Retrospectieve
Wilfried D’hondt Een leven met kunst
cultuurhuis de Bijl Zoersel
1
de tentoonstelling in het cultuurhuis de Bijl :
Wilfried D’hondt ‘een leven met kunst’ van 3 aprilr t.e.m. 25 april 2021 elke zaterdag van 13:30 tot 18 uur elke zondag van 11 tot 18 uur vernissage op 2 april 2021
< Buste Wilfried boetseerwerk door Chris Bosmans fotografie door Luc Van Malderen
<< Zelfportret op cover grafiek, bewerkt in photoshop
Voorwoord Werkgroep de Bijl besloot tot deze retrospectieve tentoonstelling om eer te bewijzen aan Wilfried D’hondt, lid van de werkgroep vanaf het eerste uur. Nagenoeg twintig jaar heeft Wilfried D’hondt zich, samen met zijn collega’s binnen Werkgroep de Bijl, belangeloos en consequent ingezet voor wat ons door de gemeentelijke overheid als opdracht werd meegegeven: “de programmatie van tentoonstellingen beeldende kunst, lezingen, filmvoorstellingen en concertoptredens.” Zijn groot verbindend talent en kundig advies bij de werking van de groep was en is vaak bepalend. Naast zijn eigen discipline als schilder en grafisch kunstenaar is Wilfried D’hondt ook
bijzonder begaan met muziek, de kunstvorm die hij niet enkel passief maar ook actief op de piano beoefent. Vandaag, na twintig jaar inzet achten wij het ogenblik geschikt voor een overzicht van zijn omvangrijk oeuvre als schilder, grafisch kunstenaar, publicist en als maatschappelijk geëngageerd burger. Zijn maatschappelijke betrokkenheid blijkt onmiskenbaar uit de wijze waarop Wilfried in veel van zijn werken een verhaal vertelt. Het is zijn eigen kritische, soms sarcastische visie op de tijd en de maatschappij waarin wij leven. In Wilfrieds schilderijen is de inhoud en de boodschap veelal even belangrijk als de vorm en dat alles zonder dat hij zich door modetrends of hypes laat beïnvloeden. Het is precies die combinatie van inhoud en vorm die zijn werk apart maakt.
3
Wilfried D’hondt Een leven met kunst
Wilfried D’hondt werd in 1942 geboren te Gent en bracht zijn kleutertijd door in Wondelgem. Zijn vader was landbouwkundig ingenieur en verhuisde in die hoedanigheid naar Averbode. Daar groeide Wilfried op en liep hij lagere school. Na een creatieve jeugd in de bossen en zandputten van Averbode vervolgde Wilfried zijn middelbare studie in Diest.
< Et Dieu créa la femme 1980 72 x 52
Alle aandacht ging toen naar Latijn en Grieks. Van het vak tekenen was toen nog geen sprake. Na schooltijd speelde Wilfried piano en waagde hij zich aan de muziek van Bach en Haydn. Pas dertig jaar later begreep hij de finesses van Bach, Mozart en Beethoven. ’s Zondags bespeelde hij het orgel in de kerk van Kaggevinne en doopte hij de zangrepetities in miswijn. Thuis bewonderde hij Latemse landschappen van de hand van zijn oom, een eerste uitdaging om zelf te schilderen. De komst van een doos pastels en een kalender met reproducties hielpen hem daarbij op weg. Enkel een kopie van Degas’ Danseresje overleefde die periode.
5
1
De jaren ‘60 Wilfried ging dan in Brussel regentaat plastische kunsten studeren maar het overaanbod aan artistieke disciplines maakte dat hij de essentie van een academische opleiding miste. Dank zij de lessen “Vorm en Kleur” kreeg hij echter een grondig inzicht in het wezen van de kunst, zowel van de oude meesters als van de groten van het modernisme. Toen hij later in het Technicum NoordAntwerpen (Londenstraat), naast Plastische Opvoeding, ook Kunstgeschiedenis mocht onderwijzen in de afdeling Sierkunsten, kwam die kennis hem goed van pas. Na de schooluren verkende hij het bruisende, explosieve Antwerpen van de jaren 60. Het was de tijd van ‘Provo’ en ‘flower power’. In De Muze zong Ferre Grignard terwijl op de zolder de lp’s van Frank Zappa werden gedraaid.
