Issuu

NEOHUMANISME

3e kwartaal 2017-2018 Afzendadres - Verantwoordelijke uitgever Mats Cuvelier Vogelzangdreef 3 Oostende Afgiftekantoor Stapelplein Gent 4 edities per jaar P91 11 96

INHOUD

VISIE

6 Waarom de dienstplicht niet langer opgeschort maar afgeschaft moet worden Mathjs Casier 11 “Het is maar een meme, bro” Mats Cuvelier 19 Jaarverslag JongSocialisten StuGent Anoniem koekje?

22 Kinderen zijn niet genderneutraal Thibault Viaene

26 Pleidooi voor het modern nihilisme Vince Liégeois

VARIA 3 Voorwoord 4 Editoriaal 9 Slaet op ten Trommele 10 Bestuur 21 Ereleden 36 Sponsors

Het Neohumanisme is een forum voor discussie over politiek, economie, filosofie en alles wat binnen de liberale beweging gezegd moet worden. Wie een artikel wil schrijven; neem contact op met redactie@lvsvgent.be!

REDACTIE

Hoofdredacteur: Vince Liégeois Redactie: Wouter Goemaere Lay-out: Vince Liégeois Mats Cuvelier Arno Couwenbergh Michiel Vervliet Max De Schryver

Mats Cuvelier Voorzitter LVSV Gent

Voorwoord Mats Cuvelier Beste lezer,

schuilen oude denkbeelden die de oorzaak vormden van ons studentenverbond en bijgevolg resoluut weerLange tijd hebben de studenten van het LVSV met plezi- werk verdienen. Het vrije woord staat ons hierin bij. er en doorzetting de illusie van het socialisme doorprikt. Keer op keer hebben we deze warrige jongens en meisjes van links van repliek voorzien in debatten, on- Aan de keerzijde van het oplaaiend debat vinden we line en in het Neohumanisme. Een alternatief en links een aantal studenten die uit een apolitieke slaap ontbestaan bleek voor menig student een aantrekkelijke waken en hun stem willen laten gelden. Hoewel de manier om ongenoegen te ventileren met de rechtse Gentse universiteit vlijtig studenten coöpteert in raden zakken die de generaties voor hen uitmaakten. Hoewel en commissies, bereiken deze instellingen vaak het ze nog steeds van zich laten horen, is de linkse student omgekeerde doel. Door een handvol studenten te lateen uitstervende soort. en zetelen in deze vergaderingen wordt hen de mogelijkheid ontnomen om écht opstandig te zijn. Bovendien Wie de laatste tijd de kranten heeft gevolgd, kon er im- verzekeren allerhande subsidies naast dociliteit ook mers niet om heen. De jongens en meisjes van Schild financiële afhankelijkheid. en Vrienden, een nationalistisch vriendengroepje dat verder in deze editie wordt beschreven, verroert het U mag er alvast op rekenen dat LVSV Gent zich niet debat in de Gentse stede. Een generatie die opgroeide in slaap laat wiegen en ongebonden het debat blijft met het internet, de strijd tegen terreur en het Islam- voeden. In maart werkten we met plezier samen met debat voert nu de strijd tegen een gepercipieerde leit- het LVV voor een debat rond de wortels van de culkultur van politieke correctheid, ‘hedonisme’ en pol- tuurstrijd. Het Lentesymposium, georganiseerd in de itieke besluiteloosheid terwijl grote maatschappelijke ochtend van zaterdag 21 april te Gent, zal een vervolg uitdagingen zich blijven aandienen. worden op die discussie en verkennen wat liberalisme te bieden heeft in het identiteitsdebat. Ik nodig u alHier kunnen liberalen een graantje van meepikken. vast uit om deze Neo met veel gusto door te nemen en Een sterke traditie van vrije meningsuiting, scepticisme hoop u opnieuw te mogen verwelkomen op een van t.a.v. georganiseerde geloofssystemen en een kleine onze talloze activiteiten. en kordate overheid kunnen degelijke antwoorden bieden. Voor de rakkers van nieuw rechts lijken deze Tot gauw! antwoorden naïef. Ze lezen Houellebecq en Huntington en zien een etnisch concept van burgerschap als enige remedie tegen de soumission. Complotdenken, nakend antisemitisme en oorlogszucht verzekeren hun plaats in het kamp van de tegenstand. Aan het LVSV komt opnieuw de taak toe om met gepaste waakzaamheid ook de rechtergrens te bewaken. Liberalen delen met rechts vaak het ongenoegen over dezelfde thema’s. Laat u echter geen zand in de ogen strooien door de vlotte praatjes en fraaie logo’s van de Herren van nieuw rechts. Onder een dun laagje vernis 3

Vince Liégeois Hoofdredacteur LVSV Gent

Editoriaal Vince Liégeois De Slag om Het Gravensteen. Een eigenaardige cover zal u misschien denken; sinds wanneer is het LVSV in nostalgie en in het studentikoze vervallen zal u misschien zelfs vrezen. Laat ik u gerust stellen, we hebben deze voorpagina niet gekozen omwille van één van deze twee reden – hoewel, om u een fun fact mee te geven, er toen wel twee LVSV’ers bij de slag om het Gravensteen betrokken waren – maar om de huidige problematiek in het Gentse studentenleven en in het bijzonder bij de politiek-filosofische kringen aan te kaarten. Mats spreekt er reeds over in zijn voorwoord en ook onze website en facebookpagina stonden reeds vol met artikels en opinies over het debacle dat zich nu afspeelt tussen links en rechts. Het voelt als hoofdredacteur eigenlijk raar om hierover te spreken: dit is normaal gezien de voorlaatste Neo die ik ontwerp (de 11e ondertussen al), maar ondanks dat voel ik me nu meer dan ooit verbonden met de LVSV-generaties van meer dan 40 jaar geleden, juist dankzij deze huidige studentenproblematiek. Maar al te vaak wanneer ik de slaap niet kon vatten vroeg ik mij af wat deze vroegere generaties van ons zouden denken en of ze met goedkeurend oog naar ons zouden kijken; zij die in het verzet vochten in de Tweede Wereldoorlog, Karel Poma die voor het KVHV moest vluchten toen hij op straat kwam om voor de republiek te spreken (jawel, geen grotere belgicisten dan het KVHV destijds!) en natuurlijk zij die het LVSV en het Neohumanisme hadden opgericht. Hoe episch ook de verhalen van toen: Guy Verhofstadt die met een camionette de rechtmatige zetels van het LVSV bij een oud-bestuurslid ging ophalen, Het LVSV-bestuur dat op de avond voor WOII met de fiets de Neo ging bezorgen,…

zelf twee jaar geleden dan ook af in onze lustrumneo. Let op, de hoogmoed zal mij niet ten dele vallen dat ik onze studentenvereniging of onze Neo zal vergelijken met deze generaties, maar laat mij u zeggen dat ik wel heel trots ben op deze Neo en de inzet van het bestuur hiervoor. In de vorige twee Neo’s – en zo ook op een vorige bestuursvergadering – hamerde ik erop dat we niet in onze ivoren toren konden blijven zitten wanneer er zoveel maatschappelijke problemen zijn. We waren met het Neohumanisme teveel een academisch-filosofische richting uitgegaan. Hoewel we uiteraard interessante dingen aanhaalden en ons doel was om de wereld te verbeteren, slaagden we er niet in maatschappelijk relevant te zijn, zelfs niet met de vorige Neohumanisme waarin we het klimaatprobleem wilden bespreken. Nu hebben we echter heel wat actuele teksten voor u klaarliggen, in het bijzonder met betrekking tot het Gentse studentenleven, wat meteen ook de reden is waarom ik mij opeens meer verbonden voel met de voorgaande generaties van LVSV’ers, voor wie het Gentse studentenleven een politiek slagveld was. Voorzitter Mats Cuvelier schreef zo een tekst over Schild en Vrienden waarin hij probeert hun ware aard en strategie bloot te leggen. Een anoniem persoon – die secretaris Max De Schryver desondanks goed blijkt te kennen – kaart in een open brief het macabere jaarverslag van JongSocialisten StuGent aan en met het gehele bestuur werd ook een SOTT’je geschreven over Hernando de Soto en de reactie van Comac UGent hierop. Verder heeft sponsorverantwoordelijke Mathijs Casier het over het idee om de legerplicht terug in te voeren, spreekt oud-voorzitter Thibault Viaene over genderbinariteit en ikzelf probeer een antwoord te bieden op het populisme in de samenleving.

“Ubi sunt qui ante nos in mundo fuere?” Vroeg ik mij-

Vechten zal niet helpen om onze economische en politieke problemen op te lossen, absoluut niet, net als wie zijn ideeën niet in debatten durft komen verdedigen.

Als laatste zou ik echter nog even terug willen keren naar de voorkaft van deze Neo, waarvan ik zei dat deze de huidige thematiek binnen het PFK weergaf. Het lijkt mij echter ongepast om de huidige gebeurtenissen met die van 1949 te vergelijken. Onlangs vond er weer een “Slag om het Gravensteen” plaats, waarbij (extreem)linkse en (extreem)rechtse studenten met elkaar op de vuist gingen, en het contrast met de Gravensteenslag van 1949 kan gewoon niet groter zijn. In 1949 werkte heel het Gentse studentenleven samen tegen taksen en regelgeving van de overheid en beraamden heel wat studentenverenigingen

samen deze befaamde slag. Ik zeg niet dat Comac, KVHV, ALS, NSV en anderen overeen moeten komen, dat gaat natuurlijk niet, maar ze moeten wel pogen om samen maatschappelijke problemen op te lossen en kritisch naar de maatschappij te kijken, zonder daarbij nieuwe contestatie te veroorzaken. Vechten zal niet helpen om onze economische en politieke problemen op te lossen, absoluut niet, net als wie zijn ideeën niet in debatten durft komen verdedigen. Laat ons samen aan een betere wereld werken, wie weet waar brengt het ons.

Mathijs Casier Sponsorverantwoordelijke LVSV Gent

Visie

Waarom de dienstplicht niet langer opgeschort maar afgeschaft moet worden Mathijs Casier Sponsorverantwoordelijke en onze “specialist veiligheid” Mathijs Casier bespreekt het idee om de dienstplicht terug in te voeren in een aantal landen waaronder België en legt uit waarom deze maatregel nefast en naast de kwestie is. Als het aan de Franse president Emmanuel Macron ligt mag de Franse jeugd zich binnenkort opmaken om opnieuw 3 tot 6 maanden aan te treden voor een verplichte legerdienst. De motieven van de 40-jarige Amiénois klinken in ieder geval aannemelijk en veelbelovend: de bevordering van de sociale cohesie en het maatschappelijk engagement, het bijbrengen van discipline en orde aan de jeugd en meer beschikbare soldaten voor de Franse strijdkrachten in tijden van terreurdreiging. Vanaf 2019 moeten de eerste dienstplichtigen aan hun legerdienst beginnen.

vorig jaar kondigde de Zweedse overheid aan dat het niet genoeg vrijwilligers vond om de toenemende nood aan militair personeel in te vullen en dus besloot deze om de dienstplicht, die nota bene maar 8 jaar geleden werd afgeschaft, opnieuw te gaan invoeren. Minister van Defensie Peter Hultqvist sprak over een niet stabiele veiligheidssituatie, lees de Russische dreiging, waardoor er een verhoging nodig was van de militaire capaciteit door middel van een stabiele rekrutering.

Frankrijk is niet het enige Europese land waar recent het issue van de dienstplicht opnieuw de kop heeft opgestoken, zo keurde de Tweede Kamer onlangs een nieuwe wet goed waardoor Nederlandse vrouwen vanaf nu ook oproepbaar zijn voor verplichte legerdienst. Al moet hier wel bij gezegd worden dat de opkomstplicht in Nederland nog altijd is opgeschort en deze huidige wetswijziging meer een signaal is van de Nederlandse overheid voor gelijkheid tussen mannen en vrouwen dan iets anders.

