23. SVEM

23. SARAJEVSKE VEČERI MUZIKE 2017 11. - 19. Maj 2017.

MUSIC ARTS FOUNDATION 1

3

Poštovani ljubitelji muzike, Pred vama je još jedno, brižno pripremano izdanje festivala Sarajevske večeri muzike. Svoj 23. rođendan Festival, na opće iznenađenje, te unatoč svim već duže vremena postojećim i nepromjenjivim preprekama, obilježava u nešto proširenom obliku. U vremenu kada je svaki korak naprijed mnogostruko otežan, te kada se odustajanje čini gotovo jedinim izvjesnim ishodom, SVEM beskompromisno nastavlja svoju davno zacrtanu misiju predstavljanja vrhunskih muzičkih događaja ne samo sarajevskoj, već i cjelokupnoj bosanskohercegovačkoj javnosti. Ovogodišnji SVEM odjeven je u posebno ruho sastavljeno iz četiri muzička “uzorka”: prvi čine koncerti solista i orkestra, drugi koncerti kamerne muzike, treći solo-recital, a četvrti radionice za učenike i studente muzike.

Da je i ovaj put zaista riječ o najboljim svjetskim umjetnicima svjedoči ime Emmanuela Pahuda, flautiste koji će koncertom uz orkestar Sarajevske filharmonije i maestra Uroša Lajovica svečano otvoriti 23.

SVEM. Prozvan najboljim flautistom današnjice, ovaj svestrani umjetnik, solista Berlinske filharmonije, te kamerni muzičar, po prvi put gostuje u Bosni i Hercegovini uz izvedbu jednog od najzahtjevnijih djela flautističke literature, Koncerta za flautu i orkestar kompozitora Arama Hačaturijana.

Bogatstvo kamernog muziciranja predstavljeno je kroz tri posve različita ansambla. S jedne strane, Gudački kvartet Beogradske filharmonije uz klarinetistu

Darka Brleka njeguje standardni kamerni repertoar uz najznačajnija ostvarenja žanra, dok s druge strane, Kvartet saksofona Papandopulo donosi potpuno novi zvuk kroz niz savremenih djela nastalih upravo za ovaj sastav. Koncert Ženskog vokalnog ansambla Corona predstavlja još jedan odmak od ustaljenog kroz zanimljive aranžmane tradicionalnih pjesama Balkana.

Ovogodišnji solo-recital rezervisan je za jednog od najboljih bosanskohercegovačkih gitarista Edina Karamazova, čiji uzbudjiv program “Electric counterpoint” spaja dva naizgled daleka muzička svijeta Johanna Sebastiana Bacha i Stevea Reicha. Njegova, kao i radionica Kvarteta saksofona Papandopulo za učenike i studente muzike obrazovnoj dimenziji Festivala daju bez sumnje poseban značaj.

A, festivalska završnica u znaku violončeliste Aleksandra Rudina, te orkestra Sarajevske filharmonije i dirigentice Samre Gulamović, na pravi način objedinjuje svu raznovrsnost programa 23. SVEM-a.

I na kraju, nikako ne smijemo zaboraviti koncert koji će najaviti ovogodišnji SVEM. Koncert “U susret SVEM-u” obilježit će najbolji mladi umjetnici, studenti Muzičkih akademija u Zagrebu i Sarajevu. Još jedno neobično raznoliko muzičko putovanje upravo počinje!

Njega zaista ne smijete propustiti!

Dobrodošli na 23. SVEM!

Ninoslav Verber 5

Četvrtak, 11. maj 2017, 20:00 Dom Oružanih snaga BiH Koncert: “U susret SVEM-u” Studenti Muzičkih akademija u Zagrebu i Sarajevu PROGRAM: Georg Friedrich Händel (1685–1759) Ah, mio cor, schernito sei!

Amila Ravkić, mezzosopran

viši umjetnički saradnik: dr. Milan Lucić, klavir

Klasa: red. prof. mr. Paša Gackić Josip Hatze (1879–1959) Rob Siniša Markanović, bariton

viši umjetnički saradnik: dr. Milan Lucić, klavir

Klasa: van. prof. mr. Adema Pljevljak Krehić Franz Joseph Haydn (1732–1809) Varijacije u f molu (Sonata - Un Piccolo Divertimento), Hob. XVll:6 (1973) Zerina Šabotić, klavir

Klasa: van. prof. mr. Dragan Opančić Erkki Jokinen (r. 1941) Alone (1979) Danijel Lovrić, harmonika

Klasa: van. prof. dr. Belma Šarančić Nahodović Bogdan Dowlasz (1949) Postscriptum Azmir Halilović, harmonika Klasa: van. prof. dr. Belma Šarančić Nahodović

6

Antonín Dvořák (1841–1904) Klavirski kvintet op. 81, B. 155, br. 2, A dur (1887) I. Allegro ma non tanto Melisa Karić, violina Amna Hujić, violina Ana-Maria Pilj, viola Dženis Mrkonjić, kontrabas Zerina Šabotić, klavir

Klasa: van. prof. dr. Belma Alić Mark Ford (r. 1958) Trio za marimbu Afta-Stuba! (1977) Luka Pavlić, marimba Marino Repanić, marimba Dario Kos, marimba

Klasa: van. prof. mr. Davor Maraus Mihail Ivanovič Glinka (1804–1857) Patetični trio za klarinet, fagot i klavir, d mol (1827–1828) Allegro moderato Scherzo-Trio Largo Allegro con spirito Trio MaSelv: Ivan Andrijević, klarinet Sebastian Tarbuk, fagot Marko Biškup, klavir Klasa: doc. Danijel Detoni Božidar-Boki Milošević (r. 1931) – Ante Grgin (r. 1945) Hamemum suita za dva klarineta i klavir (1995) (arr. Trio MaSeIv) Trio MaSelv Klasa: doc. Danijel Detoni

7

AMILA RAVKIĆ (Tuzla, 1995), mezzosopran.

Srednju muzičku školu upisuje 2010. godine u Sarajevu (Teoretski odsjek) i pohađa nastavu solo pjevanja kod profesorice Lidije Nikolić, potom profesorice Selme Gušić. Muzičku akademiju Univerziteta u Sarajevu upisuje 2014. godine Odsjek solo pjevanje u klasi profesorice Paše Gackić. Trenutno je student III godine.

MILAN LUCIĆ (Zenica, 1985), klavir. Diplomirao je 2007, a zatim i magistrirao 2011. godine na Odsjeku za klavir na Muzičkoj akademiji u Sarajevu u klasi red. prof. Svetlane Chlaidze.

Treći ciklus studija na Muzičkoj akademiji u Sarajevu završava 2015, čime stiče zvanje doktora muzičkih umjetnosti iz oblasti klavira.

Trenutno je zaposlen kao viši umjetnički saradnik na Muzičkoj akademiji u Sarajevu.

Usavršavao se na majstorskim kursevima kod eminentnih pijanista i pedagoga: J. Novotny, L. Pogorelić, G. Vidović, E. Tawaststjerna, R. Gediga, D. Merlet. Učestvovao je na kursu kamerne muzike kod profesora Johannesa i Edoarda Kutrowatza održanom u Badenu, Austrija. Dobitnik je nagradne stipendije Fondacije Karim Zaimović (2006) stečene na osnovu uspjeha na studiju i doprinosa kulturnom stvaralaštvu Sarajeva i Bosne i Hercegovine, kao i stipendije za prestižni masterkurs na L’Academie musicale de Villecroze, Francuska, koji se održava jednom godišnje za 10 pijanista iz cijeloga svijeta. Dobitnik je nagrade „Zlatna značka“ Univerziteta u Sarajevu koja se dodijeljuje najboljem studentu Univerziteta, kao i više 8

nagrada na različitim takmičenjima od kojih je najznačajnija Specijalna nagrada na Federalnom takmičenju u Livnu (2006), kao i 3. nagrada na internacionalnom takmičenju Val Tidone u Italiji (2007). Koncertirao je na festivalima Sarajevska zima, Baščaršijske noći, Dani Kantona Sarajevo, a nastupao je i sa Sarajevskom Filharmonijom (2008). Do sada je održao niz zapaženih koncerata u Bosni i Hercegovini i inozemstvu (Hrvatska, Srbija, Austrija, Italija, Njemačka, Francuska).

SINIŠA MARKANOVIĆ (Fojnica), bariton.

Student je Muzičke akademije Univerziteta u Sarajevu, Odsjek Solo pjevanje u klasi profesorice Ademe Pljevljak-Krehić.

Diplomirao je na Prirodno-matematičkom fakultetu u Sarajevu i Zagrebu. Stalni je vanjski član hora opere Narodnog pozorišta u Sarajevu, gdje je sudjelovao u mnogim opernim projektima: opera „Carmen“ (Bizet), opera „Evgenije Onjegin“ (Čajkovski), opera „Alma“, opera „Vesela udovica“ – uloga Pričić (Lehár), opera „Travijata“ – epizodna uloga Glasnik (Verdi), opera „Rigoletto“ (Verdi), opera „Don Giovanni“ (Mozart), opera „Hasanaginica“ (Horozić), opera „Zmaj od Bosne“ – uloga Fra Ilija Starčević (Horozić), opera „Don Pasquale“ (Donizetti), opera „Ero s onoga svijeta“ (Gotovc), igrokaz „Bastien i Bastiena“ – uloga Kolas (Mozart), kao i mnogobrojnim koncertima koji su se izvodili pod palicom uglednih, domaćih i stranih dirigenata. Održao je nekoliko samostalnih i projektnih koncerata.

9

ZERINA ŠABOTIĆ (1995), klavir. Muzičko obrazovanje započinje 2004. godine u OMBŠ „Novo Sarajevo“. Godine 2014. završava Srednju muzičku školu u Sarajevu (Odsjek solo klavir), u klasi profesorice Vedrane Mujkić.

Dobitnica je dvije prve i jedne specijalne nagrade na Federalnim takmičenjima učenika i studenata muzike, dvije treće nagrade na takmičenjima „Don Vincenzo Vitti” i „Gianluca Campochiaro” i prve I. nagrade, te specijalne nagrade za izvođenje nacionalne kompozicije na internacionalnom takmičenju „Citta di Barletta“ u Italiji. Nastupala je kao solista sa orkestrom Srednje muzičke škole u Sarajevu, i kamernim orkestrom Muzičke akademije, a u toku srednjoškolskog obrazovanja je održala dva recitala u Domu OS BiH. Učestvovala je na „A-festu” u Novom Sadu, Sarajevo Chamber Music Festivalu, kao i na brojnim majstorskim radionicama gdje je sarađivala sa pijanistima i profesorima klavira kao što su: Boris Kraljević, Kemal Gekić, Aida Gavrilova, Massimo Gon, Ruben Dalibaltayan i mnogi drugi. Trenutno je student treće godine na Muzičkoj akademiji Univerziteta u Sarajevu u klasi profesora Dragana Opančića.

DANIJEL LOVRIĆ (Zenica 1996), harmonika.

U Busovači završava Osnovnu glazbenu školu „Jakov Gotovac“, u klasi nastavnika Mladena Botića. Srednju muzičku školu završio je u Zenici u klasi profesora Ajdina Karahodže.

Tokom nižeg i srednjoškolskog obrazovanja bilježi brojne nastupe i nagrade na federalnim i internacionalnim takmičenjima, kako nastupajući solo, tako i u kamernim sastavima.

Godine 2015. upisuje Muzičku akademiju 10

Univerziteta u Sarajevu, u klasi van. prof. dr.

Belme Šarančić Nahodović, gdje je trenutno student II godine.

