnemu i wszystkim zaangażowanym, na czele z koordynatorkami: Alicją Utratą i Kingą Włodarczyk. Koniecznie zajrzyjcie, jakie miejsca przygotowano dla Was w KMW w tym roku. @kulturalna_mapa_warszawy

44–45

MA RIUSZ CELMER

zdjęcia: jaskorpion.wordpress.pl, restaurantguru.pl, Adam Stępień / Agencja Wyborcza.pl

WARSZAWA

GRY

recenzje /

Powrót do fizycznych wydarzeń to coś niesamowitego...

Remake remake’u OCENA:

88889 The Last of Us: Part I fot. materiały prasowe

Producent: Naughty Dog Wydawca PL: Sony Interactive Entertainment Polska Platformy: PlayStation 5 (recenzowana platforma)

P R E M I E R A : 2 W R Z E Ś N I A 2 02 2 R .

Od premiery The Last of Us minęło już prawie dziesięć lat. Gra, która początkowo wyszła na PlayStation 3 w 2013 r., by rok później pojawić się również na

się w losy naszych bohaterów. Widać to szczególnie w przypadku światła, które dzięki

ray tracingowi robi niesamowite wrażenie w opuszczonych budynkach.

PlayStation 4, doczekała się już swojego sequela wydanego w 2020 r. – T he Last

W porównaniu do wersji na PlayStation 4 sztuczna inteligencja, która steruje naszymi

of Us: Part II , by tym razem w jeszcze bardziej odświeżonej wersji powrócić na naj-

przeciwnikami, została znacząco ulepszona i niektóre starcia (lub próby ich ominięcia) są

nowszej generacji konsol Sony. Ponownie wcielamy się w rolę Joela, który w czasie

zdecydowanie trudniejsze. W przypadku problemów warto skupić się na, również moc-

globalnej pandemii, która odmieniła oblicze świata, stara się dostarczyć odporną

no odświeżonej, oprawie audio, która pozwala nam lepiej słyszeć przeciwników i lepiej

na infekcję Ellie do kwatery głównej rebeliantów sprzeciwiających się rządom woj-

przygotować się na walkę lub ciche eliminowanie wrogów. Twórcy nie zapomnieli rów-

skowych w strefach kwarantanny.

nież o haptyce i adaptacyjnych triggerach kontrolera DualSense. Różne bronie dają różny

Twórcy serii Uncharted specjalizują się już w grach, gdzie postać obserwujemy zza

efekt przy wciskaniu spustów, co tylko wzmaga uczucie immersji.

jej pleców i tak też jest w przypadku T he Last of Us: Part I. Przeplatają się elementy

Mimo że mamy do czynienia z remakiem, to najnowsza gra Naughty Dog nie wygląda

skradania i eksploracji z walką, głównie skupioną na eliminacji przeciwników z ukrycia

jak zwyczajowa próba dotarcia do portfeli graczy. Na każdym kroku widać chęć ulepsze-

lub staraniu się, by do tej konfrontacji nie doszło. Iście filmowa fabuła jest tu odwzoro-

nia oryginału oraz zastosowania nowych technologii i doświadczeń z aktualnej genera-

wana praktycznie jeden do jednego, ale nowe możliwości graficzne PlayStation 5 zde-

cji. Kilkanaście godzin z Joelem i Ellie to doskonały plan na kilka jesiennych wieczorów

cydowanie pomagają w ukazaniu najważniejszych scen oraz pozwalają lepiej zanurzyć

w oczekiwaniu na serial telewizyjny zapowiedziany na 2023 rok przez HBO.

MICHAŁ GOSZCZYŃSKI

Mały, ale wariat OCENA:

88889 WD_BLACK P40

Producent: Western Digital fot. Michał Goszczyński

Platforma: współpracuje z PC, PlayStation 4, PlayStation 5 (dla gier z PS4), Xbox One, Xbox Series (dla gier z Xbox One)

P R E M I E R A : S I E R P I E Ń 2 02 2 R .

Przy niewielkich rozmiarach pamięci wewnętrznej najnowszych konsol czy nawet

W kwestii prędkości jest bardzo dobrze – przegrywanie dużych gier to kwestia

gamingowych PC, akcesoria do przechowywania danych, w tym dyski przenośne,

kilku minut, w porównaniu do kilkudziesięciu w przypadku tradycyjnych dysków

stają się nieodzownym elementem wyposażenia każdego gracza.

talerzowych. Jest to z pewnością jeden z najszybszych dysków USB dostępnych

Jeden z najnowszych modeli z serii WD_Black – P40 – to mniejsza gabarytowo wersja

na rynku, szczególnie w przypadku odczytu, bo z zapisem bywa różnie i po pierw-

dysku P50, który został wypuszczony w 2020 r.. Poza zmniejszeniem całego urządzenia,

szych kilku GB danych prędkość może nieznacznie spaść. Gdyby nie to, to dysk

twórcy dodali do dysku LEDy, które dzięki współpracy z większością systemów do zarzą-

zasługiwałby z pewnością na najwyższą ocenę.

dzania profilami RGB sprzętu gamingowego dopasują się do istniejących ustawień graczy PC. W przypadku konsol rozgrywkę umilą nam pływające tęczowe barwy.

Niemniej dla osób, które nie chcą obciążać swojego łącza przez ciągłe ściąganie gier, do których wracają tylko raz na jakiś czas, lub po prostu, którym pamięć

Dysk dostępny jest w rozmiarach 500 GB, 1TB oraz 2TB. Pod aluminiową obudową

w konsoli lub PC nie wystarczy, jest to urządzenie, obok którego nie mogą przejść

kryje się dysk SSD w technologii NVMe oraz USB 3.2 gen 2x2 o przepustowości 20 Gbps.

obojętnie. Solidna konstrukcja, dobre wyniki i mały rozmiar obudowy to solidne

Obudowa nie ma żadnych otworów wentylacyjnych, ale jak zapewniają twórcy, to nie

plusy najnowszego dziecka WD_BLACK.

przeszkadza i dysk nagrzewa się bardzo powoli nawet pod pełnym obciążeniem.

MICHAŁ GOSZCZYŃSKI

październik 2022

GRY

/ Gamescom

Gamescom i devcom 2022.

Początek powrotu do normalności?

Po dwóch latach przerwy spowodowanej globalną pandemią COVID-19 najważniejsze europejskie wydarzenia w branży gier wideo powróciły do Kolonii i tysiące osób spragnionych nowych informacji o nadchodzących tytułach lub – w przypadku twórców – wymiany doświadczeń w realu, a nie za pośrednictwem telekonferencji, spotkały się w kompleksie Koelnmesse w sierpniu bieżącego roku.

T E K S T I Z DJ Ę C I A : M I C H A Ł G O S Z C Z Y Ń S K I

rzed rozpoczęciem właściwej części gamingowego tygodnia w Kolonii, czyli otwarciem targów gamescom, twórcy gier oraz osoby aspirujące do tego miana spotkały się na organizowanej od 2017 r. konferencji. Ta w tym roku była prowadzona hybrydowo, a większość sesji przedstawianych fizycznie można było zobaczyć również online. Do świata wirtualnego jednak ciężko przenieść to, co w takich wydarzeniach jest najważniejsze – networking oraz możliwość bezpośredniego przekazywania doświadczeń i uwag. Jest to szczególnie ważne dla osób dopiero rozpoczynających swoją przygodę z gamedevem, dlatego dla studentów organizatorzy jak zawsze przygotowali dużo tańsze bilety. W rezultacie na konferencje zawitało prawie 10 proc. więcej gości niż

P

odnotowano w trakcie ostatniej fizycznej edycji w 2019 roku. Program był wyjątkowo bogaty, na miejscu i na specjalnej platformie online odbyło się ponad 120 wykładów. Tematy prelekcji były zarysowane dość szeroko. Z jednej strony do dyspozycji gości były spotkania, które koncentrowały się na elementach cyklu produkcyjnego czy zarządzania produkcją gry wideo, a z drugiej poruszano tematy takie jak: edukacja w grach, sprawy prawne czy zdrowie psychiczne oraz dbanie o dobrostan pracowników i graczy. Dla osób zainteresowanych pracą w branży jest to świetne miejsce do złapania wiedzy i kontaktów, które pomogą w pierwszych krokach i projektach.