Ook bij ons zijn er stemmen om de dienstplicht, die sinds 1992 is opgeschort, opnieuw in te voeren. Zo is vooral Tom van Grieken, en bij uitbreiding Vlaams Belang, voorstander van een verplichte burgerdienst met daarnaast een vrijwillige legerdienst. “Een legerdienst zou niet alleen ruggengraat kweken, maar ook bijdragen aan het samenhorigheidsgevoel. Allemaal hetzelfde uniform aan, ongeacht klasse of afkomst.” Pleitte van Grieken niet lang nadat Zweden de dienstplicht opnieuw invoerde. Hij wordt hierin gevolgd door, volgens een recente enquête van HLN en VTM Nieuws, 2/3 van de Belgische bevolking, waaronder vooral de

Een beter voorbeeld voor deze trend is Zweden. Begin 6

België een land apart?

oudere generaties.

ons leger weinig tot geen echte veldslagen of grote gevechten meer waar honderden en duizenden solDe vraag die ik mij dan stel is klopt dit wel? Het voor- daten tegenover elkaar staan. We hebben niet meer stel betreffende de dienstplicht wordt vaak gebruikt te kampen met buitenlandse mogendheden die ons als een soort deus ex machina voor het creëren van land binnenvallen en enkel door een ondergelopen discipline bij de jongeren, het bevorderen van sociale IJzervlakte kunnen worden gestopt. Tegenover ons cohesie, of het stimuleren van kameraadschap en sol- staan kleine tot middelgrote, goed bewapende en idariteit. En hoewel dit allemaal mooie deugden zijn goed georganiseerde groepen mensen die er niet op stel ik er mij vragen bij of een legerdienst ten eerste uit zijn om ons land te bezetten maar eerder de bevdeze levenslessen al dan niet overbrengt in de mate olking te treffen en/of zeer specifieke doelen te raken. dat iedereen hoopt of ten tweede er geen betere alternatieven zijn om zo’n lessen door te geven. Dit staat Wat ons leger nu nodig heeft zijn geen duizenden trouwens volledig los van de vraag of het al dan niet ongemotiveerde of ongeïnteresseerde dienstplichtide taak is van Defensie om jongeren op te voeden. gen waar Defensie op zowel financieel als op materieel vlak niet klaar voor is, maar wel een (relatief) Ook het recente invoeren van de dienstplicht in Zwe- klein professioneel, gespecialiseerd, krachtdadig, den komt geregeld voor in het debat maar in ons land goed opgeleid en goed uitgerust leger dat paraat staligt de situatie toch enigszins anders. Zweden is, in te- at om – en ook weet hoe – om te gaan met de huigenstelling tot België, geen lid van de NAVO en kan dus dige dreigingen die ons land kent. Dit was trouwens niet rekenen de militaire steun die samengaat met ar- een reden waarom in 1992 de dienstplicht werd optikel 5 van het NAVO-verdrag waarin staat dat een aan- geschort, om een echt professioneel leger te hebval tegen één of meerdere leden beschouwt wordt als ben. Ik zie niet in wat sindsdien in veranderd waareen aanval tegen alle leden. Zweden is dus logischer door wij minder nood hebben aan zo’n leger, in wijze meer op zichzelf als het op defensie komt, waar- tegenstelling we hebben dat nu meer nodig dan ooit. door een dienstplicht bij hen ook logischer klinkt. Past de dienstplicht wel in de 21ste eeuw? Defensie staat niet te springen Een belangrijk (of beter verwoord hét belangrijkste) arMinister van Defensie Vandeput heeft ondertussen gument tegenover de dienstplicht is simpelweg het feit al aangegeven niet direct warm te lopen voor het dat een overheid nooit haar burgers kan – of zou moidee van een dienstplicht en daarin kan ik hem volle- gen kunnen – verplichten dienst te nemen in het leger dig volgen. De dienstplicht moet niet alleen gezien en hen dusdoende op te leggen te vechten en mogeliworden als bezigheidstherapie of extra opvoeding jks te sterven. End of story. Een persoon moet altijd de voor jongeren maar moet ook effectief nuttig zijn vrije keuze hebben te gaan en te staan waar hij of zij voor het Belgische leger en aan haar noden voldoen. wil zolang het anderen niet schaadt. Een overheid kan Honderd jaar geleden, toen de dienstplicht nog gold, naar mijn mening nooit claimen vrijheid te behartigen had het leger inderdaad nood aan zo veel mogeli- en tegelijkertijd haar burgers dienstplicht opleggen. jk soldaten. Soldaten die weinig uitrusting kregen en nog minder opleiding genoten om dan de vijand Naast dus een flagrante schending te zijn van de vrite bestormen om de simpele reden dat dit de mani- jheden schendt de dienstplicht nog een belangrijk er was waarop zowel wij als onze vijanden vochten. basisrecht van haar burgers en dat is die van de gelijkheid. Een grote reden waardoor de dienstplicht inVandaag de dag zijn de uitdagingen, en de daaraan dertijd werd afgeschaft was het oneerlijke karakter vasthangende noden, van het Belgische leger volle- ervan. Gewetensbezwaarden kregen een vervangendig anders. In tijden van terrorisme en piraterij heeft de dienst bij de civiele bescherming die twee tot drie 7

keer langer duurde dan de kortste legerdienst (iets waar de Belgische overheid meermaals op de vingers werd voor getikt door het Europese Gerechtshof). Vrouwen maakten geen deel uit van de dienstplicht om nog maar te zwijgen over de vele vrijstellingen, uitvluchten en zelfs fraude waardoor uiteindelijk slechts één op vier jongeren effectief werd gemobiliseerd. Kun je de dienstplicht dan nog rechtvaardig noemen? Ik denk van niet.

en uitrusting, de huisvesting van de rekruten en hun soldij. De invoering van de dienstplicht zou Frankrijk een geschatte 3,6 miljard euro per jaar kosten, voor België worden getallen rond de 1 miljard euro per jaar genoemd. Dat is een kostprijs die de Belgische staat zich simpelweg niet kan veroorloven.

Een herinvoering van een dienstplicht lijkt me dan ook geen goed idee. Naast mijn principiële en financiële bezwaren lijkt het mij simpelweg niet de oplossing te zijn Kostprijs voor de uitdagingen waartegenover België en haar leger nu staan. Dat er geïnvesteerd moet worden in Defensie Praktisch gezien is het invoeren van de dienstplicht lijkt mij overduidelijk maar dan beter in de diepte dan ook geen sinecure. Naast de onvermijdelijke proble- in de breedte. Het Belgische leger moet zich meer kunmen bij de organisatie en uitvoering van een selectie nen aanpassen en specialiseren aan huidige omstanen screening proces heb je natuurlijk het hoge kosten- digheden, denk maar aan cyberdefensie en anti-terplaatje dat daaraan vasthangt. Dan komen daar nog reur eenheden. Kortom een echt professioneel leger. eens de kosten bij van de effectieve opleiding, de kledij

LVSV Gent

Slaet op ten Trommele

Ter verdediging van De Soto LVSV Gent Met de heisa die er was ontstaan rond het eredoctoraat van filosoof en econoom Hernando de Soto (en dan voornamelijk de reactie van links hierop) schreef het LVSV een Slaet op ten Trommele aan de Universiteitsraad. Deze tekst werd geschreven uit naam van LVSV Gent door voorzitter Mats Cuvelier, politiek secretaris Arno Couwenbergh en hoofdredacteur Vince Liégeois. van het individu en schrijft geen paternalisme voor maar een juridisch kader waarin menselijk initiDe studenten van het Liberaal Vlaams Studentenver- atief kan floreren. Dat kader hoeft overigens te volbond ondersteunen met volle overtuiging de besliss- doen aan de noden van het volk.“The way law stays ing om een eredoctoraat uit te reiken aan econoom alive is by remaining in touch with social contracts en denker Hernando de Soto. Gelet op het luidruchtig pieced together among real people on the ground.” protest uit de hoek van Comac, de jongerenafdeling van de Partij van de Arbeid (PVDA), voelen wij ons ver- De jongeren van de PVDA hebben minder vertrouwen in menselijk intitiatief. Zij zien niet dat de plicht de keuze voor de Soto te verdedigen. erkenning van privaat eigendom tot vrijheid, zekerIn tijden waarin experten en academici beschuldigd heid en vertrouwen leidt, waarop een bloeiende worden wetenschap te bedrijven vanuit een ivoren samenleving kan groeien waarin sociale mobiliteit toren is Hernando de Soto een unieke stem. Met de en een vrije markt zich kunnen ontwikkelen. Zij blilaarzen aan gaat hij naar dorpjes in Zuid-Amerika om jken geen medeleven te kunnen opbrengen voor de problemen te zien en te spreken met de mensen de emancipatie van mensen in het zuiden wanneer wiens socio-economische situatie hij wil verbeteren. dat niet volgens hun gefaalde recepten gebeurt. De Soto ziet economie als een menselijke discipline. LVSV Gent is verheugd met de keuze van de faculteDe Soto’s werk schijnt een licht op de studie van de in- it en onderschrijft met volle overgave het eredoctorformele economie, waarin miljoenen mensen werken aat voor Soto. Dit eredoctoraat huldidgt eensklaps en leven. Zijn ideeën, in de praktijk tracht gebracht mid- een revolutionaire denker binnen de economische dels het Institute for Liberty and Democracy, hebben wetenschap en een pleitbezorger voor menselihun oorsprong in een oprechte bekommernis met de jke en maatschappelijk bewuste wetenschap. mensen, de werknemers en hun familie in het globale zuiden. De Soto voert een strijd voor de gewone man. Met Hoogachting, Geachte leden van de Universiteitsraad,

Het verband tussen het gebrek aan eigendomsrecht- Mats Cuvelier, en en armoede is een simpel maar geniaal inzicht. Het Voorzitter Liberaal Vlaams Studentenverbond Gent. idee gaat uit van een vertrouwen in de gedrevenheid 9

Bestuur LVSV Gent 2017-2018

Voorzitter Mats Cuvelier

Politiek Secretaris Arno Couwenbergh

Politiek Secretaris Michiel Vervliet

Hoofdredacteur Vince LiĂŠgeois

Penningmeester Joachim Vlaemminck

Secretaris Max De Schryver

Webmaster Louis Vanhoeck

PR Aissa Wambeke

Activiteiten Bas De Haes

Sponsoring Mathijs Casier

Bestuurslid Rein De Vries

Bestuurslid RĂŠmi De Cock

Bestuurslid Wouter Goemaere

Mats Cuvelier Voorzitter LVSV Gent

Visie

‘Het is maar een meme, bro’ Mats Cuvelier Voorzitter Mats Cuvelier maakt een analyse van Schild en Vrienden waarbij hij hun strategie en geschiedenis blootlegt en over hun ideologisch discours reflecteert. Mats zijn analyse heeft ook een historische bijval en hij probeert bovendien in te spelen op een aantal incidenten en gebeurtenissen van de afgelopen maanden.

Over schild & vrienden en de doorbraak van een net. Een aantal rechtse studenten richten begin 2017 een geheime facebookgroep op waar ze zonder potnieuw extremisme in Vlaanderen tenkijkers rechtse, politiek incorrecte meningen en Op 8 januari 2017 barstte een twitterstorm uit toen memes met elkaar kunnen delen. De stichters van de bekend raakte dat de VRT Jihad van Puymbroeck had groep zijn voornamelijk Gentse en Antwerpse studentaangeworven als redacteur sociale media. De An- en, veelal actief binnen het Katholiek Vlaams Hoogtwerpse, die actief was bij Kif Kif, het minderheden- studentenverbond (KVHV), een traditionele kweekviforum en Groen, had een aantal weinig evenwichtige jver van Vlaamsgezinde politici en bedrijfsleiders. tweets over de N-VA en Israël op haar kerfstok. Een De naam Schild en Vrienden verwijst naar het sjibpost op de facebookpagina van ‘Schild en Vrienden’ bolet dat Vlaamse strijders hanteerden in het strijkondigde aan dat vanaf nu het nieuws bij de VRT door dgewoel van de Guldensporenslag in 1302, teneinde haar zou voorgekauwd worden en riep op om de sub- Leliaards van Klauwaards te onderscheiden. Men sidies aan de publieke omroep stop te zetten. De vele moest immers weten wie de goedendag verdiende. reacties brachten Schild en Vrienden in het centrum van de aandacht. De krantenartikels en opiniestukken Het politiek potentieel van de facebookgroep werd die volgden slaagden er niet in een goede analyse te duidelijk toen een reeks voordrachten van enfant terrimaken van deze zelfverklaarde identitaire jongeren- ble en staatssecretaris Theo Francken (N-VA) verstoord beweging. Nochtans doet de samenleving er goed aan werden door linkse studenten aan de VUB, de UGent en de aard van deze beweging te begrijpen. Dit artikel de KUL. Hierop werd gecoördineerd gereageerd door legt uit waarom de huidige machthebbers maar beter Schild en Vrienden. De socialemediapagina’s van linkse rekening houden met deze nieuwe politieke kracht. studentenverenigingen zoals Comac (de jongerenafdeling van de PVDA) werden massaal belaagd met slechte reviews, commentaren en helikoptergrapjes, verwiVan facebookclubje tot jongerenbeweging jzend naar de praktijken van Chileens dictator Pinochet, De wortels van Schild en Vrienden liggen op het inter- die politieke tegenstanders op een gruwelijke wijze aan 11

De memes aan het adres van Comac worden vlijtig gedeeld. Comac beschouwt deze memes, die bij sommige linkse VUB-studenten op de deur van hun koten werden geplakt, als doodsbedreigingen. hun einde liet komen. De memes aan het adres van Comac worden vlijtig gedeeld. Comac beschouwt deze memes, die bij sommige linkse VUB-studenten op de deur van hun koten werden geplakt, als doodsbedreigingen.

