รายงานโครงการพัฒนาป่าชุมชนและปลูกไผ่เทิดพระเกียรติ 84 พรรษาบรมราชา

องคการบริหารสวนตําบลเหลาโพนคอ

คํานํา โครงการพัฒนาปาชุมชนและปลูกไผเทิดพระเกียรติ 84 พรรษาบรมราชา เปนโครงการที่องคการ บริหารสวนตําบลเหลาโพนคอรวมกับ กรมทหารราบที่ 3

เพื่อสรางความสัมพันธอันดีระหวางทหารกับ

ประชาชน โดยมีกิจกรรมที่ทํารวมกันไดแก กิจกรรมพัฒนาปาชุมชน กิจกรรมปลูกไผ กิจกรรมทํารั้วรอบ ศูนยพัฒนาเด็กเล็กบานหวยยางเหนือ และกิจกรรมพัฒนาวัดปาพุทธนิมิตสถิตสีมาราม เปนการบูรณาการ การทํางานรวมกันระหวางหนวยงานของรัฐกับประชาชนชาวบานหวยยางทั้งสองหมู ในการพัฒนาชุมชน เพื่อเปนการเทิดพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัว ในวโรกาสเจริญพระชนมายุครบ 84 พรรษา ผูจัดทําหวังเปนอยางยิ่งวา รายงานโครงการพัฒนาปาชุมชนและปลูกไผเทิดพระเกียรติ 84 พรรษา บรมราชา จะเปนประโยชนตอผูที่สนใจและสามารถนําไปประยุกตใชในการพัฒนางานของทานไดไมมากก็ นอย เกียรติศักดิ์ ขันทีทาว กุมภาพันธ 2555

สารบัญ เรื่อง บทที่ 1 บทนํา หลักการและเหตุผล วัตถุประสงค เปาหมาย พื้นที่ดําเนินการ วิธีดําเนินการ ระยะเวลาดําเนินการ งบประมาณ ผูรับผิดชอบโครงการ ผลที่คาดวาจะไดรับ บทที่ 2 เอกสารที่เกี่ยวของ โครงการปลูกไผที่บานหวยยาง(พระราชรัตนมงคล ผูเรียบเรียง) ความจําเปนในการพัฒนาปาชุมชน บทที่ 3 วิธีดําเนินการ กลุมเปาหมายและผูใหขอมูล ขั้นตอนการดําเนินงาน เครื่องมือที่ใชในการรวบรวมขอมูล การเก็บรวบรวมขอมูล การวิเคราะหขอมูล การนําเสนอขอมูล สถิติที่ใชในการวิเคราะหขอมูล บทที่ 4 ผลการดําเนินงาน บทที่ 5 สรุปผล อภิปรายผล และขอเสนอแนะ สรุปผล อภิปรายผล ขอเสนอแนะ เอกสารอางอิง ภาคผนวก