AZMIR HALILOVIĆ (Sarajevo, 1996), harmonika. Osnovno muzičko obrazovanje završava u OMBŠ „Novo Sarajevo“ PU Ilijaš u klasi profesora Enesa Fazlića. Godine 2010. upisuje Srednju muzičku školu u Sarajevu, u klasi profesora. Alena Hodžića. Nakon završetka škole 2014. godine, upisuje Muzičku akademiju Univerziteta u Sarajevu, u klasi van. prof .dr. Belme Šarančić Nahodović. Pohađao je razne seminare među kojima se ističu oni sa profesorima: Radomirom Tomićem, Geir Draugsvollom, Vjacheslav Semyonovom, Gasperom Primožićem. Osvajao je brojna priznanja i nagrade među kojima se ističu: Prvo mjesto na Federalnom takmičenju u Goraždu 2013. godine, Prve nagrade na Internacionalnom festivalu „Akordeon art“ u Istočnom Sarajevu, Prva nagrada na internacionalnom takmičenju „Svirel“ (Slovenija), Prva nagrada na Internacionalnim danima harmonike u Pragu (Češka), Prva nagrada na internacionalnom takmičenju „Zvezdane staze“ u Novom Sadu (Srbija), Prva nagrada na internacionalnom takmičenju „Eufonija“ u Novom Sadu (Srbija), dobitnik priznanja „Srebrna pahuljica“ Sarajevske zime 2014. godine. Kao solista nastupao je u Bosni i Hercegovini, Hrvatskoj, Srbiji, Crnoj Gori, Belgiji. Trenutno je student III godine.

MELISA KARIĆ (Zenica, 1994), violina.

Osnovnu i Srednju muzičku školu završila 11

je u Zenici. Nakon toga upisuje Muzičku akademiju Univerziteta u Sarajevu, Odsjek za violinu. Učestvovala je na mnogobrojnim takmičenjima i festivalima od kojih se ističu Internacionalni festival „Muzika na žici“ kao član orkestra, te Sarajevo Chamber Music Festival, pri kojem je imala priliku sarađivati sa istaknutim članovima Manhattan String Quarteta, kao član različitih kamernih ansambala, te kamernog orkestra. Aktivni je član Kamernog gudačkog orkestra koji djeluje pod umjetničkim vodstvom doc. dr. Belme Alić. Godine 2012. je bila član Omladinskog orkestra „Stüba Philharmonic“, sa kojim je svirala na turneji u Njemačkoj.

Zadnje dvije godine je član „Euphony“ orkestra koji je imao vrlo uspješne turneje u Austriji, Sloveniji, Hrvatskoj i Mađarskoj.

Usavršavala se na majstorskim radionicama profesora Ilije Corola, Cihat Aşkina, Emilia Percana. Povremeno sarađuje sa Sarajevskom filharmonijom. Trenutno je student IV godine u klasi profesorice Violete Smailović-Huart.

AMNA HUJIĆ (Zenica, 1995), violina.

Osnovnu i Srednju muzičku završila je u Zenici u klasi nastavnika Mirsada Durmića i profesorice Envere Merdanović. Nakon toga upisuje Muzičku akademiju Univerziteta u Sarajevu, Odsjek za violinu. Na Federalnim takmičenjima ostvarila je zapažene rezultate kao solista i član kamernog ansambla. Dvije godine učestvuje na festivalu kamerne muzike Sarajevo Chamber Music Festival, pod rukovodstvom Manhattan String Quarteta, prvi put u sklopu gudačkog kvinteta i 12

drugi put kao članica Kamernog gudačkog orkestra, rezidentnog ansambla festivala, a sve pod vodstvom doc. dr. Belme Alić.

Usavršavala se na majstorskim radionicama priznate violinistice i pedagoga profesorice Violete Smailović-Huart, profesorice Dore Schwartzberg i profesora Emilia Percana.

Kao članica Srednjoeuropskog orkestra mladih „Euphony“, 2017. godine učestvovala je na turneji orkestra u Austriji, Sloveniji i Hrvatskoj. Trenutno je student III godine u klasi profesorice Violete Smailović-Huart.

ANA-MARIA PILJ (Sarajevo, 1995), viola.

Završila je Osnovnu muzičku školu „Mladen Pozajić“, Odsjek za violinu u klasi nastavnika Alije Holjana. Srednju muzičku školu u Sarajevu, Odsjek za violu, završila je u klasi profesorice Tatjane Romanić. Nakon srednje škole upisuje Muzičku akademiju Univerziteta u Sarajevu, Odsjek za violu.

Kao violistica, sudjelovala je na brojnim festivalima i takmičenjima, na kojima je osvojila niz nagrada i priznanja, među kojima se posebno ističe učešće na Sarajevo Chamber Music Festivalu. U okviru ovog festivala nastupala je pet godina kao članica više kamernih ansambala, te sarađivala s Manhattan String Quartetom, a 2016. godine sudjelovala je i kao članica gudačkog orkestra Muzičke Akademije Univerziteta u Sarajevu koji je bio nositelj festivala, pod vodstvom doc. dr. Belme Alić. S ovim orkestrom je sudjelovala u nizu koncerata održanih širom Bosne i Hercegovine. Sarađivala je s brojnim kamernim ansamblima koji djeluju u okviru 13

Muzičke Akademije Univerziteta u Sarajevu, a trenutno je članica klavirskog kvinteta „Peti element“. Godine 2014. kao violistica „Dartmouth Symphony Orchestra“ sudjelovala je na koncertu održanom u Sarajevu u okviru međunarodne turneje orkestra. Godine 2015. kao članica Simfonijskog orkestra Muzičke Akademije Univerziteta u Sarajevu pod vodstvom profesora Ognjena Bomoštara, sudjelovala je u koncertu održanom povodom obilježavanja 60 godina Muzičke Akademije.

Kao članica Srednjoeropskog orkestra mladih „Euphony“, 2017. godine sudjelovala je na turneji orkestra u Austriji, Sloveniji i Hrvatskoj. Članica je Kamernog mješovitog hora „Lola“ iz Sarajeva s kojim je osvojila brojne nagrade na takmičenjima. U statusu spoljne saradnice od 2013. godine članica je orkestra Sarajevske filharmonije. Trenutno je studentica treće godine u klasi profesora Pavela Kondrusevicha.

DŽENIS MRKONJIĆ, kontrabas. Osnovnu muzičku (Odsjek za gitaru) i Srednju muzičku školu (Odsjek za kontrabas i gitaru) završava u Zenici. Nakon toga upisuje Muzičku akademiju Univerziteta u Sarajevu, Odsjek za kontrabas, u klasi profesora Slobodana Gerića. Član je Kamernog simfonijskog orkestra Zenica (od 2010. godine), Gudačkog orkestra MAS (od 2013. godine), Sarajevske filharmonije (od 2014. godine), Orkestra mladih „Euphony“ (od 2016. godine). Od 2014. godine učestvuje na Sarajevo Chamber Music Festivalu, gdje je sarađivao sa istaknutim članovima Manhattan String Quarteta, kao član različitih kamernih ansambala, te kamernog orkestra.

14

Pored toga imao je priliku učestvovati na festivalima: Jazz Fest Sarajevo (Music Meeting 2013. i 2014. godine) i Bassomanija Beograd 2014. godine. Usavršavao se na majstorskim radionicama umjetnika Alberto Bocinia i Barry Greena. Dobitnik je druge nagrade na Internacionalnom takmičenju za kontrabasiste u Beogradu Memorijal „Dušan Protić“. Trenutno je student IV godine.

LUKA PAVLIĆ (Zagreb, 1996), marimba. Završio je Osnovnu i Srednju glazbenu školu „Elly Basić“, Teoretski odsjek i Odsjek za udaraljike.

Godine 2014. dobitnik je prve nagrade na regionalnom natjecanju HDGPP-a u Zagrebu 2014. i drugog mjesta na državnom natjecanju HDGPP-a. Na međunarodnom takmičenju u Skoplju dobitnik je prve nagrade u kategoriji kamerne muzike (Trio PAMAS) i prve nagrade u kategoriji solo programa. Sudjelovao je na brojnim priredbama u sklopu muzičke škole, dok sada svoje nastupe bilježi na koncertima Muzičke akademije Univerziteta u Sarajevu.

Trenutno je student I godine na Odsjeku za udaraljke u klasi prof. Davora Marausa.

MARINO REPANIĆ (Split, 1995), marimba.

Udaraljke je počeo svirati sa 14 godina, kada je upisao pripremnu naobrazbu u Glazbenoj školi „Josipa Hatzea“ u Splitu. Maturirao je 2016. godine u klasi profesora Borisa Žuvele.

Iste godine upisuje smjer udaraljke u klasi profesora Davora Marausa na Muzičkoj akademiji Univerziteta u Sarajevu. Sudjelovao je na HDGPP-ovom regionalnom natjecanju 2016. godine, gdje je osvojio drugu nagradu.

15

Na međunarodnom takmičenju iz udaraljki „Art in“ u Skoplju 2017. godine osvaja prvu nagradu u kategoriji solo programa, te prvu specijalnu nagradu s triom PAMAS u kategoriji kamerne muzike. Svirao je na raznim koncertima i projektima Glazbene škole „Josipa Hatzea“ i Muzičke akademije Univerziteta u Sarajevu. Surađivao je s orkestrom Hrvatskog narodnog kazališta u Splitu, s mandolinskim orkestrom „Sanctus Domnio“, s KGD-om Mosor, te s HGD-om Biranj s kojim osvaja titulu najboljeg amaterskog puhačkog orkestra u B kategoriji u Hrvatskoj.

Trenutno je student I godine.

DARIO KOS (1993), marimba. Osnovnu i Srednju muzičku školu, Odsjek za udaraljke, završava u Varaždinu. Godine 2013. svoje obrazovanje nastavlja na Muzičkoj akademiji Univerziteta u Sarajevu u klasi profesora Davora Marausa. Tokom srednjoškolskog obrazovanja sarađivao je sa Varaždinskim simfonijskim orkestrom, kamernim orkestrom, te u više amaterskih orkestara.

Na samom početku studija počinje sarađivati sa Sarajevskom filharmonijom, simfonijskim orkestrom „Cemal Resit Rey“ iz Istanbula, te učestalo biti uključen u projekte Muzičke akademije Univerziteta u Sarajevu izvođenjem kamerne muzike i solo programa. Surađivao je sa Anom Rucner kao član sarajevske ritam sekcije, Dubrovačkim simfonijskim orkestrom, Splitskim simfonijskim orkestrom, Akademijom scenskih umjetnosti u Sarajevu, Jannis Brenner, Edinom Karamazovom, Antoniom Serranom, Sinanom Alimanovićem, 16

Chrisom Finkelom i dr. Na međunarodnom takmičenju iz udaraljki „Art in“ u Skoplju 2017. godine osvojio je dvije specijalne prve nagrade u kategorijama kamerne muzike i solo programa. Trenutno je student IV godine.

IVAN ANDRIJEVIĆ (Zagreb, 1994) trenutno je student klarineta na Muzičkoj Akademiji u Zagrebu u klasi profesora Milka Pravdića.

Osnovno i srednje muzičko obrazovanje stekao je u GŠ “Blagoje Bersa” u Zadru u klasi profesora Božidara Lukina, Marite Nere Mimice i Željka Andrića. Učestvovao je na brojnim takmičenjima, te osvojio niz nagrada i priznanja: Prva nagrada 2010. i 2012. godine na regionalnom i državnom takmičenju, polufinalist takmičenja Papandopulo 2016, Četvrta nagrada na takmičenju kamernih sastava Premio Citta’ di Padova sa Zadarskim kvartetom klarineta, Prva nagrada na natjecanju Woodwind&Brass u Varaždinu 2016, Druga nagrada i srebrna medalja na natjecanju Davorin Jenko u Beogradu 2014. Sudjelovao je na festivalima Nei Suoni dei Luoghi u talijanskoj pokrajini Friuli, te Aurora Chamber music u Vanersborgu u Švedskoj 2016.

Kao solista ili kao član ansambla nastupao je u Nizozemskoj, Švedskoj, Austriji, Italiji, Sloveniji i Srbiji. Učestvovao je na majstorskim kursevima eminentnih pedagoga kao što su: Mate Bekavac, Chen Halevi, Andreas Sunden, Venancio Rius, Geert Baeckelandt, Annelien van Wauwe, Ivo Lybeert, Radovan Cavallin, Davor Reba, Davorin Brozić, Željko Milić i Josip Tonžetić.

17

MARKO BIŠKUP (Varaždin, 1994) klavir počinje učiti u Osnovnoj glazbenoj školi Ivan Padovec u Novom Marofu, a nastavlja u Glazbenoj školi u Varaždinu u klasi profesora Predraga Šanteka. Trenutno je student prve godine Muzičke akademije u Zagrebu u klasi profesora Ljubomira Gašparovića. Učestvovao je na više seminara istaknutih pijanista i pedagoga kao što su Đorđe Stanetti, Ruben Dalibaltayan, Johann Schmidt i Eugen Indjic. Osvojio je niz nagrada na pijanističkim takmičenjima: druge nagrade na takmičenjima u Trstu (2008), Brescii (2009) i Državnom takmičenju u Dubrovniku (2009), treću nagradu na EPTA-inom Natjecanju mladih pijanista u Osijeku (2013), te prve nagrade na natjecanjima Davorin Jenko u Beogradu (2011), 2. Festivalu pijanizma u Sremskoj Mitrovici (2012), kao i na takmičenju u organizaciji Japan Piano centera u Ljubljani (2013). Dva puta je kao solista nastupio uz Varaždinski kamerni orkestar u okviru prestižnog festivala Varaždinske barokne večeri.

SEBASTIAN TARBUK (Zagreb, 1997) student je fagota u klasi profesora Žarka Perišića na Muzičkoj akademiji u Zagrebu, te student anglistike i francuskog jezika na Filozofskom fakultetu u Zagrebu. Osnovno i srednje muzičko obrazovanje stekao je u Glazbenoj školi Pavla Markovca. Učestvovao je na seminarima Milana Turkovića i Žarka Perišića, te u mnogim orkestarskim projektima poput Sistema Europe Youth Orchestra, Internacionalnoj orkestralnoj razmjeni BISYOC, kao i u Zagrebačkom Orkestru Mladih.

18

Petak, 12. maj 2017, 20:00

Narodno pozorište Sarajevo Koncert: Emmanuel Pahud, flauta Uroš Lajovic, dirigent Sarajevska filharmonija

PROGRAM: Anatolij Ljadov (1855–1914) Začarano jezero, op. 62 Kikimora, op. 63 Sergej Prokofjev (1891–1953) Simfonija br.1, op. 25, D dur, Klasična Allegro Larghetto Gavotta: Non troppo allegro Finale: Molto vivace ***** Aram Hačaturijan (1903–1978) Koncert za flautu i orkestar, D dur Allegro con fermezza Andante sostenuto Allegro vivace

20

21

22

foto by: Fabien Hubert

EMMANUEL PAHUD Jedan od najutjecajnijih i zasigurno najuspješnijih flautista u ne tako kratkoj historiji interpretativne umjetnosti na flauti, Emmanuel Pahud, rođen je 1970. godine u Ženevi (Švicarska). Flautu počinje svirati kao šestogodišnjak, a već 1990. godine osvaja Prvu nagradu i time okončava svoj studij na prestižnom Visokom nacionalnom konzervatoriju za muziku u Parizu.

Studij potom nastavlja sa čuvenim Aurèle Nicoletom. Kao 22-godišnjak postaje prvi flautista Berlinske filharmonije, tada pod rukovodstvom maestra Claudia Abbada, a na toj poziciji je vrlo aktivan i danas. Pored orkestarske, Pahud je razvio intenzivnu međunarodnu karijeru kao solista, te kao kamerni muzičar.

Emmanuel Pahud redovno nastupa na najznačajnim muzičkim festivalima, te sa istaknutim orkestrima širom svijeta. Kao solista uspješno je sarađivao sa dirigentima kao što su: Claudio Abbado, Giovanni Antonini, Daniel Barenboim, Pierre Boulez, Ivan Fischer, Valery Gergiev, Sir John Eliot Gardiner, Daniel Harding, Paavo Järvi, Lorin Maazel, Yannick Nezet-Séguin, Andrés Orozco-Estrada, Itzhak Perlman, Trevor Pinnock, Sir Simon Rattle, Mstislav Rostropovich, David Zinman.

Posebno je privržen kamernoj muzici, te redovno nastupa na recitalima uz pijaniste Eric Le Sagea, Alessia Baxa, Yefim Bronfmana, Hélène Grimaud, kao i na jazz nastupima uz Jacky Terrassona. Emmanuel Pahud je 1993. godine, zajedno sa Eric Le Sageom i Paul

Meyerom, osnovao i Ljetni muzički festival u Salon de Provence koji do danas ima status jedinstvenog festivala kamerne muzike.

Privržen je i koncertima, te snimanjima sa ansamblom “Les Vents Français” uz vrhunske muzičare François Leleuxa, Paul Meyera, Gilbert Audina i Radovana Vlatkovića.

Duboko je posvećen obogaćivanju i širenju flautističkog repertoara, pa svake godine naručuje nova djela za flautu od kompozitora kao što su: Elliott Carter, MarcAndré Dalbavie, Thierry Escaich, Simon Holt, Toshio Hosokawa, Michaël Jarrell, Luca Lombardi, Philippe Manoury, Matthias Pintscher, Christian Rivet. Od 1996. godine Pahud intenzivno snima za diskografsku kuću EMI / Warner Classics, te je do danas kreirao impresivnu kolekciju snimaka muzike za flautu koja broji preko 25 nosača zvuka koje je publika i kritika oduševljeno prihvatila.

Emmanuel Pahud je 2009. godine za svoj doprinos muzičkoj umjetnosti imenovan vitezom Reda umjetnosti i književnosti, a 2011. proglašen je počasnim članom Kraljevske muzičke akademije. Također je i UNICEF-ov ambasador.

23

24

UROŠ LAJOVIC diplomirao je kompoziciju i dirigovanje 1969. na Muzičkoj akademiji u Ljubljani. Usavršavao se na majstorskim kursevima na Mozarteumu u Salzburgu kod Bruna Maderne. Magistrirao je u Beču naVisokoj školi za muziku u klasi Hansa Svarovskog.

Bio je asistent dirigenta (1972-1978), a zatim stalni dirigent Slovenačke filharmonije (19781991) i šef dirigent Zagrebačkih simfoničara (1979-1981). Osnivač je i dirigent Kamernog orkestra „Slovenicum“ iz Ljubljane (19882001). Od 1990. godine Uroš Lajovic je profesor dirigovanja na Visokoj školi za muziku u Beču, a od 2011. godine istovremeno je i redovni profesor u trajnom zvanju Muzičke akademije u Zagrebu, te stalni gost dirigent Zagrebačke filharmonije. Djelovao je kao šef dirigent Beogradske filharmonije (20012006), te Slovenske filharmonije (od sezone 2015/2016). Dobitnik je niza nagrada među kojima su nagrada Visoke škole za muziku u Beču (1971) i druga nagrada „Guido Cantelli“ u milanskoj Skali (1975). Gostovao je u muzičkim centrima širom svijeta: Njemačkoj, Holandiji, Švicarskoj, Austriji, Italiji, Češkoj, Slovačkoj, Poljskoj, baltičkim zemljama, Norveškoj, Švedskoj, Rusiji, Bjelorusiji, Mađarskoj, Turskoj, Španiji, SAD-u, Kolumbiji, Tajvanu, Južnoj Koreji, Kini, Hong Kongu i Japanu. Sarađivao je sa svim vodećim simfonijskim orkestrima nekadašnje Jugoslavije, kao i sa uglednim svjetskim orkestrima među kojima su: Minhenska filharmonija, Simfonijski orkestar Berlinskog radija, RIAS simfonijeta, Orkestar Radio Lajpciga, Orkestar Južnonjemačkog radija, Orkestar Mozarteum iz Salzburga,

Moskovski državni orkestar, Kijevska filharmonija, Janačekova filharmonija iz Ostrave, Praška filharmonija, Orkestar RTV Katovice, Bernski simfonijski orkestar, Simfonijski orkestar Getingena, Belgijski nacionalni orkestar, Tokijska filharmonija...

25

SARAJEVSKA FILHARMONIJA prvi je profesionalno organizovan simfonijski orkestar na području Bosne i Hercegovine, a svoje je korijene imala već u ansamblima koji su se formirali tokom austrougarske vladavine na tlu naše države. Prve ideje o formiranju jednog profesionalnog ansambla u bosanskohercegovačkoj prijestolnici koji bi izvodio umjetničku muziku zapadnoevropskog tipa potekle su iz Oblasne muzičke škole. Tako je formiran Kvartet Filharmoničnog udruženja, koji je uglavnom bio sastavljen od nastavnika Oblasne muzičke škole. Prvi koncert održan je 15.04.1920. godine u dvorani sarajevskog kina Imperijal. Ovi mali, ali značajni koraci vodili su do održavanja osnivačke skupštine Sarajevske filharmonije koja se desila 6. jula 1923. Prvi koncert održan je 24. oktobra 1923. godine. Solist na klaviru bio je Klemens Menšik, a dirigovali su Aleksandar Lukinić i Josip Rožđalovski. U periodu od 1941. godine, orkestrom su dirigovali Beluš Jungić, Maks Unger, Aleksandar Lukinić, Josip Rožđalovski, Edo Křenek i Oskar Danon. Zbog ratnih dešavanja, u periodu od 1941. do 1945. godine, Filharmonija je obustavila rad i 1948. godine ponovo nastavlja sa svojim aktivnostima.

Prvi koncert Sarajevske filharmonije poslije Drugog svjetskog rata održan je 20. oktobra 1948. godine, dirigovao je Oskar Danon, a solist je bio Antonio Janigro, violončelista iz Zagreba. Direktori Filharmonije u ovom periodu su bili: Tihomir Mirić (1948–1973), Teodor Romanić (1974–1976), Mirko Janjčić (1976–1984), Vladimir Maunagić (1984– 26

1988), Miroslav Homen (1988–1989) i Ninoslav Verber (1990–1992). Sarajevskom filharmonijom su dirigovali Ivan Štajcer, Mladen Pozajić, Teodor Romanić, Miroslav Homen, Oskar Danon, Julio Marić, Dragiša Savić, Radivoj Spasić, Boris Papandopulo i brojni drugi. U odnosu na period djelovanja prije 1941. godine, Sarajevska filharmonija je značajno proširila svoj repertoar izvodeći djela ne samo stranih, već i jugoslavenskih i bosanskohercegovačkih kompozitora. Godina 1992. označila je početak agresije na Bosnu i Hercegovinu, te samim time i destrukciju svega što je građeno prethodnih decenija.

Tako je i Sarajevska filharmonija prekinula sa radom dvije godine i pri tome pretrpjela velike materijalne, ali i ljudske gubitke. Svojevrsnu prekretnicu u radu Filharmonije predstavljao je koncert održan 19. juna 1994. godine kada su pod dirigentskom palicom velikog Zubina Mehte u razrušenoj Vijećnici izveli Mozartov Requiem. Kao solisti nastupili su Jose Carreras, Ruggero Raimondi, Cecilia Gasdia i Ildiko Komlosi. Iste godine Sarajevska filharmonija održava koncerte u Italiji, a narednih godina nižu se gostovanja u Austriji, Turskoj, Češkoj, Francuskoj, Švicarskoj i Italiji. Nakon završetka rata, Sarajevska filharmonija se u kadrovskom smislu obnavlja, a nastojanjima uprave na čijem su čelu bili Emir Nuhanović (1994– 2008), potom Samra Gulamović (2008–2016), te Samir Lokvančić kao vršilac dužnosti direktora (od 2016), ostvareni su značajni nastupi u zemlji i inozemstvu. Koncertom u olimpijskoj dvorani Zetra 11. oktobra 2008. godine, Sarajevska filharmonija je obilježila

85 godina postojanja i rada. Tom prilikom je izvedena popularna Carmina burana Carla Orffa pod dirigentskom palicom Julia Marića.