natiusschool is gevestigd. Over de school verscheen in Apache een opmerkelijk artikel waarin het extreemrechtse netwerk rond de school wordt beschreven. Op de foto’s staat een jong, mannelijk en blank publiek, gehuld in blauwe S&V-shirts, aandachtig luisterend. Na de versperring van een Theo-lezing aan de VUB in Op de eerste rij vinden we Dylan Vandersnickt terug. april 2017 wordt op 4chan, een anoniem internetfo- Wanneer hij zichzelf in september 2017 van het levrum dat populair is bij het alt-right, opgeroepen om en berooft vindt de beweging in hem een martelaar. Comac te bombarderen met memes en hun facebook- Zijn makkers staan erop: Dylan streed voor hun doel en pagina te downvoten. Dylan Vandersnickt, ondervoor- werd slachtoffer van een politiek correcte heksenjacht. zitter van Jong N-VA, haalt de nationale media door een meme te delen waarin een studente van Comac #opkuisen wordt verkracht door twee arabisch aandoende pepethe-frog kikkers. Dit onder het toeziend oog van Angela De coming out van Schild en Vrienden gaat duideliMerkel. Vandersnickt maakt een opmerkelijke passage jk gepaard met een doordacht beeld die ze naar de in het praatprogramma De Afspraak, waarin hij ontkent buitenwereld toe willen projecteren. In tegenstelling van de extreemrechtse oorsprong van de frog-memes tot de sjofele blandino’s die in de publieke verbeelding af te weten. Hij maakt er een punt van zich niet te ex- nog steeds de rangen vullen van Comac, zijn de joncuseren voor het delen van de bewuste meme maar gens en meisjes van schild en vrienden steeds keurig geeft wel toe dat hij het hele gedoe ‘niet zo persoonlijk gekleed. Het moeten voorbeeldige burgers zijn die bedoelde’. Voor de rest, zo klinkt het overtuigd, is het mensen met twee woorden aanspreken, de ouderen allemaal gejank. Wanneer de presentator zich afvraagt van dagen over straat helpen en in hun buurt vribij welke politieke partij de inmiddels bij Jong N-VA jwillig zwerfvuil gaan opruimen. Diezelfde standaard gedefenestreerde Vandersnickt nu nog terecht kan, geldt dan weer niet wanneer ze zich op het internet merkt medegast Marcel Vanthilt op dat het de tijd van begeven. Daar ligt het slagveld, de plaats waar voorpolitieke bewegingen is. “Richt gewoon een beweging beeldigheid wordt ingeruild voor vitriool, waar naasop!” Daarop volgt een merkwaardig antwoord: “Daar tenliefde wordt vervangen door karaktermoord. Die ga ik nog niet teveel over zeggen.” Bart Schols laat de kloof tussen online en real life wordt naarstig geïnstrubal liggen. mentaliseerd. Het laat Schild en Vrienden toe te verwijzen naar wat ze ‘echt’ doen, alsof het onlinegebeuren In juni 2017 rijst Schild en Vrienden op uit de onderw- bijkomstig zou zijn. Het omgekeerde is echter waar. ereld. Het facebookgroepje wordt een publieke, poli- De publieke feelgood-acties voorzien Schild en Vrientieke jongerenbeweging. Een strak logo wordt ontwor- den van een publieke verpakking van onschuldigheid pen, instagram, twitter- en facebookpagina’s worden waarmee ze sociale acceptatie kunnen afdwingen en aangemaakt en t-shirts worden gedrukt. In de zomer de aanvallen op hun nare kantjes kunnen afweren. van 2017 komen de leden van het eerste uur samen tijdens een zomerkamp voor een cursus zelfverded- Op 12 november trekt Schild en Vrienden naar Aalst. iging en ideologische vorming. De tuin waarin ze hun Wéken voor Sinterklaas hebben de Vrienden zich al bokskunsten oefenen en de zaal waarin ze het glas uitgedost als ‘echte’ Zwarte Pieten. Terwijl ze snoep hijsen horen bij het klooster van Overijse, waar de uitdelen aan de brave kindertjes, krijgen de ouders Vlaams-nationalistische en streng katholieke Sint-Ig- wervende flyers. “Tradities zijn er om te koesteren”, 12

staat er onder een tekening van een Zwarte Piet met het S&V-logo als gezicht en een link naar de facebookpagina. Hier geen politiek-correcte roetpieten te bespeuren. De sympathieke jongens kunnen heel wat harten bekoren. Naast Aalsters burgemeester D’Haese gaan zelfs een aantal gesluierde moeders met hen op de foto. In een andere actie trekken de Vrienden de straat op om zwerfvuil te gaan rapen. Op facebook verschijnt een oproep aan de fiere Vlaming om in de laatste week van november zwerfvuil te rapen en daarvan foto’s door te sturen. De collectieve actie wordt aangeprijsd met de hashtag #opkuisen. Uiteraard gaat het om een knipoog naar de foute tweet van Theo Francken toen deze dezelfde hashtag gebruikte om te verwijzen naar de ontruiming van migranten uit het Maxilimiaanpark te Brussel. Uiteindelijk blijken een handvol sympathisanten aan de zwerfvuilactie mee te helpen. Enkele maanden later doen ze het nog eens dunnetjes over met een foto van een dakloze die soep krijgt van een gulle schildknaap. Steeds gaat het om acties op zich uitermate prijzenswaardig zijn. Bitter smaakt de soep wanneer u bedenkt dat het telkens slechts goedkope PR-stunts zijn die dienen om een radicaal rechtse beweging van een goed gezicht te voorzien. Gloat like a butterfly, sting like a bee De brave feelgoodacties verhullen een veel minder constructieve identiteit. Op sociale media nemen S&V’ers deel aan acties tegen al wie weerstand biedt aan hun project. Zo werd Arthur Joos, hoofdredacteur van Gents studentenblad Schamper, op de facebookpagina van Schild en Vrienden plots verweten een ‘passief agressieve lafaard’ te zijn. Joos had eerder een editoriaal geschreven waarin hij Schild en Vrienden een militante knokploeg had genoemd. Bijkomend argument was dat hij de oprichter van S&V op straat niet zou durven aankijken. Bij de post verscheen een foto, recht van Joos’ persoonlijk facebookprofiel geplukt, waarin hij bij een Leninstandbeeld een grappige pose aanneemt. Kan niet anders dan een bloeddors-

tige marxist zijn, toch? Meteen volgden de likes van bekende S&V’ers, die er ook in de commentaarsectie over waakten dat hun narratief het meeste duimpjes omhoog haalde. Toen dat plan in gevaar kwam nadat andere gebruikers de hoofdredacteur steunden, werd de post prompt verwijderd. Het lijkt banaal, maar als S&V de like-oorlog verliest, dan is dat nooit gebeurd. Simpel. De hetze rond Jihad Puymbroeck leert ons bovendien dat het netwerk van S&V verder reikt dan enkel facebook. In de Standaard van 13 januari 2018 wordt een autopsie gemaakt van de twitterstorm die begon met een tweet en in de kranten eindigde. Instrumenteel was een initiële feature van nieuwswebsite Sceptr die het nieuws van Van Puymbroeck’s nieuwe job verspreidde en daarna ook een fotomontage deelde van de aangebrande tweets die ze in het verleden verstuurde. De kernleden van Sceptr, een nieuwssite die vooral over islam, migratie en terreur bericht, zijn daarnaast vaak ook actief binnen het KVHV of bij Schild en Vrienden. Het bericht wordt loyaal geretweet door de kern en wordt gaandeweg ook opgepikt door politici. Vervolgens verschijnt het bericht nog in een facebookpost van Schild en Vrienden, waarop de S&V-troepen naarstig aan het liken en sharen slaan. Het totale gewicht van al die individuele accounts zorgt ervoor dat ook journalisten het item oppikken. Wanneer een getriggerde Joël De Ceulaer erover begint te tweeten is het hek van de dam en beheerst Jihadgate tot het weekend het nieuws. De schildknapen slagen erin om met hun actie de aandacht van de Vlaamse pers te kapen en weten twee tegenstanders een tik te geven: de politiek correcte VRT en het linkse middenveld waarin Van Puymbroeck actief was. De doelwitten zijn overigens steeds jonge mensen van wiens leven een rijk spoor aan te treffen valt op het internet. Met beperkte moeite en tijd vind u op het net heel wat compromitterende informatie. Zo niet valt genoeg materiaal te vinden om de persoon in kwestie te framen. De aanvallen zijn persoonlijk en nergens

De brave feelgoodacties verhullen een veel minder constructieve identiteit. Op sociale media nemen S&V’ers deel aan acties tegen al wie weerstand biedt aan hun project.

overtuigde politieke activisten tot verveelde studenten op zoek naar wat vertier. In die zin is het correct om Schild en Vrienden een brede organisatie te noemen. De lijm die haar leden verbindt is een gedeeld vijandbeeld, eerder dan toevallige ideologische raakpunten. Wat Schild en Vrienden het meeste bindt, is een stijl. Wanneer S&V weigert om de Vlaamse identiteit te definiëren is dit geen manco maar een bewuste zet. Een ideologische keuze maken is verliezen. De begrippen waarmee wordt geschermd — conservatisme, de politiek-correcte media, cultuur-marxisme — zijn steevast gericht naar de ingewijde (of redpilled) buitenwereld. Ze functioneren als signaal om de boodschap vast te hechten aan een set denkKill all the normies beelden die duidelijk zijn voor het doelpubliek. Deze Wat willen de schildknapen met hun acties bereiken? signalen hoeven zelf niet te worden gedefinieerd, Het is moeilijk om een ideologisch label te plakken op vaak tot grote frustratie van personen die er een idede beweging, gezien ze nalaten om een princiepsverk- ologisch onderbouwd wereldbeeld op na houden. laring te articuleren. Ook brengt Schild en Vrienden mensen samen met uiteenlopende denkbeelden, van Schild en Vrienden neemt dus zelden ideologische valt een inhoudelijk argument te bespeuren. Intimidatie wekt op zijn beurt zelfcensuur op bij al wie kritiek willen uiten op de schildknapen. In minder subtiele gevallen wordt actief aangespoord om massaal een tegenstander te rapporteren in de hoop een vervelende post verwijderd te zien. Ironisch is dat, gelet op hun aanhoudende gejank om linkse censuur. De schildvrienden vormen een soort 21ste-eeuwse meute die hun toortsen en rieken hebben ingeruild voor memes en likes. Voor de private sfeer valt geen greintje respect te bespeuren, iedereen en alles is fair game. De oorlog tegen de linkse poco’s is een culturele totalkrieg.

standpunten in. Op internetfora circuleert de uitleg voor die schuchterheid: indien we een nieuwe radicale rechtse beweging op gang willen brengen moeten we de fouten van het verleden vermijden. Deze keer geen luidruchtige skinheads, geen swastika’s, geen Filip Dewinter en zeker geen openlijke discussies over rassenkwesties en complotten. In de plaats daarvan moet de nieuwe beweging een rustige boodschap brengen, aantrekkelijk zijn naar de buitenwereld en actief afstand nemen van extreme types. Leden, bewust mannelijk én vrouwelijk, verschijnen als keurig geklede burgers. Dit laat toe om een bredere basis te coöpteren en steun op te wekken bij een ouder segment van de bevolking die nu voorbeeldige jongeren ziet i.p.v. een stel kale relschoppers. Zo’n bewuste berekeningen roepen echter de vraag op wat wordt afgeschermd van het publiek.

kerels. Op internetfora krijgt de groep lof voor de blitse filmpjes en strakke logo’s en dient ze als voorbeeld voor andere radicale bewegingen. Bij het delen van het Gravensteenfilmpje van S&V op 4chan laat een Nederlandse anon de volgende reactie na. Ze is representatief voor de andere reacties die volgen.

“Belgium vid is THE blueprint to follow. Notice how they are acting like a calm and collected group and how there are no low IQ skinhead naziflag swastikaflag or kekistaniretards among them? Put two and two together. Good optics are what help the recruiting battle and if people have to choose between smelly violent hippies/masked antifacists thugs VS smartly dressed peaceful men they’ll choose the men 99% of the time. In other words: kick Nazi low IQ trash OUT and become the good guy (who reOntkennen is gemakkelijk op het internet. Een meme, moves kebab).” ‘Remove kebab’ verwijst overigens een stukje (internet)cultuur met dat vaak wordt ge- naar het uitzuiveren van moslims uit de samenleving. distilleerd in beeldvorm, instrumentaliseert ironie als camouflage om ideeën te verspreiden en aanvallen Angst voor de Shoarmageddon af te weren. Een goede meme is grappig maar brengt ook een duidelijke boodschap. De verkachtingsmeme Als er over de stijl eensgezindheid is, moet dit worden die Vandersnickt verspreidde is een goed voorbeeld: gecontrasteerd met het debat over de inhoud. Binde afbeelding zelf lokt een komische reactie uit terwi- nen de bredere beweging is er onenigheid over de jl ze inhoudelijk aanstuurt op een frame waarin com- ideologische weg die moet worden gevolgd. Aan het munisten het verdienen verkracht te worden door een ene uiterste vinden we de Alt-Right terug. Een korte stroom bruine mensen die zelf hebben binnengehaald. wandeling langs de onlinefora onthult discussies over Wanneer een niet-ingewijde verontwaardigd wijst klassieke extreemrechtse thema’s, geüpdatet voor de op de aangebrande boodschap kan hem of haar een 21ste eeuw. Zo kan je er lezen over de ideale ethnogebrek aan interpretatievermogen of humor worden staat, waarbij het idee is dat iemands genetische ‘erverweten. De memes slagen erin om jongeren aan te varing’ determineert welk paspoort hij of zij zou motrekken met brutale, edgy humor. Gaandeweg raakt gen dragen en wie zo snel mogelijk het land uit moet het publiek ongevoelig voor de extreemrechtse bood- of gesteriliseerd mag worden. Sociaal darwinisme in schappen die overigens zelden van een handvol thema- een feldgrau jasje dus. Stuitend zijn ook de discussies ta afwijken: Walen zijn lui, buitenlanders komen west- over joodse complotten, die achter alles zouden zitten erse vrouwen verkrachten en subsidies verteren, linkse van censuur op de sociale media tot massamigratie. vrouwen zijn hatelijke, obese, bontgekleurde schepsels. Waar de codetaal in de jaren 30 over ‘kosmopolieten’ Eens binnen in de in-groep dient diezelfde verwarring sprak, gaat het nu over ‘((globalisten))’. De haakjes tussen humor en boodschap als een schild om de poli- dienen ter identificatie van joden en sympathisanten tieke boodschap van de groep extern te minimaliseren. van de ‘joodse lobby’. Tenslotte getuigen veel reacties van broeiende agressie en haat aan het adres van Deze strategische overweging ligt achter de beel- ‘zandnegers’ (bruine mensen) en rasverraders (linkse dvorming van S&V, dat erin slaagt zich voor te doen mensen). Die zullen volgens de herren van het alt-right als een sympathieke groep maatschappelijk bewuste bij de naderende rassenoorlog het onderspit delven. 15

Als er over de stijl eensgezindheid is, moet dit worden gecontrasteerd met het debat over de inhoud. Binnen de bredere beweging is er onenigheid over de ideologische weg die moet worden gevolgd.

