Spis treści
................................................................
VII
1. Koło i „inne” prawo Coulomba . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
1
2. Nawigacja i Wielki Wybuch . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
7
3. Druk i Iron Man . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
13
4. Teleskop i centrum wszechświata . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
19
5. Energia elektryczna i elektromagnetyzm . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
25
6. Telefon i samoloty naddźwiękowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
33
7. Maszyna żakardowa i pierwsza informatyczka . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
39
8. Fotografia i prawo Snelliusa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
45
9. Lodówka i kondensat Bosego–Einsteina . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
51
10. Zszywacz i prawo Pascala . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
57
11. Żelazko i przewodnictwo cieplne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
63
12. Pralka i siła odśrodkowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
69
13. Odkurzacz i horror vacui . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
75
14. Suszarka do włosów i teoria kinetyczno-molekularna . . . . . . . . . . .
81
Wstęp
V
15. Ołówek i wiązanie walencyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
87
16. Rzep i oddziaływania van der Waalsa. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
93
17. Kod kreskowy i atomowe odciski palców . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
99
18. Pieluchy jednorazowe i prawo Darcy’ego. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
107
19. Szczoteczka do zębów i holobionty . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
113
20. Kolej i dylatacja czasu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
119
21. Zegar i piezoelektryczność . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
127
22. Balon i prawo Archimedesa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
133
23. Silnik spalinowy i teoria endosymbiozy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
139
24. Pistolet do paliwa i prawo Boyle’a . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
145
25. Bateria i prawo Ohma . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
151
26. GPS i szczególna teoria względności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
157
27. Tomografia komputerowa i algebra Boole’a . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
165
28. PET i antymateria . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
171
29. Zdjęcie rentgenowskie i promienie X . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
177
30. USG i efekt Dopplera . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
183
31. Rozrusznik serca i teoria krążenia krwi. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
189
32. PCR i efekt Peltiera . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
195
33. Radio i równania Maxwella . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
201
34. Sejsmograf i teoria wędrówki kontynentów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
207
35. Laser i atom kwantowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
215
Podziękowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
221
Indeks osób i pojęć . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
223
14 Suszarka do włosów i teoria kinetyczno-molekularna
WYNALAZEK Suszarka do włosów stała się nieodłączną towarzyszką naszej codziennej pielęgnacji. Jest tak powszechna, że spotykamy ją niemal wszędzie – w domach, siłowniach, salonach fryzjerskich, a nawet w hotelowych łazienkach czy salach zabaw dla dzieci. Urządzenie, które powstało, by przyspieszyć suszenie włosów, przeszło od swoich początków sporą ewolucję i stało się podstawowym narzędziem w codziennym życiu, skutecznie dbając o naszą wygodę. Jak w przypadku większości historii opowiedzianych w tym tomie, dzieje tego swojskiego urządzenia podyktował fascynujący szlak innowacji. Zastanawiałeś się kiedyś, jak dawniej ludzie radzili sobie z suszeniem włosów? Okazuje się, że pod koniec XIX wieku istniał pomysłowy przyrząd zwany Thermiconem, którego używano właśnie w tym celu. Wykonany był z glazurowanego gresu i wyposażony w drewnianą rączkę. Napełniano go wrzątkiem i przykładano na wilgotne włosy, by pod wpływem ciepła stopniowo je wysuszyć. To dowód autentycznej kreatywności w dbaniu o włosy w dawnych czasach.
