Neohumanisme 2 2016-2017

NEOHUMANISME

2e kwartaal 2016-2017 Afzendadres - Verantwoordelijke uitgever Sander Casier Ooststraat 8 Staden Afgiftekantoor Stapelplein Gent 4 edities per jaar P91 11 96

INHOUD

VISIE

6 Slaet opten trommele Bestuur LVSV Gent 1945

22 Het broze evenwicht tussen veiligheid en vrijheid Claude Nijs

8 Hellhole Mathijs Casier

28 Amerikaans buitenlands beleid Sofie Bracke en Dirk Moyaert

11 Over terrorisme Dirk van Heuven

30 Il romanzo delle stragi Pier Paolo Pasolini

13 Terrorisme en regelneverij Jonathan Peck

34 Nathan der Weise Vince Liégeois

17 Een aanslag tegen de vrijheid Pieter Vermeulen 20 Geschiedenismisbruik Boudewijn Bouckaert

VARIA

3 Voorwoord 4 Editoriaal 10 Bestuur 19 Ereleden 24 Lijst Neo-artikels 38 Oud-voorzitter 40 Sponsors

Het Neohumanisme is een forum voor discussie over politiek, economie, filosofie en alles wat binnen de liberale beweging gezegd moet worden. Wie een artikel wil schrijven; neem contact op met redactie@lvsvgent.be!

REDACTIE

Hoofdredacteur Vince Liégeois Redactie: Dries Glorieux Lay-out Vince Liégeois Bas De Haes Mats Cuvelier Michiel Vervliet

2

Sander Casier Voorzitter LVSV Gent

Voorwoord Sander Casier Stilaan focussen de studenten zich met weinig verlangen op de maand januari. De bladeren zijn reeds gevallen en sinterklaas is met zijn ‘roetpieten’ (zucht) terug huiswaarts gekeerd. Al hebben we nu nog enkele (feest)dagen respijt. Een ideaal moment om als vereniging terug te blikken op de afgelopen maanden.

Op het eerste zicht zal het tweede semester daar allesbehalve moeten voor onderdoen. Het politiek secretariaat heeft gezorgd voor een schitterende kalender (zie verder). En het bestuur wil ook van volgend semester een succes maken. Voorlopig is dit alles nog toekomstmuziek. Om uw intellectuele honger toch al iet of wat te stillen nodig ik u graag uit om de voor u liggende Neo te lezen. Het betreft ditmaal een thema-editie. Elke tekst staat in het teken van terrorisme. Diepgang gegarandeerd.

Wat mij betreft is het bilan positief. Het begon met een openingsdebat die ongeveer 600 mensen op de been bracht om Gwendolyn Rutten met John Crombez te zien debatteren. Mensen hadden het er zelf voor over om op de trappen van auditorium E te gaan plaats nemen. Veel leesplezier! Daarna vond een sterk inhoudelijk liberalisme quid plaats. Gevolgd door de internationale spreker Gunther Schnabl en sprekers die meer dan honderd aanwezigen trokken. Teveel om op te noemen dus.

3

Vince Liégeois Hoofdredacteur LVSV Gent

Editoriaal Vince Liégeois Het schilderij dat u op de voorkaft van deze editie van ons studententijdschrift Neohumanisme ziet schitteren is het impressionistische schilderij Guernica van de bekende Spaanse schilder Pablo Picasso. Guernica geldt als één van de allerbekendste werken van Picasso en steekt volgens vele kunsthistorici met kop en schouders boven alle andere kunstwerken en zelfs verschillende stijlen van Picasso uit. Dit schilderij heeft zijn bekendheid echter vooral te danken aan de maatschappijkritiek die erachter schuilt: het beeldt namelijk het bloedige bombardement van het Spaanse stadje Guernica gedurende de Spaanse Burgeroorlog uit. Picasso gebruikte dit schilderij bijgevolg om kritiek te uiten op de oorlog die er leek aan te komen (de Tweede Wereldoorlog, nvdr.) en verbond deze ook met het verdedigen van de impressionistische kunststromingen, die door velen “te onwerkelijk voor kunst” werden genoemd, waarop Picasso met dit schilderij (terecht) repliceerde: “Maar wat kan er nu nog onwerkelijker zijn dan de werkelijkheid zelf?” Guernica is bijgevolg ook het perfecte schilderij om op de voorkaft van deze Neo te staan, die bij gelegenheid geheel aan het thema terrorisme gewijd is. U merkt op dat dit normaal niet de gewoonte van LVSV Gent en het Neohumanisme is: edities met een welbepaald thema. Dat is inderdaad waar en zelfs uniek in onze rijkelijke geschiedenis - of men moet de lustrumedities (zoals de tweede Neohumanisme van vorig werkingsjaar) meetellen - maar toch vonden we het nodig dit eens een keer te doen. Enerzijds was dit een idee van mijzelf en een aantal praesidiumleden - gewoon om eens iets nieuws te doen met de Neo - en anderzijds was het eigenlijk gewoon noodzakelijk, omdat het in ons Neohumanisme ongewoon stil bleef rond het - helaas actuele thema - van terrorisme.

4

Waarom stonden er tot op heden zo weinig teksten over terrorisme en de terroristische aanslagen in ons Neohumanisme? Een zeer goede en terechte vraag, die ik mezelf als hoofdredacteur reeds talloze malen afvroeg. Schuwen we dit thema soms? Ligt dit thema te gevoelig? Kan er op dit thema überhaupt een liberaal antwoord bestaan? Of is het misschien tè actueel? Ik kan u op deze vragen helaas geen antwoord geven, doch ik ervan overtuigd ben dat het allemaal wel onderliggende redenen zijn. In het “terrorismedebat” worden extreemrechtse gedachten helaas niet geschuwd en echte liberale antwoorden blijven uit. O tempora, o mores. Zelfs mijn eigen voorwoord ondervindt last van deze “liberale schuchterheid”: ik begon bij uitzondering met te vertellen over de voorkaft, waar ik normaal gezien mijn voorwoord - als een laatste opmerking of detail - mee afsluit. Het is echter wel de gewoonte van onze studentenvereniging - en ik durf zelfs zeggen van onze filosofie om niet altijd direct te reageren en pas later, wanneer we alles rustig hebben kunnen bekijken en rationeel hebben kunnen nadenken, antwoorden en opmerkingen te formuleren. Dat is volgens mij zelfs wat ons Neohumanisme definieert: rationaliteit, liberalisme en creativiteit, want we zullen nooit iemand verplichten ergens een tekst over te moeten schrijven, dat druist recht in tegen onze liberale en pluralistische gedachten. Maar hier is hij dan: onze Neohumanisme over terrorisme. Zal u er antwoorden in vinden op de vele vragen die uit het terrorismedebat rijzen? Hebben we privacy of veiligheid nodig? Zal u hier een liberaal antwoord tegen het terrorisme vinden? Ik betwijfel het, omdat ik ten zeerste betwijfel dat er ook maar iemand binnen ons praesidium - hoe slim en intelligent velen ook zijn - en waarschijnlijk zelfs op de wereld de absolute

Het is de gewoonte van ons studententijdschrift - en misschien zelfs van onze filosofie - om alles van op een afstand te bekijken en dan pas - met rustige en rationele blik - een (liberaal) antwoord te formuleren. waarheid omtrent dit thema kent. Le vrai n’est pas tou jours vraisemblable. Wel hoop ik dat u - door de verscheidenheid en kritische ondertoon van deze teksten - uzelf beter en liberaler zult kunnen situeren in dit debat. U vindt in deze Neohumanisme een aantal teksten van bestuursleden en oud-bestuursleden, alsook heel wat teksten uit de geschiedenis van het Neohumanisme die over terrorisme handelen, omdat we het - met het oog op het liberalisme - een belangrijk gegeven vonden hoe het liberalisme zich vroeger bij terrorisme ideologisch situeerde: bij 9/11 en midden jaren tachtig met

de Bende van Nijvel. Ook omdat terrorisme niet alleen de schuld is van extreemgelovigen, zoals de voorkaft van deze editie reeds aangeeft. Ook de liberale denktanken Liberales en Libera! leverden voor deze speciale editie een bijdrage. Zelfs voor literatuur werd in deze Neo een plaatsje voorbehouden met een tekst van Pier Paolo Pasolini. Verder vindt u ook nog een lijst van alle teksten(!) die ooit in onze Neohumanisme verschenen zijn en met terrorisme te maken hadden: terrorisme en iconoclasme, terrorisme en religie, terrorisme en veiligheid/privacy,... Veel leesplezier!

De aanslag op de WTC-Torens in New York op 9 september 2001 geldt vandaag de dag als de grootste terroristische en iconoclastische aanslag van de 21ste eeuw.

5

Praesidium LVSV Gent 1945-1946

Slaet opten trommele (januari 1945) LVSV Gent De eerste echte tekst van deze Neohumanisme is een tekst uit 1945, geschreven uit naam van het gehele toenmalige praesidium vlak na de Tweede Wereldoorlog. Deze “Slaet opten Trommele” geldt vandaag de dag als één van de bekendste teksten uit de geschiedenis van onze studentenvereniging en werd hier geherpubliceerd met betrekking tot de Tweede Wereldoorlog en de vele gruwelen daarvan. Deze tekst werd ook in onze lustrumneo van vorig jaar geherpubliceerd. Toenmalig Praeses Thomas Buysse situeerde toen ook deze tekst. De historische situering van Thomas vindt u (schuingedrukt, in het blauw en doorlopend) aan het begin van de tekst. In januari 1945 ging het Neohumanisme haar vijfde jaargang in. Maar de mooie verjaardag van ons magazine was niet het enige dat de studenten en LVSV’ers van die tijd bezig hield. 1945 staat in ons collectief geheugen namelijk gelijk aan het einde en het begin. Het einde van vijf lange jaren van bloedvergieten, repressie, pijn, verdriet, leed en bezetting. Maar ook het begin van een nieuwe en moderne tijd. Een tijd waarin alles mogelijk lijkt, waarin technologische vooruitgang geen grenzen meer kent, maar vooral een tijd van vrede en zorgeloosheid. Tenminste daar leek het toch op. Hoewel de meesten geloofden in de goednieuwsshow waren de LVSV’ers alweer druk in de weer om ideologische taak te vervullen, namelijk stilstaan bij de uitdagingen die hen te wachten stonden. In het artikel “Slaet op ten trommele” van de eerste editie van 1945 laten de auteurs er geen twijfel over bestaan. Hetgeen gebeurd is, kan en mag zich nooit meer herhalen. Om dit te vermijden moeten de democratie en haar Verlichte waarden grondig herzien en vervolgens sterk verankerd worden en hierbij moet het liberalisme het voortouw nemen. Het LVSV maakt duidelijk dat dit een taak is voor iedereen die vrijheid en solidariteit hoog in het vaandel draagt. In het artikel wordt kort duidelijk gemaakt waar het LVSV anno 1945 voor staat. Hierbij wordt onder andere gepleit voor een sterkere sociale evolutie en solidariteit. Daarnaast valt het ook op dat voor de toenmalige liberale studenten – in tegenstelling tot vandaag – de Vlaamse identiteit nog een belangrijk element was van hun programma. Volgens de tekst gedogen ze geen inperking of reactie tegen de Vlaamse taal en rechten. Ten slotte worden ook het vrij onderzoek en vrij onderwijs naar voren geschoven als “programmapunten”. Het artikel wordt afgesloten met een oproep naar alle studenten die op een constructieve manier willen meewerken aan een “gezond en vrij land”. Hun plaats was namelijk bij het LVSV. De LVSV’ers maken het meer dan duidelijk dat wie anno 1945 wilden meedenken en meewerken aan de heropbouw van een verwoest land maar 1 ding te doen stond. Wie wilde vechten voor een gezond en een vrij België werd lid van het Liberaal Studentenverbond. 6

“ Neo-humanisme, omdat wij vol ontzag neerbuigen over elken kleinen mensch, hem zo grootsch voelen in zijn dagelijkschen slenter en banalen kommer, alleen omdat hij mensch is. Neo-humanisme omdat wij hem willen losmaken uit de transcendentale illusie, en hem doen beseffen dat alleen in hemzelf geluk te zoeken is, in eigen waarde en goedheid. Neo-humanisme opdat hij zou inzien dat adel niet groeit uit macht of geldaristokratie, maar uit stille kultuur. Neo-humanisme opdat man en vrouw eerlijk tegenover malkaar zouden staan, met gelijke rechten, maar ook gelijke plichten. Neo-humanisme opdat alle volkeren tot het bewustzijn komen, dat zij deel uitmaken van één groote humaniteit. “ Gedurende de bezetting hebben wij gedroomd dat na de bevrijding schrikbewind, dwang. reactie. geestdrijverij en eigenbelang nooit meer zouden opduiken, hebben wij gedroomd dat alle menschen van goeden wil onweerstaanbaar eendrachtig zouden zijn opgekomen voor vrijheid en solidariteit. Wij droomden, eilaas! En toch is de groote massa, alhoewel misleid, gehecht aan mogelijkheden en waarhorgen waar zij recht op heeft: door huichelaars op sleeptouw genomen weet zij niet hoe die te verwerven. Het is hoog tijd dat de democratie zich verdedigt én tegen reactionnairen én tegen onruststokers.