Het radicale alt-right kent in de VS ondertussen uitlopers als Atomwaffen die zelfs de gewapende strijd niet schuwen. Ook Nikolas Cruz, de schutter in de recente school shooting in Florida, was duidelijk aangetrokken tot het alt-right gedachtegoed en liet zich online en offline uit over de superioriteit van blanken en ‘het moslimprobleem.’

Aan de minder radicale kant van de discussie staan adepten van de zgn. Alt-Lite. In plaats van de gevestigde politiek af te doen als een complot, zien zij er geen graten in om via de traditionele politieke kanalen de ideeën van nieuw rechts binnen te brengen in de mainstream. Politici als Trump, Le Pen en Wilders kunnen dienen als spreekbuizen om de massa te redpillen — alt-speak voor het bekeren tot de in-groep. De Alt-Lite gaat vooral tekeer tegen islamisering, politieke correctheid, genderactivisme, feminisme, de linkse media, lobby’s en de welvaartstaat. Ook zweert ze in principe identiteitspolitiek af, hoewel er een opmerkelijke tolerantie bestaat voor identitaire ideeën aan eigen zijde. In Vlaanderen wordt de Alt-Lite vertolkt door de normenen-waarden absolutisten, die een ideale samenleving voorstellen waarin alles op FC de Kampioenen lijkt en alles wat daarvan afwijkt als ‘cultuurmarxisme’ bestempelen. Deze strekking slaagt er echter in mensen te rekruteren uit de rangen van conservatieven en libertairen, die graag een oogje dichtknijpen voor sommige ‘bruine’ ideeën in ruil voor lidmaatschap van een politiek incorrect groepje waarin ze ongestoord kunnen zeggen wat ze willen. Het onderscheid tussen alt right en -lite valt echter te relativeren. Vaak hoort de profilering als alt-lite bij de hoger beschreven strategie van ontkenning en deceptie. Binnen Schild en Vrienden zijn duidelijk de twee kampen aanwezig, hoewel sommige sleutelfiguren naar het radicale neigen. Opnieuw een reden om geen publiek standpunt in te nemen.

klasse, zonder materiële zorgen. Wel delen ze een demografische en economische angst voor een invasie van bruine mensen die de inheemse cultuur bedreigt met kebab en hoofddoeken. Dit is de generatie die opgroeide na 9/11 en bij wie de aanslagen in Europa van de laatste jaren een sterke indruk hebben achtergelaten. Ook lijken velen te verlangen naar een geromantiseerde tijd waar mannelijkheid gevierd kon worden en idolen echte daden verrichtten eerder dan van geslacht te veranderen of gewoon erg veel instagramvolgers te hebben. Meisjes lijken dan weer te vallen voor allochtone patsers op Tinder of kiezen een veganistische beta-male om mee te settlen. Een stel Vlaamse jongens voelt zich duidelijk gefrustreerd in deze nieuwe wereld en bestrijden hun grieven met een riefenstahliaanse viriliteitscultus, waar powertraining hand in hand gaat met masturbatieabstinentie. Het hoeft dan ook niet te verbazen dat het appeal van identitaire bewegingen er soms ook simpelweg uit bestaat een vrouw te ontmoeten die dezelfde opvattingen deelt. Het valt deze liberaal op dat deze rechtse jongens nogal wat gemeen met hun verklaarde vijanden: hunkerend naar zekerheid als Rudi de Leeuw, patserig als een kutmarokkaantje en kuis als een salafist.

Onderschat echter niet de conservatieve reactie op een tijdperk van oppervlakkige vriendschappen, casual seks en feminisering. Bovendien lijkt het te gek voor woorden, maar 18-jarigen van vandaag zijn ziekelijk nostalgisch. In 2017 vulden vierenzeventig-duizend jongeren het sportpaleis om kinderliedjes te gaan zingen. Bij het mannelijke publiek wordt die nostalgische reflex gecapteerd door reactionaire bewegingen. Ergens langs de weg is een deel van de jeugd vergeten dat het grootste deel van hun leven voor hen ligt, is ze het geloof kwijtgeraakt dat ze de toekomst zelf kunnen bepalen en dat daar überhaupt nog iets moois in het verschiet ligt. Hoe dan ook moeten we ons afvragen waarom deze De ideeën die nieuw rechts drijven zijn ook onlosmake- jonge mensen het leven door een achteruitkijkspiegel lijk verbonden met de jongeren die hun rangen vullen. beleven. Dat terwijl een globale wereld zich aandient Vaak zijn het jongens en jonge mannen uit de midden- waarin vele jongeren kansen grijpen en een toekomst 16

tegemoet gaan die hun ouders nooit hebben gekend. De weg naar de macht Wanneer Nieuw Rechts een politieke strategie uitstippelt om haar ideeën in de praktijk te brengen, duiken vaak de ideeën van Antonio Gramsci op. De Italiaanse communist, die wegkwijnde in de gevangenissen van Mussolini, deelde de samenleving op in twee delen: het politieke domein en het burgerlijke. Gramsci geloofde, in tegenstelling tot de dogmatische Marxisten, dat klassenstrijd en economische theorie niet volstonden om een politieke verandering te veroorzaken. Hij observeerde dat de heersende ideeën steeds deze van heersende klasse zijn en dat de strijd om de macht zich eerst moet vertalen in een strijd over het burgerlijk domein - een strijd van ideeën die eindigt in een nieuwe culturele hegemonie. Dit is des te belangrijker in een liberale democratie, waarin het middenveld een grotere rol speelt dan in autoritaire of primitieve samenlevingen. Slechts wanneer een heersende elite er niet meer in slaagt om haar ideeën te verdedigen, verliest ze de macht. Nieuw rechts zet in op deze strategie en wil langs het internet geleidelijk het burgerlijk domein veroveren. Die focus op de publieke opinie laat toe om de underdogstatus te kunnen claimen t.a.v. een politieke en journalistieke klasse die geïnfecteerd zou zijn met een vaag gedefinieerd cultuurmarxisme. Men kan zich de vraag stellen of de linkse dominantie van de media wel een kwestie van onmacht is. De discrepantie met de recente electorale geschiedenis wijst misschien op onkunde.

naliseert dus talent dat voorheen binnenstroomde bij jong N-VA en Jong VB. Tegelijk blijven vele leden actief binnen die partijen, wat op den duur dreigt te leiden tot een parallelle machtsstructuur die de lijn van de rechtse jongerenafdelingen bedreigt. Het is mogelijk dat Schild en Vrienden hetzelfde doet met die jongerenpartijen als wat ze met de studentenverenigingen van KVHV-Gent en NSV al deels heeft bereikt: de actiefste leden afromen in de eigen structuur en alle politieke actievoering langs de eigen kanalen organiseren. Na een tijd ziet een nieuweling het nut er niet van in om nog tot die verenigingen of partijen toe te treden wanneer hij of zij bij S&V toch aan haar trekken komt. Schild en Vrienden is een politieke stoorzender van kaliber die een grotere bedreiging vormt voor haar bondgenoten dan die lijken te beseffen. Het lijkt nu al in de sterren geschreven dat de stap van internet naar echte wereld slechts de eerste was. Komt Schild en Vrienden in 2019 op met een lijst? Wie zal het zeggen.

Finaal ligt de macht van deze nieuwe beweging in een handicap van het huidige establishment. Die slaagt er maar niet in om de dynamieken van het internet te lezen en de politieke kracht van het net naar waarde te schatten. Deze generatie is de eerste die het internet niet ziet als een hulpmiddeltje om je échte leven om te smukken. Het online bestaan is een gegeven op zich, een plaats met eigen regels en een eigen sociale structuur die volledig losstaat van de reële wereld. Het enige wat je nodig hebt om iets te bereiken in die wereld is een internetverbinding en oog voor wat viral kan gaan. Voor millennials is het net zo logisch om een real-life daad te stellen om je online perHoewel veel leden van Schild en Vrienden actief zijn sona aan te vullen als dat andersom het geval is. En binnen N-VA of Vlaams Belang valt de beweging zelf daar komen onze schildknapen opnieuw tevoorschiniet te situeren op de Vlaamse politieke kaart. Wie jn. Als die op straat afval gaan #opkuisen of het graeen oog werpt op de jongerenwerking van de meeste vensteen gaan ontzetten van linkse activisten is het partijen merkt een bloedarmoede die te wijten valt hen te doen om het online publiek. Dat is immers aan de mislukking van die partijen om jongeren te be- het Gramsciaanse burgerlijk domein voor miljoenen geesteren en ze daarna genoeg autonomie te geven geconnecteerde jongeren. Het punt is dat met Schild om die partijen vorm te geven. Schild en Vrienden ka- en Vrienden voor het eerst een internetfenomeen

Binnen Schild en Vrienden zijn duidelijk de twee kampen aanwezig, hoewel sommige sleutelfiguren naar het radicale neigen. Opnieuw een reden om geen publiek standpunt in te nemen.

aan Vlaamse politiek doet. Dat de generatie van Kris Peeters dat niet snapt hoeft niet meteen te verbazen.

wereld te coördineren en wederzijds stemmen te versterken. Van de methoden van Schild en Vrienden valt zeker iets te leren. Van de inhoud niet. De aangebrande ideeën die aan het LVSV haar ontstaansreden hebben gegeven tieren opnieuw welig in de anonieme hoekjes van het internet. Een legertje overtuigde jongeren klaar staat om voor die rotte denkbeelden te strijden. Het is aan ons om deze bewegingen hun glans te ontnemen en een coherent verhaal te brengen dat antwoord biedt op de bezorgdheden van hun leden. Indien we daar niet in slagen dreigt een generatie jongeren verleid te worden door gore ideeën die haaks staan op een vrije, democratische en pluralistische samenleving.

Wil een liberale democratie zich wapenen tegen dergelijke reactionaire bewegingen moet ze die bewegingen eerst leren begrijpen. Schild en Vrienden bevestigt alvast de wetmatigheid dat figuren in de marge van de politiek vaak de eersten zijn om nieuwe ontwikkelingen te instrumentaliseren. Een aantal jongeren met oude rechtse ideeën hebben als eerste het politiek potentieel van het internet ingezien en hebben de overtuigingskracht van memes weten te vatten. Een nieuwe generatie staat op, voor wie de strijd om ideeën zich niet in de gedrukte pers of op de tv afspeelt. Sociale media zijn het publieke domein waarop een kiezer Blijf waakzaam! wordt overtuigd. De globale verbondenheid laat toe om samen met lotsgenoten aan de andere kant van de Libertas vincit!

Anoniem koekje?

Visie

Jaarverslag JongSocialisten StuGent Anoniem koekje? Een echte student moet al eens goed op zijn gezicht kunnen vallen, oud-bestuurslid Jasper Janssens weet daar alles van. Een “anoniem persoon” - die sommige bestuursleden desalniettemin wel lijken te kennen - schreef een eigen jaarverslag over de JongSocialisten StuGent. Hierin werden de wantoestanden binnen die vereniging - zoals activiteiten met maar twee aanwezigen en activiteiten die eigenlijk niet subsidiëerbaar zijn - en het beleid van PFK Gent onder de loep genomen en aangeklaagt. Naar aanleiding van de goedkeuring van het jaarverslag van JongSocialisten StuGent moeten een aantal zaken verduidelijkt worden naar de buitenwereld toe zodanig dat men ziet aan welke verenigingen de UGent haar kostbare subsidies zomaar schenkt, zonder dat hieraan enige afdwingbare vereisten worden gekoppeld. In wat volgt zullen een aantal activiteiten besproken worden die zeer twijfelachtig zijn en voor enige controverse zouden kunnen zorgen. Het materiaal dat hier geciteerd wordt is afkomstig van JongSocialisten StuGent zelf en het verslag van het PFK-Gent van 12 december 2018, waarvan een kopie in bijlage. Ter herinnering kan er verwezen worden naar de huidige (12 maart 2018) statuten van het PFK-Gent:

vier regionale tijdschriften kunnen als openbare activiteit ingediend worden. Minstens zeven van de openbare activiteiten moeten onafhankelijk zijn, d.w.z. niet in samenwerking met een andere PFK-vereniging georganiseerd zijn. (…) “Artikel 29”: Op het einde van het burgerlijke jaar leggen de verenigingen een jaarverslag voor. (…). Het jaarverslag dient minstens te bewijzen dat de vereniging het afgelopen jaar voldeed aan de criteria omschreven in het eerste punt van artikel 27. (…) 1. 16 mei 2017: Functieverdeling 17-18 + discussieavond

Dit is een interne aangelegenheid die niet kadert binnen een politiek-filosofisch kader. Een bestuursverk“Artikel 27”: De toetredingscriteria zijn: 1. De vereniging iezing (of verdeling, want blijkbaar doet links niet aan moet tijdens het voorbije jaar minstens tien openbare verkiezingen maar, verdelen zij hun functies onderactiviteiten georganiseerd hebben, waarvan de helft in ling) kan niet gelden als een activiteit waarvoor de de regio Gent. Deze moeten open staan voor nietleden. UGent subsidies dient te betalen. De interne organiDeze moeten van politieke en/of filosofische aard zijn satie van verenigingen gaat studenten aan de UGent en de nodige publiciteit hebben gekregen via pamflet, geen nieuwe kennis opleveren, noch een dieper affiche en/of mediabericht in de regio Gent. Maximum inzicht in een politiek-filosofische ideologie. Aldus 19

wordt het doel van de subsidies niet bereikt, met name het uitdiepen en versterken van de kritische en ontwikkelende geest van studenten, en is het niet logisch dat hiervoor subsidies voor gegeven worden. Jong Socialisten StuGent koppelt hier een discussieavond waar (volgens Facebook) acht personen op aanwezig waren. Gaat men vanaf nu voor elk cafémoment na een “verkiezing” dat men bestempelt als “discussieavond” subsidies gaan geven. Ik dacht het niet, de subsidies zouden anders de deur uitvliegen, want discussiëren op café daar staan studenten bekend voor.

