Issuu

jaargang 40 - Oktober 2012

V.U. Caroline Sneyers - Kapelstraat 71 3550 Heusden-Zolder

SPONSOR

Generaal Jacqueslaan 263 - 1050 Elsene generalquartier@gmail.com 02/640.76.49 free wifi!

INHOUD VOORWOORD

EDITORIAAL

Over maximumprijzen en ongewenste gevolgen - J. Akkermans

Goed geld: Bart Van Coppenolle op bezoek bij LVSV-Brussel - K. Verbeken

De fatale misleiding - M. Rogiers

De ivoren toren, loop er voor weg! F. De Clercq

INFO EN WEETJES

De Fortuynrevolutie: een aanleiding voor tien jaar politieke crisis - A. Casier

Voor Europa, anti EU-staat - N. Roskams

GALABAL

Het ontslag - F. Bastiat

Een staat? Nee bedankt. - D. Nackaerts

De weg naar succes voor Open Vld - M. Timmermans

LIBERALE BIBLIOTHEEK

VOORSTELLING BESTUUR 2011/12

ERELEDEN LVSV-BRUSSEL

VOORWOORD Beste lezer Het nieuwe academiejaar aan de VUB is weer van start gegaan. Een pas verkozen LVSV Brussel-bestuur van 17 enthousiaste studenten staat klaar om het liberale gedachtegoed in Brussel, en ver daarbuiten, te verspreiden. Dit beogen we door het organiseren van lezingen, debatten en discussieavonden. Ook een filmavond, een LVSV-reis en zelfs een “nacht van de intellectuele verrijking” staan op het programma. U ziet, wij hebben voldoende creativiteit en motivatie in huis om er een schitterend werkingsjaar van te maken. Zo hoop ik een even mooi resultaat te bereiken als mijn voorganger Dieter Keuten. Mede onder zijn voorzitterschap groeide het LVSV uit tot de grootste en belangrijkste politiekideologische studentenvereniging aan de VUB. Met veel trots kan ik u melden dat de Brusselse afdeling van het Liberaal Vlaams Studentenverbond dit jaar haar 75ste verjaardag viert. Al 75 jaar lang bieden wij een ideologische basis voor het liberalisme. Hierbij dragen we pluralisme, vrijheid van meningsuiting en partijonafhankelijkheid hoog in het vaandel. Ter gelegenheid van deze heuglijke gebeurtenis organiseren we een lustrumbal op zaterdag 17 november in de prachtige zaal Tasso bij Tour & Taxis, om ons feestjaar in stijl te vieren.

Hoewel kranten en digitale media zich nu al geroepen voelen om prognoses te maken, blijft het afwachten wat de algemene tendens in Vlaanderen zal zijn. De breuklijnen die zich op het nationale niveau afspelen, tekenen zich minder scherp af op het lokale niveau, maar toch zal de uitslag van 14 oktober 2012 zonder twijfel een voorbode zijn voor de Vlaamse, federale en Europese stembusgang van 2014. Lokale burgermeesters en sterke schepenen doen het op het federale niveau immers ook erg goed. Het valt daarom sterk te betreuren dat onenigheden de gemeentepolitiek domineren, ten nadele van ideologische discussies. Het LVSV daarentegen staat wél open voor ideologische discussie. Met de start van het nieuwe academiejaar zijn de bestuursleden, leden en sympathisanten van LVSV-Brussel daarom weer in hun pen gekropen. We hebben getracht om jullie een aangename en interessante eerste editie van Blauwzuur 2012-2013 te overhandigen. Veel leesplezier!

Bij het schrijven van dit voorwoord staan de gemeenteraadsverkiezingen voor de deur.

-3-

Caroline Sneyers Voorzitter LVSV-Brussel

EDITORIAAL

it wordt het jaar van het LVSV, zei het stemmetje in mijn hoofd vanochtend. Dat stemmetje in mijn hoofd zegt de laatste tijd wel meer, maar deze keer maakte het dus een echt statement. Al sinds jaar en dag is het LVSV natuurlijk de grootste politiekideologische studentenvereniging aan de VUB (en bij uitbreiding aan elke Vlaamse universiteit). Een mens zou bijna vergeten dat er nog andere bestaan.

Vannacht heb ik gedroomd. Het was zo’n – hoe noem je dat – natte droom. Als u aan seks denkt, dan hebt u het mis. Niet dat ik u iets kan verwijten, want het schijnt dat we allemaal maatschappelijk geïndoctrineerd zijn. Nee, ik droomde hoe wij op een dag, vanop de heuvels van de VUB en geruggensteund door onze vrienden van alle andere politiek-ideologische studentenkringen (Comac op de eerste rij), de vrijheid gingen opeisen die ons toekomt. Ik droomde hoe we met z’n allen op de barricades gingen staan om onze individuele, politieke en economische vrijheid met hand en tand te verdedigen en onverkort op te eisen, terwijl Peter Mertens net zijn nieuwste boek ‘Ode aan de vrijheid,

een middelvinger aan de overheid’ had gepubliceerd. Ja, zelfs een aantal kopstukken van Open Vld gingen plots met hand en tand de quasi absolute vrijheid verdedigen. Toen wist ik natuurlijk dat het een droom was. En toch komt het op een dag, ik voel het. I have a dream. Zou ik trouwens geen goeie Martin Luther King zijn geweest? Ik denk van wel, en mijn oma trouwens ook. Ze zei het onlangs nog: ‘Kleinzoon van mij’, zei ze, ‘jij zou toch een ideale Martin Luther King zijn geweest’. Bijna 75 is ze, die oma van mij, maar aan mensenkennis ontbreekt het haar duidelijk niet. Gisteren waren het trouwens verkiezingen. Een paar maanden geleden dacht ik: ‘Laat ik er voor de lol eens aan deelnemen met een eigen éénmanslijst, in mijn thuisstad Oostende’. En blijkbaar dachten 168 mensen op veertien oktober: ‘Laat ik voor de lol eens op die sympathieke éénmanslijst stemmen’. Van een epic fail gesproken. Maar goed, we hebben lol gehad, ik en m’n kiezers. Verder kijk ik tevreden terug: de partij die zich op economisch vlak als de meest liberale profileert (als een aantal misnoegde

-4-

Vld’ers mij van het tegendeel willen overtuigen, luister ik graag naar hun argumenten), heeft zich lokaal verankerd. In mijn stad verloren de socialisten voor het eerst in 24 jaar de gemeenteraadsverkiezingen (een verlies van maar liefst 13,6%). U kunt zich voorstellen dat de champagne rijkelijk heeft gevloeid ten huize Casier. Goed, tijd om over belangrijke zaken te schrijven. Als een trotse hoofdredacteur presenteer ik u de eerste Blauwzuur van het nieuwe academiejaar. Het ene razend interessante artikel wordt, zoals gewoonlijk, gevolgd door het andere. Speciaal voor deze gelegenheid wilde zelfs mijn goede vriend en filosoof Frédéric Bastiat een artikel schrijven. Nee, dat is natuurlijk een grapje, dhr. Bastiat is immers al lang overleden. Maar dat zijn ideeën meer dan ooit actueel blijven, trachten wij keer op keer te bewijzen! Ik heb lang nagedacht over welk artikel in deze Blauwzuur mijn voorkeur wegdraagt, maar ik moet het toegeven: ze zijn stuk voor stuk geniaal. Uw nieuwsgierigheid is ongetwijfeld geprikkeld. Ik zal u niet langer ophouden, beste lezer, zodat u ook deze Blauwzuur kunt verslinden. Wees steeds welkom bij het LVSV en in ons nieuwe stamcafé Q.G., waar u mij na elke activiteit in dronken toestand (al dan niet dansend op een tafel) kunt aantreffen voor een interessante discussie, En onthoud vooral één ding: we are the LVSV. We are awesome. Veel leesgenot en tot de volgende!

er d n a x e l A Casier Hoofdredacteur

Alle teksten in Blauwzuur vertolken de mening van de respectievelijke auteurs en niet die van LVSV-Brussel, tenzij anders vermeld. -5-

Over maximumprijzen en ongewenste gevolgen

e federale regering wenst een systeem van tijdelijke prijsblokkeringen in te voeren. Stijgende prijzen en supranormale winsten hebben nochtans een belangrijke economische signaalfunctie. Een prijsstijging tegenhouden zal dan ook enkele ongewenste gevolgen met zich mee brengen. Wanneer men maximumprijzen instelt, zullen een onnatuurlijke extra schaarste en een implosie van de kwaliteit, het onderhoud, de investeringen en de innovatie het gevolg zijn. Het voorstel verdient de stempel â€˜economische waanzinâ€™. Een beter alternatief is het verlagen van de lasten, het afschaffen van de loonindex en een einde stellen aan het wegpesten van investeerders in de energiemarkt.

Voorgeschiedenis Stijgende (energie-) prijzen stonden al enkele jaren op de politieke agenda. De socialistische oplossing leek eenvoudig: blokkeer de prijzen door een prijzenwet goed te keuren. Zo kan, volgens de socialisten, iedereen de producten blijven afnemen. Huidige situatie Net voor de zomer werd een politiek akkoord bereikt over een hervorming van de mededingingsautoriteiten. Daarbij stelde men dat prijsblokkeringen een optie moeten zijn. Eind september maakte de federale

regering bekend dat het prijzenobservatorium, na het goedkeuren van de prijzenwet, tijdelijke maatregelen, zoals prijsblokkeringen, zou kunnen opleggen. Hieronder bespreek ik kort prijsblokkeringen in het algemeen, los van de inkleding die men er aan gaf in het kader van de vrije mededinging. Vergelijking met Nederland In Nederland zijn de prijzen ineengezakt door een prijzenoorlog. Wat wij nodig hebben zijn meer spelers die de markt betreden of investeren in extra capaciteit, zodat er een overaanbod ontstaat. Zo zullen de spelers de prijzen moet laten zakken om klanten te werven, waardoor uiteindelijk de minst competitieve spelers failliet zullen gaan en de markt moeten verlaten. Men moet de competitie maximaal laten spelen. Een prijsblokkering doet net het omgekeerde. Ongewenste gevolgen De regelgeving tracht winsten te drukken waardoor (1) geen nieuwe spelers zich in de markt zullen werpen en (2) internationale spelers zoals Carrefour zullen overwegen hun kapitaal elders te investeren en zeer waarschijnlijk de Belgische markt zullen verlaten. Ze zullen niet langer investeren in de verdere ontwikkeling in BelgiĂŤ wanneer de winstmarge hier lager ligt, waardoor het onderhoud, de innovatie en kwaliteit van

-6-

goederen onze diensten en producten zal dalen. Als er minder geïnvesteerd wordt, hebben we minder capaciteit, stijgt de schaarste en Stel dat we maximumprijzen op producten stijgt de prijs (of daalt de kwaliteit van instellen die lager zijn dan de internationale producten). In het worst case scenario vraagprijs. Op dat moment kunnen de worden we zelfs handelaars de Stijgende (energie-) prijzen geconfronteerd met lege gedaalde prijs niet stonden al enkele jaren op de winkelrekken en blackcompenseren met politieke agenda. De socialistische outs, of meer hun winstmarge. waarschijnlijk met het oplossing leek eenvoudig: blokkeer Ze kunnen enkel de prijzen door een prijzenwet sluiten van warenhuizen en nog minder bieden goed te keuren. Zo kan, volgens verbieden van bepaalde op de de socialisten, iedereen de energieverbruikende internationale producten blijven afnemen. activiteiten. markt. En het kan u verbazen, maar Misvatting pakweg een olieproducent zal dan geen lagere prijs hanteren voor zijn Belgische De misvatting die de grondslag voor dit afnemers en verkoopt in een dergelijk geval voorstel vormt, is dat het aanbod van gewoon aan de andere landen. De goederen en diensten een onveranderlijk marginale impact van België op de feit is. Dat klopt niet. Laten we twee wereldmarkt zal er enkel voor zorgen dat voorbeelden geven. men ons land links laat liggen. Het Belgisch parlement kan niet per wet opleggen dat Voorbeeld 1 – Maximumprijzen en Saudi-Arabië ons goedkopere olie (en dus energie) moet leveren. Een wet die de handelaars prijzen blokkeert kan en zal wel de import ontmoedigen. Stel dat we maximumprijzen instellen, dan daalt de winstmarge van de handelaar. Functie hoog rendement Grote multinationals zoals Carrefour zien hun Belgisch kapitaal dan minder renderen Hoge winstmarges in een sector zijn dan in de overige vestigingen, en zullen eigenlijk goed op de lange termijn. Ze overwegen dit kapitaal uit België weg te geven (internationale en Belgische) halen en elders te investeren. Ook zullen ondernemers het signaal dat men in België bankiers en investeerders minder kapitaal snakt naar investeringen in de creatie van willen voorzien voor de activiteiten van deze extra capaciteit in die welbepaalde sector sector in België. Het gevolg zal een implosie waar abnormaal hoge rendementen worden van het aantal spelers of op zijn minst een gescoord. De investeerder wordt in een implosie van de investeringen in de eerste fase beloond doordat hij een innovatie, het onderhoud en de creatie van schaarstepremie (de supranormale winst) bijkomende capaciteit zijn. Het Belgisch kan opstrijken. In een tweede fase is ook parlement kan niet per wet, Carrefour in het de Belg beter af: de capaciteit stijgt, bijzonder en investeerders en ondernemers waardoor de schaarste daalt en ook de prijs in het algemeen, verplichten hier diensten vanzelf tot op een normaal niveau zakt. Een te organiseren en te trachten een beter verschil tussen het rendement (na aftrek alternatief te vormen voor de andere van de risicopremies) in bepaalde markten spelers op de markt. Een wet die de prijzen waarin men kan investeren geeft aan waar blokkeert kan en zal dat wel ontmoedigen. de grootste vraag naar bijkomend kapitaal zich situeert. Falende strategie Voorbeeld