46–47

Nadal widoczne obawy Po zakończeniu dwudniowego devcom 24 sierpnia rozpoczęły się targi gamescom.

Mimo powrotu do Kolonii, piętno dwóch lat przerwy było widoczne na każdym kroku.

W porównaniu z blisko 374 tys. osób w 2019 r. liczba odwiedzających targi spadła o 100 tys.

Na halach brakowało również stałych gości imprezy, którzy z gamescomem byli od początku, czyli od 2009 r.. Próżno było szukać PlayStation czy Electronic Arts, zaś Ubisoft czy Microsoft pokazali się ze znacznie mniejszymi strefami dla fanów niż zazwyczaj. Z nadwiślańskich developerów zabrakło m.in. CD Projekt RED, a Techland wystąpił jedynie z dość fotogeniczną, naturalnych rozmiarów figurą Volatile, jednego z typów zombie, jakie możemy napotkać w Dying Light 2. Główny powód to z pewnością nadal pandemia. Jeszcze na miesiąc przed targami w Niemczech szalała kolej-

na fala koronawirusa, a liczba zakażeń sięgała 150 tys. Organizacja imprezy mogła więc być zagrożona, a wydatkowanie dużych środków na organizację strefy i produkcję materiałów promocyjnych mogło nie być dobrym pomysłem w oczach władających tabelkami w arkuszach kalkulacyjnych gamingowych korporacji.

Szkoda tylko fanów, którzy nie wszystkie wyczekiwane tytuły mogli obejrzeć.

Miejsce dla nowych… graczy?

Nieobecność dużych firm wcale nie oznacza, że wystawców w liczbach bezwzględnych było mniej. Liczba podmiotów, które wysta-

wiały się na tegorocznej edycji targów, przypominała te z 2019 r. Nieobecność EA czy PlayStation wykorzystali liczni twórcy przygotowujący gry indie, no i oczywiście dość rozbudowany niemiecki rynek wydawców i twórców gier, w tym oczywiście austriac-

ko-niemiecki Plaion – dawne Koch Media, które na targi przyjechało z nową nazwą i jedną z najlepszych stref w przestrzeni dostępnej dla publiczności. Przy braku dominacji molochów małym twórcom łatwiej było się przebić do świadomości odwiedzających i pod tym względem na pewno impreza nie zawiodła. Niemniej oznacza to pewną zmianę w formule. Dużo zależeć będzie od tego, co będzie za rok, kiedy, miejmy nadzieję, widmo pandemii nie będzie tak odczuwalne. W oczekiwaniu na przyszłoroczną imprezę poniżej można zapoznać się z kilkoma ciekawymi projektami, które można było zobaczyć w tym roku w Kolonii.

Lovecraft’s Untold Stories 2 Proza Lovecrafta to dzieła, do których często sięgają twórcy innych dzieł kultury – gier planszowych, filmów czy właśnie gier wideo. LUS 2 to sequel gry z 2019 r. wydawanej wtedy przez 1C Entertainment, a obecnie po zmianie właściciela i nazwy – Fulqrum Publishing. Mamy do czynienia z action RPG z domieszką rougelike . Historia przedstawiona w grze jest w pełni oryginalna, nieoparta wprost na książkach Lovecrafta. Do dyspozycji gracza jest sześć postaci, pomiędzy któ-

gamescom /

GRY

rymi można się dowolnie przełączać. Każda z nich ma swój ekwipunek, który jest niezbędny, aby pokonywać napotkanych przeciwników. Jednak potężniejszy ekwipunek może doprowadzić postać do szaleństwa i zakończenia gry. Premiera tego tytułu jest zaplanowana jeszcze na wrzesień, więc czytając te słowa można już zapoznać się z pełną wersją gry.

System Shock Remake hitu z 1994 r. to jedna z ciekawszych produkcji, jakie w swojej ofercie ma Prime Matter, czyli linia wydawnicza Plaion.

Ta strzelanka z perspektywy pierwszej osoby z elementami RPG pełnymi garściami czerpie z pierwowzoru sprzed prawie 30 lat. Ulepszone sterowanie i grafika pozwolą łatwiej zanurzyć się w fabułę, tak popularną w okresie lat 90. – sztucznej inteligencji przejmującej władzę nad światem, czy w tym wypadku stacją kosmiczną. Naszym bohaterem jest haker, którego umiejętności będą kluczowe w pokonaniu programów, jakie na drodze postawi nam SHODAN. Wszędzie widoczne elementy cyberpunkowe przyciągną na pewno wielbicieli tego gatunku.

Project Hellcat Swoista mieszanka platformówki 2D/3D i gry akcji 3D łącząca w sobie elementy NieR: Automata (sposób przejść między 2D i 3D w sekcjach platformowych) oraz serii Devil May Cry (walka). Niesforna córka wyrusza na ratunek matce, która jest dyrektorem magicznego teatru – więzienia dla demonów. Dzieło

godówkę, gdzie tytułowa Lana wraz z wierną kotopodobną towarzyszką Mui przemierza świat zaatakowany przez złowrogie roboty. Na każdym kroku napotyka zagadki środowiskowe, które zmuszają gracza by ruszyć głową i skorzystać np. ze współpracy z Mui, by dostać się w pozornie niedostępne miejsce. Już na wiosnę 2023 r. będzie można się przekonać, na ile głośno będzie o tym arcyciekawym tytule ze Szwecji.

Składniki możemy wydobywać praktycznie ze wszystkiego, co napotkamy, by następnie eksperymentować z nimi w naszym laboratorium i nabywać nowe zdolności, które wykorzystamy w eksploracji. Na ten moment informacje o tytule są dość skąpe, ale niedługo planowane jest uruchomienie Early Access, by każdy fan mieszania w kociołku mógł się przekonać, czy to tytuł dla niego.

Play Anywhere

Moonshine Inc

Jedną z ciekawszych rzeczy, jakie Microsoft pokazał na tegorocznym gamescomie, była nowa aplikacja w ramach Play Anywhere, czyli znanego kiedyś pod nazwą xCloud xboxowego grania w chmurze. Tym razem ekipa zielonych zdobyła telewizory Samsung z 2022 r., gdzie dostępna będzie preinstalowana aplikacja. Telewizor i jego procesor wspomagają apkę w wyświetlaniu treści w rozdzielczości 4K. Trzeba przyznać, że podpinanie pada bezpośrednio do TV i granie bez konieczności korzystania z żadnych zewnętrznych urządzeń to nie przelewki. A dla MS kolejny krok w zdobyciu większego udziału w rynku. Ciekawe, kiedy przyjdzie pora na Android TV.

Kto nie marzy o własnej bimbrowni? Klabater umożliwia realizację tego marzenia.

Moonshine Inc to symulator bimbrownika,

Street Fighter VI

studia Ironbird Creations z siedzibą w Krakowie to bardzo interesująca mieszanka stylów.

Chociaż jesteśmy dopiero na samym początku procesu tworzenia gry – gamescom to dopiero ogłoszenie pierwszych informacji o tym tytule – to zapowiada się on bardzo ciekawie.