หนา 1 1 1 2 2 2 2 2 3 3 4 4 7 9 9 9 10 10 10 10 10 11 12 12 12 13

1 บทที่ 1 บทนํา หลักการและเหตุผล องคการบริหารสวนตําบลเหลาโพนคอ ในฐานะที่เปนหนวยงานองคกรปกครองสวนทองถิ่นที่มี หนาที่ตองทําในเขตองคการบริหารสวนตําบล ตามพระราชบัญญัติสภาตําบล และองคการบริหารสวนตําบล พ.ศ.2537 (และที่แกไขเพิ่มเติมจนถึงฉบับที่ 5 พ.ศ. 2546) มาตรา 67(7) ในการคุมครอง ดูแล และ บํารุ งรัก ษาทรัพยากร ธรรมชาติและสิ่งแวดลอม ซึ่งองคก ารบริหารสว นตําบลเหลาโพนคอ ไดดําเนิน โครงการอยางตอเนื่องเปนประจําทุกป และในวันที่ 5 ธันวาคม 2554 ของ ปงบประมาณ 2555 นี้ เปนปที่ พระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัวเจริญพระชนมายุครบ 84 พรรษา องคการบริหารสวนตําบลเหลาโพนคอจึงได รวมกับ กรมทหารราบที่ 3 โรงเรียนบานหวยยาง และชาวบานหวยยาง หวยยางเหนือไดรวมกันจัดกิจกรรม เพื่อเปนการเทิดพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัว โดยกําหนดใหมีการจัดกิจกรรมปลูกไผบริเวณ โดยรอบหนองไผ ณ บานหว ยยางเหนือ หมู 9 เพื่อเปนการทดแทนตนไผเดิมที่ต ายไปตามอายุ และจัด กิจกรรมพัฒนาปาชุมชน โดยตัดเถาวัลย ในปาชุมชนบานหวยยาง หมู 6 เพื่อเปนการเพิ่มอากาศหายใจใหกับ ปาชุมชน เพิ่มอัตราการเจริญเติบโตของตนไม และเพิ่มกลาไมใหมากขึ้น ซึ่งเปนปาที่มีเถาวัลยขึ้นปกคลุม จนทําใหตนไมในปาไมเจริญเติบโตตามปกติ บางตนยืนตนตาย และยังสงผลใหการงอกใหมของตนกลา เกิดขึ้นไดนอย นอกจากนี้ยังไดรวมกันจัดทํารั้วโดยรอบอาคารศูนยพัฒนาเด็กเล็กบานหวยยางเหนือ ซึ่งพอ แม ผูปกครองของเด็กนักเรียน เปนผูนําวัสดุ อุปกรณในการทํารั้วมารวมสมทบในครั้งนี้ดว ย วัตถุประสงค 1. เพื่อใหประชาชนทุกหมู เหลา ไดรวมกันปลูกตนไผ พัฒนาปาชุมชนดวยการตัดเถาวัลย และ สรางรั้วรอบอาคารศูนยพัฒนาเด็กเล็กบานหวยยางเหนือเพื่อเทิดพระเกียรติเนื่องในวโรกาส เจริญพระชนมายุ ครบ 84 พรรษา 2. เพื่อสนองพระราชดําริพระบาทสมเด็จพระเจาอยูห ัวฯในการอนุรักษทรัพยากรธรรมชาติและ สิ่งแวดลอม 3. เพื่อรณรงคปลูกจิตสํานึกและสรางความตระหนักใหประชาชนทุกหมูเหลา ไดมีสวนรวมใน การฟนฟู อนุรักษและบํารุงรักษาสิ่งแวดลอม

2 เปาหมาย 1. พัฒนาปาชุมชนดวยการตัดเถาวัลยที่ขึ้นปกคลุมปา พื้นที่ประมาณ 1 ไร 2. ปลูกไผบริเวณโดยรอบหนองไผ พื้นที่ประมาณ 19 ไร 3. ทํารั้วรอบอาคารศูนยพัฒนาเด็กเล็กบานหวยยางเหนือความยาว 120 เมตร พื้นที่ดําเนินการ 1. ปาชุมชนบานหวยยาง หมู 6 2. หนองไผ และศูนยพัฒนาเด็กเล็กบานหวยยางเหนือ หมู 9 วิธีดําเนินการ 1. รวมกับกรมทหารราบที่ 3 สํารวจสถานที่ดําเนินการตามโครงการ 2. จัดทําโครงการเพื่อเสนอขออนุมัติดําเนินการตามโครงการ 3. ประชาสัมพันธโครงการผานผูใหญบานหวยยาง ทั้งสองหมู เพื่อใหประชาชนทั้งสองหมูบาน เขารวมพัฒนาปาชุมชน ปลูกไผและทํารั้วรอบอาคารศูนยพัฒนาเด็กเล็กบานหวยยางเหนือ ระยะเวลาดําเนินการ 1 กุมภาพันธ พ.ศ.2555 งบประมาณ ปรากฏตามขอบัญญัติงบประมาณรายจายปงบประมาณ พ.ศ. 2555 ในแผนงานการเกษตร หมวด คา ตอบแทนใชสอยและวัสดุ เพื่อจายเปนคาใชจายตามโครงการเพิ่มอากาศหายใจใหกับปาชุมชน(พัฒนา ปาชุมชน) ตั้งจายจากเงินอุดหนุนทั่วไป ปรากฏในแผนงานการเกษตร รายละ เอียดคาใชจายมีดังนี้ 1. คาอาหารสําหรับผูมารวมกิจกรรมพัฒนาปาชุมชน ปลูกไผ ทํารั้ว จํานวน 150 คน ๆละ 50 บาท เปน เงิน 7,500 บาท 2. คาน้ําดื่ม น้ําแข็ง ขนม และวัสดุอื่นๆที่เกี่ยวของ เปนเงิน 1,200 บาท 3. คาปายโครงการ เปนเงิน 1,300 บาท รวม 10,000 บาท