Proslavljajući svoju 90-godišnjicu 2013. godine, Sarajevska filharmonija nastavila je težiti ka ciljevima postavljenim u začetku svoje djelatnosti, ostavši tako jedan od svjetionika bh. kulturne scene i svakako jedna od najvažnijih karika u lancu sarajevskog i bosanskohercegovačkog muzičkog života. dr. Fatima Hadžić

O DJELIMA: Koncert svečanog otvaranja 23. izdanja festivala Sarajevske večeri muzike po mnogočemu poseban je događaj. I nije samo riječ o premijernom nastupu vrhunskog svjetskog flautiste Emmanuela Pahuda u Bosni i Hercegovini, već i o činjenici da je za ovu priliku pomno odabran program koji prilično rijetko prođe kroz sviračke prste Sarajevske filharmonije, te zaintrigira uši sarajevske publike. Koncert nas vodi na istok, preciznije u nekadašnje sovjetske krajeve.

No, geografska nije jedina poveznica djela koja su objedinjena u vrlo pažljivo struktuiran koncertni koncept. Zanimljivo je pratiti i hronološko nizanje muzičkih ostvarenja, koje se ne zadržava samo na pukoj vremenskoj distanci, već se produbljuje kroz vrlo jasno prenošenje tekovina ruske kompozitorske škole druge polovine 19. stoljeća kroz čak tri generacije: Anatolij Ljadov komponovanje je učio od Modesta P. Mussorgskog i Nikolaja

Rimskog-Korsakova, a znanje prenosio učeniku Sergeju Prokofjevu. Treća karika u lancu, armenski kompozitor Aram Hačaturijan znanje je stjecao kod Nikolaja Mjaskovskog, još jednog uspješnog studenta Ljadova.

Trogeneracijski niz, tako, ugođaj slušanja i razumijevanja muzike uzdiže na jedan posve neuobičajen nivo.

No, počnimo od učitelja, Anatolija Ljadova (1855–1914), kompozitora, dirigenta, muzičkog pedagoga, urednika i izdavača, svestranog aktera ruskog muzičkog života. Čvrsto vezan sa Sankt Peterburški konzervatorij najprije kao student, a potom i kao profesor, Ljadov izrazito utiče na muzički ambijent grada u kojem živi i djeluje. Iako u očima nekih od svojih progresivnih studenata poput Prokofjeva biva okarakterisan kao konzervativan, kao profesor njeguje detaljan pristup muzici, a veliku pažnju pridaje razvoju tehničkih vještina komponovanja kod svojih studenata. Kao kompozitor, Ljadov je očaran ruskom tematikom, što se najbolje vidi kroz njegova možda i najznačajnija ostvarenja, programske simfonijske poeme Začarano jezero, op. 62 i Kikimora, op. 63. Njima se često pridružuje i treća, Baba Yaga op.

56. Ruska legenda čini osnovu Začaranog jezera, u kojem Ljadov nastoji prikazati svu magiju prirode tokom noći, hladnu, mističnu, nepredvidljivu, ali i posve očaravajuću kroz ideju refleksije zvijezda na vodi jezera.

Realizirana kroz muzički oblik “chiaroscura”, kako je i sam kompozitor okarakterisao svoj muzički jezik, ova simfonijska poema nastala je 1909. godine kada i Kikimora, a obje su 27

bile predviđene kao dijelovi opere Sorjuška, koju Ljadov nikada nije realizirao. Kikimora je bazirana na staroj slavenskoj legendi o zlom ženskom kućnom duhu nazvanom Kikimora.

Ljadov pripovijeda priču o Kikimori koja odrasta u brdima, te predući lan razmišlja o svom zlu koje želi nanijeti čovječanstvu.

Karakter dvaju simfonijskih pjesama inspirisao je Léonidea Massinea da 1916. godine kreira koreografiju na njihovu muziku za balet pod nazivom Kikimora za čuvenu baletnu skupinu Sergeja Djagiljeva.

Proslavljeni student harmonije i kontrapunkta pri Anatoliju Ljadovu, Sergej Prokofjev (1891–1953) značajno se udaljava od stila svog učitelja, smjelo koketirajući sa progresivnim idejama početka 20. stoljeća.

Eksperimentišući sa harmonijom, naročito u kontekstu politonalitetnosti, te formom, na početku svoje kompozitorske karijere Prokofjev je gotovo isključivo posvećen klaviru kao muzičkom mediju. Oko Prvog svjetskog rata postepeno proširuje svoje interesovanje i na muziku za scenu (balet i opera). No, 1916. i 1917. svoj kompozitorski fokus svjesno odlučuje sa klavirske muzike premjestiti na jedan za njega potpuno neistražen žanr, simfoniju. Svoje prvo ostvarenje u tom domenu sam kompozitor naziva Klasičnom simfonijom ili Simfonijom br. 1, op. 25 u D duru, što neki istraživači ove oblasti nazivaju i inauguracijom novog stila, neoklasicizma. Naime, Prokofjev se ovim djelom poziva na tekovine Bečke škole i njenih predstavnika Josepha Haydna i Wolfganga Amadeusa Mozarta, te kreira 28

dovitljivo i razigrano četverostavačno djelo koje počiva na temeljima klasike. Međutim, to nije pokušaj imitacije starog stila, već iznimno kreativan i duhovit način kombinovanja starog (klasičkog) i savremenog, upečatljivo zadržavajući već prepoznatljiv prokofjevski stil i harmonijski jezik. Struktura, te prvi stavak u sonatnom obliku, kao i Finale neodoljivo podjsećaju na Haydnov prozračni stil, dok Gavotta kao drugi i Trio kao treći stavak prizivaju mozartovski karakter. No, uprkos gotovo u potpunosti klasičkoj instrumentaciji, Prokofjev iznenađuje proširenim ambitusima instrumenata, neočekivanim harmonijskim obratima, te specifičnom tretmanu naizgled klasičke forme, što djelu daje posebnu svježinu. Djelo je premijerno izvedeno u Sankt Petersburgu 1918. godine pod dirigentskom palicom samog kompozitora.

Koncertna završnica rezervisana je za jedno od najpoznatijih djela armenskog kompozitora Arama Hačaturijana (1903– 1978), njegov Koncert za violinu i orkestar u d molu u inačici za flautu, nastalu 1968. iz pera čuvenog francuskog flautiste Jean-Pierre Rampala na poticaj samog kompozitora.

Iako je relativno kasno počeo upoznavati svijet kompozicije kroz školovanje u Moskvi, Hačaturijan je iznenađujuće brzo izgradio vlastiti prepoznatljiv stil, koji je uvijek pimijetno evocirao zvuke Tbilisija (Gruzija) u kojem je Hačaturijan rođen, te tradicionalnu armensku muziku, koja ga je neprestano pratila. Već na samom početku kompozitorske karijere stiče naklonost Segeja Prokofjeva, a ubrzo i reputaciju jednog od najznačajnijih

sovjetskih kompozitora. U čuvenoj trilogiji koncerata za klavir, violinu, te violončelo i orkestar, upravo je Koncert za violinu u d molu, nastao 1940. godine, Hačaturijanu donio tada prestižnu Staljinovu nagradu. Sam kompozitor naveo je kako je djelo nastalo u najsretnijem periodu njegovog života, kada je iščekivao rođenje svog sina. Prvi stavak djela, Allegro con fermezza, karakteriše duh folklora evociran u prvoj temi koja počiva na upečatljivom zadržanom pedalnom tonu i specifičnom plesnom ritmu, dok razvojni dio stavka na interesantan i dinamičan način kombinuje iznešeni muzički materijal kreirajući potpuno nove zvučne konstrukte, koji iščezavaju u zvukovima čuvene kadence.

Upravo je ova kadenca jedan od rijetkih segmenata djela koji je u verziji za flautu izmijenjen i prilagođen novom mediju.

Drugi stavak, Andante sostenuto, zadržava folklornu srž, međutim, uvodi je u potpuno drugačiji zvučni ambijent, koji ostavlja dojam vrlo razvučene improvizacije koja, naročito dinamički, postupno vodi ka vrhuncu stavka.

Njemu poptuno kontrastan, treći stavak, Allegro vivace, energično je i plesno slavlje, u kojem ritam ima ključnu ulogu. Virtuozan, i tehnički vrlo delikatan, ovaj stav pred izvođača postavlja veliki izazov, naročito kroz reminiscencije na početni materijal koje iziskuju posebnu pažnju pri adekvantnom zaokruživanju djela u jednu neodvojivu cjelinu. Djelo je 1940. premijerno izveo Hačaturijanov blizak prijatelj i čuveni violinista David Oistrakh, kome je djelo i posvećeno.

29

Subota, 13. maj 2017, 20:30 Vijećnica Koncert: Gudački kvartet Beogradske filharmonije Jelena Dragnić Vladan Lončar Boris Brezovac Aleksandar Latković Darko Brlek, klarinet PROGRAM: Dejan Despić (r. 1930) Počasnica Stevanu Mokranjcu za gudački kvartet, op. 132b Joseph Haydn (1732–1809) Gudački kvartet, op. 76, br. 2, d mol, Kvintni Allegro Andante o più tosto allegretto Menuetto. Allegro ma non troppo Vivace assai ***** Wolfgang Amadeus Mozart (1756–1791) Kvintet za klarinet i gudački kvartet, A dur, K. 581 Allegro Larghetto Menuetto Allegretto con Variazioni 30

GUDAČKI KVARTET FILHARMONIJE

BEOGRADSKE

U okviru orkestra Beogradske filharmonije muzičari Jelena Dragnić, Vladan Lončar, Boris Brezovac i Aleksandar Latković su 2011. godine osnovali Gudački kvartet. Tokom sezone 2015/16. Kvartet je premijerno nastupio na Mokranjčevim danima u Negotinu i na Festivalu Espressivo na Cetinju, otvorio Somborske muzičke svečanosti, obilježio dan grada Banja Luke koncertom u Narodnom pozorištu Republike Srpske, te ostvario prvo gostovanje u Izmiru u Turskoj.

Osim ovih nastupa, u svoje najskorije uspjehe Kvartet ubraja koncerte na scenama kao što su Manarat Al Sadijat u okviru Festivala Abu Dabi Classic, otvaranje konertne sezone “Kamerna muzika u pustinji” u kompleksu Kasr Al Sarab u oazi Liva (Ujedinjeni Arapski Emirati), prvo gostovanje u Kini u koncertnoj sali u Tjanjinu i koncert u Kulturnom centru Srbije u Parizu. Nastup Kvarteta u beogradskom studiju 6 uživo je prenosio RTS Digital. Kvartet je u sezoni 2012/13. ostvario zapaženo izvođenje Koncerta za gudački kvartet i orkestar na velikoj sceni Kolarca, uz pratnju Beogradske filharmonije i tadašnjeg šefa – dirigenta Muhaia Tanga. U sezoni 2013/14. Kvartet je sa svojim gostima izveo pet programa kamerne muzike u sali Beogradske filharmonije, u okviru svog ciklusa nazvanog Quartet + 1. Osim kompozicija za gudački kvartet, ovaj ciklus obuhvatio je i kvintete sa dvije viole, sa klarinetom, klavirom i glasom. U junu 2015. objavljen je prvi 32

kompakt disk Kvarteta sa djelima Beethovena i Brahmsa, u izdanju Beogradske filharmonije i uz učešće klarinetiste Ognjena Popovića, a u januaru 2016. godine članovi Kvarteta bili su mentori mladim polaznicima Zimske radionice gudačkog kvarteta u Podgorici.

Tom prilikom su otvorili Zimski dio sezone Kulturno informativnog centra Budo Tomović, koncertom u Modernoj galeriji Muzeja grada Podgorice.

33

DARKO BRLEK Darko Brlek diplomirao je 1988. godine na Akademiji za glasbo u Ljubljani, nakon čega svoje obrazovanje nastavlja na Visokoj školi za muziku i izvedbene umjetnosti u Grazu.