Planet of Lana Większa ekspozycja gier niezależnych umożliwiła błyszczenie takim tytułom jak Planet of Lana. Szwedzkie studio Wishfully inspirując się produkcjami anime Studio Ghibli szykuje przy-

Nowa odsłona jednej z najbardziej uznanych serii bijatyk to oczywiście duże wydarzenie dla każdego fana gier tego typu. Capcom zaprezentował nowe demo, by na własne oczy móc przekonać się, co nowego zaproponowali. Dla nowicjuszy w SF przygotowano nowy system sterowania, który nawet dla weteranów może być niezłą ciekawostką. Po kilkudziesięciu minutach spędzonych z Ryu i spółką uwagę zwróciła również oprawa. Odpalaniu kolejnych ciosów i specjali często towarzyszy chlapnięcie kolorową farbą wprost w „kamerę”. Dodaje to starciom sporo dynamizmu, a zarazem czyni rozgrywkę bardziej kolorową i przyjemną dla oka. Jak prezentuje się finalna wersja przekonamy się już w 2023 r.

Last Alchemist Połączenie przygodówki i gry typu sim, gdzie jako młody adept sztuki alchemicznej musimy przywrócić jej dawną świetność.

który po upadku swojego imperium przenosi się do małej miejscowości, by zacząć od zera.

Dość rozbudowany system zarządzania procesem produkcji księżycówki pozwala zbudować swoją pozycję od szaraczka, przygotowującego swój produkt w beczce, do lokalnego potentata branży alkoholowej. Przygotowywanie kolejnych receptur wymaga dostosowania licznych parametrów, by odtworzyć wzorzec danego gatunku alkoholu. Miłośnicy tabelek i wykresów będą zadowoleni.

WD Black Gamingowa seria dysków twardych od Western Digital i tym razem nie zawodzi.

Zapoczątkowana kilka lat temu na gamescomie, tym razem zaprezentowała nowe produkty. W szczególności wiele miejsca poświęcono dyskowi SSD USB P40, o którym możecie przeczytać w tym numerze Magla, oraz klasycznego SSD SN850X, czyli ulepszonej konstrukcji sprzed roku. Poszukiwacze większych zasobów pamięci do PC lub konsol powinni być zadowoleni. 0

październik 2022

TECHNOLOGIA I SPOŁECZEŃSTWO

/ bezsenność

nie da się odkisić ogóra

(Dobra)noc Bezsenność może objawiać się w różny sposób. Jednak każdy z nich potrafi przysporzyć cierpienie.

Bezsenność niejedno ma imię – ale wspólny mianownik już tak: cierpienie. Cierpienie tych, którzy na nią chorują. Jak więc je przerwać i odzyskać naturalny sen?

T E K S T:

A N G E L I K A G R A B OW S K A G R A F I K A : M A Ł G O R Z ATA B O C I A N

en z powiek sama sobie spędzam jak kat i znów zalewa mnie żal – śpiewa Natalia Szroeder w piosence Para.

Motyw bezsenności jest wszechobecny w kulturze i popkulturze – nie tylko w muzyce, ale i w filmach, czy książkach. Zdiagnozowanie tego zaburzenia nie jest jednak tak oczywiste, jak mogłoby się wydawać. Warto znać jego granice i poznać przesłanki, które wskazywałaby na to, że należy szukać pomocy.

S

Bezsenność – co to takiego?

Sen to jedna z głównych, fizjologicznych potrzeb człowieka. Dla wielu wydaje się to oczywiste i nie poświęcają temu tematowi zbytniej uwagi. Inaczej jest u osób, które mierzą się z bezsennością. Niektóre z nich cały dzień myślą o nadchodzącej nocy i o tym, czy uda im się zasnąć. Jednak nie każda nieprzespana noc wskazuje na problemy ze snem.

Gdy przechodzi się przez chorobę, zmienia się nawyki zasypiania lub noc poprzedza stresujący dzień, np. w trakcie którego zdaje się egzamin na prawo jazdy – to naturalne, że można borykać się z niespokojnymi wieczorami.

Zazwyczaj kiedy niesprzyjające czynniki mijają, kończą się także problemy ze snem – wtedy mówi się o bezsenności przygodnej. Nie jest to powód do zmartwienia, ale jeśli objawy bezsenności występują minimum 3 razy w tygodniu przez co najmniej miesiąc, należy sięgnąć po specjalistyczną pomoc. Eksperci wyróżniają 3 podstawowe objawy bezsenności jako zaburzenia snu: trudności w zasypianiu (długie godziny spędzone w łóżku przed zaśnięciem), przebudzenia w środku nocy (trudność w ponownym zaśnięciu po przebudzeniu), budzenie się zbyt wcześnie rano (mimo niewystarczającej ilości snu). Objawy mogą występować w różnych kombinacjach: wszystkie, tylko jedno z nich lub naprzemiennie. Bezsenności często towarzyszy również natłok myśli przed snem. Mózg, zamiast wyciszyć się, jest jeszcze bardziej aktywny niż w ciągu dnia. Kolejnym ważnym czynnikiem jest fakt, jak dana osoba reaguje na swoje problemy ze snem. Jeśli powoduje to u niej pani-

48–49

kę, lęk pobudza umysł jeszcze bardziej, przez co tworzy się błędne koło. Nadmierne wzbudzenie, które towarzyszy osobom z bezsennością, uniemożliwia zapadnięcie w sen. Często powodem wzbudzenia jest wyżej wspomniany lęk, stres, a także inne choroby.

O jej braciach i siostrach Kolejny problem w diagnozie bezsenności pojawia się, gdy pacjent cierpi na inną chorobę – sama bezsenność często jest skutkiem innych przypadłości: chorób somatycznych (np. nadciśnienie, schorzenia dróg moczowych), zaburzeń psychicznych (np. depresja, zaburzenia lękowe), czy innych zaburzeń snów (np. rytmów okołodobowych). Jeśli boryka się z inną dolegliwością medyczną, najpierw należy zająć się leczeniem „podstawowej choroby”. To jednak nie zawsze koniec komplika-

cji – zdarza się, że dana osoba cierpi i na bezsenność, i na inne schorzenie. Dla przykładu osoby z zaburzeniami lękowymi często mierzą się również z problemami ze spaniem, ponieważ nadmierny lęk wprowadza ich organizm w stan gotowości i alarmu. To nie pozwala na wyciszenie się i zaśnięcie. W takim przypadku mówi się o bezsenności współwystępującej. Mimo że występuje ona z inną chorobą należy ją leczyć jako odrębny problem.

Jak leczyć bezsenność?

W zaburzeniach psychicznych leczenie wymaga czasu, zaangażowania pacjenta, stosowania się do zaleceń, a często także farmakoterapii. W bezsenności nie jest inaczej, choć jako pierwszą metodę leczenia rekomenduje się terapię poznawczo-behawioralną, anie leczenie farmakologiczne. Leki są wdraża-

bezsenność /

ne do leczenia, kiedy sama terapia jest niewystarczająca lub niedostępna dla pacjenta.

Dlaczego? Leki nasenne dają ulgę w cierpieniu i pozwalają zasnąć, jednak działają wyłącznie na skutek, a nie na przyczynę, która wywołuje bezsenność. Ponadto leki typowo nasenne szybko uzależniają, dlatego powinno stosować się je tylko doraźnie. Co prawda, obecnie istnieją również leki, które można przyjmować długotrwale, a ich działanie nie jest uzależniające, np. leki przeciwdepresyjne z grupy leków atypowych. Mimo to nie wpływają one dobrze na sen, ponieważ powodują poczucie przymusu wzięcia tabletki, aby zasnąć. Sen staje się czymś nienaturalnym i wymuszonym, a w przeciwdziałaniu bezsenności dąży się do samodzielnego snu pacjenta.