Het Liberalisme, niet in de beteekenis van het oude economische leerstelsel maar in die van de steeds zichzelf hernieuwende evolutie, de basis van de democratie moet hier de leiding nemen. De jeugd denke niet dat een oude noodzakelijk afgetakelde beginselen

naam dekt.

Wij strijden voor een vooruitstrevend, breed maatschappelijk Liberalisme. Wij vereenigen derhalve al degenen die in volle vrijheid met eerbied voor de rechten van den mensch de sociale evolutie willen bespoedigen in een geest van solidariteit: wij willen de vrijheid voor elke aanranding vrijwaren en geen reactie gedoogen tegen de Vlaamsche taal en rechten. wij staan het officieel onderwijs en het vrij onderzoek voor. Wij vechten voor de belangen der universitairen, voor, tijdens en na hun studies. Ons programma, hier slechts bondig samengevat, stelt de poort wijd open voor allen die bezield zijn om waardigen, vaderlandslievenden vrijheidszin, bewust van hun verantwoordelijkheid tegenover medeburgers en Staat, mede te werken tot den opbouw van een gezond en vrij land. Meer hoefte

dan aan

ooit heeft het land bejeugd, kracht en idealisme.

Studenten van heden, intellectuelen van morgen, uw plaats is bij ons!

7

Mathijs Casier PR-verantwoordelijke LVSV Gent

Visie

Hellhole Mathijs Casier PR-verantwoordelijke Mathijs Casier bespreekt het terrorisme met betrekking tot een heel aantal statistieken en de rol van “paniekvoetbal” - zeer toepasselijk met betrekking tot de inleiding van de tekst - die de media daarbij spelen. Hiermee probeert hij aan te tonen hoe angst en populisme de rationaliteit van de mensen ondermijnen. Het Koning Boudewijnstadion te Brussel, een koude vrijdagavond. België-Italië 3-1, heerlijke wedstrijd, fantastisch voetbal en prachtige doelpunten achter de rug. De sfeer in en rond het stadion was geweldig. De supporters, al zingend en dansend richting de metro, roepen en lachen naar elke Italiaan die het had gewaagd om in het Belgisch vak te komen zitten en dan nog durfde vieren toen ze 0-1 voor kwamen te staan. Op de trein richting Gent nog wat nakeuvelen over de match, over die ene save van Mignolet of die dribbel van Hazard, die trouwens top was op deze 13de november van het jaar 2015. Het vreugdegevoel zou heel wat minder geweest zijn als ik had geweten wat op nog geen 3 uur rijden in eenzelfde voetbalstadion aan het gebeuren was. Daar heerste er geen vreugde of blijdschap maar paniek en angst. Diegenen die de datum nog kennen, zullen weten dat dit de dag was van de aanslagen in Parijs, een dag die uiteindelijk het leven zou kosten aan 129 mensen. Een dag die voor Europa een tijdperk van ongekend terrorisme zou inluiden. Of toch niet? Moeten wij in Europa nu zoveel schrik hebben van aanslagen? Is onze geliefkoosde Europese Unie nu echt zo onveilig, zo’n hotspot voor terroristische ac8

tiviteiten? Als je de media mag geloven wel. Er gaat geen dag voorbij of er worden 3 aanslagen verijdeld en we zien ganse legerbataljons pleinen en treinstations bezetten. Toch is het antwoord neen. Europa, en met uitbreiding alle westerse landen, zijn de veiligste ter wereld op het gebied van terrorisme. Slechts 2.6 % van de dodelijke slachtoffers van terrorisme in de laatste 15 jaar kwamen voor in westerse landen, waarvan de aanslagen van 11 september 82% vertegenwoordigen. De kans dat je in België sterft in een verkeersongeval is 1048 keer groter dan dat je slachtoffer wordt van een terroristische aanval. Je hebt 404 keer meer kans dat je sterft door te struikelen, 16 keer meer kans dat je sterft door een stuk meubilair, 12 keer meer kans op overlijden door wurgseks en 10 keer meer kans dat je wordt geraakt door bliksem. Er zijn door de westerse wereld ongeveer 44.000 keer meer middelen gespendeerd per slachtoffer van terrorisme dan voor een slachtoffer van kanker, terwijl de kans dat je aan kanker sterft 12.571 keer groter is. Europa is in vergelijking met de rest van de wereld dus zeker een veilige plaats. Maar dan kan je nog wel de vraag stellen: hoe stelt Europa het in vergelijking met vroeger? In vergelijking met de afgelopen 15 jaar zijn 2015 en 2016 inderdaad jaren waarin er meer doden zijn gevallen dan gemiddeld, maar ze zijn zeker geen uitzondering. Ze tellen nog alti-

jd minder slachtoffers dan bijvoorbeeld het jaar 2004, met de bomaanslag in Madrid. Hiermee wil ik duidelijk maken dat, hoewel de aanslagen in Frankrijk, België en de rest van Europa verschrikkelijk zijn, het niet uit proportie is met wat Europa vroeger al heeft meegemaakt.

die zullen worden opgetrokken, het al dan niet toelaten van rugzakken en handtassen, de vraag of er militairen moeten worden ingezet. Nog een voorbeeld is de constante betrekking van IS. Er moet maar iemand worden neergestoken of neergeschoten, en er zal worden gekeken of IS het al heeft opgeëist. Dit ondanks het feit dat van alle 234 aanslagen in de westerse wereld tusMedia cocon sen 2006 en 2014, er 164 geen enkele band hadden met eender welke gekende terroristische organisatie. In de weken volgend op de aanslagen in Parijs en op die Waarom kijken de media dan altijd naar IS? Persoonlijk van maart in Brussel werd België telkens als het ware denk ik dat ze zelf willen dat IS achter de aanslagen zit. gegijzeld door berichtgeving over terreur. Wekenlang De reden daarvoor is dat niemand wil horen dat eender was het alsof de rest van de wereld even bleef stilsta- wie, je buurman, je collega, je postbode, op zichzelf an, er was geen misdaad meer, geen nieuwe uitvindin- beslist om mensen te gaan vermoorden. Mensen wilgen, geen branden of ongevallen, nergens Chiro die len iets zien, bij iemand de schuld kunnen leggen, iets dozen koeken verkocht voor één of ander goed doel. waar ze tegen kunnen vechten als het ware en in dit Alleen terreur. Begrijpelijk? Zeker. Als zulke dingen zo geval is dat IS. Men wilt geloven dat alle aanslagen dicht bij huis gebeuren, op plaatsen waar we allemaal van één bron afkomstig zijn. Als ze die bron dan kunal eens zijn geweest, dan is het zeker niet abnormaal nen verslaan, zullen er ook geen aanslagen meer zijn. om er zo veel aandacht aan te besteden. Het probleem was echter dat in alle goedbedoelde verslaggeving één In tegenstelling tot wat sommige toekomstige leiders belangrijk element vergeten werd: afleiding. Je moest van een binnenkort misschien wat minder vrije wereld maar het nieuws opzetten of de krant opendoen en ook durven beweren is Brussel geen hellhole en bij uitje zag niets anders dan terreur, speciale uitzending- breiding Europa ook geen hotspot voor terroristische en hier, extra dikke uitgaves daar. Alles ging over ter- activiteiten. Europa is nog steeds één van de veiligste rorisme en tot op de dag van vandaag heeft die ten- en beste plekken op aarde om te leven en we mogen de dens de mediaverslaggeving nog altijd niet verlaten. recente gebeurtenissen ons er niet toe laten aanzetten om deze plek af te sluiten voor mensen die het stomDenk maar aan de kerstmarkten die binnenkort overal me geluk niet hebben gehad om hier geboren te zijn. zullen opduiken of die er intussen al staan. Waarover zal er gesproken worden? Beveiliging. Autobarricades

9

Bestuur LVSV Gent 2016-2017

10

Voorzitter Sander Casier

Politiek Secretaris Dries Glorieux

Politiek Secretaris Mats Cuvelirr

Penningmeester Joachim Vlaeminck

Hoofdredacteur Vince Liégeois

Secretaris Arno Couwenbergh

Webmaster Jan-Alexander Nédée

PR Mathijs Casier

Activiteiten Bas De Haes

Sponsoring Edouard Dumolin

Bestuursliid Louis Vanhoeck

Bestuurslid Michiel Vervliet

Dirk Van Heuven Oud-bestuurslid LVSV Gent

2e editie Neohumanisme 1985-1986

Over terrorisme Dirk Van Heuven De volgende tekst is een tekst van oud-bestuurslid Dirk Van Heuven en is geschreven in het midden van de jaren tachtig, toen de CCC, een communistische terreurgroep, ons land in een angstgreep hielt. Zijn tekst is interessant gezien het hier om een politieke terreurcel gaat en ook omdat hij vele eerder aangehaalde problemen wat betreft het liberalisme in het terreurdebat aanspreekt. Sinterklaas 1985 zal de geschiedenis ingaan als een van de meest gewelddadige. Het terrorisme heeft zijn derde dode geëist in ons land, naast de vele tientallen miljoenen die nodeloos zijn opgegaan in zinloze terreur. Onvermijdelijkerwijze stelt zich de vraag naar de liberale houding t.a.v. dit nijpende probleem. Het spreekt dat dit slechts één van de zo vele persoonlijke meningen is.

door het creëren van een politiestaat wensen de terroristen de democratie te breken. De kleur van dit politiek geweld speelt eigenlijk nauwelijks een rol.

Wat willen de terroristen bereiken?

Liberalen houden vast aan het democratische gedachtegoed

De theorie is eenvoudig. De bomaanslagen beogen het scheppen van een klimaat van onveiligheid. Daarin zijn de CCC en Co zeker geslaagd. Zij rekenen erop dat het ordeapparaat genoodzaakt zal zijn zich aanzienlijk te versterken en wel op dusdanige wijze dat de persoonlijke vrijheden van de burgers eronder zullen lijden. Ook hier scoren de terroristen. Zij rekenen er evenwel op dat diezelfde bevolking zich vervolgens zal keren tegen het systeem opdat de communistische ‘revolutie’ een feit zou worden. Ziehier de extreemlinkse versie. Voor hen die twijfelen aan deze visie en het bij extreemrechts houden, het volgende: het doel blijft hetzelfde:

Wie? God mag het weten. Links of rechts, het maakt niet uit. Dat het extremisten zijn die denken de wil van de overwelgende meerderheid van de mensen te kunnen negeren, staat vast.

We moeten het gevaar onderkennen zonder in de val te trappen die de terroristen hebben opgezet. M.a.w. deze agressie moet bestreden worden met alle middelen zonder dat de individuele vrijheden eronder mogen lijden. Dat het al te rigide systeem van Rijkswacht en politie, met hun onderscheiden bevoegdheden en hun ditoruzies, uit de tijd is, lijkt me evident. Waarom de ideeën van Jean Gol niet radicaal doortrekken en beide korpsen fusioneren? Ongetwijfeld zou één enkel or11

deapparaat - ressorterende onder het Ministerie van Justitie - de zaken rationeler kunnen aanpakken. Een soort ‘superpolitie’ kan dan ook slechts een tijdelijke oplossing zijn. Het parlement heeft ook een rol te vervullen in de tragedie die ons land overvalt. Het is tijd dat de verantwoordelijken van alle democratische partijen zich in een gezamenlijke groep richten tot de bevolking in een queeste voor de democratie. Het voorstel voor parlementaire controle op de Rijkswacht en politie mag ook niet zomaar van tafel geveegd worden.

die de loutere liquidatie voorstellen (dixit van Miert). Opdat de burgers het recht niet in eigen handen zullen nemen, mag het vertrouwen in de instellingen (politie, Rijkswacht, gerechtelijk apparaat) niet beschaamd worden. Dit is een primordiale zorg voor dit kabinet. Tolerantie dient het leidmotief te zijn van elke liberaal. Nochtans dient deze met elke kracht eender welk extremisme af te wijzen. Zowel van links als van rechts. Het moet maar eens gedaan zijn om alleen het fascisme te bestrijden en blind te blijven voor extreem-

Het is tijd dat de verantwoordelijken van alle democratische partijen zich in een gezamenlijke groep richten tot de bevolking in een queeste voor de democratie. Dat er gevaar bestaat voor excessen uitgaande van politie en Rijkswacht (denken we aan het geval van de ‘vluchtende’ bromfietser) kan niet geloochend worden. Enige democratische inspraak misstaat nooit en impliceert niet noodzakelijkerwijze inmenging in het opsporingsproces zelve.

links dat vaak met dezelfde overgave democratie - het recht van de meerderheid met bescherming van de minderheid - bestrijdt. Wij, liberale studenten, moeten het goede voorbeeld geven door open te staan voor elke democraat en - verbaal - verweer te leveren tegen antidemocraten. Het voorbeeld van de jaren dertig moet ons daarbij voor de ogen staDe bevolking moet gemobiliseerd worden in de strijd an. Toen waren het de fascisten die het pleit hebben tegen banditisme en terrorisme. De pers - ongeacht de gehaald. Het had evengoed anders gelopen kunstrekking - dient hiertoe bij te dragen. Als de democratie nen zijn. Grof dat de CCC daarop gokt. Eén kans op zelf op het spel staat dienen alle partijpolitieke over- twee dat het misloopt. Eigenlijk zijn extreemlinks wegingen even de baan te ruimen. Niet haat en wraak en -rechts bondgenoten. Les extrèmes se touchent. mogen ons leiden, maar wel het geloof in ons maatsch- Laten we alert zijn. Onze vrijheid staat op het spel. appijtype, hoe imperfect dat ook is. Zo zijn pleidooien voor de doodstraf niet op hun plaats, en zeker niet deze

De aanslag van de CCC op 5 november 1985 op de Kredietbank in Leuven

12

Jonathan Peck Oud-webmaster LVSV Gent

Visie

Terrorisme en regelneverij Jonathan Peck Oud-webmaster Jonathan Peck bespreekt de impact en gevolgen van de afgelopen terroristische aanslagen in Europa. Daaruit probeert hij ook de nodige conclusies te trekken: wat moeten we doen om het terrorisme te bestrijden? En vooral: wat mogen we absoluut niet doen? Recente gebeurtenissen hebben Europa erop gewezen dat ook wij kwetsbaar zijn voor terrorisme. De aanslagen in Parijs en Brussel laten hun impact op het publieke discours in België voelen nu men zich realiseert dat 9/11-achtige toestanden niet zo ver van ons bed zijn als we misschien wilden geloven. De Belgische regering nam zich daarom voor om in 2016 vierhonderd miljoen euro extra te besteden specifiek aan bescherming tegen terreur. Onder andere werden de volgende maatregelen besproken: • • • • • • • l •

keerd1.

