Neohumanisme 4 2015-2016

BelgiĂŤ - Belgique PB - PP

BC 31407

NEOHUMANISME

4e kwartaal 2015-2016 Afzendadres - Verantwoordelijke uitgever Thomas Buyse Mgr.Stillemansstraat 9 Sint-Nikaas Afgiftekantoor Stapelplein Gent 4 edities per jaar P91 11 96

INHOUD

VISIE 5 De vrije markt en het milieu Lawrence Vanhove en Arno Morsa 10 How to fuck over poor people Lode Cossaer 15 Open samenleving? Vince Liégeois 21 Panamanie Mats Cuvelier

35 Dankwoord prijs Frans D’Hondt Lawrence Vanhove

AFSCHEID

37 Thomas Buyse

VARIA

3 Voorwoord 4 Editoriaal 14 Bestuur 25 Ereleden 40 Sponsorts

27 Waarom de Duitsers boos zijn Jitte Akkermans

Het Neohumanisme is een forum voor discussie over politiek, economie, filosofie en alles wat binnen de liberale beweging gezegd moet worden. Wie een artikel wil schrijven; neem contact op met redactie@lvsvgent.be!

REDACTIE Hoofdredacteur Vince Liégeois Redactie: Jonathan Peck Lay-out Vince Liégeois Timon Lesage Mats Cuvelier Stijn D’hondt

2

Thomas Buyse Voorzitter LVSV Gent

Voorwoord Thomas Buyse Ziezo, het zit er alweer op. Het jaar lijkt wel voorbij gevlogen. Het was dan ook een bijzonder jaar. Een jaar vol festiviteiten ter ere van ons 85-jarig bestaan, ter ere van het 80-jarig bestaan van dit tijdschrift, Neohumanisme, en ter ere van het studentenleven. Ja, gefeest hebben we zeker. Behoorlijk veel en behoorlijk lang. We hebben ons echter niet gekweten van onze ideologische plicht. Ook dit jaar waren we opnieuw kritisch voor de politieke wereld. We organiseerden wederom geslaagde debatten, lezingen en discussieavonden. En met succes. De opkomst en interesse lagen hoog tot soms wel zeer hoog. Onder deze geïnteresseerden bevonden zich zelfs een aantal personen die een verdere stap richting bestuur zagen zitten. Maar liefst vijf jonge, geëngageerde studenten stelden zich kandidaat als

aspirant-bestuurslid om zo onze rangen ter versterken en de continuïteit te verzekeren. Vooral dat laatste is meer dan noodzakelijk. Ook dit jaar verlaten heel wat bestuursleden, waaronder ikzelf, het LVSV. Om dit vertrek aan mankracht en ervaring op te vangen hebben we nood aan jong geweld. Gelukkig hebben we daar in het LVSV nooit een tekort aan gehad Het is dan ook met een gerust hart dat ik de fakkel doorgeef aan de volgende generatie. Ik zie namelijk dezelfde leergierigheid en hetzelfde enthousiasme dat ik enkele jaren geleden had. Beste lezer, ik kan u garanderen dat het LVSV ook volgend jaar opnieuw een goeie handen zal zijn.

3

Vince Liégeois Hoofdredacteur LVSV Gent

Editoriaal Vince Liégeois Het werkingsjaar van LVSV Gent zit er weeral op, wat betekent dat u nu dus de vierde en laatste Neohumanisme in handen hebt. Hoewel ikzelf volgend jaar nog hoofdredacteur blijf en (hopelijk) nog vele studentikoze jaren te gaan heb, kan ik het toch niet laten mij bij het schrijven van mijn editoriaal voorwoord een beetje droevig en melancholisch te voelen.

Ik durf stellen dat het een vruchtbaar jaar was voor het Neohumanisme: goedgevulde edities, interviews, een lustrumeditie, de herinvoering van de Frans D’Hondtprijs,....Ik als hoofdredacteur was alleszins tevreden. Maar we kunnen beter en het moet beter. We moeten meer inspelen op de activiteit en op wat onze medestudent aangaat, daarin liggen we achter op andere (politieke) tijdschriften, en ook de verspreiden Ik zal namelijk de vele bestuursleden en LVSV’ers van van ons tijdschrift moet beter kunnen. Tot dat iedere wie we dit jaar afscheid nemen, en die mee voor een mens vrij is, tot dat de vrije markt zegeviert, tot dat fantastisch lustrumjaar hebben gezorgd ongeloofli- vrijheid van meningsuiting echt bestaat, tot dan moetjk missen. Ze zijn doorheen dit en vorig academie- en we met het LVSV voor de vrijheid blijven strijden. jaar meer dan vrienden geworden, meer dan familie zelfs. Daarom zou ik hen - met tranen in mijn ogen Op de voorpagina vindt u een afbeelding van het - in mijn editoriaal voorwoord graag nog eens wil- schilderij De Dood van Socrates van Jacques-Loulen bedanken voor de leuke tijden; merci makkers! is David. Socrates was net als het LVSV een kritisch denker en zoals wel vaker gebeurd met kritische Vaak is de laatste Neohumanisme eerder wat dun- denkers worden deze het zwijgen opgelegd. Laat netjes wegens de drukbezetheid van de studenten, kritisch denken zegevieren, Criticus et libertas vincit! maar dat is gelukkig nu niet het geval. In deze Neo vindt u ondermeer een tekst over de Panama Papers, de vluchtelingencrisis, liberalisme en milieu. Ook kunt u hier de neergepende versie van Lawrence dankwoord lezen, dat hij voorlas toen hij onlangs de Frans D’Hondtprijs won. Ook de afscheidstekst van voorzitter Thomas Buyse kunt u hier lezen, en ja, ik ben weer aan het wenen.

4

Lawrence Vanhove Oud-voorzitter LVSV Gent

Arno Morsa Oud-bestuurslid LVSV Gent

Visie

De vrije markt en het milieu Lawrence Vanhove en Arno Morsa Oud-LVSV’ers Arno Morsa en Lawrence Vanhove schreven voor Liberales en het Neohumanisme een tekst over liberalisme en leefmilieu, twee zaken die volgens veel mensen echter niet zo goed samen gaan. Lawrence en Arno verklaren waarom dit idee volledig uit de lucht gegrepen is en het in feite de vrije markt is, die als enige voor een gezond leefmilieu kan zorgen. 2015 was een dramatisch politiek jaar voor ons milieu. Van Schauvliege en haar dendrofobie tot Fremault en haar kibbelende ganzenroede die maar niet tot een klimaatakkoord konden komen. Het kon niet op in 2015. Waar sommigen de overheid willen vervolgen wegens nalatigheid, reageren vele beleidsmakers met grote plannen die zwaar overheidsingrijpen impliceren. Ondanks de verschillen zijn beide kampen er het blijkbaar wel over eens dat de overheid het antigif is tegen deze zogenaamde uitwassen van het kapitalisme. Zelfs menige liberale economen beweren dat het kapitalisme meer kwaad dan goed doet in de strijd tegen de klimaatproblematiek. Kortom, ‘green environmentalism’ is the way to go, maar is dit ook zo?

naliteiten van het ‘ongebreidelde kapitalisme’. Het lijkt op het eerste zicht een plausibele redenering, maar als we naar de praktijk kijken zien we net het tegenovergestelde gebeuren. Het zijn net de systemen waar de bescherming van het milieu in overheidshanden liggen die bijna automatisch resulteren in zwakke stimulansen voor het onderhouden hiervan. Vele beleidsmakers opteren liever voor een beleid met zichtbare voordelen en onzichtbare kosten. Toch laat men het niet over aan de markt. Zulke oplossingen zijn nu eenmaal slecht voor vele beleidsmakers want er zijn dan geen targets om te controleren, noch politieke overwinningen te claimen.

De voorbeelden van overheidsfalen zijn legio. Het schoolvoorbeeld is het Aralmeer in de voormalige SovWaarom overheidsoptreden in het milieu vaak faalt jet Unie. Het zoetwatermeer is in de 20e eeuw met voorbedachte rade volledig uitgedroogd, met een van ‘Green environmentalisten’ zijn van oordeel dat de grootste milieurampen als gevolg. Katoenteelt was het milieu ten onder gaat aan een niet te stillen voor de overheid blijkbaar belangrijker dan water, dus honger naar groei. Deze kan daarom enkel bescher- werd het meer maar opgeofferd. Maar ook dichter bij md worden via politieke controle. Want volgens huis vinden we frappante voorbeelden. Wanbeleid van hen heeft geen enkele marktactor interesse in het een ‘groene’ minister resulteerde enkele jaren geleden beschermen van het milieu, waardoor de overheid in een platgelegd zuiverstation en vervuild water in onze niet anders kan dan optreden om het milieu en de hoofdstad. Het toont nog maar eens aan dat het lot van bevolking te beschermen tegen de negatieve exter- onze aarde volledig in handen leggen van een overheid 5

Het zijn net de systemen waar de bescherming van het milieu in overheidshanden liggen die bijna automatisch resulteren in zwakke stimulansen voor het onderhouden hiervan. sterke risico’s inhoudt. Het stelt ons voor een ‘tragedy of the commons’, want een overheid heeft vaak een beperkte kennis om de natuur te plannen en weinig incentives om de natuur te beheren. Toch kan de markt moeilijk oplossingen zoeken gezien er in dit domein geen systeem van eigendomsrechten is ontwikkeld. Groei is geen vies woord Gezien het opzet van ‘green enviromentalisten’ eenzelfde naïviteit benadert als de paus die bidt voor de verzachting van het leed van misbruikte kinderen, moeten we het ergens anders zoeken. Maar kan het kapitalistisch systeem, waar groei belangrijk is, wel een valabel alternatief bieden? Een veel gehoorde kritiek op het vrijemarktdenken is nu eenmaal dat het kapitalisme enkel maar streeft naar meer groei en meer welvaart. Een maatschappij waar het kapitalisme zich in gedijd, is volgens hen niet duurzaam en zou onze aardbol naar de verdoemenis helpen. De schuld van het vernietigen van de natuur bij het kapitalisme leggen is op zijn minst gezegd dubieus en simplistisch. Groei en welvaart kunnen net de katalysatoren bij uitstek zijn om het milieu op micro- als macroniveau te vrijwaren. De markt kan de optimale methode zijn om met schaarste om te gaan.

keling, zelfs in recyclage, want ook met recyclage zijn er weinig stemmen te winnen. Het is enkel via de vrijheid om te kunnen investeren in creativiteit en innovatie dat men nieuwe initiatieven kan ontwikkelen om tot betere lucht- en waterkwaliteit te komen. Waar centrale planning tekort komt, zoekt de vrije markt nieuwe oplossingen om met schaarste om te gaan. Groei en welvaart in een samenleving zorgen bovendien ook voor dat bij de bevolking de vraag naar een beter milieu stijgt. Maslov leert ons dat zodra de bevolking een bepaald welvaartsniveau bereikt heeft individuen zich steeds meer op de immateriële secundaire behoeften in het leven focussen, zoals mensenrechten, democratie en dus ook leefmilieu. Terwijl minder gegoede mensen toch eerst en vooral op zoek zijn hun primaire behoeften te vervullen. Het essentiële punt is evenwel dat welvaart vooral eigenaarschap mogelijk maakt. Het zijn net deze eigendomsrechten die voor een oplossing kunnen zorgen. Eigendomsrechten als mogelijke oplossing voor ‘de tragedy of commons’

Om deze ‘tragedy of the commons’ te bestrijden hebben we nood aan goed afgebakende eigendoms‘Een maatschappij met sterke politieke controle op het rechten. Het toekennen van eigendomsrechten aan milieu sluit deze mogelijkheden toch niet uit?’, hoor ik u bepaalde vervuilingsgevoelige gebieden, zoals rivdenken. Het maakt het toch heel moeilijk, want terwijl de ieren en bossen, brengen een sterke bescherming overheid maar al te graag ingrijpt en gebruikmaakt van van deze plaatsen met zich mee. Het toekennen van bestaande methodes, is een creatieve stimulans inher- concrete, afgebakende en overdraagbare eigendomsent aan de markt. Het fnuikt de technologische ontwik- rechten zal een eigenaar stimuleren zorg te dragen

Het is enkel via de vrijheid om te kunnen investeren in creativiteit en innovatie dat men nieuwe initiatieven kan ontwikkelen om tot betere lucht- en waterkwaliteit te komen. Waar centrale planning tekort komt, zoekt de vrije markt nieuwe oplossingen om met schaarste om te gaan. 6

voor zijn bos of visvijver. Hij zal trachten deze in een zo goed mogelijke staat te behouden. Dit is positief voor het eigendom op zich, maar ook voor de maatschappij. Een mooi voorbeeld hiervan is de ‘natural bridge’ en haar natuurgebied in de Verenigde Staten. Deze is als sinds 1706 geprivatiseerd,

zeer effectief kan werken. Gezien individuen zich moeten verantwoorden voor hun acties aan andere eigenaars verhoogt dit hun gevoel voor verantwoordelijkheid. ‘Free riding’ is dan uit den boze dat zou resulteren in de vervuiling en de waardevermindering van hun eigendom. Deze ‘commons’ zoals Nobelprijswinnares Ostrom ze noemt tonen aan dat niet alleen opgeknapt en noch steeds in prachtige staat. Dit individuele eigendomsrechten, maar ook ‘hybride’ gebied lokt duizenden toeristen en met de inkom- varianten met groepsrechten inherent zijn aan een vristen wordt het gebied perfect onderhouden. Het je samenleving. Door hun flexibiliteit en gedeelde verheeft nu zelfs een waarde van 37 miljoen dollar. antwoordelijkheid zijn deze 2.0 eigendomsrechten het ultiem liberaal antwoord op de milieuproblematiek. Men kan dit systeem het best vergelijken met het ei- Het is dan ook niet toevallig dat deze liberale denkgendomsrecht over een huis. Een huis wil men ook ster maar al te graag geclaimd wordt door Ecologisten. goed onderhouden en in een perfecte staat behouden om van het eigendom te genieten en deze later Global Warming misschien door te kunnen verkopen. Net zoals bij huizen kunnen eigenaars beroep doen op het recht. Het Op een klein tot middelgroot niveau kunnen eigenrechtssysteem beschermt hen voor eventuele negati- domsrechten dus wel degelijk een valabel alternatief eve externaliteiten veroorzaakt door anderen. Indien bieden voor een overheid gestuurd milieubeleid. Maar iemand via zijn eigendom milieuschade toebrengt aan falen de overheden ook op globaal niveau en kan dit anderen, kan men deze aanklagen voor de opgelopen systeem op een groter niveau ook werken? Als men kischade. Wat nu ook gebeurt bij huizen. Indien een ei- jkt naar het globale niveau zien wij de dubieuze rol van genaar zijn huis verwaarloost en zijn schoorsteen valt de overheid terugkeren. Jarenlang hebben vele beleop uw auto of op uw garage dan zal men deze persoon idsmakers er hun slaap niet voor gelaten, maar nu ze ook aansprakelijkheid kunnen stellen. De Britse viss- onder zware druk staan zijn ze plots in overdrive gegaan. ersclub ‘Derby Angling Club’, die eigenaar is van een Overkoepelende mechanismen worden ontwikkeld meer, heeft bijvoorbeeld met succes een vervuilende om zo controlerend en sturend op te treden. Nochtans fabriek laten veroordelen voor opgelopen schade. zagen we hierboven dat overheden niet altijd over voldoende informatie, noch over de kunde beschikken Rechtseconomisch gezien zorgt vervolgbaarheid er om een milieubeleid te ontwikkelen. Hét voorbeeld bij dus voor dat industriebedrijven dit risico in rekening uitstek van dit staaltje milieubeleid is de carbontaks. zullen brengen, wat hun afwegingen kan sturen in de richting van een duurzamere oplossing. We kunnen Het probleem met de carbontaks is dat deze regressief vaststellen dat de risicovolste olieboorplatforms er is, en niet zomaar regressief. Het raakt vooral aan de alleen maar gekomen zijn door een aansprakelijkhe- basisgoederen zoals brandstof, elektriciteit en voedidsbeperking die de overheid heeft opgelegd. Moest sel. Wat dan vaak uit het oog verloren wordt dat dit een bedrijf ten volle aansprakelijk kunnen gesteld ook net de middelen zijn die niet enkel rijken gebruiworden voor de milieuschade bij een ramp, zoud- ken maar ook minder gegoeden. Alleen wordt door en ze deze activiteiten niet ontplooien. Dit systeem deze taks het stuk budget, noodzakelijk voor deze bakan ook op een globaler niveau van dienst doen. Er sisgoederen, enkel maar groter voor de armen, teris niets dat eigenaren tegenhoudt om over te gaan wijl velen al moeilijk toegang hebben tot deze basistot een gedeeld eigenaarschap voor grote gebieden. goederen. De CO2 taks legt bovendien een overdreven focus op die stof ‘as such’. Die focus zal dat probleem Geprivatiseerde bossen in Zweden tonen aan dat dit op wereldniveau misschien wel deels aanpakken, 7