< Steppewolf 1976 100 x 80
In de vitrine van ‘De Groene Waterman’ lagen boeken over anarchisme, seksuele vrijheid, Vietnam-protest en ecologie. Maandelijks kocht hij daar het tijdschrift ‘Bres’ met artikels over magie, surrealisme en Oosterse spiritualiteit. Hij dook in de Amerikaanse undergroundblaadjes waarvan veel van de inhoud en stijl bepalend werden voor zijn eigen tekenen. Rond 1970 werd in de Wolstraat ‘Spruit’ uitgegeven, ook zo’n blaadje dat in al zijn barokke overladenheid vol stond met gedurfde strips en extravagante figuraties. Wilfried absorbeerde al die invloeden en verrijkte daarmee zijn kijk op de wereld. Zijn eclectische visie vindt men terug in de tekening Et Dieu créa la femme [p.4], een creatie in de geest van ‘Spruit’, ‘Bres’ en Salvador Dali. Rond 1970 heeft Wilfried minder geschilderd. Veel van zijn energie ging uit naar zijn gezin en naar de bouw van een woning te Zoersel. 7
2 3
< De verzoeking van Tijl 1999 74 x 53
De Milieukrant In 1975 werd Wilfried actief lid van de Zoerselse milieubeweging ‘Hart van de Kempen’. Bij het verschijnen van de Milieukrant stond hij in voor de lay-out en werd er huistekenaar. Lokale en nationale gezagsdragers hekelde hij in paginagrote karikaturen, zoals ook Gal het deed in ‘De Nieuwe’.
Soms leverde Pieter Brueghel inspiratie voor spottende satire. Voor verhaaltjes haalde hij de mosterd bij ‘Spruit’ en ‘underground’, vooral wat betreft de tekenstijl.
In het spoor van Bosch en Brueghel Na het lezen van de hippiebijbel Steppenwolf [p.6] van Hermann Hesse, had Wilfried in 1976 het idee om de figuren van deze magisch geladen roman uit te beelden op een eerste groot doek waarbij hij zich inspireerde op de schilderwijze van de 15de eeuwse meesters, voornamelijk op die van Hieronymus Bosch en diens surrealistische manier om mensen, dieren en dingen met elkaar in een bevreemdende omgeving te associëren. Het tweede werk Ten years after is in 1978 geschilderd als een verwijzing naar Mei ‘68. Het werk schetst de tijd waarin
een chaotische massa in opstand komt in een carnavaleske optocht met opruiende slogans en met het atoommonster op de achtergrond. Het derde grote schilderij, De aanbidding van het militair-industrieel complex was een hommage aan, maar ook een persiflage van Van Eycks ‘Lam Gods’, maar dan met actuele symbolen (auto, raket …), aanbeden door de gezagsdragers uit de tachtiger jaren, de tijd van de anti-raketten betogingen. Dit alles in een gecompileerd Vlaams landschap dat herinnerde aan zijn vroegere woonplaatsen. 9
4
Tijd der magiërs Rond 1984 had Wilfried een eerste reeks tentoonstellingen van schilderijen onder de titel Eros-Thanatos in een door vrienden opgerichte galerij ‘Silhouet’. Daar werd hij “ontdekt” door Herman Denkens, medestichter van ‘G58’, die hem een plaats gaf in zijn nieuwe galerij ‘De Magiërs’ in de Volkstraat te Antwerpen. Na enkele winter- en zomersalons aldaar mocht de Belgische groep Magiërs in 1988 deelnemen aan de tentoonstelling Figuration critique in het ‘Grand Palais’ te Parijs. Drie van Wilfried’s schilderijen trokken daarbij de speciale aandacht van een reportageploeg van de RTBF. Omstreeks 1990 schilderde hij een reeks grof-satyrische werken in een nieuwe techniek: een grondlaag in acryl en één of meerdere bovenlagen in alkyd, een nieuw soort sneldrogende olieverf.
< De boom van goed & kwaad 1992 74 x 53
Dit leidde tot grotere kleurexpressie. Enkele voorbeelden daarvan zijn : De Verzoeking van Tijl [p.8] en De boom van goed en kwaad [p.10]. In galerij ‘Ackxpoele’ te Ruiselede pakte hij uit met een reeks drieluiken. Deze “drieluikenmethode” maakte het hem mogelijk in de beperkte ruimte van zijn atelier monumentaler te gaan werken. Ook aan oudere werken werden later soms zijluiken toegevoegd zodat het oorspronkelijke werk een geheel andere inhoud kreeg. Zo ontstond een absurde logica van spottende beelden, als in het kleine drieluikje Fabiolic verses [p.12]. Een reeks grote drieluiken, aangevuld met kleinere schilderijen en tekeningen stelde hij in 2004 ten toon in ‘cultuurhuis de Bijl’ te Zoersel.
11
5
Tekenen naar model
Gewassen pentekeningen
Samen met vrienden ging hij begin 1990 in het koetshuis van het kasteel van HalleZoersel naar levend model tekenen. Hier trachtte hij in te halen wat hij in zijn vroegere opleiding zo gemist had.
Vanaf 2002 schakelde hij over op het schetsen met de tekenpen in zakformaatboekjes.Hij tekende daarbij rechtstaand en rechtstreeks in inkt. Dat verving voortaan zijn fotocamera en vereiste een zeer snelle en scherpe waarneming. De rietpen liet zowel zeer dunne als krachtige lijnen toe. De eerste reeks waste hij ter plaatse zodat een soort zwart-wit schilderijtjes ontstonden. Onderwerpen vond hij in reliĂŤfs, in beelden uit tentoonstellingen en vooral in de ornamentiek van Romaanse kerken die hem met hun magische sfeer inspireerden.