รวมเปนเงินทั้งสิ้น 10,000 บาท (-หนึ่งหมื่นบาทถวน-)

3 ผูรับผิดชอบโครงการ สํานักงานปลัด งานสงเสริมการเกษตร ผลที่คาดวาจะไดรับ 1. ประชาชนไดแสดงออกซึ่งความจงรักภักดีและเปนการเทิดพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัวใน วโรกาสเจริญพระชนมายุครบ 84 พรรษา ดวยการพัฒนาปาชุมชน ปลูกไผ และทํารั้วรอบอาคารศูนย พัฒนาเด็กเล็กบานหวยยางเหนือ 2. สามารถเพิ่มพื้นที่สีเขียวในทองถิ่น เพิ่มแหลงอาหาร และความอุดมสมบูรณของปาชุมชนในพื้นที่ 3. สรางจิตสํานึกที่ดีใหกับประชาชนในการอนุรักษทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดลอม

4 บทที่ 2 เอกสารที่เกี่ยวของ โครงการปลูกไผที่บานหวยยางตําบลเหลาโพนคอ อําเภอโคกศรีสุพรรณ จังหวัดสกลนคร ไผมีความสําคัญตอวิถีชีวิตของชาวบานหวยยางมาแตโบราณกาล เพราะไผเปนพืชอเนกประสงค กลาวคือไผสามารถนํามาทําเครื่องใชไมสอยตางๆ ในครัวเรือนและในชีวิตประจําวันไดอยางมากมาย จน ยากที่จะนํามากลาวไดครบถวน เครื่องใชที่ทําจากไมไผ ที่พอจะนํามากลาวไดพอสังเขป ไดดังนี้ คือ เรือน ฝากไมไผ หรือเรือนพื้นไมไผ ฝากระดานไมไผ เปนเรือนแบบโบราณของคนในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ดามมีด ดามพราก็นิยมทําจากไมไผ เครื่องจักสานสวนมากทําจากไมไผ ที่สําคัญไดแกกระติ๊บขาวเหนียว หรือกลองขาวเหนียว ใชกันทั้งภาคตะวันออกเฉียงเหนือหรืออีสานเลยทีเดียว กอนลงทํานา ตอกมัดกลาก็ทํา จากไมไผ ยามเมื่อเกี่ยวขาวตอกมัดขาวก็ทําจากไมไผ และที่สําคัญไผยังทําเปนอาหารไดหลายอยาง เชน แกง หนอไมใสหญานาง ซุบหนอไม ก็เปนอาหารโปรด หรือเปนอาหารที่ชาวอีสานนิยมรับทาน ดังที่กลาวมานี้ ไดกลาวโดยสังเขปเทานั้น ถาหากจะบรรยายประโยชนของไมไผไวทั้งหมดคงตองใชเวลามากและยืดยาว ทีเดียว ดังนั้น จึงขอนํามากลาวเพียงเพื่อใหมองเห็นคุณคาของไมไผวามีความสําคัญอยางไร ที่บานหวยยาง มีหนองไผ เนื้อที่ประมาณ ๕๐ ไร เปนที่ตั้งของศาลปูตา ซึ่งมีมานานพรอมกับการ ตั้งหมูบาน คือประมาณ ๒๐๐ กวาปมาแลว ที่หนองแหงนี้มีไผปาขึ้นหนาทึบ ชาวบานไดใชสอยประโยชน จากไมไผที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ ที่หนองไผแหงนี้ ตลอดทั้งป ดังที่ไดกลาวมาแลวคือ เปนทั้งเครื่องใชไม สอย และเปนทั้งอาหารของชุมชน เรียกวาเปนตูเย็นที่เต็มไปดวยอาหารของหมูบานในครั้งโบราณ เมื่อครั้งที่ ผูเขียนยังเปนเด็กยังเห็นสภาพหนองไผดังที่กลาวมาแลวนั้น ที่สําคัญคือหนองไผเปนที่ตั้งของศาลปูตา จึงมี ความนากลัวของผูที่จะเขาไปในพื้นที่หนองไผแหงนี้ เมือ่ กลาวถึงศาลเจาปูตา หรือที่เรียกโดยทั่วไปวาผีปูตา มีความหมายวาผีปูผียา หรือสถานที่สิงสถิต ของบรรพชนของหมูบานนั่นเอง ดังนั้น สถานที่แหงนี้จะมีความศักดิ์สิทธิ์และเปนที่เคารพสักการะของ หมูบาน ซึ่งจะมีประเพณีบวงสรวงผีปูตาทุกๆ ป ในวันตรงกับขึ้น ๓ ค่ํา เดือน ๓ ในครั้งโบราณ การจะลงทํา ไรไถนาก็ตองบอกกลาวผีปูต ากอน จึงจะทําได และการจะเก็บเกี่ยวพืชผลก็ตองถวายผีปูต ากอน จึงให ลูกหลานกินได หรือรับประทานได ถาไมทําดังที่กลาวนั้น ผีปูตาก็จะแสดงตนใหเห็นในรูปลักษณตางๆ เปน การเตือนวา ลูกหลานยังไมไดถวายสิ่งของปลูกฝงที่ไดจากไรนาแกปูตากอน กอนที่จะรับทานกัน สมัยกอน ปูตาศักดิ์สิทธิ์มาก ถามีลูกหลานชาวบานหวยยางจะไปศึกษาเลาเรียน หรือจะไปทํามาคาขายยังตางแดน ก็ ตองบอกกลาวผีปูตาเสียกอน เพื่อความสําเร็จในสิ่งที่พึงประสงคที่ตั้งไว และเพื่อใหผีปูตาปกปกรักษาใหมี ความสุขสวัสดีจากภัยอันตรายตางๆ ดังนั้น หนองไผจึงมาความสําคัญมากดังกลาวแลวนี้

