#9 - JUNI 2019
DRIETAND MASERATISTI FIAMMINGHI BELGIË
Henk van Lith: een
Quattroporte: de godfather
Touring Superleggera
passie voor leer deel 1
van de sportlimousines
Sciàdipersia Cabriolet
Editoriaal Beste Maseratisti, Il futuro sembra luminoso! Maserati belooft immers de komende jaren elke 6 maanden met nieuws en innovatie op de proppen te komen. We beginnen alvast met de presentatie van de Alfieri volgend jaar in Genève. Er wordt ondertussen naarstig gesleuteld aan de nieuwe GT en Spyder ter vervanging van de huidige GranTurismo en de GranCabrio - deze laatsten zijn ondertussen alweer bijna oldtimers. Ook zal de rest van het gamma flink worden aangepakt. Boeiende vooruitzichten waar wij Maseratisti reikhalzend naar uitkijken. Maar niet enkel Maserati zelf geniet van hernieuwde aandacht, ook onze club kent een groeiende interesse. Zo mochten we tijdens de laatste aanwezigheid op Ciao Tongeren heel wat nieuwsgierige bezoekers op onze stand ontvangen en vliegt ons clubblad bij de dealers letterlijk de deur uit. Op is op, dus voor wie geen nummer van Drietand wil missen, is er maar één optie: lid worden. Je clublidmaatschap zet meteen de deur open voor een oneindige reeks nationale en internationale Maserati evenementen. Naast onze eigen binnenlandse events worden we ook door onze buurlanden uitgenodigd op hun activiteiten en participeren we regelmatig in internationale meetings. In 2023 zijn we zelf het gastland voor de Maserati International Rally en de voorbereidingen staan al volop in de steigers. Het wordt ongetwijfeld een meeting om naar uit te kijken. Dus niet twijfelen en gewoon lid worden van de vriendenclub die we geworden zijn! Tot binnenkort op één van onze volgende activiteiten? Met Maseratistische groet Steven Decock Voorzitter Maseratisti Fiamminghi
In dit nummer 4 Collezione - deel 4: Automobilia & Memorabilia 10 Retromobile 2019 16 Quattroporte: de godfather van de sportlimousines 22 Touring Superleggera Sciàdipersia Cabriolet 26 Modena-Tokyo rally deel 2 34 Interclassics Brussel & Maastricht 39 Famosi Maseratisti #3: Jay Leno 40 Een passie voor leer deel 1: een interview met Henk van Lith 46 Meet & Greet: CSI Ghent 48 Ook dit is een Maserati #9: Timossi Hydroplane KD 1958 49 La Bella Diva: Gone in 60 seconds
Colofon: Vormgeving: Onno Hesselink Teksten: Steven Decock, Frank Rameckers, Onno Hesselink, Wim Cerstiaens, Wim Provoost, Shinichi Ekko, Alexandra Danneel, Alec Lavaerts, Hugo Lemmens Eindredactie: Wim Cerstiaens en Gretel Goessens Foto’s: Onno Hesselink, Edith Overmars, Karine Roosens, Jacques Vandecan, Cathy Debuisson, Touring Superleggera Retouches: Jacques Vandecan Omslagfoto: Onno Hesselink V.U.: Onno Hesselink, Bautersemstraat 68, 2800 Mechelen, ohesselink@luon.com
50 I Maserati su strada (Maserati’s in het wild)
DRIETAND | NUMMER 9 - JUNI 2019 | 3
4 | NUMMER 9 - JUNI 2019 | DRIETAND
C O LLE Z I O N E - D EEL 4
Automobilia & Memorabilia TEKST: FRANK RAMECKERS | FOTO’S: JACQUES VANDECAN
M
et dit artikel sluiten we de serie Collezione Maserati af. In vier delen hebben we aandacht besteed aan de verschillende vormen van het verzamelen van Maserati gerelateerde items, zoals miniaturen, documentatie en boeken. Omdat de meest gedreven Maseratisti onder ons écht alles van het merk met de drietand verzamelen, hebben we het in deze laatste aflevering over automobilia en memorabilia. Automobilia heeft alles te maken met de auto zelf, zoals Maserati-emblemen, naamschildjes, stuurwielen, klokjes, bougies, dealerborden, vlaggen en merchandise. En dan reken ik voor het gemak ook een Maserati motorfiets tot de automobilia. Memorabilia zijn dan weer meer de herinneringen aan bepaalde evenementen zoals rallybordjes, een roadbook, bekers, medailles of oorkondes, oude foto’s, club-magazine’s en posters. Of wat dacht je van tekeningen en schilderijen van je favoriete bolide of zelfs je eigen Maserati in actie tijdens een rally of op het circuit? Hebben, hebben, hebben!