De lijst van maatregelen komt redelijk Orwelliaans over, zoals gebruikelijk is in dit soort situaties: de mensen zijn bang en willen een sterke, kordate reactie van de overheid. De overheid is natuurlijk zelf ook bang, hetgeen verklaart waarom sommige van bovengenoemde maatregelen slechts bijdragen tot een perceptie van bijkomende veiligheid maar in feite in het slechtste geval de boel net minder veilig maken. Een voorbeeld hiervan zijn de fouilleringen die uitgevoerd werden in strengere politiecontroles aan de grenzen; het station van Brussel-Centraal kort na de aanslagen. 520 militairen inzetten om drukke openbare Mensen die toen erbij waren of de media een beetplaatsen te bewaken; je gevolgd hebben, zullen zich herinneren dat er een nieuwe opsporingsmethodes waaronder stem grote mensenmassa stond aan te schuiven (op een reherkenning en meer uitgebreide telefoontaps; delijk chaotische manier) om het station te kunnen beuitbreiding van de periode van voorlopige treden. Als er op dat moment een terrorist in de buurt hechtenis van 24u naar 72u; van het station was geweest, had die wel geweten wat huiszoekingen mogen plaatsvinden op elk tijd doen… Voor mensen die echter langer dan twee seconstip van de dag (vroeger was dit niet toegesta- den nadenken, scheppen deze maatregelen helemaal an tussen 21u en 5u); geen gevoel van veiligheid. Integendeel, dergelijke revrijheidsberoving van terugkerende jihadistrij- 1 Een voorbeeld hiervan is Stormfront (www. ders; stormfront.org), een notoir forum voor neonazis. Deze haatpredikers kunnen gearresteerd of zelfs het site is geblokkeerd in België als gevolg van die wetgevand uitgezet worden; ing, maar uiteraard is de blokkade triviaal te omzeilen websites van haatpredikers worden geblok- als men weet wat men doet... 13

acties tonen net glashelder aan dat de regering eigenlijk helemaal geen idee heeft hoe ze moet reageren op de aanslagen en gewoon maar wat aanmoddert om de indruk te geven dat er iets gedaan wordt. Ik zou dat zo erg niet vinden (als liberalen weten wij immers dat de overheid dit soort dingen wel vaker doet) ware het niet dat de overheid hiermee mensen echt in gevaar brengt (in tegenstelling tot het meer onschuldige mateloos ergeren dat ze gewoonlijk doet). Normaliter gaat het debat altijd over een balans tussen veiligheid en vrijheid, maar hier kan men dat geenszins beweren: de overheid vermindert in dit geval tegelijk vrijheid en veiligheid.

waar is, dus dat er altijd wel nieuwe maatregelen kunnen doorgevoerd worden om de terreurdreiging te verlagen. Laten we daarnaast ook volgende assumpties maken: 1. Geen enkele verzameling maatregelen is perfect, niet in theorie en zeker niet in praktijk. Men kan altijd wel een manier vinden om bestaande maatregelen te omzeilen. 2. Als er een terroristische aanslag plaatsvindt, dan luidt de publieke opinie dat men hierop moet reageren door nieuwe maatregelen te introduceren.

Een goeie vraag die men nu natuurlijk kan opwerpen is de volgende: wat moet er dan wel gedaan worden aan 3. Als de overheid nieuwe maatregelen introduterrorisme? Ik ga in dit artikel een (hoogstwaarschijnli- ceert, dan zijn er twee mogelijkheden: jk) controversieel antwoord geven op deze vraag: niets. Ik moet wel verduidelijken dat ik uiteraard niet vind dat 1. Uitbreidingen van de huidige verzamel-

De overheid is natuurlijk zelf ook bang, hetgeen verklaart waarom sommige van bovengenoemde maatregelen slechts bijdragen tot een perceptie van bijkomende veiligheid maar in feite in het slechtste geval de boel net minder veilig maken.

de mensen die verantwoordelijk zijn voor terroristische daden, geen gepaste straf moeten krijgen (indien ze de aanslagen overleven, tenminste); natuurlijk moeten de verantwoordelijken gestraft worden. Waar ik echter bezwaar tegen heb, is de wijdverspreide mentaliteit dat elke daad van terreur beantwoord moet worden met nieuwe maatregelen. Deze reactie is natuurlijk begrijpelijk: als er een vreselijke aanslag plaatsvindt, vraagt men zich uiteraard af hoe men kan beletten dat iets dergelijks zich opnieuw voordoet. Maar men overweegt schijnbaar nooit dat het antwoord op die vraag misschien wel letterlijk niets is: misschien zijn er geen zinvolle maatregelen die men kan nemen om gegarandeerd te voorkomen dat mensen aan wapens geraken (of ze zelf fabriceren) en op een drukke dag iedereen in de inkomhal van Zaventem besluiten op te blazen. Misschien kan een zekere mate van terreurdreiging niet worden uitgesloten in een maatschappij waar het leven enigzins comfortabel is. Om dit argument kracht bij te zetten, kunnen we een gedachte-experiment uitvoeren. Laten we veronderstellen dat mijn argument niet 14

ing maatregelen. In dit geval wordt het toepassen van het hele beleid complexer en duurder. 2. Vereenvoudigingen van bestaande maatregelen. In dit geval maakt de overheid het vaak gewoon makkelijker om rechten en vrijheden van de burgers te schenden, bijvoorbeeld door de periode van voorlopige hechtenis te verlengen of de voorwaarden voor huiszoekingen te versoepelen. Stel nu dat we ons bevinden in een maatschappij waar de overheid een bepaalde verzameling maatregelen afdwingt ter bescherming tegen terreur. Uit assumptie 1 volgt dan dat er toch nog een terroristische aanslag kan plaatsvinden omdat geen enkel systeem perfect is. Assumptie 2 impliceert dat de overheid als antwoord daarop genoodzaakt is nieuwe maatregelen in te voeren om te proberen voorkomen dat dergelijke aanslagen zich herhalen (of om het publiek tevreden te stellen). Volgens assumptie 3 leidt dit ofwel tot een complexer en duurder beleid ofwel tot een verminder-

ing van burgerlijke vrijheden. Men kan dit argument herhalen ad infinitum en zo tot de conclusie komen dat de mentaliteit dat er altijd nieuwe maatregelen moeten genomen worden bij elke aanslag uiteindelijk zal leiden tot een overheidsbeslag dat onbegrensd toeneemt, vrijheden die verdwijnen tot er geen meer overblijven en een overheid die zo log is door al haar regeltjes dat ze in feite volledig impotent wordt en dus in de praktijk totaal geen bescherming tegen terreur kan bieden. Dit is geen probleem waar enkel liberalen zich zorgen om horen te maken: iedereen die het eens is met de stelling dat de overheid haar bevolking moet beschermen tegen terrorisme (samen met iedereen die het niet noodzakelijk eens is met deze stelling maar die hun vrijheden niet graag ziet smelten voor de zon) hoort dit argument serieus te nemen. Ik veronderstel dat de logische structuur van mijn argument redelijk sluitend is en dat elke lezer aanvaardt dat als mijn assumpties waar zijn, mijn conclusie ook waar moet zijn. De enige manier dat mijn argument dus foutief kan zijn, is als er iets schort aan de assumpties. Ik zal ze daarom wat gedetailleerder onder de loep nemen:

of maatregelen naar voren schuift die zwakker lijken dan wat het grote publiek zou verwachten. Campagnes voeren tegen radicalisering kan bijvoorbeeld een doeltreffende maatregel zijn; bij mensen die harde reacties eisen tegen terreur komt dit op hetzelfde neer als niets doen. 3.

Hier zijn twee gevallen:

1. Dit lijkt mij volkomen evident te zijn: als een overheid met meer regeltjes moet rekening houden, dan heeft zij daar sowieso meer moeite mee. Dit schaadt haar capaciteit om de maatregelen in de praktijk te zetten en verhoogt de kost ervan. 2. Men kan deze assumptie ook bevestigen door naar de grote massa empirisch materiaal te kijken. Ik wil er zelfs een spelletje van maken: noem ĂŠĂŠn voorbeeld van een anti-terreurmaatregel die een overheid ergens ter wereld ooit heeft genomen die de vrijheid van haar burgers niet ingeperkt heeft (bonuspunten als men kan staven dat de vrijheid zelfs is toegenomen).

Mijn assumpties lijken dus redelijk solide en geloof1. Deze assumptie lijkt de sterkste van allemaal te waardig te zijn. Hoe kunnen we dan alsnog voorkomen zijn. Inderdaad, haar negatie komt neer op de bewer- dat een Orwelliaanse dystopie tot stand komt die het ing dat er een perfect systeem bestaat dat de overheid onvermijdelijke gevolg schijnt te zijn van deze stand ook perfect in praktijk kan brengen en dat ervoor zorgt van zaken? Assumpties 1 en 3 lijken inherent aan de dat er geen enkele terroristische aanslag nog geplee- aard van terreurbestrijding en laten dus weinig ruimgd kan worden. Dit lijkt volslagen belachelijk, alhoewel te voor verbetering. Assumptie 2 is echter alleen maar men natuurlijk kan argumenteren dat overheden de geldig omdat de publieke opinie dit voorschrijft, maar kost van terrorisme voor de terroristen kunnen verho- een publieke opinie kan wel veranderen. Daarin schuilt gen. Niets lijkt echter te suggereren dat overheden in volgens mij dus het antwoord: men moet afstappen staat zullen zijn ooit deze kost zo hoog te maken dat van het idee dat elke daad van terreur gevolgd moet geen enkele terrorist ze nog kan betalen, zeker als het worden door een resem nieuwe regeltjes die onze gaat over mensen die gesponsord worden door een vi- vrijheid verder beperken en onze belastingen verder jandige staat (dergelijke staten bestaan ook wel degeli- verhogen zonder een noemenswaardige toename in jk, dus dit is niet onrealistisch). veiligheid. 2. Deze assumptie wordt volgens mij voldoende gesteund door empirische gegevens. Ik denk overigens dat iedereen het erover eens is dat het politieke zelfmoord zou zijn als er een politicus in de media zou komen met de opmerking dat men niets gaat doen

In de limiet, wanneer we mijn gedachte-experiment een groot aantal keer herhaald hebben, stelt men vast dat de belastingen gigantisch hoog zullen zijn en de meeste nieuwe voorgestelde maatregelen weinig doeltreffend zullen zijn. Gegeven de voorbeelden van de 15

weinig indrukwekkende nieuwe maatregelen uit het begin van mijn artikel en gelet op het feit dat BelgiĂŤ een van de meest belaste landen ter wereld is, vraag ik mij af of we wel nog ver van dat punt verwijderd zijn... Hoe erg het ook is wanneer terroristische aanslagen succesvol verlopen, men moet eens beginnen inzien dat we hier niet op kunnen blijven reageren door wetten goed te keuren die onze vrijheid verder inperken en de werklast van de overheid verhogen, al is het maar omdat de overheid slechts een eindige werklast aankan. Er moet ergens een punt zijn (en ik beweer dat we dat punt naderen) waar men geen nieuwe maatregelen kan invoeren zonder de maatschappij in feite onveiliger te maken, zelfs met een grote reductie in individuele vrijheid. Men kan zich deze trade-off visualiseren als een soort Laffer-curve, waar het gaat

16

om het aantal maatregelen in plaats van belastingen: tot op een zeker punt zijn de baten van nieuwe maatre gelen groter dan hun kosten en is het dus voordelig extra maatregelen in te voeren; eens voorbij dat punt keert deze relatie om en beginnen de kosten de baten te domineren waardoor de efficiĂŤntie van het beleid gestaag afneemt. Ik hoop tevens dat we het eens kunnen zijn over het feit dat de staat ons hoort te beschermen tegen terrorisme zonder daarbij zelf een terrorist te worden. Een staat die een bepaald minimum aan individuele vrijheden niet toelaat, kan ik namelijk met geen enkel ander woord omschrijven. Als er niets verandert aan de publieke opinie, dan stevenen we daar recht op af.