maar men blijft met een tegenstrijdig dilemma zitten gecreëerd en gaat prijs omhoog waardoor het nog intussen CO2 en schadelijke stoffen voor het leefmilieu. teressanter is om ivoor af te snijden. Hierdoor heeft de arme bevolking geen enkele incentive om deze olifanten Dieselwagens zijn hier een voorbeeld van: het stoot te beschermen. Net zoals Ostrom pleit in haar concept 30% minder CO2 uit, maar wel duizenden malen meer van de ‘commons’, moet men hier groepsrechten profijn stof dan benzine. Taxeren is dus geen oploss- beren te creëren waardoor de lokale bevolking er alle ing voor een kordaat milieubeleid, gezien men hier belang bij heeft de dierenpopulatie in stand te houdmiljoenen arme mensen mee treft en het geen pos- en. Dit samen met de bijkomende focus op educatie en itieve invloed heeft op het milieu. Maar zijn er an- groei kan ervoor zorgen dat de lokale bevolking het fidere manieren om deze problematiek op te lossen? nancieel niet meer nodig heeft om in ivoor te handelen. Zoals regulering? Ook hier kunnen we ons grote vragen stellen. Het beleid rond de Afrikaanse olifant Van global governance naar micro governance en toont bijvoorbeeld aan dat bepaalde regulering per- peer-to-peer verse effecten met zich mee kunnen brengen. Het slachten van olifanten voor ivoor is volgens velen Er bestaat natuurlijk voor dit probleem geen enkelresultaat van hebzuchtig kapitalisme. De Verenigde voudige oplossing. Maar we zouden eerst en vooral Naties legde daarom een verbod op de ivoorhandel. ook naar de ‘onzichtbare variabelen’ moeten kijken die heel vaak vergeten worden. Educatie, welvaartMaar door dit verbod stijgt de vraag, wordt er schaarste creatie en een goed functionerend rechtssysteem

8

met eigendomsrechten, ook over natuurgebieden, zijn variabelen die misschien veel belangrijker zijn dan oorspronkelijk gedacht. Door mensen op te leiden en de mogelijkheid te geven om een job uit te oefenen en zo welvaart te creëren zal ook hun vraag naar een beter milieu sterk verhogen. Wat ook derdewereldlanden de mogelijkheid zal geven om technologieën te ontwikkelen ter verbetering van het milieu.

mie. Niet toevallig zien we dat het vaak ecologisten zijn die als ware ‘early adopters’ de theorie in de praktijk zetten. In plaats van allen eigenaar te zijn van een wagen, gereedschap en dergelijke meer zorgt de deeleconomie dat we efficiënter omgaan met goederen. Met minder goederen doen we hetzelfde of zelfs meer werk. Deze evolutie kan op termijn een zeer positieve impact hebben op het gebruik van grondstoffen.

Het zou hen verder mogelijk maken om eigendommen te verwerven en deze te beschermen. Tenslotte zouden goed functionerende rechtssystemen met eigendomsrechten ervoor zorgen dat schade aan milieugevoelige gebieden sterk bestraft worden, wat ‘free riden’ en verwaarlozing sterk zou doen afnemen. Een ander verrassend aspect waar een liberale samenleving een grote rol voor het milieu kan spelen is de deelecono-

Kortom de markt is het middel bij uitstek om optimaal om te gaan met schaarste. Het is haar groei die de trigger is voor innovatie en duurzaamheid en niet de overheid. Om het met de woorden van Adam Smith te zeggen: ‘rather than the silly slogan that trees should have legal standing, our argument should be that behind every tree should stand an owner who can act as its protector.’

9

Lode Cossaer Oud-bestuurslid LVSV Antwerpen

Visie

How to fuck over poor people: een introductie Lode Cossaer Oud-bestuurslid van LVSV Antwerpen en Oud-voorzitter van het Murray Rothbard Institute (tegenwoordig Ifese) Lode Cossaer geeft zijn visie over de valse ideeën omtrent de oorzaken van armoede in ons vlaanderenland. Hij doet dit op een satirische, maar desondanks fantastisch scherpe wijze.

Welkom bij de eerste les: how to fuck over poor people. In deze inleidende tekst zullen we bespreken hoe je optimaal beleid kan creëren waarmee je arme mensen het leven zuur kan maken. Dit geldt uiteraard voor arme mensen die hier zijn geboren, maar ook nog eens zo hard voor mensen uit armere regio’s in de wereld die naar hier zouden willen immigreren. ‘Hoe kan je een sociaal beleid creëren dat hen het leven zo moeilijk mogelijk maakt’ is de kernvraag die we hier willen beantwoorden. Verspreid deze tips zoveel mogelijk en op zoveel mogelijk verschillende plekken. Hierdoor kunnen we allen samen zoveel mogelijk het nobele doel bereiken om armere mensen het leven zo zuur mogelijk te maken, zorgen dat ze zo min mogelijk kansen hebben en, kortom, ze het leven geven dat ze uiteindelijk verdienen: ze zijn immers toch arm.

vaardigheden zou kunnen leren en zou kunnen doorgroeien. Wie geen €10 per uur (liefst nog meer) waard is, die moet maar werkloos blijven. Een zalige bonus is: je kan dit verkopen alsof het arme mensen helpt. ‘Hoe zo, hoge lonen is toch goed?’Uiteraard zijn hoge lonen goed, voor onze goede middenklassers. Want ja, wij zijn zeker €10 per uur waard. Maar al die arme paupers? Die doorgaans niet; niemand die die €10 per uur gaat betalen. Laat die maar stikken in hun armoede.

Ok, we hebben ze de pas afgesneden om werk te kunnen vinden. Wat is de volgende stap? Luister goed: gratis onderwijs voor iedereen. Haha, dat is echt het beste. Immers: wij, de gegoede middenklassers, profiteren daarvan. Gratis onderwijs, betaalt door algemene middelen? Top, studenten van de middenklasse: die verdienen dat. Ook hier kunnen Eerst en vooral: zorg dat het moeilijk wordt voor we het weer verkopen als iets dat goed lijkt voor hen om een job te vinden. Verplicht werkgevers om iedereen. Maar uiteraard is dit niet zo: gratis onhoge lonen te geven aan al hun werknemers. Iemand derwijs betekent dat de opportuniteitskost belangridie niet genoeg productiviteit kan hebben om €10 per jker wordt. Wij, de mensen van de middenklasse, uur of meer te verdienen, dat is een sukkel en zou ge- kunnen ons dat veroorloven. Een paar jaartjes op woon geen job mogen hebben, waar hij of zij eigen kosten van mama en papa (maar vooral op kosten waarde of zelfstandigheid uit kan halen, bijkomende van ‘de gemeenschap’) zonder eigen verantwoor10

delijkheid studeren? Geen probleem. Iedereen van onze middenklassers een eigen diploma, betaald met gemeenschapsgeld? Geen probleem. Maar als je armer bent, is dit nog altijd een hoge opportuniteitskost. Het zalige aan een systeem waarbij er ‘gratis’onderwijs is, is dat wij middenklassers veel minder moeten nadenken of dat studeren wel een goed idee is. De samenleving betaalt de voornaamste kost en mama en papa schieten bij. Maar voor die arme paupers? Ha! Die betalen nog altijd de hoge opportuniteitskost. Maar het belangrijkste: als we vermijden dat wij veel geld moeten betalen (waardoor we zouden moeten nadenken of studeren wel een goed idee is) dan kunnen ze ons geld ook niet gebruiken om studiebeurzen aan die intelligente, arme paupers te geven. Ja, nu krijgen ze ook studiebeurzen, maar die dekken toch nauwelijks de reële kost. Met een systeem met hoog inschrijvingsgeld voor ons, maar ook hoge beurzen voor de armen zouden we ervoor kunnen zorgen dat ons jarenlang studentenplezier - de cantussen, de vriendschappen, het studentenleven - wordt ontnomen (door ons hoog inschrijvingsgeld te laten betalen of door het ons integraal te ontmoedigen) terwijl meer van die intelligente paupers gaan studeren. Dat kunnen we niet laten gebeuren. Daarom, mijn dierbare vrienden, moeten we om de barricaden staan voor gratis onderwijs voor iedereen. Fuck die armen.

maar gewoon kosten verbonden met het runnen van een zaak. Dat kunnen we zoveel mogelijk verhogen door nonsensicale regelgeving. Als dat nog niet helpt, dan kunnen we het nog moeilijker maken: we verplichten iedereen met een eigen zaak om hoge sociale zekerheidskosten te betalen quasi onafhankelijk van het geld dat ze effectief verdienen met hun onderneming. Hoe zalig is dat? Alleen zij die een goed draaiende onderneming hebben - wij, middenklassers, dus - kunnen dat betalen. Al de rest wordt eruit gepest. Sorry jongen, maar als gij niet genoeg geld uit uw onderneming haalt, moet uw onderneming kapot. Ga maar in loonarbeid, ga u maar onderwerpen aan een baas. Als u het minimumloon waard bent tenminste. Hoe geweldig is dat?

Kunnen we nog iets speciaals doen? Uiteraard kunnen we nog speciaals doen. Vrouwen aan de haard? Ja, dat vind ik ook wel een goed idee. Hoe kunnen we dat doen? Wel, we zorgen ervoor dat vrouwen ‘recht’ hebben op uitgebreid zwangerschapsverlof en laten werkgevers het werk voor ons doen. Man, zou jij een vrouw nog aannemen als de kans bestaat dat ze zwanger wordt, tijdelijk geen nut voor u kan hebben, maar je haar wel moet blijven houden als werknemer, terwijl je een tijdelijke vervanging inhuurt (of de rest meer laat werken?) Vrouwen aan de haard, dat zeg ik. Zorg dus voor vele, verplichte, wettelijke voordelen voor vrouwen. We moeten dat ook sowieso doortrekOk, we hebben gezorgd dat ze moeilijk een ken naar andere groepen. Ik zeg maar iets: verjob kunnen vinden en we hebben gezorgd dat plichte Nederlandse les, betaald door de werkze het moeilijker hebben om te gaan stud- gever, voor buitenlandse werkkrachten. Verplichte eren. Wat doen we nog? Wel, we moeten ook gehandicaptenaccomodatie. Verplichte privileges voorkomen dat ze hun eigen zaak beginnen (‘zelf- voor vakbondensleden. Ik kan zo wel even doorstandig worden’). Hoe kunnen we dat doen? Wel, gaan. Dan krijgen we al die mensen zoveel mogeliwe beginnen met uitgebreide regelgeving van jk uit de arbeidsmarkt, waar ze toch niet thuis horen. alle zaken die relatief toegankelijk zouden kunnen zijn. Winkels? Horeca? Wat kunnen we nog alle- Ach, en de mensen die toch aan het werk geraken? maal verzinnen? We geven dat allemaal uitgebreide re- Daar moeten we zoveel mogelijk geld uit knijpen, als gels, en we sturen er allemaal controles op af. Brand- de citroenen die ze zijn. Mensen zijn toch oliedom. veiligheid, voedselveiligheid, etc. Klinkt nog mooi Dus we doen het als volgt: we laten hun werkgever ook: wie is er nu tegen brand- en voedselveiligheid. stukken van mensen betalen maar we zorgen dat De reële kost dat al die opstartende bedrijven moet- het meeste van dat geld toch nooit op de werknemer en dragen kunnen we eenvoudig verbergen, want het zijn rekening staat. We geven het een of andere stomzijn technisch gezien geen belastingen die ze betalen, me naam zoals ‘werkgevers- en werknemersbijdra11

gen’ (iedereen met een greintje verstand weet dat die allebei werknemersbijdragen zijn, maar dat verzwijgen we. Als we het ‘werkgeversbijdragen’ noemen, gaan die stommelingen toch denken dat de werkgever is die daar de kost van draagt: quod non) en we zorgen dat deze nooit op hun rekening komen te staan. Zo kunnen wij maximaal geld van hen afnemen, zonder dat ze het zelf doorhebben. We verpakken dit mooi in vage termen zoals ‘solidariteit’en ‘verzekeringen’, maar uiteindelijk geven we ze maar een fractie van dat geld terug, mochten ze het ooit een beetje nodig hebben. We geven ze net genoeg dat ze niet in opstand komen, maar het merendeel versluizen we naar onze eigen ambtenarij, onze eigen achterban en alle andere groepen die wij kunnen bevoordelen om te zorgen dat we aan de macht komen. En door zo’n groot bedrag af te nemen, gaan die arme sukkels in loonarbeid nooit echt rijk(er) worden. Zoals het hoort: aan de onderklasse zijn ze geboren en aan de onderklasse zullen ze sterven. Ok, nog ideeën? Misschien kunnen we rustig de waarde van het geld verlagen, door de geldhoeveelheid vergroten? Man, die snappen dat toch niet. Die zijn zelfs zo dom om te denken dat inflatie een gevolg is van economische groei, haha. Alsof het logisch is dat prijzen stijgen als er meer middelen zijn. (Dan zouden prijzen moeten dalen, tenzij geld ook veel harder stijgt.) Wie zijn de mensen die het hardst hierdoor getroffen worden? Uiteraard die in loonarbeid of met uitkeringen. Het is dan ook niet hen die we wil len bevoordelen, maar onze banken, onze bedrijven, onze rijke vriendjes die zorgen dat ze hun geld niet in spaargeld hebben maar in ka12

pitaal. De rest van die paupers? Fuck em. En we zorgen dat we respectabele economen hebben zoals professoren aan LSE of KUL die dit goed praten. Dan zijn we helemaal vrij van zorgen. Och, ik denk dat we echt al een goede basis hebben om te zorgen dat wie arm geboren wordt, ook arm zal sterven, zoals het hoort. Maar we kunnen nog verder gaan.