Doktor Michał Skalski w rozmowie z doktor Małgorzatą Fornal-Pawłowską mówi: Leczenie bezsenności w Polsce polega więc głównie na podawaniu leków. Nie jest to zgodne z zaleceniami ekspertów. To terapia poznawczo-behawioralna powinna być pierwszoplanowym rozwiązaniem na to zaburzenie snu. Moim marzeniem jest, aby na opakowaniu leków nasennych znalazły się choćby podstawowe zasady behawioralne (higiena snu). To byłoby już coś. Terapia poznawczo-behawioralna skupia się m.in. na zmianie szkodliwych nawyków i wypracowaniu odpowiedniego trybu życia. Głównym jego filarem jest zadbanie o wyżej wspomnianą higienę snu. Polega ona na codziennym (nawet w dni wolne) wstawaniu i kładzeniu się o tej samej porze. Czas spędzony w łóżku nie powinien przekraczać 8 godzin.

Niezalecane są także drzemki w ciągu dnia czy odsypianie bezsennej nocy. Łóżko zaś powinno służyć jedynie do spania. Nie do nauki, czytania czy leżenia. Trzeba pamiętać również o regularnych posiłkach i odpowiednim nawadnieniu.

Po południu należy unikać spożywania kofeiny, a wieczorem cukru, alkoholu i nikotyny. Z kolei w trakcie dnia warto zadbać o aktywność fizyczną. Nie muszą być to bardzo męczące treningi, wystarczy nawet 30 minut spaceru. Ważne jednak, aby być aktywnym każdego dnia. Kolejnym czynnikiem wspomagającym jest zrezygnowanie przed snem z korzystania z urządzeń elektronicznych, które emitują niebieskie światło.

Współcześnie ludzie przed snem często przeglądają Instagrama, TikToka czy inne media społecznościowe. Z badania przeprowadzonego w 2020 r. przez Mobiem Polska wynika, że aż 60 proc. Polaków w przedziale wiekowym 15-35 lat ma telefon przy sobie przez cały dzień, a blisko 70 proc. jest skłonna wrócić po zapomniany smartfon nawet kosztem spóźnienia się do pracy lub szkoły. W tych przypadkach pomocne okazują się aplikacje blokujące social media, np. AppBlock. W tro-

TECHNOLOGIA I SPOŁECZEŃSTWO

sce o higienę snu zaleca się stworzenie rytuału, który będzie poprzedzał kładzenie się do łóżka. Powinno być to coś wyciszającego i relaksującego, np. czytanie książki, słuchanie muzyki, czy rozciąganie. Możliwości jest wiele, tak samo jak wiele osobowości – ważne żeby było to po prostu przyjemne dla osoby, która będzie wykonywać daną czynność. Podobnie jest z sypialnią – w zależnością od warunków mieszkalnych, warto zadbać, aby w pokoju było ciemno i chłodno – zaleca się temperaturę między 15.5°C a 19.5°C. Gdy zaś zdarza się, że osoba nie może zasnąć albo przebudzi się w środku nocy nie powinna sprawdzać godziny i myśleć o tym, ile jeszcze czasu zostało do porannego budzika. Zamiast tego może wstać z łóżka, przejść się po pokoju, rozciągnąć czy podjąć lekką aktywność, np. popisać w dzienniku, a następnie spróbować ponownie zasnąć.

Samospełniająca się przepowiednia?

Oprócz wypracowania odpowiedniej higieny snu, terapia poznawczo-behawioralna skupia się również na pracy z myślami, które utrudniają zaśnięcie. Wbrew pozorom to, o czym myślimy ma ogromny wpływ na zdarzenia w naszym życiu. Myśli potrafią być katalizatorem wielu zmian w organizmie.

Aaron Beck, jeden z twórców terapii poznawczej, stworzył model funkcjonowania psychicznego, który określa się kajzerką. Uważa on, że myśli, emocje, reakcje fizjologiczne i zachowania wzajemnie na siebie oddziałują. Kiedy dana osoba nie może zasnąć, w jej głowie może pojawić się tzw. myśl automatyczna, np. jestem beznadziejna, nie dam rady dłużej tak żyć. W efekcie czuje ona smutek i gniew na całą sytuację, a to z kolei pobudzi ciało, np. ręce zaczną jej drżeć, a serce szybciej bić. W obawie o swój stan zdrowia osoba ta może np. odwołać jutrzejsze ważne spotkanie, a w konsekwencji wracać do tej samej myśli, która rozpoczęła całą lawinę. To błędne koło można przerwać właśnie pracą nad myślami. Wymaga to jednak zaangażowania pacjenta i samodyscypliny. Myśli automatyczne to zniekształcenia poznawcze. Są nawykami, które człowiek zdobywa od najmłodszych lat, poznając świat oczami swoich najbliższych.

Kiedy jest się dzieckiem to, co mówią rodzice wydaję się być obiektywną prawdą, więc jeśli często słyszy się: poczekaj, pokażesz mi to później, człowiek wykształca w sobie schemat nie jestem ważny. Konsekwencją takich schematów są właśnie negatywne myśli, z którymi można żyć wiele lat, nie zdając sobie sprawy, jak krzywdzące one są. Oczywiście da się je zmienić, ale trzeba pamiętać, że nie da się w tydzień wykreślić z życia tego, co panowało w nim

od lat. Podobnie jest z ćwiczeniami na siłowni – jeśli chce się widzieć efekty trzeba trenować z odpowiednią częstotliwością. Przy zmianie zniekształconych myśli (np. jeśli nie zasnę, to nie dam rady iść jutro do pracy i na pewno wkrótce ją stracę) ważne jest zauważanie ich, kiedy pojawiają się w głowie i uświadomienie sobie, że to tylko myśl, anie prawda. Następnym krokiem jest stworzenie myśli alternatywnej – bardziej prawdopodobnej, niebędącej pułapką myślową.

Kolejną sprawdzoną techniką jest prowadzenie tabeli z myślami automatycznymi. Zapisuje się w niej sytuację (np. jest 2 w nocy, leżę w łóżku i nie mogę zasnąć, serce szybko mi bije), emocje i ich nasilenie (np. lęk: 80 proc., złość: 60 proc.), myśli automatyczne (na pewno stanie mi się coś złego) oraz myśli alternatywne i procentowa wiara w nie (nie mogę zasnąć, ale jestem zdrowa. Serce bije mi szybciej, ponieważ jestem zestresowana i to naturalna reakcja organizmu: 30 proc.). Procenty zapisuje się po to, aby monitorować swoje postępy. Z początku wiara w alternatywne myśli jest mała, ale z czasem rośnie i staje się silniejsza od lęków.

Od niedawna w Polsce powstała również aplikacja cyfrowa Terapia Bezsenności, która swoją strukturą i treścią odzwierciedla program terapeutyczny stosowany w gabinecie.

To z pewnością ułatwienie dla osób, których nie stać na prywatne wizyty lekarskie i dla tych, którzy nie mają czasu lub możliwości dojeżdżać do lekarza czy psychoterapeuty. 0

Informacja Jeśli zauważyłaś/zauważyłeś, że śpisz coraz gorzej, krócej albo w ogóle nie możesz zasnąć, nie bój się zgłosić po specjalistyczną pomoc. Nie lekceważ bezsenności, ponieważ nieleczona może postępować i negatywnie wpływać na cały organizm. To zaburzenie, z którym można skutecznie walczyć. Udaj się do psychoterapeuty lub psychiatry, a on z pewnością pokieruje twoim dalszym leczeniem. Pomocy można szukać także tutaj: Telefon Zaufania dla Dorosłych w Kryzysie Emocjonalnym: 116 123 (czynny codziennie, od 14.00 do 22.00, połączenie jest bezpłatne) Telefon Zaufania dla Dzieci i Młodzieży: 116 111 (czynny całodobowo, 7 dni w tygodniu, połączenie jest bezpłatne). Możliwe jest także skonsultowanie się przez wiadomość, po wcześniejszym zalogowaniu się na stronie 116111.pl (oczekiwanie na odpowiedź może potrwać do kilkunastu dni, dlatego w sytuacjach nagłych lepiej zadzwonić).

