101294370

Spis treści 1. Definicje – Janusz Książyk ............................................................................. 13 2. Organizacja leczenia żywieniowego w szpitalu – Mikołaj Danko, Katarzyna Popińska ............................................. 15 3. Organizacja leczenia żywieniowego w domu – Katarzyna Popińska...................................................................... 21 4. Kwalifikacja do leczenia żywieniowego – Hanna Romanowska, Wiktoria Bogdan . ...................................... 29 5. Dostępy naczyniowe – Marta Sibilska, Joanna Żydak . ..................................................... 35 6. Charakterystyka substratów podawanych w żywieniu pozajelitowym – Mikołaj Danko ............................................................................ 43 7. Żywienie pozajelitowe indywidualne – Janusz Książyk ............................................................................. 49 8. Żywienie pozajelitowe standaryzowane – Anna Borkowska ......................................................................... 51 9. Metody żywienia drogą przewodu pokarmowego – Karolina Wiśniewska, Aleksandra Żyła-Pawlak, Alicja Syc............... 59 10. Charakterystyka diet – Alicja Syc, Aleksandra Żyła-Pawlak ............................................... 81 11. Leczenie żywieniowe noworodków – Dariusz Gruszfeld, Janusz Książyk .................................................. 93 12. Leczenie żywieniowe w nieswoistych zapaleniach jelit – Ewa Toporowska-Kowalska . ........................................................109 13. Leczenie żywieniowe w mukowiscydozie – Monika Mielus ............................................................................ 119 14. Leczenie żywieniowe w chorobach nowotworowych – Agnieszka Szlagatys-Sidorkiewicz, Agnieszka Budka-Chrzęszczyk ......................................................... 137 15. Leczenie żywieniowe w przewlekłych chorobach neurologicznych – Ewa Toporowska-Kowalska . ........................................................ 147

8

SPIS TREŚCI

16. Leczenie żywieniowe w niewydolności serca – Joanna Friedman-Gruszczyńska ....................................................153 17. Leczenie żywieniowe w ostrym i przewlekłym zapaleniu trzustki – Ewa Toporowska-Kowalska, Anna Plocek .....................................163 18. Leczenie żywieniowe w chorobach wątroby – Jarosław Kierkuś, Paulina Mika-Stępkowska................................... 177 19. Leczenie żywieniowe w okresie okołooperacyjnym – Magdalena Świder ....................................................................... 191 20. Leczenie żywieniowe w intensywnej opiece medycznej – Magdalena Świder .......................................................................203 21. Leczenie żywieniowe w przewlekłej niewydolności jelit – Mikołaj Danko ............................................................................ 219 22. Powikłania żywienia drogą przewodu pokarmowego – Dorota Żmudzka .........................................................................227 23. Powikłania żywienia pozajelitowego – Marta Sibilska, Joanna Żydak . .....................................................239 24. Monitorowanie leczenia żywieniowego – Hanna Romanowska, Monika Świrska-Sobolewska . .....................263 25. Warunki zakończenia leczenia żywieniowego – Katarzyna Popińska .....................................................................269 26. Dokumentacja i formularze – Janusz Książyk ............................................................................. 275

SPIS TREŚCI

9

_^fX]]P QhĄ \XTbiP]ZP _^[X\TahRi]P [T_bih b\PZ ]Xābih Z^bic f _^a)f ]P]Xd i \XTbiP]ZP\X T[T\T]cPa]h\X 5XTcP T]cTaP[]P \^āT QhĄ _^SP fP]P Sa^VĂ S^dbc]Ă [dQ _aih QaPZd PZRT_cPRYX _aiTi iVçąQ]XZ ]^b^f^ ā^çĂSZ^fh 3PaSi^ fPā]h\ Pb_TZcT\ 66? YPZ^ \Tc^Sh X]SdZRYX aT\XbYX f 4W= 4 d SiXTRX YTbc QaPZ SiXPçP]XP X\\d]^bd_aTbhY]TV^ R^ d\^ā[XfXP TfT]cdP[]T did_Tç]XT]XT biRiT_XTĆ ^Q^fXĂiZ^fhRW X iP[TRP]hRW Zc)ahRW _^SP]XT ]XT YTbc \^ā[XfT ^S \^\T]cd S^çĂRiT]XP cTaP_XX X\\d]^\^Sd [PRhY]TY QX^[^VXRi]TY APRYT]RX iPZfP[XoZ^fP]X S^ X]SdZRYX aT\XbYX i iPbc^b^fP]XT\ 66? fh\P VPYĂ \^]Xc^a^fP]XP YTü[X SXTcP YTbc û[T c^[Ta^fP]P [dQ ]XTbZdcTRi]P ^RT ]P _^ s u chV^S]X^fh\ ^ZaTbXT cTaP_XX ]P[Tāh a^ifPāhĄ bcTa^XS^cTaP_Xą 4iąüRX^fT āhfXT]XT S^YT[Xc^fT A6? _PacXP[ T]cTaP[ ]dcaXcX^] ]XT YTbc ^QTR]XT dYącT f fhchRi]hRW YPZ^ \Tc^SP X]SdZRYX aT\XbYX 4W= 4

Leczenie żywieniowe w podtrzymaniu remisji choroby Leśniowskiego-Crohna H _XTaf^c]hRW iP[TRT]XPRW _TSXPcahRi]hRW s{ru ]XT ^S]^bi^]^ bXą f^ QTR QaPZd SP]hRW S^ a^[X cTaP_XX āhfXT]X^fTY f _^Scaih\P]Xd aT\XbYX y H ]Pbcą_]hRW [PcPRW ]P _^SbcPfXT fh]XZ)f QPSPĆ i aP]S^\XiPRYĂ d S^ a^bçhRW i 4W= 4 _^cfXTaSi^]T i^bcPçh Z^aihüRX i _aiTSçdā^]TV^ āhfXT]XT S^YT[Xc^fTV^ Sçdābih RiPb dcaih\hfP]XP bXą aT\XbYX ]XābiP PZchf]^üĄ T] S^bZ^_^fP ]Xābih ^SbTcTZ ]Pfa^c)f d RW^ahRW ^_Ta^fP]hRW bZdcTRi ]^üĄ _^a)f]hfP[]P i cX^_dah]P\X F SiXTRX i 4W= 4 iPbc^b^fP]XT _aiT Sçdā^]TV^ āhfXT]XP S^YT[Xc^fTV^ >6? \PX]cT]T]RT T]cTaP[ ]dcaXcX^] _^Scaih\dYĂRT āhfXT]XT T]cTaP[]T _^ZahfPYĂRTV^ R^ ]PY\]XTY v{² iP _^caiTQ^fP]XP S^Q^fTV^ Èz{{ ZRP[ S^Qą f _^bcPRX SXTch S^YT[Xc^fTY \^āT _aiTSçdāhĄ RiPb dcaih\hfP]XP bXą aT\XbYX H iPZcdP[Xi^fP]hRW fhchRi]hRW 644@ 6DA892? s{s{ z iSTRhS^ fP]^ ^ dāhfP]Xd cTa\X]d _^Scaih\dYĂRT āhfXT]XT T]cTaP[]T >6? \PX]cT]T]RT T]cTaP[ ]dcaXcX^] Zc)ah iPbcĂ_Xç fRiTü]XTY [dQ fh\XT]]XT bc^b^fP]h cTa\X] RiąüRX^fT āhfXT]XT T]cTaP[]T A6? _PacXP[ T]cTaP[ ]dcaXcX^]

Dieta eliminacyjna w chorobie Leśniowskiego-Crohna ?XT\P[ a)f]^[TV[T i QPSP]XP\X ]PS a^[Ă fhçĂRi]TV^ āhfXT]XP T]cTaP[ ]TV^ i fhZ^aihbcP]XT\ \XTbiP]TZ _aiT\hbç^fhRW f [TRiT]Xd RW^a^Qh =Tü]X^fbZXTV^ 4a^W]P a^i_^Riąçh bXą _a^YTZch ^RT]XPYĂRT \^ā[Xf^üĄ iPbc^b^fP]XP P[cTa]Pchf]TY cTaP_XX āhfXT]X^fTY SXTch T[X\X]PRhY]TY 112