81
Prawdziwa rewolucja w dziedzinie suszarek do włosów nastąpiła około roku 1890 dzięki wizjonerskiemu umysłowi francuskiego wynalazcy Alexandre’a Godefoya. Zainspirowany mechanizmem użytym w odkurzaczach Godefoy wpadł na pomysł wykorzystania strumienia ciepłego powietrza, który wylatywał przez otwory wentylacyjne dużych silników tych urządzeń. Odwracając cały mechanizm, zdołał zbudować aparat wydmuchujący ciepłe powietrze, co stało się podstawą działania współczesnych suszarek do włosów. Innowacja nie zawsze oznacza stworzenie czegoś całkiem nowego, lecz czasem polega na zmodyfikowaniu istniejących rozwiązań i zastosowania ich w zupełnie innym celu. To też jest genialne! Później, w latach dwudziestych, pojawiły się modele przenośne, podobne do tych znanych obecnie. Jako pierwsze rozpoczęły produkcję tych rewolucyjnych urządzeń firmy Universal Motor Company i Hamilton Beach z Racine w Wisconsin. Pomysł narodził się z połączenia już wspomnianego strumienia nagrzanego powietrza wydmuchiwanego przez odkurzacze z silnikiem blendera (również rozwijanego w Racine). Pomimo dużych rozmiarów, znacznego ciężaru i początkowo ograniczonej funkcjonalności, sprowadzającej się jedynie do wytwarzania strumienia powietrza, pierwsze suszarki zdołały przykuć uwagę konsumentów, głównie kobiet, ze względu na swoją skuteczność. W latach 1923–1940 wprowadzono znaczące ulepszenia, takie jak regulacja temperatury i siły nawiewu, co przyczyniło się do jeszcze większej popularności tego nowatorskiego urządzenia, czyniąc je niezbędnym narzędziem przy pielęgnacji włosów. Widziałeś kiedyś te ogromne kaski, jakich używa się w zakładach fryzjerskich? To suszarki hełmowe, które pojawiły się w 1951 roku. Hełm jest połączony rurą ze zwykłą suszarką, która po włączeniu tłoczy do niego gorące powietrze. Wydostaje się ono przez niewielkie otwory rozmieszczone w hełmie, dzięki czemu delikatnie owiewa i suszy włosy niczym ciepły wiaterek. Suszarki hełmowe mogą osiągać moc kilkuset watów, zapewniając zupełnie inne odczucie niż tradycyjne suszenie włosów w domu. Wiesz, że ta historia ma również swoją mroczną część? W przeszłości suszarki bywały przyczyną tragicznych wypadków. W XX wieku dochodziło
82
Gdy Tesla i Einstein grają w szachy
do porażeń prądem z powodu suszarek niespełniających norm bezpieczeństwa. Wypadki te zdarzały się najczęściej, gdy urządzenia miały kontakt z wodą, stwarzając istotne zagrożenie dla użytkowników. Jednak wraz z postępem technologicznym i wprowadzeniem bardziej restrykcyjnych zasad bezpieczeństwa wypadki śmierci związane z użyciem suszarek stały się znacznie rzadsze. W latach siedemdziesiątych Amerykańska Komisja ds. Bezpieczeństwa Produktów Konsumenckich ogłosiła zalecenia, narzucając producentom określone wymogi bezpieczeństwa. Ponadto od 1991 roku wymaga się, by wszystkie urządzenia tego typu były wyposażone w wyłącznik różnicowoprądowy chroniący użytkownika w razie kontaktu z wodą. A zatem spokojnie! Obecne suszarki są dużo bezpieczniejsze niż te używane w minionym wieku.