Tokom studija primio je brojne ugledne nagrade, među kojima su i Prešernova nagrada Sveučilišta u Ljubljani, te Bettetova i Župančičeva nagradu za umjetničko stvaralaštvo. Godine 1991. postao je najmlađi ravnatelj SNG Opere i baleta Ljubljana, a svoju pravu misiju pronašao je godinu dana kasnije kada je postao (također najmlađi) umjetnički voditelj Festivala Ljubljana. Godine 1995. preuzeo je funkciju direktora ovog festivala.

Bio je jedan od osnivača Slovenske komore kulturnih djelatnika, te njen prvi predsjednik, kao i predsjednik Vijeća ustanove SNG Opera i balet Ljubljana, član Vijeća za kulturu pri Vladi Republike Slovenije, član Vijeća za radiodifuziju Republike Slovenije u dva mandata, a trenutno u svom trećem mandatu djeluje i kao predsjednik Stručnog vijeća SNG-a Maribor. Njegove aktivnosti nisu ograničene samo na Sloveniju. Tako je već 1997. godine postao dopredsjednik, a 2005. predsjednik Europskog udruženja festivala EFA sa sjedištem u Briselu koje trenutno spaja više od 80 festivala, festivalskih udruženja i kulturnih organizacija iz 40 zemalja. U aprilu 2013. na generalnoj skupštini EFA-e u Granadi potvrđen je i njegov treći mandat.

Od 1996. godine Darko Brlek je također član međunarodne asocijacije International Society for the Performing Arts (ISPA) sa sjedištem u New Yorku. Slovenski poslovni dnevni 34

list Finance mu je 2006. godine dodijelio nagradu za posebne gospodarske uspjehe.

Da umjetnost nije samo njegova profesija nego i način života, dokazuju i njegovi nastupi u ulozi klarinetiste. Član je komornog sastava Trio Luwigana, a kao solista redovno nastupa na različitim svjetskim pozornicama.

O DJELIMA: U potpunosti klasičko određenje prvog koncerta kamerne muzike u okviru 23. SVEM-a Gudački kvartet Beogradske filharmonije, uz gosta klarinetistu Darka Brleka, odlučio je promijeniti na posve neobičan, i stoga intrigirajući način. Djelo Dejana Despića, Počasnica Stevanu Mokranjcu, op. 132b za gudački kvartet u mnogočemu odudara od klasičkog koncertnog ostatka. Ovaj istaknuti srpski kompozitor, dirigent, muzički pisac i profesor svoj radni vijek proveo je na matičnoj instituciji, Falkultetu muzičke umetnosti u Beogradu gdje je odgojio brojne generacije muzičara. Njegova Počasnica Stevanu Mokranjcu, op. 132b za gudački kvartet zanimljiv je omaž jednom od najznačajnijih srpskih kompozitora, Stevanu Mokranjcu, nastala je 1997. godine, te egzistira u nekoliko inačica (za gudački orkestar, nonet violončela, kvintet kontrabasa). Karakterišu je zanimljivi tretmani folklornih motiva, koji su bili okosnica Mokranjčevog stila. No, djelo nije njegova puka imitacija, već skup njegovih značajki obučenih u jedno zanimljivo muzičko »ruho«.

Despićeva Počasnica je, stoga,

zanimljiva uvertira za Bečku klasiku, utjelovljenu najprije u gudačkom kvartetu »oca« klasike Josepha Haydna (1732–1809).

U periodu između 1796. i 1797, Haydn pored rada na čuvenom oratoriju Stvaranje, vrijeme posvećuje izradi njegovog opusa 76, kolekcije šest gudačkih kvarteta posvećenih mađarskom grofu Erdödyju. Cijeli opus karakterišu virtuozna djela iznimnih umjetničkih dometa, pa se ovi kvarteti često smatraju jednim od vrhunaca Haydnovog stvaralaštva. Gudački kvartet u d molu op.

76, br. 2, poznat i kao Kvintni interesantan je primjer kompozitorove genijalnosti, naročito zbog činjenice da ga neki teoretičari uvrštavaju u za Haydna netipično mračna djela. Naziv Kvintni potiče od upečatljivog pomaka u kvintnim intervalima koji karakteriše prvu temu prvog stavka, te se potom provlači kroz cijelo djelo stvarajući dojam monotematizma. Prvi stavak, Allegro, pisan u sonatnom obliku, karakterističan je i po upotrebi kontrapunktskih tehnika, pa već pomenuta prva tema ostavlja utisak teme za fugu. Kontrast prvom donosi drugi stavak, Andante o più tosto allegretto, specifičan po vrlo elegantnom, odmjereno razigranom ugođaju »presvučenom« u dursko ozvučje.

Povratak mračne atmosfere karakteriše tzv.

Vještičiji menuet, kako često nazivaju treći stav, Menuetto: Allegro ma non troppo, na početku pisan u formi kanona koji izvode dionice u parovima (1. i 2. violina kao prvi par, viola i violončelo kao drugi par). Stavak je poznat i po velikim dinamičkim kontrastima, ali i po humoru koji Haydn vješto uspjeva 35

utkati u muzičku suštinu. Posljednji stavak, Vivace assai, donosi virtuozno finale, ispunjeno sinkopama, uz mnoštvo motiva sastavljenih iz ponovljenih nota i pauza koje djelu daju posebnu energiju i živost.

Nekoliko godina prije Haydnovog gudačkog kvarteta, tačnije 1789. Wolfgang Amadeus Mozart, vjerovatno paralelno sa radom na operi Così fan tutte, komponuje i svoj Kvintet za klarinet i gudački kvartet u A duru, K 581. Završava ga do kraja septembra iste godine i posvjećuje Antonu Stadleru, klarinetisti-virtuozu, članu Bečkog dvorskog orkestra, čiji profinjen stil i izvanredne tehničke sposobnosti bijahu Mozartova inpiracija kako za Kvintet, tako i za čuveni Koncert za klarinet i orkestar, također napisan u A duru 1791. netom prije kompozitorove smrti. Interesovanje za ovaj instrument bilo je prisutno i znatno prije, ali posljednja faza Mozartovog života rezultirala je upravo remek-djelima za klarinet. Dalo bi se naslutiti da su upravo ova djela bila i svojevrsne ispovijesti o teškom periodu kroz koji je kompozitor prolazio pred sami kraj. Kvintet je premijerno izveo Stadler u decembru 1789. godine na basset klarinetu, karakterističnom po nešto proširenom donjem registru. Prvi stavak, Allegro uspostavlja specifičan sjetan ugođaj koji prožima cjelokupno djelo, te se odvija u konstantnom razgovoru svih instrumenata ansambla, za razliku od drugog, Larghetta, u kojem dominira klarinetska melodija nad gotovo prigušenom pratnjom gudača. Drugi stavak pisan je u sonatnom obliku, dok je u trećem, Menuetto, riječ o 36

neobičnoj smjeni menueta i dva trija. Prvi trio pisan je za gudački kvartet (bez klarineta), dok je drugi klarinetski solo nad pratnjom u gudačima. Finale Kvineteta čini Allegretto con Variazioni, tema sa 5 varijacija. Interesantno je da se u samoj temi klarinet rijetko javlja, dok se u varijacijama uloge instrumenata, kao i ugođaj varijacija konstantno smjenjuju. Zbog svoje profinjenosti, ali i tehničkih i muzičkih zahtjeva koje stavlja pred izvođača, ovaj Kvintet uvrštava se u stubove klarinetističkog, te općenito kamernog repertoara.

Ponedjeljak, 15. maj 2017, 20:00 Vijećnica Koncert Electric Counterpoint: Muzika Johanna Sebastiana Bacha i Stevea Reicha Edin Karamazov, lutnja, električna gitara PROGRAM: Johann Sebastian Bach (1685–1750) Svita br. 1, G dur, BWV 1007 Prelude Allemande Courante Sarabande Minuet I&II Gigue Steve Reich (r. 1936) Electric Counterpoint Fast Slow Fast Johann Sebastian Bach (1685–1750) Partita br. 2, d mol, BWV 1004 Allemande Courante Sarabande Gigue Ciaccona 38

EDIN KARAMAZOV Advokat novog, rijetkog ili neobičnog, Edin Karamzov prati jedinstvenu umjetničku viziju, kombinirajući duh smjeloga istraživanja sa zadatkom proširenja krajnih granica tehnike i repertoara za gitaru i lutnju. Dobitnik je prestižne Edison Award (2002), Premio Cubadisco za najboljeg stranog muzičara na Kubi (2009), Brit Award (2007), Premio Goffredo Petrassi za najboljeg instrumentalistu u Italiji, Diapason d’Or i još nekoliko drugih priznanja, a bio je nominovan i za nagradu Grammy (2001).

Krzystof Penderecki, Arvo Part, Erkki-Sven Tuur, Peter Sculthorpe, kao i kompozitori za gitaru Leo Brouwer, Dušan Bogdanović i Nikita Koshkin napisali su značajna dijela za gitaru ili lutnju posvećena upravo njemu. O Karamazovu su rekli: «Čudesni zanesenjak, koji piše poeziju prstima na gitari...»

(Leo Brouwer, Havana 2012) «Napokon sam, u svojim poznim godinama, imao čast da čujem umjetnika koji baš svaku kompoziciju interpretira zastrašujuće beprijekorno u stilu, a uz to ludački originalno.»

(Krzystof Penderecki, Krakow 2013) O DJELIMA: Potrebno je zaista specifično izvođačko umijeće na jednom solističkom recitalu kombinovati dva karakterno potpuno

različita instrumenta poput lutnje i električne gitare, a da koncertni program i dalje čini jednu koherentnu, ali i iznimno uzbudljivu cjelinu. Edinu Karamazovu to naprosto polazi od ruke, a njegov poduhvat je veći i činjenicom da na lutnji izvodi ne originalna Bachova djela za taj instrument, već transkripcije čuvenih ostvarenja za violončelo i violinu koja pred izvođače postavljaju zaista visoke interpretativne zahtjeve. Koncert koji nosi naziv Electric Counterpoint, prema istoimenom djelu Stevea Reicha uvrštenom u program, je stoga zanimljiv zvučni otisak koncepta zasnovanog na tehnici kontrapunkta kao zajedničkoj poveznici. Umjetnik koncert započinje jednim od najpoznatijih djela Johanna Sebastiana Bacha (1685–1750), Svitom za violončelo br. 1 u G duru, BWV 1007 u transkripciji za lutnju. To je jedna od šest Bachovih svita za violončelo nastalih u periodu od 1717. do 1723. kada je Bach djelovao kao kapelnik u Köthenu. U cjelokupnoj seriji svita naprosto očarava kreativnost primjene kontrapunktskih i polifonih elemenata kroz samo jednu melodijsku liniju violončela. Svita br. 1 sastavljena je iz sedam stavaka, Prélude, Allemande, Courante, Sarabande, Menuett I, Menuett II i Gigue. Prvi stavak, Prélude ujedno je i najpopularniji stavak svite, karakterističan po arpeđiranom motivu na tonovima trozvuka G dura, g, d i h, koji kroz motorično ponavljanje čini okosnicu cjelokupnog stava.

Zanimljiv je Bachov tretman disonanci, te njihovih rješenja, kao i harmonijska struktura drugog stavka, njemačkog plesa Allemande.

Nakon energične Courante i mirne Sarabande 39

40

koja odiše jednostavnošću, susrećemo dva Menueta, koja jedan drugom kontrastiraju najprije na tonalitetnoj osnovi, a potom i karakterom u cjelosti. Svitu zaokružujuje dinamična Gigue puna poleta i duha.