–

Maximumprijzen

-7-

Een concreet voorbeeld maakt het de Belgische lonen nu al 20% hoger liggen voorgaande begrijpelijker. De hoge dan in Nederland. energieprijzen zijn het effect van zo'n schrikde-investeerders-af-beleid. We hebben met Alternatief 3 - Energieprijzen onze sluiting van kerncentrales alle buitenlandse investeerders in energie het Tot slot kan men ook de energieprijzen signaal gegeven dat ze vooral niet moeten verlagen door enkele eenvoudige investeren in meer productie van beslissingen. Zo kan België garanderen dat kernenergie. Ook olie, gas en al wie nu kerncentrales bouwt, deze voor kolencentrales hebben te de normale kampen met De prijzen bevriezen is een slecht levensduur open rechtsonzekerheid en mag houden. Maar idee. Dat zal investeerders in weigeren veelal bijkomende capaciteit afschrikken, ook het bijkomende vergunningsbeleid de schaarste onnodig hoog investeringen te doen. houden/vergroten en de prijzen op voor windmolens De willekeurige lange termijn nog hoger de lucht kan men belastingen op Electrabel induwen of de kwaliteit in elkaar versoepelen, en de worden evenzeer angstig gemeentes zouden laten zakken. bekeken door potentiële kunnen stoppen de investeerders. Ook kampen we sinds april netwerkbeheerders als onrechtstreekse van dit jaar met een blokkering van de gemeentebelasting te gebruiken. We energieprijzen. Het effect van dit alles is mogen tot slot de zonnepanelen niet over een onnatuurlijke schaarste, verouderde het hoofd zien. De huidige regeling schuift centrales en weldra ook black-outs. Maar een stevige factuur door aan de maak u geen zorgen, dat is pas voor binnen energieconsumenten die geen enkele jaren. Tegen dan kunt u natuurlijk zonnepanelen hebben geplaatst. Lagere nog naar Nederland verhuizen. energieprijzen zouden alle kosten voor diensten en producten in België verlagen. Alternatief 1 – Belastingen verlagen Conclusie Als de regering echt iets wil doen, kan ze zoals in Luxemburg (15%), Frankrijk De prijzen bevriezen is een slecht idee. Dat (19,6%) en Duitsland (19%) lagere BTW- zal investeerders in bijkomende capaciteit tarieven hanteren. Ook de (parafiscale) afschrikken, de schaarste onnodig hoog belasting op arbeid kan men verminderen. houden/vergroten en de prijzen op lange Die belasting wordt immers steeds termijn nog hoger de lucht induwen of de doorgerekend aan de burger via hogere kwaliteit in elkaar laten zakken. Beter kan prijzen of een lager rendement van zijn men de lasten verlagen, de loonindexering investeringen. Zo’n verlaging van de lasten afschaffen en een einde maken aan de kan natuurlijk alleen als men eens stevig pesterijen in de energiesector. schrapt in het overheidsapparaat. Alternatief 2 – Loonindex afschaffen Daarnaast kan men de loonindex afschaffen. De loonindex verhoogt de loonkost, ook als er geen extra productie voor in de plaats staat. Daarom verhoogt dit de prijzen voor producten en diensten, en dat zet dan weer een nieuwe loonindexering in gang. Het is een vicieuze inflatiecirkel. Het resultaat daarvan is dat

-8-

Jitte Akkermans Bestuurslid

Goed Geld Bart Van Coppenolle op bezoek bij LVSV-Brussel

p dinsdag 9 oktober kwam Bart Van Coppenolle zijn nieuwe boek “Goed Geld” voorstellen. In dit boek wordt het verband besproken tussen muntstabiliteit en algemene economische welvaart. Een complementaire waardemunt, gebaseerd op de waarde van aandelen kan overheden redden en het vertrouwen in geld herstellen.

Bart Van Coppenolle richtte als ingenieur en filosoof het beursgenoteerde bedrijf Metris op, dat hij later verkocht. Momenteel werkt hij met RightBrain aan Balou, een internettv-dienst. Daarnaast draagt hij met HolyBrain, naar eigen zeggen, bij tot de menselijke duurzaamheid. Huidige munten hebben geen waarde meer, dat is het gevolg van fractioneel bankieren. Een bank leent geld uit dat het niet heeft, omdat mensen dit toch niet opvragen. Volgens Van Coppenolle is dit per definitie bedrog en zal het dus vroeg of laat fout aflopen. Monetaire interventies creëren stuk voor stuk inflatie. Inflatie is niets anders dan een waardeverlies van de

munt. Besparingen werken wel. Volgens Bart Van Coppenolle is dit de enige maatregel die een overheid kan treffen om haar economie te stabiliseren. Deze maatregel is echter de minst populaire, zie de dagelijkse protesten in Griekenland. In tijden van hoge volatiliteit van de wisselkoers grijpen veel mensen terug naar de goudstandaard. Ook dit is volgens Van Coppenolle niet voldoende. Goud is tastbaar en heeft dus ook alle nadelen van tastbare goederen. Zo kan het gestolen worden, is het moeilijk te transporteren en is het ook moeilijk auditeerbaar. We gaan dus op zoek naar ontastbare goederen met intrinsieke waarde. Volgens Van Copenolle zijn aandelen het antwoord. Deze aandelen worden echter op een wetenschappelijke manier benaderd, zodat er geen ruimte meer is voor corruptie of innefficiënties. De aandelen worden gerangschikt volgens waarde die algoritmisch wordt bepaald. De beste aandelen worden effectief gekocht en zo komt men tot een complementaire waardemunt.

-9-

Een complementaire munt vormt geen bedreiging voor bestaande munten. Integendeel, zonder deze munt ziet Van Coppenolle zelfs geen uitweg voor de eurozone. Ze kan namelijk gebruikt worden om overheidstekorten te laten weginflateren. Dit is mogelijk omdat een staatsschuld altijd wordt aangehouden in fiatgeld (geld gebaseerd op vertrouwen). Aangezien fiatgeld onderhevig is aan inflatie, zal de staatsschuld relatief goedkoper worden uitgedrukt in vaste waarden, zoals “Goed Geld”. Er wordt echter meer dan één munt voorgesteld: drie munten (blauw, groen en rood), gebaseerd op hetzelfde onderliggende mechanisme, maar met elk een eigen doel. De eerste munt is de objectieve munt, de blauwe. De blauwe munt haalt het hoogste rendement, ze wordt gebruikt als investering. Bij de rode en de groene munten gaat de winst steeds naar bepaalde sociale of ecologische doelen. Er wordt gespaard met absolute veiligheid terwijl er wordt geïnvesteerd in de toekomst. Om dit in de praktijk te brengen gaat Van Coppenolle niet langs de politieke

weg, dit zou volgens hem veel te lang duren. Hij patenteerde zijn munt en verkoopt de licenties. Op die manier kan correct gebruik ervan worden afgedwongen. De volgende stap is een beursgang, dit vereist een startkapitaal dat momenteel wordt ingezameld. Het is duidelijk dat dit boek slechts een begin is. Als het van Bart Van Coppenolle afhangt, wordt zijn plan werkelijkheid. Of deze munt er ook daadwerkelijk zal komen is nog niet zeker, maar als het verleden van deze ondernemereen een indicatie is, zou enkel het tegendeel een verrassing zijn.

-10-

Kristof Verbeken Bestuurslid

De fatale misleiding

o act on the belief that we possess the knowledge and the power which enable us to shape the processes of society entirely to our liking, knowledge which in fact we do not possess, is likely to make us do much harm. – F.A. Hayek

Dit citaat van de bekendste vertegenwoordiger van de Oostenrijkse School, FA Hayek, beschrijft wat hij ‘the Fatal Conceit’ noemt. “It is the idea that man is able to shape the world around him according to his wishes”. Om te begrijpen waarom Hayek niet gelooft in collectivistische systemen die als het ware uit een ivoren toren de samenleving besturen, is het belangrijk om zijn idee omtrent een zogenaamd ‘ethisch dualisme’ te kennen. Deze contradictie beschouwt hij als essentieel en voordelig, doch in zekere zin problematisch. De rede zou niet in staat zijn om een ethisch systeem te creëren. Het verstand kan wel van belang zijn als hulp om een ethisch systeem aan te leren, waardoor ethiek geheel gebaseerd is op traditie. Hayek beschrijft in zijn boek “The Fatal Conceit, The Errors of Socialism” dat er een verschil is tussen small group ethics en the extended order. Small group ethics was het originele ethisch systeem dat gehanteerd werd door jagersen voedselzoekers en stammen om

dergelijke kleine groepen te organiseren. Heden ten dage kan men deze ethiek nog steeds terugvinden in de organisatie van kleine groepen als gezin, familie, vrienden of zeer goede kennissen. De ethiek die ons gedrag bepaalt tegenover de leden van deze groep is gebaseerd op genegenheid, liefde, trouw, mededogen, solidariteit of altruïsme. Deze waarden en gevoelens zijn volgens Hayek noodzakelijk om levenslust te ontwikkelen. Gedrag valt grotendeels te overzien in dergelijke ‘small groups’ omdat de leden enerzijds niet groot in getale zijn en anderzijds eenzelfde doel voor ogen hebben, namelijk overleven in een vijandige oncontroleerbare omgeving. Naarmate sociale verhoudingen evolueerden, veranderden ook ethische verhoudingen. Er werden nieuwe landbouwmethodes gehanteerd en er werden steden gesticht. Hierdoor ontstond er handel tussen partijen die elkaar niet goed kenden en was er een immense bevolkingsexplosie. Deze sociale veranderingen misten hun uitwerking op ethisch vlak niet. ‘Small group ethics’ kon niet meer toegepast worden op diverse