Centrum Wsparcia dla Osób Dorosłych w Kryzysie Psychicznym: 800 70 2222 (czynny całodobowo, 7 dni w tygodniu, połączenie jest bezpłatne). Możliwe jest także skonsultowanie się poprzez wysłanie wiadomości na adres e-mail: porady@centrumwsparcia.pl lub przez czat na stronie www.centrumwsparcia.pl

październik 2022

TECHNOLOGIA I SPOŁECZEŃSTWO

/ nowe technologie

Kawałek nieba Od powstania pierwszych ogólnodostępnych serwisów opartych na przetwarzaniu danych w chmurze (ang. cloud computing) minęło już 15 lat. W tym czasie model ten znacznie ewoluował i stał się nieodłącznym elementem strategii przedsiębiorstw IT . Tym bardziej zaskakujący jest fakt, że część tak dojrzałego obszaru pojawia się w raporcie Tech Trends 2022 jako trend technologiczny. Chmury wertykalne, bo o nich mowa, to odpowiedź dostawców rozwiązań na coraz bardziej uregulowane i specyficzne środowiska biznesowe potencjalnych klientów.

T E K S T:

M AT E U S Z K L I P O

andemia COVID-19 po raz kolejny pokazała, jak dług technologiczny wpływa na efektywność prowadzonego biznesu. Firmy w niezwykle krótkim czasie musiały przenieść swoje operacje do środowiska zdalnego – te, które zrobiły to najszybciej mogły kontynuować pracę, dla innych wiązało się to z dużą transformacją i przerwami w ciągłości działania. Organizacje zaczęły szukać rozwiązań, które pozwolą im pozostać szybkie i efektywne przy jednoczesnej gwarancji redukcji kosztów. Jednym z pomysłów było odciążenie procesów IT poprzez przeniesienie zasobów do chmury obliczeniowej. Pociąga to za sobą szereg zalet m.in. oszczędności wynikające z braku kosztów utrzymania i rozwoju infrastruktury. Taka operacja gwarantuje również dostęp do unikalnych aplikacji, danych i gotowych rozwiązań pudełkowych (skonfigurowanych serwisów typu SA AS – software as a service, które wymagają tylko zasilenia własnymi danymi). Cloud computing stał się nieodłącznym elementem prowadzenia biznesu a technologia chmurowa na stałe wpisała się w DNA zespołów IT.

P

Po nitce do kłębka W odpowiedzi na zapotrzebowanie rynku giganci chmurowi, tacy jak Microsoft (platforma Azure), Google (GCP – Google Cloud Platform) i Amazon (AWS – Amazon Web Services) przygotowali szereg rozwiązań, w tym akceleratorów i APIs (ang. interfejs aplikacji do programowania), które po odpowiedniej konfiguracji pomagają rozwiązać problemy przedsiębiorstw.

Niestety, w niektórych przypadkach generyczne rozwiązania i serwisy oferowane przez „największych” nie były wystarczające. Oferowane produkty wymagały od kupującego konfiguracji, integracji i pracy administracyjno-deweloper-

50–51

skiej, która była zarówno droga, jak i czasochłonna. Powstała potrzeba stworzenia dedykowanych rozwiązań chmurowych, które w krótkim czasie będą w stanie zaadresować problemy specyficzne dla danej branży. Ten na początku niezagospodarowany, niszowy obszar okazał się idealny dla mniejszych graczy – to właśnie oni zaczęli tworzyć pierwsze chmury wertykalne.

Wynajdywać koło na nowo Chmura wertykalna to zbiór usług i aplikacji do przetwarzania zoptymalizowanych w taki sposób, aby adresować potrzeby konkretnej branży lub specyficznego modelu biznesowego. Dzięki spełnieniu unikalnych wymogów klientów, tak przygotowana paczka tworzy rzeczywistą wartość dodaną dla

nowe technologie /

przedsiębiorstwa poprzez oszczędność czasu i kosztów tworzenia zawartości. Przesłanką do wykorzystania chmury wertykalnej w danej organizacji są przede wszystkim regulacje, zapisy i procesy, które nie występują w żadnym innym biznesie. Do głównych obszarów, w których stosuje się tę technologię zalicza się branżę finansową, produkcyjną, edukacyjną, medyczną, paliwową czy nawet sektor rządowy.

Branża medyczna początkowo wykorzystywała technologię chmurową do zarządzania i archiwizacji danych. Możliwości przetwarzania w chmurze sprowadzały się do wykorzystania jej jako dużego dysku na informacje, które nigdy nie zostaną wykorzystane. Wraz z wprowadzeniem regulacji HIPA A (Health Insurance Portability and Accountability Act) w 1996 r. firmy z obszaru medycznego zostały zobowiązane do ochrony danych medycznych i przechowywania ich w określonych warunkach. Był to impuls do stworzenia dedykowanego podejścia do bezpieczeństwa informacji, jak również umiejętnego archiwizowania dokumentacji pacjentów. Umieszczenie tego typu danych w chmurze wymaga spełnienia wielu restrykcyjnych wytycznych, co w przypadku tworzenia rozwiązania od początku może okazać się bardzo kosztowne a nawet nieopłacalne. Zbudowanie dedykowanej chmury wertykalnej dla branży medycznej okazało się opłacalną niszą dla mniejszych graczy np. Virtustream Healthcare Cloud.

Obecnie pionierzy chmurowi w branży medycznej pracują nad zbudowaniem modeli predykcyjnych, które na podstawie przechowywanych danych o pacjentach mogą ulepszyć i spersonalizować proces leczenia.

Olbrzymy i ekosystemy Słowo niszowy w kontekście rynku IT zazwyczaj kojarzy się z niewielkim problemem, który adresowany jest przez jedną firmę technologiczną i jej autorski program. Sytuacja przedstawia się odmiennie w przypadku chmur wertykalnych. Mimo bardzo wąskiej specjalizacji, szacuje się, że rynek ten osiągnie wartość 640 mld dol. w 2027 r. Nie dziwi więc, że do rywalizacji o jego fragment stają również giganci technologiczni.

Przykładem olbrzyma działającego wertykalnie jest Amazon ze swoim AWS GovCloud – odizolowanym regionem AWS zawierającym centra danych dedykowane dla rządu Stanów Zjednoczonych. Agencje rządowe mogą korzystać ze swoich wrażliwych danych w chmurze przy zachowaniu zasad bezpieczeństwa. Dostęp do serwerów posiadają tylko obywatele USA, którzy znajdują się na

TECHNOLOGIA I SPOŁECZEŃSTWO

terenie Stanów Zjednoczonych. Wszystkie logowania do serwera są dokładnie analizowane a proces autentykacji wymaga wielokrotnego uwierzytelniania. Z rozwiązania firmy Amazon korzystają m.in. Departament Obrony (DoD) czy jednostki FBI (CJIS).

Analogicznym rozwiązaniem jest Azure for Government, który wykorzystują m.in. rząd chiński i amerykański. Przykładów takiego zastosowania chmury można również doszukać się na rynku polskim. Chmura krajowa we współpracy z Google stworzyła dedykowany region GCP w Polsce, co pozwala na minimalizację opóźnień w przesyłce danych, jak również rezydencję danych na terytorium RP, czyli pełną zgodność z regulacjami i wymogami sektorowymi.

W chmurach branżowych firmy znajdzie się znacznie więcej niż tylko produkty i usługi opracowane przez większych i mniejszych dostawców. Wraz z rozwojem wertykalnym zaczyna powstawać ekosystem rozwiązań specyficznych dla branży, które poprzez prostą integrację mogą jeszcze bardziej zautomatyzować i rozwinąć sposób prowadzenia biznesu. Do uznanych dostawców w tym obszarze zalicza się m. in. MuleSoft (szyna danych), Oracle (modele AI i rozwiązania chmurowe), Salesforce (chmura marketingowa), SAP (rozwiązania typu ERP), ServiceNow (automatyzacja procesów biznesowych), a także wiele rozwiązań typu open-source (ogólnodostępne darmowe programy) i technologie start-upów.