12. LECZENIE ŻYWIENIOWE W NIESWOISTYCH ZAPALENIACH JELIT

f RW^a^QXT 4a^W]P 4565 4a^W] SXbTPbT TgR[dbX^] SXTc 4525 c^ _Tç]^fPac^üRX^fP SXTcP S^\^fP ^_PacP ]P ]PcdaP[]hRW _a^SdZcPRW T[X\X]dYĂRP _^ZPa\h X S^SPcZX _^ZPa\^fT ^ \^ā[Xfh\ SiXPçP]Xd dbiZP SiPYĂRh\ Qç^]ą ü[di^fĂ YT[Xc ch_^fT S[P cPZ ifP]TY SXTch iPRW^S]XTY X YTS]^RiTü]XT iPfXTaPYĂRP bZçPS^fT Z^aihbc]XT \^ShoZdYĂRT _a^o[ \ XZa^QX^ch YT[Xc^fTY ùa)SçT\ _XTafbihRW S^üfXPSRiTĆ i iPbc^b^fP]XT\ 4565 f [TRiT ]Xd 4W= 4 bĂ QPSP]XP _aiT_a^fPSi^]T d SiXTRX X \ç^ShRW S^a^bçhRW ]XTc^[TadYĂRhRW 66? ru HhZPiP]^ āT _^ w chV^S]X^fh\ ^ZaTbXT bc^b^fP]XP 4565 x{² _PRYT]c)f i çPV^S]Ă d\XPaZ^fP]Ă _^bcPRXĂ 4W= 4 dihbZPç^ aT\XbYą Z[X]XRi]Ă f _^çĂRiT]Xd i aTSdZRYĂ _d]ZcPRYX A452: X ]^a\P[XiPRYĂ 4CA <[dRi^fT S[P di]P]XP a^[X 4565 bcPç^ bXą fXT[^^üa^SZ^fT QPSP]XT i aP] S^\XiPRYĂ _aiT_a^fPSi^]T f :iaPT[d _^a)f]dYĂRT TUTZch 4565 f _^ çĂRiT]Xd i A6? i fhçĂRi]h\ āhfXT]XT\ S^YT[Xc^fh\ d SiXTRX i çPV^S ]Ă d\XPaZ^fP]Ă 4W= 4 rv DZdcTRi]^üĄ ^Qd X]cTafT]RYX ^RT]XP]P f w chV^S]Xd QhçP _^a)f]hfP[]P ^S_^fXTSû d ^Z^ç^ yv² \^ST[ 4565¥A6? ^ZPiPç bXą [T_XTY c^[Ta^fP]h f _^a)f]P]Xd i 66? A^]PSc^ _PRYT]RX ^caih\dYĂRh YPZ^ Z^]ch]dPRYą [TRiT]XP SXTcą T[X\X]PRhY]Ă f _^ çĂRiT]Xd i RiąüRX^fh\ āhfXT]XT\ S^YT[Xc^fh\ 4565¥A6? dihbZP[X fhābih ^SbTcTZ aT\XbYX dcaih\dYĂRTY bXą f rs chV^S]Xd ]Xā Vad_P RW^ahRW Zc)aP _^fa)RXçP S^ ]^a\P[]TY SXTch i S^SPcZXT\ A6? >TRWP]Xi\ cTaP_TdchRi]TV^ SiXPçP]XP 4656 _^S^Q]XT YPZ 66? _^ [TVP ]P fi\^R]XT]Xd QPaXTah YT[Xc^fTY i\]XTYbiT]XT _aiT_dbiRiP[]^ üRX ^Q]XāT]Xd PSWTaT]RYX X caP]b[^ZPRYX QPZcTahY]TY X \^ShoZPRYX _a^o[d \ XZa^QX^ch YT[Xc^fTY R^ _aiTSbcPfXP ahRX]P rs r rw rz

12. LECZENIE ŻYWIENIOWE W NIESWOISTYCH ZAPALENIACH JELIT

113

Choroba Leśniowskiego–Crohna Ekspozycja na dietę „zachodnią”

różnorodność dysbioza zmieniona funkcja bariery jelitowej przepuszczalność bariery jelitowej proces zapalny Choroba Leśniowskiego–Crohna Dieta CDED

Proteobacteria Firmicutes różnorodność

Treg (Limfocyty T regulatorowe)

przepuszczalność bariery jelitowej Metabolizm tryptofanu O OH HN

NH3

Szlak serotoninowy

ekspresja śródnabłonkowa IDO1 (2, 3 dehydrogenaza indoloaminy 1) kineurina kwas N-acetylo L-argininowy melatonina i N-acetyloserotonina

Synteza bursztynianów kwas fumarowy i kwas malonowy puryny agmatyna (siarczan agmatyny)

Rycina 12.1. Rola diety w patogenezie choroby Leśniowskiego–Crohna: mechanistyczne implikacje dla diety CDED wynikające z dostępnych danych naukowych.

114

12. LECZENIE ŻYWIENIOWE W NIESWOISTYCH ZAPALENIACH JELIT

5XTcP T[X\X]PRhY]P f RW^a^QXT 4a^W]P i^bcPçP _^SiXT[^]P ]P t UPih rx 7PiP : S^ w chV^S]XP YTbc QPaSi^ aTbcahZRhY]P T[X\X]^fP]T bĂ fbihbcZXT _a^SdZch ^ _^cT]RYP[]h\ SiXPçP]Xd _a^iP_P[]h\ iP[TRP]T YTbc b_^āhfP]XT fhb^Z^YPZ^üRX^fhRW QXPçTZ X _^ZPa\)f bch\d[dYĂRhRW _aihfa)RT]XT _aPfXSç^fTV^ bZçPSd \XZa^QX^\d YT[Xc^fTV^

7PiP :: x rs chSiXTĆ [XQTaP[XiPRYP SXTch bc^_]X^fT f_a^fPSiP]XT fRiTü]XTY ]XTS^if^[^]hRW _a^SdZc)f

7PiP ::: ^S rt chV^S]XP Z^]ch]d^fP]P _aiTi R^ ]PY\]XTY z \XTbXąRh c^ UPiP _^Scaih\dYĂRP Zc)aP _a^fPSiX S^ dbcP[T]XP QPaSiXTY b_Tab^ ]P[Xi^fP]TV^ b_^b^Qd ^SāhfXP]XP

HhZPi _^ZPa\)f ^Q^fXĂiZ^fhRW S^_dbiRiP[]hRW ^aPi ]XTS^if^[^ ]hRW f _^biRiTV)[]hRW UPiPRW cTaP_XX 4565 YTbc S^bcą_]h f \PcTaXPçPRW ûa)Sç^fhRW rx 7Xa\P ?Tbc[T 9TP[cW ^_aPR^fPçP dS^bcą_]XP]h QTi_çPc ]XT _a^VaP\ ^ ]PifXT >^Sd[XUT >^d=XUT Ë ?Tbc[ 9TP[cW DRXT]RT Zc)ah dçPcfXP Z^\_^]^fP]XT SXTch YTbc ^] _aiTi]PRi^]h S[P _aiTbiZ^[^]hRW dāhcZ^f]XZ)f [TZPaih X SXTcTchZ)f X i]PYSdYĂRhRW bXą _^S XRW ^_XTZĂ _PRYT]c)f ?P[Tāh YTS]PZ _P\XącPĄ āT SXPV]^bchZą X cTaP_Xą 4W= 4 \dbX _a^fPSiXĄ S^üfXPSRi^]h VPbca^T]cTa^[^V SiXTRXąRh =TRiT]XT āhfXT]X^fT YTbc YTS]h\ i T[T\T]c)f [TRiT]XP ?K; bc^b^fP]h\ a)f]^[TV[T i UPa\PZ^cTaP_XĂ X ch[Z^ f üRXü[T iSTo]X^fP]hRW bhcdPRYPRW Z[X]XRi]hRW \^āT bcP]^fXĄ \^]^cTaP_Xą Dc^b^fP]XT 4565 fh\PVP ]PSi^ad fhZfP[XoZ^fP]TV^ SXTcTchZP Riç^]ZP iTb_^çd b_aPfdYĂRTV^ ^_XTZą ]PS _PRYT]cT\ i 4W= 4 _^bXPSPYĂRTV^ d\XT Yąc]^üĄ _^_aPf]TV^ ^biPR^fP]XP iP_^caiTQ^fP]XP QXPçZ^f^ ZP[^ahRi]TV^ SiXTRZP dç^āT]XP ^S_^fXPSPYĂRTV^ iP_^caiTQ^fP]Xd YPSç^b_Xbd ^aPi fT ahoZPRYX aiTRihfXbcTV^ b_^āhRXP f Z^]Ua^]cPRYX i ^RT]Ă bcP]d ^SāhfXT]XP

Inne interwencje dietetyczne o niepotwierdzonym działaniu w terapii NZJ [18] Aa^fPSi^]T bĂ QPSP]XP ]PS iPbc^b^fP]XT\ X]]hRW X]cTafT]RYX SXTcTchRi ]hRW f [TRiT]Xd ?K; D_TRhoRi]P SXTcP fąV[^f^SP]^fP D45 b_TRXoR RPaQ^WhSaPcT SXTc ^VaP]XRiP b_^āhRXT fąV[^f^SP])f iXPaT] RdZa)f i fhYĂcZXT\ \X^ Sd ]PQXPçd i fhYĂcZXT\ cfPaShRW bTa)f X UTa\T]c^fP]TV^ Y^Vdacd ^aPi _aiTcf^ai^]hRW _a^SdZc)f S^_dbiRiP[]T YTbc ]Pc^\XPbc b_^āh fP]XT RdZa)f _a^bchRW V[dZ^iP UadZc^iP VP[PZc^iP F ^b)Q bc^bd YĂRhRW D45 bcfXTaSi^]^ fXąZbiĂ a)ā]^a^S]^üĄ \XZa^QX^ch YT[Xc^fTY YTS]PZ YTY bZdcTRi]^üĄ f [TRiT]Xd ?K; ]XT i^bcPçP _^cfXTaSi^]P

12. LECZENIE ŻYWIENIOWE W NIESWOISTYCH ZAPALENIACH JELIT

115

=TRiT]XT RW^a^Qh 4a^W]P iP _^\^RĂ SXTch 45 EC62E 4a^W]¬b SXbTPbT caTPc\T]c fXcW TPcX]V SXTc SXTcP ]Pü[PSdYĂRP bZçPS SXTch _aiT\hbç^ fTY >^Sd[T] ?Tbc[TÃ GTeTh DfXciTa[P]S P[T ^_PacP ]P _aPfSiXfTY āhf]^üRX X _aTUTaT]RYPRW b\PZ^fhRW _PRYT]c)f 5XTcP T[X\X]dYT V[dcT] [PZc^ią P[Z^W^[ iPfXTaP \XZa^T[T\T]ch fXcP\X]h X Qç^]]XZ @RT]P YTY bZdcTRi]^üRX fh\PVP QPSPĆ

?P ^QTR]h\ TcP_XT fXTSih SXTch cT ]XT bĂ aTZ^\T]S^fP]T f [TRiT]Xd 4W= 4 d SiXTRX X S^a^bçhRW

Leczenie żywieniowe we wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego.