verlegen om twee bestuursvergaderingen in te geven in hetzelfde verslag. Dat moet kunnen. Vreemd genoeg is dit evenement niet meer terug te vinden op Facebook. Wel kun je lezen dat ze op dezelfde datum een nabespreking hebben gehouden over psychisch welzijn bij jongeren én een open vergadering. Ja dan is het goed natuurlijk. Men kan tegenwoordig via het internet rap de titel van het evenement aanpassen om toch maar in orde te zijn. Dit kan allemaal retroactief, niemand die hier naar om kijkt, zeker niet de UGent die hiervoor betaald. Ik stel mij serieuze vragen bij het organiseren van een open vergadering waar 2. 18 oktober 2017: Film Fest Gent men subsidies voor krijgt. Ik denk dat de Jong Socialisten StuGent graag vergaderen, en dit uiteraard op De Jong Socialisten StuGent gaan naar de film. Op kosten van de UGent, je zou hier bijna een vergelizich niets mis mee, doch wederom, wanneer men jking kunnen trekken met een aantal schandalen die met een groep vrienden naar de film gaat, moet de laatste tijd aan het licht gekomen zijn. Ook andere men hier dan voor gesubsidieerd worden? Lijkt mij studentenverenigingen zoals NSV! Gent, Minos Gent, niet op het eerste zicht. Er wordt wederom gewezen en LVSV Gent stelden zich hier terecht vragen bij. op het feit dat hierover achteraf gediscussieerd werd. Mijn inziens gebeurt het wel nog eens dat 5. 7 december 2017: Condoomactie vrienden na een film wat nabespreken wat ze nu allemaal gezien hebben. Ik stel mij echter nog steeds Deze laatste zet ik hier bij om toch een pluim op de de vraag, is dit hetgeen waarvoor subsidies dienen? hoed van de Jong Socialisten StuGent te kunnen stekOm naar de film te gaan en een beetje na te praten? en. Zij zorgen ervoor dat de Gentse Student altijd veilig Hierbij stelde Minos, een andere vereniging aangesloten de liefde kan bedrijven, en dit op kosten van de UGent, bij het PFK-Gent, zich tevens terecht vragen bij. Zij von- dankuwel. Het geld is mijn inziens goed besteed. den dat er niet genoeg publiciteit gegeven was en het niet eens duidelijk was of men wel een “nabespreking” 6. Conclusie ging houden (iets wat te statuten wel voorschrijven). Hoewel ik in deze tekst wel al eens overdreven heb, 3. 4 december 2017: Gespreksavond toch kan men het voorgaande niet zomaar naast zich neerleggen. Als we zien dat Jong Socialisten StuGent Gespreksavonden kunnen zeer interessant zijn. maar 10 activiteiten hebben georganiseerd (juist genStudenten leren dikwijls zeer veel bij van elkaar, oeg om de statutaire controle te weerstaan) waarvan toch stel ik mij vragen bij dit gesubsidieerd 4 twijfelachtig, laat staan verwaarloosbaar, dan zie ik evenement. Hier kunt u de beschrijving lezen: niet in hoe dit verslag met 6 redelijke activiteiten toch “Wat kan beter, en wat loopt goed?” U maakt een goedgekeurd wordt. Want hier ligt het probleem. Van evenement, u post een zeer algemene beschrijv- de 11 aanwezige studentenverenigingen stemmen er ing, u nodigt twee vrienden uit en voila, uw even- 10 voor (een onthouding door LVSV Gent) de goedement wordt gesubsidieerd door de UGent. Ge- keuring van dit jaarverslag en zo voor het schenken van makkelijk. Maar niet getreurd, we hebben gelukkig een paar honderden euro’s aan een vereniging die einog andere interessante evenementen gehad. genlijk niets bijdraagt aan het studentenleven, dat kan zomaar allemaal. Blijkbaar smijt de UGent kostbare eu4. 14 december 2017: Bestuursvergadering ro’s die men op een andere manier beter kon besteden in het voordeel van de studenten, graag de deur uit. Men is bij de Jong Socialisten StuGent blijkbaar niet 20

Ereleden LVSV Gent 2017-2018

Wim Aerts Oud-voorzitter LVSV Gent

Elisabeth Matthys Oud-bestuurslid LVSV Gent

Thomas Buyse Oud-voorzitter LVSV Gent

Brandaan Mombaers Oud-voorzitter LVSV Leuven

Sander Casier Oud-voorzitter LVSV Gent

Arno Morsa Oud-bestuurslid LVSV Gent

Mick Daman Voorzitter Open Vld Gent

Jonathan Peck Oud-webmaster LVSV Gent

Maarten De Bousser Oud-politiek secretaris LVSV Gent

Christophe Peeters Schepen Gent (Open Vld)

Alexander De Croo Minister van Ontwikkelingssamenwerking, Post en Telecom Herman De Croo Gewezen partijvoorzitter Open Vld Gewezen kamervoorzitter Vlaams volksvertegenwoordiger

Romeo Rau Voorzitter Open Vld Nieuwpoort

Karel De Gucht Oud-Europees Commissaris voor België

Claire Tillekaerts CEO Flanders Investment & Trade

Edouard Dumolin Oud-bestuurslid LVSV Gent

Bart Tommelein Viceminister-President en Vlaams Minister van Financiën, Begroting en Energie

Erwin Devriendt Oud-voorzitter LVSV Gent Sven Gatz Vlaams Minister van Media, Brussel, Jeugd en Cultuur Dries Glorieux Oud-politiek secretaris LVSV Gent Egbert Lachaert Federaal volksvertegenwoordiger (Open Vld)

Gwendolyn Rutten Voorzitter Open Vld Martine Taelman Senator (Open Vld)

Guy Vanhengel Brussels Minister van Financiën en Begroting Lawrence Vanhove Oud-voorzitter LVSV Gent Geert Versnick Gedeputeerde provincie Oost-Vlaanderen

Thibault Viaene Oud-voorzitter LVSV Gent

Visie

Kinderen zijn niet genderneutraal Thibault Viaene Oud-voorzitter en Liberales kernlid Thibault Viaene spreekt over genderneutraliteit in de volgende tekst die hij oorspronkelijk voor de website van Liberales schreef. Hij leidt het thema in en houdt zich in het bijzonder bezig met de vraag of kinderen genderneutraal zijn of zouden moeten zijn. Sinterklaas was op 6 december weer aan het werk in ons land. Hij zwierde traditiegetrouw tienduizenden cadeautjes door menig Vlaamse schoorsteen. Blauwe auto’s voor jongens en roze poppen voor meisjes, voor veel ouders de logica zelve. Maar niet als het afhangt van de makers van de Pano-reportage Lieve jongens & stoere meisjes. De VRT-equipe stelde daarin de genderstereotiepe tendensen in speelgoedland aan de kaak. De reportagemakers menen dat het genderspecifieke speelgoed dat de kinderen tijdens de eerste levensjaren wordt opgedrongen een substantiële impact heeft op hoe deze kinderen zichzelf zien en de vaardigheden die ze opdoen, wat helpt verklaren waarom bepaalde beroepen zo sterk door mannen worden gedomineerd. Dit zou leiden tot genderongelijkheid en het ontnemen van kansen.

De grootste waarschuwing is echter geboden wil men deelnemen aan dit debat. Wijzen op belangrijke verschillen tussen mannen en vrouwen heeft de decaan van Harvard en de auteur van de ondertussen beruchte Google-memo reeds de kop gekost. Die gevoeligheid is begrijpelijk: vrouwen zijn eeuwenlang onder de knoet gehouden en behandeld als tweederangsburgers op grond van wetenschappelijke nonsens als zouden vrouwen intellectueel inferieur zijn. In dat opzicht is het feminisme en de emancipatie van de vrouw iets waar we in het Westen best trost mogen op zijn – een strijd die, gezien het alomtegenwoordige seksisme, loonkloven en glazen plafonds allerhande, nog lang niet gestreden is. Geslacht vs. gender

“Geslacht” en “gender” worden vaak door elkaar gebUit onderzoek van het Britse Institution of Engineer- ruikt, maar zijn allerminst synoniemen. Geslacht vering and Technology bleek dat ‘STEM’-gerelateerd wijst naar biologische verschillen tussen man en vrouw speelgoed (STEM staat voor Science, Technology, (chromosomen, hormonen, voortplantingsorganen, Engineering en Mathematics), zoals bijvoorbeeld etc.) terwijl gender duidt op de maatschappelijke en culLego of K-Nex, tot driemaal meer gericht worden op turele percepties van de man-vrouw relatie. Het geslacht jongens dan meisjes. De link met ondervertegen- staat bij iedereen vast (elke baby wordt als jongen of woordiging van vrouwen in pakweg de IT-sector is meisje geboren), gender kan daarentegen evolueren. dan ook vlug gemaakt. Problematisch is dat de Pano-reporters lijken te hinten op het feit dat gender- Vanuit dat oogpunt lijkt de Pano-reportage op het specifiek speelgoed daar de doorslaggevende oor- eerste zicht redelijk onschuldig. We kunnen speelzaak van is. De waarheid is een stuk genuanceerder. goedreclame die steevast meisjes achter het kookfornuis postuleert terecht ervaren als achterhaald. 22

Speelgoedketens zoals DreamLand namen reeds enkele maatregelen om genderstereotiepen te vermijden. Zo zijn de verpakkingen van veel huishoudelijke speelgoeditems ontdaan van elke referentie aan gender. De marketing verantwoordelijke van DreamLand haalde echter de schouders op bij de vraag of ze ooit naar volledige genderneutraliteit willen evolueren. Kind noch ouder is daar volgens hem vragende partij voor. Het Zweeds model Op naar gidsland Zweden moeten ze bij Pano gedacht hebben. Het land wordt door velen geprezen als het summum van gendergelijkheid. Genderneutrale kindercatalogi zijn voor Zweedse speelgoedwinkels geen optie, maar een wettelijke verplichting. Het genderactivisme lijkt er echter compleet ontspoord. Enkele jaren terug lanceerde een feministische politieke partij een wetsvoorstel om mannen verplicht al zittend te urineren. Uit egalitaire en hygiënische overwegingen. Ook

werd een “man-taks” voorgesteld, te worden geïnd bij mannen om de onrechtvaardigheden in het verleden begaan door hun geslacht recht te zetten. In 2015 werd het genderneutrale voornaamwoord “hen” geofficialiseerd ter vervanging van hij (“han”) en zij (“hon”). In Zweden stelt het nationale leerplan dat “[…] kleuterscholen traditionele genderpatronen moeten doorbreken […] door jongens en meisjes dezelfde kansen te geven om vaardigheden en interesses op te doen wars van stereotiepe genderrollen.” Egalia, een kleuterschool in Stockholm, staat in het teken van de totale bevrijding van kinderen van traditionele genderrollen. In Egalia zijn er geen jongens en meisjes, enkel “vriendjes”. Genderspecifiek speelgoed werd verbannen en stereotiepe sprookjes genre Sneeuwwitje gingen voor de bijl. Ook schafte een andere kleuterschool de klassieke speeltijd af omdat achterhaalde genderrollen, hiërarchie en exclusie net tijdens de speeltijd ontstaan.

Dat biologie wel degelijk een niet te onderschatten rol speelt in gedragingen en preferenties van kinderen, tonen verscheidene gerenommeerde onderzoeken aan.

Zoals de geschiedenis ons leert staat “bevrijding” ook hier synoniem voor dwingelandij waarbij sociale wetenschappers (lees: genderactivistische pedagogen) vrij spel krijgen om de samenleving (lees: het klaslokaal) naar believen te moduleren volgens een pregedefinieerde en politiek gekleurde finaliteit: de complete negatie van het onderscheid tussen man en vrouw.