Ik hou wel van mijn huis, mijn goed uitzicht en de charme van de oude binnenstad van mijn thuisstad. Ik ben zo bereid om te zorgen dat die charme blijft dat ik geen enkel probleem heb om te zorgen dat het hier wonen voor andere mensen veel duurder wordt. We voeren strenge (en ik bedoel echt wel strenge) beperkingen op hoe hoog hier gebouwd mag worden, welke grond wel of niet gebruikt mag worden voor nieuwe gebouwen en liefst verplichten we ook nog om die nieuwe woningen allerlei voorzieningen te laten hebben die wij als ‘evident’ beschouwen. Ik bedoel: wij kunnen dat betalen. Dat hierdoor het aanbod zal dalen, waardoor de prijs zal stijgen en meer van die arme paupers uit de stad worden verdreven, of met meer op 1 klein appartement zullen wonen... Wat kan ons dat schelen? Stel u eens de horror voor dat hier allemaal appartementen zouden komen waar heel veel mensen aan betaalbare prijzen zouden kunnen wonen? Niet alleen zouden er hier dan veel meer arme mensen wonen, het zou ook nog eens het zicht op het stad lelijk maken. Dat laatste alleen al is een voldoende argument voor mij om dat te voorkomen. Als je in het stad wil wonen, moet je kapitaalkrachtig zijn ofwel tevreden zijn om met een aantal mensen in een klein appartement te wonen. Uiteraard stellen we dit voor als de evidentie zelve, alhoewel er niets evident aan is. Als de gevraagde hoeveelheid stijgt, zou normaal de aangeboden hoeveelheid stijgen. We zorgen er gewoon voor dat dit zo moeilijk mogelijk wordt. Dat is zoals het hoort te zijn.

Thuis houden, is onze opera uiteraard veel duurder. Maar ach, dat is nu eenmaal cultuur met een grote C. Die snappen dat toch niet, daarom dat ze niet komen. En mensen die niet komen en het niet snappen, waarom zouden we hen begiftigen? Wij willen hun geld om onze hobby’s te subsidiëren. Misschien moeten we dat plebs wat openbaar vervoer geven? We zorgen er uiteraard wel voor dat we zeker geen concurrentie toelaten, waardoor ze volledig afhankelijk zijn van het openbaar vervoer dat door ons wordt gecontroleerd. Stel u voor dat er ene met een busje zou willen concurreren met onze bussen? Dat kunnen we toch niet toelaten. We verbieden dat gewoon. Veiligheid? Niet sociaal genoeg? We verzinnen wel iets. Maar het zou echt schandalig zijn als iemand een busje zou kopen en mensen tegen betaling van X naar Y zou vervoeren, zeker als hij dat op reguliere momenten zou willen doen. Als hij een taxi wilt zijn, dat mag, als en slechts als hij ons geld geeft om een licentie te mogen hebben. We kunnen toch niet zomaar toelaten dat iedereen geld zou verdienen door chauffeur te spelen, zeker? Wat voor toestanden zouden we dan wel niet krijgen? Uber? lol.

En met wat geluk praten we een deel van onze minder intelligente middenklassers ook een schuldgevoel aan, zodanig dat ze onze overheidsdiensten door dik en dun verdedigen, hoe slecht we hen ook behandelen en hoe weinig ook we hun input vragen. Onze macht zal totaal zijn. We passen gewoon het Er zijn ook wel nog wat evidente zaken, die we zeker Stockholmsyndroom toe op massale schaal. Mensen niet mogen negeren. Ik hou wel van een goede op- schijnen dolgraag dingen te verdedigen als ze denken era dus we onder het mom van ‘goed voor ieder- dat het alternatief is dat er niets zou zijn, dus dat een’ zeggen we dat we opera subsidiëren. Uiteraard moeten we zoveel mogelijk propageren. Iedereen gaan die paupers niet komen, maar daardoor kost de die de NMBS wilt privatiseren is tegen treinen en opera voor mij minder. Ideaal. Ik ben zeker dat voor de vervuilers. Als we dat idee in mensen hun hoofd we een hoop gelijkaardige dingen kunnen verzin- krijgen, kunnen we ze kut als we willen behandelen. nen waar we geld naar moeten smijten. Immers: als begoede middenklasser is het niet meer dan evident Zoveel goede manieren om mensen arm en idioot te dat onze hobby’s worden gesubsidieerd. En dat ver- houden. We moeten gewoon zorgen dat we deze - en pakken als goed nieuws voor iedereen, wel, elke zoveel meer - plannen zo snel mogelijk kunnen uitvoidioot valt daarvoor. Ok, we geven het plebs ook eren. Zal het ons lukken? We kunnen alleen maar hopen. iets, door subsidies naar Thuis te smijten - maar in verhouding met hoeveel mensen die echt van 13

Bestuur LVSV Gent 2015-2016

14

Voorzitter thomas buyse

Politiek Secretaris Timon Lesage

Politiek Secretaris Sander Casier

Penningmeester Dries Glorieux

Hoofdredacteur Vince Liégeois

Secretaris Anthony G. Desmet

Webmaster Jonathan peck

PR Arno Couwenbergh

Activiteiten Stijn D’hondt

Sponsoring jan-alexander nédée

Sponsoring Jasper janssens

Bestuurslid megi rroku

Bestuurslid Mats Cuvelier

Bestuurslid Edouard Dumolin

Bestuurslid Lieven Tavernier

Aspirant-bestuurslid Bas De Haes

Aspirant-bestuurslid Joachim Vlaeminck

Aspirant-bestuurslid louis Vanhoeck

Aspirant-bestuurslid Michiel Vervliet

Aspirant-bestuurslid Mathijs Casier

Vince Liégeois Hoofdredacteur LVSV Gent

Visie

Open samenleving? Vince Liégeois Hoofdredacteur Vince Liégeois grijpt terug naar Karl Popper’s idee van de Open samenleving en stelt zich hierover, met zicht op de huidige vluchtelingencrisis en de opkomende extreemrechtse bewegingen een aantal doordachte vragen. Op een Untergang des Abendlandes-achtige stijl verwijt hij verscheidene instanties een gebrek aan wil en inzet. Met deze tekst deed hij mee aan de Emile Zola-prijs, maar hij belandde net buiten de top tien. Jonge mensen zijn vaak slimmer dan oudere, werkende mensen, of deze dat nu willen toegeven of niet. Dat geldt zeker als het om politici gaat. Dit zijn de eerste woorden die de jury van de Emile Zola-prijs van mij zullen lezen, woorden die volgens sommigen misschien vervult zijn van arrogantie. Maar meer dan ooit ben ik ervan overtuigd dat het waar is. Jongeren weten vaak dingen die oudere mensen zijn vergeten. Jongeren durven namelijk noch kritisch nadenken en schuwen maar al te vaak de controverse niet. Bovendien zijn jongeren nog puur idealistisch en zuiver van geest, hoe naïef dat ook moge klinken en hoe naïef u deze twee zaken ook moge vinden, en hun blik is niet vertroebeld door zelfbelang of beïnvloedt omwille van persoonlijke of professionele redenen. Helaas wordt de kritische stem van jongeren zelden of nooit gehoord, de media en politici interesseren zich te weinig in de mening van jongeren en maar heel weinig jongeren ondernemen zelf actie. Bovendien zijn er maar weinig jongeren die enige bekendheid, naam of reputatie hebben waar naar wordt geluisterd. Dat recht is helaas voorbehouden voor politici die veel minder kritisch en veel minder doordacht zijn dan de jongeren.

De vluchtelingencrisis Dat het onze politici aan kritisch denken, oprechtheid en idealisme ontbreekt wordt maar al te vaak duidelijk. Het beste en ook meest schandalige voorbeeld hiervan is ongetwijfeld de Europese vluchtelingencrisis. Toen de vluchtelingstroom uit het Midden-Oosten in april van dit jaar haast ongeziene proporties begon aan te nemen, vergaten een aantal politici dat de politiek er hoorde te zijn ter meerwaarde van de burger en niet ter meerwaarde van de politici zelf. Ministers en andere vooraanstaande politici vergeten al heel deze crisis lang dat het hun rol is om crisissen en problemen op te lossen en hun verantwoordelijkheid op te nemen. In plaats daarvan schuiven ze hun verantwoordelijkheid vandaag de dag liever door naar andere landen en instellingen. Toen in juli duidelijk werd dat de vluchtelingencrisis steeds erger en erger werd deed het Belgische Parlement wat je ervan kon verwachten: het begon druk te discussiëren over het reguleren van mayonaise. Het lijkt een ziekte van deze tijd te zijn; politici die doen of hun neus bloedt en parlementen die hun verantwoordelijkheid liever van zich afschuiven. 15

Voor het Europees Parlement en de Europese Commissie, ondertussen toch al zeker de vierde commissie van “de laatste kans”, was deze crisis de mogelijkheid om te bewijzen dat Europa wel degelijk een relevantie en meerwaarde bezat. Helaas, in plaats van trots te zijn op The European Dream die het welvarende, vrije en meritocratische Europa veroorzaakte bij zoveel mensen uit armere landen die enkel een gesloten samenleving kennen waarin zo goed als geen sociale mobiliteit mogelijk is, besloot men om eerst een aantal irrelevante en achterhaalde discussies rond dit thema te voeren. Net zoals over de vele burgerdoden in de Syrische Burgeroorlog en het Israël-Palestina Conflict, voerden de Europarlementariërs enkel en alleen discussies, waarvan menig kritisch ingesteld persoon toch wel dacht dat men ondertussen wel door zou hebben dat zo zelden of nooit iets concreets werd bereikt. Dit pacifisme was verantwoordelijk voor de dood van ontelbare vluchtelingen, waaronder de 3-jarige Aylan Kurdi.

gruwel te voorkomen. Ook waren er politici die op een apathische manier de dood van de kleine Aylan begonnen te relativeren, hoe het niet de schuld van Europa en de Europese regeringen was geweest en volgens sommigen was het zelfs de schuld van de vluchtelingen zelf! Sommige vooraanstaande politici bleken zelfs helemaal geen schaamte of menselijkheid te kennen en begonnen al te spreken over het aanpassen van de Conventie van Geneve en onze samenleving terug tot een zekere standenmaatschappij te maken. Het politieke systeem leek haar doel en taak totaal vergeten te zijn. Ikzelf moest doorheen heel de hypocrisie onwillekeurig terugdenken aan een oud filosofisch idee, met name de Grot van Plato. De gevangenen waren voor mij de perfecte personificatie van de vluchtelingen: gevangen in een wereld van geweld, geloofsextremisme, armoede en corruptie en maar al te vaak onderdrukt door tirannen of terreurorganisaties. Maar dan kruipt één van de vluchtelingen naar de uitgang: het Westen. Innig

Ministers en andere vooraanstaande politici vergeten al de gehele vluchtelingencrisis lang dat het hun rol is om crisissen en problemen op te lossen en hun verantwoordelijkheid op te nemen. In plaats daarvan schuiven ze hun verantwoordelijkheid vandaag de dag liever door naar andere landen en instellingen. Met afgrijzen aanschouwde de wereldbevolking de foto van de kleine Aylan die wekenlang de media beheerste. Hoe dat men het zo ver kon laten komen begreep niemand. Al vlug werd de kleine Aylan het symbool van de vluchtelingencrisis, net zoals Kim Phuc - ook wel het napalmmeisje genaamd - het gezicht was geweest van het verzet tegen de Vietnamoorlog zo vele decennia geleden. Vele stemmen hoopten dat het vreselijke lot van Aylan Kurdi de politici zou doen inzien dat het vijf over twaalf was, maar die hoop bleek tevergeefs te zijn.

dromend van een beter en vrijer leven dan een kind dat profvoetballer of astronaut wilt worden hopen ze uit de grot te klimmen en Europa te bereiken, om daar een beter en menswaardiger leven uit te bouwen. Maar daar, buiten de grot, staan in dit geval onze politici, klaar om hen terug de grot in te gooien, ver weg van de kans op een mooier en welvarender leven. Was het niet politiek voor de mensen in plaats van het omgekeerde?

Al van bij het uitbreken van de vluchtelingencrisis waren er kritische en humanistische stemmen geweest, en Het Europees Parlement ging verder met waar het al de naarmate de vluchtelingencrisis in omvang aannam en hele tijd mee bezig was; met zinloos gediscussieer. Het het systeem ontoereikende oplossingen bleef bieden enige verschil was nu dat een aantal Europarlementa- werden deze stemmen alsmaar luider. Maar hoe luidriërs uitschreeuwden dat ze het parlement hiervoor ge- er deze stemmen begonnen te klinken, hoe meer deze waarschuwd hadden en dat dit het falen was van Euro- onderdrukt werden. Humanistische oproepen werden pa, terwijl ze zelf niets nuttig gedaan hadden om deze en worden maar al te vaak afgedaan als utopisch en 16

naïef. Het argument dat wij honderd jaar geleden ook vluchtelingen waren telde voor de politici blijkbaar niet mee en ook de correcte redenering dat het Westerse kolonialisme voor veel van de huidige problemen (zoals bijvoorbeeld in Palestina) mede verantwoordelijk was, was blijkbaar fel overroepen. Men schond nooit openlijk de vrijheid van meningsuiting, maar door het marginaliseren van argumenten deden de politici toch veel van de constructieve waarde van het debat af.