Aanvankelijk waren de naakten nogal braaf. Later, in de portretten van vrouw en kinderen, werd zijn vaardigheid en vlotheid duidelijk zichtbaar.
6
< Fabiolic verses 2004 67 x 50
Landschap en pastel Die bedrevenheid paste Wilfried toe in een reeks pasteltekeningen met het Zoerselbos als thema. Later hernam hij dat procedĂŠ ook op groter formaat tijdens zomerse reizen naar Cornwall, Zuid-Frankrijk en Noord-Spanje.
Gewassen met bister
[p.18]
Geleidelijk ontdekte hij een waaier aan mogelijkheden in het wassen met bister (notenbeits). Naargelang de verdunning ontstonden roodbruine nuances en bij aanraking van de inktlijnen vloeiden die uit tot groenachtige tinten. Zo ontstonden meerkleurige tafereeltjes.
7
8 13
9
10
< Annus horribilis 2005 90 x 80
Verbisterd
[p.18]
Toen Antoine Leonard hem in 2012 uitnodigde om mee te exposeren ter gelegenheid van de herdenking van de 1ste Wereldoorlog, vond hij die groenbruine tinten in zijn tekeningen uiterst geschikt om er de grauwe gruwel van het front mee te illustreren. Deze tentoonstelling werd in 2016 hernomen in ‘Het Kruitmagazijn’ te Ieper.
Oorlog en olieverf Het thema Oorlog en vrede kwam regelmatig terug, ook in zijn schilderijen. De oorlog in Bosnië werd uitgebeeld als allegorisch verhaal en de oorlogen van Bush werden voorgesteld als een offer op het altaar van de Heilige Olie met de Twin Towers op de achtergrond. Soms vierde het cynisme hoogtij. Op het komische af toonde hij het geweld als een burlesk spektakel.
De allegorie Reynaert de Vos, een werk uit 1997, hekelde situaties rond de affaire Dutroux. Een goede tien jaar later bouwde Wilfried het schilderij om tot een drieluik waarbij de zijpanelen gevuld werden met geheel andere actualiteiten die op dat ogenblik in de media aan de orde waren. Het verband was voor de schilder zelf niet steeds duidelijk. De associatie gebeurde louter intuïtief. Het ging hem bij het schilderen voornamelijk om ritme en evenwicht van kleurvlakken en om louter abstracte, vormelijke problemen. Nog meer blijkt dat in Annus horribilis [p.14] 2005. De verwijzing naar het bekende citaat van de Britse koningin vormde het vertrekpunt om een aantal beelden zonder logisch verband, enkel intuïtief op het doek samen te voegen als de twaalf segmenten van één cirkel. De verbanden zijn toevallig, niet logisch, maar vormelijk zoveel mogelijk afgewogen.
15
11
Triomf der vrouw In het werk Triomf van de muze [p.16] worden oorlog en hel naar een verkoophal onderaan het doek verbannen. Kleinkunstenaars, cineasten, filosofen en de grote meesters worden hiërarchisch in hun respectievelijke hemel geplaatst in aanbidding van de centrale figuren, vrouwen. Deze worden voorgesteld als godinnen, symbolen van het weer aan de macht komen van het matriarchaat, wat staat voor het geweldloze, het intuïtieve, het zachtaardige als de waarden van morgen, ook voor de man. Aan dit schilderij werd gewerkt van 2005 tot 2012. Toen werd het voor het eerst in ‘cultuurhuis de Bijl’ geëxposeerd.
< Triomf van de muze - drieluik 2007-2013 197 x 155
Bij de huidige tentoonstelling wordt het werk centraal getoond in het ‘cultuurhuis de Bijl’, omringd door “hofdames”, een serie van twintig gewassen bistertekeningen, naar voorbeelden uit de kunstgeschiedenis of naar fotoboeken. Deze reeks is Wilfried’s meest recente creatie uit 2018-2019.
17
< verbisterd 2014 rubriek 9 pag. 13
< gewassen 2007 rubriek 8 pag. 15
< verbisterd 2014 rubriek 9 pag. 13
COLOFON VERANTWOORDELIJKE UITGEVER gemeente Zoersel www.zoersel.be WERKTEN MEE AAN DEZE BROCHURE: Wilfried D’hondt Antoine Leonard Wilfried Noé Herman De Winter REALISATIE Werkgroep de Bijl debijl@zoersel.be LAY-OUT & FOTOGRAFIE Studio TotaalNi - Luc Van Malderen www.totaalni.be lucvanmalderen.myportfolio.com
19
cultuurhuis de Bijl dorp 1, 2980 Zoersel www.zoersel.be