Pieter Vermeulen Oud-voorzitter LVSV Leuven

Visie

Een aanslag tegen de vrijheid Pieter Vermeulen Oud-voorzitter van LVSV Leuven en oud-penningmeester van LVSV Nationaal bespreekt de schok die de aanslagen van Parijs - die hij een aanslag tegen de vrijheid noemt teweegbrachten en welke impact dat tot nog toe op onze samenleving had en/of zal hebben. 14 november 2015. Europa ontwaakt met het vreselijke nieuws van de aanslagen in Parijs. Op verschillende plaatsen in de Franse hoofdstad hebben terroristen zichzelf opgeblazen of hebben ze mensen beschoten. De doelwitten: burgers die aan ontspannende activiteiten deelnamen op vrijdagavond. Wat nu? Het aanvallen van onschuldige burgers is een verschrikkelijke daad en de verantwoordelijken hiervoor, voor zover ze zichzelf niet hebben opgeblazen, dienen opgespoord en bestraft te worden. Hoe verschrikkelijk de aanslagen ook zijn geweest, toch mag dat in geen geval aanleiding geven tot het beperken van de vrijheid van de Europese bevolking. Het zijn niet onze grote overheid of uitgebreide politiemacht die ons onderscheiden van de dictaturen en bananenrepublieken van deze wereld. Het zijn onze fundamentele vrijheden en onze rechtstaat die hiervoor zorgen. Als we deze in vraag stellen, dan begeven we ons op een gevaarlijk pad. Een van de voorstellen die vooral aan nationalistische kant naar voren wordt geschoven , is het sluiten van de grenzen. Dat is echter geen intelligente maatregel want het treft vooral de onschuldige burgers die geduldig aan de grenzen zullen moeten wachten. Naast de hoge kost die dat met zich meebrengt, zal dat het probleem niet oplossen maar eerder verplaatsen.

Zelfs een klein land als België bezit 1444,5 km aan grens. Het is onbegonnen werk om deze volledig waterdicht te bewaken, waardoor mensen met slechte bedoelingen altijd wel ergens een route zullen vinden om onopgemerkt de grens over te steken. Een weinig effectieve regel dus, die een hoge kost heeft voor de vrijheid en de maatschappij. Andere voorstellen gaan van preventieve enkelbanden tot het verlengen van de maximumduur van administratieve aanhoudingen tot 72 uur in plaats van de huidige 24 uur. Terwijl de verlengde aanhouding oorspronkelijk voorgesteld werd als een uitzonderingsmaatregel voor terreurverdachten, blijkt het huidige voorstel deze maatregel ook uit te breiden naar een groot aantal andere gevallen. Opnieuw worden hier vrijheden op het spel gezet om een vals gevoel van veiligheid te creëren. Helaas is krachtdadig optreden in crisissituaties vaak synoniem aan een ondoordacht en buitenproportioneel optreden. Het is belangrijk dat de burger zich veilig kan voelen, maar dat kan beter gebeuren door de reële risico’s van terrorisme duidelijk te maken. De kans dat iemand uit West-Europa ooit zelf geconfronteerd wordt met een aanslag is vele malen kleiner dan zijn risico op darmkanker. België is zeker niet het enige landdat verregaande maatregelen plant onder het mom van de strijd tegen terreur. In 17

De enorme kosten van de strijd tegen terrorisme staan niet in verhouding met het resultaat dat ze blijken op te leveren. Meer middelen besteden aan terreur lijkt dus niet de beste aanpak.

In Frankrijk zijn de aanslagen aangegrepen om een noodtoestand uit te roepen die minstens drie maanden zal duren. Hierdoor wordt de rechtstaat er deels buitenspel gezet door belangrijke controles op de uitvoerende macht uit te schakelen. Dat is een zorgwekkend precedent. Nog verschillende andere Europese landen spelen mee aan het spelletje paniekvoetbal.

Het vraagstuk rond de veiligheid is ook deels economisch van aard. Hoeveel zijn we bereid om te betalen voor meer veiligheid? In een maatschappij met schaarse middelen, moeten we proberen om deze middelen efficiënt te besteden. De inzet van politiediensten en justitie in de strijd tegen terreur kost heel wat geld. Volgens een schatting van Peter De Keyzer gaat het om een bedrag van 180 miljoen euro per gered mensenleven. In het beste geval is er naast het redden van dat mensenleven ook een stijging van het subjectief veiligheidsgevoel, maar dat is waarschijnlijk efficiënter te bereiken door de bevolking beter bewust te maken van de (lage) reële dreiging van terrorisme. De enorme kosten van de strijd tegen terrorisme staan niet in verhouding met het resultaat dat ze blijken op te leveren. Meer middelen besteden aan terreur lijkt dus niet de beste aanpak. We moeten onze kop niet in het zand steken. Terroristische organisaties moeten aangepakt worden, maar dan wel met legale middelen. Iemand die terugkeert van Syrië en waarvan aangetoond kan worden dat hij lid was van IS, moet gestraft worden voor zijn steun aan deze terroristische organisatie. Een betere data-uitwisseling tussen de verschillende Europese landen kan hierbij helpen, maar dat vereist geenszins dat elke Europese burger zijn privacy moet opgeven. Het risico op terroristische aanslagen zal nooit volledig uitgesloten kunnen worden. Als men er maatregelen tegen wil treffen, dan is het belangrijk dat deze gericht zijn tegen de terroristische organisaties zelf en niet tegen de bevolking in het algemeen. Verder moet er gewaakt worden over de belangrijke principes van onze rechtsstaat. 18

Als dat niet gebeurt, dreigt de hele bevolking getroffen te worden door een aanslag. Een aanslag op de vrijheid.

Ereleden LVSV Gent 2016-2017 Karel De Gucht Oud-Europees Commissaris voor België

Martine Taelman Senator

Elisabeth Matthys Oud-bestuurslid LVSV Gent

Pieter Coene Oud-bestuurslid LVSV Gent

Bart Bostoen Voorzitter gemeenteraad Staden

Lawrence Vanhove Oud-voorzitter LVSV Gent

Sven Gatz Vlaams Minister van Media, Brussel, Jeugd en Cultuur

Geert Versnick Gedeputeerde provincie Oost-Vlaanderen

Egbert Lachaert Federaal volksvertegenwoordiger

Romeo Rau Voorzitter Open Vld Nieuwpoort

Anne-Marie Neyts Oud-voorzitter Open Vld

Herman De Croo Gewezen partijvoorzitter Open Vld Gewezen kamervoorzitter Vlaams volksvertegenwoordiger

Peter Dedecker Federaal volksvertegenwoordiger Bart Tommelein Viceminister-President en Vlaams Minister van Financiën, Begroting en Energie Carina Van Cauter Federaal volksvertegenwoordiger Guy Vanhengel Brussels Minister van Financiën en Begroting Gwendolyn Rutten Voorzitter Open Vld Niek Van Kerckvoorde Oud-voorzitter LVSV Gent Vincent Laroy 4e Schepen van Lovendegem Marc De Vos Oud-voorzitter LVSV Gent Arno Morsa Oud-bestuurslid LVSV Gent

Thomas Buyse Oud-voorzitter LVSV Gent Annemie Turtelboom Gewezen Vlaams en Federaal Minster Christophe Peeters Schepen Gent Michiel Rogiers Oud-voorzitter LVSV Nationaal Anthony G. Desmet Oud-secretaris LVSV Gent Wim Aerts Oud-voorzitter LVSV Gent Alexander De Croo Minister van Ontwikkelingssamenwerking, Post en Telecom Hans Pijpelink Oud-voorzitter FK Gent Jonathan Peck Oud-webmaster LVSV Gent 19

Boudewijn Bouckaert Voorzitter Libera!

Visie

Geschiedenismisbruik Boudewijn Bouckaert Voozitter van Libera!, professor-emeritus en vaste waarde binnen het Vlaamse liberalisme Boudewijn Bouckaert heeft het over de anti-terreurmaatregelen die vandaag de dag door N-VA voorgesteld worden en in hoeverre deze al dan wel of niet verantwoord zijn. Daarbij bestreekt hij ook de tegenargumenten van de linkerkant, waardoor hij tracht om een heldere, historisch correcte blik in het terrorismedebat te krijgen. ‘L’histoire est la science des choses qui ne se répètent pas.’ (Paul Valéry, Variété, Discours de l’histoire) In een opiniestuk in De Morgen en in een interview in Humo halen respectievelijk Luc Huyse en Bruno De Wever onvermoed een nieuw wapen boven in de opiniestrijd tegen de N-VA. Zij beschuldigen deze partij ervan, in de strijd tegen de jihadistische terreur methodes te propageren die analoog zijn aan die welke door de Belgische naoorlogse overheid tegen de politieke voorouders van de N-VA werden gebruikt. De repressie ging de collaborateurs te lijf met preventieve opsluiting zonder vorm van proces, het massaal afnemen van burgerrechten, het beroven van jobs, beperkingen van de vrije meningsuiting… Idem dito, aldus Huyse en Bruno De Wever, de N-VA. Om Immanuel Kant ondersteboven te halen: de N-VA hanteert als maxime ‘Doe een ander aan, wat uzelf werd aangedaan.’

de meest objectieve en best gedocumenteerde analyses van de repressie. Voor wie over deze onheilzame periode wil discussiëren is dit werk een absolute aanrader. De lezer verneemt er dat de Belgische ministers in Londen eerder een beperkte vorm van repressie voor ogen hadden, maar dat die onder invloed van de Waalse PSC’er Antoine Delfosse zeer sterk werd opgerekt zodat in feite honderdduizenden gezinnen onder het toepassingsgebied van de repressiewetten vielen. In plaats van een terechte bestraffing van de misdrijven door collaborateurs gepleegd, ontaardde de repressie in een ‘epuritis’ waarbij iedereen die maar in de verste verte met de collaboratie kon geassocieerd worden het slachtoffer werd van strafrechtelijke en administratieve vervolging. Huyse en D’hondt wijzen er terecht op dat deze ontspoorde repressie honderdduizenden Vlamingen heeft vervreemd van het ‘Belgische vaderland’ en wellicht ook de snelle en bijna miraculeuze herleving van het Vlaams-nationalisme in de jaren zestig in de hand heeft gewerkt. Om even ‘counterfactual’ te worden: zonder de waanzinnige démarches van Antoine Delfosse in Londen, was België misschien nog een unitair land.

Vooraleer deze vorm van geschiedenismisbruik aan te klagen, moet toch eerst de loftrompet gestoken worden over Luc Huyse en Steven D’hondt, de auteurs van Onverwerkt Verleden. Collaboratie en Repressie in België 1942-1952. Dit boek is ongetwijfeld één van De loftrompet die we bliezen voor professor Huyse mo20

gen we echter opbergen wanneer we het hebben over zich schuldig gemaakt aan een tragische ‘overkill’. Nade SP-a-Huyse-ideoloog en contra-Bart Bruno De Wev- dien is dit wel gedeeltelijk rechtgezet, maar het kwaad er in hun poging dit ganse verhaal tegen de N-VA te was geschied. keren. De huidige antiterreurmaatregelen kaderen echter Het is vooreerst bedenkelijk om te suggereren dat de in een lopend conflict, namelijk dat van de westerse N-VA de erfgenaam zou zijn van de collaborerende wereld tegen de radicale islam, die onze beschaving populatie. Sinds de collaboratie en de repressie zijn er wil ontwrichten en op lange termijn een islam-theoal twee generaties door de geschiedenis gerold. Het cratische wereldorde wil vestigen. Dit conflict neemt lijkt onwaarschijnlijk dat zich in de overgangen van weliswaar niet de vorm aan van een klassieke territogrootouders naar ouders, en van ouders naar kinderen riale oorlog, maar wel gebruikt de radicale islam niets geen verschuivingen in hun politieke opinies zouden ontziende methodes, zoals massamoord op de bevolkvoordoen. Nazaten van collaborateurs/repressieslach- ing, die typisch zijn voor oorlogssituaties. toffers zitten nu verspreid in wellicht alle politieke families. Borginon en Lagrou zijn alvast geen namen die Als we historische vergelijkingen willen gebruiken om

Wil men parallellen trekken tussen twee historisch verspreide situaties dan is het nodig dat deze situaties op cruciale kenmerken gelijkenissen vertonen. De naoorlogse repressieperiode en de huidige jihadistische terreurperiode vertonen integendeel een cruciaal verschil.