De open samenleving De open samenleving is een samenlevingsmodel waarin democratie, vrede en meritocratie een cruciale rol spelen en die daardoor dus voor een hoge mate van welvaart, vrijheid en gelijkheid zorgt. Niet alle ideologieën dragen de naam “open samenleving” uit, maar toch strijden alle partijen, instellingen en niet-fascistische ideologieën voor deze principes, die ook wel bekend staan als de “Westerse waarden”. Zijn er soms partijen die tirannieën of dictaturen willen? Of oorlog en verwoesting? Of een samenleving

17

waarin geen sociale mobiliteit mogelijk is? Natuurlijk niet, u ziet dat het eigenlijk enkel de uitwerking is waarin de niet-fascistische ideologieën betreffende dit thema verschillen. Daarom zou elke partij die in de democratie gelooft in deze vluchtelingencrisis zijn verantwoordelijkheid moeten opnemen en de vluchtelingen een warm hart moeten toedragen, anders zijn ze de naam democratisch onwaardig

de open samenleving echter andere, nieuwe vijanden gekregen, in zoverre dit niet altijd de ware vijanden van de open samenleving zijn geweest. De afgelopen periode heeft voor mij - en ongetwijfeld ook voor vele andere mensen - meer dan ooit duidelijk gemaakt dat het nationalisme de absolute vijand van de open samenleving is. Hieronder versta ik voor alle duidelijkheid het cultuurnationalisme en etnisch nationalisme, maar ook het conservatisme, xenofobisch De open samenleving bleek echter volledig uit het poli- protectionisme en uiteraard het fascisme. Meer dan tieke woordenboek verdwenen te zijn sinds het uitbre- ooit ben ik ervan overtuigd dat het gemis aan humanken van de vluchtelingencrisis. Slechts enkele kritische isme bij het nationalisme uiteindelijk verantwoordelien oprechte mensen maakten nog melding van be- jk zal zijn voor de ondergang van onze samenleving. grippen als de open samenleving en multiculturalisme. Blijkbaar wordt er alleen voor een open samen- Deze nationalisten zullen mij uiteraard antwoorden dat leving gepleit als er geen crisis omtrent vluchtelingen zij juist zullen zorgen voor het behoud van onze cultuis, anders telt het niet. Dat het politiek systeem ur en dat het juist vreemdelingen uit andere culturen een hypocriete houding innam ten opzichte van de zijn, vergeven van het geloofsextremisme, die de onvluchtelingen en haar eigen waarden was duidelijk dergang van Europa willen bewerkstelligen, in dit geval gezien er geen enkele politicus was die een deftig en dus de moslims. Het valt zeker niet te ontkennen dat oprecht antwoord kon geven op de vraag hoe het zat de afgelopen jaren steeds meer en meer moslimexmet het multiculturalisme en de open samenleving. tremisten proberen onze samenleving te destabiliseren door middel van terreur - zoals onlangs de aanslagen Was het trouwens niet het idee van de Westerse in Parijs - en zo proberen Westerse waarden zoals waarden dat deze universeel zouden moeten zijn? democratie, vrijheid en gelijkheid onderuit te halen. Welke waarde moeten we aan democratie geven als we dit enkel voor onze samenleving willen en we geen De enige manier om dit geloofsextremisme tegen te andere mensen, uit absolutaire regimes, tot onze gaan en onze maatschappij te vrijwaren is echter door democratie toelaten? Wat is het belang van de open de waarden waarop we aangevallen worden, met name samenleving als deze gevangen zit tussen allemaal democratie, vrijheid en gelijkheid, hoger dan ooit in gesloten samenlevingen en geen menselijk beleid vo- het vaandel te dragen. Dit doe je niet door ineens honert naar de vluchtelingen uit de samenlevingen toe? derden militairen en extra agenten het straatbeeld in Het lijkt wel of de Europese landen en instellingen te sturen, waarvan hun capabiliteit om ooit een echte vergeten zijn dat de democratische principes om aanslag te voorkomen trouwens uiterst betwijfelenmenselijkheid draaien en zo zichzelf door een gebrek swaardig is, want zo vergroot je namelijk enkel het beeld aan kritisch denken zijn voorbij gehold! Als dit zo door dat terroristen ons willen geven; één van onveiligheid gaat, tot wat zal onze samenleving dan verworden!? en angst, als in een Gestapomaatschappij waar soldaten en politieagenten het straatbeeld kleuren, net zoals The new enemies bij de absolutaire regimes waartoe deze terreurorganisaties behoren. Dit doe je ook niet door mensen de vriDe filosoof van de open samenleving is ongetwijfeld de jheid te benemen ergens anders een beter leven te beOostenrijker Karl Popper. In zijn boek The Open Soci- ginnen of asociale statuten aan vluchtelingen te geven. ety and Its Enemies noemt hij Plato, Hegel en Marx de “vijanden van de open samenleving”. Of hij gelijk had Hypocriet trouwens hoe nationalistische politici zich of niet is een goede vraag, maar ondertussen heeft met de terreurdreiging opwierpen als “beschermers 18

van de samenleving” maar anderzijds de laatste waren om actie te ondernemen om de vluchtelingencrisis op te lossen. Nationalisten vonden het ook per se nodig om de vluchtelingen en de vluchtelingencrisis de schuld te geven van de terroristische aanslagen. Het viel het bij de gehele (kritische denkende) bevolking heel hard op hoe hard nationalistische en conservatieve politici misbruik maakten van de terreurdreiging om de vluchtelin-

leving al niet multiculturalistisch door de vele verschillen die er zijn tussen leeftijds- en bevolkingsgroepen? De meest gegronde definitie die nationalisten tot nog toe hebben weten te geven voor het “cultuurverschil” tussen de Westerse wereld en de Arabische wereld is dat religie in het Oosten een veel belangrijkere, onmisbare rol speelt in het dagelijkse leven en dit zo voor

Elke partij die in democratie gelooft moet in deze vluchtelingencrisis zijn verantwoordelijkheid opnemen en de vluchtelingen en de multiculturele samenleving een warm hart toedragen, anders is ze de naam democratisch onwaardig. gen een slecht imago te bezorgen. Subtiliteit lijkt precies niet altijd hand in hand te gaan met nationalisme.

een bedreiging voor onze samenleving zorgt. Allereerst vraag ik me ten zeerste af hoe rechtvaardig en democratisch het is om mensen de toegang tot onze samenHetzelfde geldt voor het verstand en de rede, zo blijkt. leving te weigeren vanwege gedachten of gewoonten Proberen te redeneren met een nationalist is namelijk die sommige mensen binnen onze samenleving niet hetzelfde als proberen te redeneren met een dwaas. aanstaan. Het is trouwens onder meer dat geloofsexDe ideologische onderbouwing van zowel het nation- tremisme dat ervoor gezorgd heeft dat zoveel mensen alisme als het conservatisme is immers ongelooflijk naar Europa komen, om vrijheid van religie en geloofskortzichtig en al lang achterhaald, bijvoorbeeld het ar- gematigdheid te kennen, ze willen met andere woorden gument van “de cultuur”. Maar al te vaak schreeuwen dus niets liever dan zich te integreren in onze samenlevnationalisten het uit dat de cultuurverschillen tussen ing. Want, zijn juist dat niet de “cultuurverschillen”: het ons en bijvoorbeeld de Arabische wereld veel te groot gebrek aan vrijheid, democratie, vrede en gelijkheid? zijn en dat moslims hier nooit zullen kunnen integre- Moeten we niet juist daarom onze democratische en ren. Het tegendeel werd echter vaak genoeg bewezen open waarden laten zien en hen tot onze samenlevdoor buitenlanders die succesvol integreerden in onze ing toelaten? Is dat niet hetgeen dat onze samenleving samenleving en hier een goed leven opbouwden. anders maakt dan de gesloten samenlevingen in het Oosten en de reden dat we tegenover de vluchtelinWat is cultuur trouwens? Nationalisten en conservati- gen moeten bewijzen wat democratie betekent? even blijven hier maar over doordrammen zonder dat iemand het ooit nodig acht om “onze cultuur” deftig Ook de economische argumenten die nationalisten te omschrijven. Dragen we eigenlijk nog wel eenzelfde tegen de vluchtelingenstroom gebruiken zijn al lang Westerse cultuur uit, is dat niet de vraag die gesteld weerlegd en afgedaan als rechtse propaganda. Zo hebmoet worden vooraleer we andere culturen gaan vis- ben nationalisten bijvoorbeeld het idee dat er geen eren? Hebben de student, die zijn dagen met studeren plaats in voor migranten op de arbeidsmarkt en dat en zijn nachten met cantussen en bierbowlings vult, deze zelfs onze werkgelegenheid zouden komen stelen de bouwvakker, die zich overdag kapot zwoegt op en! Dit is absoluut niet waar, hoeveel jobs zijn er de zijn werk en ‘s avonds rustig tv wilt kijken, dezelfde afgelopen decennia wel niet ingevuld door migrantcultuur? Heeft een meisje van zes jaar, die graag met en om de simpele reden dat wij ze niet wilden? Aan poppen speelt en altijd druk aan het spelen is, dezelf- jobs als vuilnisman, gemeentewerker, poetsvrouw,... de cultuur als en oude man van 80, die rustig in het hebben vele werklozen uit onze samenleving vaak bejaardentehuis zijn dagen slijt? Is onze eigen samen- geen boodschap omwille van verschillende redenen, 19

maar zonder aarzelen vullen vluchtelingen maar al te graag deze vacatures in! Dit weerlegt eveneens het andere “grote” argument van nationalistische stemmen: dat veel vluchtelingen enkel naar hier komen om op onze kosten te leven. Zoals reeds vaak gezegd in dit essay zijn vluchtelingen op de vlucht van hun corrupte en gewelddadige samenleving, vandaar ook de naam vluchtelingen. Niemand vlucht helemaal naar Europa met het idee hier te komen leven op kosten van onze welvaartsstaat. In hun eigen maatschappij kan men vaak niet werken omwille van oorlog of een corrupte overheid, dus ze willen maar al te graag de handen uit de mouwen steken. Dat gaat helaas niet als je vluchtelingen, vanaf het moment dat ze Europa binnenkomen, opsluit in asielcentra waar ze eerst op erkenning moeten wachten vooraleer ze mogen beginnen werken, wat ze in de maanden dat ze op hun erkenning moesten wachten perfect hadden kunnen doen, wat bovendien voor een zware kost zorgt voor onze sociale zekerheid die door een beetje logisch denken vermeden had kunnen worden. Als men de vluchtelingen laat werken, dragen ze zo bij aan enerzijds onze welvaart maar anderzijds ook de welvaart uit hun land van herkomst, gezien velen naar hier gekomen zijn zonder hun familie en dus maar al te graag een deel van hun geld naar hun familie willen opsturen. Let them in and let them work! U ziet dat het nationalisme en conservatisme in het vluchtelingendebat tot nog toe maar weinig of niets constructiefs aangebracht hebben. Doorheen de geschiedenis zijn trouwens maar weinig positieve zaken te danken aan deze ideologische stromingen. Maar al te vaak zijn fascisme en nationalisme verantwoordelijk geweest voor oorlogen en conflicten, vaak genoeg leidde xenofobie tot genocides en hoe vaak heeft het conservatisme wel niet de vooruitgang in de weg gestaan? Het conservatisme heeft niet geleidt tot de verlichting, heeft geen enkele verdienste gehad aan de uitvinding van de elektriciteit en heeft de wetenschap maar al te vaak een voetje gelicht. Voor de toekomst van onze samenleving moeten we het lef hebben deze ideologieën als onverdraagzaam en kortzichtig te beschouwen, dit zijn de vijanden van onze samenleving, zij zullen verantwoordelijk zijn voor het einde van onze democratische waarden, niet de vluchtelingen! 20

Het einde van de open samenleving De multiculturele samenleving is een feit, of u er nu een voorstander van bent of niet. Nog nooit heeft onze samenleving zoveel verschillende culturen gekend als vandaag de dag en naar de toekomst toe zal ze enkel en alleen nog maar multicultureler worden. In mijn ogen is de open samenleving het enige samenlevingsmodel waarin al deze verschillende culturen vreedzaam naast elkaar kunnen samenleven en met elkaar aan interactie kunnen doen. Want in de open samenleving is er de vrijheid om elke geloofsovertuiging vrij te kunnen beoefenen en eender welke traditie in ere te houden. In een open samenleving houdt men vrede hoog in het vaandel, worden democratisch beslissingen genomen, is iedere mens gelijk en heeft iedere persoon de kansen om zichzelf zo goed mogelijk te ontwikkelen en zo hoog mogelijk te eindigen. Maar dat maakt ook dat we nu een kantelmoment meemaken. De vluchtelingencrisis is een cruciaal moment voor de open samenleving, dit is namelijk het punt waarop wij en onze politici moeten kiezen voor het voortbestaan van de open samenleving, het is D-day voor het open samenlevingsmodel. Nu moeten we meer dan ooit onze democratische en humane waarden naar voor dragen en zo proberen de vluchtelingencrisis op te lossen, anders kan de open samenleving geen feit zijn. De vluchtencrisis moet op de meest sociale manier mogelijk opgelost worden: de vluchtelingen die we opvangen moeten we niet wegsteken in één of andere instelling of kazerne, waar ze niet kunnen werken en uiteindelijk in de marginaliteit zullen vervallen, men moet de vluchtelingen laten werken en hen de kans geven volledig hun vaardigheden en talenten te laten ontplooien. Als onze samenleving er niet in slaagt om haar democratische waarden van vrijheid, vrede en meritocratie uit te dragen naar de vluchtelingen toe, dan is onze samenleving verloren, als dat gebeurt zijn we niet veel beter dan de samenlevingen die we vandaag de dag beschouwen als absolute en gesloten samenlevingen. Het is of de open samenleving, of het einde van wat we ooit meenden te kennen als “de democratie”.

Mats Cuvelier Bestuurslid LVSV Gent

Visie

Panamanie Mats Cuvelier Bestuurslid Mats Cuvelier zet een aantal misverstanden omtrent de Panama Papers recht. Als rechtenstudent bespreekt hij de rechterlijke achtergrond van dit gebeuren en ook geeft hij uitgebreid zijn visie op hoe de media met deze informatie omspringen. Bovendien geeft hij ook zijn eigen opinie over de belastingsontwijking.

Toen de International Citizen Investigative Journalists samen met de Suddeutsche Zeitung 1.16 miljoen documenten lekten van het Panamees advocatenkantoor Mossack Fonseca, poogden zij drugdealers, maffialeden, corrupte politici en belastingontduikers te ontmaskeren. Wat volgde was diepe verontwaardiging over de rijken die alweer eens het failliet van het kapitalisme hadden aangetoond met hun tomeloze hebzucht. Dit discours verhindert een aantal lessen die we uit de Panama Papers kunnen trekken.

worden gerechtvaardigd, niet het ontbreken daarvan. Ook in het recht wordt deze aanname gereflecteerd. Het heffen van een belasting vormt de uitzondering op het eigendomsrecht en moet bij wet gerechtvaardigd worden. Een logisch gevolg is dat het ontwijken van belastingen, het kiezen voor de minst belaste weg, geen afwijking vormt op de normale gang van zaken en dus op in uitzonderlijke gevallen als problematisch beschouwd wordt. Men maakt immers gebruik van zijn of haar vrijheid om slechts te moeten betalen wat men volgens de wet verschuldBelastingen en ethiek igd is voor een gekozen activiteit. Ontduiking is daarentegen wel een probleem gezien men dan In de nasleep van de Panama Papers werd uitvoerig de belastingen die verschuldigd zijn op de uitgedebatteerd over de ‘ethiek’ van offshore-construc- gevoerde activiteit via schijnconstructies ontloopt. ties en belastingparadijzen. Het onderscheid tussen belastingontwijking en ontduiking vervaagt klaarbli- et probleem met deze gedachtegang is dat ze net jkelijk steeds meer onder de woede van de kiezer. Er op de aanname berust dat het heffen van belastinmoet echter dieper ingegaan worden op de oorzak- gen een abnormaliteit vormt. Hoewel de Grondwet en van deze wende en de link tussen maatsch- nog steeds de geest uitdraagt dat een belasting als appelijke realiteit en de waarden die deze beheersen. een uitzondering gerechtvaardigd moet worden, is de realiteit dat het belasten van een activiteit Wanneer aangenomen wordt dat het heffen van een de default setting is geworden in de maatschbelasting een vertrek vormt van de normale gang van appij. Het waardepatroon rond belastingen vezaken, zijnde het houden van uw inkomsten, dan randert mee met deze nieuwe realiteit. Wanvolgt daaruit dat het heffen van een belasting moet neer belastingen de norm zijn wordt het ontwijken 21

ervan niet langer als onproblematisch gezien. Men wordt immers de deviant. Het recht evolueert ook mee, in die zin dat het onproblematisch karakter van ontwijking in vraag wordt gesteld. Staatssecretaris Crombez was van oordeel dat ontduiking en ontwijking eenzelfde probleem waren en verankerde deze filosofie – een radicale verruiming van het fraudebegrip – in een programmawet in 2012. Voortaan kan de fiscus een constructie herkwalificeren wanneer zij

geven dat de regelgever zelf het onderscheid niet meer wil maken tussen regel en uitzondering. In die grijze zone is het aan de belastingplichtige om te bepalen of en hoeveel belastingen hij betaalt; het juridisch mogelijke en het ethisch aanvaarde zijn immers uiteengedreven. Diegene die meer betaalt uit rechtvaardigheidsoverwegingen maar juridisch zijn vrijheid niet volledig benut wordt bestraft t.a.v. diegene die geen zulke overwegingen ervaart. De

van oordeel is dat deze enkel en alleen is ingegeven door fiscale motieven. De belastingplichtige moet zelf het tegenbewijs leveren dat dit niet het geval is. Niet alleen worden fiscale motieven dus als niet economisch legitiem beschouwd, ook valt de kost van de regel op de belastingbetaler, die moet bewijzen dat hij geen fraudeur is. Guilty until proven innocent.

rechtsonzekerheid in het belastingbos impliceert in de woorden van David Mitchell een “tax on morality”.