5 ครั้น ตอมาเมื่อหลายปกอน ไดมีการขุดลอกหนองไผ ทําใหพื้น ที่โ ดยรอบหนองไผไมมีไมไผอีก ตอไป สภาพความอุดมสมบูรณดังที่ไดกลาวมาแลวก็หมดไปดวย เพื่อที่จะทําใหหนองไผกลับพลิกฟนคืน ความอุดมสมบูรณอีกครั้ง ผูเขียนจึงไดปรารภกับนายสิทธิชัย ธนคําดี นายกองคการบริหารสวนตําบลเหลา โพนคอ เรื่องการปลูกไผที่หนองไผเพื่อใหเกิดเปนปาชุมชนอยางแทจริงอีกครั้งหนึ่ง ซึ่งทานนายก อบต.ได นําเรื่องการปลูกไผนี้ หาหรือกับกรมทหารราบที่ ๓ คายกฤษณสีวะรา จังหวัดสกลนคร ขอรับการสนับสนุน กําลังพลในการปลูกไผ โดยนายก อบต.เปนผูสนับสนุนพันธุไผในการปลูกครั้งนี้ พันเอกสมชาติ แนน อุดร ผูบัญชาการกรมทหารราบที่ ๓ พรอมดวยคณะนายทหารของกรมทหารราบที่ ๓ จํานวน ๒๐๐ นาย จึง ไดสนับสนุนกําลังพลในการปลูกไผครั้งนี้ ประกอบพิธีปลูกไผเมื่อวันที่ ๑ กุมภาพันธ ๒๕๕๕ เวลา ๑๐.๓๐ น. ซึ่งในการปลูกไผครั้งนี้ มีผูนําชุมชนมารวมงานไดแก นายอําเภอโคกศรีสุพรรณ นายกองคการบริหาร สวนตําบลเหลาโพนคอ ผูใหญบานหวยยางทั้ง ๒ หมู คือ หมูที่ ๖ และหมูที่ ๙ ผูอํานวยการโรงเรียนบานหวย ยาง ในการนี้ มีชาวบานหวยยางทั้ง ๒ หมูบานมารวมปลูกไผอยางพรอมเพียง การปลูกไผครั้งนี้ไดปลูก ประมาณ ๖๐๐ กอ ซึ่งยังจะปลูกตอเนื่องไปใหไดครบ ๒,๕๕๕ กอ ในลําดับตอๆ ไป ในการลงภาคสนามของเหลาทหารจากคายกฤษณสีวะราครั้งนี้ ยังไดรวมกับชาวบานสรางรั้วรอบ ศูนยเด็กเล็กของหมูบานหวยยาง ไดพัฒนาปาชุมชนของบานหวยยางหมูที่ ๖ และพัฒนาวัดปาพุทธนิมิตร สถิตสีมาราม และไดประกอบพิธีมอบบานจํานวน ๒ หลังใหแกราษฎรที่ยากจน ในโครงการ “ซอมแซม บานประชาชน สรางกุศลถวายพอของแผนดิน” ซึ่งนับเปนโครงการที่อํานวยประโยชนสุขใหกับราษฎรที่ ยากจนขาดแคลนที่อยูอาศัยใหมีความเปนอยูที่ดี เปนการเทิดพระเกียติแดพระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัว ซึ่ง พระองคทรงหวงใยทุกขสุขของประชาราษฎร และทรงปฏิบัติพระราชกรณียกิจมาอยางตอเนื่องยาวนาน เพื่อประโยชนข องประชาชนชาวไทย ดังนั้น ในวั น ที่ ๑ กุมภาพัน ธ ๒๕๕๕ นี้ ที่บานหว ยยางจึงได มี โครงการเทิดพระเกียรติ นอมเกลานอมกระหมอมถวายแดพระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัว ๒ โครงการคือ โครงการพัฒ นาปาชุมชนและปลูก ไผที่หนองไผ เทิด พระเกียรติ ๘๔ พรรษา บรมราชา และโครงการ ซอมแซมบานประชาชน ที่บานหว ยยางนี้ แตเดิมนั้น กลาวไดวาเปน หมูบานที่ยากจนที่สุดของจังหวัด สกลนคร ความ ยากจนของหมูบ านนี้ไดทราบฝาละอองธุลีพระบาท พระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัว ไดเสด็จพระราชดําเนินมา สํารวจพื้นที่สรางอางเก็บน้ําดวยพระองคเอง เมื่อ พ.ศ.๒๕๒๗ ซึ่งครั้งนั้น พื้นที่ของหมูบานหวยยางนี้ยังไม มีถนนหนทางที่ดี กลาวคือถนนยังเปนทางเกวียน และพื้นที่เปนปาเขา มีความแหงแลงอยางมากในหนาแลง ราษฎรทํานาไดขาวไมพอเก็บไวรับประทานใหเพียงพอตอป ทําใหราษฎรมีความทุกขยากอยางมาก เมื่อพระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัว ไดเสด็จพระราชดําเนินมาทรงสํารวจพื้นที่ในการสรางอางเก็บ น้ําหวยโทหวยยางแลว ตอมาในป พ.ศ.๒๕๒๘ การสรางอางเก็บน้ําหวยโทหวยยางก็แลวเสร็จสมบูรณ และ