Da je kontrapunkt fenomen koji je posebno zanimao američkog minimalističkog kompozitora Stevea Reicha (r. 1936) svjedoči djelo Electrical Counterpoint. Nastalo 1987. godine, nakon sličnih Reichovih ostvarenja Vermont Counterpoint (1982) i New York Counterpoint (1985) za izvođača i traku, djelo je snimio čuveni gitarista Pat Metheny, a objavljeno je zajedno uz poznato Reichovo ostvarenje Different Trains. Sačinjeno je iz tri stavka vrlo jednostavnih naziva Fast, Slow i Fast, a pisano je za eletričnu gitaru i traku na kojoj je sam Metheny snimio 10 dionica električnih gitara i 2 dionice bas gitare. Djelo egzistira i u verziji za ansambl gitara. Prvi stavak karakterističan je po temi inspirisanoj centralnoafričkom muzikom za rog, te je karakteristično po kanonu u 8 dionica snimljenih na traci, iz čijih kontrapunktskih preplitanja proizlaze melodijskih obrasci koje izvodi solo gitara. Drugi stav karakteriše promjena tempa, koji je sada dvostruko sporiji, kao i promjena tonaliteta, te uvođenje nove teme. Međutim, princip kanona, te izvođenja dionice solo gitare iz kanonom kreirane kontrapuktske mreže ostaje zadržan. Isto se dešava i u posljednjem stavku u kojem se kompozitor vraća u početni tonalitet i tempo, ali u trodijelnom metru. Kroz stavak dolazi do sve bržih promjena tonaliteta i metra, koji kreiraju posebnu atmosferu, sve do konačnog

iščezavanja basovskih dionica.

Za finale koncertnog programa, Edin Karamazov izabrao je vratiti se muzici Johanna Sebastiana Bacha, kroz jedno od njegovih remek-djela za violinu, Partitu br. 2 u d molu, BWV 1004 u transkripciji za lutnju. Djelo je nastalo između 1717. i 1720. kao dio Bachovog kompozicionog ciklusa sonata i partita za solo violinu. Komponovana u gotovo isto vrijeme kada i Svita br. 1 u G duru za violončelo, koja otvara koncertni program, ova Partita u mnogočemu podsjeća na već pomenuto djelo. To se najviše uočava kroz 4 tipična stavka svite, Allemande, Courante, Sarabande i Gigue, koja zadržavaju svoje tipične karakteristike. Međutim, ono što Partitu čini posebno intrigantnom jeste posljednji i sigurno najpoznatiji njen stavak, Ciaccona. Stavak čine kolosalna serija od 64 varijacije na temu od četiri dobe.

Monumentalni odsjeci u molu okružuju centralni durski odsjek, time čineći jedno od najgrandioznijih djela za violinu, te svakako remek-djelo kontrapunktske inventivnosti.

Ciaccona se često izvodi samostalno, ali posebno impresivan utisak ostavlja kao kruna cjelokupne Partite.

41

Utorak, 16. maj 2017, 10:00 Muzička akademija u Sarajevu Radionica za studente muzike sa Edinom Karamazovim Srijeda, 17. maj 2017, 20:00 Vijećnica Koncert: Kvartet saksofona Papandopulo Nikola Fabijanić Gordan Tudor Goran Jurković Tomislav Žužak PROGRAM: Eugene Bozza (1905–1991) Andante et Scherzo Gordan Tudor (r. 1982) Nekoliko minijatura za kvartet saksofona Guillermo Lago (r. 1960) Ciudades za kvartet saksofona Cordoba Sarajevo Addis Ababa Margareta Ferek-Petrić (r. 1982) Melankolija gegen rakija

42

Jacques Petit (r. 1946) 10 Variations gondolantes sur le Carneval de Venise za kvartet saksofona Theme Ramonage Ciatations Bavard Sciant La belle et la bete Salade de themes Hard-Tango Swingin’ Fete de la biere

KVARTET SAKSOFONA PAPANDOPULO Papandopulo kvartet čine četvorica hrvatskih saksofonista, Nikola Fabijanić (Zagreb, 1976), sopran saksofon, Gordan Tudor (Split, 1982), alt saksofon, Goran Jurković (Zagreb, 1983), tenor saksofon, i Tomislav Žužak (Zagreb, 1978), bariton saksofon. Svi su oni diplomanti Muzičke akademije u Zagrebu u klasi profesora Dragana Sremeca. Usavršavali su se na konzervatorijima u Parizu, Amsterdamu i Beču, te na seminarima kod uglednih svjetskih saksofonista. Tokom i nakon studija djelovali su u sastavu New sax quartet, s kojim su od 2000. godine ostvarili niz zapaženih nastupa. Godine 2013. promijenili su ime u Papandopulo kvartet. Kvartet je nastupao na poznatim festivalima i muzičkim manifestacijama kao što su Glazbene večeri u sv. Donatu, Riječke ljetne noći, Dubrovačke ljetne igre, Muzički biennale Zagreb, Glazbena tribina u Opatiji, Splitsko ljeto, Koncerti u Eufrazijani u Poreču, Izlog suvremenog zvuka u Zagrebu, AudioArt festival u Puli, Dani nove glazbe u Splitu, Dani hrvatske glazbe u Beču, festival Echoraum u Beču, te na koncertima u Budimpešti, Parizu, Strasbourgu i drugim gradovima. Osobitu važnost Kvartet pridaje promociji savremene muzike, naročito djela mladih hrvatskih i inozemnih autora, pa su tako praizveli djela Mirele Ivičević, Frana Đurovića, Mattiasa Kranebittera, Dubravka Palanovića, Tene Borić, Krešimira Seletkovića, Ivana Končića, Šimona Vosečeka i drugih.

Sarađuju s brojnim muzičarima, među kojima su Zagrebački kvartet saksofona, pijanista

Ivan Batoš, čembalistica Linda Mravunac Fabijanić, te eminentni saksofonisti kao što su Arno Bornkamp, Jean Yves Fourmeau, Lars Mlekusch, te Amstel quartet.

Godine 2013. objavili su prvi album Papandopulo u izdanju Croatia recordsa koji je od pet nominacija za nacionalnu diskografsku nagradu Porin osvojio Porina za najbolju kompoziciju.

U posljednjih nekoliko godina ovaj album najprodavaniji je album klasične muzike u Hrvatskoj, čime je Papandopulo kvartet opravdao očekivanja: “Vrsnost izvedbi, neopterećeni šarm zvučanja saksofona kao i raznolikost pristupa kvartetu glazbala koji već svojom primjenom nerijetko upućuje na bogatstvo primjerice jazzističkoga idioma… nedvosmisleno upućuju na samopouzdanje i uvjerenje da će, posebno kod mlađih slušatelja, naići na zanimanje i razumijevanje.

Upravo u tom kontekstu novoga, neopterećenoga i zvukovno poticajnoga valja pozdraviti ovo izdanje i poželjeti mu da uz eventualnu pedagošku namjenu ostvari i svoju nepobitnu estetsku svrhovitost.”

(Zdenka Weber, klasika.hr) Godine 2015. izdaju svoj drugi samostalni album Per quattro. Članovi Kvarteta bave se i pedagoškim radom na muzičkim akademijama u Zagrebu, Splitu, Sarajevu i Novom Sadu, u muzičkim školama u Zagrebu, Splitu, Jastrebarskom i Samoboru, a djeluju i kao mentori-predavači na majstorskim radionicama u Hrvatskoj i u inostranstvu. Zajedno su pokrenuli Školu saksofona u Jaski, međunarodni proljetni seminar u Jastrebarskom za učenike i studente 43

44

saksofona. Taj izuzetno uspješan projekat donio im je Nagradu Grada Jastrebarskog za 2014. godinu.

O DJELIMA: Iako sva djela na koncertnom programu Kvarteta saksofona Papandopulo pripadaju ostvarenjima 20. i 21. stoljeća, njihov pažljiv odabir ukazuje na vrlo značajnu karakteristiku ansambla, stilsku raznolikost, te veliko interpretativno umijeće koje ova raznolikost zahtijeva.

Eugène Bozza (1905–1991) francuski je kompozitor posebno poznat i cijenjen po svojim djelima za kamerne sastave, te simfonijama. Svoje muzičko obrazovanje stekao je na Pariškom konzervatoriju ističući se kao violinista, dirigent i kompozitor. Za kompozitorsku djelatnost dobio je mnoga priznanja i nagrade, među kojima se posebno ističe čuvena Prix de Rome (1934. godine za kantatu La légende de Roukmani). Brojna svoja djela Bozza je posvetio duvačkim instrumentima i duvačkim kamernim sastavima koja odražavaju „na visokoj razini, kvalitetu karakterističnu za francusku komornu glazbu sredine 20. stoljeća: tečnost melodije, eleganciju strukture i dosljedan osjećaj za mogućnosti instrumenta“ (Paul Griffiths). Djelo Andante et Scherzo nastalo je 1938. godine za Pariški kvartet saksofona, što je bio novi naziv do tada poznatog Kvarteta saksofona Republikanske garde.

Mirni Andante posve impresionističkog zvučnog ugođaja, počinje toplim solom u dionici tenor saksofona, a potom se

pridružuju i ostali instrumenti, koji postupno pripremaju slušaoce za živi, dinamični Scherzo karakterističan po staccato progresijama.

Gordan Tudor mladi je hrvatski kompozitor i član Kvarteta saksofona Papandopulo. U okviru SVEM-a sarajevska publika je do sada imala priliku čuti njegov Quarter Tone Waltz za alt saksofon za koju je 2013. godine dobio nagradu Porin za najbolje djelo klasične muzike. Već naredne, 2014. godine uslijedio je još jedan Porin za Nekoliko minijatura za kvartet saksofona, djelo zabilježeno na CD-u Papandopulo istoimenog kvarteta (Croatia Records, 2013). O ovom djelu autor iznosi: „Skladba Nekoliko minijatura je nastala u proljeće 2007. godine na nagovor bivših profesora – Dragana Sremca i Zagrebačkog kvarteta saksofona. Namjera mi je bila skladati desetak minijatura i povezati ih, dramaturški, u jednu cjelinu. U tom razdoblju, rodni Split sam otkrivao iznova, nakon sedam godina izbivanja (rekao bih najvažnijih sedam godina u životu dvadesetpetogodišnjaka, jer najvažnije su uvijek ove posljednje godine).

Slike koje su me navele da ih opišem u skladbi nekom drugome bile bi neprimjetne, no meni su bile vrijedne pažnje. Na primjer, vratolomna dječja vožnja karetima po ulicama Velog Varoša, noćno nebo iznad Marjana, kupanje u travnju, šoping centri ili famozna nova Riva.

Namjerno sam izbjegao imenovanje stavaka, ne želeći svoje slike nametati drugima.

Skladba se u svojoj konačnoj verziji sastoji od 13 minijatura. Zagrebački kvartet saksofona uspješno je praizveo Nekoliko minijatura na Osorskim glazbenim večerima u srpnju 2007. godine.“ 45

Kompozitorski alter ego holandskog saksofoniste i pedagoga Willema van Merwijka, Guillermo Lago, višestruko je kao i sam Van Merwijk vezan za Sarajevo i Bosnu i Hercegovinu. Naime, ovaj umjetnik, član čuvenog Netherlands Blazers Ensemblea, intenzivno je djelovao u Sarajevu kroz aktivnosti za uspostavljanje klase saksofona na Muzičkoj akademiji u Sarajevu, ali i kroz osnivanje i djelovanje prvog bosanskohercegovačkog duvačkog ansambla Winds of Change. Kao kompozitor, Guillermo Lago napisao je preko 50 kompozicija, od kojih su mnoge i snimljene. Djelo Ciudades serija je muzičkih crteža koje Lago od 2011. posvećuje gradovima svijeta za koje je lično vezan. Do sada je nastalo 6 takvih crteža, koji se izvode i kao svita, ali i potpuno samostalno.

Kvartet saksofona Papandopulo za koncert u Sarajevu odabrao je djela Cordoba, posvećeno studentskim danima kompozitora provedenim u ovom gradu, Sarajevo posvećeno Lagovim prijateljima i vremenu provedenom u Bosni i Hercegovini, te djelo Addis Ababa inpirisano njegovom saradnjom sa etiopskom pjevačicom Minyeshu.

