Spis treści
Przedmowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
9
Część I. Pozytywność a przemoc . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25 1. Myśl polityczna i paradygmat pozytywności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
25
2. Mowa i paradygmat pozytywności. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3. Poza pozytywnością: fenomen przemocy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4. Max Weber: racjonalizacja a demony przemocy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5. Michel Foucault: wojna jako szyfr pokoju . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6. Mowa versus przemoc – w stronę negatywności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
26 36 38 44 51
Część II. Problem mowy i przemocy w myśli politycznej Hobbesa i Marksa. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 55 Rozdział 1. Problem mowy w myśli politycznej Hobbesa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
55
1. Nieprzejrzystość . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2. Moc i siła mowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3. Subiektywność nazw a intersubiektywność porozumienia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4. Sfera publiczna ................................................................. 5. Władza nad językiem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
56 59 62 66 71
Rozdział 2. Problem przemocy w filozofii politycznej Hobbesa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
77
1. Machiavelli: kondycja polityki i przemoc. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 77 2. Antropologia przemocy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 83 3. Dialektyka stanu natury i stanu politycznego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 91 4. Stan wojny jako arche polityczności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 97 5. Władza zwana suwerenem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 106
Rozdział 3. Problem mowy w filozofii politycznej Marksa. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 115 1. Język ideologii 2. Siła krytyki
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 115 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 127
6
Spis treści
Rozdział 4. Problem przemocy w filozofii politycznej Marksa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 138 1. Ekonomia przemocy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 138 2. Antagonizm bürgerlische gesellschaft . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 148 3. Walka klas jako wojna domowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 153
Część III. Negatywność. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 177 1. Historia, nowoczesność i demokracja w świetle negatywności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 177 2. Negatywność polityki i „niemożliwość społeczeństwa” . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 192 3. Język: pomiędzy bezsilnością a siłą . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 211
Bibliografia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 235