Veel liefhebbers van miniaturen verzamelen ook Maserati-logo’s en typeaanduidingen zoals chassisplaatjes, plaatjes met olie en smeerschema’s of het embleem van een bepaalde carrozzeria zoals Touring, Allemano of Ghia. En laten we vooral Maserati bougies, oude zwart-wit foto’s, posters en dergelijke niet vergeten. Zelf heb ik ooit een chassisplaatje van een Mistral en het plaatje van het olie/ smeerschema gescoord op een beurs in Antwerpen. Beleef de sfeer van weleer Voor zwart-wit foto’s van oude, vaak race-Maserati’s, zijn beurzen het walhalla. Met name de Engelse handelaren hebben vaak een map of een oude schoenendoos waar soms de mooiste Maserati foto’s in verborgen zitten. Ik kwam er een tegen van de coureur Felice Bonetto, die al pijprokend zijn Maserati A6GCM bestuurde tijdens een wedstrijd op de Nürburgring. Toen ik voor zaken in Amerika was en in Indianapolis moest zijn, bezocht ik het circuit waar dat weekend een Formule 1 wedstrijd werd verreden. De Indy 500 is voor Amerika erg belangrijk en het circuit heeft dan ook een museum waar een 400-tal Indy cars opgesteld staan. Er staat ondermeer de Maserati 8CTF, de ‘Boyle Special’. Ze hebben ook een groot fotoarchief
DRIETAND | NUMMER 9 - JUNI 2019 | 5
Maserati-motoren in de hal van clublid Patrick Hanssens © Rutger-Jan Cleiren, Bruut
waar ik op tal van Maserati- en Alfa Romeo foto’s botste. Met name de foto’s van de Maserati 8CTF de ‘Boyle Special’, die in 1939 en 1940 de Indy 500 won met Wilbur Shaw achter het stuur, spraken tot mijn verbeelding. Shaw reed na de oorlog met dezelfde Maserati in 1946 en 1947 nogmaals mee. Door technische tegenslagen kwam hij echter niet verder dan een 3e en 4e plaats. Al bij al toch een super prestatie van Maserati, want Ferrari heeft met zijn 375 de Indy 500 nooit kunnen winnen en is na één deelname zelfs nooit meer teruggekomen. Er is met de Maserati 8CTF tot 1953 succesvol geracet. In 1930 was Maserati al eens met een tipo 26B afgereisd naar Indianapolis. In die tijd reed er naast de coureur ook altijd een mecanicien mee. Dat jaar koerste Baconi Borzacchini samen met James Rossi. Ze werden uiteindelijk 12e van de 38 gestarte auto’s, maar liepen wél 15 ronden achter op de winnaar. Het was een goede leerschool en ze kwamen in 1939 terug om met hun 8CTF de race te winnen. Uiteindelijk kon ik een 12-tal foto’s niet laten liggen, ook van enkele andere modellen. Zo tikte ik een prachtige foto uit 1930 op de kop, waar de 26B nog in het houten krat stond waarmee hij op de boot naar Amerika was verscheept. Ook de overwinningsfoto van de Boyle Special is mij zeer dierbaar. De gigantische overwinningsbeker die naast zijn Maserati staat is bijna even groot is als de man zelf. Op de zilveren beker zelf staan de hoofden van de vorige overwinnaars afgebeeld. Niet alle foto’s waren op voorraad, maar werden me keurig nagestuurd. Ik heb ze laten inlijsten en ze kregen een ereplaats aan de muur van mijn werkkamer. Ook Maserati bougies kom je regelmatig