De onderbelichting van de rol van biologie in gedrag en levenskeuzes – er zijn boekenkasten vol literatuur over – is echter zeer problematisch. Professor Diane Halpern, voormalig voorzitster van de American Psychological Assocation, stelt dat de literatuur over sekseverschillen vol staat met inconsistente conclusies, tegenstrijdige theorieën en emotioneel geladen vaststellingen die niet gestoeld zijn op geVoor Karlien Dhondt, kinderpsychiater verbonden degen wetenschappelijk onderzoek. Ze geeft toe dat aan het Universitair Ziekenhuis Gent, gaat het Zweeds socialisering een rol speelt, maar ook dat biologische model veel te ver: “De ontkenning dat je jongen of sekseverschillen onze gedragingen in grote mate bepmeisje bent is voor kinderen heel beangstigend. Bij alen. Nature en nurture sluiten elkaar dus niet uit. de ontwikkeling van een kind is het belangrijk dat hij of zij een onderscheid leert maken tussen fantasie en Dat biologie wel degelijk een niet te onderschatten rol realiteit. Wanneer iemand vaststelt dat hij een jon- speelt in gedragingen en preferenties van kinderen, gen is maar eigenlijk een meisje zou willen zijn, dan tonen verscheidene gerenommeerde onderzoeken aan: gaat hij daarover fantaseren. Op zich is daar niets mis mee. Maar dat is nog iets anders dan te ontken- (1) De speelgoedpreferenties van resusaapjes (niet nen dat er een geslacht is. Kinderen hebben duideli- gesocialiseerd door de mens) lopen parallel met die jkheid nodig. Dat is essentieel in de ontwikkeling.” van jonge kinderen (wel gesocialiseerd). Jongensapen toonden tijdens een onderzoek veel meer interWorden kinderen tabula rasa geboren? esse in ballen en auto’s in vergelijking met meisjesapen, ondanks het feit ze niet onderworpen zijn “Paniekzaaierij” hoor ik u zeggen. Het is inderdaad aan reclame, ouderlijke invloed of peer pressure. zo dat we in de Lage Landen nog niet zijn afgegleden naar dergelijke genderneutrale waanzin waarbij “spe- (2) Een ander onderzoek stelde vast dat vrouwelicialisten” scholen, gezinnen en speelgoedwinkels jke resusaapjes die prenataal bloot werden gesteld tot in het extreme micromanagen en penaliseren. aan mannelijke hormonen ruwer, stoeierig gedrag vertoonden dan hun vrouwelijke soortgenoten die Voor alle duidelijkheid: we moeten ouders aanmoedi- niet waren blootgesteld aan het mannelijk hormoon. gen een breed gamma aan speelgoed ter beschikking te stellen van hun kroost en met een open geest naar (3) Een studie van University College London toont aan evoluerende genderpatronen kijken. Toch navigeren dat kinderen (sommigen slechts 9 maanden oud) reeds we in deze discussie op een hellend vlak. De aspiraties vanaf zeer jongen leeftijd sterk aangetrokken zijn tot genvan sommige sociale wetenschappers om de grillen van derspecifiek speelgoed, een leeftijd waarop kinderen moeder natuur de baas te kunnen, kent geen grenzen. te jong zijn om “geïnfecteerd” te worden door genderstereotypen. De kinderen werden een genderneutrale De idee dat kinderen als een quasi onbeschreven kookpot in hun handjes gedrukt. Wanneer ze alleen blad worden geboren en de samenleving hen imper- gelaten werden, tilden de jongetjes de pot om, sleepten atief in een mannelijke of vrouwelijke richting duwt, ze het over vloer en maakte zen autogeluiden. Meisjes is immers wijdverspreid in veel academische kringen. daarentegen vormden de pot om tot een poppenhuis. 24

Dingen vs. Mensen Hoe verklaren we dan de hardnekkige genderkloof in bepaalde beroepssectoren? Harvard-professor Steven Pinker duidt aan dat mannen en vrouwen bijvoorbeeld evenveel aanleg voor wiskunde bezitten, maar dat mannen gemiddeld beter zijn in mechanisch redeneren, terwijl vrouwen over het algemeen beter presteren in het verbaalredeneren. De toevoegingen “over het algemeen” en “gemiddeld” zijn niet toevallig, het is niet omdat mannen over het algemeen groter zijn dan vrouwen, dat daarom elke man groter is dan elke vrouw. Er is een gigantische hoeveelheid aan data die toont dat mannen meer interesse hebben in fysiek objecten, terwijl vrouwen meer interesse tonen in mensen. Dit helpt te verklaren waarom vrouwen met hun mathematische vaardigheden vaker in het onderwijs terechtkomen en mannen eerder verkiezen om pakweg in de IT-sector aan de slag gaan. Dat vrouwen in de academische wereld bijvoorbeeld vaker opteren voor antropologie en mannen voor computerwetenschappen, hoeft dan ook niet te verbazen.

gemiddeld meer interesse in fysieke objecten), maar ook met discriminatie. Zo staat Silicon Valley bijvoorbeeld gekend voor haar wijdverspreid seksisme. Toch, stelt professor Pinker, is ook de richting van de causaliteit belangrijk. Te vaak wordt aangenomen dat wanneer een sekseafhankelijk verschil zich voordoet (“meer mannen dan vrouwen zijn werkzaam in de IT-sector”), dit verschil enkel wordt veroorzaakt door een verschil in genderverwachtingen tussen mannen en vrouwen, terwijl de redenering evengoed omgedraaid kan worden: genderstereotiepen weerspiegelen werkelijke verschillen en preferenties, eerder dan ze te veroorzaken. Daarom dat de ondertoon in het debat over genderneutraliteit ietwat fout zit. Er wordt beweerd dat, willen mannen en vrouwen écht gelijk zijn, we in zoveel mogelijk beroepscategorieën naar genderpariteit (een 50-50 verhouding) moeten streven. Ze verwarren gelijkheid met uniformiteit.

De levenswandel van mannen en vrouwen hoeven helemaal niet 100% te overlappen, zolang beide maar naar waarde geschat worden en we diegene die Stereotiepen zijn niet noodzakelijk een probleem buiten de lijntjes kleuren niet stigmatiseren. Echte gendergelijkheid behelst het optreden tegen discrimHet is absoluut zo dat vrouwen vaak wegblijven inatie en seksisme, het slopen van barrières en het van bepaalde sectoren omdat ze als mannenbas- gezond, organisch omgaan met veranderende gendertions worden aanzien. Dat mannen in die sectoren rollen, niet het top-down opdringen van genderneueen overwicht hebben, heeft uiteraard niet enkel te traliteit. Het ontkent de essentiële verschillen tussen maken met preferenties (zie eerder: mannen tonen man en vrouw en er is simpelweg geen vraag naar.

Vince Liégeois Hoofdredacteur LVSV Gent

Visie

Pleidooi voor het modern nihilisme Vince Liégeois Hoofdredacteur, student Duits-Italiaans en Nietzsche-specialist Vince Liégeois poogt een oplossing te vinden voor het populisme in onze samenleving. Deze oplossing denkt hij te vinden in het nihilisme en de filosofie van Nietzsche. Hij bespreekt concreet waarom en hoe dit nihilisme de oplossing kan zijn. In de eerste Neohumanisme van dit jaar (Neo 1, 82) verwees voorzitter Mats Cuvelier in een tekst over populisme naar de postmodernistische gedachten van onder meer Michel Foucault en Jacques Derrida om het maatschappelijke post-truthfenomeen te verklaren en te verduidelijken. Mats slaagt er echter – en dat is zeer begrijpelijk – niet in om een antwoord op deze actuele problematiek te bieden. Mats refereerde in zijn tekst ook al kort naar Nietzsche en zijn idee dat er geen absolute waarheden bestaan en dat we de werkelijkheid gewoon in interpretaties waarnemen. Uit deze idee van Nietzsche is dan later de filosofische stroming van het “modern” nihilisme voortgekomen. Het mag misschien een beetje een contradictie lijken met de tekst en de these van Mats, maar volgens mij is juist dit “modern” nihilisme de manier om het populisme en conformisme te bestrijden.

enkel in interpretaties denken. Ik gebruik duidelijk het woord “absolute waarheid” en niet gewoon “waarheid”, daar het mijn persoonlijke mening is – en daar kom ik zo meteen in deze tekst wel op terug – dat nihilisten nog steeds wel hun eigen niet-absolute waarheden hebben. Het is ook belangrijk om te beseffen dat het begrip “waarheid” bij nihilisten een sociaal begrip is – dat heet, hoe de bevolking met kennis omgaat en naar de wereld kijkt – en geen wetenschappelijke term.

Een bekend voorbeeld bij Nietzsche is het begrip “cultuur”: er is geen natuurwet die zegt dat iets een cultuur is of niet en je kan “cultuur” ook niet meten. In mijn eerdere tekst over Friedrich Nietzsche (Neo 1, 82) haalde ik daarbij het voorbeeld aan dat als ik een andere cultuur heb dan een jongen uit Turkije of een meisje uit Kroatië – ik verwijs hierbij nostalgisch naar een aantal goede erasmusvrienden – moet je opmerken dat die verschillen niet minder groot zijn dan die met mijn grootmoeder. De verschillen met de jongen van Nihilisme quid? Turkije en het meisje van Kroatië zijn dan voornamelijk Wat is “nihilisme” echter? Onder niet-leken heeft het gebaseerd op een geografisch-culturele factor, terwiwoord een nogal negatieve connotatie, daar het gelijk jl de verschillen met mijn grootmoeder eerder diachstaat aan “het ontkennen van elke waarde” en een “de- roon-cultureel van aard zijn. Als je bovendien de verstructief maatschappijbeeld”. Deze definitie is echter schillende talen van de wereld onder de loep neemt, niet (noodzakelijk) waar. Een nihilist – en dan doel ik op zal je ook opmerken dat het merendeel van de talen het modern nihilisme waar ik naar verwijs – is iemand – zoals Indianentalen en praktisch alle Afrikaanse talen die geen absolute waarheid erkent en volgens wie we – het begrip en onderscheid van “cultuur” niet kennen. 26

Een ander voorbeeld dat ik zelf ook gebruikte – en dat het verschil tussen sociale waarheid en wetenschappelijke waarheid op een sublieme manier aantoont – is dat van dinosaurussen. Vandaag de dag kan men aan de hand van wetenschappelijke bewijzen vaststellen dat er ooit dino’s op de wereld rondliepen, dat is een wetenschappelijk absolute waarheid. Maar niet iedereen erkent deze waarheid: in verschillende landen van de wereld en voor verschillende religies is dit pure fictie en het is historisch gezien ook maar vrij recent dat dit een wetenschappelijke waarheid is. Dit toont aan dat een wetenschappelijke waarheid sociaal gesproken echter relatief is.

dat reeds bestond voor Nietzsche ofwel het traditioneel nihilisme, waarbij men inderdaad geen waarden erkent, en het nihilisme van Nietzsche zelf dat wij hier als “modern” nihilisme bespreken, waarbij men geen waarheden erkent. Ikzelf – en vele literatuurwetenschappers en filosofen zijn dezelfde mening toegedaan – geloof echter dat deze tweedeling foutief is, want – zo luidt de redenering – iemand die geen waarheden erkent kan ook geen waarden hebben of voorstaan, want elke waarde is per definitie ook een waarheid.

Het beeld dat men tegenwoordig schetst is een rechte die gelijkloopt aan jouw beeld van de waarheid: links staan dan de neo-nihilisten (ook wel seminihilisten of romantisch nihilisten genaamd), die op zoek zijn naar de Modern nihilisme vs. Klassiek nihilisme waarheid, zij het vanuit wetenschappelijk, filosofisch of In de filosofische wereld onderscheidt men echter literair standpunt, en uiterst rechts staan dan degenen twee verschillende soorten nihilisme: het nihilisme die de waarheid echt verwerpen en noch in waarheden

Het is belangrijk om te beseffen dat het begrip “waarheid” bij nihilisten een sociaal begrip is – dat heet, hoe de bevolking met kennis omgaat en naar de wereld kijkt – en geen wetenschappelijke term. noch in waarden geloven. Dit is echter wel het kleinste groepje en mijn inziens geloven echt heel weinig mensen hierin. Daartussen vind je dan onder meer zij die aanvaarden dat wij de werkelijkheid enkel interpreteren en dat waarheid een sociale en historische variabele is.

volgde en wat hij ook wetenschappelijk wist aan te tonen. Een bekend citaat van hem luidt: “De limieten van mijn taal zijn de limieten van mijn wereld.”

Deze modernisten verzetten zich tegen het naturalisme en expressionisme, die enkel de zichtbare werkeDe Wiener Moderne lijkheid weergaven en die zochten naar een waarheid met het idee dat er een absolute waarheid was die Voor mijn stelling is het cruciaal dat het “nihilisme” te beschrijven en te begrijpen was. De auteurs van waar ik over spreek niet alle waarheid volledig ver- de Moderne probeerden echter alle verschillende werpt en nog wel waarden erkent. Hiervoor zal ik lagen van de werkelijkheid en de mens bloot te legeen analyse maken van de Wiener Moderne, soms gen, zoals de psychologische met auteurs als Arthur ook Jung Wien genaamd (hoewel dit echter foutief Schnitzler en Sigmund Freud, of onze waarneming is, gezien Jung Wien eigenlijk een specifieke groep van de werkelijkheid aan de hand van de taal, met schrijvers binnen de Wiener Moderne is), die Claudio auteurs als Hugo von Hofmannsthal en Karl Kraus. AnMagris het “laboratorium van het moderne nihilisme” dere bekende auteurs van deze stroming zijn Robert noemt (“Das Laboratorium des modernen Nihilismus”). Musil – die de utopische roman De man zonder eigenschappen schreef – en Stefan Zweig, wiens bekendste Deze literaire periode duurde ongeveer van rond de werk de nostalgische novelle De wereld van gisteren is. eeuwwisseling (1900) tot het einde de Eerste Wereldoorlog, oftewel het einde van de Habsburgse Monar- Claudio Magris ziet de periode van de Wiener Modchie en de destijdse Oostenrijkse cultuur. Critici van deze erne ook als een cultuurcrisis, en dat ziet je ook in periode beschrijven haar ook wel eens als het toppunt de verschillende werken van deze tijd: de seksuele van het Oostenrijkse decadentisme, daar alle auteurs crisis bij Freud, de familiecrisis bij Schnitzler, de perwel veel schreven maar niet met concrete oplossin- soonlijkheidscrisis bij Musil en Zweig en de taalcrigen kwamen voor de problemen die ze verwoordden. sis bij Hofmannsthal. Maar, zegt Magris, elke crisis is Tezamen met het avant-gardisme kan met deze peri- niet alleen een crisis maar ook een kans (“Jede Krise ode als het begin van het modernisme beschouwen. ist nicht nur eine Krise, sondern eine Chance”). Daarmee bedoelt hij dat de auteurs in deze crisis op zoek Die Wiener Moderne was zoals u al kon raden sterk kunnen en moeten gaan naar antwoorden. Herbeïnvloedt door de filosofie van Nietzsche en zijn mann Broch zegt in zijn boek Hofmannsthal und nihilisme. Hermann Bahr – één van de prominen- seine Zeit echter dat de auteurs hier niet in slagen en te figuren van deze stroming – putte ook uit het im- – door de vele problemen die ze echter zelf aanbrenpressionisme inspiratie voor zijn nihilistisch mens- gen – zo tezamen met hun cultuur ten onder gaan. beeld, daar hierin kleuren en lichtinval een grote rol speelden en hij van mening was dat wij de werkeli- Al deze crisissen zijn waardecrisissen, die – vanuit jkheid ook maar waarnemen zoals we ze zien of er- hun nihilistische standpunt – ook problemen met de varen. Een andere filosoof die belangrijk was voor de waarheid impliceren. Bij Freud en Schnitzler wordt Wiener Moderne was Ludwig Wittgenstein, die in de zwaar gebroken met de waarde van kuisheid. Famtaal een middel zag om de werkelijkheid in te delen, ilie en de familiale orde is geen absolute waarde waarmee hij ook de mening en theorie van Nietzsche meer voor Schnitzler, Ulrich – de hoofdpersoon uit 28