-11-

kosmopolitische gemeenschappen. Er werd (zoals in de biologie), maar wordt de handel gedreven met te veel mensen om gewoonte van voorouders geïmiteerd. Het nog één overzichtelijk ethisch systeem te is dus in zekere zin artificieel omdat het garanderen. Veel groepen hielden er op aangeleerd gedrag is, anderzijds is het een ethisch vlak andere meningen op na, en uit zichzelf via ‘natuurlijke selectie’ daarnaast werden die groepen ook telkens geëvolueerde orde en moraal. groter waardoor zelfs binnen de groep bepaalde leden elkaar nauwelijks kenden. De problematiek binnen het ethisch Doorheen het evolutionair proces ontstond dualisme, waar we het reeds over hadden een nieuwe ethiek, in het begin van deze De problematiek binnen het toepasbaar op grotere tekst, uit zich schaal, Hayek noemde ethisch dualisme, waar we wanneer ‘small group het reeds over hadden in ethics’ het ‘the extended order’. wordt het begin van deze tekst, Deze orde was niet meer toegepast waar uit zich wanneer ‘small gebaseerd op collectieve ‘extended order’ group ethics’ wordt doeleinden die gesteld geldt. Het is namelijk toegepast waar ‘extended werden door een tribale de bedoeling dat order’ geldt. leider, maar vond zijn ‘small group ethics fundamenten in en ‘extended order’ abstracte, algemeen toepasbare regels die twee naast elkaar bestaande ‘orden’ zijn. geleidelijk aan en subtiel ontstonden door Families en vriendschappen worden het tegen elkaar aftoetsen van individuele logischerwijze volgens solidaire principes belangen. georganiseerd, maar liefde en ‘ kameraadschap zijn enkel mogelijk binnen The Extended Order’ is de moraal die op de context van de ‘small group’. Soms spontane wijze orde schept tussen mensen wordt de scheidingslijn tussen beide die elkaar niet kennen. Ze creëert welvaart ethische structuren nogal wazig. Het is veel en efficiëntie en vormt daarom het aannemelijker dat je een vriend helpt met fundament voor een kapitalistische een probleem, dan een complete samenleving. Het zijn gedragswijzen die vreemdeling. Hayek waarschuwt dat het ervoor zorgen dat individuen overleven. In evenwicht tussen beide structuren moet tegenstelling tot de ‘small group ethics’ die bewaard blijven. door de tribale leider instinctmatig werden aangebracht, gaat het hier niet over Toch is er een zeer belangrijke ideologische instinctmatig gedrag, maar over het stroming die de grens tussen beide wil vrijwillig imiteren van de ‘beste’ opgeven, namelijk het socialisme. Hayek gedragingen. Dit met vallen en opstaan. geeft toe dat ‘small group ethics’ toepassen Gezien de ‘extended order’ ontstaat waar ‘extended order’ geldt in sommige doorheen een evolutionair proces, wordt gevallen een goed gevoel kan deze aangeleerd. Ze evolueert reeds teweegbrengen, maar het zal de welvaart duizenden jaren, waardoor bepaalde fnuiken. Waarom? ‘Small group ethics’ gedragingen verworden tot traditie. Ze organiseert kleine groepen, daar heb je worden traditie net omdat individuen ze overzicht. ‘Extended order’ is een zodanige keer op keer imiteren van anderen. Hierbij complexe manier van samenleven dat men gaat het beslist niet over een centrale nooit het overzicht kan behouden op elke instantie die geboden en verboden interactie vanuit een ivoren toren. Dat uitvaardigt, maar wel over de evolutie van socialisten denken dat dit wel kan, noemt wijsheid en ervaring doorheen de jaren. hij de ‘Fatal Conceit’. Gedragingen evolueren geleidelijk zodat Een voorbeeld hiervan is het verschil tussen mensen adaptiever zijn binnen een ‘cooperation’ en ‘competition’. Instinctief bepaalde context. Hierbij wordt moraliteit zullen we volgens de ‘small group ethics’ evenwel niet doorgegeven bij geboorte samenwerken boven competitie verkiezen.

-12-

Socialisten willen het knusse van de binnen ‘the extended order’ nooit het familiesamenwerking poneren als overzicht bewaren over alle factoren, maatschappelijk model binnen de ‘extended gevoelens, interacties en data die order’. En dat is waar het goed mis loopt. aanleiding geven tot het ontstaan van zulke Bij ‘cooperation’, zoals solidariteit, zal men morele normen. Het is alsof de overheid in grote mate moeten akkoord gaan over de zou beslissen dat een fiets drie wielen moet methodes en doelen die men respectievelijk hebben, tot de markt laat blijken dat het wil hanteren en bereiken. Dit is mogelijk ook werkt met twee. binnen de ‘small group’, gezien binnen die Omdat de mens het overzicht binnen de groep min of meer dezelfde gewoontes, small group weet te bewaren, bezit de kennis en opvattingen gelden. Maar op een mens jammerlijk de hoogmoed te denken gegeven moment dat hij dit ook op wordt de groep zo grotere schaal kan. Een instelling of centrale groot, dat het Toen Hayek in 1974 de overzicht dat nodig is planner is niet in staat kennis Nobelprijs economie te verzamelen omdat er om tot zulk akkoord ontving, had hij het in belangrijke stukjes informatie te komen niet meer zijn zullen ontbreken. De voor handen is. aanvaardingsspeech samenleving als geheel is wel Andere methodes over de schijn van dringen zich op. in staat deze stukjes informatie kennis en de te integreren in haar Binnen ‘the extended onzekerheid die functioneren. order’ gaat men over daarmee gekoppeld op een methodiek gaat. Aanhangers van van ‘competition’ omdat dit een procedure collectivistische systemen hebben de betekent van ontdekking, trial & error en hoogmoed te denken dat men in de het tegen elkaar afwegen van opties. Op extended order nog alle benodigde deze wijze worden automatisch de beste en informatie kan overzien, en dit omdat ze er meest efficiënte methodes gekozen. Dit eigenlijk van uitgaan dat mensen objecten constant experimenteren zorgt ervoor dat zijn. Zij beroepen zich op een vorm van de ene groep adaptiever wordt dan de pseudowetenschap die Hayek tot andere groep. Vanuit de optiek van de ‘Scientism’ doopte. Scientism is het gebruik menselijke overlevingsdrang zullen de van de methodes van de gedragingen van de beste groep geïmiteerd natuurwetenschappen in de sociale worden. Dit alles geheel onbewust. wetenschappen. Vanzelfsprekend worden ook soms foute gedragingen geïmiteerd. Geen trial zonder In theorie is het mogelijk om het error. Maar errors zijn niet economisch in de toekomstig gedrag van een fysiek systeem markt van ethische gedragingen, en worden te voorspellen, omdat je elke parameter dus weggefilterd uit het systeem. kan controleren en over informatie van alle Een niet onbelangrijke implicatie van deze mogelijke condities en causale verbanden gedachtegang is dat er nooit een standaard van dat systeem beschikt. Wanneer het zal bestaan voor moraliteit. gaat over sociale systemen, dan is dit onmogelijk, tenzij men abstractie maakt Gezien dit alles een automatische en van de vrije wil van de mens. En daar gaat constante evolutie is van afwegingen zal er het om: collectivisten erkennen niet dat de steeds beweging in de markt zijn, en zal mens niet te vatten is in moraliteit zijn wat op dat moment natuurwetenschappelijke termen. economisch geacht wordt. We kunnen dit De dag dat centrale planners elke actie van dan ook beschouwen als één van de het individu, hoe klein ook, zouden kunnen belangrijkste redenen waarom een centrale voorspellen, op die dag zou de utopie instantie geen morele regels kan werken. Maar op die dag zou de mens ook uitschrijven. Deze instantie kan namelijk ophouden mens te zijn. Hij zou een willoos

-13-

object worden in handen van de staat. Een voorgeprogrammeerde machine waarvan zijn gedragingen gereduceerd worden tot een berekening die het resultaat zijn van interacties tussen moleculen. Een regime waarin de mens moet ophouden mens te zijn, is dan ook letterlijk een onmenselijk regime. De neoklassieke houding tegenover de mens is niet veel beter. Daar gaat men uit van het rationeel handelend mensbeeld. Een rationeel individu zou in dezelfde omstandigheden coherent handelen. Wie kaas heeft gegeten van een realistisch mensbeeld weet dat dit niet klopt. Het geheel van prikkels, subtiliteiten, hersenkronkels en gevoelens bewijst net dat we niet slechts rationeel zijn. Centrale planners negeerden het feit dat mensen ook emotionele wezens zijn die bij uitstek geen coherent gedragspatroon vertonen. Als men dus nog niet eens het gedrag van één individu kan voorspellen, waar haalt men dan de pretentie vandaan het gedrag van 1 miljoen, 100 miljoen of zelfs 7 miljard mensen te kunnen voorspellen, zodanig dat de centrale planning effectief en efficiënt is? Niet gekende factoren duiken altijd onverwachts op. Het is dan ook de

uitdaging bij uitstek voor het liberalisme om centrale planners en collectivisten duidelijk te maken dat het alziend oog niet bestaat. Een instelling of centrale planner is niet in staat kennis te verzamelen omdat er belangrijke stukjes informatie zullen ontbreken. De samenleving als geheel is wel in staat deze stukjes informatie te integreren in haar functioneren. Dat is de belangrijkste les die Hayek ons geleerd heeft. De markt is een decentrale manier van kennisvergaring, en wie daar in tussenkomt is ofwel slecht geïnformeerd ofwel van slechte wil. Beide kunnen ook.

-14-

Mi chiel Ro giers Bestuurslid Voorzitter LVSV-nationaal

De ivoren toren, loop er voor weg!

llereerst wil ik Kris Verburgh bedanken om indirect het debat open te breken omtrent de geloofwaardigheid van de academische wereld. Verburgh is de schrijver van de bestseller 'De Voedselzandloper', dat zes maanden na publicatie een storm van kritiek veroorzaakte. De auteur, assistent in opleiding aan de Faculteit Geneeskunde aan de Universiteit Antwerpen, maakt komaf met de hedendaagse dieetmethodes, en stelt een hele resem nieuwe aanbevelingen voor rond vermageren en verouderen, tegen alle voedingsadviezen in. De Universiteit Antwerpen besliste unaniem om afstand te nemen van het boek. Volgens hen was het niet gebaseerd op feiten, maar eerder op onjuiste en vage informatie. Men ging zelfs zo ver om de bestseller een “gevaarlijk boek” te noemen. Met ondertussen meer dan 91 000 verkochte exemplaren, zou België dus geterroriseerd worden door een boek. Ik herhaal: een boek.

academici die zich pretentieus 'wetenschappers' noemen en hierdoor steeds denken de waarheid in pacht te hebben. Reacties als “een gevaarlijk boek” en “tegen elk voedingsadvies in” ondermijnt het kritisch denken van het individu en misschien nog veel belangrijker; van de wetenschapper zelf.

Zijn deze wetenschappers immers zelf niet gevaarlijk, door ons Reacties als “een gevaarlijk In mijn betoog wil ik verplicht de weg te boek” en “tegen elk op geen enkele voedingsadvies in” ondermijnt laten inslaan van hun manier partij kiezen denken? Vervangt het kritisch denken van het voor eender wie die individu en misschien nog veel men de kunst van beweert dat we al reflectie door zich te belangrijker; van de dan niet veel patatjes schikken? Een meer wetenschapper zelf. moeten eten, deze out-of-the discussie interesseert mij geen zier. Hoeveel boxbenadering van tal van aardappelen ik ook eet, dikker zal ik er niet maatschappelijke zaken is op zijn plaats. van worden. Dieetboeken zijn dus niet aan mij besteed. Wat ik wel wil aankaarten is, in Wetenschap ruime zin, het belerend vingertje van talloze