6 พระองคทานไดเสด็จพระราชดําเนินพรอมดวยสมเด็จพระนางเจาฯ พระบรมราชินีนาถ และสมเด็จพระเทพ รัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี มาทรงประกอบพิธีเปดอางเก็บน้ําฯ อยางเปนทางการ เมื่อ พ.ศ.๒๕๓๒ ในการเสด็จฯ ครั้งนั้น มีคณะทูตานุทูตจากตางประเทศมารวมในพิธีฯ เปนจํานวนมาก ผลที่ไดรับจากโครงการพระราชดําริอางเก็บน้ําหวยโทหวยยาง คือ ราษฎรหมูบานหวยยางและ หมูบานใกลเคียงมีน้ําสําหรับทํานา กลาวคือทํานาไดปละ ๒ ครั้ง มีน้ําเพียงพอตอการอุปโภคบริโภคตลอด ทั้งป และมีขาวเหลือไวข ายอีกจํานวนหนึ่ง นอกจากนั้นยัง มีการเพาะพันธุกลาไมเกือบทุกครัว เรือนเพื่อ จําหนาย ปหนึ่งจํานวนหลายลานกลา ทําใหราษฎรหมูบานหวยยางมีความกินดีอยูดี มีเศรษฐกิจที่ดี มีงานทํา ภายในหมูบานอยางตอเนื่องตลอดทั้งป ดว ยสํานึกในพระมหากรุณาธิคุณ แหงพระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัว พระมหากรุณาธิคุณ แหง สมเด็จพระนางเจาฯ พระบรมราชินีนาถ และพระกรุณาธิคุณแหงพระสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยาม บรมราชกุมารี และพระบรมวงศานุวงศทุก พระองคที่ไดเสด็จพระราชดําเนิน และไดพระราชทานความ ชว ยเหลือราษฎรหมูบ านหว ยยาง ดัง นั้น พระราชรัต นมงคล พรอมด ว ยผู วาราชการจังหวัด สกลนคร นายอําเภอโคกศรีสุพรรณ นายกองคการบริหารสวนตําบลเหลาโพนคอ กํานันผูใหญบานในพื้นที่ พรอมทั้ง ราษฎรทั่ ว ไป เห็ น พร อ มเพี ย งกั น ที่ จ ะดํ า เนิ น การสร า งศาลาอนุ ส รณ ก ารเสด็ จ พระราชดํ า เนิ น ของ พระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัว และพระบรมวงศานุวงศ ณ อางเก็บน้ําหวยโทหวยยาง บานหวยยาง เพื่อจัด แสดงภาพพระราชกรณียกิจที่ทรงปฏิบัติ ณ บานหวยยางแหงนี้ ซึ่งการกอสรางศาลาทรงงานไดดําเนินการ ไดประมาณ แปดสิบเปนเซ็นแลว ซึ่งการดําเนินการกอสรางศาลาทรงงานไดรับการสนับสนุนการกอสราง โดยทหารจากกรมทหารราบที่ ๓ คายกฤษณสีวะราเปนผูกอสราง ซึ่งในวันนี้ผูบังคับกรมพรอม ดวยคณะ นายทหารไดไปตรวจงานกอสรางศาลาทรงงานที่ไดดําเนินการกอสรางอยูนั้นดวย สรุปไดวา วันนี้ หมูบานหวยยางไดมีโครงการอันนําความเจริญมาสูหมูบานหลายโครงการ ไดแก โครงการพัฒนาปาชุมชนและปลูกไผ โครงการซอมบานประชาชน สรางกุศลถวายพอของแผนดิน โครงการ สรางอุโบสถดิน อาศรมกุฏิดินและพระเจดียแบบพอเพียง โครงการเพาะพันธุกลาไมเพื่อจําหนาย เหลานี้เปน ตน ซึ่งทั้งหมดทั้งสิ้นนี้ ลวนไดรับจากพระมหากรุณาธิคุณแหงพระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัวที่ทรงแผพระ บารมี อัน ไพศาลมาถึงราษฎรหมูบ านห ว ยยาง ซึ่ งเหลาราษฎรหมูบ านห ว ยยางรูสึ ก สํา นึก ในพระมหา กรุณาธิคุณหาที่สุดหาประมาณมิได จึงไดแสดงออกซึ่งความจงรักภักดีดวยการจัดกิจกรรมเทิดพระเกียรติ ตางๆ หลายโครงการดังไดกลาวแลวนั้น. พระราชรัตนมงคล ผูเรียบเรียง