2ZcdP[]P a^[P [TRiT]XP āhfXT]X^fTV^ d SiXTRX i HK;8 YTbc cPZP YPZ f X]]hRW RW^a^QPRW _aiTf[TZçhRW _aiTQXTVPYĂRhRW i iPQdaiT]XP\X bcP]d ^SāhfXT]XP >TRWP]Xi\ ]XTS^āhfXT]XP X [dQ iPQdaiTĆ bZçPSd RXPçP d RW^ahRW i ?K; YTbc iç^ā^]h X ^QTY\dYT ]XTS^bcPcTRi]T b_^āhRXT bdQbcP]RYX _^ZPa\^fhRW YPZ^ bZdcTZ ^üa^SZ^fhRW iPQdaiTĆ çPZ]XT]XP ^VaP]XRiT]XP b_^āhRXP f ^QPfXT _aiTS ]PbX[T]XT\ S^[TV[Xf^üRX ā^çĂSZ^f^ YT[Xc^fhRW ifXąZbi^]Ă XRW dcaP cą QXTVd]ZP T]cTa^_PcXP iPQdaiT]XP fRWçP]XP]XP ifXąZbi^]h ZPcPQ^ [Xi\ aTPZRYP iP_P[]P H _aiTRXfXTĆbcfXT S^ 4W= 4 fT HK;8 āhfXT]XT T]cTaP[]T YPZ^ P[cTa]PchfP S[P cTaP_XX UPa\PZ^[^VXRi]TY ]XT YTbc aTZ^\T]S^fP]T ăhfXT]XT _^iPYT[Xc^fT bc^b^fP]T YTbc d RW^ahRW i ?K; f _aih_PSZd fhbcĂ _XT]XP RXąāZXRW _^fXZçPĆ Zc)aT i]PRi]XT ^VaP]XRiPYĂ [dQ d]XT\^ā[XfXPYĂ ^bXĂV]XąRXT ^_ch\P[]TV^ bcP]d ^SāhfXT]XP Sa^VĂ _aiTf^Sd _^ZPa\^fT V^ f ch\ _^_aiTi āhfXT]XT _aiTi iVçąQ]XZ HbZPiP]XP S^ a^ifPāP]XP cPZXTY U^a\h fb_PaRXP āhfXT]X^fTV^ ^QTY\dYĂ a^_]XT fTf]ĂcaiQaidbi]T _aiT c^ZX i SdāĂ dcaPcĂ ]XTSa^ā]^üĄ iTb_)ç Za)cZXTV^ YT[XcP ZPāSĂ X]]Ă bhcdPRYą Z[X]XRi]Ă f Zc)aTY ]XT\^ā[XfT YTbc _^ZahRXT iP_^caiTQ^fP]XP QXPçZ^f^ ZP[^ahRi]TV^ i fhZ^aihbcP]XT\ _aiTf^Sd _^ZPa\^fTV^ KP_^caiTQ^fP]XT ]P QXPçZ^ T]TaVXą X \XZa^T[T\T]ch ^aPi QTi_^üaTS ]XT fbZPiP]XP S^ a^i_^RiąRXP X]cTafT]RYX āhfXT]X^fTY d SiXTRX i ?K; bĂ _^S^Q]T YPZ f X]]hRW RW^a^QPRW _aiTf[TZçhRW AXû\XT]]XRcf^ r 8dP] B 2 4^\_aTWT]bXeT CTeXTf P]S F_SPcT ^] cWT APcW^VT]TbXb ^U :]pP\\Pc^ah 3^fT[ 5XbTPbT ; :\\d]^[ CTb s{rz s{rz xsuxsty s 8TaPbX\XSXb < CdbbT[[ C < 8XPRWTa^ 7 X fb_ 6DA892? D_TRXP[ :]cTaTbc 8a^d_ X] 3PbXR P]S EaP]b[PcX^]P[ CTbTPaRW cWT 6DA892? :35 A^ac^ H^aZX]V

116

12. LECZENIE ŻYWIENIOWE W NIESWOISTYCH ZAPALENIACH JELIT

KP_^caiTQ^fP]XT T]TaVTchRi]T Riąbc^ ^bXĂVP SfdZa^c]Ă fPac^üĄ _^S bcPf^fTY _aiT\XP]h \PcTaXX 8çąQ^ZXT bZdcZX \TcPQ^[XRi]T RW^a^Qh ZahchRi]TY a^iRXĂVPYĂ bXą ]P ^ZaTb fXT[d \XTbXąRh _^ fh_XbXT _PRYT]cP i @:E5 P _aPfXSç^f^ _a^fPSi^]P f ch\ ^ZaTbXT cTaP_XP āhfXT]X^fP i\]XTYbiP _)û]Ă ü\XTacT[]^üĄ X _^_aP fXP YPZ^üĄ āhRXP RW^ahRW Rih]XĂR i ]XRW ^iSa^fXTĆR)f <^]XTRi]T YTbc f ch\ ^ZaTbXT ^QYąRXT SiXTRZP _a^VaP\T\ X]cT]bhf]TY aTWPQX[XcPRYX X ^_XTZX _bhRW^[^VXRi]TY v st

Zasady leczenia żywieniowego na oddziale intensywnej terapii dziecięcej (OITD) AaiTSbcPfX^]T iP[TRT]XP ^_XTaPYĂ bXą Vç)f]XT ]P Sf)RW S^Zd\T]cPRW fb_)[]hRW fhchRi]hRW D^RXTch ^U 4aXcXRP[ 4PaT >TSXRX]T X 2\TaXRP] D^RXTch ^U APaT]cTaP[ P]S 6]cTaP[ ?dcaXcX^] D44> 2DA6? i s{rx a^Zd r ^aPi fhchRi]hRW 6da^_TP] D^RXTch ^U ATSXPcaXR P]S ?T^]PcP[ :]cT]bXeT 4PaT 6DA?:4 i s{s{ a^Zd s @QP S^Zd\T]ch bĂ f iPbPSiXT iQXTā]T a)ā]X RP S^chRih Sf)RW a^SiPY)f iP[TRTĆ _^SPāh QXPçZP f ^bcaTY UPiXT RW^a^Qh ^aPi ZahcTaX)f f_a^fPSiT]XP āhfXT]XP _^iPYT[Xc^fTV^ A^iP ch\ iP[TRT ]XP Tda^_TYbZXT f_a^fPSiPYĂ biRiTV)ç^fT SP]T S^chRiĂRT ]^f^a^SZ)f ^aPi āhfXT]XP SiXTRX fh\PVPYĂRhRW bc^b^fP]XP _^iPdbca^Y^fhRW cTRW]XZ fb_PaRXP Ud]ZRYX āhRX^fhRW 64=D 64>@ @S RiPbd fhSP]XP _aiTi AEK<5 _^_aiTS]XRW KP[TRTĆ [TRiT]XP āhfXT]X^fT V^ f s{sr a^Zd _^SbcPf^fT iPbPSh [TRiT]XP āhfXT]X^fTV^ ]P @:E5 ]XT d[TVçh Xbc^c]h\ i\XP]^\ H _Xü\XT]]XRcfXT _^fbcPçh\ _^ ch\ ^ZaTbXT _^S ZaTü[P bXą ]TVPchf]T bZdcZX _aiTZPa\XP]XP f UPiXT ZPcPQ^[XRi]TY ^aPi ifaPRP bXą dfPVą ]P ^Va^\]Ă STVaPSPRYą Ud]ZRYX oihRi]hRW _^i]PfRihRW X b_^çTRi ]hRW d SiXTRX Zc)aT _aiTāhçh W^b_XcP[XiPRYą ]P ^SSiXP[T X]cT]bhf]TY cTaP_XX