opduiken in de N-VA-registers. De N-VA is eenvoudigweg geen antirepressiepartij meer, zoals in de beginjaren de Volksunie er wel een was. Het laatste antirepressiewapenfeit dateert van 1997 met het – achteraf vernietigde– Decreet Suykerbuyck, dat door de CVP, de VU en het Vlaams Blok werd goedgekeurd. Belangrijker nog is het manke karakter van de historische vergelijking die Huysse en Bruno Dewever maken. Wil men parallellen trekken tussen twee historisch verspreide situaties dan is het nodig dat deze situaties op cruciale kenmerken gelijkenissen vertonen. De naoorlogse repressieperiode en de huidige jihadistische terreurperiode vertonen integendeel een cruciaal verschil. In september 1944 was de vijand bijna verslagen, en in mei 1945 was hij volledig vernietigd. De opdracht van de Belgische overheid bestond er toen in de collaboratiemisdrijven te bestraffen op een wijze een rechtstaat waardig, en de ideologische meelopers van het nationaal-socialisme opnieuw te integreren in het Belgisch liberaal-democratisch systeem. Zowel in het ene als het andere heeft de Belgische overheid, zeker in de eerste repressiejaren, zich

uit te maken of de N-VA-antiterreurvoorstellen ook neerkomen op ‘overkill’ moeten we even weer ‘counterfactual’ worden. Stel dat in de jaren dertig nazi-Duitsland moordcommando’s naar ons land had gestuurd om Joodse medeburgers en antinazistische politici te vermoorden. We moeten er niet aan twijfelen dat de overheid ook dan tot preventieve aanhoudingen van nazi-sympathisanten was overgegaan, de meningsvrijheid van pro-nazi-opiniemakers had beperkt, eventueel een noodtoestand had voorzien en deze misschien ook had uitgeroepen. De historische vergelijking die Huysse en Bruno Dewever maken is ben trovato, ma non vero. Ze verraadt wel een bepaalde zenuwachtigheid bij deze linkse intellectuelen, die elke stok die ze kunnen vinden, gebruiken om de N-VA te slaan, ook als de intellectuele integriteit hierbij moet sneuvelen. Tenslotte wil ik opmerken dat – omgekeerd – de manke aanval van Luc Huysse-Bruno Dewever op de N-VA-antiterreurvoorstellen niet inhoudt dat alle ballonnetjes die de partij hierover in de zomer heeft opgelaten, ook verdedigbaar zouden zijn. Maar dat is een ander verhaal. URL: < http://www.liberavzw.be/?p=3992 > 21

Claude Nijs Voorzitter Liberales

Visie

Het broze evenwicht tussen veiligheid en vrijheid Claude Nijs Eén van de meest cruciale en meest besprokene discussies in het terrorismedebat wordt door Liberales-voorzitter Claude Nijs in de volgende tekst besproken: de dunne grens tussen veiligheid en vrijheid, en hoe de één de ander zowel kan beschermen als kan bedreigen. Hij doet dit aan de hand van de lezing die Michael Ignatieff onlangs gaf op Café Futur. Op 15 mei was Michael Ignatieff in Brussel. De professor, schrijver en voormalig politicus, leider van de Canadese liberalen tussen 2008 en 2011, gaf er lezingen bij Café Futur van Open Vld in een co-organisatie met het European Liberal Forum en de Friedrich Nauman Stiftung für die Freiheit. Hij gaf er zijn visie over het broze evenwicht tussen veiligheid en individuele vrijheid.

Het individuele vrijheidsideaal is een noodzakelijke voorwaarde voor een menswaardig leven. In een liberale democratie wordt dat ideaal wettelijk beschermd met rechten.

Michael Ignatieff werd in 1947 geboren in Canada, als zoon van een Canadese diplomaat en kleinzoon van de Russiche graaf en politicus Pavel Nikolayevich Ignatiev. Als gevolg van de Oktoberrevolutie moesten Wat maakt een democratie liberaal? Volgens Ignatieff grootvader en vader uit Rusland vluchten. Vanuit deze is een liberale democratie meer dan een pragmatisch achtergrond pleit Michael Ignatieff voor gastvrijheid systeem waarbij een regering regeert op basis van een tegenover vluchtelingen en wijst hij op de rijkdom die parlementaire meerderheid en die gedisciplineerd ze aan gastlanden kunnen bieden. We mogen volgens wordt door ‘checks and balances’. Wat een liberale Ignatieff geen schrik hebben van vluchtelingen maar democratie kenmerkt is een inherent morele visie moeten hen omarmen en positief staan tegenover de waarbij de rechtsorde limieten oplegt aan de macht mogelijkheden die hun kennis, diversiteit en ambitie die de gemeenschap heeft over individuen. Die limi- meebrengen. Ignatieff pleit er daarom voor dat Euroeten geven ook uiting aan de idee dat het individu in- pa vluchtelingen de toegang niet zou ontzeggen, maar trinsieke waarde heeft die moet beschermd worden. hen een kans zou geven om zich in te burgeren binnen

Volgens Ignatieff is een liberale democratie meer dan een pragmatisch systeem waarbij een regering regeert op basis van een parlementaire meerderheid en die gedisciplineerd wordt door checks and balances. 22

een periode van twee jaar.

foute beslissingen worden rechtgezet. Maar indien die politici en instituties daar niet in slagen dan moeten Terrorisme roept de publieke vraag tot respons op de burgers zelf actie ondernemen door hun kritische en dat leidt ertoe dat het de macht van de overheid stem publiek te ventileren of door met electorale concentreert en afhoudt van interventie en toezicht middelen de instituties tot het uitvoeren van cordoor de rechterlijke en parlementaire instituties, al- recties en het vinden van betere antwoorden. Een sook van de kritische publieke opinie. Maar publiek democratie waarin de meeste mensen zich afkeren en politici zijn volgens Ignatieff te radicaal in die re- van politiek, waarin de scheiding der machten niet actie op terrorisme en ze onderschatten de weer- wordt gerespecteerd of waarin de overheid haar baarheid van de liberale democratie. Democratische werking afschermt van publiek en politiek toezicht zal regeringen moeten dus een evenwicht vinden tussen waarschijnlijk het delicate evenwicht verliezen tussen het verdedigen van de belangen van de meerderhe- veiligheid en vrijheid. De invulling van burgerschap id en het vrijwaren van de vrijheid en waardigheid staat dus centraal in het welslagen en voortbestaan van minderheden en individuen, want in een liberale van de liberale democratie. democratie is de kleinste minderheid het individu. Ignatieff wijst er ook op dat je vrijheid niet kan opTerrorisme kan ons, en politici, ertoe verleiden om delen in private en publieke vrijheid. Beiden zijn individuele vrijheden en waardigheid aan de kant onafscheidelijk binnen een liberale democratie. Waar te schuiven. Een regering begeeft zich op gevaarli- enkel een soort van private vrijheid wordt toegejk terrein als het in het belang van de veiligheid van laten maar mensen publieke vrijheid (vrijheid van de natie een nood-breekt-wet-principe toepast en ter meningsuiting, politieke participatie, e.d.) moeten bescherming een ‘minder kwaad’ pleegt. Dergelijke ontberen – zoals in China en Rusland – kan men niet toestanden zijn volgens Ignatieff te vermijden vanuit spreken van democratie, en zeker niet van een libermoreel standpunt. Om de gevolgschade tot een mini- ale democratie. Wie liberalisme vernauwt tot enkel mum te beperken moeten we ons het duidelijk onder- het economische (vrijheid van handelen en recht op scheid voor ogen blijven houden tussen wat enerzijds eigendom) mag dat geen liberalisme noemen. ‘noodzakelijkheid’ is en anderzijds de moraal van individuele vrijheid en waardigheid kan rechtvaardigen. Ignatieff stelt verder dat geweld niet het noodzakeNooit mogen we toelaten dat de rechtvaardigheid op lijke antwoord is op terrorisme. Een liberale wereld basis van noodzakelijkheid – uitgesproken in een taal ‘werkt’ volgens Ignatieff voor 99% van de bevolking, beheerst door ‘gevaar’, ‘dreiging’ en ‘vijanden’ – het enkel een klein aantal valt ten prooi aan de lokroep moreel problematische karakter laat vervagen van van extremisme. Liberalisme moet tegelijkertijd besdie vermeende noodzakelijke maatregelen. Dergeli- cheiden en ambitieus zijn. Bescheiden in het feit dat jke maatregelen moeten volgens Ignatieff dan ook we ze niet voor alles een onmiddellijke juiste oplosswelomlijnde doelen hebben, mogen slechts toegepast ing heeft, maar zeker ook ambitieus om de belofte worden op de kleinst mogelijke groepen en slechts als die ze uitdraagt mogelijk te maken voor de 100%. De ultieme optie ingezet, en dat vooral onder strikt pol- liberale democratie staat als het ware permanent in itiek toezicht van een open democratisch systeem. de beklaagdenbank. Als liberalisme haar moraal hoog wil houden dan moet het woorden in daden omzetten Welke maatregelen kunnen de liberale democratie het door te zorgen voor werkgelegenheid en te waken best beschermen tegen terrorisme en tegen de mogeli- over de veiligheid en waardigheid van alle individuen. jke vernietiging van een open samenleving? Ignatieffs Dat is en blijft een grote uitdaging voor alle liberalen, antwoord: de liberale democratie zélf. Burgers in een niet enkel voor onze politici. liberale democratie mogen erop rekenen dat politici en de instituties de mogelijkheid bieden dat eventuele URL: < http://www.liberales.be/columns/nijsbroos > 23

Lijst Neo-artikels Nvdr. (1) De volgende chronologische lijst werd samengesteld door de redactie van Neohumanisme met het oog extra eigen literatuur in verband met liberalisme en terrorisme ter beschikking te stellen. Alle teksten zijn online te bekijken op de website van het Liberaal Archief. Wegens de vele mogelijke invalshoeken en de uitgebreidheid van het thema “terrorisme” bevat de volgende lijst een grote verscheidenheid qua teksten en thema’s: terrorisme en vrijheid, terrorisme en iconoclasme, terrorisme en veiligheid, terrorisme en verdraagzaamheid, liberalisme en oorlog, liberalisme en geloof, liberalisme en pacifisme, humanisme,...

Claes, Albert Mariën Marcel Claes Albert LVSV Gent Geirland C. N.N. Childe Gordon Haeckel Ernest Grootjans Frans N.N. Nordlohne Edgar Verhulst, Adriaan Verkein, Lea De Clercq Willy Moerman Josse N.N. Verhulst, Adriaan Verbist, Leo G.V.S. Verbruggen, Jo 24

Nvdr. (2) Tot en met 1965 zijn alle Neo’s opeenvolgend genummerd door het Liberaal Archief. Na 1973 (Van 1965 tot 1973 werd Neohumanisme niet gepubliceerd) werd dit niet meer gedaan en was - door verschillende edities per jaar, lustrumedities en andere oorzaken het ook niet meer mogelijk dit te doen. Daarom staan vanaf 1973 de Neo’s gerangschikt per editie per jaar.

Levensbeschouwingen Gabriele d’Annunzio Voor een humanistische democratie Slaet opten Trommele Over de democratie Mogelijk overlijden van Arthur Vanderpoorten en Meester Frans De Hondt in Duitschland Geloof en werkelijkheid Kerk en Staat Het modern humanisme: zijn betekenis voor onze samenleving Liefde en Atoom… (uit Leader Magazine) Individu of gemeenschap Het Christendom: zijn actuele waarde en betekenis Geen vrijheid zonder waarheid Rond de Palestijnse kwestie Overeenkomst betreffende de Genocide Waarom nog anti-clericaal Christendom en Humanisme Een mens tussen oorlogspychose en humanisme Probeer het eens met vrijheid Voltaire nu!

1937 nr. 002 1938 nr.013 1945 nr.032 1945 nr.032 1945 nr.036 1945 nr.036 1946 nr.046 1947 nr.050 1948 nr.056 1948 nr.056 1948 nr.056 1948 nr.058 1948 nr.061 1949 nr.064 1950 nr.072 1950 nr.072 1950 nr.072 1951 nr.077 1952 nr.080 1952 nr.081

De ontwikkelingsgang van het humanisme Angst Liberalisme, een geesteshouding Europa en het neutralisme Vaticaan en vrijheid Enkele beschouwingen over de Europese verdedigingsgemeenschap Duponthiere, Frieda Het begrip democratie Moerman, Josse Het Humanistisch Verbond N.N. Vrijheid en Democratie roept wraak! Crommar, Rob Voor vrede en vriendschap Crommar, Rob Liberalisme en godsdienst Sabbe, Herman Léger en een nieuw humanisme Sevens, Linda Rassenprobleem in Albion De Smedt, Herwig De democratie in gevaar voor de rechten van het individu Gysens, Guy Uitzichten van het Radicalisme en Liberalisme Moerman, Achille Uitzichten van het Radicalisme en Liberalisme Msemakweli Afrika in de branding. Een vriend kan lange tijd zijn vriend vergeten Ilegems, J. De internationale toestand: houdt Berlijn een oorlogsgevaar in? N.N. Liberalisme en democratie uit “Das Kulturideal des Liberalismus” Klein, Edouard C. Liberalisme, Vrij onderzoek en Verdraagzaamheid Van Beneden, Jan Pluralisme en nog wat Tack, Daniel Anti-atoommars 1965 N.N. Geen tweede maal LVSV Gent Liberalisme JA. Extremisme NEEN. Rudy van Quaqebeke De Rechten van de Mens. Zwart-Amerika. Rudy van Quaqebeke De Rechten van de Mens. Joden en Palestijnen. N.N Pluralisme N.N. Geweld en charisma Machenil, Geert Droeve herinnering Coppens, Alain Verslag van het debat “Defensiebeleid” Daman, Mick N-BOM waarom? Blaes, Carl Reactie Daman, Mick De nieuwe orde Devriendt, Erwin Geen raketten Heerman, Cyriel Moerman, Josse Van Brabant, Piet A.V. De Clercq, Willy A.K.