Go with the flow, but carefully Tech Trends 2022 wskazuje kierunki, na które warto zwracać uwagę w najbliższym czasie w obszarze zarządzania środowiskiem IT. Warto jednak pamiętać, że nie zawsze przejście na nową technologię (np. chmurę wertykalną) to najlepsze możliwe rozwiązanie. Czynnikiem, który w największy sposób decyduje, czy należy przenieść proces do chmury, czy może tego nie robić jest unikalność rozwiązania. Jeżeli oprogramowanie lub aplikacja posiadana przez firmę gwarantuje przewagę konkurencyjną, to nie należy z nich pod żadnym pozorem rezygnować na rzecz technologii chmurowej. Może się okazać, że zastąpienie obecnych procesów będzie nieskuteczne lub spowoduje dodatkowe koszty.

Jeżeli rozwiązanie natomiast jest generyczne a procesy łatwe do przeniesienia lub odwzorowania w chmurze, to takie przejście powinno się wykonać. Szereg produktów, które oferują usługi chmurowe, jest dużo większy niż kilka lat temu. Dostawcy technologii oferują zbliżone produkty i rozwiązania, dlatego przed implementacją dobrze jest rozeznać się w dostępnych rozwiązaniach.

Przed przejściem na chmurę wertykalną należy przeprowadzić analizę własnego środowiska IT wspólnie z zespołem biznesowym. Trzeba podkreślić rolę jaką odgrywa technologia w prowadzeniu biznesu, i w jaki sposób powinna być rozwijana. Dobrym pomysłem jest również stworzenie repozytorium procesów i wskazanie: jakie serwisy chmurowe je wspierają. Warto się zastanowić, czy każdy z funkcjonujących elementów może i powinien być przeniesiony, czy może warto zostawić go na serwerze lokalnym (ang. on-premise). Najwięksi dostawcy chmury wraz z partnerami technologicznymi oferują wsparcie i doradztwo w zakresie wyboru dystrybutora i późniejszej migracji do chmury wertykalnej.

Ku przyszłości Rozwiązania i programy zbudowane wewnątrz firmy (tzw. in-house development), które nie są wrzucane do chmury, z czasem zaczną odgrywać mniejsze znaczenie. Rynek technologii chmurowej jest jednym z najszybciej rozwijających się obszarów IT, dlatego aby za nim nadgonić trzeba regularnie dokonywać aktualizacji i ulepszeń własnych narzędzi. Rozwiązania chmury wertykalnej pozwalają na utrzymanie tego tempa, jak również gwarantują elastyczność, redukcję kosztów, automatyzację, dostęp do unikalnych danych i gotowych programów, które można wykorzystać prosto z pudełka.

Im wcześniej nastąpi przejście na rozwiązania oparte o chmurę obliczeniową, tym mniej systemów trzeba będzie dostosowywać w przyszłości.

W mojej ocenie to, co oddziela firmę od swoich konkurentów, to te 5–10 proc. głównych operacji, które są unikalne. Implementacja chmury wertykalnej pozwala na zredukowanie czasu konfiguracji rozwiązania i skupieniu się na tych wpływowych obszarach tworzących przewagę komparatywną. Dostawcy chmury wstępnie zidentyfikowali główne problemy w prowadzeniu biznesu, a co najważniejsze – większość z nich została już rozwiązana – mówi Wojciech Misiura, Data Engineer.

Współcześnie niemal każda firma korzysta choćby częściowo z możliwości, jakie oferuje chmura obliczeniowa. Przejście na tego typu technologie jest zazw yczaj procesem długotrwałym, który postępuje stopniowo, ale nie utrudnia prowadzenia działalności. Warto jednak podkreślić, że najczęściej każda dodatkowa aplikacja w chmurze przynosi wzrost efekty wności i w ydajności, co jest początkiem w transformacji cyfrowej przedsiębiorstwa. 0

październik 2022

CZARNO NA BIAŁYM / miasto królów Szkocji Wrzosek pieniądze wziął, a moja belka dalej ostatnia.

Mgliste miasto Edynburg T E K S T I Z DJĘC I A : A LE KSA N D R A G RO DZ K A I NS TA G R A M: @S Z T U K A _ P RO S TOT Y dynburg to miasto narodzin Harry’ego Pottera. Znajduje się tu kawiarnia, w której J. K. Rowling napisała swoją słynną serię książek. Zamek na wzgórzu, który przypomina Hogwart, oraz inne klimatyczne miejsca sprawiają, że na każdym kroku można poczuć się jak w filmie o młodych czarodziejach.

Miasto jest niesamowicie urokliwe, każda uliczka ma w sobie „to coś” – zwłaszcza w czasie pochmurnej i deszczowej pogody. Tradycyjnie turyści poza zamkiem odwiedzają Victoria Street, Lawnmarket czy High Street. Rzeczywiście są to miejsca warte uwagi, natomiast niestety w sezonie bardzo zatłoczone.

Tym, których interesuje poznanie mniej obleganych zakątków stolicy Szkocji, polecam położony na wzgórzu park Calton Hill, z którego rozciąga się piękny widok na miasto, uroczą dzielnicę Dean Village położoną w dolinie rzeki Water of Leith oraz Royal Botanic Garden. 0

E

52–53

miasto królów Szkocji /

CZARNO NA BIAŁYM

październik 2022

CZARNO NA BIAŁYM / miasto królów Szkocji

54–55

CZARNO NA BIAŁYM

zakamarki umysłu Alicji /

Wszystko, co piękne, na pewno nie w Białymstoku zczerze – marząc o dziennikarskiej karierze i w kółko wyobrażając sobie siebie odnoszącą sukcesy w tej dziedzinie, nie przypuszczałam, że mój pierwszy felieton będzie nosił taki tytuł. Tak naprawdę jest on efektem czystego przypadku i kompletnego braku weny. Mam nadzieję, że patrząc na całość tego dzieła, nie będzie za bardzo widać tego, jak usilnie próbuję wykrzesać z siebie cokolwiek. Ostatecznie liczę, że „artystyczny” chaos czy nieład, który teraz zupełnie (nie)świadomie tworzę, będzie w jakimś stopniu czytelny i dotrwacie ze mną do końca. A może nawet wzbudzi jakieś emocje, pozytywne czy to negatywne? Jeszcze lepiej. Jeśli będzie wam trudno, to też świetnie – o to mi chodzi. Poczujcie głęboko to, z czym się zmagam. Czyżbym właśnie odkryła genialny sposób na uniwersalność tekstu? Dosłownie każdy czytelnik będzie utożsamiał się z autorem, poprzez trud przebrnięcia przez ten sam tekst, który on tworzył. A to właśnie nas łączy – męka w przedarciu się przez ten felieton… i może nutka ciekawości, co z tego wyniknie. Zapraszam więc w tę wyboistą podróż po zakamarkach mojego umysłu. Całość powstała we współpracy z moją ostatnią szarą komórką.