Stan odżywienia dziecka KPQdaiT]XP bcP]d ^SāhfXT]XP iPa)f]^ ]XTS^āhfXT]XT YPZ X ]PS\XTa]T ^SāhfXT]XT \PYĂ dYT\]h f_çhf ]P fh]XZX [TRiT]XP ]P @:E5 f ch\ fh SçdāT]XT RiPbd fT]ch[PRYX ifXąZbiT]XT X[^üRX X]UTZRYX fhSçdāT]XT ^ZaTbd _^Qhcd ]P @:E5 X f bi_XcP[d P _aiTST fbihbcZX\ ifXąZbiT]XT ü\XTacT[ ]^üRX DiPRdYT bXą āT [XRiQP SiXTRX d Zc)ahRW a^i_^i]PYT bXą ]XTS^āhfXT ]XT f \^\T]RXT _aihYąRXP ]P ^SSiXPç X]cT]bhf]TY cTaP_XX fh]^bX rv sv² 5iXTRX ]PS\XTa]XT ^SāhfX^]T i ]PSfPVĂ [dQ ^chçT bcP]^fXĂ R^aPi fhābih _a^RT]c W^b_XcP[Xi^fP]hRW ]P @:E5 S^RW^SiĂRh fTSçdV S^bcą_]hRW SP ]hRW S^ rt² f _aih_PSZd SiXTRX ^chçhRW X ru v² SiXTRX i ]PSfPVĂ r s

20. LECZENIE ŻYWIENIOWE W INTENSYWNEJ OPIECE MEDYCZNEJ

205

DcP] ^SāhfXT]XP SiXTRZP f caPZRXT [TRiT]XP ]P @:E5 \^āT d[TR _^V^abiT]Xd iT fiV[ąSd ]P _aiTQXTV aTPZRYX ZPcPQ^[XRi]TY ifXĂiP]TY i RW^a^QĂ P[T cTā iT fiV[ąSd ]P QaPZ [dQ ]XTbZdcTRi]XT _a^fPSi^]Ă cTaP_Xą āhfXT]X^fĂ úRXbçh ifXĂiTZ bcP]d ^SāhfXT]XP i fh]XZP\X [TRiT]XP ]PZPidYT _aiT_a^fPSiT]XT f]XZ[XfTY ^RT]h bcP]d ^SāhfXT]XP ^ZaTü[T]XT ahihZP āhfXT]X^fTV^ f \^ \T]RXT _aihYąRXP SiXTRZP ]P @:E5 X bhbcT\PchRi]Ă ^RT]ą f RiPbXT W^b_X cP[XiPRYX ?XTbcTch bcP]SPaS^fT \Tc^Sh ^RT]h bcP]d ^SāhfXT]XP ^_PacT ]P _^\XPaPRW P]ca^_^\TcahRi]hRW X QX^RWT\XRi]hRW iPf^SiĂ f fPad]ZPRW X]cT]bhf]TY cTaP_XX i _^f^Sd _aiTbd]XąĄ _çh]^fhRW i\XT]]TY _a^SdZRYX X a^i\XTbiRiT]XP QXPçTZ Rih iPPfP]b^fP]XP ]XTfhS^[]^üRX ]PaiĂS^fTY ?XT\]XTY YTS]PZ _^SbcPf^fh\ ZahcTaXd\ ^RT]h bcP]d ^SāhfXT]XP _^i^ bcPYĂ _^\XPah P]ca^_^\TcahRi]T >PbP RXPçP X SçdV^üĄ fhb^Z^üĄ SiXTRZP _^fX]]P QhĄ ^ZaTü[^]P f r ]PY_)û]XTY s S^QXT W^b_XcP[XiPRYX P ahihZ^ āhfXT]X^fT dbcP[^]T ]P _^SbcPfXT _PaP\Tca)f S[P SiXTRX È s a ā 3>: iPbc^b^fP]XT \PYĂ bXPcZX RT]ch[^fT f ^S]XTbXT]Xd S^ fXTZd

S[P SiXTRX Ò s a ā bc^bd]TZ \Pbh S^ SçdV^üRX iPbc^b^fP]XT \PYĂ bXPcZX RT]ch[^fT ^ZaTü[PYĂRT \Pbą X SçdV^üĄ SiXTRZP

A^Sfhābi^]T ahihZ^ āhfXT]X^fT bcfXTaSiP bXą d SiXTRX d Zc)ahRW 3>: fh ]^bX _^]XāTY r{ X _^fhāTY yv _TaRT]ch[P ]P bXPcZPRW RT]ch[^fhRW 5[P SiXTRX _^]XāTY s a ā bc^b^fP]T bĂ bXPcZX RT]ch[^fT ^ZaTü[PYĂRT bc^bd]TZ \Pbh S^ SçdV^üRX _^Sfhābi^]T ahihZ^ āhfXT]X^fT RWPaPZcTahidYT SiXTRX _^]XāTY r{ X _^fhāTY zv _TaRT]ch[P @RT]P \Pbh \Xąü]X^fTY iP _^\^RĂ \Tc^S ^QaPi^fhRW cPZXRW YPZ c^\^ VaPoP Z^\_dcTa^fP X d[caPb^]^VaPoP \^āT \XTĄ iPbc^b^fP]XT DiRiTV)[ ]XT iP[TRP]P YTbc ^RT]P VadQ^üRX \Xąü]XP Rif^a^Vç^fTV^ dSP \Xąü]XP _a^ bcTV^ dSP X _aiT_^]h iP _^\^RĂ FD8 YPZ^ \Tc^SP çPcfP _^fcPaiP[]P ]XTX]fPihY]P X cP]XP 2]P[Xią bZçPSd RXPçP \^ā]P _aiT_a^fPSiXĄ \Tc^SĂ QX^X\_TSP]RYX T[TZcahRi]TY 3:2 QX^T[TRcaXRP[ X\_TSP]RT P]P[hbXb w

Wydatek energetyczny H UPiXT ^bcaTY fhSPcTZ T]TaVTchRi]h P ch\ bP\h\ iP_^caiTQ^fP]XT ZP[^ ahRi]T d SiXTRX W^b_XcP[Xi^fP]hRW ]P @:E5 YTbc ]Xābih ]Xā d SiXTRX iSa^fhRW ZbicPçcdYĂR bXą ]P _^iX^\XT [dQ _^]XāTY fPac^üRX _^SbcPf^fTY _aiT\XP]h \P cTaXX 3>C QPbP[ \TcPQ^[XR aPcT f bcP]XT iSa^fXP i _^f^Sd ^VaP]XRiT]XP PZchf]^üRX adRW^fTY X iPWP\^fP]XP fiaPbcP]XP d SiXTRZP f bcP]XT ZahchRi ]h\ K\]XTYbiT]XT fhSPcZd T]TaVTchRi]TV^ fh]XZP a)f]XTā iT bc^b^fP]TV^ [TRiT]XP ifçPbiRiP cPZXTV^ YPZ bTSPRYP fT]ch[PRYP iP_Tf]XT]XT ^_ch\P[]TY

206

20. LECZENIE ŻYWIENIOWE W INTENSYWNEJ OPIECE MEDYCZNEJ

cT\_TaPcdah RXPçP :STP[]Ă \Tc^SĂ X]ShfXSdP[]TV^ _^\XPad fhSPcZd T]Ta VTchRi]TV^ YTbc ZP[^ah\TcaXP _^üaTS]XP :4 X]SXaTRc RP[^aX\Tcah 5^bcą_]^üĄ \Tc^Sh ]P ^SSiXPçPRW X]cT]bhf]TY cTaP_XX ]PSP[ YTS]PZ YTbc ]XTfXT[ZP Xbc]XTYĂ cTā ^VaP]XRiT]XP YTY bc^b^fP]XP H _aih_PSZd QaPZd \^ā[Xf^üRX iPbc^b^fP ]XP :4 _^[TRP]T YTbc ^biPR^fP]XT fPac^üRX _^SbcPf^fTY _aiT\XP]h \PcTaXX iP _^\^RĂ fi^a)f \PcT\PchRi]hRW A^[TRP]T _aiTi 6DA?:4 YTbc a)f]P]XT DRW^oT[S i dfPVX ]P c^ āT _^ifP[P ]P ^biPR^fP]XT fPac^üRX 3>C f iP[Tā ]^üRX ^S fXTZd _çRX \Pbh X SçdV^üRX RXPçP SiXTRX cPQ s{ r x Tabela 20.1. Równanie Schofielda z uwzględnieniem masy i długości/wysokości ciała [7] Chłopcy/mężczyźni < 3 lat

0,167 × W + 15,174 × H – 617,6

3–10 lat

19,59 × W + 1,303 × H + 414,9

10–18 lat 16,25 × W + 1,372 × H + 515,5 18–30 lat 15,057 × W – 0,1 × H + 705,8 Dziewczynki/kobiety < 3 lat

16,252 × W + 10,232 × H – 413,5

3–10 lat

16,969 × W + 1,618 × H + 371,2

10–18 lat 8,365 × W + 4,65 × H + 200,0 18–30 lat 13,623 × W + 2,83 × H + 98,2

:bc]XTYT YTS]PZ Vad_P SiXTRX ^ _^Sfhābi^]h\ ahihZd \TcPQ^[XRi]h\ d Zc)ahRW fhSPcTZ T]TaVTchRi]h YTbc ]XT_aiTfXShfP[]h X _^fX]XT] QhĄ \XTai^]h iP _^ \^RĂ ZP[^ah\TcaXX _^üaTS]XTY ^ZaTü[P]TY YPZ^ iç^ch bcP]SPaS cPQ s{ s r Tabela 20.2. Dzieci prezentujące podwyższone ryzyko metaboliczne wg SCCM/ASPEN 2017 [1] Niedożywione, nadmiernie odżywione lub otyłe U których masa ciała wzrosła lub zmalała o 10% w trakcie pobytu na OITD U których nie można zrealizować celu żywieniowego U których pojawiają się trudności z zaprzestaniem wentylacji mechanicznej lub potrzeba eskalacji parametrów wentylacji Z urazami czaszkowo-mózgowymi Z chorobami onkologicznymi, po transplantacji szpiku lub komórek macierzystych Z chorobą oparzeniową Wymagające wentylacji mechanicznej > 3 dni Z dużym prawdopodobieństwem hipermetabolizmu: stan padaczkowy, hipertermia, zespół uogólnionej odpowiedzi zapalnej (SIRS) lub hipometabolizmu (hipotermia, niedoczynność tarczycy, śpiączka farmakologiczna itp.)