ODKRYCIE Jednym ze sposobów przekazywania ciepła jest konwekcja – zjawisko, które zachodzi również w suszarce do włosów. By zrozumieć, na czym polega ten proces, przeprowadzimy prosty eksperyment myślowy. Wyobraź sobie, że podgrzewasz wodę w garnku na kuchence. W miarę jak nagrzewa się dno garnka, cząsteczki wody znajdujące się najbliżej źródła ciepła aktywizują się i oddalają od siebie, przez co zmniejsza się gęstość cieczy. Ogrzane cząsteczki przemieszczają się ku powierzchni wody, gdy tymczasem chłodniejsze molekuły o większej gęstości opadają na dno. Ten ruch ciepłych cząsteczek ku górze i zimnych ku dołowi tworzy w garnku prądy wodne: ciepła woda unosi się, a chłodna opada. W efekcie powstaje nieustający obieg płynu, który rozprowadza ciepło po garnku, stopniowo nagrzewając całą wodę. Taki sposób przekazywania ciepła nazywamy konwekcją. Jaki to ma związek z suszarką do włosów? W tym przypadku prąd powstaje pomiędzy powietrzem z otoczenia a tym nagrzanym we wnętrzu urządzenia – oba rodzaje powietrza mieszają się ze sobą, dlatego możemy powiedzieć, że konwekcja ma zasadnicze znaczenie w procesie suszenia. A dlaczego ciepłe powietrze suszy włosy? To pytanie wiąże się z poprzednim, bowiem także odnosi się do ruchu cząsteczek. Gdy nagrzewamy włosy,
14. Suszarka do włosów i teoria kinetyczno-molekularna 83
cząsteczki wody znajdujące się na ich powierzchni zyskują większą energię i mogą się z nich uwolnić. Podobne zjawisko zachodzi w kałuży wystawionej na działanie słońca – woda stopniowo wysycha (nie osiągając nigdy temperatury wrzenia), ponieważ powierzchnia stopniowo traci cząsteczki wody w przebiegu analogicznego procesu. Opisuje to model naukowy: teoria kinetyczno-molekularna. Teoria kinetyczno-molekularna materii pomaga zrozumieć, jak zachowują się substancje na poziomie mikroskopowym, to znaczy, jakie interakcje zachodzą pomiędzy cząstkami, z których zbudowana jest materia. Model ten opiera się na kilku podstawowych założeniach: z
z
z
z
z
z
Założenie 1: Wszelka materia zbudowana jest z małych cząstek, którymi mogą być molekuły lub atomy. Założenie 2: Cząstki znajdują się w ciągłym ruchu w związku z posiadaną energią termiczną. Poruszają się w sposób przypadkowy we wszystkich kierunkach. Ich prędkość i energia kinetyczna zmieniają się w zależności od temperatury. Założenie 3: Zderzenia prowadzą do interakcji. Cząstki zderzają się ze sobą i odbijają od siebie, co wywołuje zmiany w kierunku i prędkości ich poruszania się. Zderzenia te wynikają z sił przyciągania i odpychania między cząstkami. Założenie 4: Temperatura jest miarą średniej energii kinetycznej. Wraz ze wzrostem temperatury cząstki poruszają się szybciej oraz zderzają się częściej i z większą energią. Założenie 5: Pomiędzy cząstkami istnieje przestrzeń. Chociaż cząstki są w ciągłym ruchu, pomiędzy nimi występuje pusta przestrzeń. To tłumaczy, dlaczego ciała ulegają kompresji i dlaczego w pewnych warunkach mogą zmieniać objętość. Założenie 6: Cząstki przyciągają się lub odpychają wzajemnie w związku z posiadanymi ładunkami elektrycznymi. Siły te odpowiadają za spójność substancji i ich właściwości.
Działanie suszarki wynika z teorii kinetyczno-molekularnej materii. Dostarczając ciepła, zwiększamy energię kinetyczną cząsteczek wody we włosach,
84
Gdy Tesla i Einstein grają w szachy
co pozwala im na zerwanie swoich wiązań i przekształcenie się w parę wodną. Lżejsza para ulatnia się do atmosfery, a włosy stają się suche. Komu zawdzięczamy sformułowanie teorii kinetyczno-molekularnej materii? Tak naprawdę nie możemy mówić o jednym odkryciu, lecz o wielu – chodzi o zbiorowy wkład wielu badaczy na przestrzeni dziejów. Najważniejsze koncepcje zostały rozwinięte przez ludzi takich jak Daniel Bernoulli, James Clerk Maxwell czy Ludwig Boltzmann. Ich wspólna praca położyła podwaliny pod zrozumienie wzajemnego oddziaływania między cząstkami i ich zachowania w różnych stanach skupienia. Dzięki temu możemy dziś opisywać świat na poziomie mikroskopowym.