Wanneer aangenomen wordt dat het heffen van een belasting een vertrek vormt van de normale gang van zaken, zijnde het houden van uw inkomsten, dan volgt daaruit dat het heffen van een belasting moet worden gerechtvaardigd, niet het ontbreken daarvan. Financiële privacy

Wanneer we het over offshore-bedrijven hebben komt ook privacy ter sprake. In tegenstelling tot uw gênante kinderfoto’s, uw Facebookpaswoord en uw Het is ironisch dat wanneer men jarenlang het over- seksleven, geniet de bescherming van financiële inheidsbeslag vergroot en dus de belastingen verhoogt, formatie minder bijval, of toch als het over die op termijn de onderdanen een belang percipiëren van anderen gaat. Ingevolge de Panama Papers bij het nog verstrengen van de fiscale regelgeving. werden nieuwe oproepen gedaan tot transparanDeze verstrengingen zijn immers ook in hun nadeel. tie, zowel aan het adres van banken als overheden. Wanneer belastingen worden geheven, vaak gepaard met de bevrediging van sociale rechtvaardigheids- Transparantie is in principe een plicht van de overdoelen, resulteert dit dankzij de druk van belan- heid die ervoor zorgt dat de burger volledig ingelicht gengroepen en onvolledige kennis in een soep van wordt over wat er met zijn belastinggeld aangevanuitzonderingen, aftrekposten en belastingvoordel- gen wordt. Wanneer de overheid dit drukmiddel teren. We blijven achter met een ondoorzichtig geheel ugzwaait in het gezicht van de belastingbetaler, van regels die allen afzonderlijk ‘rechtvaardig’ geacht moet daarvoor een sterke reden te vinden zijn. werden door de regelgever maar allen samengenomen Vaak moet privacy boeten in naam van de veilhet tegenovergestelde bereiken. Enkel de persoon die igheid. Zo verwelkt het bankgeheim steeds meer zich een degelijke (lees: dure) boekhouder kan vero- in de strijd tegen het terrorisme en de georganorloven kan zijn recht op de minst belaste weg iseerde misdaad. Dit zijn legitieme doelen. Waar nog effectueren. In plaats van de regels te simplifice- het schoentje wringt is de disproportionele aanpak ren trekt men echter ten strijde tegen diegenen die die meestal volgt. Een meerderheid aan law abiding het belastingbos nog kunnen navigeren en han- citizens wordt gestraft met ruwe oplossingen die elke teert men antimisbruikbepalingen die impliciet toe- burger als potentiële fraudeur beschouwen. Over22

heden worden overstelpt met informatie die ze niet verwerkt krijgen en financiële instellingen worden opgezadeld met de plicht om allerlei informatie bij te houden en door te sturen – kosten die uiteraard aan de consument worden doorgerekend. Al deze inspanningen ten spijt kan men de vraag stellen of de kosten, zowel economisch als privacygewijs de karige opbrengsten van de regulering rechtvaardigen.

bestempeld kunnen worden. Het hoeft niet te verbazen dat wanneer een Staat de helft van alle welvaart die door haar ingezetenen wordt gecreëerd zelf uitgeeft, haar belastingplichtigen naar een betere deal op zoek gaan. Er is echter verandering gekomen in de houding t.a.v. die zoektocht.

Competitie op vlak van belastingen wordt steeds vaker gezien als oneerlijk en nadelig voor de maatschEen andere kwestie betreft de veiligheid van uw in- appij. Er wordt gewaarschuwd voor een race to the formatie eens deze bij de overheid terecht komt. Enig bottom waardoor een suboptimaal belastingniveau resterend vertrouwen in de overheid als zorgvuld- zou worden bereikt. Daarnaast wordt gewezen ige sleutelbewaarder werd de laatste tijd ernstig op tax base erosion: de uitholling van belastbageschaad. Van tijd tot tijd wordt overheidsinfra- re inkomsten in het land van productie door hanstructuur gekaapt door hackers die aan de haal dige constructies die vaak gebruik maken van gaan met gevoelige informatie. In 2015 werd in de lagere tarieven in andere jurisdicties. Deze de VS in één hack data zoals vingerafdrukken en fi- fenomenen worden versterkt door globalisatie en nanciële- en gezondheidsinformatie gestolen van 21,5 digitalisatie, die ervoor zorgen dat kapitaal mobielmiljoen burgers. Wanneer een bedrijf uw informatie er is en vaker bestaat uit onlichamelijke en dus mokwijtspeelt aan hackers wordt het afgestraft door de biele goederen zoals intellectuele eigendomsrechten. consument. Staten kennen geen soortgelijk direct disciplineringsmechanisme. Wat criminelen met Deze evoluties zijn voor de liberaal echter niet probdie informatie kunnen doen is onbegrensd. Naast lematisch. Terwijl de laatste decennia gepaard gingen hacking kunnen staten ook vrijwillig deze informatie met een daling in het gemiddeld vennootschapsbelasin slechte handen plaatsen. Akkoorden die voorzien in tingtarief, mede dankzij de aangescherpte competitie, het delen van financiële informatie tussen verschil- stegen de wereldwijde inkomsten uit die belastingen. lende landen verschaffen toegang tot uw gegevens Competitie vormt een natuurlijk drukkingsmiddel teaan minder rechtschapen overheden. Of uw bank- gen stijgende staatsuitgaven. En dat is precies de gegevens kunnen worden vertrouwd aan ambten- reden voor de tegen oppositie tegen mededinging. In aren van landen zoals Ghana, Albanië of Mauritius de OESO en de EU komen Staten samen om ‘harmful kan worden betwijfeld. Het mag duidelijk zijn dat tax competition’ tegen te gaan. Het gaat uiteraard financiële privacy wel degelijk zijn betekenis heeft en om die welvaartsstaten die door de realiteit van de het verdwijnen ervan perverse gevolgen kan hebben. geglobaliseerde wereld worden ingehaald, maar toch Gelukkig zijn er ook optimisten die duiden op almaar aan de modellen van de 20ste eeuw blijven vasthoudsterkere encryptietools die het de nieuwsgierige en. In plaats van de uitdaging aan te gaan en fiscalioverheden steeds moeilijker zullen maken om in- teit aan te passen, tracht men de concurrentie tegen formatie aan de burger te onttrekken, een evo- te gaan met blacklisting en fiscaal protectionisme. lutie die ongetwijfeld ook negatieve kanten heeft. Tenslotte moet ook nog opgemerkt worden dat het Paradise lost? louter hanteren van lage belastingtarieven nog geen succesvol belastingparadijs maakt. Er zijn naast die Panama is een van de oorden waar financiële privacy negatieve reden ook positieve motieven om uw en aantrekkelijk lage belastingen nog te vinden zijn. geld op pakweg de Kaaimaneilanden te plaatsen. Als sommige plaatsen belastingparadijzen worden Samenwerkingen tussen bedrijven vergen soms een genoemd, is dat omdat anderen als belastingshel neutraal gebied zodat geen van beiden lijkt te over23

heersen, financiële privacy is geen luxe voor personen uit landen waar uw informatie aan de hoogste bieder kan worden verkocht,... Belastingparadijzen hanteren, in tegenstelling tot de heersende denkbeelden, vaak striktere en beter afgedwongen regels om dubieuze bronnen van geld tegen te gaan, net omdat dit de kern uitmaakt van hun economische activiteit. Cooks & Cronies De grootste revelatie van de Panama Papers is niet het bestaan van offshore-accounts en belastingontwijking maar het hypocriet gebruik daarvan door een aantal prominente personen. De Russische president Vladimir Poetin riep meerdere keren de Russische beau monde op om een daad van patriottisme te verrichten en hun geld terug in Rusland onder te brengen. Poetin bleek echter een goede vriend te hebben, een goed verdienende cellist, die twee miljard euro wist te versluizen naar offshore-rekeningen. Gelukkig ging het slechts om een Amerikaans complot om de president te besmeuren. Ook andere wereldleiders met kritiek op het ‘neoliberale’ westen bleken hypocrieten te zijn. Zo bleken de schoonbroer van Xi Jinping, de secretaris van ex-president Kirchner, de neef van Zuma en een aantal Arabische staatshoofden gezellig van het kapitalisme te genieten, terwijl ze hetzelfde aan hun burgers ontzeggen. Wereldwijd valt het op hoe politici en ambtenaren die de mond vol hebben van sociale rechtvaardigheid en solidariteit vaak zichzelf buiten dat plaatje rekenen. Om geld te kunnen versluizen naar offshore-rekeningen moet men eerst dat geld ver

24

garen. Het is verwonderlijk dat zoveel politici, die zelf in tegenstelling tot hun landgenoten uit de bedrijfswereld geen enkele waarde creëren, over zulke bedragen beschikken. Vaak wordt een symbiotische relatie vastgesteld tussen grote overheden en grote bedrijven, die in elkaars vaarwater terecht komen en belangen krijgen bij het sturen van elkaars gedrag. De meeste bedrijven vergaren echter nog steeds hun rijkdom op een eerlijke manier. Nu blijkt dat een aantal van diegenen die ons de les spellen over de uitwassen van het kapitalisme zelf de macht van de Staat misbruiken om hun privévermogen te spijzen Conclusie De Panama Papers lieten een stroom van informatie los op het publiek. Zoals steeds schept ambigue informatie een grote marge voor interpretatie. Sommigen zien het bewijs van de voortdurende sabotage van de armen door de globale elites, terwijl anderen minder alarmerende en zelfs positieve observaties maken m.b.t. belastingparadijzen. Liberalen zullen immers eerder geneigd zijn om drukkingsmiddelen op inefficiënte en gulzige overheden te omarmen. Waar beide kampen het over eens kunnen zijn is de afkeuring voor de hypocrisie van sommige politici wanneer zij rekenen op de solidariteit van het volk terwijl zij zichzelf aan dat verhaal onttrekken. Ook dit zal de lezer van Neohumanisme echter niet verbazen.

Ereleden LVSV Gent 2015-2016 Wim Aerts Oud-voorzitter LVSV Gent Oud-voorzitter Jong VLD Daniel Bacquelaine Minister van Pensioenen (MR)

Sven Gatz Vlaams minister van Cultuur, Media, Jeugd en Brussel Sonja Helleputte Gemeenteraadslid Sint-Martens-Latem (Open Vld)

Louis Bril Gewezen volksvertegenwoordiger (Open Vld)

Egbert Lachaert Federaal volksvertegenwoordiger (Open Vld) Oud-voorzitter LVSV Nationaal

Pieter Coene Oud-politiek secretaris LVSV Gent

Vincent Laroy Schepen Lovendegem-Vinderhoute (Open Vld)

Philippe De Backer Europees parlementslid (Open Vld)

Elisabeth Matthys Oud-bestuurslid LVSV Gent

Alexander De Croo Minister van Ontwikkelingssamenwerking, Post en Telecom

Arno Morsa Oud-bestuurslid LVSV Gent

Herman De Croo Gewezen Partijvoorzitter (Open Vld) Minister van Staat Gewezen Kamervoorzitter Vlaams volksvertegenwoordiger Peter Dedecker Federaal volksvertegenwoordiger (N-VA) Karel De Gucht Minister van Staat Mieke De Regt Oud-voorzitter PFK Marc De Vos Hoogleraar UGent/VUB Algemeen Directeur Itinera Institute Erwin Devriendt Oud-voorzitter LVSV Gent Algemeen Directeur vzw Solidariteit voor het Gezin

Annemie Neyts Minister van Staat Christophe Peeters Schepen Gent (Open Vld) Hans Pijpelink Oud-regiovoorziiter Open Vld Waasland Romeo Rau Voorzitter Open Vld Nieuwpoort Michiel Rogiers Oud-voorzitter LVSV Nationaal Gilbert Strumane Ereschepen De Pinte Bruno Teirlynck Oud-bestuurslid LVSV Gent Fabrizio Terrière Oud-penningmeester LVSV Gent

Mattias De Vuyst Oud-politiek secretaris LVSV Gent 25

Ereleden LVSV Gent 2015-2016 Bart Tommelein Staatssecretaris voor Sociale Fraude, Privacy en Noordzee Annemie Turtelboom Vlaams Minister van Begroting, FinanciĂŤn en Energie Jean Van Beneden Oud-voorzitter LVSV Gent Carina Van Cauter Federaal volksvertegenwoordiger (Open Vld)

Lawrence Vanhove Oud-voorzitter LVSV Gent Julie Van Pee Oud-bestuurslid LVSV Gent Simon Van Poucke Voorzitter PFK Gent Secretaris MRI Matthijs Verschraegen

Pieter en Leen Van Den Broeck-Holvoet

Geert Versnick Gedeputeerde provincie Oost-Vlaanderen (Open Vld)