Mlada hrvatska kompozitorica Margareta Ferek Petrić (1982) svoje obrazovanje u oblasti kompozicije i medijske muzike stekla je u klasama Ivana Eröda, Chaye Czernowin, te Klausa Petera Sattlera na Univerzitetu za muziku i primijenjene umjetnosti u Beču, gdje i danas živi i radi. Za svoje orkestarsko djelo Take7 2011. godine osvojila je nagradu Grada Beča Theodor Körner Preis. Aktivno sarađuje sa brojnim 46

ansamblima i umjetnicima kao što su kvartet Koehne i Papandopulo, ansambli Reconsil, Platypus, Klingekunst i Die Reihe, i dr. Prema riječima kompozitorice, njen muzički izraz karakteriše nekoliko elemenata: ironično tretiranje muzičkih estetika iz prošlosti, igra s eksperimentalnim instrumentalnim tehnikama, živim ritmičkim kretnjama i elementima narodne muzike Balkana i Orijenta, te metaforičko fragmentiranje drugih umjetničkih oblika kroz zvuk, s ciljem postizanja auditivne raznolikosti, te mentalne slobode i poruke humanizma kroz muziku. Melankolija gegen Rakija djelo je koje kroz (auto)ironičan pristup povezuje svijet savremene muzike i jazza s “balkanskim” izrazom. Autorica istražuje boje i mogućnosti kvarteta saksofona unoseći dašak humora, eksperimentalnog zvuka i improvizacije. Kroz stalno poigravanje sa 7/8 mjerom, naglašava plesni karakter, koji podržava ironiju sadržanu već i u šaljivom naslovu. Skladba je nastala na narudžbu Saxkvarteta Phoen, pa je 2012. godine praizvedena u bečkom Jazz klubu Porgy & Bess, a Papandopulo kvartet prvi ju je put izveo 2013. godine na Festivalu hrvatske glazbe u Beču.

Jacques Petit (1946) francuski je kompozitor i pedagog. Kompoziciju je učio u klasi čuvenog Oliviera Messiaena, koji je iznimno cijenio njegovu maštovitost i humor koji je jedna od karakterističnih crta njegovog stila. Osim što je dugi niz godina profesor kompozicije na konzervatoriju u Ruenu, Petit je poznat po tome što je 1978. godine osnovao l’Orchestre du Grand Turc u

predgrađu grada Ruena. Okupio je muzičare koji su njegovali sintetski pristup muzici, objedinjujući žanrove klasične muzike, jazza i francuske šansone, te koji su željeli učiniti još jedan korak dalje svojim nastupima dodavši glumu, pantomimu, humor, imitaciju, time načinivši zabavan muzičko-humoristični koktel.

Miješanje muzičkih žanrova karakteristika je cjelokupnog opusa Jacquesa Petita, pa je takav muzički izraz itekako primijetan i u djelu za kvartet saksofona Variations gondolantes sur le “Carnaval de Venise”. Petit bira čuvenu folklornu melodiju, napuljsku canzonettu, vjerovatno jednu od najčešće obrađivanih tema u historiji muzike.

Međutim, svojim specifičnim stilom, uspijeva kreirati parodiju na sve inačice Karnevala u Veneciji, dodajući značajnu dozu humora kroz sveprisutne citate svjetskih poznatih ostvarenja u oblastima klasične, popularne i jazz muzike.

47

Četvrtak, 18. maj 2017, 10:00 Srednja muzička škola Muzička radionica sa Kvartetom Papandopulo Četvrtak, 18. maj 2017, 20:00 Vijećnica Koncert: Ženski vokalni ansambl Corona PROGRAM: arr. Tijana Vignjević Evo srcu mom radosti

arr. Adelita Kadić Gusta mi magla padnala

Petar Liondev Ergen dedo

arr. Vinko Krajtmajer Ječam žele Tuzlanke

arr. Tijana Vignjević Mome stoe

arr. Adelita Kadić Sajbija

arr. Tijana Vignjević Bogata sam, imam svega

Todor Skalovski Todorka, mlada robinka

arr. Tijana Vignjević Evo srcu mom radosti

arr. Vinko Krajtmajer Kad mi pišeš, mila mati

Marko Tajčević Dodolske pjesme

arr. Tijana Vignjević Yo hanino, tu hanina

arr. Josip Veršić Dobro jutro, ća se ne javiješ

arr. Tijana Vignjević Adio kerida

arr. Deniza Gjini Naranča

arr. Adelita Kadić Pitaju me, odakle si

arr. Nikolai Kaufman Hubava Milka

48

ŽENSKI VOKALNI ANSAMBL CORONA

O DJELIMA:

Ansambl Corona osnovao je augusta 1992. godine Slobodan Dodo Kovačević, kao sekciju Akademskog kulturnog centra Univerziteta u Sarajevu - Seljo. Ansambl je tada nosio ime Sarajevske pahulje, po simbolu XIV. Zimskih olimpijskih igara.

Tokom agresije na BiH održale su više od 80 koncerata za djecu opkoljenog Sarajeva.

Na svojim putovanjima u Hrvatskoj (1997, 1998), Tunisu (1998), Njemačkoj (1997, 2002), Austriji (2002), Francuskoj (2003, 2015), Srbiji (2006), Crnoj Gori (2014, 2015), Italiji (1997, 2013), Poljskoj (2016), Švicarskoj (2017) ansambl je privlačio pažnju svojim višeglasnim pjevanjem a capella pri izvedbi savremenih obrada tradicionalnih pjesama sa prostora Balkana. Godine 2006. na međunarodnom takmičenju horova Zlatna vila u Prijedoru (BiH) Corone su osvojile nagradu za najbolje izvođenje djela starog majstora, a na međunarodnom takmičenju horova Seghizzi u Goriziji (Italija) 2013. godine, gdje su se takmičile u pet kategorija, osvojile su tri bronzane i jednu zlatnu medalju. Snimanje svog prvog nosača zvuka završile su 2016. godine, a njegovo izdavanje očekuje se u proljeće 2017. Ansambl od 1997. godine vodi Tijana Vignjević, akademska dirigentica, a prethodili su joj Slobodan Dodo Kovačević, osnivač ansambla i Dunja Gelineo, nekadašnja članica ansambla. Članice ansambla Corona danas su: Darja Softić-Kadenić, Esma Sulejmanagić, Ajla Smajlović, Dunja Kazić, Vanesa Poturović, Adelita Kadić, Anida Isanović i Tijana Vignjević.

Koncertni program Ženskog vokalnog ansambla Corona pripremljen za koncert u okviru 23. SVEM-a doima se zvučnom reportažom različitih krajeva Balkana.

Počinje u Bosni i Hercegovini, pa nas potom vodi u Srbiju, Kosovo, Makedoniju, nakon čega slijede Hrvatska i Bugarska, a cijelo putovanje biva začinjeno zvucima romske i sefardske muzike. No, koncert prati i nekoliko zanimljivih dihotomija koje i definiraju jedinstveni muzički koncept ansambla Corona. Prva od njih temelji se na susretu tradicijskih pjesama u različitim aranžmanima i originalnih kompozicija balkanskih autora nastalih na folkloru kao svom izvorištu i inspiraciji. Tako, na primjer, djelo Todora Skalovskog (1909–2004), istaknutog makedonskog kompozitora horske muzike, Todorka, mlada robinka, kao i Dodolske pjesme, sastavljene iz 3 odsjeka bazirana na staroj tradiciji prizivanja kiše, srpskog kompozitora Marka Tajčevića (1900–1984), te pjesma Ergen dedo Petra Liondeva (r. 1936) zasnovana na iznimno dinamičnoj tradicijskoj muzici Bugarske, predstavljaju ostvarenja koja za svoj muzički predložak zadržavaju tradiciju. S druge strane, tradicija živi u obradama poput one Nikolaia Kaufmana Hubava Milka (pjesma iz Bugarske), aranžmana dalmatinske pjesme Dobro jutro, ća se ne javiješ Josipa Veršića, te tradicionalne pjesme iz Istre Naranča Denize Gjini, kao i aranžmana članica ansambla Corona Adelite Kadić i Tijane Vignjević, koji čine većinu repertoara ansambla. Posebno 49

50

mjesto zauzimaju aranžmani profesora Vinka Krajtmajera bosanskohercegovačke pjesme Ječam žele Tuzlanke i starogradske Kad mi pišeš, mila mati; nesumnjivo su primjeri iznimne kreativnosti koji i dalje stoje kao uzori članicama ansambla. Drugu zanimljivu dihotomiju čini susret gradske i seoske muzičke tradicije. To se najprije vidi na primjeru bosanskohercegovačkih tradicijskih ostvarenja, pa tako, nasuprot gradskim pjesmama Evo srcu mome radosti i Bogata sam, imam svega stoji seoska polifona pjesma s područja Glamoča Pitaju me, odakle si, te na taj način zajedno daju tek kratak uvid u bogatstvo i raznovrsnost naše tradicije.

Poseban zvučni ugođaj stvaraju pjesme Gusta mi magla padnala sa Kosova i Mome stoe iz Makedonije kojima očaravajuću draž daje sazvučje upravo ženskih glasova u vještim aranžmanima članica ansambla. Sefardske pjesme Adio kerida i Yo hanino, tu hanina na ladino jeziku Jevreja Sefarda, u kombinaciji sa romskom Sajbijom upotpunjuju sliku svih onih kulturoloških slojeva na čijoj su simbiozi i interakciji balkanski zvučni krajolici počivali kroz dugu i burnu prošlost sve do danas.

51

Petak, 19. maj 2017, 20:00 Narodno pozorište Sarajevo KONCERT: Alexander Rudin, violončelo Samra Gulamović, dirigent Sarajevska filharmonija PROGRAM: Felix Mendelssohn Bartholdy (1809–1847) Simfonija br. 1, op. 11, c mol Allegro di molto Andante Menuetto: Allegro molto Allegro con fuoco ***** Camille Saint-Saëns (1835–1921) Koncert za violončelo i orkestar br. 1, op. 33, a mol Allegro non troppo Allegretto con moto Tempo primo Manuel de Falla (1876–1946) Izbor iz baleta Trorogi šešir Ples mlinarice, Fandango Ples guvernera Grožđe

52

ALEXANDER RUDIN Alexander Rudin jedan je od posebno svestranih umjetnika današnjice koji djeluje kao violončelista, dirigent, pijanista, čembalista, profesor na Moskovskom konzervatoriju, istraživač stare muzike, autor orkestarskih aranžmana, te uspješan muzički rukovodilac. Njegov violončelistički repertoar čine brojna djela nastala u posljednja četiri stoljeća, s posebnim fokusom na savremena djela koja Rudin rado premijerno izvodi. Tu spadaju ostvarenja kompozitora Valentina Silvestrova, Vyacheslava Artyomova, Edisona Denisova i Andreia Golovina.

Nakon što je stekao klasično muzičko obrazovanje na Državnom muzičkom institutu Gnessin gdje je učio violončelo i klavir, te na Moskovskom državnom konzervatoriju, gdje je završio studij dirigovanja, Rudin je s velikim interesovanjem započeo istraživanje autentičnih interpretacija stare muzike. Upravo je ovaj pristup značajno utjecao na formiranje njegovog specifičnog interpretativnog stila.

Već kao student, osvojio je niz nagrada na prestižnim takmičenjima: Bach Takmičenje u Leipzigu (1976), Cassado Takmičenje u Firenci (1979), te čuveno Tchaikovsky Takmičenje u Moskvi (1978, 1982).

Od 1988. godine Rudin aktivno djeluje kao umjetnički direktor i šef-dirigent kamernog orkestra Musica Viva Moscow. Zajedno sa ovim ansamblom organizator je jedinstvenih koncertnih programa koji se često izvode u okviru serijala Masterpieces, Premieres and Musical Gatherings at the Tretyakov’s House, te u Moskovskoj međunarodnoj kući muzike i

Muzičkoj akademiji Gnessin, kao i na Festivalu Dedication.

Alexander Rudin stekao je i reputaciju izvrsnog dirigenta opera, oratorija i kantata. U Moskvi je dirigovao premijernom izvedbom oratorija Juditha triumphans Antonija Vivaldija, kao i originalne verzije Degtyarevog oratorija Minin and Pozharsky, or the Liberation of Moscow. Rukovodio je i izvedbama mnogih značajnih djela poput Haydnovih oratorija Stvaranje i Godišnja doba, Mozartovog Idomenea, Weberovog Oberona i dr.