Przebywające na OIT > 4 tygodnie

20. LECZENIE ŻYWIENIOWE W INTENSYWNEJ OPIECE MEDYCZNEJ

207

H ^bcaTY UPiXT RW^a^Qh T]S^VT]]P _a^SdZRYP T]TaVXX \^āT _^ZahĄ S^ v{ x{² iP_^caiTQ^fP]XP T]TaVTchRi]TV^ dbca^Yd ]XTiP[Tā]XT ^S _^SPāh i iTf]Ăcai H ifXĂiZd i ch\ aTZ^\T]S^fP]P YTbc _^SPā S^ x{² i\XTai^]TV^ [dQ ^biP R^fP]TV^ fhSPcZd T]TaVTchRi]TV^ ]P Z^]XTR r chV^S]XP [TRiT]XP _aih iP ç^āT]Xd āT R^ ]PY\]XTY t{² iPQTi_XTRiP _a^SdZRYP T]S^VT]]P ?P āPS]h\ TcP_XT ^ZaTü[P]XP fhSPcZd T]TaVTchRi]TV^ f UPiXT ZPcPQ^[XRi]TY ]XT ]P[Tāh bc^b^fPĄ fb_)çRih]]XZ)f Z^ahVdYĂRhRW r y F SiXTRX SçdV^ W^b_XcP[Xi^fP]hRW ]P @:E5 ifçPbiRiP iP[Tā]hRW ^S _^iP dbca^Y^fTV^ fb_^\PVP]XP ]PaiĂS)f UPiP WX_^\TcPQ^[XRi]P YTbc Riąbc^ _aiTSçdā^]P ;Tbc c^ içh fbZPû]XZ _a^V]^bchRi]h P YTS]^RiTü]XT fbZPi)f ZP āT SiXTRZ^ QąSiXT fh\PVPç^ biRiTV)[]TV^ ]PSi^ad _^ ^_dbiRiT]Xd ^S SiXPçd X]cT]bhf]TY cTaP_XX z H UPiXT bcPQX[XiPRYX X aTZ^]fP[TbRT]RYX ]P[Tāh ifXąZbihĄ _^SPā T]TaVXX PQh _^ZahĄ PZcdP[]T iP_^caiTQ^fP]XT X ia)f]^ fPāhĄ _^fbcPçT ]XTS^Q^ah T]TaVTchRi]T :bc^c]T YTbc fRiTb]T a^i_^RiąRXT aTWPQX[XcPRYX X fb_^\PVP]XT PZchf]^üRX oihRi]TY

Białko 8ç)f]h\ RT[T\ _^SPāh QXPçZP YTbc d]XZ]XąRXT dYT\]TV^ QX[P]bd Pi^c^fTV^ C^i_Xąc^üĄ fPac^üRX iP_^caiTQ^fP]XP ]P QXPçZ^ d SiXTRX ZahchRi]XT RW^ahRW _^YPfXPYĂRP bXą f _dQ[XZPRYPRW YTbc SdāP X diP[Tā]X^]P ^S bcP]d X fXTZd SiXTRZP 2\TaXRP] D^RXTch U^a APaT]cTaP[ P]S 6]cTaP[ ?dcaXcX^] 2DA6? aTZ^\T]SdYT _^SPā QXPçZP f iP[Tā]^üRX ^S fXTZd SiXTRZP r v t { V ZV \ R S^Qą r 2dc^aih fhchRi]hRW 6da^_TP] D^RXTch ^U ATSXPcaXR P]S ?T^ ]PcP[ :]cT]bXeT 4PaT 6DA?:4 iP[TRPYĂ PQh ]XT _aiTZaPRiPĄ _a^Vd r v V ZV \ R S^Qą f ^bcaTY UPiXT RW^a^Qh s ?PS\XTa]P _^SPā QXPçZP \^āT _aih Rih]XĄ bXą S^ iPWP\^fP]XP Pdc^UPVXX ^_)û]XT]XP _a^RTb)f ]P_aPfRihRW fi\^āT]XP daTPVT]Tih X dcaPch Pi^cd i \^RiT\ fhSçdāT]XP ^ZaTbd ]XTfh S^[]^üRX ]PaiĂS^fTY X _^Qhcd ]P ^SSiXP[T X]cT]bhf]TY cTaP_XX z A^]XTfPā ]XT Xbc]XTYĂ b_TRhoRi]T \PaZTah ^RT]XPYĂRT ]PbX[T]XT Pdc^UPVXX Rih _^iX^\d a^i_PSd QXPçTZ \Xąü]X^fhRW iP[TRP bXą _^ fhZ[dRiT]Xd ]XTfhS^[]^üRX ]T aTZ a^ifPāT]XT ^RT]h bcąāT]XP \^Ri]XZP f bda^fXRh YPZ^ \PaZTaP _^SRiPb ZP[Zd[^fP]XP X[^üRX S^bcPaRiP]XP QXPçZP d _PRYT]c)f f bcP]XT ZahchRi]h\ r{ 5^ZçPS]XTYbiĂ P[T QPaSiXTY _aPR^RWç^]]Ă \Tc^SĂ X]ShfXSdP[]TY ^RT ]h iP_^caiTQ^fP]XP dbca^Yd ]P QXPçZ^ YTbc _^\XPa dcaPch Pi^cd f S^Q^fTY iQX)aRT \^Rid X ^Q[XRiT]XT QX[P]bd Pi^c^fTV^ H ^bcaTY ZPcPQ^[XRi]TY UPiXT RW^a^Qh fb_)çRih]]XZ QXPçZ^f^ ZP[^ahRi]h S^ bcPaRiP]TY SXTch fb_)çRih]]XZ P[UP STo]X^fP]h YPZ^ X[^üĄ ZX[^ZP[^aXX _^iP QXPçZ^fhRW _aih_PSPYĂRhRW ]P r V Pi^cd _^fX]XT] fh]^bXĄ ^Z^ç^ y{ ZRP[ V Pi^cd ]Pc^\XPbc f UPiXT _)û]TY f Zc)aTY _aiTfPāPYĂ _a^RTbh P]PQ^[XRi]T YTV^ fPac^üĄ _^fX]]P fia^b]ĂĄ S^ rt{ rv{ ZRP[ V Pi^cd rr 208

20. LECZENIE ŻYWIENIOWE W INTENSYWNEJ OPIECE MEDYCZNEJ

Żywienie drogą przewodu pokarmowego ăhfXT]XT Sa^VĂ _aiTf^Sd _^ZPa\^fTV^ YTbc aTZ^\T]S^fP]T d SiXTRX f bcP]XT ZahchRi]h\ KP[Tch āhfXT]XP Sa^VĂ _aiTf^Sd _^ZPa\^fTV^ YTbc oiY^[^VXRi]T _^ifP[P ]P iPRW^fP]XT X]cTVaP[]^üRX Qç^]h ü[di^fTY üRXP]h YT[Xc

_^\PVP dcaih\PĄ PZchf]^üĄ X\\d]^[^VXRi]Ă ifXĂiP]Ă i Xbc]XT ]XT\ cZP]ZX [X\UPchRi]TY _aiTf^Sd _^ZPa\^fTV^ i Qç^]Ă ü[di^fĂ _aiTf^Sd _^ZPa\^fTV^ ifXĂiP]hRW YTbc x{² [X\U^Rhc)f dbca^Yd