-15-

Een universiteit is het institutionele hart van onderzoek wordt herleid tot een de wetenschap. Dit betekent dat zij een onbetrouwbare dienst voor onze grote verantwoordelijkheid draagt ten samenleving. Het potentiële gevaar is dat opzichte van de maatschappij in haar men onderzoek mogelijk niet meer kan geheel, als centrum van kennisvergaring, falsifiëren, aangezien wordt geacht dat zeker nu we al enige tijd in een bepaalde hypotheses juist zijn, hoewel de kenniseconomie leven. De definitie van eventualiteit bestaat dat dit niet zo is, in wetenschappelijk onderzoek is: ‘de een context van niet-exacte wetenschappen. zorgvuldige, verifieerbare en systematische Professor Philip Van Loocke beschreef dit studie van een bepaalde kwestie volgens mooi in zijn boek Het wereldbeeld van de conventies zoals deze binnen de wetenschap: “Het wetenschapsbedrijf vormt wetenschap gelden’. Indien we werkelijk een gemeenschap. De toetreding vraagt streven naar een innovatieve en een activiteiten die we als verkapte rituelen hoogtechnologische samenleving waarin kunnen omschrijven. Wetenschappers welvaart centraal staat voor de mens, moeten zich eerst inwerken in wat hun bijvoorbeeld veroorzaakt door economische groepsleiders al deden en daarna publiceren groei, moeten we elk relevant aspect dat in vakbladen van het correcte soort. hiermee gepaard gaat onafhankelijk Weigeren ze mee te doen met de rituelen, bestuderen en implementeren in dit dan wacht hen uitsluiting uit de onderzoek. Dit doet men niet door bepaalde gemeenschap of niet-verlenging van hun zaken uit te sluiten. contract. Dit mechanisme impliceert dat het Geeft de titel van academicus de macht om in de wetenschappelijke wereld niet zonder boeken te verwerpen en je eigen waarheid risico is om nieuwe invalshoeken voor te voor te schotelen? Is men door een stellen”. Het is misschien een ietwat doctoraat te schrijven plots een overdreven beeld dat deze man schetst, vaandeldrager van de maar het moet ons Als een universiteit weigert perfecte manier van toch aanzetten tot om zich open te stellen voor nadenken over de leven? Volgens mij zou andere benaderingen, wetenschappelijk relevantie van een onderzoek pas volledig bewandelen we de gevaarlijke universiteit als plaats weg van censuur, waardoor tot zijn recht komen waar men kennis kan wetenschappelijk onderzoek indien er een brede ontginnen. Om dit wordt herleid tot een waaier aan opvattingen even praktisch te onbetrouwbare dienst voor getest zou worden. Er maken; we merken dit onze samenleving. moet ook worden zelf ook in onze gezegd dat veel lessen, waar de wetenschappers gesponsord worden door proffen in sommige richtingen duidelijk een privéorganisaties, voor wie dergelijke etiket krijgen opgespeld. Het doceren van boeken enkel in hun nadeel pleiten. macro-economie wordt in België Zodoende heeft de titel ‘wetenschapper’ vereenzelvigd met Keynesiaanse geen enkele geloofwaardige connotatie benaderingen, terwijl via waarnemingen meer, maar gaat het uiteindelijk om een (bvb. de aanpak van de oliecrisis in de vertegenwoordiger uit de bedrijfssector jaren ’70) al veelvuldig werd aangetoond waar het grote publiek niet van op de dat dergelijk beleid niet werkt. Het is zeer hoogte is. Dit is een schrikwekkende opvallend dat we in een publiek evolutie. onderwijssysteem studeren, en een Keynesiaanse aanpak enkel de macht van Potentieel gevaar politici vergroot, deze link is duidelijk Als een universiteit weigert om zich open te zichtbaar. Om op een ‘consistente’ manier stellen voor andere benaderingen, te doceren voegt men er soms een paar bewandelen we de gevaarlijke weg van tegendraadse beweringen aan toe van de censuur, waardoor wetenschappelijk klassieke economen. Mijn inziens is deze

-16-

aanpak nog steeds niet consistent genoeg. Men zou economie op een veelomvattende wijze kunnen onderrichten door studenten de kans te geven om andere (misschien minder bekende, maar daarom niet minder leerrijke) en interessante economische stromingen te ontdekken, zoals de Oostenrijkse School of de Historische School. Een werkelijke open samenleving

veroordelen omdat de inhoud niet in hun voordeel speelt. In het geval van De Voedselzandloper is dit zeker aan de orde, want volgens mij houdt het boek allerminst een risico in voor de volksgezondheid. Mijn boodschap is dat we ons niet moeten laten imponeren door academici, maar soms pretentieus achter het verhaal moeten kijken dat deze mensen ons schetsen. Het vraagt enig lef, maar daar staan wij als liberalen absoluut niet afkerig tegenover.

Ik pleit allesbehalve voor een al dan niet geprivatiseerd onderwijs, waar deze situaties zich volgens mij ook zouden voordoen. Voor mij is dat niet de essentie van de discussie. Ik pleit wel voor een open samenleving waarin de mogelijkheid bestaat een boek te schrijven zonder in de Index librorum prohibitorum te verschijnen, en verketterd te worden door de Inquisitie (lees: werknemers van een overheidsgefinancierd onderwijs). Het zou niet mogen gebeuren dat zelfverklaarde wetenschappers een nieuw boek meteen

-17-

Filip De Cler c q Politiek secretaris Politiek secretaris LVSV-nationaal

INFO EN WEETJES Wil je lid worden van het LVSV en samen met ons de liberale gedachte promoten onder de Brusselse studenten? Lid zijn biedt heel wat voordelen: - gratis toegang op elke activiteit - gratis pintjes in ons stamcafé Q.G. - gratis cocktail op onze blue nights - korting inkom galabal - elektronisch krantje "Blauwzuur" + update van onze activiteiten - gratis DVD over het liberalisme - stemrecht op de Algemene Vergadering Spreek iemand aan van het bestuur, of stuur ons een berichtje op facebook! Een lidkaart kost €5. Bezoek zeker en vast (één van) onze volgende activiteiten: - 30 oktober - Blauwe dinsdag: Justitie - 8 november - Blauwe donderdag: Arbeidsmarkt - met Jan Denys - 13 november - Filmavond "Atlas Schruggd: part 1" - 17 november - Galabal LVSV-Brussel - 20 november - Blauwe dinsdag: Migratie LVSV Brussel heeft sinds kort een nieuwe website. Surf naar www.lvsvbrussel.be en aanschouw onze meesterlijke creatie! Met dank aan webmaster Filip Moons. Voelt u zich geroepen om te reageren op één van onze artikels, of er zelf één te schrijven? Aarzel niet, open uw tekstverwerker, en stuur uw reactie/artikel door naar een van onze bestuursleden, of meteen naar de hoofdredacteur (john_casier14@hotmail.com).

-18-

De Fortuynrevolutie: een aanleiding voor tien jaar politieke crisis

oor wie het zich zou herinneren, eigenlijk valt het Nederlandse verkiezingsresultaat anno 2012 perfect te vergelijken met de situatie in de peilingen tijdens het voorjaar van 2001. Wim Kok was premier, Paars II had de wind in de zeilen. Alles wees erop dat VVD en PvdA (met of zonder D66) ook na de Tweede Kamerverkiezingen van mei 2002 zouden samenwerken, in een derde paarse kabinet. Maar toen kwam Pim Fortuyn. De eerste politieke moord in Nederland sinds het einde van de 17de eeuw gaf het startschot voor een woelig politiek decennium. Vijf verkiezingen, vijf regeringen (waarvan er geen enkele de rit kon uitzitten), de radicale flanken (zowel ter linker- als ter rechterzijde) die in de peilingen sneller oprukten dan de Lijst Pim Fortuyn verdween: er bleef weinig over van het politiek voorbeeldige Nederland uit de nineties… In de volgende tekst wil ik een laatste keer terugblikken op een man die de parlementaire democratie in Nederland op zijn grondvesten deed daveren. Toen Pim Fortuyn in de ochtend van 6 mei 2002 werd opgebeld door Albert De Booij, een vriend en mede-oprichter van de Lijst Pim Fortuyn, met de boodschap dat hun (nog geen drie maanden daarvoor opgerichte) partij op een kleine 40 zetels (ongeveer 25%) werd gepeild voor de verkiezingen op 15 mei, reageerde Fortuyn op een manier die, tot op vandaag, behoorlijk wat vragen en zelfs frustratie oproept. “Dan is het nu het moment om te stoppen. We hebben het signaal afgegeven, Nederland moet maar zien wat het hiermee doet.” En zo, jammer genoeg, geschiedde… Om te kunnen begrijpen hoe het in het anders zo rustige Nederland tot een ware kiezersopstand is gekomen in het voorjaar

van 2002, is enige historische duiding vereist. Tussen 1994 en 2002 werd Nederland geregeerd door twee opeenvolgende paarse kabinetten, Kok I en Kok II, bestaande uit de sociaaldemocratische Partij van de Arbeid (het equivalent van de Vlaamse sp.a, niet te verwarren met de Belgische communistische PVDA), de liberale VVD en het sociaalliberale D66 (enigszins te vergelijken met het ter ziele gegane Spirit in Vlaanderen). Als je vandaag een politiek debat uit die periode herbekijkt, heb je het er, aan de hand van de geuite meningen en standpunten, vaak het raden naar wie nu eigenlijk welke partij vertegenwoordigt. Nooit was politiek immers zo een bedrijf

-19-

geworden als onder de paarse kabinetten, met een eigen soort jargon, waarin eigenlijk niemand elkaar tegensprak en waarin de gemiddelde Nederlandse burger zich weinig tot niet betrokken voelde. Het opbod aan politieke correctheid en de uitstraling van de toenmalige politieke leiders (PvdA-leider Ad Melkert en wijlen VVD-leider Hans Dijkstal waren zowat de verpersoonlijking van de saaie boekhouder en de norse bankbediende) hebben ongetwijfeld bijgedragen aan de onverschilligheid die de doorsnee Nederlander overviel als het over politiek ging. Bovendien was er sinds de verkiezingen van 1998 geen feitelijke rechtse vertegenwoordiging meer in de Nederlandse Staten-Generaal. De extreemrechtse Centrumdemocraten (met hun excentrieke en inmiddels ook overleden partijleider Hans Janmaat) werd toen voor het eerst sinds 1984 weggestemd uit de Tweede Kamer. De VVD vormde na Frits Bolkestein en onder Dijkstal min of meer het linkse aanhangwagentje van de Partij van de Arbeid, en het christendemocratische CDA was zich schijnbaar niet bewust van het electorale gat dat zich had afgetekend binnen de Nederlandse politiek. Daarbij komt nog dat het jargon van de politieke correctheid tot een soort religie of bijna geestelijke terreur was verheven in het toenmalige Nederland. Studies over bvb. de vertegenwoordiging van de allochtone gemeenschap in de Nederlandse gevangenissen en in de jeugddelinquentie mochten simpelweg niet worden gemaakt of niet worden gepubliceerd, omdat het er volgens de elite ‘helemaal niets toe deed.’ Zondaars mochten zich aan een morele veroordeling tot racist en xenofoob verwachten. Dat de omstandigheden gunstig waren voor een nieuwe politieke wind, is nog een understatement. In tegenstelling tot de Haagse beleidsmakers zag Pim Fortuyn, op dat moment oud-hoogleraar Sociologie aan de Rotterdamse universiteit, auteur van ruim 35 boeken en columnist in het Nederlandse

weekblad Elsevier, het electorale gat wel degelijk. Hij was zelf ooit lid van zowel de PvdA als de VVD geweest, en was doorheen zijn academische carrière in Groningen en Rotterdam van bijna uiterst links naar heel rechts opgeschoven. In de jaren daarvoor had professor Pim bekendheid verworven met een aantal publicaties, waaronder De verweesde samenleving en De islamisering van onze cultuur, waarin hij de islam, en dan vooral de culturele gewoontes en het feitelijke rechtssysteem dat door deze godsdienst wordt gepropageerd, fel bekritiseerde. Desondanks kun je bezwaarlijk stellen dat Fortuyn, tot in de zomer/herfst van 2001, echt bekend of razend populair zou zijn geweest. Een aantal weken voor de aankondiging van zijn overstap naar de politiek had hij in een boekhandel nog een lezing gegeven waar welgeteld vier mensen voor waren opgedaagd. Niemand had op dat moment kunnen voorspellen dat deze man vier jaar later tot de grootste Nederlander aller tijden zou worden verkozen. In de vroege jaren ’90 had Fortuyn al, min of meer laconiek, laten verstaan dat het zijn ambitie was om ooit minister-president van Nederland te worden, getuige daarvan zijn publicatie Het zakenkabinet Fortuyn uit 1994, waarin hij deskundig beschreef hoe hij, als een soort hedendaagse Mario Monti (een louter technocratische premier dus) de Nederlandse samenleving precies zou gaan veranderen. Nadat hij in de zomer van 2001 (na het afscheid van zijn wekelijkse column in Elsevier) de beslissing had genomen om zich politiek te engageren, zag hij, getuige een interview uit die periode, voor zichzelf twee opties: óf een eigen lijst, óf het lijsttrekkerschap van Leefbaar Nederland, een nieuwe partij die surfte op de successen van een aantal lokale Leefbaar-partijen. Zij stelden zich net als Fortuyn tot doel om een soort nieuwe politieke cultuur te introduceren in het verstarde Nederland onder Paars. Men kan stellen dat deze partij een bonte verzameling was van mensen met heel uiteenlopende politieke overtuigingen

-20-

(overwegend centrumlinks zelfs) die een bondgenootschap waren aangegaan om eindelijk die Haagse muur open te breken en de burger opnieuw inspraak te geven in het beleid.