Kao violončelista i dirigent, Rudin redovno nastupa na brojnim muzičkim festivalima i koncertima širom svijeta, u Njemačkoj, Finskoj, Nizozemskoj, Kanadi, Velikoj Britaniji, Mađarskoj, Sloveniji i Turskoj. Njegove pedagoške aktivnosti ostvaruju se kroz angažman na Moskovskom konzervatoriju, gdje djeluje kao profesor kamerne muzike, te na Yaşar univerzitetu u Izmiru (Turska). Rad sa mladim muzičarima njeguje i kroz brojne muzičke seminare, te kao dirigent omladinskih orkestara širom svijeta.

Diskografija Alexandera Rudina uključuje preko 30 nosača zvuka objavljenjih za različite diskografske kuće kao što su: Naxos, Olympia, Tudor, Melodiya, Cello Classics, Russian Season, Russian Disc, RCD. Poseban uspjeh ostvarili su njegovi snimci 6 suita za violončelo Johanna Sebastiana Bacha (za Naxos), Tricklerovih koncerata za violončelo, te njegov Grieg Album. Dobitnik je priznanja People’s Artist of Russia, te Državne nagrade Rusije i Nagrade Vlade Grada Moskve.

53

54

SAMRA GULAMOVIĆ rođena je u Sarajevu.

Diplomirala je i magistrirala na Muzičkoj akademiji u Sarajevu na Odsjeku za kompoziciju i dirigovanje u klasi profesora Teodora Romanića i profesora Julija Marića.

Od 1995. godine je umjetnički rukovodilac Sarajevskog vokalnog okteta “Preporod”, a osnivač je i dirigent Ženskog vokalnog ansambla “Allegro” sa kojim je postigla veliki uspjeh i osvojila mnogobrojne nagrade na internacionalnim takmičenjima i festivalima.

Pohađala je ljetnu školu dirigovanja 1997. godine u Baselu (Švicarska) i 1999. u Lionu (Francuska) i tada po prvi put, van granica BiH, održava koncerte sa Internacionalnim simfonijskim orkestrom “Aidimos”. Još kao student predvodila je Hor Opere Narodnog pozorišta Sarajevo, a 1998. godine počinje sa radom u Sarajevskoj filharmoniji kao asistent dirigenta. Časopis “Žena 21” ju je proglasio za najuspješniju ženu iz oblasti Umjetnosti za 2001. godinu, a 2008. godine bila je dobitnica nagrade “Sloboda” koju dodjeljuje Centar za mir Sarajevo. Do sada bilježi brojne koncerte sa orkestrom Sarajevske filharmonije u Bosni i Hercegovini, kao i koncerte sa drugim orkestrima u Turskoj, Francuskoj, Njemačkoj, Švicarskoj i Italiji. Od 2009. godine angažovana je i kao dirigent Baleta Narodnog pozorišta u Sarajevu. Od 2008. do 2016. godine obavljala je funkciju direktorice Sarajevske filharmonije.

O DJELIMA: Govoriti o romantizmu koji je “uzburkao” umjetnost 19. stoljeća, a naročito o muzici kao njegovom sastavnom dijelu, ne može nipošto 55

biti jednostrano. Upravo je nepregledna raznovrsnost pristupa, usmjerenja, jezika i značenja esencija romantičarskog miljea.

Koncertni program rezervisan za završnicu 23. izdanja festivala Sarajevske večeri muzike, stoga, počiva na mnogostranosti, diverzitetu koje je 19. stoljeće, sa svojim reperkusijama početkom 20., pažljivo njegovalo. Od ranog romantizma utjelovljenog u, kako ga je Robert Schumann nazivao, Mozartu svog stoljeća, Felixu Mendelssohnu, preko “wagnerijanskog proroka” Camille Saint-Saënsa, do Manuela de Falle, jednog od nosioca španske nacionalne škole, po uzoru na slične pokrete u 19. stoljeću, daje tek kratak uvid u sve ono što romantizam jeste i može biti. Pratiti varijacije romantizma na ovom koncertu predviđeno je hronološki, a odiseja počinje prvim korakom, Simfonijom br. 1, op. 11 u c molu Felixa Mendelssohna. Punog imena Jakob Ludwig Felix Mendelssohn Bartholdy, rođen u osvit 19. stoljeća, tačnije 1809. godine, vrlo brzo postao je centralna ličnost ranog romantizma.

Uspješan kompozitor, organizator muzičkog života, te izvođač, Mendelssohn je istinski cijenio muzičku umjetnost. No, zanimljiva je činjenica da je njegovo prvo zvanično obilježeno simfonijsko ostvarenje nastalo kada je kompozitor bio tek 15-godišnjak.

Dodatno iznenađuje i činjenica da je upravo ova simfonija bila zapravo trinaesta, nakon duge serije simfonija za gudački orkestar, koje je kompozitor smatrao tek ranim pokušajima.

Djelo je završeno krajem marta 1824. godine.

Privatnu premijeru imalo je iste godine za 19. rođendan Felixove sestre Fanny, a javnu premijeru doživjelo je 1827. uz lajpciški 56

Gewandhaus orkestar. Djelo na zanimljiv način povezuje dva Mendelssohnova uzora, Mozarta i Bacha, referišući se na neke od najupečatljivih značajki njihovih muzičkih stilova. Tako, na primjer, prvi stavak Simfonije, Allegro di molto, zadržava tipično mozartovski pristup stavačnoj konstrukciji i kontrastiranju između tema sonatnog oblika. Sporiji, drugi stavak, Andante, vrlo je muzički zrelo Mendelssohnovo ostvarenje, naročito kroz upotrebe smjelih harmonija, te kroz ritmički pokret podstaknut sinkopiranom pratnjom u dionicama gudača. Menuetto: Allegro molto karakteriše kontrastirajući trio koji donosi vrlo neobičan zvučni ugođaj. Ovaj stavak je Mendelssohn prilikom izvedbe simfonije u Londonu 1829. godine zamijenio svojim čuvenim Scherzom iz Okteta, op. 20. Bach kao uzor najuočljivije se javlja kroz primjenu kontrapunktskih postupaka u finalu simfonije, Allegro con fuoco, gdje, nakon izvođenja teme, te karakterističnog pizzicato odsjeka, slijedi impresivna fuga, koja završava u trijumfalnoj kodi u C duru, kojom kompozitor zaokružuje ovo simfonijsko djelo.

Kada je 1872. godine, skoro 50 godina nakon Mendelssohnove simfonije, francuski kompozitor Camille Saint-Saëns komponovao svoj prvi Koncert za violončelo i orkestar u a molu, op. 33, u Francuskoj je smatran kontroverznim, radikalnim autorom, te pobornikom wagnerijanske muzičke estetike. No, upravo mu je ovaj koncert pomogao da pridobije konzervativne francuske krugove na svoju stranu. U ulozi soliste se na premijernom izvođenju našao violončelista-virtuoz, gambista i graditelj

instrumenata Auguste Tolbecque, kojem je kompozitor djelo i posvetio. Zahvaljujući Tolbecqueovoj besprijekornoj reputaciji velikog umjetnika, djelo je izvedeno na Pariškom konzervatoriju 1873. godine. Djelo je po mnogočemu fascinantno, pa naprosto ne iznenađuje činjenica da su ga umjetnici poput Šostakoviča i Rahmanjinova nazivali najboljim violončelističkim koncertom ikada.

Saint-Saënsov tretman koncertne forme karakterističan je po dva upečatljiva odstupanja od standardnog modela, od kojih nijedan u muzičkoj historiji nije zapravo potpuno nov.

Naime, solista nastupa na samom početku prvog stavka, bez uobičajenog orkestarskog tuttija, a djelo je u suštini jednostavačno, po uzoru na Franza Liszta, iako zadržava tipično kontrastiranje odsjeka na principu brz-sporijibrz. Prvi odsjek, koji nosi oznaku, Allegro non troppo zasnovan je na konstantnom dijalogu orkestra i soliste, te nakon što dostiže razvojni dio, umjesto očekivane rekapitulacije, prelazi u posve novi odsjek, označen Allegretto molto, nešto sporijeg tempa i trodijelne mjere.

Karakter menueta daje poseban ugođaj odsjeku, pa ga mnogi porede sa zvucima muzičke kutije. Djelo karakteriše solistička kadenca, nakon čega reminiscencija na prvu temu slijedi u dionici oboe. Postepenim razvojem dostiže se i posljednji odsjek, Tempo primo, koji donosi rekapitulaciju početnog materijala i energično finale, kojim SaintSaëns uspješno kreira tematski zaokruženu cjelinu.

Interesantnu koncertnu, te festivalsku završnicu čini uzbudljivo ostvarenje španskog

kompozitora Manuela de Falle (1876–1946).

Njegov balet Trorogi šešir, ili kako se u originalu naziva, El sombrero de tros picos, nije samo balet pisan na špansku muziku, već je djelo koje, umjesto tehnike klasičnog baleta, upotrebljava specifičnu tehniku španskih plesova. Ovakva zanimljiva kombinacija koja odstupa od standardnih baletnih uzusa je, stoga, bila idealna za čuvenu trupu Sergeja Djagiljeva, koja je, prema koreografiji Léonidea Massinea i scenografiji Pabla Picassa, djelo premijerno izvela u Londonu 1919. godine. Radnja baleta bazirana je na noveli Pedra Antonia de Alarcóna u kojoj guverner (Corregidor) andaluzijskog gradića Guadix u 19. stoljeću bezuspješno pokušava zavesti lijepu ženu neuglednog mlinara. Djelo je bazirano na ranijoj de Fallinoj pantomimi El corregidor y la molinera nastaloj između 1915. i 1917, koju je kompozitor na nagovor Djagiljeva proširio u balet. Djelo karakterišu bogati harmonijski jezik, raznovrsnost orkestarskih boja i invencija u njihovom miješanju, te nezaobilazan humor. Ples mlinarice, Fandango dio je prvog čina u kojem mlinareva žena pleše fandango, koketira sa guvernerom, ali ga na kraju odbija. Ples guvernera dio je drugog čina prije finalne jote u kojem guverner pleše elegantan, ali staromodni menuet. Koncert završava odsjekom pod nazivom Grožđe koji se u baletu javlja na kraju prvog čina, nakon plesa mlinareve žene. U toj sceni ona guverneru nudi grožđe, a zatim bježi, dok se bijesni suprug suočava sa njenim očaranim udvaračem.

57

FONDACIJA ZA MUZIČKE UMJETNOSTI MUSIC ARTS FOUNDATION Upravni odbor 1. Josip Muselimović, predsjednik 2. Mensur Čolaković, član 3. dr. Milorad Kenjalović, član Predsjednik Ninoslav Verber

XXIII. SVEM

Ninoslav Verber, umjetnički direktor Lejla Hasanbegović, izvršna direktorica Esma Sulejmanagić, glasnogovornica Aida Palinić, odnos s medijima Almin Berbić, box office Almin Zrno, oficijelni fotograf Izdavač Fondacija za muzičke umjetnosti Music Arts Foundation Za izdavača Ninoslav Verber Tekstovi Esma Sulejmanagić Dizajn i DTP Adi Kubur Štampa Blicdruk d.o.o. Sarajevo Tiraž 1000 58

Music Arts Foundation Fondacija za muzičke umjetnosti Trg Barcelone 3 71000 Sarajevo Bosna i Hercegovina www.maf.ba

59

Sponzori:

Partneri:

Medijski pokrovitelji:

24. SARAJEVSKE VEČERI MUZIKE 2018 Četvrtak, 10.05.2018. – Petak, 18.05.2018.

FONDACIJA ZA MUZIČKE UMJETNOSTI Trg Barcelone 3, 71000 Sarajevo; +387 61 211 795; info@maf.ba; www.maf.ba

MUSIC ARTS FOUNDATION