ZRÓB DOŚWIADCZENIE Chcesz przeprowadzić eksperyment z teorią kinetyczno-molekularną w roli głównej? Możesz to zrobić w bardzo prosty i dość zwyczajny sposób: potrzebujesz jedynie kubka gorącej herbaty i łyżki. Mieszając napój łyżką, możesz zobaczyć działanie tej teorii w praktyce. Cząsteczki ciepłego płynu są w ciągłym ruchu. Przekazując im dodatkową energię poruszeniem łyżki, zwiększasz tarcie między cząsteczkami na powierzchni herbaty a cząsteczkami powietrza. Powierzchnia herbaty oddaje nieco ciepła do powietrza, w związku z czym staje się chłodniejsza niż głębsze warstwy płynu. Gdy mieszasz łyżką, przemieszczasz część płynu z dna kubka ku górze i sprawiasz, że herbata na powierzchni jest cieplejsza, przynajmniej przez chwilę, bo potem część z jej ciepła przechodzi do otoczenia. W ten sposób ułatwiasz konwekcję w płynie i przekazywanie energii. Poza tym część ciepła przechodzi do łyżki, która również się nagrzewa.
17 Kod kreskowy i atomowe odciski palców
WYNALAZEK Pandemii COVID-19 towarzyszył ogromny wzrost zakupów online i dostaw do domu. A wiesz dlaczego? W tym czasie wiele osób musiało zostać w domu i szukało bezpiecznego sposobu robienia zakupów. W związku z tą zmianą zachowań konsumentów firmy logistyczne i kurierskie stanęły wobec nowych wyzwań. Przy rosnącej liczbie paczek, którymi trzeba codziennie zarządzać, zorganizowanie i dostarczenie ich wszystkich może stać się naprawdę złożonym przedsięwzięciem. Ale nie martw się, jest na to świetny sposób. Tutaj wkraczają do akcji kody kreskowe – wydajne narzędzie dla firm logistycznych i kurierskich w erze zakupów online i dostaw do domu. Jednak ich historia sięga czasów znacznie starszych niż Internet. Wiesz, jak to działa? Każda paczka zostaje oznakowana kodem kreskowym. Składa się on z układu równoległych linii o różnej grubości oraz przestrzeni między nimi. Ale to jeszcze nie wszystko: linie te zawierają zakodowane bardzo użyteczne informacje. Jak je odczytać? Używa się do tego specjalnych skanerów, które zwykle korzystają z lasera. Oświetlają paski i odstępy kodu,
99
mierząc ich szerokość oraz odległości między nimi i w ten sposób odczytują zakodowaną wiadomość. To coś w rodzaju tajemnego szyfru! Kody kreskowe można wydrukować na nalepkach z etykietami lub bezpośrednio na produktach i opakowaniach. Używane są w bardzo wielu zastosowaniach, od inwentaryzacji i zarządzania łańcuchem dostaw aż po sprzedaż detaliczną i identyfikację aktywów. Są naprawdę wszechstronne! Ale czym są aktywa? O sprzedaży aktywów mówimy wtedy, gdy jakaś osoba lub firma pozbywa się wartościowego majątku, takiego jak budynki, pojazdy lub inne elementy wykorzystywane w działalności gospodarczej. Z pewnością nieraz widziałeś najpopularniejszy i stosowany na całym świecie kod kreskowy UPC (Universal Product Code, czyli uniwersalny kod produktu). Znajduje się na większości artykułów sprzedawanych w sklepach i supermarketach. Składa się z szeregu pionowych pasków różnej szerokości, które odzwierciedlają niepowtarzalny, właściwy dla danego artykułu numer identyfikacyjny. Poza UPC istnieją też inne, powszechnie używane kody kreskowe, takie jak kod 39 czy 128. Dzięki kodom kreskowym można identyfikować i skutecznie monitorować produkty, co pomaga usprawnić zarządzanie zapasami i zapobiegać stratom. A teraz informacja, która na pewno cię nie zaskoczy: w ostatnich latach bardzo spopularyzował się rodzaj kodu zwany kodem QR. Nie wygląda on jednak tak samo jak kody kreskowe, do których przywykliśmy. O ile tradycyjne kody złożone są z pionowych lub poziomych pasków, kod QR posługuje się wzorem złożonym z białych i czarnych kwadracików. To jak zakodowana mozaika! Pomimo tych różnic QR uważa się za dwuwymiarowy kod paskowy. Wiesz, co to oznacza? Ni mniej, ni więcej, tylko to, że może on przechować znacznie więcej informacji na ograniczonej powierzchni, w dwóch wymiarach (szerokość i wysokość). Jest to szczególnie użyteczne w zastosowaniach, gdzie konieczne okazuje się kodowanie dużej ilości danych. Nadaje się do wszystkiego!