1952 nr.082 1953 nr.087 1953 nr.088 1953 nr.089 1953 nr.089 1954 nr.091 1954 nr.094 1954 nr.094 1955 nr.097 1955 nr.098 1956 nr.101 1957 nr.104 1958 nr.111 1959 nr.115 1959 nr.115 1959 nr.115 1961 nr.121 1961 nr.126 1961 nr.127 1962 nr.128 1964 nr.132 1965 nr.135 1974 ed.01 1976 ed.04 1976 ed.04 1976 ed.06 1978 ed.02 1980 ed.03 1980 ed.02 1980 ed.02 1981 ed.02 1982 ed.03 1983 ed.05 1983 ed.01 25

De mens verkent het heelal, de wereld nog steeds op zoek naar vrede LVSV Gent LVSV Vredesbrief Bostoen, Lode Hoe zien de media defensie? Schrans, Jean-Benoit Rust in vrede Van Heuven, Dirk Raketten en het liberalisme Van Heuven, Dirk Over terrorisme Wyckaert, Stephan Liberalisme en geloof Röpcke, Iwan The spirit of Geneva: the end of containment Röpcke, Iwan De NAVO. Zorgt de toekomst voor verdeeldheid? Matton, Christan Naar een liberaal leefmilieu. Wauman, Marc Liberalisme en rascisme Verspeelt, Frederic The Satanic Verses. Hoe moet het westen reageren op de terdoodveroordeling door Khomeiny? LVSV Gent De culturele aspecten van het rascisme Cools, Bart Golfdebat Flamand, Marc Rechtvaardige Oorlog Geerkens, Pascal Xenofobie/Rascisme Pieters, Anne-Marie Religie en fanatisme Lachaert, Egbert Rwanda, de vergeten genocide Moyaert, Dirk National Missile Defense & ABM Keirse, Steven Impressies uit Palestina. Over reizen en verdraagzaamheid. Bracke, Sofie/ Moyaert, Amerikaans buitenlands beleid Dirk Van der Colen, Philip De Irak-crisis als momentum voor het nieuwe Europa Holvoet, Dries Terrorismebestreiding Landtsheere, Edward Het Tsjetjeense drama Coenye, Stef Terrorisme, pleidooi voor dialoog Verhoeven, Harry In het oog van de storm. de rol van de VN in een gevaarlijke wereld Wauters, Gregory De politieke tijdbom Iran? Viaene, Thibault Islam en democratie Viaene, Patrice De staat zal neutraal zijn of zal het niet zijn De Backer, Dominic The world is changing: privaat militaire bedrijven Van Den Abeele, Een vreedzame oplossing voor Kosovo Eveline/ Coudeville, Nicolas Teirlinck, Bruno Kernwapens ter discussie Schrans, Hervé

26

1984 ed.02 1984 ed.02 1984 ed.02 1984 ed.02 1984 ed.02 1985 ed.02 1985 ed.02 1986 ed.03 1986 ed.02 1988 ed.03 1988 ed.02 1989 ed.04 1989 ed.04 1990 ed.02 1991 ed.03 1992 ed.01 1994 ed.02 1998 ed.01 2000 ed.03 2000 ed.01 2002 ed.03 2003 ed.04 2004 ed.03 2004 ed.01 2004 ed.02 2005 ed.04 2006 ed.03 2007 ed.01 2008 ed.03 2008 ed.03 2008 ed.03 2008 ed.04

Vanthournout, Thomas Geweld in Gaza Walthoff-Borm, Private military companies CĂŠdrique Arnaert, Brecht De vredesduif is ernstig ziek Morsa, Arno Islam en het recht op vrijheid van meningsuiting Vanhove, Lawrence Pluralisme als handelsmerk Baert, Philippe The production of security Peck, Jonathan Charlie Hebdo en de hypocrisie LiĂŠgeois, Vince De terugkeer van Voltaire Cuvelier, Mats Tijden van Wroeging

2009 ed.03 2009 ed.01 2009 ed.02 2010 ed.04 2012 ed.01 2014 ed.03 2015 ed.03 2016 ed.03 2016 ed.01

KALENDER 2e semester 2016-2017 16/02: Rogier De Lange - Economiefilosoof over actualiteit 22/02: Eric Schliesser - Adam Smith: Terug Naar de Principes 28/02: Ben Depoorter - Slaven of Slagen? Het Amerikaans hoger onderwijs onder de loep 14/03: Edwin Van De Haar - Vrijheid tussen Staten: Een klassiek liberale theorie van internationale betrekkingen 23/03: Marc Devos - De Verlichting uit evenwicht: Boekvoorstelling 26/04: Frank Furedi: Terreur, Politiek en Protest

27

Sofie Bracke Oud-lid LVSV Gent

Dirk Moyaert Oud-bestuurslidLVSV Gent

Geen foto

3e editie Neohumanisme 2001-2002

Amerikaans buitenlands beleid Sofie Bracke en Dirk Moyaert Sofie Bracke (tegenwoordig schepen in Gent) en Dirk Moyaert schreven in 2002 een tekst over het militaire buitenlands beleid van de VS, die zich ongeoorloofde vrijheden permitteerde tegenover andere organisaties, landen en eerder gemaakte afspraken. Dit alles na de beruchte aanslagen van 9/11, die voor veel van deze maatregelen als voorwendsel werden gebruikt. In zijn State of the Union van 5 februari jongstleden kondigde de Amerikaanse president George W. Bush aan dat het defensiebudget met 48 miljard dollar wordt opgetrokken voor het jaar 2002. Aanleiding en grote legitimatie voor deze verhoging zijn de aanslagen van 11 september en the global war on terrorism.

kader van de VN, tegenprestaties zouden moeten leveren op andere vlakken, bijvoorbeeld inzake het reeds lang aanslepende conflict tussen IsraĂŤl en de Palestijnen, het Kyoto-Protocol en het Internationaal Strafhof?

Andermaal konden we ook vaststellen dat de zogeDeze wereldwijde strijd tegen het terrorisme gaat ev- naamde (Europese) bondgenoten al heel gauw aan enwel niet gepaard met een strijd tegen andere mon- de kant werden geschoven en dat het de Amerikanen diale problemen; zoals armoede, drugsbestrijding en waren, die, zich verzekerd wetend van politieke steun, honger in de wereld, en vindt al evenmin plaats via de de operaties alleen leidden en uitvoerden (wat Britse globale instituties zoals de Verenigde Naties. We kun- hulp niet te na gesproken), een situatie waar Washingnen ons daarbij toch enkele vragen stellen. Zo zien we ton allerminst rouwig om was. bijvoorbeeld dat de Verenigde Staten er in het kader van de VN een resolutie, unaniem, wisten door te krij- Edoch, in de, vooral Europese, kritieken op de Amergen waarin de aanslagen op de VS veroordeeld werden, ikaanse handelswijze menen wij enerzijds een portie en dat ze, na jaren van gekrakeel, â&#x20AC;&#x2DC;plotsâ&#x20AC;&#x2122; hun VN-bij- hypocrisie te mogen ontwaren, en anderzijds een al dragen (inclusief de achterstallige) wisten te betalen, even grote portie frustratie. Immers, de Europeanen om dan amper een maand later, zonder de VN maar zelf moeten eens beseffen dat ze ook echt werk zullen met de oprichting van een ad hoc internationale co- moeten maken van een gemeenschappelijk veilighealitie, onder VS leiding, Afghanistan te bombarderen. ids- en buitenlands beleid, willen ze ooit nog serieus Een tweede vraag, die daaraan gerelateerd is, is de genomen worden op mondiaal vlak en in de ogen van vraag waarom de Verenigde Staten de VN andermaal de Amerikanen. Momenteel zijn er evenwel twee elbuitenspel zetten? Waren zij misschien bang dat ze ementen die hierbij in de weg staan; zijnde enerzijds later, in ruil voor de eventueel geleverde steun in het de hopeloze verdeeldheid die de Europese leiders ken28

merkt, en waardoor ze niet komen tot het innemen van krachtige en duurzame gemeenschappelijke standpunten, laat staan dat ze tot een consensus met betrekking tot gemeenschappelijke acties komen.

immers moeilijk verwachten dat anderen consequent zijn, terwijl we het zelf niet zijn, al ware het trouwens ook maar om nog geloofwaardig over te kunnen komen. We beseffen evenwel ook dat de huidige mondiale structuren niet goed functioneren en niet zelden Anderzijds is er ook de manifeste politieke onwil om gewoon machteloos zijn. Vandaar dat we dan ook enerzijds nationale bevoegdheden af te staan aan een eerst die instellingen moeten heruitvinden, vooraleer Europese supranationale defensie- en veiligheidsstruc- we met recht en rede van de Amerikanen, maar ook tuur, en om de nodige risico’s te nemen die militair op- van de Europeanen, mogen eisen dat ze via deze structreden met zich meebrengt, en om de financiële mid- turen opereren. delen op te hoesten die hiervoor nodig zijn. Hoe dient deze heruitvinding er dan uit te zien? Ons In tweede orde is er dan ook nog de frustratie die inziens moet ze verlopen langs meer open en democde Europeanen kenmerkt en die voortvloeit uit het ratische wegen. Dit teneinde de legitimiteit en de besef dat de kloof tussen de Verenigde Staten en- eraan gekoppelde slagkracht van deze instellingen te erzijds en Europa anderzijds groot is en nog steeds vergroten, alsook hun geloofwaardigheid. groter wordt, en dat de Verenigde Staten vandaag in staat zijn om datgene te doen, zij het op een kwali- Om te concluderen willen we stellen dat 11 septemtatief hoger niveau, wat de Europeanen tot aan de ber eens te meer duidelijk heeft gemaakt dat steeds Eerste Wereldoorlog zelf deden. Daarnaast vloeit die meer problemen internationale problemen zijn, of frustratie ook voor een stuk voort uit het besef dat toch op zijn minst een belangrijke internationale dide Verenigde Staten de middelen en de politieke wil/ mensie hebben, en dat die problemen dus ook interbereidheid hebben om op te treden in de conflicten nationale oplossingen verdienen. Bijgevolg moeten de die hen interessant lijken en/of rechtstreeks aanbelan- grote machten, zoals de Verenigde Staten en Europa, gen, en daar niet zelden ook de leidende rol in spelen. inspanningen doen om de bestaande internationale instellingen zodanig aan te passen dat ze enerzijds nutOp dit punt gekomen stelt zich natuurlijk de vraag wat tige instrumenten kunnen zijn om mondiale oplossinmen dan wel zou kunnen doen. Wij zijn de mening gen te bieden voor die internationale problemen, en toegedaan dat de Verenigde Staten meer, en ook con- dat ze anderzijds door de groten der aarde ook zullen sequent, de mondiale problemen zoals terrorisme, ar- worden gebruikt om dat te doen. Dit zal, om af te ronmoede etc. moeten proberen op te lossen via de mondiale den, inspanningen vergen van alle grote spelers, de structuren en in het kader van het internationaal recht. Verenigde Staten, in zoverre zij zich minder unlateralistisch zullen moeten opstellen, de Europeanen, in Ook pleiten wij ervoor dat de Verenigde Staten, maar zoverre zij grotere politiek-militaire en financiële inook Europa, consequenter optreden in hun buiten- spanningen zullen moeten doen om terug au sèrieux lands beleid en minder blijk geven van “selectieve genomen te worden. blindheid” in functie van hun belangen. Men kan

29

Pier Paolo Pasolini Schrijver en journalist

Literatuur

Il romanzo delle stragi Pier Paolo Pasolini Pier Paolo Pasolini was een Italiaans schrijver en journalist. Hij geldt als één van de bekendste Italiaanse schrijvers ooit. Eén van zijn bekendste werken is zonder twijfel Il romanzo delle stragi, die hij schreef voor Il Corriere della Sera naar aanleiding van de fascistische en communistische aanslagen in Italië aan eind jaren zestig en begin jaren zeventig. Naar aanleiding van deze tekst zou hij uiteindelijk vermoord worden. We publiceren hem hier voor u in het Engels. I know. I know the names of those responsible for what will come to be known as a “military coup d’etat” (and this, in reality, is a series of “instituted military coups d’etats” systematized for the protection of power). I know the names of those responsible for the massacre of Milan on 12th December 1969.

I know the names of the powerful group who, with the aid of the CIA (and a second-rate group of Greek colonels in the mafia) they’d created previously (the rest failed badly), with one crusading anti-communist, the plug in the dam of ’68, and later on, always with the aid and the inspiration of the CIA, reconstituted anti-fascist virginity, and plugged up the disaster of the “referendum”.

I know the names of those who, between themselves, I know the names of those responsible for the massa- have given dispositions and assured political proteccres of Brescia and Bologna in the first months of 1974. tion to the elders that looked after them (in order to keep in place, and to reserve, the potential organizaI know the names of the “apex” that has maneuvered tion for this coup d’état), from the young neo-fascists, it thus, they are the old original fascists of this “mili- even neo-nazis (in order to create, in concrete, the tary coup”, they are the neo-fascist materialist authors anti-communist tension) and finally the ordinary crimiof the first massacres, they are, lastly, the “unknown” nals, down to this moment, and perhaps forever, those materialist authors of the more recent massacres. who are without name (in order to create the successive anti-fascist tension). I know the names of this seI know the names of those who have managed the two quence of important people, and that they are behind different sides, indeed, the two opposites. It is made the comic personages like that general of the forest, up of a tension: firstly, an anti-communist phase (Mi- the one who was engaged somewhat operatically, in lan 1969) and a second anti-fascist phase (Brescia and the city of Ducale (while the Italian forests burned), Bologna 1974). or the dull personages organized purely by the likes of 30

General Miceli. I know the names of the sequence of important people who are behind the tragic boys who have chosen atrocious fascist suicides, and the common criminals, Sicilian or not, those who thus have the propensity to arrange them, as if killers and hired assassins. I know all these names and know all the facts (the attempts on the institutions, and the slaughters) of which they’ve become guilty of.