_^ifP[P ]P iPRW^fP]XT \Pbh T]cTa^Rhc)f iP_^QXTVPYĂR Pca^oX Qç^]h ü[di^fTY

dcaih\dYT PZchf]^üĄ W^a\^]P[]Ă _aiTf^Sd _^ZPa\^fTV^

_^_aPfXP _aiT_çhf ZafX f ZaĂāT]Xd caiTf]h\

iP_^QXTVP caP]b[^ZPRYX QPZcTahY]TY

i\]XTYbiP X[^üĄ X]UTZRYX

fb_XTaP iPRW^fP]XT a)ā]^a^S]^üRX \XZa^QX^\d _^SRiPb RW^a^Qh ZahchRi]TY

YTbc cPĆbiT ]Xā āhfXT]XT _^iPYT[Xc^fT

4W^a^QP ZahchRi]P f ]XTZ^aihbc]h b_^b)Q f_çhfP ]P bZçPS p^ah YT[Xc^fTY 5^Z^]dYT bXą Z^]fTabYP _aihYPi]TY \XZa^QX^ch S^ _Pc^QX^ch RWPaPZcTahidYĂ RTY bXą iaTSdZ^fP]Ă [XRiQĂ QPZcTaXX Z^\T]bP[]hRW ch_d 7Xa\XRdcTb i Bacteroides ^aPi ifXąZbi^]Ă X[^üRXĂ _Pc^VT]]hRW Proteobacteria ET i\XP]h _^fXĂiP]T i iPQdaiT]XP\X _aiT_çhfd ZafX X dbiZ^SiT]XT\ QPaXTah YT[Xc^fTY d\^ā[XfXP YĂ caP]b[^ZPRYą X]fPihY]TY _Pc^QX^ch iT üfXPcçP YT[XcP S^ ZafX^QXTVd bcP]^ fXĂR Vç)f]Ă _aihRih]ą fc)a]TY bT_bh d _PRYT]c)f X]cT]bhf]TY cTaP_XX rs AaiTRXffbZPiP]XP S^ āhfXT]XP Sa^VĂ _aiTf^Sd _^ZPa\^fTV^ bcP]^fXĂ fbcaiĂb

]XTbcPQX[]^üĄ WT\^Sh]P\XRi]P

Xbc^c]P ZfPbXRP \TcPQ^[XRi]P

]XTSa^ā]^üĄ [dQ _TaU^aPRYP _aiTf^Sd _^ZPa\^fTV^

ahihZ^ ]XTS^ZafXT]XP üRXP]h YT[XcP

^QocT ]XTZ^]ca^[^fP]T ZafPfXT]XT i _aiTf^Sd _^ZPa\^fTV^

iTb_)ç _aiTSiXPçd Qaidbi]TV^

HT fbihbcZXRW X]]hRW _aih_PSZPRW ]P[Tāh bc^b^fPĄ R^ ]PY\]XTY āhfXT]XT ca^oRi]T STo]X^fP]T YPZ^ _^SPā r{ rs \[ ZV \ R S^Qą [dQ sv² ]P[Tā ]TV^ iP_^caiTQ^fP]XP QXPçZ^f^ T]TaVTchRi]TV^ A^SPā P\X] ZPcTRW^[^fhRW Zc)aP VfPaP]cdYT bcPQX[]^üĄ dZçPSd ZaĂāT]XP QTi ^QYPf)f ZfPbXRh \[TRiP]^fTY ]XT YTbc _aiTRXffbZPiP]XT\ S^ āhfXT]XP 20. LECZENIE ŻYWIENIOWE W INTENSYWNEJ OPIECE MEDYCZNEJ

209

Sa^VĂ _aiTf^Sd _^ZPa\^fTV^ r s KP[TRT]XT S^chRih a)f]XTā S^]^bi^ ]hRW ]^f^a^SZ)f ^aPi S^]^bi^]hRW ]^f^a^SZ)f X SiXTRX fh\PVPYĂRhRW iPbc^b^fP]XP _^iPdbca^Y^fhRW cTRW]XZ fb_^\PVP]XP Ud]ZRYX āhRX^fhRW f ch\ iPbc^b^fP]XP _^iPdbca^Y^fTY ^ZbhVT]PRYX \T\QaP]^fTY 64>@ TgcaPR^a_^aTP[ \T\QaP]T ^ghVT]PcX^] YPZ a)f]XTā ]^f^a^SZ)f ^caih\d YĂRhRW f[Tf A86r ^aPi chRW d Zc)ahRW S^Z^]P]^ ZP]Xd[PRYX ]PRihĆ _ą_^fX ]^fhRW s Dc^b^fP]XT fT]ch[PRYX ]XTX]fPihY]TY Q[^ZPSh ]Taf^f^ \Xąü ]X^fTY cTaP_TdchRi]TY WX_^cTa\XX ^aPi _a^]T _^bXcX^] a)f]XTā ]XT bcP]^fX _aiTRXffbZPiP]XP S^ cTaP_XX āhfXT]X^fTY z

Czas rozpoczęcia terapii żywieniowej i realizacja celu żywieniowego H S^QaiT dS^Zd\T]c^fP]hRW fXT[^^üa^SZ^fhRW QPSP]XPRW dS^f^S]X^]^ āT _^_aPfP fh]XZ)f [TRiT]XP f ch\ i\]XTYbiT]XT ü\XTacT[]^üRX ]P @:E5 ifXĂiP]P YTbc i ^_ch\P[XiPRYĂ āhfXT]XP Sa^VĂ _aiTf^Sd _^ZPa\^fTV^ KPa)f]^ ]XTS^bcPcTRi]P YPZ X ]PS\XTa]P _^SPā SXTch _aihRih]XP bXą S^ _^V^abiT]XP fh]XZ)f [TRiT]XP >PYĂR ]P dfPSiT bZç^]]^üĄ S^ WX_^\T cPQ^[Xi\d X SdāĂ _a^SdZRYą T]TaVXX iT ûa)STç T]S^VT]]hRW f ^bcaTY UPiXT RW^a^Qh ]P[Tāh f ch\ RiPbXT f_a^fPSiXĄ cTaP_Xą āhfXT]X^fĂ bc^_]X^f^ a^i_^Rih]PYĂR YĂ QTi_^üaTS]X^ _^ ^bXĂV]XąRXd bcPQX[XiPRYX dZçPSd ZaĂāT]XP X fha)f]P]Xd iPQdaiTĆ a)f]^fPVX ZfPb^f^ iPbPS^fTY f RXĂVd su uy V^SiX] _^ _aihYąRXd SiXTRZP ]P ^SSiXPç r s 8ç^SiT]XT YTbc ]PYbX[]XTYbih\ Q^SûRT\ PZchfdYĂRh\ Pdc^UPVXą X ZTc^VT]Tią ?PS\XTa]P _^SPā bdQbcaPc)f ^SāhfRihRW ifçPbiRiP P\X]^ZfPb)f _^SPfP ]hRW Sa^VĂ _^iPYT[Xc^fĂ WP\dYT cT _a^RTbh X _^VPabiP fh]XZX [TRiT]XP A^f^ SdYT cTā ]PS\XTa]T ^QRXĂāT]XT ]PaiĂS)f ifçPbiRiP fĂca^Qh X ]TaTZ _a^SdZ cP\X _aiT\XP]h \PcTaXX _^VçąQXPYĂR XRW ]XTfhS^[]^üĄ X ifXąZbiPYĂR iP[Tā]^üĄ ^S cTaP_XX _^iPdbca^Y^fhRW t u z DcĂS cTā QPaSi^ ^bca^ā]T _^STYüRXT S^ X]cT]bhf]TV^ [TRiT]XP āhfXT]X^fTV^ f _^RiĂcZ^fTY UPiXT RW^a^Qh 2ZcdP[]T QPSP]XP ]XT _^cfXTaSiPYĂ Z^aihüRX i fRiTb]TV^ f_a^fPSiT]XP _Tç]TV^ āhfXT ]XP P RiąüĄ i ]XRW fhZPidYT faąRi YTV^ biZ^S[Xf^üĄ ru 5^chRih c^ iPa)f]^ āhfXT]XP S^YT[Xc^fTV^ YPZ X _^iPYT[Xc^fTV^ ăhfXT]XT ]P[Tāh a^i_^Rih]PĄ ^S X[^üRX ca^oRi]hRW PQh dcaih\PĄ Ud]ZRYą X\\d]^[^VXRi]Ă _aiTf^Sd _^ZPa\^ fTV^ X ^RWa^]ą biRiT[]^üRX QPaXTah YT[Xc^fTY f RT[d ^Q]XāT]XP ahihZP caP]b[^ZP RYX QPZcTahY]TY X fc)a]TY bT_bh ETaP_XP āhfXT]X^fP _^fX]]P QhĄ TbZP[^fP]P bc^_]X^f^ ^bXĂVPYĂR fPac^üĄ ⅔ ww x{² ^biPR^fP]TY [dQ i\XTai^]TY X[^üRX T]TaVXX X ^Z^ç^ w{² ^biPR^fP]TY X[^üRX QXPçZP f x S^QXT [TRiT]XP rt rv ?P[Tāh Z^]ca^[^fPĄ bcąāT]XT T[TZca^[Xc)f U^bU^ad X \PV]Tid iT fiV[ąSd ]P ahihZ^ iPQdaiTĆ T[TZca^[Xc^fhRW Vç)f]XT WX_^U^bUPcT\XX f _aiTQXTVd