Maarten Vanderstichele Penningmeester Jong VLD

Wietse Verwimp Oud-politiek secretaris LVSV Gent

Guy Vanhengel Brussels Minister van FinanciĂŤn, Begroting, Externe Betrekkingen

Patrice Viaene Oud-voorzitter LVSV Gent

26

Jitte Akkermans Politiek secretaris LVSV Leuven

Visie

Waarom de Duitsers boos zijn Jitte Akkermans Jitte Akkermans bespreekt hoe het rechtelijk systeem van Duitsland zich momenteel bezighoudt met het bespreken van de acties van het Europese Centrale Bank. Hij verduidelijkt enerzijds de situatie en anderzijds de werking van het Duitse rechtssysteem en de mogelijke gevolgen hiervan voor het ECB. Op 16 februari 2016 hield het Duitse Bundesverfassungsgericht (BVerfG; het Duitse Grondwettelijk Hof) een hoorzitting over het Outright Monetary Transactions (OMT) programma van de Europese Centrale Bank (ECB). Daarin boog ze zich voor een laatste maal over de vraag of de ECB met dit programma haar bevoegdheid had overschredenen/ of het verbod op monetaire financiering van de begroting had geschonden. Op haardefintieve antwoord wachten we nog, maar intussen leggen we in dit artikel graag de redenering uit die het Bundesverfassungsgericht (hierna: BVerfG) ontwikkelde. Inleiding Het programma – Het OMT programma werd in 2012 aangekondigd door de ECB. Het diende de rente, die werd geëist door degene die geld leenden aan de Eurolanden, te verlagen. Het stelde voor om onbeperkt overheidsobligaties op te kopen van Eurolanden wanneer de rente op staatspapier voor dat land volgens de ECB hoger ligt dan de economische data verantwoorden. De obligaties zou men niet rechtstreeks bij de overheid kopen, maar in de secundaire markt. Enkel obligaties die één tot drie

jaar van hun vervaldatum afliggen zouden in aanmerking komen. Enkel lidstaten die deelnemen aan een reddingsprogramma van het European Financial Stability Facility (EFSF) of European Stability Mechanism (ESM) en zich aan het programma houden, zouden van de voordelen van het programma kunnen genieten. Na de aankondiging van het bestaan van dit programma daalde de rente die spaarders vroegen overheidsobligaties van de probleemlanden zoals Griekenland en Portugal (die al aan het dalen waren) en Spanje (dat aan het klimmen was) drastisch. Zonder één obligatie extra te moeten opkopen en zonder ook maar één extra euro uit te geven, had de ECB het lenen voor deze landen plots een pak betaaldbaarder gemaakt. Super, niet? Procedures – De Duitse collega’s de Bundesbank, de Duitse Centrale bank, bleken daar anders over te denken. Ze stapten net als enkele burgers en de fractie van Die Linke in de Bundestag en naar het BVerfG. Daar werd door de verschillende partijen gevraagd vast te stellen dat de ECB onbevoegd was en het verdrag schond. Tevens werd geëist dat alle Duitse instellingen elke medewerking aan het programma zouden weigeren en zelfs actief zouden 27

proberen dit programma te beëindigen. In dit artikel zetten we graag uiteen waarom de Duitse grondwettelijke orde zich zo sterk verzet tegen dit programma.

kort had hyperinflatie teweeg gebracht, de economie was daardoor op een brutale wijze tot stilstand gekomen. De nazi’s hadden via verkiezingen de macht gegrepen; de macht van de president, bondskanselier Grundgestetz en parlement waren via machtigingen in één hand te komen liggen, de federale staatsstructuur werd unitair Grondwettelijk recht – Overheden beschikken en de staat was au fond vervangen door de partij. Die over een bijzonder machtspositie. Die machts- dictatuur leidde tot oorlog, repressie en massamoord. positie kan gebruikt worden om goede dingen De bezetter en Duitse grondwetgever wilde – op te doen zoals het beschermen van fundamentele basis van de opgedane ervaring – constitutionele rerechten en vrijheden. Maar de ervaring leert dat die gels ontwerpen die de kans zouden verkleinen dat macht ook vaak afgewend wordt en dan het leven dit scenario zich herhaalde. Het zijn die regels waar de van de burgers drastisch overhoop kan halen of zelfs ECB haar programma afbreuk aan doet en die de Duitbeëindigen. Onze grondwettelijke ordes trachten de sers doen stijgeren. Deze regels zijn voor de Duitsers overheid zo in te richten en te beperken dat we een onaanraakbaar. Men kan niet van die regels afwijken, grotere kans hebben dat ze een dienstige dienstver- gewoon omdat men denkt dat men het ditmaal wel aan lener blijft. Het probeert uit de ervaringen van het het juiste eind heeft. Immers, mochten de beperkinverleden te leren en regels te handhaven die de kans gen op het beleid enkel gelden wanneer men er op een herhaling van problemen uit het verleden van overtuigd was dat het beleid meer kwaad dan trachten te verkleinen. Het publiek recht in het alge- goed zou doen, dan zouden de beperkingen vanmeen en het grondwettelijk recht in het bijzonder zelfsprekend nooit gelden, omdat men op het mostellen daartoe limieten aan wat overheden mo- ment dat men een beleidsvoorstel aanhangt, vanzelfgen doen. Het grondwettelijk recht bepaalt dat de sprekend denkt dat het ditmaal wel goed zal aflopen kern van fundamentele rechten onaanraakbaar is en beperkingen die die kern niet raken, steeds BVerfG en eeuwigheidsclausule – De burgers werd in noodzakelijk, effectief en proportioneel moeten zijn de nieuwe grondwet (Grundgezetz, GG)een effecvoor een doelstelling die men in een democratische tief middel gegeven om zich te verzetten tegen samenleving mag nastreven. Het tracht die regels schendingen van hun grondrechten; en de organen zo te ontwerpen dat rechters een schending ervan van de Duitse staten werd ook de kans geboden zich te kunnen vaststellen en het bevel kunnen geven de verzetten tegen elkaars bevoegdheidsoverschrijding. schending stop te zetten. De rechterlijke macht zorgt Ze kunnen zich daarvoor richtten tot het BVerfG. er m.b.h.b. het publiek recht voor dat de effecten Het GGgaat in art. 79 zelfs een stap verder dan van politiek beleid op de burger binnen aanvaard- onze eigen grondwet. Het stelt dat amendementbare grenzen blijven. Het beschermt de burger tegen en op de grondwet geen afbreuk kunnen doen aan willekeur en agressie vanuit de overheid. Daarnaast bepaalde principes, met name het feit dat de Duitse waarborgt de grondwettelijke orde ook bepaalde feed- staat een rechtstaat, democratie, federatie, repubbackmechanismes zoals vrijheid van meningsuiting en liek en sociale welvaartstaat is. Vooral de twee verkiezingen om burgers de kans te geven het be- eerste principes zijn door de rechtspraak van het BVerleid, wanneer dat fout loopt, (marginaal) bij te sturen. fG sterk verduidelijkt in concrete regels. Ze worden in de twee volgende paragrafen dan ook besproken. Grundgesetz – Na wereldoorlog II was het duidelijk dat de Duitse instituties hadden gefaald de Duitse Democratie-beginsel burgers en zijn rechten te beschermen. De welvaartsstaat die Bismarck had geïnstalleerd was niet Democratie – Democratie is een feedbackproces t.a.v. houdbaar, de financiering van het financieringste- degene die de macht uitoefent. Het refereert naar een 28

zelfbepalingsrecht waarin de de bevolking het beleid dat ze ondergaat zelf vorm mag geven en bijsturen. Het omvat niet alleen het recht om periodiek zijn volksvertegenwoordigers te kiezen maar omvat eveneens de vrijheid van vereniging, vrijheid van meningsuiting en een vrije competitie tussen partijen, zodat men feedback kan geven en invloed kan uitoefenen op de volksvertegenwoordigers. Voor de wetgevende macht zijn er verkiezingen waarbij elke burger een gelijke stem heeft en partijen vrij in competitie kunnen gaan. De uitvoerende macht zijn handelingen zijn gebasseerd op de door het parlement gemaakte wetten en begroting. De democratische legitimiteit wordt hier gedeeltelijk doorgegeven. Het parlement moet wel verantwoordelijk blijven voor de essentiële beslissing. De minister wordt gecontroleerd door het parlement. Omdat de verkiezingen het beleid daadwerkelijk zouden kunnen bijsturen, is het niet toegelaten dat het parlement zichzelf voor de toekomst bindt (noch voor wetgeving, noch voor begroting), tenzij dan in zijn hoedanigheid van grondwetgevende macht. Het democratie-beginsel betekent voor alle duidelijkheid niet dat de meerderheid over om het even wat kan beslissen. In de paragraaf over de rechtstaat leggen we uit wat de beperkingen zijn waar ook de meerderheid zich aan moet houden. Monetair beleid – Eén van die toegelaten en zelfs noodzakelijke beperkingen op meerderheidsbeslissingen die net voortvloeien uit het democratie-beginsel, vinden we terug in het monetair beleid. Zowel het budgetair beleid van de overheid (en dus een effectieve democratische controle) als de private transacties die gebeuren in de uitoefening van de economische vrijheid, zijn maar mogelijk als het geld zijn waarde behoudt. Het zijn dus noodzakelijke voorwaarden voor de effectieve werking van de democratische controle en de economische vrijheden. Het behoud van waarde is het best gegarandeerd, aldus het BVerfG door een onafhankelijke centrale bank. Politici die nood hebben aan korte termijn goedkeuring door politieke krachten, zijn daar niet toe in staat. Het BVerfG baseert zich daarvoor op de ervaring in Duitsland met de Bundesbank evenals de wetenschappelijke literatuur. Het praktisch imper-

atief dat ons noopt rechtstreekse controle door politiek over het monetair beleid op te geven, legitimeert evenwel enkel een transfer van het monetair beleid in de strikte zin van het woord aan een onafhankelijke centrale bank. Het overhevelen van andere bevoegdheden is zelfs niet alleen niet nodig voor, maar zelfs in strijd met democratie-beginsel. Als een onafhankelijk orgaan bijvoorbeeld fiscale bevoegdheden krijgt, dan doet dit afbreuk aan het democratie-beginsel. Als een centrale bank buiten de strikte monetaire bevoegdheid treedt, is ze ondemocratisch en onverenigbaar met de Duitse grondwettelijke orde. De vraag is dus of het beleid zich beperkt tot het monetair beleid in de strikte zin van het woord én geen afbreuk doet aan de bevoegdheden van het Duitse parlement (dat de democratische controle uitoefent). Rechtstaat Legaliteits- en rechtszekerheidsbeginsel – In de rechtstaat is alle statelijke macht gebonden door de wet. Het legaliteitsbeginsel houdt in dat de uitvoerende macht enkel handelingen kan ondernemen die in de fundamentele rechten van de burger doordringen, wanneer ze daartoe door de wetgever gemachtigd is. Alle essentiële keuzes over de uitvoering van overheidsmacht moeten door de wetgever gemaakt worden. Het legaliteitsbeginsel geeft naast democratische legimiteit ook democratische controle op hetgeen die overheden ondernemen. Het rechtszekerheidsbeginsel beschermt de autonomie van de burger omdat het vereist dat er een duidelijk en geschreven wet is die niet analoog mag worden geïnterpreteerd of retroactieve werking mag geven worden. Beide principes laten de burger eveneens toe de handelingen van de overheid te voorzien, niet onderworpen te zijn aan willekeur en zich tot (administratieve) rechtbanken te wenden wanneer die regels niet gevolgd worden. De duidelijke wet sluit niet uit dat de uitvoerende macht enige beoordelingsbevoegdheid heeft, maar bakent ze wel af. Het verhindert evenmin dat niet-te-definiëren concepten zoals het algemeen belang of publieke orde soms gebruikt mogen worden. Het verbod 29

op retro-activiteit verhindert niet dat verwachtingen worden teleurgesteld over de waarde die sommige handelingen in het verleden later zullen creëren.

sen en dat wanneer hij dan toch regels mag opstellen van hem vereist wordt dat die het proportionaliteitsbeginsel en non-discriminatiebeginsel respecteert. Zelfs voor de Hiërarchie der normen en rechterlijke controle – De grondwetgever blijven bepaalde principes buiten zijn rechtstaat houdt meer in dan een louter formele bereik. De hiërarchie der normen maakt ook rechtermachtiging. Het betekent eveneens dat de lage- lijke toetsing mogelijk. Hierbij kan de burger dus niet re normen (zoals wetten) de hogere normen (zoals alleen de feiten maar ook de geldende rechtsregel in grondrechten) moeten respecteren. Het creëert een vraag stellen. De hierarchie plaats politici zowel in de hiërarchie. Omdat bovenaan die hiërarchie funda- uitvoerende als de wetgevende macht onder de conmentele rechten en principes staan, heeft dit ook trole van de rechterlijke macht en het grondwettelijk een inhoudelijke betekenis. Het maakt dat de wetgev- hof. Het geeft aan juristen de kans om aler niet aan de kern van onze grondrechten kan prut- gemene beginselen te ontwikkelen waar ze de

30

machthebber van het moment aan kunnen houden. De rechtstaat heeft onafhankelijke rechters waarbij de burgers terecht kunnen wanneer ze een conflict hebben met elkaar of met de overheid. Men voorziet niet alleen effectieve toegang tot de rechter maar eveneens effectieve remedies als compensatie voor het feit dat de burger niet aan eigenrechting mag doen. Beginselen zoals het recht op een eerlijk proces en habeas corpus geeft opnieuw een inhoudelijke component aan de rechtstaat. Hoewel geen algemeen beginsel van overheidsaansprakelijkheid wordt aanvaard, is er wel een ruim lappendeken aan vorderingen beschikbaar die dit meestal wel mogelijk maken. Europa Integratie – De duitse grondwettelijke orde heeft zich in art. 23 GG verbonden aan een verenigd Europa waarin ze participeert in het ontwikkelen van Europese Unie die gebasseerd is op de democratische, sociale en federale principes en vasthoudt aan de rule of law, subidiariteit en de bescherming van grondrechten die vergelijkbaar zijn met die van het GG. De Duitsers hebben een duidelijk engagement voor Europese samenwerking maar doen dat niet onvoorwaardelijk. Logisch. Ze hebben hun hele staat zo ingericht om de kans op onrecht te verkleinen. Deze minimale kwaliteitseisen die men stelt aan de inrichting en werking van een overheid, inclusief de Europese samenwerking, maken dat men ook op elk beleidsniveau niet zomaar elk beleidsdomein mag betreden, niet zomaar elk middel mag gebruiken en niet zomaar om het even welk doel mag nastreven.

tussen alle personen die aan dat beleid onderworpen zijn, zodat in dit debat een meerderheidsopinie kan ontstaan en kan evolueren die dan gereflecteerd kan worden in een wetgevend orgaan door middel van verkiezingen waarin elke burger een gelijk wegende stem heeft en er zo een democratische legitimiteit aan een beleidsniveau kan geven worden. Zulke gedeelde publieke opinie en wetgevende kamer waarin elke burger zijn stem gelijk telt, is er voorlopig niet het geval op het Europees niveau waardoor de EU slechts een beperkte democratische legitimiteit heeft. Wil men de bestaande en werkende democratische controle in nationale democratieën haar werk laten doen, dan kan het nationale parlement door middel van verdragen slechts een beperkt aantal bevoegdheden uitbesteed aan een niveau zonder zo’n democratisch debat en legitimiteit. Zolang de werkzame democratie nationaal is, moeten de lidstaten hun parlementen dan ook zelf bevoegd blijven voor de bevoegdheidsdomeinen die essentieel zijn voor het zelfbestuur. Daartoe behoren de defensie, de politie, het strafrecht, de kern van fiscale beleid, het waarborgen van een sociaal rechtvaardige orde en beslissingen die van belang zijn voor het behouden van de nationale cultuur. Onder dat laatste begrijpen ze o.a. het familierecht, het onderwijsysteem en de status van religieuze gemeenschappen. De begroting in het algemeen en transfers in het bijzonder zijn dus voor het BVerfG voorbehouden voor de lidstaten (en niet de EU) in het algemeen en hun parlementen (en niet de centrale bank) in het bijzonder. Het principe van de rechtstaat en democratie vereisen dat het parlement van de lidstaat de overdracht van bevoegdheden expliciet goedgekeurd of regulariseerd. De competenz-competenz (dat is de bevoegdheid om de bevoegdheid te bepalen) blijft bij de Duitste staat liggen. De EU heeft dus enkel toegewezen bevoegdheden en kan niet zelf bevoegdheden claimen. Enkel de beslissingen van EU organen die in overeenstemming zijn met de verdragen hebben een bindend effect in Duitsland. In het ander geval zou de machtiging immers een blanco cheque zijn en onverenigbaar zijn met de Duitse grondwettelijke orde.