Now the problem is this: the journalists and the politicians, perhaps also having the proof, and, sure of the clues, do not give out the names. Who, therefore, is competent to give out these names? Evidently one who not only has the necessary courage but, at the same time, one who will not be compromised by those accustomed to power, and, furthermore, one who doesn’t have, by definition, anything to lose: that is; an intellectual.

An intellectual therefore could very well make public I know. But I do not have the proof. I don’t even have those names: but they do not have either proof or clues. clues. The power and the world that, not being of this I know because I am an intellectual, a writer, one who power, also holds practical relationships with tries to follow all whom he succeeds, to know all that is the power, has excluded these free intellecwritten in some way, to imagine all that is unknown or tuals – for this is simply the way in which it is concealed; all that which is also coordinated from afar, made – from the chance to have proof and clues. to put the disorganized and fragmentary pieces into an entirely coherent political picture, to re-establish log- Me, it could be objected that I, as an example, am ic where arbitrariness, madness and mystery seem to like an intellectual, and an inventor of history, could reign. enter into that explicitly political world (of the power, or close to the power), compromise with it, and All of this makes up part of my trade, and is the instinct therefore I would participate in the right to havof my trade. This faith is difficult, this faith that is my ing, with one sure high probability, proof and clues. one “novel plan”, whether in error or not, in that it is not schooled in a connection with reality, and that its But to such objections I would answer that this real references to facts and persons are inexact. It’s a is not possible, because it is simply that I would faith, moreover, that many other intellectuals and nov- loathe entering into a similar political world which elists know well… since I know many of these intellec- identifies itself with my potential intellectutuals and novelists. Because the reconstruction of the al courage to tell the truth: that is, to name names. truth proposes itself in what has happened in Italy after ’68, and therefore isn’t that difficult. The intellectual courage for truth and practical politics are two irreconcilable things in Italy. Such truth – she savours herself with absolute precision – is also behind a great amount of journalistic and To the intellectual – deeply and viscerally depolitical participation: what’s not of imagination or of spised by all the Italian bourgeoisie – this deffiction has for itself my own nature. Last example: it is erence to a high command is submitted falsely clear that the truth was urged, in all its names, behind and is noble, yet in reality you serve them: they the editorial of the “The Evening Courier” on the 1st who debate moral and ideological problems. November 1974. If he puts much more to this command he becomes The journalists and the politicians probably also have considered a traitor in his role: the screams unthe proof or, at least, clues. dergone by the “treachery of the clerics” (as if no 31

expected otherwise) is an alibi, and a gratification for the politicians and the servants of power.

Furthermore, the conception that I have delineated here; my faith’s objective, is like a Country within the Country, it’s the opposition to what I identify as an But power does not exist alone: an opposition to this other power: a power that is, nevertheless, always power exists also. In Italy this opposition is therefore power. immense and as strong as the power that resembles it: naturally, I refer to the Italian Communist Party. Consequently the political men of such an opposition cannot even behave like men of power. In this specific At this moment, it’s certain that the presence of a great case, at this moment therefore… we look over it again party in opposition, as it is, to the Italian Communist dramatically, to have also deferred to the intellectual Party is the salvation of Italy and its poor democratic mandate established by them. institutions. And, if the intellectual appeals less to this mandate – The Italian Communist Party is a clean country within the purely moral and ideological – it’s here that they a dirty country, an honest country within a dishonest are a traitor, to the sum satisfaction of all. country, an intelligent country within an idiotic country, a cultured country within an ignorant country, a hu- Now, why is it that not even the political men of the manistic country within a consumerist country. In the opposition, if they have – as probably they have – past few years between the Italian Communist Party, proof or at least clues, do not produce the names of meant in an authentically unitary sense – “jointly” in those really responsible, politically, for the actors’ milcompact with its leaders, its base and its voters – and itary coup and the frightful massacres of these years? the rest of Italy, an applied exchange has been opened: It is simple: they do not produce them to the extent for which the Italian Communist Party has become ex- that they don’t differentiate – with the exception of actly a “country separated”, an island. And, today, it is how much this would become an intellectual – politjust because of this that it can, like never before, have ical truth in practical politics. And hence, naturally, an intimate relationship with the effective power, cor- the non functionary intellectual is not at all exposed rupt, inept, degraded: but the extent of this diplomatic to the current of proofs and clues: not even in their relationship falls to us, almost from nation to nation. dreams, like the ordinary others, can they date an objective situation of fact. In truth the two moral realities are incommensurabilities, understandings in their own concreteness, their An intellectual must continue to cling onto themown totality. It is possible, just on these bases, to face selves, onto what duty must fall to each of them, to that “compromise”, realistically, perhaps this would just repeat the codified mode of participation. suitably save Italy from decay: a “compromise” that would in reality be an “alliance” between two adjacent I know well that it is not the case – at this particular States, or two States embedded one in the other. moment of Italian history – that the public make one motion of distrust against the entire political class. But for all that I’ve just said in the positive, on the Ital- This is not diplomatic, it is not opportune. But these ian Communist Party, the moment also constitutes categories of politics, not the political truth: are the what is relatively negative. ones which – when he can and as he can – the impotent intellectual is obliged to serve. With the division of the country into two countries, one sunk up to its neck in degradation and degenera- Well, just because I cannot produce the names of tion, the other intact and without compromise, there those responsible for the attempts of the coup d’état is no one reason for construction and for peace. and the slaughters (and in place of this) I cannot artic32

ulate my weak self and its ideal accusation against the entire Italian political class.

of those responsible for the coups d’état and the slaughters, one who evidently knows, like me, they cannot not have proof, or at least clues.

And I face how much I believe in politics, my faith in the “formal” principles of democracy, my faith in Par- Probably – if American power concurs with this – if liament and faith in parties. And naturally through my it even “diplomatically” decides to grant another deown particular optical view this is the Communist one. mocracy, whom American democracy has purposely accepted in the form of Nixon – these names sooner Others will only be ready to retract my motion of dis- or later will come out. But those that produce them trust (this standpoint or others) when a political man will be men who have shared in this power: as those – not for an opportunity, not because the moment has least responsible against those more responsible (and come, but rather in order to create the possibility of not when saying, as in the American case, that they are such a moment – will decide to produce the names better). This would after all be the true Coup d’état.

Een van de zwaarste aanslagen gedurende gli anni rossi vond plaats in 1969 in een bank aan de Piazza Fontana in Milaan.

33

Vince Liégeois Hoofdredacteur LVSV Gent

Visie

Nathan der Weise Vince Liégeois Met betrekking tot het thema terrorisme bespreekt hoofdredacteur en student Taal- en Letterkunde Vince Liégeois het verhaal Nathan der Weise van de Duitse schrijver G.E. Lessing, dat handelt over de verschillende religies en verdraagzaamheid. Hij situeert en bespreekt het verhaal en probeert er met betrekking tot de actualiteit conclusies uit te trekken. In zijn verhaal Nathan der Weise vertelt G.E. Lessing bij monde van zijn hoofdpersonage Nathan de Wijze over de gelijkenissen tussen het Jodendom, Christendom en de Islam, om tot een verdraagzaam, positief en pluralistisch wereldbeeld te komen. Met blik op de actualiteit - met terroristische aanslagen en de opmars van het populisme en het neofascisme - is een lezing van dit boek bijgevolg bijzonder interessant. G.E. Lessing Gotthold Ephraim Lessing was een Duits auteur, dramaturg en poëet uit de Verlichting. Hij schreef veel (verschillende) literaire werken: theaterstukken, fabels, gedichten en esthetische en filosofische verhalen. Hij is vooral bekend vanwege zijn werken over tolerantie, vrijheid en humanisme en zijn bekendste werk in verband met deze onderwerpen: Nathan der Weise (Ndl. Nathan de Wijze) uit 17791.

1 Nvdr. Voor de duidelijkheid wordt in dit artikel voor het personage de Nederlandse benaming gebruikt (Nathan de Wijze) en voor het verhaal zelf de originele, Duitse benaming (Nathan der Weise). 34

Aan het begin van zijn literaire carrière schreef hij hoofdzakelijk theaterstukken, waarvan Der junge Gelehrte, Damon, oder die wahre Freundschaft (beiden 1747) en Die Juden (1749) de bekendste werken zijn. Der junge Gelehrte was zijn eerste werk en daarmee ook zijn eerste lustspel. Damon, oder die wahre Freundschaft gaat over vriendschap en liefde, en kan daarmee als eerste “ethisch-filosofische” werk van Lessing gezien worden en in Die Juden schrijft Lessing voor het eerst over tolerantie en humanisme. In 1755 schrijft hij zijn eerste trauspiel: Miß Sara Sampson, dit werk wordt vandaag de dag als het eerste burgerlijke trauspiel in de Duitse literatuur - en eigenlijk de literatuur in het algemeen - gezien. Deze werken van Lessing worden meestal bij het vroegclassicisme en classicisme zelf ingedeeld, een kunstbeweging uit de 18e en 19e eeuw die haar inspiratie en ideeën uit de Klassieke Oudheid haalde. De invloed van de Klassieke Oudheid is zeer sterk op te merken in Lessings werk Philotas, dat zich in het Oude Griekenland afspeelt, en vele filosofische ideeën van Socrates, Epicurus, Lucretius en Epictetus bevat. Later in zijn literaire carrière, en dan voornamelijk in de jaren zeventig van de achttiende eeuw, schreef

hij ook gedichten en fabels en begon hij ook meer en meer theoretische werken over tolerantie en humanisme te schrijven. Over deze werken schrijft hij voornamelijk filosofische en ethische traktaten, waaronder zijn bekendste werk Nathan der Weise valt. Historische situering Nathan der Weise werd geschreven in 1779, literair-historisch gezien op de grens van de vroege Verlichting en de Verlichting zelf. Deze periode was vooral zeer interessant in Duitsland, waar de vroege Verlichting (of Frühaufklarung) de meest aanwezige en invloedrijkste van Europa was, denkt u bijvoorbeeld maar aan de Duitse School, Wilhelm von Humboldt, Herder en Goethe. Deze periode is in historisch opzicht ook zeer interessant omdat de nationalistische en patriottische gevoelens bij Duitse schrijvers toen nog zeer laag waren, en niet zo prominent aanwezig waren in de literatuur.

van de Verlichting interessant. Op dit moment liggen namelijk de godsdienstoorlogen en -perikelen van de voorgaande eeuwen nog vers in het geheugen, zeker in Duitsland, dat zwaar onder beiden geleden had. In de Duitse literatuur zullen de Europese godsdienstoorlogen uit de 16e en 17e eeuw altijd sterk aanwezig blijken te zijn (bv. Mutter Courage und ihre Kinder van Bertolt Brecht). Vele filosofen beginnen dan ook meer en meer voor verdraagzaamheid en een scheiding van Kerk en Staat te pleiten: John Locke, Voltaire, Hobbes,... In het rijtje van deze bekende namen moet bijgevolg ook Lessing gezien en besproken worden. Nathan de Wijze

Nathan, het hoofdpersonage, wordt in het boek omschreven als een wijze en rijke handelsman. Doch wordt zijn financiële welvaart in het verhaal nooit aangetoond of bewezen en wordt meermaals gezegd dat Nathan “rijk is aan wijsdom”, waardoor we kunDe Verlichting was destijds in Duitsland ook zeer sterk nen betwijfelen of Nathan daadwerkelijk rijk was. Zelfs aanwezig in de literatuur zelf, de Sturm und Drang- wanneer de joodse vorst in het verhaal van Nathan wilt bewegung (waartoe onder andere Goethe en Schiller lenen, wil de vorst geen geld maar wijsheid van hem horen) met individualistische, liberale en positivis- lenen. tische ideeën is hier zonder twijfel het beste voorbeeld van. Toch is het te ver gezocht om G.E. Lessing tot de De protagonist Nathan de Wijze is bijgevolg een omniSturm und Drangbewegung - of zelfs maar tot de ge- scientische held, hij weet alles al en moet geen nieuwe hele Goethezeit - te rekenen, hoewel er heel veel over- informatie bekomen of lessen leren om zijn problemen eenkomsten zijn, zijn er namelijk ook heel wat cruciale, te overwinnen - in zoverre Nathan de Wijze problemen stilistische en ook inhoudelijke verschillen, zoals de af- heeft. Deze protagonist vormt bijgevolg een uitzonderwezigheid van een abjekt - een taboeelement, zoals de ing op de narratieve theorie van Gèrard Genette, die abortusscene in Goethe’s Faust - in de verhalen van stelde dat in elk verhaal - hoewel dit natuurlijk een veLessing. ralgemenisering is - een helper is, meestal iemand die veel ouder en wijzer is en de held op weg zet (Gandalf, Lessing wordt bijgevolg meestal niet bij één of ande- Obi-Wan Kenobi, Yoda, Perkamentus,...). Het verhaal re literaire stroming ingedeeld - of men moet hem bij kent wel een helper, maar dit eerder in een secundaire de achttiende eeuw of de Verlichting indelen - om- en praktische rol. dat zijn stijl destijds niet echt bij een welbepaalde stroming thuishoorde. Meestal zet men hem daar- Dit soort held komt in de literatuur zeer weinig voor, om maar in het rijtje van Duitse dramaturgen, kunst- gezien het een ongelooflijk moeilijk te bespelen held theoretici en wordt hij heel vaak besproken met be- is: hij weet alles al, niets kan hem nog verbazen. Vantrekking tot de ontwikkeling van het Duitse theater. daag de dag wordt dit soort held in teksten zelfs nog maar amper gebruikt. Nathan de Wijze is echter een Met betrekking tot het thema verdraagzaamheid en schoolvoorbeeld van dit soort held - en naar mijn perpluralisme is de achttiende eeuw niet alleen omwille soonlijke mening zelfs het allerbeste voorbeeld wat be35