het bestuur van Leefbaar Nederland in de nacht van 10 februari – waarbij Fortuyn niet wist dat hij werd gefilmd – wordt nog steeds als quasi legendarisch beeldmateriaal beschouwd, ‘de nacht van Fortuyn’. Imposant was vooral de manier waarop zijn chauffeur na de vergadering wegreed, Wat zich in de maanden na de oprichting van de Lijst Pim Fortuyn terwijl Fortuyn zijn hand heeft afgespeeld in Nederland, is uit het autoraampje stak de mededeling: een fenomeen dat tot op vandaag met ‘Vergis je niet. Ik word moeilijk te verklaren valt en de volgende ministeralleszins ongezien is in de president van dit land’. geschiedenis van de democratie

Op een ledencongres in Hilversum, eind november 2001, werd Fortuyn, met 89% van de stemmen, verkozen tot lijsttrekker van Leefbaar Nederland, als bestuurssysteem in Westwaarna hij zijn Uit journalistieke Europa. legendarisch reconstructies valt geworden At your service-toespraak hield. duidelijk af te leiden dat Fortuyn na zijn Op die manier had de partij niet alleen een ontslag bij Leefbaar Nederland eigenlijk relatief bekend gezicht aangetrokken, maar helemaal niet van plan was om, drie ook een heel charismatische figuur, die maanden vóór de verkiezingen, met een garant stond voor een aantal controversiële eigen lijst te beginnen. Het zouden vooral uitspraken en standpunten waarmee de zijn vrienden Albert De Booij, Peter partij heel wat media-aandacht zou opeisen. Langendam en John Dost zijn geweest die Ironisch genoeg is Fortuyns politieke hem hebben overtuigd om tóch door te carrière dus in Hilversum begonnen, en zou gaan. ze daar ook eindigen. Op Valentijnsdag 2002 kondigde Fortuyn dan ook aan om deel te nemen aan de Het huwelijk tussen Fortuyn en de leefbaren verkiezingen met de Lijst Pim Fortuyn. was geen lang leven beschoren. Professor De gevolgen voor Leefbaar Nederland Pim lag voortdurend in conflict met zouden niet lang op zich laten wachten. partijvoorzitter Jan Nagel (die tijdens de Onder Fortuyn was de partij in de peilingen meest recente Tweede Kamerverkiezingen opgeklommen tot 22 van de 150 Tweede overigens twee kamerzetels behaalde met Kamerzetels. Na het vertrek van Fortuyn de ouderenpartij 50+) en in de media werd daalden de leefbaren binnen de kortste al te vaak een beeld gecreëerd van Leefbaar keren tot onder de tien zetels. Bij de Nederland als het verlengstuk van Pim verkiezingen op 15 mei zou de partij er Fortuyn in plaats van omgekeerd. uiteindelijk nog twee behalen. Bovendien was er de afspraak dat Fortuyn een aantal uitspraken die als extreemrechts Wat zich in de maanden na de oprichting zouden worden getypeerd (‘Nederland is van de Lijst Pim Fortuyn heeft afgespeeld vol’, …) zou vermijden. Toen hij zich in een in Nederland, is een fenomeen dat tot op interview met de Volkskrant, begin februari vandaag moeilijk te verklaren valt en 2002, niet aan die regel hield (en onder alleszins ongezien is in de geschiedenis van andere stelde dat de islam een achterlijke de democratie als bestuurssysteem in Westcultuur is en dat grondwetsartikel acht, over Europa. vrije meningsuiting, voorrang heeft op het Zijn flamboyante maar overtuigende en non-discriminatiebeginsel in artikel één) en charismatische stijl, zijn eruditie, openlijke vervolgens weigerde om zich daarvoor homoseksualiteit en onconventionele publiekelijk te excuseren, volgde manier van debatteren maakten Fortuyn zó onverbiddelijk het ontslag als lijsttrekker populair dat hij erin slaagde om, met een van de partij. Zijn laatste toespraak voor partij die tweeënhalve maand bestond, naar

-21-

schatting 25% (volgens de laatste peiling vóór zijn dood) van het Nederlandse electoraat voor zich te winnen. Dit betekende bovendien dat, voor het eerst in de geschiedenis van de Nederlandse democratie, een partij die niét aan één van de traditionele zuilen (socialisme, liberalisme, christendemocratie) kon worden gelinkt, tot de topdrie van grootste fracties in het Nederlandse parlement zou gaan behoren. De populariteit van Fortuyn was zich niet alleen in de peilingen duidelijk aan het aftekenen. Op zes maart immers had hij, tijdens de Nederlandse gemeenteraadsverkiezingen, een gigantisch succes geboekt als lijsttrekker van de lokale partij Leefbaar Rotterdam. Hoewel zijn engagement voor Leefbaar Nederland een maand voordien al tot een abrupt einde was gekomen, ging Fortuyn wel akkoord om nog als lijsttrekker en als uithangbord voor Leefbaar Rotterdam te dienen. In één klap haalde de pas opgerichte partij 34,7% van de stemmen en werd met zeventien zetels de grootste fractie in het traditionele PvdAbolwerk Rotterdam. Als dit een voorafspiegeling was van wat zich twee maanden later op nationaal niveau zou voltrekken, kon de Haagse elite alvast zijn koffers beginnen te pakken. Het debat dat diezelfde avond (tot een gat in de nacht) live plaatsvond, en waarin Fortuyn de vloer aanveegde met zijn bijna meelijwekkende PvdA-opponent Ad Melkert, verhoogde duidelijk alleen het gevoel van frustratie en vertwijfeling bij de heersende politieke klasse. Peilingen uit het voor- en vroege najaar van 2001 hadden immers uitgewezen dat de PvdA en de VVD na de verkiezingen van 15 mei 2002 wellicht gewoon verder zouden kunnen regeren in een derde paarse regering, misschien zelfs zonder D66. Wat er daarna dus in een bijzonder korte periode is gebeurd, valt kortweg revolutionair te noemen. Week na week zagen de regeringspartijen hun zetelaantal dalen in de peilingen, tot bijna veertig zetels in een periode van drie tot vier

maanden. Om hun frustratie te kanaliseren, vond de toenmalige Haagse elite er niets beters op dan professor Pim af te schilderen als een gevaarlijke extremist, zelfs de vergelijking met de Italiaanse fascist Mussolini mocht niet ontbreken. Fortuyn was een gemakkelijk slachtoffer voor de traditionele partijen. Als hij stelde dat de Nederlandse verzorgingsstaat niet in stand viel te houden met een jaarlijkse toestroom van 40.000 immigranten, waarvan slechts een heel klein deel in staat is om een economische (of andere positieve) bijdrage te leveren aan de Nederlandse samenleving, zag de moreel superieure Haagse elite zijn kans om hem keer op keer als racist en xenofoob te bestempelen. Wat Fortuyn tien jaar geleden zei, klinkt nu – tenzij misschien voor een handvol linksradicale idealisten – helemaal niet extreem. Is onze perceptie dan zo gewijzigd (zijn we allemaal racisten geworden?), of verliest het geestelijke terreurbewind waarin er over een aantal cruciale thema’s nu eenmaal niet mag worden gedebatteerd, terrein? In De puinhopen van acht jaar paars, het 180 pagina’s tellende verkiezingsprogramma van de Lijst Pim Fortuyn, worden met moeite 14 pagina’s in beslag genomen door het migrantenthema. Fortuyn stelt, in een notendop, dat iedereen die op dat moment in Nederland is ook in Nederland blijft, maar dat de grenzen tijdelijk moeten worden gesloten voor een nieuwe migratiestroom, totdat er een echte integratiecultuur op gang is gekomen in Nederland (al zou hij dit standpunt in een compromis met toekomstige coalitiepartners allicht hebben afgezwakt tot een maximum van 10.000 asielzoekers per jaar, gaf hij zelf al toe in zijn laatste grote interview). De overige 164 pagina’s van zijn programma beschrijven zijn beoogde verandering van de achter gesloten deurencultuur in de Nederlandse politiek en zijn economische relanceplan in o.a. de

-22-

zorgsector en het onderwijs, waarbij ‘de terugkeer naar de menselijke maat’ een speerpunt vormt. Toch sprongen politieke tegenstanders en in hun kielzog de buitenlandse media alleen maar op het migratiestandpunt van Fortuyn, alsof de LPF een soort one-issuepartij was. Bij de voorstelling van De puinhopen van acht jaar paars, op 12 maart, werd overigens voor het eerst publiekelijk duidelijk dat de opzet tot demonisering van de beweging rond Fortuyn aan het slagen was. De LPF-lijsttrekker kreeg drie taarten naar het hoofd geslingerd door een aantal geïndoctrineerde jongeren, allicht zonder veel kennis van Fortuyns standpunten en duidelijk opgejut door de retoriek van de politieke elite. ‘De Nederlandse regering helpt mee een klimaat te creëren van demonisering van mijn persoon. En als mij wat gebeurt, dan zijn zij medeverantwoordelijk.’ Dit exacte citaat van Fortuyn uit het tv-programma Jensen!, een tweetal weken na het taartincident, toont duidelijk de angst waar hij mee werd geconfronteerd in de aanloop naar de verkiezingen. Volgens latere biografen zou deze publiekelijke aankondiging eigenlijk een soort oproep zijn geweest aan de regering om hem in bescherming te nemen. In Den Haag bleef het helaas opvallend stil... Op vijf mei, tien dagen voor de verkiezingen, werd nog een debat opgenomen (dat normaliter enkele dagen later moest worden uitgezonden) tussen Fortuyn en PvdA-leider Melkert, waarin professor Pim zijn politieke tegenstander er in harde bewoordingen direct voor verantwoordelijk stelde dat hij, door alle bedreigingen tengevolge van de antiFortuyncampagne van de PvdA, niet meer op straat durfde te komen en niet meer alleen durfde te slapen ’s nachts. Voor de veiligheid van Melkert werd dit gesprek pas weken na de dood van Fortuyn voor het eerst uitgezonden. Het was immers één dag na dat interview dat zich, op het mediapark in Hilversum, de eerste politieke moord in Nederland sinds

1672 voltrok, de grootste schandvlek uit de geschiedenis van de Nederlandse democratie. En toch heeft geen enkele politicus in de voorbije tien jaar meer invloed op het Nederlandse beleid uitgeoefend dan Pim Fortuyn. We kunnen bezwaarlijk stellen dat de situatie radicaal is verbeterd, maar de thema’s die Fortuyn aanhaalde, worden vandaag in het programma van elke relevante Nederlandse politieke partij aangekaart. Bovendien werd het taalgebruik in Den Haag een stuk gewoner, en worden er geen onderwerpen meer uit de weg gegaan onder het mom van politieke correctheid. Dat Pim Fortuyn de gave had om bepaalde maatschappelijke problemen te zien aankomen lang vóór anderen dat konden, is een betrekkelijk vaststaand gegeven. Dat bleek zelfs uit de uitspraak: ‘Ze kunnen me wel van de wereld rammen, maar mijn ideeën blijven bestaan.’ Als Nederland ooit zijn afspraak met de geschiedenis heeft gemist, dan wel op 22 juli 2002: de dag waarop niet Jan Peter Balkenende (met alle respect voor de man) maar wel premier Fortuyn op het bordes van Paleis Huis ten Bosch had moeten staan, naast de koningin en fier als een gieter op zijn regering waarmee hij geschiedenis wilde gaan schrijven…