Delegatie – Wijzigingen in de bevoegdheid van de EU die de grondwet amenderen of er iets aan toevoegen worden aan dezelfde vereisten onderworpen als de een wijziging van de Duitse grondwet. Die wijzigingen moeten overeenkomstig art. 79 GG steeds door 2/3de van zowel de Bundestag als de Bundesrat worden goedgekeurd en zijn onontvankelijk indien ze afbreuk doen aan de basisprincipes, namelijk het rechtstatelijk, democratisch, federaal, republiekeins en sociaal karakter van de grondwettelijke orde. Een effectieve democ- Bevoegdheidsverdeling – De bevoegdheidsverdeling ratische controle veronderstelt een soort gedeeld tussen de ECB (bevoegd voor monetair beleid) en

31

de lidstaten en hun parlementen (bevoegd voor economisch en fiscaal beleid) raakt de eeuwigheidsclausule en de identiteit van de Duitse grondwettelijke orde. Als de ECB deze bevoegdheidsverdeling niet respecteert zou men het principe van de rechtstaat en democratie raken. De democratie zou geraakt zijn omdat de aard van de bevoegdheid vereist dat

sclausule te doen respecteren, is onvervreemdbaar en het oordeel over de vraag of die clausule gerespecteerd is, komt altijd aan het BVerfG toe. Elke andere verdragsbepaling zou onverenigbaar zijn met de Duitse grondwet en kan dan ook geen grondwetsconforme interpretatie van de verdragstekst zijn.

het niveau in kwestie een sterke democratische legitimiteit heeft, wat de Europese instellingen niet hebben. Tevens vereist het budgetair beleid dat essentieel is voor een effectieve democratische controle een stabiele geldwaarde. Wanneer de regels die die stabiliteit waarborgen overtreden worden, raakt men eveneens aan het democratiebeginsel. Een monetaire financiering van de begroting zou de stabiliteit van de munt in gevaar brengen, is verdragsrechtelijk verboden en wordt door het BVerfG dan ook gecontroleerd. Het rechtstaat principe wordt tot slot vanzelfsprekend overtreden als de instellingen hun bevoegdheid zouden overschrijden en het Hof van Justitie hen niet terugfluit.

ECB

Democratie is een feedbackproces t.a.v. degene die de macht uitoefent. Het refereert naar een zelfbepalingsrecht waarin de de bevolking het beleid dat ze ondergaat zelf vorm mag geven en bijsturen

Regels van de muntunie – De stabiliteit van de munt wordt gewaarborgd door een aantal regels. Hadden die regels niet aangenomen geweest, dan had een overdracht van de monetaire bevoegdheid aan de ECB niet in overeenstemming met de Duitse grondwet geweest en al evenmin met de eeuwigheidsclausule. De centrale bank is onafhankelijk en streeft in de eerste plaats prijsstabiliteit na. In tegenstelling met wat de huidige voorzitter van de ECB tot vervelens toe herhaalt, werd hier niet onder begrepen dat de inflatie dicht bij de 2% zou moeten liggen. De eerste hoofdeconoom van de ECB legde uit waarom de ECB bewust niet voor inflatie-targeting koos: Controle bevoegdheidsverdeling – Het Duitse par- Modellen die gebruikt worden om aan inflatie-targetlement kan bij het overdragen van bevoegd- ing te doen maken gebruik van de outputgap. De heden aan de EU geen afbreuk doen aan de data die we hebben over de outputgap blijken erg basisprincipes van de Duitse grondwettelijk orde. onbetrouwbare schattingen te zijn. In de helft van Het BVerfG waakt er over dat het Duitse parlement die de gevallen moet zelfs het teken van de geschatte grondwettelijke regel respecteert. Die controle zou outputgap door het IMF en Wereldbank wordt gewinatuurlijk betekenisloos zijn mocht er geen effectief jzigd. De modellen voor inflatie-targetting zijn dus middel zijn om te protesteren wanneer de EU nadat praktisch gezien onbruikbaar. Ten tweede mag de ze tot een beperkte bevoegdheid werd gemachtigd centrale bank geen monetaire financiering doen van vervolgens buiten de haar toegewezen bevoegd- de begroting en is er een no-bailoutclausule die de heden zou treden. Het BVerfG waakt er dan ook over instellingen van de EU en lidstaten verbiedt verdat er geen manifeste bevoegdheisoverschreidingen antwoordelijkheid te nemen voor elkaars schulden. plaatsvinden door organen van de Europese Unie. Zowel het verbod op monetaire financiering als Het BVerfG laat dan ook toe dat men klacht indient de no-bailout clausule houden lidstaten individueel tegen manifeste bevoegdheidsoverschrijding door de verantwoordelijk voor hun budget en geeft hen Europese instellingen. Het recht van de Duitsers incentieven om hun schuld zelf onder controle te op een effectief middel te hebben om de eeuwighe- houden. Als ze onvoldoende budgetaire discipline heb32

ben, zal de markt hen hogere rentes aanrekenen. En de schuldeiser die geld leende aan een overheid met weinig budgetaire discipline zal niet geregd worden als die overheid dan vervolgens insolvent blijkt te zijn. Tot slot is de grondwettelijke plicht tot integratie in het GG gebasseerd op het streven naar een gemeeschap van stabiliteit. Het aannemen van regels ter waarborgen van die gemeenschap van stabiliteit, is dan ook een voorwaarde voor een delegatie van bevoegdheden. Niet alleen het democratie en rechtstatelijkheidsbeginsel maar de integratieplicht noopt er dus toe deze regels te respecteren.

financiering en het uitschakelen van de bedoelde incentieven door budgetaire orthodoxie. Het is niet dat het verboden is om iets te doen. Het is enkel verboden dat een instelling zonder democratische legitimiteit buiten haar toegewezen bevoegdheden treedt of dat daarbij afbreuk wordt gedaan aan de regels die een stabiele gemeenschap waarborgen. Het is niet verboden dat men een probleem wilt oplossen. Het is enkel verboden dat men daarbij de rechtstaat, democratie en regels voor het behoud van lange termijn stabiliteit overboord gooit. Wie zo’n plannen heeft optimaliseert zonder constraints. Constraints die door het publiek recht werden ingesteld Eurocrisis – Het zijn de lidstaten, het Europees par- om de kans te verkleinen op willekeur, hyperinflatie, lement, de commissie en Raad, en niet de ECB die budgetaire chaos en tirrannie. Zeker als er alterbeslissingen nemen over de samenstelling van de natieven hulpprogramma’s beschikbaar zijn, is het Eurozone, hulp aan lidstaten en hun bankensector OMT programma iets waar niet enkel de Duitsers, en wat de meest gepaste instrumenten zijn om maar alle Europeanen boos om zouden moeten zijn. dit doel te bereiken. Parallelle handelingen van de ECB zouden afwijkenden keuzes door de lidstaten OMT – Het OMT programma heeft namelijk tot doel kunnen bemoeilijken. Het zijn de parlementen van de de overheidsobligaties van een individuele lidstaat lidstaten en niet Europa – laat staan de centrale bank op te kopen. Het is volgens het BVerfG in de eerste – die bevoegd is om fiscale transfers (in de vorm plaats politiek gemotiveerd. Het wilde (en deed) van geld of garanties) naar andere lidstaten of hun de interestvoeten zakken, om zo de last van financiële sector goed te keuren in het kader van hulp- de overheidsschuld op de budgetten van bepaalde programma’s. De ECB heeft slechts als taak de geld- landen te verminderen zodat de interestvoet daalt, waarde in stand te houden en zich te onthoud- de lokale bankensector overeind wordt gehouden en en van monetaire financiering van de begrotingen. de samenstelling van de Eurozone wordt behouden. Dit Dat het aankopen van staatsobligaties van uiteen- is geen monetair beleid, interfereert met de bevoegdlopende staten, toegelaten is om de rente voor de heid van de lidstaten om het economisch beleid te gehele economie te beïnvloeden om zo een stabiele voeren en schendt het verbod op monetaire finanmunt te hebben, betekent hoegenaamd niet dat ciering. Dat men de overheidsobligaties niet rechthet toegelaten zou zijn van één welbepaald land ob- streeks zou kopen van de overheid, maar van een ligaties te kopen om haar te bevrijden van de gevolgen tussenpersoon, maakt geen verschil voor het verbod van marktdiscipline, budgetair ruimte te geven of het van monetaire financiering. Immers, als de tussenperin de muntunie te houden. Dat de ECB haar beleid niet soon weet dat de ECB de obligatie steeds zal kopen als het gewenste effect heeft in een bepaald land, omdat de prijs te sterk zakt, dan zal hij niet langer rekening in die lidstaat de banken in de problemen komen door houden met de vraag of de staat die de obligaties de lage marktwaardering van overheidspapieren die uitgeeft de schuld kan betalen, maar enkel kijken of die banken daar aanhouden, verandert daar niks aan. de ECB dat geld kan drukken. De Bundesbank gaf In het andere geval, zou de ECB bij elke insolventie van ook aan dat de markten hun inschatting over een overheid (wat dan uitmondt in problemen in de risico’s op een default op bepaalde overheidsoblilokale bankensector) om de effecten van haar be- gaties tijdens de eurocrisis een terecht bezorgdheid leid te waarborgen een handeling ondernemen dat weerspiegelde over het gebrek aan budgetaire discieen verboden effect heeft, namelijk de monetaire pline van bepaalde staten en dat indien er een bepaal33

irrationele excessieve premie zou worden aangerekend, het onmogelijk is te bepalen wat de omvang v.h. excessieve deel daarvan is. Ze wezen er overigens ook op dat het verschil van interestvoeten (en de incentieven die dit geeft om het budget op orde te houden) net bedoeld waren door het ontwerp van het verdrag, om zo de lidstaten en schuldeisers zich verantwoordelijkheid te laten dragen. Als het EMS systeem een keuze maakt om slechts een bepaald bedrag beschikbaar te stellen aan de lidstaat, zal het opkopen van overheidsobligaties van datzelfde land door de ECB die keuze niet respecteren. Het OMT programma schendt de bevoegdheidsverdeling in zijn doel, in zijn selectiviteit en in het ondermijnen van de keuzes die in het EMS programma worden gemaakt. Dat men geen bijzondere schuldeiserspositie vraagt, maakt dat men een schuldkwijtschelding zou moeten ondergaan als de meerderheid van schuldeisers dit goedkeurt, wat een rechtstreekse inbreuk zou zijn op verbod op monetaire financiering. De verliezen die de ECB kan oplopen, door bad bank te spelen voor de banken van de betreffende lidstaten, zal haar eveneens bemoeilijken in haar beslissingen voluit te gaan voor haar primaire doel. De mogelijke budgetaire gevolgen van een onbeperkte opkoopronde van de ECB door de impact op de balans op de Bundesbank zijn onvoorzienbaar en zouden de Bundestagkunnen ontzetten uit haar rol van beslissingsmaker over het Duitse budget.

34

Uitspraak – Het BVerfG heeft nog geen definitieve uitspraak gedaan over het OMT programma. Ze stelde een prejudiciële vraag aan het Hof van Justitie om dat Hof de kans te geven zelf een bevoegdheidsoverschreiding vast te leggen of bepaalde voorwaarden aan dat programma op te leggen zodat het opnieuw aanvaardbaar zou zijn voor de Duitse rechtsorde. Het BVerfG heeft daarbij zéér duidelijk aangegeven wat haar interpretatie van de situatie is. Het Hof van Justitie haar antwoord gaf aan dat ze geen enkel probleem ziet met het OMT programma en dat de ECB van haar zowat alles mag ondernemen om de effecten van haar beleid te waarborgen en de samenstelling van de Eurozone te waarborgen. Er wordt verwacht dat het BVerfG die deze redenering in haarvraagstelling duidelijk verwierp, het Hof van Justitie niet zal volgen. In haar vraag gaf het BVerfG aan dat indien het OMT programma onverenigbaar is met het verdrag, het GG en de eeuwigheidsclausule; de Duitse instellingen het OMT programma niet mogen impleteren, de gevolgen van het programma maximaal moeten beperken en de plicht hebben het programma te bevechten zodat de bevoegdheidsoverschrijding wordt gestopt. We kijken graag samen met de lezer uit naar haar defintieve oordeel.

Lawrence Vanhove Oud-voorzitter LVSV Gent

Visie

Dankwoord prijs Frans De Hondt 2016 Lawrence Vanhove Oud-voorzitter Lawrence Vanhove won de Frans D’Hondtprijs voor zijn tekst Liberalen en vakbonden (te bezichtigen in de vorige Neohumanisme). Zijn dankwoord schreef hij ook nog eens uit. Hierin blikt hij terug op zijn LVSV-tijd, Frans D-Hondt en de toekomst van het liberalisme. Dankwoord prijs Frans De Hondt 2016 Fier maar ook een beetje beschaamd om hier te staan: ik was al vereerd om tussen zoveel mooie en boeiende teksten gepubliceerd te worden. Laat staan deze prijs te ontvangen. Er zijn de laatste jaren zoveel kwalitatievere teksten geschreven, want ik liet de diepere filosofischere beschouwingen aan anderen en schreef bewust steeds toegankelijke teksten. Er zijn vele anderen die hier evengoed hadden kunnen staan: De broertjes Viaene (Patrice Viaene en Thibault Viaene), Dimitri Van den Meerssche of Thomas Vanthournout. Of bijvoorbeeld Lode Cossaer, die op zichzelf al enkele neo’tjes zou kunnen vullen, en met zijn stukken heel wat discussies heeft losgeweekt. Ook vandaag nog brengen mensen zoals Jonathan Peck en jullie voorzitter pareltjes naar voor.

ken van appreciatie. Voor het toegankelijk maken van het LVSV voor alle soorten liberalen en het schrijven van teksten met specifiek nieuwkomers als doelgroep.