100
Gdy Tesla i Einstein grają w szachy
Kody QR mogą być odczytywane przez specjalne czytniki, a nawet przez aparaty smartfonów. Wystarczy skierować kamerę telefonu na taki kod, aby natychmiast uzyskać potrzebne informacje. W restauracjach często menu przyjmuje taką właśnie formę, dlatego nikogo już to specjalnie nie dziwi. Po zeskanowaniu kodu można wyświetlić kartę dań bez dotykania papierowego menu. To bardzo praktyczne i bezpieczne. A w dodatku, chociaż może się nad tym nie zastanawiałeś, bardziej ekologiczne! Do wynalezienia kodów paskowych nie doszło z dnia na dzień. Wiele ważnych zdarzeń przyczyniło się do ich wykorzystania w szerokim zakresie zastosowań. Pod koniec XIX wieku zaczęto używać perforowanych kart, by zautomatyzować katalogowanie i sprzedaż produktów. Jednak system ten okazał się skomplikowany i nie odniósł zbyt dużego sukcesu. Dopiero w połowie XX wieku świat realnie ruszył w kierunku kodów kreskowych. W 1948 roku Bernard Silver, student studiów podyplomowych, usłyszał, że dyrektor sieci spożywczej poprosił dziekana jego uczelni, by opracował automatyczny sposób zbierania danych o produktach w punkcie sprzedaży. Chociaż dziekan nie obiecał, że zajmie się sprawą, Silver opowiedział o tej rozmowie swojemu koledze Normanowi Josephowi Woodlandowi, który był profesorem na Uniwersytecie Drexela. Teraz zaczyna się robić ciekawie! Woodlanda bardzo zaintrygował ten problem i wziął się do roboty, pragnąc znaleźć rozwiązanie. Początkowo eksperymentował z wzorami wykonanymi z farby fluorescencyjnej, które mogłyby świecić w świetle ultrafioletowym. Jednak napotkał przeszkody w związku z niestabilnością tuszu i wysokimi kosztami nadruku. Mimo to nie poddał się i dalej szukał jakiegoś innowacyjnego rozwiązania. Po kilku miesiącach pracy Woodland wpadł na pomysł stworzenia liniowego kodu kreskowego. Wiesz, co go zainspirowało? Połączył elementy dwóch już istniejących technologii: alfabetu Morse’a i filmowych ścieżek dźwiękowych. Do odczytywania danych kodu Woodland użył filmowego systemu opracowanego przez Lee de Foresta w latach dwudziestych XX wieku. System ten zapisywał dźwięk jako zmiany naświetlenia wprost na taśmie filmowej
17. Kod kreskowy i atomowe odciski palców
101
za pomocą lampy neonowej, co umożliwiało zsynchronizowaną emisję obrazu i dźwięku poprzez optyczne odczytanie zarejestrowanego dźwięku. Tak więc kody kreskowe znalazły nieoczekiwaną inspirację w świecie kina! Gdy tylko Woodland wymyślił swój kod kreskowy, przedstawił tę koncepcję na Uniwersytecie Drexela i rozpoczął przygotowania do zgłoszenia patentowego. Zamiast zastosowania szerokich i wąskich pasków postanowił użyć koncentrycznych okręgów, które mogłyby być skanowane z dowolnej strony. Rozwiązanie to znane jest jako „bawole oko”. Tymczasem Silver postanowił opracować ostateczną formę kodów. Działali wspólnie i 20 października 1949 roku złożyli wniosek patentowy. Jednak w tamtym momencie technologia i infrastruktura konieczne do wprowadzenia kodów kreskowych w każdym sklepie nie były jeszcze dostępne. Trzeba było trochę poczekać, by system ten zrewolucjonizował sposób, w jaki robimy zakupy i przeprowadzamy transakcje. Wiedziałeś, że kody kreskowe są stosowane nie tylko w sklepach, lecz także w kolejnictwie? Na początku