-23-

Alexander Casier Hoofdredacteur

Voor Europa, anti EU-staat

et debat over nationalisme binnen Europa laait weer op. Met hun nieuwe boek Voor Europa doen Guy Verhofstadt en Daniel Cohn-Bendit alvast een poging om een federaal Europa te verdedigen. Een recente reactie van Bart De Wever (De Standaard, 9 oktober) plaatste vraagtekens bij het Europees project omdat het, volgens hem, sterk gelijkt op een nationalistisch streven. En uiteraard kon een reactie van de heer Verhofstadt niet uitblijven (De Standaard, 10 oktober). Die laatste reactie gaat echter op heel wat vlakken kort door de bocht. Bovendien is het betoog van Verhofstadt symptomatisch voor de groep believers die een Europese federale staat willen creëren. Daarbij worden vage retoriek en een ondemocratische houding niet geschuwd. Duidelijk duurt het langst In zijn reactie meent Verhofstadt dat nationalisten zijn boek niet altijd begrijpen. Het gaat hem blijkbaar niet om het creëren van een Europese superstaat, maar om het “aanbieden van een vlag voor wie er per se een nodig heeft”. Nochtans haalde Bart De Wever een aantal mooie citaten aan uit Voor Europa waar het romantische ideaalbeeld dat Verhofstadt van de Europese Unie heeft toch weinig aan de verbeelding overlaat. Iemand die in dezelfde bewoordingen spreekt over Vlaanderen moet worden bestreden, maar als men het heeft over de EU dan is men blijkbaar visionair. Hoe kan je nationalisme gevaarlijk noemen en tegelijk gebruik maken van nationalistische retoriek op een ander niveau? Wie daar een antwoord op wil, blijft op zijn honger zitten. Verhofstadt haalt aan dat er meerdere staatkundige concepten bestaan. Daarin heeft hij uiteraard gelijk, maar dat zegt niets over het staatkundig concept dat hij wil voor de EU. Het moet een grote sprong voorwaarts zijn naar een federaal Europa, met uitgebreide bevoegdheden, maar

zonder dat het een superstaat zou worden. Verdere verduidelijking blijft opnieuw achterwege. Het wordt pas echt vreemd wanneer Verhofstadt beweert dat natiestaten een concept van het verleden zijn en dat samenwerkingsverbanden vergroten. Hier is hij wel zeer selectief in zijn voorbeelden: India en China. Heeft hij al eens op een landkaart gekeken naar al de - soms minuscule landen die rond deze grootmachten liggen, en bij uitbreiding op de rest van de planeet? Zijn die landen van geen tel? Vergaat men in alle kleinere landen van de oorlog, chaos en ellende? Misschien moet Verhofstadt daar eens gaan verkondigen dat men beter aansluit bij grotere samenwerkingsverbanden, zoals India of China, de reacties zullen nauwelijks positief zijn. Trouwens, ook binnen India en China zijn er gebieden die verregaande autonomie hebben, denk bijvoorbeeld aan Hong Kong. En de regionale autonomie is soms groter dan die waar Verhofstadt voor pleit binnen de EU. Andere voorbeelden zoals de Afrikaanse Unie of Nafta zijn nauwelijks bruikbaar aangezien deze geen

-24-

staten zijn, maar losse samenwerkingsverbanden, in tegenstelling tot de huidige EU. Of kijk naar een land in het hart van Europa: Zwitserland. Hun weigering om deel te nemen aan de EU heeft hen geen windeieren gelegd. En bovendien bewijst hun model dat sterke decentralisatie geen grote nadelen oplevert. Dit is geen zaligmakend model, maar geldt wel als tegenbewijs voor alles waar eurofederalisten zo bevreesd om zijn. Was de EU tenslotte noodzakelijk om de crisis te weerstaan? Waarschijnlijk denken heel wat Grieken daar vandaag anders over. Want zij betalen de prijs om het prestigeproject van de euro in stand te houden. Het is de euro die ervoor heeft gezorgd dat landen als Italië, Spanje en Griekenland jaren konden lenen aan interestvoeten die niet hun economischbudgettaire situatie weerspiegelden. En diezelfde euro verhindert hen vandaag om monetaire ingrepen te verrichten die de pijn zou kunnen verlichten. Het is het krampachtig vasthouden aan de bestaande EU-constructie dat in die landen zoveel wrevel oproept. Dus als ondoordachte éénmaking een oorzaak was van de huidige problemen, dan is de oplossing niet nog meer van hetzelfde. Imperialisme in plaats van nationalisme Om tot de kern van de zaak te komen: de retoriek en daden van de eurofederalisten gaan vaak verder dan romantisch nationalisme. Bij momenten is er een uitgesproken imperialistische reflex te bemerken. Alle symboliek wijst steeds weer op pogingen om een nieuw demos tot stand te brengen. In plaats van ‘volk wordt staat’ lijkt men te opteren voor ‘continent wordt staat’. Als we voortdurend horen dat ‘Europa een tegenwicht moet vormen tegen China en de VS’ en ‘machtig moet worden’, dan kan men niet blijven zeggen dat de mensen het verkeerd begrijpen. Men moet ook niet ontkennen dat men die kant uit wil. Wanneer iedereen uitkomt voor zijn of

haar ideeën is er ruimte voor debat. Ideeën alleen zijn immers niet gevaarlijk, het gaat erom wat de aanhangers ermee doen. Dat geldt voor alle ideologieën. Als iemand bereid is om met geweld zijn ideeën op te leggen dan is die persoon een gevaar, ongeacht zijn nationaal, Europees of internationaal gedachtegoed. Om een analogie te maken: als Vlaamsnationalisten naar onafhankelijkheid streven dan is dat hun goed recht, zolang ze dat doen op een vreedzame manier en met respect voor andermans mening. Maar daar wringt het schoentje vaak op EUniveau. De visionaire politici waar Verhofstadt over spreekt, gedragen zich vaak als verlichte despoten die het volk zullen opleggen wat goed is, of men het ermee eens is of niet. Toen het Grondwettelijk Verdrag in 2005 werd verworpen door Frankrijk en Nederland kwam men aandraven met dezelfde bepalingen in een ander jasje: het Verdrag van Lissabon. Vervolgens werd erop aangedrongen bij de lidstaten om geen referenda meer te organiseren. Een democratische EU verdraagt blijkbaar de stem van haar volk niet. Ierland is echter verplicht om dat soort verdragen voor te leggen bij referendum en stemde tegen. In een visionair moment besloot men binnen de EU dat de Ieren ‘verkeerd hadden gestemd’ of ‘het niet hadden begrepen’, waarna men vriendelijk verzocht werd om opnieuw te proberen (of zo vaak als nodig, tot de Ieren het gewenste ‘ja’ hadden geantwoord). Daar kan de ‘Hollandse rekenkunde’ van Willem I een puntje aan zuigen. Misschien kan het Europees parlement beter het volk ontbinden en een nieuw verkiezen in haar plaats, het zou veel tijd en kopzorgen besparen. Er zijn nog andere voorbeelden te geven, maar die korte historiek zou al een alarmsignaal moeten zijn. Europa ging in het verleden vaak gebukt onder oorlog en verdeeldheid, maar ook onder monarchen en politici die meenden de koers van de geschiedenis te kennen. En zij schrikten er

-25-

niet voor terug om macht te verwerven en hun wil op te leggen, desnoods met intimidatie en geweld. Die historische kennis gebiedt ons om beducht te zijn voor Grote Verhalen, ongeacht of ze nationalistisch of imperialistisch van aard zijn. En de recentste poging om Europa te verenigen onder één vlag hoort daarbij. Europa versus de EU Betekent dit alles dat Europese samenwerking vermeden moet worden? Helemaal niet! Maar het debat over de Europese eenmaking heeft wel nood aan nuance. De keuze is breder dan ofwel een federale EU of een Europa van ministaten zonder samenwerking. Om te beginnen moet er een onderscheid worden gemaakt tussen Europa en de Europese Unie. Die twee zijn namelijk geen samenvallende concepten, in geografische noch in maatschappelijke zin. Er zijn Europese landen die geen deel uitmaken van de EU, of tenminste niet van de monetaire unie. De EU is bovendien een zeer recent gegeven in de Europese beschaving van eeuwen. Doorheen die eeuwenlange geschiedenis is Europa steeds een werelddeel van diversiteit geweest. Een veelheid aan culturen, rechtstelsels, economische achtergronden heeft ontwikkeling en voorspoed gebracht omdat ze niet gebonden waren aan centrale sturing. De industriële revolutie had geen federaal Europa nodig, de spectaculaire toename in welvaart van de laatste twee eeuwen evenmin. Economische vrijheid en innovatie waren op deze punten veel belangrijker. En het is mede dankzij het Europese project na de Tweede Wereldoorlog dat onze welvaart is gestegen. De vrijmaking van de interne markt heeft ons allen, langzaam maar zeker, grote voordelen gebracht. Het protectionisme van de lidstaten bemoeilijkte immers veel. En die belemmeringen moesten worden afgeschaft, niet verplaatst. De muren die men binnen Europa heeft gesloopt, moet men nu niet heroprichten

aan haar buitengrenzen. Dat vooruitgang, maar een stap terug.

geen

Diversiteit maakt een Verenigde Staten van Europa bovendien des te moeilijker. Gaat één centrale bureaucratie het beleid uittekenen van Zweden tot in Cyprus? Hoe kan men een beleid ontwerpen dat van toepassing is op zoveel culturen en socioeconomische situaties? Eén industrieel beleid? Eén arbeidsmarktbeleid? Eén fiscaliteit? In België is het al moeilijk, stel u voor welke scheeftrekkingen zouden ontstaan voor heel de EU. Als we in Europa onze welvaart en ons welzijn willen handhaven én conflicten willen vermijden, dan zal het pad van openheid en samenwerking verdergezet moeten worden. Verdere economische eenmaking is daarbij wenselijk. Waar goederen en diensten de grenzen oversteken, zullen soldaten dat niet doen. Wederzijdse afhankelijkheid op economisch vlak leidt tot samenwerking en kan conflicten vermijden. Het zorgt bovendien voor meer begrip en aanvaarding van elkaars eigenheid. Daarvoor is een federaal Europa niet noodzakelijk. De gebeurtenissen in het zuiden van de EU bewijzen trouwens dat, als je iedereen in hetzelfde politieke en monetaire keurslijf dwingt, de situatie onhoudbaar wordt. Je ontkent daarmee immers de institutionele diversiteit waar Europa nood aan heeft. Er is geen contradictie tussen het verdedigen van Europa en het verwerpen van een EU-staat, de twee gaan zelfs hand in hand.

Ni ck Roskams Oud-voorzitter LVSV-Leuven

-26-

-27-

Het ontslag

oor een volk geldt hetzelfde als voor een mens. Wanneer een mens een behoefte wil bevredigen, dan is het aan hem om te oordelen of de bevrediging waard is wat ze kost. Voor een natie is veiligheid het belangrijkste van al. Als het om die veiligheid te bereiken nodig is om honderdduizend man op de been te brengen en honderd miljoen uit te geven, heb ik daar niets over te zeggen. Het is een genot dat voor de prijs van een opoffering gekocht wordt.

Dat men zich dus niet vergist over de draagwijdte van mijn stelling. Een volksvertegenwoordiger stelt voor honderdduizend man te ontslaan om de belastingplichtigen van een belastingdruk van honderd miljoen te verlossen. Stel dat men zich beperkt tot het antwoord: “Deze honderdduizend man en honderd miljoen zijn onmisbaar voor de nationale veiligheid: het is een opoffering, maar zonder deze opoffering zou Frankrijk verscheurd worden door machtsspelletjes of binnengevallen worden door het buitenland.” – Dan heb ik niets om tegen dit argument in te brengen. Het kan feitelijk juist of fout zijn, maar theoretisch bevat het geen enkele economische fout. De fout begint wanneer men de opoffering zelf als een pluspunt wil voorstellen, omdat iemand er voordeel bij heeft.