treft dit type held - gezien hij een rol krijgt die met zijn heid.) en Friedrich Nietzsche zijn Also sprach Zarathuskarakter overeenkomt en als personage een morele tra, waarin hij zijn ideeën over de Übermensch en waarde naar de lezer moet uitdragen: de waarde van Untermensch uiteenzette. verdraagzaamheid. Ringparabel Dit wordt mede versterkt door het feit dat Nathan de Wijze veel weg heeft van eerdere literaire helden en Cruciaal voor het verhaal en de morele achtergrond historische figuren. Zo komt het karakter - en in grote is de Ringparabel in Nathan der Weise. Aan de hand lijnen ook het verhaal - zeer hard overeen met Jezus van dit verhaal dat Nathan tegen Sultan Saladin vertelt Christus en Mohammed (het verhaal speelt zich ook af worden Nathans - en dus ook Lessings - ideeën over de in het Midden-Oosten, Nathan de Wijze wordt als een verschillende godsdiensten, multiculturalisme en versoort profeet afgeschilderd) en ook zeer hard met de draagzaamheid duidelijk. Hieronder de Duitstalige (en Italiaanse ontdekkingsreiziger Marco Polo, die advies dus originele) versie van de Ringparabel: gaf aan het hof van de Mongoolse keizer Koeblai Khan, terwijl Nathan de Wijze advies gaf aan Sultan Saladin. “Saladin. Ich versteh dich. Weiter! Nathan. Ook met heel wat andere figuren zoals Dante (die als So kam nun dieser Ring, von Sohn zu Sohn, Auf einen Vater endautore implicito optrad in zijn Divina Commedia), Ver- lich von drei Söhnen; Die alle drei ihm gleich gehorsam waren, gilius (in hetzelfde verhaal) en Merlijn uit de Arthurleg- Die alle drei er folglich gleich zu lieben Sich nicht entbrechen konenden. Dit alles maakt Nathan de Wijze tot een echt nte. Nur von Zeit Zu Zeit schien ihm bald der, bald dieser, bald wereldfiguur en geeft hem de achtergrond dat perfect Der dritte, – sowie jeder sich mit ihm Allein befand, und sein bij zijn alleswetend karakter past en hem maakt tot wat ergießend Herz Die andern zwei nicht teilten, – würdiger Des Ringes; den er denn auch einem jeden Die fromme Schwachheit Nietzsche later als de Übermensch zou bestempelen. hatte, zu versprechen. Das ging nun so, solang es ging. – Allein Trauspiel Het verhaal Nathan der Weise wordt over het algemeen als het eerste burgerlijke trauspiel gezien. Een burgerlijk trauspiel is een toneelstuk dat een groot aantal morele waarden uitdraagt en probeert duidelijk te maken aan het publiek. Het trauspiel mag niet verward worden met de fabel of het sprookje, dat maar één, meestal conservatieve of archaïsche waarde uitdraagt en bovendien voor kinderen bestemd is. Het trauspiel droeg meestal één of twee duidelijke waarden heel sterk uit, maar verborg meestal ook een aantal onderhuidse kritieken/ideeën/morele waarden in haar verhaallijn, die de kritische en intelligente lezer/toeschouwer moest opmerken. Vele filosofen maakten ook gebruik van deze formule van Lessing. Voorbeelden zijn - bij uitstek - Voltaire, bijvoorbeeld Candide ou l’optimisme (Voltaire zelf was ook zeer sterk beïnvloedt door de filosofische ideeën van Lessing, en dan vooral deze over verdraagzaamheid.) en Friedrich Nietzsche zijn Also sprach Zarathus36

Es kam zum Sterben, und der gute Vater kommt in Verlegenheit. Es schmerzt ihn, zwei Von seinen Söhnen, die sich auf sein Wort Verlassen, so zu kränken. – Was zu tun? – Er sendet in geheim zu einem Künstler, Bei dem er, nach dem Muster seines Ringes, Zwei andere bestellt, und weder Kosten Noch Mühe sparen heißt, sie jenem gleich, Vollkommen gleich zu machen. Das gelingt Dem Künstler. Da er ihm die Ringe bringt, Kann selbst der Vater seinen Musterring Nicht unterscheiden. Froh und freudig ruft Er seine Söhne, jeden insbesondre; Gibt jedem insbesondre seinen Segen, – Und seinen Ring, – und stirbt. – Du hörst doch, Sultan? Saladin (der sich betroffen von ihm gewandt). Ich hör, ich höre! – Komm mit deinem Märchen Nur bald zu Ende. – Wird’s? Nathan. Ich bin zu Ende. Denn was noch folgt, versteht sich ja von selbst. – Kaum war der Vater tot, so kommt ein jeder Mit seinem Ring, und jeder will der Fürst Des Hauses sein. Man untersucht, man zankt, Man klagt. Umsonst; der rechte Ring war nicht Erweislich; – (nach einer Pause, in welcher er des Sultans Antwort erwartet) Fast so unerweislich, als Uns itzt – der rechte Glaube.”

Neen, dit verhaal heeft niets te maken met Lord of the Rings van J.R.R. Tolkien en dat verhaal is hier ook niet op geïnspireerd, hoewel heel veel op Nathan der Weise en de Ringparabel aangespeeld wordt in de Dui

tse literatuur, bijvoorbeeld in Effi Briest van Fontane. De Ringparabel zelf is echter wel een toespeling op het verhaal van de drie zonen uit het Nieuwe Testament, zoals u zelf misschien wel al had kunnen raden. De ringen symboliseren respectievelijk het Christendom, de Islam en het Jodendom. Zoals de drie ringen vormelijk hetzelfde zijn, zo zijn deze drie religies (en ook de andere religies), dat vormelijk en inhoudelijk ook. De originele ring symboliseert dat de drie religies eigenlijk één en dezelfde religie zijn maar dan onder een andere naam, met een god met een andere naam en een aantal andere gewoonten en verschillen. Deze parabel houdt dus in dat een christen die joden haat ook zichzelf zou moeten haten; gezien hij in wezen dezelfde religie aanhangt. Moraal

den. Voorbeelden hiervan zijn er genoeg aan te halen: de protestanten die talloze kunstwerken vernielen in 1566, de kruistochten en aflaten van de katholieke kerk, om de corruptie die daar - zelfs bij de pausen aanwezig was buiten beschouwing te laten, de veroveringszucht van het Ottomaanse Rijk,... Nathan der Weise en het heden Vandaag de dag zien we dat geen enkele religie voldoet aan de eisen die Lessing destijds stelde, hoewel het boeddhisme en hindoeïsme uit het verre Oosten er wel zeer dicht bij zitten. Bij ons echter, is er geen religie die ook maar in de buurt komt van dit ideaal, zeker niet zolang zo vele religieuze leiders zaken als abortus, homohuwelijk en euthanasie zullen blijven afkeuren, wat religie in onze contreien tot een archaïsme maakt.

Ironisch genoeg voldoen het atheïsme - waar Lessing In tegenstelling tot wat Nathan in de Ringparabel ver- loodrecht tegenover stond - en het liberalisme echter telt, gelooft Lessing echter wel dat er een waar geloof wel aan deze voorwaarden van verdraagzaamheid en bestaat, hoewel hij het niet bij naam noemt omdat hij vrijheid, zeker als men de Übermensch van Nietzsche zelf niet weet wat het juiste geloof is. Later in Nathan erbij betrekt en rekening houdt met het positieve liberder Weise vertelt Nathan aan de Sultan dat het ware ale mensbeeld. Zulke filosofische liberalen zijn echter geloof uiteindelijk naar boven zal komen als het geloof ook niet zo talrijk aanwezig hier in België en Europa, dat het meeste verdraagzaamheid, liefde, vreugde en het LVSV is helaas nog steeds niet de maatstaf hiervoor. vrijheid geeft, een soort van Überglaube dus. Interessant is het echter - zeker met betrekking tot het Dit is voor de Sultan van centraal belang, gezien deze thema van deze Neo - om deze moraal met het oog op bereid was zijn volk (de islamieten) in armoede en de recente terroristische aanslagen te bekijken. Uit de ellende te storten, zolang hij zijn vijanden, de joden, filosofie van Lessing blijkt duidelijk dat de Islam zich maar ten gronde kon richten. Dit zorgt er uiteindelijk tot een minderwaardige godsdienst verlaagt als het voor dat de oorlog en conflicten met de joden stop- probeert haar gelijk te halen met gruwelijke terrorpen en beide volkeren een ongeziene welvaart verkrij- istische aanslagen (hoewel ik weet dat dit natuurlijk gen. Ook Nathan zelf - die Saladins opperpriester graag slechts zonderlingen zijn, mijn boodschap is dan ook dood zag - blijft leven wanneer de sultan, nu goed bev- aan hen gericht) en dat juist verdraagzaamheid en vririend met Nathan, hem op het allerlaatste nippertje jheid belangrijk zijn. Dit laatste kan echter ook dienen red. Ook dit is van belang voor het verhaal: gezien de als een waarschuwing naar een aantal politici: het sultan zijn leven op het spel zet voor Nathan en Nathan opofferen van de westerse waarde met het oog op veilzelf een jood was. igheid en de oorlog tegen het terrorisme is misschien niet zo’n goed idee: oorlogen worden niet gewonnen, Hiermee wordt Lessings visie op de toenmalige toe- beide kanten verliezen altijd, en het zou zonde zijn stand van de verschillende religies duidelijk: hij vond moesten we vanwege een bende radicalen onze vridat deze nog maar weinige morele waarden uitdroe- jheid kwijtspelen. gen en meer tegen elkaar streden dan liefde verspreid37

Lijst van oud-voorzitters 1930-1931 Max Cosijns

1961-1962 Hubert Moriau

1931-1932 Jan Carre

1962-1963 Roland Corluy

1932-1933 Jan Carre

1963-1964 Fred Prelis

1933-1934 Jan Carre

1964-1965 Eric Stassyns

1934-1935 Frans De Hondt

1965-1966 Werther Van Der Sarren

1935-1936 Frans De Hondt

1966-1967 Jan Van Beneden

1936-1937 Frans De Hondt

1967-1968 Kamiel De Trog

1937-1938 Albert Claes

1968-1969 Luc Coolsaet

1938-1939 Albert Maertens

1969-1970 Augule De Smet

1939-1940 Adelin Dewael

1970-1971 Augule De Smet

1940-1941 Jacques Verhé

1971-1972 /

1941-1942 /

1972-1973 Guy Verhofstadt

1942-1943 /

1973-1974 Daniël Peeters

1943-1944 /

1974-1975 Guy Verhofstadt

1944-1945 Hubert Verjans

1975-1976 Rudi van Quaquebeke

1945-1946 Hubert Verjans

1976-1977 Frank Wijnakker

1946-1947 Paul Janssens

1977-1978 Ivan Verspeelt

1947-1948 Firmin Vansteenhuyse

1978-1979 Sas van Rouveroij

1948-1949 Julien Revis

1979-1980 Claire Tillekaerts

1949-1950 Leon De Meyer

1980-1981 Geert Machenil

1950-1951 Willy De Clercq & Gilbert Froment

1981-1982 Christophe Snoeck

1951-1952 Eric De Valkenaere

1982-1983 Patrick Van den Bossche & Filip Soete

1952-1953 Gilbert Froment

1983-1984 Filip Soete

1953-1954 Herman De Backer

1984-1985 Erwin Devriendt

1954-1955 Piet Ven Brabant

1985-1986 Erwin Devriendt

1955-1956 Georges Mannekens

1986-1987 Joris Lagrou

1956-1957 Robert Crommar & Luc d’Haene

1987-1988 Alain Bodart

1957-1958 Jef Vandenbossche

1988-1989 Luc Demeulemeester

1958-1959 Willem Van Ganse

1989-1990 Lodewijk Cornelis

1959-1960 Gustaaf Van den Bossche & Willem Van Ganse

1990-1991 Lodewijk Cornelis

1960-1961 Gust Ghyssen 38

1991-1992 Marc De Vos

1992-1993 Ann De Backer 1993-1994 Pascal Geerkens 1994-1995 Pascal Geerkens 1995-1996 Wim Duran 1996-1997 Joeri Note 1997-1998 Stefaan Noreilde 1998-1999 Stefaan Noreilde 1999-2000 Bart Ameye 2000-2001 Pieter Van Den Broeck 2001-2002 Steven Keirse 2002-2003 Mathias De Clercq 2003-2004 Mathias De Clercq 2004-2005 Wim Aerts 2005-2006 Wim Aerts 2006-2007 Dries Holvoet 2007-2008 Patrice Viaene 2008-2009 Patrice Viaene 2009-2010 Wim-Alexander Vetters 2010-2011 Thibault Viaene 2011-2012 Lawrence Vanhove 2012-2013 Lawrence Vanhove 2013-2014 Dimitri Sonck 2014-2015 Niek Van Kerckvoorde 2015-2016 Thomas Buyse

39