210

20. LECZENIE ŻYWIENIOWE W INTENSYWNEJ OPIECE MEDYCZNEJ

iTb_^çd _^]^f]TV^ ^SāhfXT]XP ifXĂiP]TV^ iT bcP]T\ ZahchRi]h\ KT fiV[ąSd ]P PZdP[]T iP[TRT]XP _a^\dYĂRT ]XbZXT SPfZX _aT_PaPc)f āhfXT]X^fhRW ^aPi d]XZP]XT fRiTb]TY _^SPāh āhfXT]XP _^iPYT[Xc^fTV^ Z^]XTRi]P \^āT QhĄ S^āh[]P _^SPā \XZa^T[T\T]c)f X fXcP\X] f ^ZaTbXT ^bcaTY UPih PQh d]XZ]ĂĄ VfPçc^f]TV^ ^Q]XāT]XP XRW bcąāT]XP f bda^fXRh _^ f_a^fPSiT]Xd _Tç]TV^ āhfXT]XP f UPiXT P]PQ^[XRi]TY rw @bcPc]X^ _aiT_a^fPSi^]P \TcPP]P[XiP dYPf]XçP āT _^çĂRiT]XT fRiTb]TY \^QX[XiPRYX adRW^fTY X fRiTü]XT f_a^fPSi^]TV^ āhfXT]XP T]cTaP[]TV^ f_çhfP ]P bZa)RT]XT RiPbd _^Qhcd ]P ^SSiXP[T X]cT]bhf]TY cTaP_XX ^aPi _^_aPfą Ud]ZRYX āhRXfhRW X YPZ^üRX āhRXP f _)û]XTYbih\ ^ZaTbXT rx A^ ^bXĂV]XąRXd bcPQX[XiPRYX bcP]d \TcPQ^[XRi]TV^ iP[TRP bXą aTP[XiPRYą iP_^caiTQ^fP]XP ]P T]TaVXą f X[^üRX r t r v aPiP C66 aTbcX]V T]TaVh Tg_P]SXdaT P f UPiXT aTZ^]fP[TbRT]RYX S^ s Za^c]^üRX C66 u

Bariery utrudniające żywienie drogą przewodu pokarmowego KPa)f]^ fRiTb]T a^i_^RiąRXT f RXĂVd su uy V^SiX] _^ _aihYąRXd cTaP_XX āhfXT]X^fTY YPZ X _)û]XTYbiT ^bXĂV]XąRXT RT[d āhfXT]X^fTV^ YTbc \^ā[XfT P[T ]XT YTbc c^ iPSP]XT çPcfT EadS]^üRX ifXĂiP]T i fRiTb]h\ f_a^fP SiT]XT\ āhfXT]XP Sa^VĂ _aiTf^Sd _^ZPa\^fTV^ ifXĂiP]T bĂ iT bcP]T\ SiXTRZP ]XTbcPQX[]^üRX WT\^Sh]P\XRi]TY fh\PVPYĂRTY cTaP_XX P\X]P\X ZPcTRW^[^fh\X Z^]XTRi]^üRX X]cTafT]RYX RWXadaVXRi]TY bc^b^fP]XP fT] ch[PRYX \TRWP]XRi]TY ifçPbiRiP ]XTX]fPihY]TY X ]XTc^[TaP]RYX bc^b^fP]TY SXTch fh]XZPYĂRTY i iPQdaiTĆ \^c^ahZX fhf^çP]hRW RW^a^QĂ X _^VçąQXP ]hRW _aiTi üa^SZX UPa\PZ^[^VXRi]T dāhfP]T f bTSPRYX X P]P[VTiYX r s rv A)û]XTYbiP aTP[XiPRYP RT[d āhfXT]X^fTV^ f fPad]ZPRW X]cT]bhf]TY cTaP_XX a)f]XTā ]P_^chZP Xbc^c]T _aiTbiZ^Sh =XRi]T _aiTafh f _^SPāh SXTch b_^f^ S^fP]T bĂ ]XTc^[TaP]RYĂ SXTch T]cTaP[]TY _[P]^fP]h\X X]cdQPRYP\X X TZbcd QPRYP\X Z^]XTRi]^üRXĂ _aiT_a^fPSiT]XP Z^[TY]hRW iPQXTV)f ^_TaPRhY]hRW X SXPV]^bchRi]hRW PfPaXP\X b_aiącd _aiT\XTbiRiT]XT\ bXą iVçąQ]XZ)f ;TāT[X _aiTafP f _^SPāh SXTch YTbc Z^]XTRi]P ]P[Tāh f _)û]XTYbih\ ^ZaTbXT ifXąZbihĄ _^SPā cPZ PQh ^bXĂV]ĂĄ iP_[P]^fP]h RT[ āhfXT]X^fh r rv HPac^ aTVd[Pa]XT b_aPfSiPĄ aiTRihfXbcĂ _^SPā SXTch X fTahoZ^fPĄ YĂ i _^SPāĂ iP[TR^]Ă PQh \)R fha)f]PĄ TfT]cdP[]T ]XTS^Q^ah 4^aPi fXąZbiP X[^üĄ S^]XTbXTĆ fbZPidYT ]P _^ihchf]Ă a^[ą YPZĂ ^SVahfPYĂ f _^_aPfXT TUTZchf]^üRX cTaP_XX āhfXT]X^fTY X]cTaShbRh_[X]Pa]T iTb_^çh āh fXT]X^fT X _a^c^Z^çh āhfXT]X^fT Aa^_^ihRYą _a^c^Z^çd āhfXT]X^fTV^ ^_aP R^fP]TV^ ]P _^SbcPfXT S^bcą_]TY [XcTaPcdah _aiTSbcPfXP ahRX]P s{ r ry

20. LECZENIE ŻYWIENIOWE W INTENSYWNEJ OPIECE MEDYCZNEJ

211

Żywienie doustne niemożliwe

Przewód pokarmowy sprawny

Jeśli nie – żywienie pozajelitowe

Żywienie drogą przewodu pokarmowego – głowa uniesiona o 30°

Zaplanuj: y Cel energetyczny, objętość i rodzaj diety y Ilość porcji/dobę: – 7 porcji co 3 godziny (w 1. r.ż.)

– 5–6 porcji co 4 godziny (> 1. r.ż.)

– Objętość docelową 1 porcji lub docelową szybkość wlewu ciągłego (18–20 godzin), jeśli taki jest planowany

NIE

Istnieje ryzyko aspiracji lub opóźnione opróżnianie żołądka

TAK

Zgłębnik nosowo-żołądkowy – dieta polimeryczna normokaloryczna

Zgłębnik nosowo-jelitowy – dieta polimeryczna lub peptydowa

Start: y 10% docelowej objętości porcji y Sprawdzaj zalegania przed każdym karmieniem y Jeśli nie ma objawów nietolerancji, zwiększaj każdą porcję o 10%, aż osiągniesz docelową objętość

Umieść drugi zgłębnik w żołądku w celu ewakuacji powietrza i oceny, czy pokarm nie pojawia się w żołądku. Ilość zalegań żołądkowych nie ma znaczenia. Oceniaj: y obwód jamy brzusznej y obecność wzdęcia/dyskomfortu dziecka

Jeśli zalegania > 5 ml/kg m.c. lub > 200 ml (> 40 kg m.c.), podaj ponownie zalegającą objętość (maksymalnie 5 ml/kg m.c. lub 200 ml, resztę zniszcz) i wstrzymaj kolejne karmienie

Start: y 0,5 ml/kg m.c./h (maksymalnie 10 ml/h) y Jeśli w aspiracie z żołądka nie ma pokarmu i brak objawów nietolerancji, zwiększaj szybkość wlewu o 0,5 ml/ kg m.c./h co 4 godziny, aż osiągniesz docelową objętość

Jeśli objawy nietolerancji utrzymują się przez 3 kolejne karmienia: y Podaj prokinetyki y Spróbuj podaży porcji we wlewie 1-godzinnym lub zastosuj wlew ciągły (schemat jak do jelita) Jeżeli objawy nietolerancji nie ustępują, zastosuj żywienie przez zgłębnik nosowo-jelitowy

Rycina 20.1. Schemat protokołu leczenia żywieniowego.

212

20. LECZENIE ŻYWIENIOWE W INTENSYWNEJ OPIECE MEDYCZNEJ

Aa^ZX]TchZX \Tc^Z[^_aP\XS X Tahca^\hRh]P _aihb_XTbiPYĂ ^_a)ā]XP]XT ā^çĂSZP X f_çhfPYĂ ]P _^_aPfą c^[TaP]RYX āhfXT]XP ?PYfhābiĂ bZdcTRi ]^üĄ ^bXĂVP bXą bc^bdYĂR cTaP_Xą bZ^YPai^]Ă \Tc^Z[^_aP\XS f X[^üRX { v \V ZV \ R S^Qą f t SPfZPRW _^SiXT[^]hRW ^aPi Tahca^\hRh]P x rs \V ZV \ R S^Qą a)f]XTā f t SPfZPRW _^SiXT[^]hRW >Tc^Z[^_aP\XSd ]XT ]P[Tāh bc^b^fPĄ d _PRYT]c)f iPVa^ā^]hRW _^Sfhābi^]h\ RXü]XT]XT\ üa)SRiPbiZ^fh\ ]P[Tāh cTā ifaPRPĄ dfPVą ]P TfT]cdP[]T _^YPfXT]XT bXą ^QYPf)f _^iP_XaP\XS^fhRW P Tachca^\hRh]P YTbc _aiTRXffbZPiP]P f _aih_PSZd \ąRi[Xf^üRX \Xąü]X X fhSçdā^]TV^ ^SRX]ZP BE f QPSP]Xd 6<8 Dc^b^fP]T bĂ a)f]XTā caX\TQdch]P bdQbcP]RYT ^b\^chRi]XT Rih]]T \PZa^V^[T [PRcd[^iP Ri^_ZX X f[TfZX ^RihbiRiPYĂRT H iPQdaiT]XPRW \^c^ahZX b_^f^S^fP]hRW ^_X^XSP\X \^ā]P bc^b^fPĄ S^YT[Xc^fĂ _^SPā P]cPV^]Xbc)f aTRT_c^a)f ^_X^XS^fhRW 5To]XRYT X _^bcą_^fP]XT f iPQd aiT]XPRW c^[TaP]RYX āhfXT]XP Sa^VĂ _aiTf^Sd _^ZPa\^fTV^ _aiTSbcPfXP cPQT[P s{ t Tabela 20.3. Zaburzenia tolerancji żywienia drogą przewodu pokarmowego Objaw