Welnu, als ik mij niet vergis zal de volksvertegenwoordiger die dit heeft voorgesteld nog maar net het spreekgestoelte verlaten hebben of een spreker zal ernaartoe snellen om te zeggen: “Honderdduizend man ontslaan! Wat denkt u wel? Wat zal er van hen worden? Waar zullen ze van leven? Zal het van werk zijn? Maar weet u dan niet dat er overal te weinig werk is? Dat in alle beroepen te veel mensen werkzaam zijn? Wilt u hen op de markt werpen om er de concurrentie te doen toenemen en de lonen naar beneden te drukken? Is het niet goed dat de staat, op een moment dat het zo moeilijk is om een beetje aan de kost te geraken, brood geeft aan honderdduizend man? Bedenk dan ook nog eens dat het leger wijn, kleren en wapens verbruikt, dat de bedrijvigheid zo uitwaaiert naar de fabrieken en naar de garnizoenssteden, dat het leger kortom de beschermengel van zijn ontelbare leveranciers is. Huivert u niet bij de idee deze enorme economische activiteit op te doeken?” Zoals we zien besluit deze toespraak de honderdduizend soldaten te behouden, los van de noodzaak van de geleverde dienst, maar op basis van economische overwegingen. Het zijn enkel deze overwegingen die ik wil weerleggen. Honderdduizend man, die de belastingbetalers honderd miljoen kosten, leven en voorzien in het onderhoud van hun leveranciers zo goed als met die honderd

-28-

miljoen mogelijk is: dat is wat men ziet. Maar honderd miljoen uit de zak van de belastingbetalers voorzien niet langer in het onderhoud van de belastingbetalers en hun leveranciers, in de mate waarin dat met die honderd miljoen mogelijk was: dat is wat men niet ziet. Reken het uit, becijfer het, en zeg mij waar het voordeel voor het volk ligt? Wat mij betreft, ik zal u zeggen waar het verlies zit. Laten we, om het eenvoudiger te maken, in plaats van over honderdduizend man en honderd miljoen te praten, vertrekken van één man en duizend frank. We bevinden ons hier in het dorp A. De ronselaars doen hun ronde en halen er een man weg. De belastingontvangers doen ook hun ronde en halen er duizend frank weg. De man en het bedrag worden overgebracht naar Metz, het geld bestemd om de man gedurende een jaar te onderhouden, zonder dat hij iets moet doen. Als u enkel naar Metz kijkt, oh! Dan heeft u honderd keer gelijk, de maatregel is zeer voordelig. Maar als uw ogen zich naar het dorp A richten, zult u anders oordelen, want dan zult u, tenzij u blind bent, zien dat het dorp een werkkracht én de duizend frank die zijn werk betaalden én de activiteit die hij door de uitgave van de duizend frank om zich heen verspreidde, kwijt is. Op het eerste zicht lijkt er een compensatie te zijn. Wat in het dorp gebeurde, gebeurt nu in Metz, en dat is alles. Maar hierin schuilt het verlies. In het dorp zwoegde en ploeterde een man: hij was een werkkracht. In Metz ondergaat hij het “Links! Rechts!”: hij is een soldaat. Het geld en de circulatie ervan zijn in beide gevallen dezelfde, maar in het ene geval waren er driehonderd dagen productieve arbeid, in het andere zijn er driehonderd dagen onproductieve arbeid – als we nog steeds uitgaan van de veronderstelling dat een deel van het leger niet onmisbaar is voor de publieke veiligheid.

honderdduizend arbeiders extra, de aangewakkerde concurrentie en de druk die ze op de lonen uitoefent. Dat is wat u ziet. Maar hier komt wat u niet ziet. U ziet niet dat deze honderdduizend soldaten terugsturen de honderd miljoen niet doet verdwijnen, maar hen teruggeeft aan de belastingbetalers. U ziet niet dat honderdduizend arbeiders op deze manier op de markt werpen betekent dat tegelijkertijd de honderd miljoen bestemd om hun werk te betalen op de markt geworpen worden; dat bijgevolg dezelfde maatregel die het aanbod aan arbeidskrachten doet stijgen, ook de vraag doet toenemen; waaruit volgt dat uw daling van de lonen denkbeeldig is. U ziet niet dat er zowel vóór als na het ontslag honderd miljoen in het land is die overeenstemt met honderdduizend man en dat het volledige verschil hierin bestaat: vooraf geeft het land de honderd miljoen aan de honderdduizend man om niets te doen, achteraf geeft het land het hen om werk te leveren. U ziet ten slotte niet dat wanneer een belastingbetaler zijn geld geeft, of het nu aan een soldaat is in ruil voor niets, of aan een arbeider in ruil voor iets, alle uiteindelijke gevolgen van de circulatie van dit geld in beide gevallen dezelfde zijn, op het feit na dat de belastingbetaler in het tweede geval iets krijgt, en in het eerste niet. Het resultaat: een zuiver verlies voor de natie. Het sofisme dat ik hier bestrijd is niet bestand tegen de proef van de veralgemening, die de toetssteen is van alle principes. Als er alles welbeschouwd een nationaal voordeel in schuilt om het leger te doen toenemen, waarom dan de volledige mannelijke bevolking van het land niet rekruteren?

Nu komt het ontslag. U wijst mij op de

-29-

Frédéri c Bastiat klassiek-liberaal filosoof

Een staat? Nee bedankt. Conventie Telkens ik m’n browser openklik op zoek naar het nieuws, word ik tot mijn ergernis geconfronteerd met het feit dat nagenoeg de helft van alle artikels (de sport buiten beschouwing gelaten) op de één of andere manier met de overheid te maken heeft. In verkiezingstijd stijgt dit aantal natuurlijk nog. De overheid is overal, op het beeldscherm, in het bedrijfsleven en niet in het minst in de burger z’n portefeuille. De brave burger laat dit over zich heen gaan en dient onderdanig zijn belastingsbrief in.

En dat is zijn volste recht. Maar de staat is geen oppermachtig wezen met ongelimiteerde macht. Ze is slechts een conventie, en is net zo krachtig als het geloof dat de burgers hierin vestigen. Het is een idee dat al vele jaren door het grote publiek als een gegeven wordt beschouwd, terwijl het in werkelijkheid een conceptie is van de mens. Zoals ook het communisme een conceptie is, of was, van de mens. Het besef dringt maar moeilijk tot ons door dat de overheid een instelling is die telkens opnieuw haar macht verkrijgt met de

-30-

belofte op een beter leven. Dit betere leven wordt dan vertaald in, afhankelijk van welke politieke partij de meeste bolletjes aangestipt krijgt, beloftes die de behoefte van de dag vervullen. Het is achteraf een ontnuchtering om te aanschouwen dat het resultaat uiteindelijk niet is wat je ervan had verwacht. Keuze Aanhangers van een politiek landschap met een groot staatsapparaat geloven in een systeem waarin de macht van de legislatuur vrij ongelimiteerd is, waarin de mensen graag belastingen betalen en waarin alles in functie staat van een overheid. Deze mensen geloven dan hopelijk ook dat macht enkel kan voortspruiten uit de mens zelf, en dat de leiders van een land aangesteld worden door de burgers. Als de burger het recht heeft om een deel van zijn macht over te dragen aan het staatsapparaat, heeft hij dan ook niet het recht om zich los te koppelen van een overheid? Als de keuze dan toch bij de burger ligt, kan hij of zij dan kiezen geen autoriteit te geven aan een staat? Iedereen kiest toch hoe hij of zij zij wil leven? Als brave burger heb je toch de mogelijkheid te passen om een bepaalde hoeveelheid macht te vestigen in een overheid, of niet? Allen tegen één Door de eeuwen heen is de overtuiging gegroeid dat de meerderheid steeds aan het langste eind trekt, dat meerderheden algemeen beschouwd alomtegenwoordig zijn. Men voelt intuïtief aan dat, wanneer er een bepaalde beslissing gemaakt moet worden, de stem van de meerderheid doorweegt, want het is de wil van het volk. Maar is dit geen grove misvatting? Men zegt: de stem van de meerderheid telt. Wat dan met de stem van de minderheid? Stel nu dat er een land is waar zeventig procent van de bevolking mensen zijn met een blanke huidskleur en de overige dertig procent mensen met een donkere huidskleur. Op een dag beslist de blanke meerderheid de minderheid tot slaaf te

maken. Men ziet meteen dat dit niet moreel te verantwoorden is en dus moet de stem van de meerderheid ondergeschikt zijn aan een bepaald gegeven. Dit is het gegeven van de gelijkheid van individuele vrijheid. Het is gemakkelijk in te zien dat de meerderheid niet het recht heeft om de minderheid bijvoorbeeld tot slaaf te maken omdat dit duidelijk indruist tegen de gelijkheid van individuele vrijheid. Maar lang niet alle overtredingen tegen dit principe zijn even duidelijk als het bovenstaande voorbeeld. Vogelvrij Negenennegentig procent van een bevolking die de stem van één klein procent niet respecteert lijkt misschien minder immoreel dan een dictatuur, maar desalniettemin blijft het immoreel. Sommige mensen blijven dus op hun honger zitten en zien hun belangen nooit behartigd, als het afhangt van vadertje staat. Een mens moet het recht hebben om de staat de rug toe te keren en zelf zijn of haar behoeftes te vervullen, buiten elke vorm van overheid om, en natuurlijk zonder andere individuen daarmee schade te berokkenen. Een mens moet vrij zijn om bij wijze van spreken zijn lidmaatschap op te zeggen en vaarwel te zeggen aan de lasten die het leven onder het juk van een staat met zich meebrengen. Door zich te distantiëren van elke vorm van overheid kan het individu zijn doelen maximaal nastreven.

-31-

Dries Na ckaerts Politiek secretaris

De weg naar succes voor Open Vld

l sinds de oprichting van België verdelen 2 grote breuklijnen dit land, een levensbeschouwelijke en een communautaire: vrijzinnig versus katholiek, en een Vlaamsnationalistische Belgischgezinde tegenstelling. Men zou zelfs kunnen stellen dat deze min of meer parallel lopen.

Dat deze tegenstellingen tot op vandaag een rol spelen is duidelijk, de partij die van de communautaire malaise haar hoofdbekommernis heeft gemaakt dreigt Vlaanderen met grote scores te gaan domineren. De verkiezingen van 2014 worden nu al de moeder der verkiezingen genoemd, net omdat ze over het communautaire thema gaan, en net omdat de tegenstellingen duidelijk worden en eindelijk tot hun climax lijken te worden gedreven. De enige partij die deze analyse lijkt te delen is N-VA. Enkel die partij heeft immers een verhaal dat hier op inhaakt. Jammer

genoeg is er vandaag maar één verhaal, of één kant van het verhaal, die alles domineert: de visie of het verhaal van de Vlaams-nationalisten. We moeten vaststellen dat de rest volgt en bang toekijkt. N-VA heeft zich als het ware als de intellectuele leider ontpopt die de richting aangeeft waar het met Vlaanderen of België naartoe moet. De andere partijen lijken de volgers te zijn die nooit de leiding zullen kunnen nemen omdat ze hun eigen (ideologische) richtingaanwijzers zijn vergeten. Zij zullen dus steeds de weg moeten volgen die de N-VA uitstippelt, een weg die ze eigenlijk niet kennen, waardoor ze logischerwijs niet op kop kunnen geraken. Het grote voorbeeld hiervan is het communautaire verhaal: N-VA is tien jaar geleden op het idee gekomen om België eerst af te bouwen en om het dan te splitsen. Ondertussen vindt de rest dit ook, alleen fietsen ze wat trager en zeggen ze meer bevoegdheden te willen overhevelen naar het niveau van de deelstaten. Hetzelfde doet zich voor op andere

-32-

domeinen. Zolang er maar één metaverhaal is en zolang de liberalen op, vooral, de genoemde breuklijnen geen keuzes durven maken, zal de partij dieper en dieper het moeras inzinken. Het ligt nochtans voor de hand welke keuze Open Vld moet maken. Al sinds hun oprichting zijn de liberalen voortrekkers geweest in de strijd voor de seculiere staat en voor de open samenleving. Dit is het tegengestelde van wat N-VA bepleit, namelijk een nationalistisch Europa voor een katholiek Vlaanderen. Bovendien ondersteunt het liberalisme een economisch succesverhaal dat zijn gelijke niet kent.

propaganda over de ziel van het kind had zijn effect duidelijk niet gemist. De wet werd uiteindelijk afgeschaft, ten voordele van het katholiek onderwijs. Dit toont nog maar eens aan hoe gevoelig die breuklijnen liggen.