6 | NUMMER 9 - JUNI 2019 | DRIETAND
tegen op beurzen, al zijn ze inmiddels wel flink prijzig. Het meeste kans om ze te vinden heb je in Italië, maar dezelfde handelaren staan ook in Essen en Parijs. Tijdens de laatste veiling van Artcurial tijdens Rétromobile in Parijs werd een beker geveild die in 1947 gewonnen was door Luigi Villoresi. Hij werd dat jaar kampioen van Italië met een Maserati 4CL. Een prachtig stuk memorabilia dat voor € 2.710,- werd afgehamerd. Ver boven mijn budget, maar het verdient alleszins een mooie plaats in een Maserati verzameling. Geweldig verzamelmateriaal zijn de prachtige posters waarin Maserati’s de hoofdrol spelen. Dan denk ik aan aankondigingen van evenementen in Zandvoort, Monza, Monaco en Monthléry bij Parijs. Ze blinken stuk voor stuk in een strakke lijst aan de muur van mijn garage. Autokunst Enkele jaren geleden trof ik op de beurs van Antwerpen de bekende Nederlandse illustrator Rens Biesma aan, de vroegere huistekenaar van de Nederlandse Alfa Club. Hij heeft een groot aantal fraaie auto’s op papier en linnen op zijn palmares. Ik kocht bij hem een schilderij van Giuseppe ‘Nino’ Farina in een Maserati 4CLT van de Italian GP in 1949 op Monza en een 6-tal litho’s van Maserati’s. Dat waren zogenaamde ghost views van een 3500GT, Ghibli, 250F, Birdcage, 6GCS en een prent met twee OSCA’s. Fraaie gedetailleerde tekeningen, die in een oplage van 500 stuks waren gemaakt voor de Engelse Maserati Club. Ingelijst zijn
Clubmagazines zijn dé bron om alles te weten te komen over ons favoriete merk.
het echte kunstwerken waar je niet op uitgekeken raakt. De details die Rens in deze litho’s heeft verwerkt maken ze tot echte topstukken. Ik had eerder ook al eens een schilderij van hem gekocht met een afbeelding van de Maserati Chubasco, een prototype uit 1990, dat echter nooit in productie is gegaan. Doorgaans kom je deze items tegen op Classic Car- en verzamelaarsbeurzen, maar evengoed heb je geluk op een lokale brocante- of rommelmarkt. Posters, litho’s en schilderijen behoren tot de grotere items, waar je ruimte voor moet hebben. Schilderijen en ingelijste litho’s zijn dan weer perfect voor in de huiskamer. Voor dealer-schilden, lichtbakken, reclameplaten en Maserati (club) vlaggen is de garage de uitgelezen perfecte plaats. Rétromobile in Parijs besteedt al jaren aandacht aan autokunst en heeft zelfs een speciale afdeling waar kunstenaars hun vakmanschap vertonen. Schilderijen, tekeningen, foto’s, sculpturen tot collages met modelautootjes aan toe, je kunt het zo gek niet bedenken. Net zoals in boeken, is de Maserati 250F het model dat bij deze artiesten het meest tot de verbeelding spreekt. Een enkele keer kom je -met name op de Italiaanse beurzen- wel eens originele ontwerptekeningen tegen van een bekende carrozzeria of ontwerptekeningen van de fabriek. Unieke items, die ingelijst een plaats in elke verzameling verdienen. Want ze opbergen in een ladekast, daar heeft niemand wat aan. Toch?