lat sześćdziesiątych XX wieku rozwinięto analogiczny system kodowania na kolei. Zamiast używać kodów kreskowych, jakie znamy dziś, wymyślono etykiety z pomarańczowymi i niebieskimi paskami z odblaskowego materiału. David J. Collins, który wpadł na ten pomysł, uświadomił sobie, że może być on stosowany także w innych dziedzinach niezwiązanych z koleją. Jednak jego szefowie w Korporacji Sylvania nie dostrzegli w tym pomyśle wystarczającego potencjału i nie zdecydowali się w niego zainwestować. Był to gruby błąd biznesowy! Collins postanowił założyć własną firmę, którą nazwał Computer Identics Corporation. Pomimo początkowych trudności firma odniosła sukces, udowadniając potencjał kodów kreskowych w środowisku przemysłowym. W 1969 roku Computer Identics zainstalował dwa systemy kodów kreskowych w fabryce General Motors i w firmie dystrybucyjnej w New Jersey. Choć systemy te opierały się na prostych dwucyfrowych kodach kreskowych i były wprowadzane ręcznie, ich sukces skłonił przemysł spożywczy do rozwinięcia tej technologii w latach siedemdziesiątych. Równocześnie firma RCA pracowała nad wprowadzeniem kodów kreskowych w swoich supermarketach. Królikiem doświadczalnym stała się
102
Gdy Tesla i Einstein grają w szachy
sieć Kroger. Pierwsze próby napotkały pewne problemy, lecz stopniowo system zaczął działać coraz lepiej. Tymczasem patent Woodlanda wygasł w 1969 roku. Został on przeniesiony do zakładu IBM w Karolinie Północnej, gdzie narodziło się słynne UPC. To, że tę samą koncepcję rozwijało kilka różnych osób, które prawdopodobnie wcale się nie znały, zdarzyło się w świecie technologii i nauki nie po raz pierwszy. Ostatecznie 3 kwietnia 1973 przyjęcie standardu UPC całkowicie zmieniło postrzeganie kodów kreskowych: przestały być ciekawostką technologiczną, a stały się potężnym narzędziem biznesowym. Wiesz, jaki był pierwszy produkt z kodem UPC, który zeskanowano w sklepie detalicznym? Paczka gumy do żucia Wrigley’s Juicy Fruit. 25 czerwca 1974 roku o godzinie 8:01 Clyde Dawson kupił ją w supermarkecie Marsh w Troy w stanie Ohio. Kasjerka Sharon Buchanan jako pierwsza zeskanowała kod UPC podczas tej historycznej transakcji.
ODKRYCIE Kod kreskowy produktu możemy porównać do jego dowodu osobistego, ponieważ dostarcza jedynej w swoim rodzaju informacji przypisanej do tego konkretnego artykułu. A czy zdajesz sobie sprawę, że natura ma własne kody kreskowe? Na przykład w królestwie organizmów żywych DNA działa jak naturalny kod kreskowy. Zawiera informację genetyczną, która czyni nas unikatowymi i określa nasze cechy fizyczne i biologiczne. Zejdźmy teraz na jeszcze głębszy poziom – do świata atomów. One także dysponują swoim własnym kodem kreskowym, chociaż w tym wypadku nazywamy go widmem. Wiesz, czym jest widmo atomowe? To graficzna reprezentacja różnych długości fali świetlnej emitowanej lub pochłanianej przez atom. Każdy atom ma niepowtarzalny zestaw linii widma, które stanowią coś w rodzaju jego indywidualnego kodu kreskowego. Linie te są niczym chemiczny podpis, pozwalający zidentyfikować pierwiastki obecne w danej substancji. Badając widma atomowe, naukowcy mogą określić skład chemiczny substancji i odkryć cenne informacje o otaczającym nas świecie.
17. Kod kreskowy i atomowe odciski palców
103