De man zonder eigenschappen – heeft wel veel ideeën, isten – om deze term te blijven gebruiken – niet zomaar doet er niets mee en de taal van de literatuur zeer waarden of waarheden verwerpen, als wel op draagt geen betekenis meer volgens Hofmannsthal. zoek zijn naar nieuwe of andere mogelijke waarheden en zowel waarheid als waarden in twijfel durven trekAls we dit gaan analyseren zien we echter dat de ken, wat de auteurs van de Wiener Moderne mijn waarden die zij in twijfel trekken niet noodzakelijk al- inziens toch een aantal keer terecht gedaan hebben. tijd perfecte of logische waarden zijn, en dat de waar- Voor mij is daarom ook de conclusie van Hermann heden die ze verwerpen nooit absolute waarheden zijn Broch verkeerd. De Weense modernisten zoeken wel geweest. Kuisheid is – mijn inziens alleszins – in heel naar oplossingen, maar vinden deze niet noodzakeveel situaties absoluut een waarde, maar dat betekent lijk en zowel het maatschappelijke als politieke landniet dat je niet kan fantaseren over seks of dergeli- schap slaagden er niet in om hen hierin te volgen. jke of met je partner nieuwe zaken kan uitproberen. Familie is een waarde, maar dat betekent niet dat je Nihilisme vs. Populisme er vrede mee kan nemen dat een vader zijn dochter slaagt, of dat een thuissituatie helemaal fout is. De Maar ik hoor uw kritische stem al bovenkomen: mens is niet perfect of zonder fouten, enkel indien je hoe kan dit nihilisme, dat geen waarheden erkent dat als samenleving realiseert kun je als samenleving en geen methodologie heeft, het populisme beevolueren en literatuur moet zichzelf in twijfel kunnen strijden, waarin alles dat ook maar simpel en lotrekken, anders verliest ze inderdaad haar waarde! gisch lijkt en iemands eigen argumentatie van pas komt voor waar of onwaar wordt aangezien? Alles wat zij in twijfel trekken heeft dus inderdaad een goede rede, en deze beweging staat zelfs aan Laat mij direct herhalen dat als ik het woord “nihilde wieg van een aantal wetenschappen en weten- isme” gebruik ik niet doel op mensen die geen waarschappelijke stromingen, zoals de psychoanalyse heid of waarde erkennen, als wel mensen die deze van Freud en de elementenleer van Ernst Mach. Uit- wanneer nodig in twijfel durven trekken en ze kritisch eraard, niet alles wat Freud zegt klopt en een aantal durven onderzoeken. Voor mij is elke wetenschapper van zijn ideeën zijn vandaag als onwetenschappelijk en elke academicus daarom ook een beetje nihilist, afgedaan; niet alles wat we doen komt voort uit onze waarmee ik weeral verwijs naar de termen neo-nidrang naar seks (hoewel, als ik soms naar Tempta- hilisme en seminihilisme: elke wetenschapper zoekt tion Island kijk begin ik toch serieus freudiaans naar naar de waarheid, zoekt naar kennis en trekt de waarde wereld te kijken) maar een aantal van zijn ideeën heid of bewering van een hypothese en/of andere blijven vandaag de dag nog altijd overeind staan. wetenschapper in twijfel en zal ook – zo is de huidige wetenschappelijke traditie toch – proberen die waarAl deze auteurs erkennen ook nog steeds een zekere heid zo goed en zo sterk mogelijk te onderbouwen en waarheid. Filosofisch gesproken kun je ook nooit zeggen aan alle tegenargumenten toetsen. Vandaar ook dat dat dat niet zo is: elk woord dat in een boek staat is bij in de huidige wetenschappelijke traditie retoriek een wijze van spreken ook een waarheid, zij het alleen maar zeer belangrijke plaats inneemt en het motto van onze een lexicale of grammatische waarheid. Als je hun boek- universiteit het volgende is: “the next big thing will be en leest zal je zien dat er heel veel wetenschappelijke en a lot of small things.” Als studenten en wetenschapsociale fenomenen zijn die wel overeind blijven staan. pers zullen we niet direct met baanbrekende feiten aankomen, maar we helpen wel om deze te bereiken. Voor mij toont dit dan ook aan dat “moderne” nihil-

Iemand die geen waarheden erkent kan ook geen waarden hebben of voorstaan, want elke waarde is per definitie ook een waarheid.

Oké, zult u zeggen, maar hoe kunnen mensen die de waarheid in twijfel trekken het postmodernistisch waarheidsprobleem oplossen? Liggen zij niet mee aan de oorzaak van dat probleem en zijn zij ook geen populisten? Om deze vragen te beantwoorden lijkt het mij allereerst nodig uit te leggen welke positie het nihilisme in het huidige maatschappelijke debat inneemt. Vandaag de dag is er niemand die zichzelf nog als “nihilist” of “modern nihilist” bestempelt, mensen die de waarheid erkennen of het waarheidsidee van Nietzsche aanhangen zullen zich vandaag de dag eerder als “postmodernist” bestempelen, dat al dan wel of niet overeenkomt met de stroming van Foucault en Derrida. Het idee van Nietzsche zelf is echter nog wel sterk aanwezig in de populaire cultuur – zoals reeds aangehaald in de vorige tekst over Nietzsche – en is één van de leidinggevende kenmerken in de modernistische en postmodernistische kunststromingen en ook veel modernistische filosofieën baseren zich hierop. 30

Laat ons eerst twee filmvoorbeelden en één literair voorbeeld in beschouwing nemen. Mijn filmvoorbeelden zijn The Truman Show en The Matrix. Beide films dragen het idee uit dat de werkelijkheid uit meer bestaat dan enkel datgene dat wij waarnemen en in het geval van The Matrix zelfs op wetenschappelijke manier kunnen onderzoeken. In The Truman Show – dat eigenlijk meer vanuit Plato’s Grot geïnterpreteerd wordt dan vanuit het nihilisme – leeft het hoofdpersonage in een veel kleinere wereld dan de echte wereld. Deze wereld draait volledig om hem en hij wordt hierbij dag en nacht in de gaten gehouden, hij zit gevangen in een niet-reële werkelijkheid (Cf. de Grot van Plato), hoewel hij later wel weet te ontsnappen. In The Matrix leeft heel de wereld echter in een werkelijkheid die ze niet kunnen controleren en die anders is dan ze denken. Beide films spelen duidelijk met het werkelijkheidsidee en zijn – zoals de idee van leven na de dood of de idee dat er een God zou bestaan – allebei noch te bewijzen noch te weerleggen.

Het literair voorbeeld dat ik daarentegen zou willen aanhalen draait om de grens tussen realiteit en fantasie, en hoe kinderen deze op een andere manier – met dus ook een andere grens – kunnen waarnemen. Ik spreek hierbij over Bridge to Terabithia van Katherine Paterson, dat ook verfilmd is geweest. De twee hoofdpersonages in dit boek, Jesse en Leslie, creëren een fantasiewereld in een bos in de nabije omgeving. Alles in deze fantasiewereld is gebaseerd op het werkelijke leven: de trol van het bos lijkt verdacht veel op de pestkop van school en de angst voor de boosaardige ruiter in het bos is eigenlijk de angst van Jesse om zijn vader (en dus ook zijn familie) teleur te stellen. Hoewel men eerder geneigd is dit verhaal te interpreteren vanuit de psychoanalyse van Freud of Jung, toont ook dit verhaal dat hetgeen wij als werkelijkheid interpreteren volledig van het individu zelf afhangt, net als zijn of haar waarheidsinterpretatie. De filosofische ideeën gebaseerd op het waarheidsidee van Nietzsche hebben vooral te maken met waarneming en werkelijkheid. Er zijn gewoon te veel filosofen die de afgelopen eeuw met verschillende theorieën en kwesties over waarheid, werkelijkheid en waarnemingen (mooie alliteratie) naar buiten zijn gekomen. Een bekende theorie is bijvoorbeeld de “5 minuten hypothese”; de idee dat de wereld waarin wij leven slechts 5 minuten geleden geschapen is, dit samen met al onze eerdere herinneringen en de wereldgeschiedenis. Een gelijkaardige theorie is de “egowereld”, volgens welke de wereld slechts om jezelf draait – in dit geval dus rond mij, Vince Liégeois – en waarin alle andere personen slechts acteurs zijn die geen persoonlijkheid en misschien zelfs geen leven hebben. Deze theorie gelijkt – zoals u waarschijnlijk al opgemerkt zult hebben – heel hard The Truman Show. De scepticus zegt dat je beide theorieën nooit kan uitsluiten, zelfs niet vanuit wetenschappelijk oogpunt, dit probleem (met name dat we niet weten in welke werkelijkheid we eigenlijk leven) noemt men ook wel eens de nihilistische paradox.

en/of gaan kijken. Dit nihilisme is echter – of het moest onbewust zijn – totaal afwezig in het maatschappelijke debat, en dat is het eerste probleem. Het tweede probleem is dat al deze ideeën niet onder het nihilisme vallen, maar vaak gewoon daarop gebaseerde ideeën zijn of van (post)modernistische aard. Dus, het nihilisme moet opnieuw relevant gemaakt worden, het “modern” nihilisme moet terug modern en actueel worden. Hoe dan, en wat is dit “übermoderne” nihilisme? Voor mij is dat allereerst het nihilisme van de Wiener Moderne en niet het postmodernisme dat we vandaag de dag (weer) in het maatschappelijke debat zien opduiken. Als men het nihilisme wil restylen moet men echter ook leren uit de fouten van de Wiener Moderne: hoewel ze inderdaad vele lagen van de waarheid/werkelijkheid wisten bloot te leggen, slaagden ze er niet in een morele lijn te vinden of enige moraal te kunnen verantwoorden en hoewel ze aan de basis lagen van nieuwe wetenschappelijke stromingen ontbrak enige methodologische of retorische verantwoording en waren ze dus niet wetenschappelijk en niet kritisch genoeg. Het “nieuwe nihilisme” – dat we vanaf dit punt zo zullen noemen - moet in mijn ogen aan de volgende 4 kenmerken voldoen: (1) het moet gebaseerd zijn op het modern nihilisme van Nietzsche en de Wiener Moderne, (2) ze moet in de complexiteit van kennis, waarheid en werkelijkheid geloven en op zoek willen gaan naar een mogelijke of waarschijnlijke waarheid, (3) ze moet kritisch denken en wetenschappelijkheid voorstaan en (4) ze moet kennis willen verspreiden en de bevolking willen onderwijzen. Het “nieuwe nihilisme” In de vier voorgaande punten liggen voor mij ook de vier redenen waarom het nihilisme de beste oplossing biedt tegen het populisme en de ignorante samenleving. Daarom bespreek ik hieronder alle 4 punten met betrekking tot het huidige waarheidsprobleem.