7 ความจําเปนในการพัฒนาปาชุมชน การพัฒนาปาชุมชน ไมไดหมายถึงการตัดไม ที่ขึ้นในปาชุมชน แตหมายถึง การตัดเถาวัลยที่ขึ้นปก คลุมตนไมในปาชุมชน จนไมสามารถหายใจไดสะดวก(การสังเคราะหแสง) ทําใหการเจริญเติบโตของ ตนไมหยุดชะงัก บางครั้งทําใหยอดตนไมหักเนื่องจากรับน้ําหนักไมไหว นอกจากนี้เถาวัลยที่ขึ้นปกคลุมยัง สงผลตอการงอกใหมของกลาไมในปาชุมชนอีกดวย ปาชุมชนในตําบลเหลาโพนคอหลายแหงก็ประสบปญหาเถาวัลยขึ้นปกคลุม เชน ปาชุมชนดอนหอ บานดงหมู 3 พื้นที่ 16 ไร ปาชุมชนปาชาหนองแคน พื้นที่ 44 ไร และปาชุมชนบานหวยยาง หมู 6 พื้นที่ 3 งาน ทําใหการเจริญเติบโตของตนไมหยุดชะงัก โดยเฉพาะปาชุมชนบานหวยยาง เปนปาสาธารณะ ที่ประ สบปญหานี้อยางหนัก จนแทบไมมีตนไมใหมเกิดขึ้น และที่มีอยูก็กําลังจะตายเนื่องจากมีเถาวัลยขึ้นปกคลุม จนแทบดูไมรูวาเปนตนอะไร การปลูกตนไมแซมก็สามารถทําไดเพียงรอบๆพื้นที่ปาที่ไมมีเถาวัลยขึ้นปก คลุมเทานั้น

ภาพกอนตัดเถาวัลย

ภาพขณะกําลังตัดเถาวัลย

การพัฒนาปาชุมชนโดยดําเนินการตัดเถาวัลยที่ขึ้นปกคลุมตนไม เปนสิ่งจําเปนอยางยิ่ง และคงไมเปน การทําลายความหลากหลายทางชีวภาพแตอยางใด เนื่องจากเถาวัลยที่ขึ้นปกคลุม มีเพียงไมกี่ชนิด เชน เครือ หัน เครือออน แตสรางความเสียหายตอพืชชนิดอื่นมากมายจนแทบไมมีความหลากหลายของปาอีกแลว องคการบริหารสวนตําบลเหลาโพนคอคอ ในฐานะที่เปนหนวยงานองคกรปกครองสวนทองถิ่นที่มี หนาที่ตองทําในเขตองคการบริหารสวนตําบล ตามพระราชบัญญัติสภาตําบล และองคการบริหารสวนตําบล พ.ศ.2537 (และที่แกไขเพิ่มเติมจนถึงฉบับที่ 5 พ.ศ. 2546) มาตรา 67(7) ในการคุมครอง ดูแล และ บํารุงรักษาทรัพยากร ธรรมชาติและสิ่งแวดลอม ซึ่งองคการบริหารสวนตําบลเหลาโพนคอ ไดดําเนิน