Dealerborden De oude dealerborden, doorgaans van staal met een kleurenafbeelding of tekst in email zijn, omdat ze moesten opvallen, groot. Lichtbakken zijn dat meestal ook, al zijn er ook kleinere formaten te koop. Over het algemeen kosten ze een arm en een been, zeker als je de borden/ bakken uit de beginjaren zoekt. Een groot emaille dealerbord kost je al gauw tussen de € 4.500,- tot € 10.000,-, afhankelijk van de staat waarin het verkeert. Maar ze zijn een absolute vereiste in de betere Maserati collectie. Er werden destijds ook borden van de andere Maserati producten zoals bougies, accu’s, lampen, luchthoorns en motoren gemaakt. Die zijn doorgaans kleiner en ideaal voor in een werkkamer. Wie het écht bont wil maken, lijst zelfs oude advertenties in. Zelf heb ik een oude reclame van een Maserati 125GTS motor hangen. Hoe is een verzameling doorgaans opgebouwd? Nu we het toch hebben over het tentoonstellen van deze automobilia en memorabilia is het misschien goed om eens te kijken waar de gemiddelde Maserati-verzamelaar zijn spullen een plaats geeft. Doorgaans niet in de huiskamer of het moet een mooi Maserati schilderij zijn. Ik kwam al eens een Maserati-motor tegen bij iemand in de hal van zijn huis. Bij binnenkomst heb je dan al meteen de aandacht op Maserati en de verzameling. Sommigen van ons hebben een ‘man cave’ waar we Maserati boeken, documentatie en miniaturen koesteren.
Met de klok mee: clubmagazines van Duitsland (Der Dreizack), Italie (Rivista), Nederland (Tricolore), Engeland (Trident) en nogmaals Italië (Il Tridente)
DRIETAND | NUMMER 9 - JUNI 2019 | 7
Maserati in het klein Ook een Maserati moto reken ik een beetje tot de automobilia, omdat ze vaak een decoratieve functie hebben binnen een verzameling. Eigenaren rijden er doorgaans niet mee, maar geven hun fraai gerestaureerd exemplaar liever een mooie plaats tussen de rest van hun Maserati’s. Een enkele keer kom je op beurzen of tijdens veilingen nog wel eens een ‘junior’ Maserati tegen. Deze plastic trapauto’s zijn speciaal gebouwd voor kinderen. De 250F’s of Birdcages in aluminium op schaal 1:3, voorzien van een benzine of elektromotor, zijn doorgaans gebouwd door beroemde carrozzerie in Italië zoals Allegretti uit Modena. De prijzen zijn echter niet zo ‘junior’ en kosten al snel zo’n € 50.000,-. Misschien toch beter beginnen met een plastic Granturisimo? Op beurzen zie je ook nog wel eens ‘blikken’ Maserati trapauto’s uit de vijftiger en zestigerjaren, die minstens evenveel charme hebben.
8 | NUMMER 9 - JUNI 2019 | DRIETAND
Maserati Clubs memorabilia De verschillende Maserati Clubs maken vaak zeer fraaie club-magazines en mooie borden voor hun rally’s. De magazines zijn doorgaans een mooie samenvatting van de clubactiviteiten en vertellen ook vaak over de Maserati geschiedenis en hun modellen. Mijns inziens zijn ze dé bron om alles te weten te komen over ons favoriete merk. Een houten Maserati stuur of het Cartier klokje uit de Biturbo zijn leuke decoratie stukken. Op de beurs van Maastricht kwam ik een artiest tegen, die met auto-onderdelen meubels maakte. Hij had een salontafel staan waarvoor hij een Biturbo motor had gebruikt met daarop een glazen tafelblad. Ideaal om je gasten de perfecte negroni te serveren met wat Italiaanse olijven erbij. Ook Maserati sponsors verdienen een plaats Merken als Pirelli, Englebert, Dunlop, Shell en Magneti Marelli waren belangrijke toeleveranciers en sponsors uit de periode dat Maserati actief was op de circuits. Wie goed zoekt, vindt uit die periode soms prachtige posters. En dan is er natuurlijk
de Maserati merchandising zelf zoals pennen, sleutelhangers, kleding, caps en horloges. Vaak te bestellen via de Maserati store, maar voor horloges kun je tegenwoordig goed terecht in de INNO warenhuizen, die op hun horloge afdeling een zeer groot assortiment Maserati klokjes verkopen. Maserati heeft in het verleden zelf mooie pennensets en horloges uitgegeven. Er bestaan pennensets in een houten kistje met een deksel voorzien van een schilderijtje met een Maserati raceauto achter glas. Ze zijn zeer zeldzaam; ik ben er zelf de laatste jaren nergens meer een tegengekomen. En jij? Waar breng jij je verzameling onder? In een privékantoor of werkkamer? Of eerder in de garage of in je ‘man cave’? Verzamel je enkel miniatuur modellen? Of heb je een collectie Maserati’s staan? Dan maken posters, dealerborden, vlaggen en een motor je ruimte extra gezellig. Als échte diehard verzamelaar heb je natuurlijk een heuse man cave, volgestouwd met echt álles wat we in de afgelopen vier Collezione’s hebben beschreven. Een gezellige bar mag dan niet ontbreken. Want wat is er heerlijker dan met gelijkgestemden uren over Maserati praten bij het genot van een glas processo en een hapje? Salute. Su tutti i collezionisti Maserati.