De invloed van het nihilisme en van Nietzsche in het huidige filosofische en literaire debat zijn duidelijk, bijna ie- (1) “Het nihilisme moet gebaseerd zijn op het moddere film die je vandaag de dag ziet en ieder boek dat je ern nihilisme van Nietzsche en de Wiener Moderne”: leest speelt met het idee van anders naar dingen kijken hiermee doel ik op het feit dat ik echt wel over nihil31

Een kritische kijk op de wereld is noodzakelijk, niet alleen voor zij die de wereld willen verbeteren, maar voor eenieder die in deze wereld wil leven. isme spreek en niet over postmodernisme, waarbij de grens tussen werkelijkheid en verzinsels niet meer te herstellen valt. Dit modern nihilisme was een goede aanzet voor een kritisch wereldbeeld en poogde inderdaad een heel aantal maatschappelijke problemen op te lossen. Verder is de idee dat de werkelijkheid alleen maar datgene is dat we er van maken voor mij van het allergrootste belang om de maatschappij en haar problemen te kunnen begrijpen en te kunnen oplossen. (2) “Ze moet in de complexiteit van kennis, waarheid en werkelijkheid geloven en op zoek willen gaan naar een mogelijke of waarschijnlijke waarheid”: dit gaat eigenlijk rechtstreeks verder op de laatste zin van de vorige paragraaf; we moeten kunnen aanvaarden dat we niet alles in één keer kunnen begrijpen en niet alle problemen even makkelijk en/of logisch op te lossen zijn. Dit is voor mij ook het grootste probleem van onze huidige samenleving: te vaak gaat men ervan uit dat de waarheid logisch en gemakkelijk is, en maar al te vaak stelt men zich niet open voor nieuwe kennis, andere argumenten en dergelijke, waardoor de algemene kennis van onze samenleving bijzonder laag blijft (bij (4) kom ik hier ook op terug). Dit probleem stel ik graag voor aan de hand van de volgende vierhoek: Buitenvak (gecompliceerde onbekende kennis) Tussenvak (begrijpbare onbekende kennis) Binnenvak (Persoonlijke kennis)

In het “binnenvak” vind je de kennis van één specifieke persoon. In het “tussenvak” zit dan alle kennis die de persoon in kwestie min of meer kan of wil begrijpen en in het “buitenvak” zit de kennis die de persoon niet (direct) kan of wil begrijpen. Het probleem is simpel, wanneer je aan een persoon (jouw visie over) een maatschappelijk probleem wil uitleggen of dit wil duiden en zij dit niet direct kunnen begrijpen of verwerken, reageren veel personen vaak ongeïnteresseerd of doen ze jouw uitleg als vergezocht af. Dit maakt dat de bevolking over het algemeen ignorant is voor kennis en in stereotypen en misvattingen blijft leven. De bevolking slaagt er niet in om de “buitenkennis” te begrijpen en blijft slecht geïnformeerd achter. (Men moet opmerken dat deze driedeling natuurlijk ook van toepassing is in situaties met personen die wel geïnteresseerd zijn, zij het dan dat deze driedeling veroorzaakt wordt door een verschillende basiskennis. Stel dat Mats – u weet, mijn favoriete voorbeeldpersoon – mij iets gecompliceerd over arbeidsrecht wil uitleggen of ik hem vergevorderde taalkundige materie wil uitleggen, moeten wij onze uitleg aanpassen aan elkaar en accepteren dat het eventueel mogelijk is dat de ander de uitleg niet direct zal begrijpen en dus niet in het “buitenvak” zal geraken.) Ik vind dit bovendien ook een mooie vorm van zelfreflectie voor ons, ook wij moeten niet in de eerste plaats het liberalisme of de idee van vrijheid dienen, maar wij moeten als studenten en als studentenvereniging naar de waarheid zoeken en haar proberen te begrijpen. Naar mijn mening is het liberalisme – als in het liberalisme dat wij aanhangen en beoefenen – een ideologie die een kritische en wetenschappelijke kijk naar de wereld mogelijk maakt, zonder taboes en/of censuur. We moeten dit echter nog beter durven doen: we moeten kritisch naar de vrije markt kijken en de nadelen van vrijheid en indien we geen “liberale” oplossingen vinden moeten we ook durven kijken naar andere mogelijke oplossingen, indien we dit niet doen is het liberal-

isme geen filosofie meer maar een dogmatische religie. (3) “Ze moet kritisch denken en wetenschappelijkheid voorstaan”: Alweer gelijkt deze zin op de voorgaande paragrafen. Het is van het grootste belang dat de bevolking kritisch leert denken en kritisch met nieuwe informatie leert omgaan, de woordgroepen “horen zeggen van”, “volgens mij” en “ik heb gehoord dat” zijn slechts enkele van de zovele symptomen van hoe simpel er in onze maatschappij met kennis en argumentatie wordt omgegaan. Niet elke burger moet een wetenschapper of wandelende encyclopedie zijn, maar een kritische kijk op de wereld is noodzakelijk, niet alleen voor zij die de wereld willen verbeteren, maar voor eenieder die erin wil leven. Wetenschappelijkheid is voor mij ook een cruciaal begrip hierbij, de verspreiding van vooroordelen en ideaalbeelden heeft het maatschappelijke debat al meer dan genoeg problemen bezorgd. Wetenschappelijk onderbouwde argumenten moeten de fundamenten vormen van het politieke debat en geen persoonlijke interesses of kiezerlokaas. Vergeet nooit dat vliegtuigen, koelkasten, Ipads, auto’s, fietsen of eender welk ander technisch, elektrisch of mechanisch voorwerp noch uit de Staat noch uit het kapitalisme voortkomen, maar uit de wetenschap.

zou moeten staan aan de kennis en interesses van il popolo (armste groep van de bevolking, zonder educatie, voornamelijk analfabeten en zonder ook maar een greintje van subtiliteit). Deze bevolkingslaag is gelukkig amper nog aanwezig in onze samenleving, maar het lijkt mij sowieso gevaarlijk om ons onderwijssysteem aan te passen aan de onderste intellectuele en/ of socio-economische lagen van onze samenleving. Ik heb geen zin – om nu even zeer kort door de bocht te gaan – om papers of artikels te moeten schrijven over bier, voetbal en boerenfuiven. We hebben nood aan een kritisch en correct onderwijssysteem, een kritische berichtgeving – dat er mijn inziens niet is – en een nieuwe kritisch-wetenschappelijke stroming in het maatschappelijke debat, wie weet zelfs het “nieuwe nihilisme”. Quo vadet “nieuw nihilisme”?

Naar waar gaat het nieuw nihilisme en hoe moet men dit verspreiden? Het is niet mijn bedoeling of idee om “nihilisme” verplicht aan te leren op school. Ik beschouw het nihilisme persoonlijk als een interessante en leerrijke filosofie, maar dat is ten eerste een persoonlijk standpunt, en ten tweede vind ik dat ook van andere filosofieën zoals het neoplatonisme, utilitarisme, epicurisme etc.. Het is zelfs nefast om iets als nihilisme verplicht als vak te geven binnen het onderwijs (hoewel ik wel vind dat Nietzsche toch zou moeten kaderen (4) “Ze moet kennis willen verspreiden en de bevolk- in een vak als levensbeschouwing en zeker binnen Huing willen onderwijzen”: de meest logische oplossing mane Wetenschappen), een welbepaalde filosofie vervoor het kennisprobleem onder de bevolking is natu- plichten als schoolvak verschilt in wezen niets van een urlijk om haar te willen onderwijzen. Als LVSV passen staatsreligie en dit is dus absoluut niet de oplossing. we perfect in dit kader: meer dan onze ideologie uit te dragen nemen we de taak op ons om de mede- Buiten het nihilisme – of misschien beter verwoord de student en medeburger te onderwijzen, met lezin- “filosofie van Nietzsche” – in een aantal lessen op te gen, debatten en artikels in ons studententijdschrift. nemen, lijkt een hervorming van het schoolsysteem mij een absolute noodzaak. Hoe men dit moet herDe Italiaans-communistische filosoof Gramsci geloofde vormen is uiteraard een moeilijke vraag die veel modat het educatieve en wetenschappelijke debat gelijk gelijke antwoorden heeft. Het is al langer duidelijk

We moeten kritisch naar de vrije markt kijken en indien we geen “liberale” oplossingen vinden moeten we ook durven kijken naar andere mogelijke oplossingen, indien we dit niet doen is het liberalisme geen filosofie meer maar een dogmatische religie. 33

dat het Vlaamse onderwijssysteem aan waarde inboet tegenover andere onderwijssystemen in de wereld. Hoewel we een aantal jaar geleden het 3e beste onderwijssysteem van Europa waren, vallen we nu zelfs buiten de top 10. Daar moet verandering in komen en men probeert dit ook te verbeteren, maar mijn inziens zijn de hervormingen die tot nog toe gebeurd zijn naast de kwestie en in sommige gevallen zelfs contraproductief. Ik beschouw mijzelf niet genoeg onderwijsspecialist om een echt “hervormingsplan” op te stellen waarvan ik bovendien ook zou durven zeggen dat het voor meer kwaliteit zou zorgen. Wel kan ik het grootste probleem – met betrekking tot het onderwerp van dit artikel – kort analyseren: de meeste onderwijshervormingen van de afgelopen 10 jaar zijn gebeurd met het oog om middelbaar onderwijs significant makkelijker te maken en niet kwaliteitsvoller, zonder de kloof met universiteiten en hogescholen in acht te nemen en hierdoor is ook de kloof tussen ASO, TSO, BSO en KSO kleiner geworden. Ik beargumenteer niet dat er een verschillend kennisniveau is of zou moeten zijn tussen deze vier, maar alle vier hebben ze afgelopen jaren wel aan eigenheid ingeboet en algemene eigenschappen verloren door toedoen van een generalisering in (voornamelijk de onderbouw) van het secundair onderwijs.

jke problemen te helpen. Ook privaat onderwijs toont hier niet echt oplossingen voor te hebben. Het is dus zaak naar oplossingen te blijven zoeken en ook om de vergelijking te maken met andere landen. Een zeer interessante casus in dit geval is Finland, waar men vanaf volgend jaar het klassiek systeem van schoolvakken zal afschaffen. Men zal studenten niet langer wiskunde, taal en biologie op een strikt gescheiden manier onderwijzen, maar men zal enkel nog met jaarthema’s werken. Zo gaat men bijvoorbeeld de Tweede Wereldoorlog bestuderen vanuit een niet alleen geschiedkundig maar ook geografisch en wiskundig perspectief. Het is uiteraard afwachten of dit nieuwe systeem daadwerkelijk een verbetering is, maar het is zeker en vast de moeite waard om de vergelijking te maken en voor mij legt dit leerstelsel op een effectieve, semi-nihilistische manier de complexiteit van kennis en de werkelijkheid bloot. Nihilisme en liberalisme

In een andere tekst dit jaar legde ik het begrip filosofie uit met betrekking tot haar literaire definitie, haar betekenis volgens Van Dale en de termen “idee” en “principe”. Met betrekking tot de termen “nihilisme” en “liberalisme”, en dan in het bijzonder hun Verder is het onderwijssysteem ook het slachtoffer ge- verhouding tot elkaar, lijkt het mij echter noodzakeliworden van bureaucratie en moet het de nadelen van jk het woord “filosofie” ook historisch te definiëren. een overheidsinstelling zijn ondervinden: concurrentie tussen verschillende middelbare scholen ontbreekt, Als je gaat kijken naar de verschillende filosofieën en fihet is onmogelijk geworden om het grote aantal stu- losofen die er doorheen de geschiedenis zijn geweest, denten objectief te beoordelen tijdens deliberaties en ga je zien dat deze niet alleen inhoudelijk verschillen zij die meer willen of kunnen studeren krijgen dezelf- maar zich ook met verscheidene onderwerpen bezig de hoeveelheid leerstof als diegenen die minder goed houden. In tegenstelling tot religie en mythologie, meekunnen of studieproblemen hebben. Een mogelijke waarbij alles vanuit God of het bovennatuurlijke wordt oplossing hiervoor zou meer speelruimte voor private verklaard, bestaat er geen filosofie die zich met alle soinvesteringen in onderwijs kunnen zijn, daar deze vaak ciale en natuurlijke verschijnselen in de wereld bezigbeter materiaal hebben en concurrentie bevorderen. houdt en/of dit probeert te verklaren. Je kan dus de verschillende filosofieën – ondanks het feit dat deze inWe moeten hierbij echter opmerken dat we ook houdelijke verschillen hebben – typologisch ondervergeconfronteerd worden met een aantal moeili- delen: ideologieën zoals het marxisme en het socialjk oplosbare problemen: zoals de vraag wat we isme, economische filosofieën zoals het monetarisme moeten doen om kinderen met leerproblemen, en kapitalisme, kennistheorieën zoals de ideeënleer een migratieachtergrond of lichamelijke/geesteli- van Plato, natuurfilosofieën, filosofie over God,… 34

noch liberaal noch nihilistisch zijn dit te beweren – en eenieder moet en kan dit voor zichzelf uitmaken, op voorwaarde dat hij of zij zo bijdraagt aan een betere (en liberale) wereld. Ook ikzelf vul mijn “liberaal mensbeeld” en opvatting van het liberalisme niet louter aan met nihilisme, maar ook met bijvoorbeeld epicurisme en neoplatonisme. Het nihilisme lijkt mij om alle eerder genoemde redenen echter een zeer interIn het verleden hebben meerdere (oud-)bestuursleden essante filosofie om ons wereldbeeld mee aan te vulvaak gesproken over een liberaal mensbeeld en ook ik- len, zo niet aan af te toetsen, en kan aldus volgens mij zelf heb vaak over een “liberale levenswijze” gespro- bijdragen aan een liberale en kritische samenleving. ken. Wat is echter deze liberale levenswijze? Deze manier van leven baseert zich logischerwijze op twee Conclusie grondprincipes van het liberalisme; de persoonlijke vrijheid en de vrijheid van alle andere individuen die je Het nihilisme is duidelijk een interessante filosofie, één niet in gevaar mag brengen. Verder kan je ze aanvullen waarmee we onze eigen filosofie kunnen aanvullen of met andere liberale principes (zoals pleiten voor vrijhe- toch minstens mee vergelijken. Ik geloof persoonliid van meningsuiting) en gedachten van verschillende jk zeer hard dat het nihilisme een mogelijk antwoord liberale filosofen: het optimisme van Popper, de gods- biedt – om het zo nihilistisch mogelijk te verwoorden – diensttolerantie van Spinoza, de rede bij Voltaire etc.. op het populisme en het kennisprobleem in de samenleving. Zaak blijft echter om het “nieuwe nihilisme” – en Het liberalisme blijft echter een ideologie en is geen daarmee kennis in het algemeen – te verspreiden. Met levensfilosofie. Dit houdt in dat men bij een “liberale het LVSV moeten we hier de leiding in nemen: als stulevenswijze” nog een zeer grote speelruimte heeft denten, als filosofen en als docenten. Kennis is macht, voor andere filosofieën. Deze hoeft niet noodzakeli- maar alleen als je deze met anderen kan en wil delen. jk ingenomen te worden door het nihilisme – het zou Het nihilisme kunnen we dan hoofdzakelijk een kennisleer noemen terwijl het liberalisme een ideologie is. Ik zeg hoofdzakelijk, want men kan natuurlijk nog meer opdelingen gaan maken (men kan bijvoorbeeld het liberalisme splitsen in individualisme en kapitalisme volgens sommigen) en ook beargumenteren dat het nihilisme eerder een literaire filosofie is.