Definicja

Postępowanie

Biegunka

Ponad 4 luźne stolce na dobę

y y y y

Zaparcie

Brak stolca po 48 godzinach od wprowadzenia żywienia

y Laktuloza y Makrogole y Wlewki doodbytnicze oczyszczające

Odstaw prokinetyki i leki przeczyszczające Sprawdź osmolarność diety Rozważ zmianę diety Rozważ zmianę sposobu podaży diety (bolusy przedłużone, wlew ciągły) y Zredukuj objętość lub wstrzymaj żywienie do czasu ustąpienia biegunki y Wykonaj badanie w kierunku Clostridium difficile

Droga i metoda podaży A^[TRP]T YTbc āhfXT]XT S^ ā^çĂSZP bcP]^fXĂRT ]PYQPaSiXTY oiY^[^VXRi]Ă \T c^Są _^SPāh caPZc^fP]Ă YPZ^ a)f]XT QTi_XTRi]P R^ Sa^VP _^iP^SûfXTa]X Z^fP ăhfXT]XT _aiTi iVçąQ]XZ iPç^ā^]h _^iP ^SûfXTa]XZ \^āT \XTĄ iPbc^ b^fP]XT d _PRYT]c)f i fhb^ZX\ ahihZXT\ iPRWçhü]XąRXP [dQ VPbca^_PaTiĂ ?XT \P S^f^S)f ]P UPf^ahi^fP]XT RXĂVçTV^ [dQ _aiTafP]TV^ āhfXT]XP S^YT[Xc^fTV^ ET^aTchRi]XT āhfXT]XT _aiTahfP]T bc^b^fP]T f v w _^a RYPRW çPV^SiX iPQdaiT]XP ahc\d S^Q^fTV^ X dadRWP\XP aTPZRYT _^bcd Zc)aT _a^\dYĂ aTVT]TaPRYą Z^\)aTZ _^_aiTi PZchfPRYą _a^RTb)f Pdc^UP VXX X ZTc^VT]Tih HhQ)a \Tc^Sh iP[Tāh ^S c^[TaP]RYX SXTch X STRhiYX iTb_^çd _a^fPSiĂRTV^ cTaP_Xą z

20. LECZENIE ŻYWIENIOWE W INTENSYWNEJ OPIECE MEDYCZNEJ

213

Rodzaje diet 5XTcĂ _XTafbiTV^ aidcd YTbc SXTcP _^[X\TahRi]P ]^a\^ZP[^ahRi]P H _aih _PSZPRW f Zc)ahRW Z^]XTRi]T bĂ aTbcahZRYT _çh]^fT _^\^R]T \^VĂ ^ZP iPĄ bXą SXTch ^ ifXąZbi^]TY Vąbc^üRX ZP[^ahRi]^ QXPçZ^fTY bĂ ^]T a)f]XTā Z^aihbc]T f \^\T]RXT a^i_^Rih]P]XP āhfXT]XP S^dbc]TV^ 5XTch ^[XV^\TahRi]T [dQ T[T\T]cPa]T ]P[Tāh a^ifPāhĄ f _aih_PSZd ]XTc^[TaP]RYX SXTch _^[X\TahRi]TY [dQ _^SPāh S^ YT[XcP RXT]ZXTV^ 5XTch cT RTRWdYĂ bXą fhb^ZĂ ^b\^[Pa]^üRXĂ ]PfTc S^ w{{ \@b\ [ _^SRiPb VSh ^b\^[Pa]^üĄ SXTc _^[X\TahRi]hRW ]XT _aiTZaPRiP tv{ \@b\ [ z

Żywienie pozajelitowe A^[TRP]Ă \Tc^SĂ āhfXT]XP RW^aTV^ f bcP]XT ZahchRi]h\ YTbc _^SPā _aiTi _aiTf)S _^ZPa\^fh H _aih_PSZd _aiTRXffbZPiPĆ S^ Z^aihbcP]XP i _aiT f^Sd _^ZPa\^fTV^ [dQ QaPZd \^ā[Xf^üRX ^bXĂV]XąRXP RT[d āhfXT]X^fTV^ bc^b^fP]T YTbc RPçZ^fXcT [dQ RiąüRX^fT āhfXT]XT _^iPYT[Xc^fT 5hbZdbYP ]PS iPbPS]^üRXĂ fRiTb]TV^ f_a^fPSiT]XP āhfXT]XP _^iPYT[Xc^fTV^ a^i_^RiąçP bXą f s{rw a^Zd _^ dZPiP]Xd bXą fh]XZ)f _a^b_TZchf]TV^ Z^]ca^[^fP]T V^ QPSP]XP 6Pa[h eTabdb =PcT APaT]cTaP[ ?dcaXcX^] X] cWT ATSXPcaXR :]cT]bXeT 4PaT F]Xc A6AP?:4 Zc)aT bcPçh bXą _^SbcPfĂ S^ i\XP]h iPbPS āhfXT]XP ZahchRi]XT RW^ahRW SiXTRX HbihbcZXT SiXTRX iPZfP[XoZ^fP]T S^ QPSP]XP Qhçh āhfX^]T Sa^VĂ _aiTf^Sd _^ZPa\^fTV^ S^ VaP]XR c^[TaP]RYX 8ad_P Z^]ca^[ ]P ^caih\hfPçP āhfXT]XT _^iPYT[Xc^fT ^S r S^Qh W^b_XcP[XiPRYX ]Pc^\XPbc Vad_P QPSP]P ^S y S^Qh _aih Rih\ SiXTRX cT f r x S^QXT ^caih\hfPçh f[Tfh V[dZ^ih i \XZa^T[T\T]cP\X X fXcP\X]P\X Hh]XZX [TRiT]XP SçdV^üĄ _^Qhcd ]P ^SSiXP[T X f bi_XcP[d [XRiQP iPZPāTĆ cTaP_XP ]TaZ^iPbcą_RiP RiPb fT]ch[PRYX \TRWP]XRi]TY Qhçh Z^aihbc]XTYbiT f Vad_XT SiXTRX ^caih\dYĂ RhRW _)û]T āhfXT]XT _^iPYT[Xc^fT _aih Rih\ ]XT Qhç^ a)ā]XRh f ü\XTacT[]^ üRX 2dc^aih bU^a\dç^fP[X f]X^bTZ āT d ZahchRi]XT RW^ahRW SiXTRX fhR^UP]XT bXą i āhfXT]XP _^iPYT[Xc^fTV^ f RXĂVd _XTafbiTV^ chV^S]XP [TRiT]XP ]P ^S SiXP[T X]cT]bhf]TY cTaP_XX _aih]^bX Z[X]XRi]XT [T_biT aTid[cPch f _^a)f]P]Xd i f_a^fPSiT]XT\ fRiTb]TV^ āhfXT]XP _^iPYT[Xc^fTV^ rz H _)û]XTYbihRW [PcPRW _^fhābiP _aPRP S^RiTZPçP bXą fXT[d fc)a]hRW P]P[Xi ^RT]XP]^ iS^[]^üRX _^i]PfRiT SiXTRX f_çhf RiPbd f_a^fPSiT]XP āhfXT]XP _^iPYT[Xc^fTV^ ]P _aiha^bc \Pbh SiXTRX X ]^f^a^SZ)f QX^aĂRhRW dSiXPç f QP SP]Xd XRW \TRWP]Xi\h ^S_^a]^üRX TZb_aTbYą VT])f bc^_XTĆ \^ShoZPRYX _aiT\XP] \TcPQ^[XRi]hRW f ch\ X]SdZRYą _a^RTb)f ZTc^VT]Tih u s{ sr Hh]XZX fbihbcZXRW fc)a]hRW P]P[Xi _^cfXTaSiPYĂ _aiTfPVą fhR^UP]XP bXą i _^ SPāh āhfXT]XP _^iPYT[Xc^fTV^ f RXĂVd _XTafbiTV^ chV^S]XP [TRiT]XP f bc^bd] Zd S^ f_a^fPSiT]XP cTY cTaP_XX f RXĂVd _XTafbihRW su V^SiX] _^Qhcd SiXTRZP

214

20. LECZENIE ŻYWIENIOWE W INTENSYWNEJ OPIECE MEDYCZNEJ