Ristorante dei Motori Wie de Maserati fabriek bezocht heeft, zal ongetwijfeld voor een gezellige lunch terecht zijn gekomen in Ristorante Lauro van Lauro Malaviti gevestigd aan de Viale Cero Menotti, niet ver van de fabriek. Het wordt in Modena ook wel het ‘Ristorante dei Motori’ genoemd omdat het de ontmoetingsplaats is voor iedereen die iets met auto’s de maken heeft. Dus mensen van de Maserati-, Ferrari- of Lamborghini fabrieken komen hier met hun gasten. Het is dé plek om lekker te eten en beroemdheden te spotten. Je zit gezellig omgeven door wanden vol foto’s, posters en memorabilia. Ook de club van oud F1 mecaniciens houdt hier hun jaarlijkse reünie. Ter gelegenheid van dat samenzijn worden er genummerde menukaarten uitgegeven die nu gezochte verzamelobjecten zijn geworden. De samenkomst valt altijd samen met wanneer er iets te vieren is, zoals bijvoorbeeld 90 jaar Maserati, de introductie van de 3200GT en de restauratie van de Eldorado van Panini. Daarnaast geeft Ristorante Lauro al vanaf 1996 het beroemde ‘Menu dei Motori’ uit. Het eerste jaar was dat nog een echte menukaart vol met advertenties en artikelen over wie er in en rond Modena actief is op het gebied van auto’s en autosport. Dat is het ultieme handbook voor de Maserati liefhebber die op zoek is naar specialisten. Dit jaar komt inmiddels de 23e editie uit en van het eerste dunne nummer is het uitgegroeid tot een dikke glossy. Voor de verzamelaar een must om in de collectie te hebben.
Op beide oren slapen doet u met dit Maserati kussen
DRIETAND | NUMMER 9 - JUNI 2019 | 9
RETROMOBILE
2019 TEKST: FRANK RAMECKERS | FOTO’S: EDITH OVERMARS
Woensdag 6 februari was het weer zover. Net als vorig jaar nam ik de Thalys van Brussel naar Parijs om in één dag Rétromobile te bezoeken. Eigenlijk een dag te kort, want het was aanpoten om alles goed te bekijken en in kaart te brengen op de 44e editie van de beste beurs van Europa. Het is ongelofelijk wat het team van Rétromobile ieder jaar weer bij elkaar weet te brengen. Het moet een logistieke nachtmerrie zijn om al die bijzondere auto’s op tijd Parijs binnen te loodsen en ze mooi een plekje te geven op de verschillende stands.