Later, in 1955, komt er een herhaling van die schoolstrijd. Deze keer was het de beurt aan de socialistische familie om de klappen te incasseren, want ook deze strijd werd verloren. De samenleving veranderde echter fors in de tweede helft van de 20ste eeuw. Het christendom kon steeds minder mensen overtuigen. De kern van het geloof brokkelde af. God was feilbaar geworden en Volgens politicologen Jos Bouveroux en Luc euthanasie, holebirechten, abortus etc. zijn Huyse (auteurs van het Onvoltooide Land) zaken waar het gros van de samenleving kun je een communautaire crisis in België vandaag achter staat. Het instituut is er enkel overtreffen door een nog wel, maar ook dat begint barsten te levensbeschouwelijke crisis. Zo is het vertonen. Het voorbeeld hiervan was Paars. steeds gegaan in het verleden, menen de Nu verandert de samenleving niet alleen, auteurs. Alleen zou het naïef zijn om te ook de wetgeving verandert. Na jaren was denken dat de het mogelijk om N-VA heeft zich als het ware als communautaire zonder de CVP te de intellectuele leider ontpopt die crisis nu nog zal regeren. Al de de richting aangeeft waar het met wegdeemsteren. hierboven Vlaanderen of België naartoe België bevindt zich opgenoemde moet. De andere partijen lijken in een toestand die rechten zijn nu de volgers te zijn die nooit de zo kritiek is dat de ook werkelijk in de leiding zullen kunnen nemen aandacht op het wetgeving omdat ze hun eigen communautaire opgenomen (ideologische) richtingaanwijzers onmogelijk kan zijn vergeten. verdwijnen. Je kan De toenmalige ze wel in een ander VLD had haar daglicht plaatsen door ze te combineren successen van weleer weer te pakken, met een levensbeschouwelijke visie. nadat ze bovengenoemde thema’s op tafel durfde te leggen, en zo dus de intellectuele De Liberale partij heeft al vanaf haar agenda van België zelf bepaalde. oprichting in 1846 de doelstelling gehad de katholieke hegemonie in dit land te De tijd is rijp om dat opnieuw te doen, doorbreken. Het speerpunt daarvan was de bijvoorbeeld door een nieuwe schoolstrijd. schoolstrijd. In 1878 stemde het Belgisch Het huidige systeem zal immers niet lang parlement in met de ‘Wet van Humbeeck’. meer standhouden. Het status quo dat in In die wet stond dat het lager onderwijs de jaren ‘50 is ontstaan tussen de geen godsdienst meer mocht aanbieden levensbeschouwingen van toen, is zijn tijdens de officiële lesuren, en dat de staat houdbaarheidsdatum aan het verliezen. geen subsidies aan vrije scholen mocht Sinds de jaren ‘60 is er immers nog iets toekennen. Het protest hierop was zo groot anders gebeurd, iets wat ons al jarenlang dat de liberale partij dertig jaar lang niet terecht bezighoudt: de massaimmigratie. meer aan de macht kwam. De katholieke De islam en andere religies doen daarmee

-33-

hun intrede in België, en zullen hun plaats stedelijk onderwijs toch niet even goede opeisen, net zoals het jodendom en vooral instituten zijn. Open Vld zou de open geest het katholicisme dat hebben gedaan. Als je van het kind en zijn ontwikkeling moeten dit toelaat krijg je straks, naast het verdedigen. katholieke en joodse onderwijsnet, ook een islamitisch, en wie weet een vrijzinnig net. Hetzelfde geldt voor de communautaire Want waarom zouden moslims niet dezelfde malaise. Veel mensen vinden het huidige rechten mogen hebben als andere België slecht georganiseerd. Terecht, want gelovigen? er zijn wel degelijk grote constructiefouten Bovendien worden het en onduidelijkheden. Waarom is mijn gemeenschapsonderwijs en het stedelijk premier een persoon waarop ik niet kan onderwijs in de grootsteden geconfronteerd stemmen? Waarom behoort deze met grote problemen om hun pluralistische bevoegdheid tot de gemeenschappen en de karakter en doelstellingen te behouden. Dit andere tot het federale niveau? Het is komt omdat zij quasi inefficiënt om met als enige (en kleinste) zoveel niveaus te Welvaart wordt niet net de immigratiegolf werken, etc. etc. . Het gecreëerd door moet opvangen. Het zijn allemaal bevoegdheden te katholiek onderwijs tegen regionaliseren, maar wel door argumenten ontloopt hier eigenlijk België… of juist voor? een goed beleid te voeren, Al deze argumenten haar maatschappelijke liefst op een zo groot verantwoordelijkheid en kunnen immers in het mogelijke schaal. De is zo een rem op de voordeel van een economie stopt immers niet integratie. Zo verkrijg unitair België worden aan de grenzen. je in het uitgespeeld. gemeenschapsonderwijs Het meest belachelijke soms ‘zwarte scholen’, of scholen waar de argument om België te willen splitsen, is overgrote meerderheid islamitisch is. omdat Vlaanderen en Wallonië anders Diversiteit, neutraliteit en vrijzinnigheid zouden stemmen. Vlaanderen zou immers komen hierdoor onder druk te staan. rechts zijn en Wallonië links. Om die reden het land willen splitsen, getuigt van een Moet Open Vld zich hier achter scharen? antidemocratische en antiliberale houding. Heeft de partij geen beter verhaal te Ten eerste wordt er gegeneraliseerd, als vertellen? Moeten we ons niet de vraag zou Vlaanderen één persoon met één stem stellen of het nog 21ste-eeuws is om zijn (typisch voor nationalisten). Er zijn ook kinderen, wat het onderwijs betreft, in te liberalen, socialisten en groenen of delen op basis van religieuze overtuiging andersdenkenden in Vlaanderen. Ten (van de ouders)? Moeten we niet de vraag tweede zegt de N-VA eigenlijk dat alles wat stellen of het überhaupt nog van deze tijd is afwijkt van hun programma beter om religieus onderwijs in te richten? verketterd kan worden, en dus moet Zou het niet beter zijn om voor seculier worden verbannen uit het democratische onderwijs te strijden, waar ofwel geen ofwel proces. Je moet maar een ‘linkse’ jongen alle religies en levensbeschouwingen aan zijn in Vlaanderen, die zijn ‘eigen bod komen, in één klas, waardoor gemeenschap’ ziet splitsen van een andere segregatie en indoctrinatie van kinderen op omdat die te links zou zijn. De enige basis van religie niet meer mogelijk is? redenering die men hier volgt is nog Open Vld zou bijvoorbeeld zo’n verhaal steeds: één volk, één wil, één leider, tot kunnen vertellen, het tegengestelde van zover het ‘verlichte’ nationalisme van Bart wat de doorsnee N-VA’er vertelt of gelooft. De Wever. Bart De Wever heeft immers al meermaals gezegd dat hij het college als zijn modelschool opvat en dat het GO en het

-34-

Dit alles is wederom het tegengestelde van waar het liberalisme voor staat: een open samenleving, met een neutrale staat, bestaande uit individuen. Toch slaagt de Open Vld er keer op keer in om N-VA stilletjes te volgen. Dan blijft de economie over. Welvaart wordt niet gecreëerd door bevoegdheden te regionaliseren, maar wel door een goed beleid te voeren, liefst op een zo groot mogelijke schaal. De economie stopt immers niet aan de grenzen. Europa is duidelijk de toekomst. Maar als men het beleid moet voeren, moet er ook een visie voor worden ontwikkeld. Mensen zijn ook hier meer geneigd om ideeën te volgen en offers te brengen (de crisis indachtig), als men weet waar ze toe dienen. Laten we beginnen met een probleemanalyse, om van daaruit een visie en beleid op te bouwen, in plaats van de economie te benaderen vanuit een ideologisch perspectief. Wat is het fundamentele probleem van onze westerse economie? Dat lijkt, momenteel, de situatie waarin Griekenland verzeild is geraakt. Alleen zien we het niet enkel in Griekenland, maar ook in België en in de rest van Europa, maar in een minder acute fase. Het probleem is het verlies van onze secundaire sector, de industrie, en daarmee gepaard gaand de stijgende werkloosheid en de staatschuld. Een baan is zeer belangrijk in het leven van een individu, het zou dus een prioriteit moeten zijn om extra banen te creëren en ze in te vullen. België kampt nu met werkloosheidscijfers van rond de 7 %, terwijl het vroeger minder dan de helft van dat cijfer was. Dit wordt grotendeels veroorzaakt door het vertrek van de industrie. Door het verlies daarvan exporteren we veel minder, en krijgen we een negatieve handelsbalans, wat op lange termijn leidt tot een vermindering van het vertrouwen in de economie. Vervolgens gaat men eraan twijfelen of een land zijn staatschuld wel kan dragen, wat op zijn beurt leidt tot hoge rentes op de staatsschuld. Het beste voorbeeld is dus

Griekenland, maar eigenlijk zijn wij in hetzelfde bedje ziek. Om dit te vermijden zou men een beleid moeten voeren dat erop is gericht de productie te stimuleren, bijvoorbeeld door de vennootschapsbelasting te verlagen. Door ondernemingen te belasten, belast je eigenlijk de creatie van waarde. Het lijkt dus vrij contradictorisch om hier veel belastingen op te heffen. Een andere belasting die een averechts effect heeft, is de belasting op lage inkomens. Daarmee worden veel jobs vernietigd voor laaggeschoolde arbeiders. Bovendien lijkt het waarschijnlijk dat je na een tijdje vestzak-broekzakoperaties creëert tussen de arbeider en de staat, waarbij de staat eerst belastingen heft bij bepaalde individuen, om met dat geld later diezelfde mensen te helpen. Tegelijk is een verhoging van de btw misschien wel noodzakelijk om het sparen en investeren aan te moedigen, in plaats van te consumeren. Op deze zaken zou Open Vld veel meer moeten hameren. Het is duidelijk dat Open Vld opnieuw een verhaal moet aanbieden. Een succesvolle partij is immers een partij die zich inhoudelijk baseert op wat er leeft in de samenleving, met een aanbod dat daarop geijkt is. Het is ook duidelijk welk verhaal de liberalen moeten vertellen: dat van het verlichte pad (en niet dat van de N-VA), de open samenleving, de neutrale staat en de vooruitgang in ontwikkeling en welvaart.

-35-

Matthias Timmermans Bestuurslid

LIBERALE BIBLIOTHEEK

inds vorig academiejaar legt LVSV-Brussel een collectie boeken aan over de liberale ideologie. Om een beschikbaar boek te ontlenen, stuur je gewoon een mailtje naar bibliotheek@lvsv-brussel.be, met de gewenste titel. Je krijgt dan een mail terug met een datum waarop je het boek kan komen afhalen in ons lokaal. Niet-leden dienen een waarborg van €10 te betalen, leden uiteraard niets. Een boek mag je gedurende 21 dagen bijhouden.

Titel

Auteur

The Liberterian Reader Inclined to Liberty Principles for a Free Society Law, Legislation and Liberty The Constitution of Liberty The Law Rechtvaardigheid en Solidariteit The Economics of Freedom Economics in One Lesson Re-thinking Green The Challenge of Liberty On Liberty Human Action Socialism Capitalism and Freedom Free to choose Vlaktaks Anarchy, State and Utopia Atlas Shrugged I, Pencil

Boaz, David (ed.) Carabini, Louis Epstein, Richard Hayek, Friedrich Hayek, Friedrich Bastiat, Frédéric Bastiat, Frédéric Bastiat, Frédéric Hazlitt, Henrry Higgs, Robert & Close, Carl Higgs, Robert & Close, Carl Mill, John Stuart von Mises, Ludwig von Mises, Ludwig Friedman, Milton Friedman, Milton Niemegeers, Werner Nozick, Robert Rand, Ayn Read, Leonard An inquiri Into The Nature and Causes of the Wealth of Nations Smith, Adam The Theory of Moral Sentiments Smith, Adam A Beginner’s Guide to Liberty Wellings, Richard (ed.) Democracy in America - Volume 1 Tocqueville, Alexis de La tradtition de la liberté 1 de Salle, Corentin La tradition de la liberté 2 de Salle, Corentin -36-

Caroline Sneyers Voorzitter

Gregory Deschuyteneer Ondervoorzitter

Filip De Clercq Politiek secretaris

Dries Nackaerts Politiek secretaris

Filip Moons Secretaris

Axel Forrez Penningmeester

Alexander Casier Hoofdredacteur

Jitte Akkermans Bestuurslid

Ben Baeyens Bestuurslid

Mitch Devinck Bestuurslid

Olivier Dinet Bestuurslid

Michiel Rogiers Bestuurslid

CĂŠdric Magerman Bestuurslid

Kristof Verbeken Bestuurslid

Matthias Timmermans Bestuurslid

Julie Clarys Bestuurslid

U bent misschien ons volgend lid? -37-

ERELEDEN LVSV-BRUSSEL Graag stellen wij aan u onze ereleden voor. Dankzij hun gulle bijdrage wordt onze financiële onafhankelijkheid gewaarborgd. Wenst u ook erelid te worden? Dat kan, door €40 over te schrijven naar BE83 3630 4549 0515 dhr. Herman DE CROO

dhr. Karel DE GUCHT

dhr. Patrick DEWAEL

dhr. Clair YSEBAERT

dhr. Olivier CUVELIER

dhr. Alexander DE CROO

dhr. Guy VANHENGEL

dhr. Laurent MAES

dhr. Georges LENSSEN

dhr. Lode COSSAER

dhr. Stefan CORNELIS

dhr. Dieter KEUTEN

mevr. Emilie MAES

dhr. Michael VAN DE VELDE

mevr. Annemie NEYTS

mevr. Katia MOUQUÉ

dhr. Thomas RYCKALTS

dhr. Willy CORTOIS

-38-

Je vindt LVSV Brussel ook terug op Facebook, Twitter en Flickr