Na początek podejmę się wątku Białegostoku, na uwzględnieniu którego bardzo mi zależało. Łatwo byłoby wywnioskować, że jest on dla mnie wyjątkowo istotny, skoro pojawił się w tytule, ale oczywiście już wcześniej zdradziłam, że jest tylko wynikiem ciągnącej się już od paru dni twórczej pustki. Właściwie prawda wygląda trochę inaczej. Jeszcze wczoraj (nie wasze wczoraj, a moje pewnego wrześniowego dnia) zaplanowałam napisanie tekstu w całości poświęconego temu magicznemu miastu, na którym nie zostawiłabym suchej nitki. Później zmieniłam zdanie, nie dysponując odpowiednim zapleczem empirycznym na szkalowanie Białegostoku. Nie miałam ku temu najmniejszego powodu, a co za tym idzie – jakichkolwiek rzetelnych argumentów popierających moją roboczą tezę. Wszystko sprowadza się do tego, że chciałam zrobić na złość komuś, kto i tak zapewne nie sięgnie po mój wymęczony artykuł. Zdałam sobie również sprawę, że nie chciałabym pisać w negatywnym tonie, będąc (o dziwo!) w całkiem dobrym humorze. Zaciskam więc zęby i ruszam dalej w poszukiwaniu nagłego przypływu natchnienia, który ostatecznie się nie pojawił.

Moim pierwszym pomysłem było napisanie czegoś głębokiego. Wpadłam na fajny tytuł, który sprawdziłby się nawet jako nazwa cyklu felietonów. Może i nie był to

S

w pełni rozwinięty projekt, ale sam szkic był na tyle silny, by móc popuścić wodze wyobraźni. Różnica jest jednak taka, że miałam wtedy zgoła odmienny nastrój – dosyć depresyjny i trochę melancholijny. Chciałam napisać coś z przesłaniem, coś moralizującego, co by mi teraz zupełnie nie podeszło. Na dodatek i tak wszystko przepadło w momencie, gdy zdecydowałam się obejrzeć film zamiast pracować – wena jak odeszła, tak już nie wróciła. Nieustannie powtarzam ten błąd. Stawiam przyjemność ponad wszystko i (nie)stety widać tego efekty. Poświęcając już jednak szczególną uwagę wspomnianemu miastu, powinnam chociaż domknąć jego temat. Chciałam się pośmiać, nazywając go miejscem zabitym dechami. Opowiedzieć, że nie ma tam nic, a przyjezdni trafiają tam jedynie z konieczności. Te odczucia wiążą się pewnie z moim wielkomiejskim upodobaniem do życia. Nie wiem, czy miałabym Białemustokowi coś konkretnego do zarzucenia, ale zostaję przy wymyślonym tytule felietonu, bo lubię dramy i kontrowersje. Poza tym wciąż mnie śmieszy, a w międzyczasie będę czekać na czyjeś dąsy i oburzenie.

Jednak, kiedy spoglądam w głąb siebie, znajduję tam duże uznanie dla tego miasta. Byłam w nim raz, tylko na chwilę, a mimo to wspomnienia z nim związane pomogły mi dotrzeć do miejsca, w którym się teraz znajduję. Nie pisałabym tego felietonu, nie zdecydowałabym się na wiele aktywności, z których śmiało mogę czuć dumę czy nie przeżyłabym chyba do tej pory najbardziej znaczącego i kształtującego okresu w moim życiu. Co najważniejsze, pełne ukrytej sympatii drwiny dostarczają mi rozrywki. Po wyczerpującym teście silnej woli, kończę chyba z jakimś sensem, będąc usatysfakcjonowaną z przebiegu całego procesu. Na te kilka godzin stałam się przecież felietonistką, niczym Carrie Bradshaw (oczywiście, że jestem fanką Seksu w wielkim mieście). No i przekonałam się, że sama chęć może być wystarczającą iskrą, a reszta przyjdzie później. Czyli jednak wyszło moralizująco… 0

Alicja Utrata Oprócz wyjazdów do Białegostoku weekendy spędza na wycieczkach poznawczych w Paryżu, tworząc jak najmocniejsze argumenty za tym, że to najgorsze z francuskich miast (pora je zdemitologizować!), jednocześnie wybierając je na swoją najczęstszą zagraniczną destynację, bo przecież czasem trzeba się poświęcić.

październik 2022

Maciej Małachowski / Alicja Utrata z drzemki wstałam i wcale się nie wyspałam

Kto jest Kim? Maciej Małachowski

Prezes Kryminologicznego Koła Naukowego im. Stanisława Batawii

Alicja Utrata

Koordynatorka Kulturalnej Mapy Warszawy

MIEJSCE URODZENIA: Łomża KIERUNEK I ROK STUDIÓW: prawo, V rok ULUBIONY FILM: Podziemny krąg, David Fincher ULUBIONA PIOSENKA: nie mam jednej ulubionej piosenki, nie słucham, też

tylko jednego gatunku muzycznego – uważam, że w każdym znajdzie się coś wartego uwagi

ULUBIONA POTRAWA: pizza CO LUBISZ ROBIĆ W WOLNYM CZASIE?: przede wszystkim uprawiać

sport: biegam, chodzę na siłownię, gram ze znajomymi w piłkę nożna i siatkówkę – ogólnie lubię się ruszać

CZY MASZ KOGOŚ, KTO CIĘ INSPIRUJE?: staram się czerpać i wynosić najlepsze wzorce zachowań od każdej wartościowej osoby Dlaczego zdecydowałeś się dołączyć do KKN im. Stanisława Batawii?

MIEJSCE URODZENIA: Warszawa KIERUNEK I ROK STUDIÓW: studia filologiczno-kulturoznawcze, IV rok ULUBIONY FILM: Pokuta, Joe Wright lub Mamma Mia!, Phyllida Lloyd ULUBIENI WYKONAWCY: Lana Del Rey, The Cure i Fleetwood Mac ULUBIONA POTRAWA: oj z pewnością są to makarony CO LUBISZ ROBIĆ W WOLNYM CZASIE?: słuchać muzyki, siedzieć pod kocem,

pić herbatę i szydełkować, spotykać się ze znajomymi, snuć sobie w głowie historyjki

CZY MASZ KOGOŚ, KTO CIĘ INSPIRUJE?: inspiruje mnie wiele osób – od tych, które spotykam na co dzień po różne osoby publiczne. Największą inspiracją jest jednak moja mama, której siła i dobroć zawsze dodają mi otuchy JEDNO Z TWOICH MARZEŃ: w pewnym momencie życia mieć dom na

odludziu w Szkocji

Każdy w młodości chciał zostać Sherlockiem Holmesem i rozwiązywać trudne zagadki – ja rów-

Dlaczego zdecydowałaś się zgłosić do Kulturalnej Mapy Warszawy?

nież. Głównym powodem była więc chęć rozwoju w dziedzinie kryminalistyki oraz kryminologii.

Przede wszystkim chciałam być jak najbardziej aktywna w Maglu – zależało mi na roz-

Uważam, że Koło poprzez swoją działalność pozwala zdobyć taką więdzę w przystępny sposób.

woju osobistym, próbowaniu swoich sił w zupełnie nowych rzeczach oraz zdobywa-

Następnie chciałem poznać wspaniałych ludzi, z którymi łączyłyby mnie nie tylko zainteresowa-

niu doświadczenia w różnych dziedzinach. W tym czasie zostałam już szefową dwóch

nia naukowe. Moim zdaniem jest to miejsce, gdzie można zawrzeć znajomości na całe życie. Cho-

działów, ale to wciąż było dla mnie za mało. Poza aktywnością redakcyjną, mamy rów-

dziło również o rozwój osobisty, a także możliwość nauczenia się, jak funkcjonują koła naukowe.

nież szansę działać przy projektach. Tak więc zaryzykowałam i zgłosiłam się na ko-

Niestety na Uniwersytecie praktyczne zajęcia są rzadkością, trudno też nabyć umiejętność swo-

ordynatorkę Kulturalnej Mapy Warszawy. Bardzo podobała mi się koncepcja KMW –

bodnego wypowiadania się przed publicznością – to właśnie ćwiczysz w kole.

stworzenie studenckiego przewodnika po stolicy, w której znajdują się najlepsze

Czym się zajmujecie?

polecajki od autorów opisów. Każdy lokal/miejsce jest ich subiektywnym wyborem, a wszystkie teksty są barwnie napisane. To jest chyba największy atut KMW – nic nie