Voor iedere generatie is het Neo’tje een afdruk van hun meningen en hunkeringen. Een weergave van de toenmalige discussies, een smeltkroes van ideeën. Dankzij het goede werk van het Liberaal Archief (die we, even terzijde, trouwens sinds het verdwijnen van de Notarisstraat enorm dankbaar mogen zijn omwille van hun organisatorische ondersteuning: zonder hen zou het LVSV niet meer in dezelfde hoedanigheid kunnen bestaan), kan je de archieven online raadplegen: het leest alsof je er zelf bij bent. Iedere tekst, en dat geldt ook voor die van mij, toont de prangende vraagstukken van zijn tijd, geschreven in een andere conDe eer om een prijs te krijgen in de geest van text dan die waarin we ons vandaag bevinden. Van Frans De Hondt, is te groot. Hij bekocht zijn bli- koningskwestie, abortus tot financiële crisis. Vandaag jvende strijd voor Vrijheid met zijn leven, iets leest mijn tekst misschien als een evidentie, maar in wat een oneindig respect verdient. Maar bon, ik de maatschappelijke context 5 jaar geleden, was het ben meer dan gelukkig met deze bekroning voor besef aan nood voor verandering nog niet evident. een prachtige tijd, ik zie het als een amicaal te Aan de andere kant was het ook geen gratuite an-

ik wou aantonen dat ook zij, weliswaar zonder privileges en een artificiële machtspositie, deel kunnen uitmaken van de civil society.

35

ti-vakbondstekst, ik wou aantonen dat ook zij, weliswaar zonder privileges en een artificiële machtspositie, deel kunnen uitmaken van de civil society.

in al hun vrijheden beperkt. Dat, beste vrienden, is dé voedingsbodem voor haat. Opnieuw: we moeten de liberale vrijheden bewaken, zonder de vrijheid aan te tasten. Een pasklaar antwoord heb ik niet, Nu, ik kan niet anders dan het hebben over het maar het is aan jullie om steeds te blijven zoeken naar heden. Ik had ook met veel nostalgie kunnen spre- antwoorden en dit moeizame zoekproces te delen. ken over anekdotes over verdacht snel geschreven teksten, of paarskleurige neo’tjes waar zelfs het Lib- Iedereen in deze zaal heeft gekozen voor eraal Archief geen exemplaar van heeft, maar sinds de mooiste ideologie, een gedachtendinsdag vervallen deze frivoliteiten in het niets. goed dat respect heeft voor elke mens. Er vinden gebeurtenissen plaats waarvan we ons in 2010 absoluut niet konden voorstellen dat we er ooit van zo nabij mee geconfronteerd zouden worden. Barbaarse toestanden, die ongetwijfeld bij iedereen in deze zaal bepaalde zekerheden heeft doen wegvallen, en angst maar bovenal verdriet met zich meebrengt. Toch moeten we sterk blijven, opnieuw staan Liberalen moreel aan de juiste kant. Barbarisme, hoe erg ook, mag ons er niet toe aanzetten om mee te gaan met in de verdeeldheidslogica en tribalisme dat in de nabije toekomst de kop zal opsteken. We moeten vechten voor onze vrijheid, zonder daarmee onze vrijheid te vernietigen. Jullie generatie en de nieuwe LVSV’ers die volgen in de komende jaren, worden geconfronteerd met de meest bedreigende situatie sinds 1945. Er gaan 2 strijden gevoerd moeten worden. Tegen de nationalistische overreactie, die gebruikt zal worden om met de botte bijl onze vrijheden in te perken, maar ook (en daar mogen we niet blind voor zijn) in de dreigende verlamming onder invloed van wat nog altijd een absolute minderheid onder de moslim-gemeenschap is. Het zijn net zij die de objectieve bondgenoten zijn van nationalisten. Met het inperken van de vrijheid, geef je de Islamitische Staat en hun aanhangers wat ze willen op een dienblaadje. Vrijheid en een vrije samenleving blijft in het belang van een absolute meerderheid, en dan nog het meest voor moslims; hen isoleren van vrijheid zou een vrijgeleide zijn voor een verdere escalatie van conflict en verdeeldheid. Het gaat de voor hen broodnodige secularisatiegolf tegenhouden. Grenzen sluiten laat zij die willen vluchten voor de willekeur en terreur van islamistische regimes geen keus: ze dienen zich te conformeren en worden 36

Een set aan waarden en principes die het beste in eenieder naar boven kan doen komen. Jullie staan garant voor de toekomst van de vrijheid, en aldus het Vrije Woord. Het vrije woord is de grootste vijand van de angstzaaiers. Bedankt om de strijd te blijven voeren. LVSV Gent, bedankt voor alles.

Thomas Buyse Voorzitter LVSV Gent

Afscheidstekst

Something old, something new, something borrowed, something blue Thomas Buyse Uittredend voorzitter Thomas Buyse blikt in deze afscheidstekst terug op zijn LVSV-carrière. Hij blikt terug op interessante, toffe, vriendschappelijke en bovenal liberaalgetinte tijden, met een mooie wenk naar de toekomst.

Het zit erop. Schluss. Gedaan. Vier jaar lang stond mijn studentenleven gelijk aan het LVSV. En nu – na het maanden lang ontkend te hebben – word ik onherroepelijk geconfronteerd met de bittere werkelijkheid. Mijn tijd om afscheid te nemen van de mooiste studentenvereniging van ons land is gekomen.

baan aan de Hogeschool voor de Advocatuur (lees: rechtenfaculteit) aanvatte. Hoewel ik zeker en vast geen primus ben, moet ik toch toegeven dat het vakkenaanbod slechts weinig tot geen intellectuele uitdaging bood. Ik was op zoek naar een tikkeltje meer en ik had al gauw door dat ik het niet in de Universiteitsstraat zou vinden.

Op 3 oktober 2012 maakte ik voor het eerst kennis met het LVSV. Als kersverse eerstejaarsstudent besloot ik om naar het traditionele LVSV-openingsdebat af te zakken. Ik heb werkelijk geen idee meer wie de debaters waren of waar het debat over ging. Als ik eerlijk ben, is de vraag van een (extreem-)linkse student en de polemiek die erop volgde het enige wat me van die avond is bijgebleven. Gelukkig was dit geen voorteken voor de rest van mijn LVSV-carrière, want van de jaren die op dit debat volgenden, is er toch net iets meer blijven hangen.

Ik beschouwde mezelf als liberaal – zonder goed en wel te beseffen wat dat woord nu écht betekende – en dus was het LVSV een evidente keuze. De eerste weken en maanden ging een wereld voor me open. Ik kon maar niet geloven hoe weinig ik wist en hoeveel kennis de oudere en doorwinterde LVSV’ers bezaten. Hayek, Nozick, Rothbard, … het waren namen die op dat moment helemaal geen belletje deden rinkelen, maar ze klonken belangrijk. En meer nog, het leken wel goden binnen het LVSV. Dus als goeie nieuwkomer ging ik op zoek naar wat deze en andere iconen geschreven en te zeggen hadden over onze maatschappij. Na de cursus rechtsfilosofie van prof. Bouckaert (nog zo’n LVSV-icoon) stevig uit het hoofd geleerd te hebben, kon ik toch al een beetje meepraten op café, maar ik was er nog lang niet.

Leerschool Toegegeven, ik had iets hogere verwachtingen van het universitair onderwijs toen ik mijn academische loop-

37

Het liberalisme in al haar facetten kennen, begrijpen en – vooral – het kunnen omzetten in de praktijk bleek toch een werk van lange adem te zijn. Nu, vier jaar later, na tientallen lezingen, debatten en discussieavonden moet ik jammerlijk toegeven dat ik er nog steeds niet ben. Ik zal dan ook niet pretenderen de grote demagoog of ideoloog te zijn. Ik zal het nooit worden, maar dankzij het LVSV weet ik wel wat het woord “liberalisme” min of meer inhoudt en zal ik opstaan wanneer een partij het valselijk claimt. Daarnaast reikte het LVSV mij een denkkader aan, een manier om naar de maatschappij te kijken. Door middel van dat denkkader krijg je een zekere set aan waarden mee, waaraan je vervolgens de wereld om je heen kan aftoetsen. De leercurve van het LVSV reikt echter wel wat verder dan enkel het ideologische. Als piepjonge adolescent stapte ik het Liberaal Archief voor het eerst binnen, niet goed wetende wie ik was en wat ik wou. Op het einde van mijn eerste jaar kreeg ik de kans om achter de schermen mee te werken en deel uit te maken van een jonge en enthousiaste bestuursploeg. In die tijd heb ik mezelf kunnen ontdekken. Ik leerde gaandeweg mijn zwaktes, maar ook mijn sterktes (beter) kennen en waarderen. Toenmalig voorzitter, Dimitri Sonck, heeft me daarbij – zonder het zelf te weten – meesterlijk mee geholpen. Terugkijkend, kan ik nu wel zeggen dat niet alleen mijn (studenten)leven er anders had uitgezien als ik die bewuste 3 oktober 2012 niet de beslissing had gemaakt om de hevige regen te trotseren, maar ikzelf zou ook iemand anders geweest zijn. Onwetender, minder kritisch, maar vooral minder mens. Voorzitterschap Mijn LVSV-carrière kon ik afsluiten met een ongelooflijke ervaring, maar ook een enorme eer. Ik kreeg de kans om voorzitter te worden. Een kans die ik dan ook met beide handen greep. En alsof voorzitter worden van het LVSV nog niet genoeg was, had ik ook nog eens het geluk dat we ons in een lustrumjaar bevonden. Voorzitter zijn tijdens zo’n lustrumjaar is letterlijk en figuurlijk een unieke ervaring. Je loopt voortdurend in de schijnwerpers en de kritische ogen van 38

oud- en ereleden zijn op je gericht. Het is verrijkend en amusant, maar tezelfdertijd uiterst beangstigend. Tijdens zo’n lustrumjaar kijk je namelijk onvermijdelijk naar het verleden en het LVSV kent nu eenmaal een heel rijk verleden. Het LVSV is doorheen de afgelopen 85 jaar gekleurd door roemrijke figuren, vaak figuren die onze vaderlandse geschiedenis mee hebben vorm gegeven. Om als onbenullig studentje dan samen met zulke legendes in een lijst te mogen staan van (oud-)voorzitters is niet alleen bevreemdend, maar het legt de lat ook meteen heel erg hoog. Het jaartje als voorzitter heeft me echter wel iets belangrijks bijgebracht. Wanneer je de lijst van proseniores er op naleest en met verstomming wordt geslagen door de glorietijden en fabelachtige verwezenlijkingen van sommige oud-voorzitters, dan hebben we wel eens de neiging om sommigen van hen te veel lof toe te schuiven. De voorzitter is vaak niet meer dan de façade of het gezicht van de vereniging. Als voorzitter kan je de boel enkel in een bepaalde richting sturen. Het échte werk, de creatie van de glorie, gebeurt achter de schermen door een sterk politiek secretariaat, door een redactie, kortom door het bestuur. En daar heb ik ongelofelijk veel geluk gehad. Ik had het geluk om een sterk en enthousiast bestuur achter mij te hebben. Een bestuur dat een memorabele lustrumavond in december op poten heeft gezet. Een bestuur dat er in slaagde om het Liberaal Archief geregeld te laten volstromen met geïnteresseerden. Een voorzitter – in het bijzonder binnen het LVSV – is maar zo sterk als zijn of haar bestuur en daar heb ik een stevige driepunter gescoord (het fabeltje dat ik niks van sport zou kennen is bij deze ook de wereld uit). Mes amis, mes amours, mes emmerdes Met het steken van de loftrompet over mijn bestuur kom ik naadloos bij het emotionele en sentimentele luik. Zij die mij kennen, hebben zich ongetwijfeld al afgevraagd of ik überhaupt wel gevoelens heb en of ik niet gewoon de reïncarnatie van de Blikken Man uit “The Wizard of Oz” ben. Ik stel dan ook voor om de obligate emo-passage van deze afscheidstekst kort te houden.

Wanneer je het LVSV voor het eerst binnenstapt, weet je vaak niet goed waaraan je je kan verwachten. Een leerschool? Zeker en vast! Maar het LVSV is meer dan dat. Het is een studentenvereniging. En waar studenten zijn, daar is bier en vertier. Wanneer je dit samenbrengt met een bende jonge, ambitieuze en open gelijkgestemden, dan krijg je vuurwerk. Ik kan dan ook met een gerust hart zeggen dat ik bij het LVSV een aantal interessante en fantastische mensen heb leren kennen. Uiteraard vind je hier ook wel de occasionele egotripper. Het LVSV is daar misschien ook net iets gevoeliger voor, maar globaal beschouwd vormden de LVSV-besturen waar ik deel vanuit maakte hechte vriendengroepen. En dat is zeker iets om trots op te zijn en te koesteren. Dat het bestuur en de actieve leden echte vrienden zijn, is namelijk in het verleden niet altijd een evidentie gebleken.

waar ik tot op de dag van vandaag nog steeds achter sta. Dit betekent echter wel dat een aanzienlijk deel van de vaste financiering verdwijnt. Hiervoor zullen structurele maatregelen getroffen moeten worden. Een mogelijke denkpiste is om de Gentse oudledenbond nieuw leven in te blazen opdat deze kan bijspringen wanneer nodig en de continuïteit van de afdeling kan verzekeren. Tenslotte, jongens, maak eens werk van de vervrouwelijking van het LVSV. De laatste keer dat ik het nagekeken heb, haalden we de quota niet. En ja, het bij wijlen vrouwonvriendelijk machogedrag heeft daar absoluut iets mee te maken! Goed, dat was het. Dit was mijn incoherent relaas waarmee ik afscheid wil nemen van de mooiste studentenvereniging, van vier jaar prachtige herinneringen, van mijn vrienden.

Wanneer ik dan ook binnen een aantal jaren de krant opensla en lees over een succesvolle onder- Liberaal Vlaams Studenten Verbond, ik zeg u geen neming of een klinkende verkiezingsoverwinning vaarwel, maar wel tot ziens! (de helft van het LVSV schaft zich vroeg of laat toch een partijkaart aan, de hypocrieten), dan zal ik hen met veel trots “mijn vrienden” kunnen noemen. Vrienden voor het leven. Dat zijn ze ongetwijfeld. Blik vooruit Beste lezer, u bent bijna verlost van dit onsamenhangend schrijfsel, want nu volgt het einde: mijn laatste woorden. Het afgelopen jaar hebben we – dankzij het lustrum – vaak naar achter gekeken. Het verleden van het LVSV stond hierbij centraal, maar we mogen niet vergeten dat er nog een hele toekomst voor ons ligt. Een toekomst met behoorlijk wat uitdagingen. Zo zullen we moeten inspelen op de steeds toenemende desinteresse van studenten in politiek en filosofie en de opkomst van nicheverenigingen, die zich toespitsen op ondernemerschap of de haute finance. Daarnaast vormt ook het financiële luik een uitdaging. Onder mijn voorzitterschap werd er beslist om niet langer te genieten van de subsidies die de UGent tweejaarlijks uitreikt. Dit was een principiële kwestie

39