10 | NUMMER 9 - JUNI 2019 | DRIETAND
V.l.n.r..: twee beesten op een rij: een zilveren MC12 Corsa bij Max Girardo en een Berliet T100 van 50 ton
5000GT uit 1962, #15 van de 22 en een zilveren Sebring Tipo 2 Berliet T100 van 50 ton uit 1966, één van de 243 gebouwde modellen. Daarnaast een Spektakelstuk dit jaar was het transport van de grootste truck zilveren 3500GT uit 1960 met een unieke luchtopening links ter wereld, een Berliet T100 uit 1957 met afmetingen van 5 op het voorscherm vlak vóór de voorruit. Het klapstuk was meter breed, 5 meter hoog en 15 meter lang en een gewicht een blauw/gele 4CLT Monoposto, de ex-raceauto van Fangio. van 50 ton. Het is één van de twee overgebleven Berliet Jammer dat hij is verkocht, want de vorige Nederlandse T100’s van de vier gebouwde exemplaren, die ontworpen eigenaar had mij beloofd dat ik er een reportage over mocht waren voor in de Sahara. Het transport vanuit de Fondation maken. Recent verscheen er over deze unieke racewagen een Berliet in Lyon naar Parijs duurde 4 dagen. Gezien de afmeboek met als titel: “Maserati 4CLT, The Remarkable History of tingen is het geen truck waar je even mee over de weg kunt Chassis no 1600”. Bij Ruote da Sogno uit Italië rijden. Absoluut indrukwekkend om te zien. stond een fraaie lichtgroen metallic Mistral En dat was maar één van de vele fraaie showEen Alfa Romeo 3.7 uit 1967 en een grijze 3500GT uit 1960 met stukken. Citroën, dat 100 jaar bestaat, had al Borrani spaakwielen. Een Franse carrossier zijn showmodellen over die periode samen8C2900 werd showde er drie Maserati’s, een metallic rode gebracht, samen met Citroën Rallye auto’s. geveild voor 3500GT uit 1963, een grijze Sebring Tipo 2 uit Uitschieter was een SM uit 1971 waar de eer17 miljoen Euro 1967 en een carrosserie van een tweekleurige ste prijs mee werd binnengehaald tijdens de Mistral 4.0 uit 1966 die ze aan het restaureren Rally du Maroc. Er was zelfs een SM Cabriolet waren. De kleur crème boven en bruin aan (Mylord) te zien en een speciale expo onder de onderzijde waren fabrieks-originele kleuren, die ooit zo de naam ‘Citrocollection’ met 18 DS modellen, hoofdzakelijk gespoten waren op verzoek van een klant. Een SM Specialist met bijzondere carrosserieën, zoals die van Chapron. had twee goudkleurige SM’s met open motorkap staan om de verbeteringen te laten zien die hij had aangebracht. Ook de Zwitserse precisie SM Club de France had een stand met een witte SM. Bij een Lukas Hüni uit Zwitserland weet de bezoekers ieder jaar weer andere handelaar kwam ik dan weer een Maserati 250F tegen, te verrassen. Waren het vorig jaar de Ferrari’s en met name die ooit door Stirling Moss was bereden. Verder nog een de 250GT SWB, dit jaar was het thema Lancia met zomaar 7 metallic rode Bora, een te restaureren witte 3500 GT uit 1964 Stratos modellen, waarvan 5 Stradale’s. Het Beaulieu Motor en twee zilveren Ghibli’s 4.7, één uit 1967 voor € 239.000,- en Museum uit Engeland showde de BRM Type 15 uit 1950, een één uit 1968. Er stonden opvallend veel Ghibli’s op deze beurs Formule 1, die uit een 1.5 liter V16 motor 500Pk haalde, ongetrouwens, waaronder ook een goudkleurige Ghibli 4.9 SS uit hoord in die tijd. Ook Mini was present om de 60e verjaardag 1972. De meest opvallende Maserati voor mij was een goudte vieren van hun revolutionaire en snelle doosje uit 1959. Ze kleurige 3500GT die werd aangeboden door de Nederlandse lieten zelfs de doorgezaagde Mini zien, die toen op de Autohandelaar Classic Cars Friesland. Het betrof hier een model shows liet zien hoe vernuftig dit autootje in elkaar zat. dat in 1966 voorzien was van een andere neus en achterkant van de hand van ontwerper Luciano Mori, compleet met Maserati’s in beeld bijhorende originele papieren. Van voren leek hij op een Aston Bij Max Girardo stond een zilveren MC12 Corsa. Fiskens had Martin DB5 en dat viel nog mee. Maar de achterkant met een een rode A6GCS Barchetta staan. Maar de mooiste modellen oplopende kleine spoiler in de achterklep was mijns inziens stonden bij Hödlmayr Classic Car Center, met maar liefst 5 net iets te veel van het goede. unieke exemplaren, zoals een zilvergrijze Ghibli 4.7 Spyder uit 1970, #67 van de 83 gebouwde modellen, een blauw metallic
DRIETAND | NUMMER 9 - JUNI 2019 | 11