Zajmujemy się tematami związanymi z kryminalistyką, kryminologią, wiktymologią, prawem

znalazło się w niej z przypadku, czuć zaangażowanie twórców. Pomimo tego, że je-

karnym i innymi naukami pokrewnymi. Organizujemy różne wydarzenia, na które zaprasza-

stem z Warszawy i mieszkam tu całe swoje życie, nie uważam, że znam to miasto wy-

my ekspertów w tych dziadzinach. Oczywiście tematykę dopasowujemy do bieżących wy-

starczająco dobrze. Była to szansa dla mnie na okrycie jej na nowo i podzielenie się wy-

darzeń oraz potrzeb naszych członków. Mieliśmy spotkanie o zastosowaniu kryminalistyki

jatkowymi atrakcjami z innymi.

na wojnie, związane z wojną w Ukrainie. Było też wydarzenie „Jak pisać, by chciano nas publikować” o artykułach naukowych, w odpowiedzi na zapytania kolegów i koleżanek z koła

Z jakimi wyzwaniami musiałaś się zmierzyć?

oraz zapotrzebowanie wśród studentów. Oprócz tego – wydarzenia integracyjne w na-

Nie do końca wiedziałam z czym się „je” koordynowanie projektem. Wsparciem

szym gronie czy bardziej praktyczne jak wyjazd do zakładu karnego.

okazała się moja współkoordynatorka Kinga Włodarczyk oraz wskazówki od po-

Jak widzisz przyszłość Koła?

przedniego koordynatora KMW. Na ich podstawie, wspólnie z Kingą, stworzyłyśmy plan działania i zrekrutowałyśmy nasz team. Problemy pojawiły się dopiero

Koło ma ogromy potencjał i możliwość rozwoju. Bardzo dobrze współpracuje mi się z zarządem,

potem. Faktem jest, że przy projektach wakacyjnych praca często rozciąga się

dzięki czemu możemy realizować wiele pomysłów. Ponadto co roku rekrutujemy nowe i ambit-

w czasie. Tak było i w tym przypadku. Wyjazdy, obowiązki służbowe, sesja po-

ne osoby. Wydaje mi się, że jeśli wszystko pójdzie dobrze to koło dosyć sporo się rozrośnie i może

prawkowa czy sprawy osobiste mocno wpłynęły na przebieg powstawania KMW.

niedługo zorganizuje jakąś konferencję naukową.

Wymagała od nas dużego zaangażowania, mobilizacji i poświęcania sporej ilo-

Jakie jest dotychczas twoje najlepsze wspomnienie z działalności w Kole?

ści wolnego czasu. Pierwszy raz musiałam też zmierzyć się z obowiązkami liderki. Było to nie lada wyzwanie, które kosztowało mnie wiele nerwów i trudnych

Oprócz spotkań integracyjnych, najlepszym wspomnieniem było poprowadzenie wydarzenia „Jak

momentów. Musiałam nauczyć się dystansować i nie odbierać wszystkiego per-

pisać ,by chciano nas publikować” z prof. Ewą Gruzą – moment, w którym na miejscu pojawia się

sonalnie. Na szczęście zawsze mogłyśmy liczyć na pomoc i rady Redaktor Na-

ponad 100 osób jest wystarczającą satysfakcją. Miałem wtedy wrażenie, że moja praca nie po-

czelnej. Dzięki dobrej współpracy z zespołem, ostatecznie wszystko przebiegło

szła na marne, a wręcz, że warto organizować takie spotkania..

pomyślnie. Jestem bardzo dumna z tego, co udało nam się razem stworzyć.

październik 2022

w

Do Góry Nogami za rektorem, który i i zaskakuje wszystkich po baw y, ucz nie ien zm nie a Por tal rektor y się z niego, że zia ł już wszystko. Dowiadujem wid ba chy su cza e tyl tam spędzając otwarty kierunek , jak i magisterki, ma zostać atu ncj lice mie zio po na no ów na SGH, zar uje, że prace nad nauk o klimacie”. Rektor inform ju, wo roz o eg żon wa no ów li „zr dotyczący ńczy na FiRze, tym lepiej. Jeś sko b osó iej mn im sł, my po jego programem trwają. Fajny ku nie został Orlen ani tylko, żeby par tnerem kierun y sim pro to ć, wa ero ug zas ). możemy coś dobra, znieślibyśmy, ale z bólem (no i eśl zni nie my byś nii iro PGE. Wiemy, że kusi, ale takiej PR ZY GO TO WA Ł:

LN Y RE DA KT OR NI EO DP OW IE DZ IA

nym Haosz ły nas słuchy, że w daw hronodoc spa ą aul pod yli desie (cz cks. Tak to wą ) został otwart y Sta rbu pandem ii z dzi cho wy o stw wła śnie społec zeń stracona chę tro uci silniejsze niż wc ześniej. Sm wy, któ Ka ia zen Par N SK nia oka zja do założe y prz yglib mo wo łat rego członkow ie rów nie niądze. pie e lki wie za ę kaw ią gotow ywać średn org aniza iejs ężn pot By łaby to potencjalnie naj ne prz ez wa izo gan Or H. SG na zacja studencka by komuś słu żył y (panią projek ty fak tyc znie każ da org ani zacjo na l ma nie trz ę na ciebie, nse na stabilna syt uSGH) ora z miałaby sza ciebie NMS Ma giel na ę trz ację finansową (pa może cza s spr zed ać (cz y tam Ma gpress, kurde, już i tak jeź dzimy ro sko wi, ten intere s Soroso , poz ost aje nam życ zyć po rządzie)). Jest jak jest . smacznej kaw usi

D

ść swoic h rod ziJeś li kie dyś mieliś cie do o dos kon ały m był H ców, to prz yjś cie na SG kt dzi ała nia lobby pomysłem . Mo że to efe a sol ida rno ść fin anban kowego, mo że zw ykł za ucz eln ia pra gnie nas k, sia sistów. Ta k czy i kre dytów, dopronap ędz ić rynek po życ zek studentów i inych dan ku cie wa dzając do wy zie ń pó źniej tyd ad for mując ich o tym pon nie było, ale tak ład dok tak (nie wie my czy ryw kow y, a nie me sły sze liśmy. To dzi ał roz

666

ws zys tko zar az kupy dia publiczne, żeby się raz ie, jeś li nie chc ecie trz ym ało). W każ dym bis teg o, po zby wa ć się oso zas trz ega ć dowodu uro dzić się kie dy inulubioneg o pupil a, lub ju, mu sic ie zm ien ić kra ym dziej alb o w inn tki . Najlepiej raz em naz wis ko pan ień skie ma im i młody mi bu ntak cie teś z matką , jeś li jes ecie się być , sąd ząc tow nik am i, jak im i wydaj wrotowe art ykuwy ie tak ie po tym, że czy tac ej matki, po sta rajły jak ten… Szu kaj ąc now pan ień skie zaw ieko wis naz cie się , żeby jej i ry zna ki spe cja lne . rało cyf ry, wie lkie lite nad ała . się by a Mo że jak aś rap erk iu Redaktor NieodPo długim zastanow ien założyć sobie skr zynpow ied zia lny postanow ił ć odwagi, może pidoś ma kę ma ilową. Kto ały na temat działu sać. Mile wid zia ne pochw na uczelnię, ska rgi rgi ska i, Do Góry Nogam życie, naz wiska donona studentów, ska rgi na y lud zi na sta now iret sek je, sicieli, grube akc nadesła nych memów, skach. Możliwa ocena a. ale będ zie surow ie wysokiej (lub niWiadomości o szczególn gą (ale nie muszą ) mo ej czn zofi skiej) wartości filo h łyc numerach Magla. być opublikowane w przysz powiedzialnySGH@ Ma il: redaktor.nieod gmail.com. 0