8 โครงการอยางตอเนื่องเปนประจําทุกป และในวันที่ 5 ธันวาคม 2554 ของ ปงบประมาณ 2555 นี้ เปนปที่ พระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัวเจริญพระชนมายุครบ 84 พรรษา องคการบริหารสวนตําบลเหลาโพนคอจึงได รวมกับ กรมทหารราบที่ 3 โรงเรียนบานหวยยาง และชาวบานหวยยาง หวยยางเหนือไดรวมกัน จัดกิจกรรม พัฒนาปาชุมชนโดยการตัดเถาวัลยที่ขึ้นปกคลุมปา เพื่อเปนการเทิดพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัว การดําเนินขององคการบริหารสวนตําบลเหลาโพนคอนี้สอดคลองกับงานวิจัยของ ดร. วัฒนา ศักดิ์ชู วงศ หัวหนาคณะนักวิจัยโครงการศึกษาผลกระทบการรุกรานของเถาวัลย ไดวิเคราะหวา การเปดสัมปทาน ปาไมในอดีตนัน้ เปนที่มาของการรุกรานจากเถาวัลยสารพัดชนิดที่ขึ้นมาทดแทนปาที่ถูกตัดไป เถาวัลยที่เขา มาครองพื้นที่สวนใหญเปนไมในตระกูลถั่ว เติบโตและขยายพันธุไดรวดเร็วโดยเฉพาะในหนาฝน ไดแก หนามหัน คัดเคาหมู เครือออน มากระทืบโรง เถาวัลยเปรียง กระดูกกบ แกวมือไว และสะแกวัลย จนใน ที่สุด เถาวัลยเหลานี้ก็สามารถเอาชนะปารุนสองที่เพิ่งฟนตัวหลังการเลิกสัมปทาน เมื่อตนไมในปาถูกเถา วัลยขึ้นปกคลุมเรือนยอด ถูกแยงน้ํา อาหาร และแสงสวาง ในที่สุดทําใหออนแอ ถูกทําลายดวยโรคและ แมลงศัตรูไดงายขึ้น รวมถึงเมื่อถูกโอบรัดมากๆ ก็ยืนตนตาย บางพื้นที่เกิดการปกคลุมของเถาวัลยอยางหนัก จนปายุบตัวลง ซึ่งเรียกตามภาษาชาวบานวา “ปาถลม” สรางความเสียหายตอทั้งแหลงอาหารและเสนทาง เดินของสัตวปาอยางมาก ดร. วัฒนา อธิบายดวยวา ในประเทศสหรัฐอเมริกาก็พบปญหาการบุกรุกของเถาวัลยปกคลุมตนไม ในปาธรรมชาติ โดยพบในปาทางตอนใตของประเทศ ซึ่งเกิดขึ้นในลักษณะเดียวกับอุทยานแหงชาติแกง กระจาน และการใชสารเคมีกําจัดไมสามารถทําไดแนนอน เพราะจะกระทบกับสิ่งมีชีวิตอื่นๆ ในธรรมชาติ อยางหลีกเลี่ยงไมได วิธีการที่ดีที่สุดในปจจุบันคือ การตัดทําลายโคนตนของเถาวัลยในระดับพื้นดิน เพื่อให เถาวัลยตายโดยไมตองขนยายซาก แตตองใชกําลังคนและงบประมาณเปนจํานวนมาก(คนจากhttp://www. greenworld .or.th/ greennewsclub/1100 เมื่อวันที่ 3 กุมภาพันธ 2555)

9 บทที่ 3 วิธีดําเนินการ วิธีดําเนินการ การดําเนินงานโครงการพัฒนาปาชุมชนและปลูกไผเทิดพระเกียรติ 84 พรรษา บรมราชา มีวิธีดําเนินการ ดังนี้ 1. กลุมเปาหมายและผูใหขอมูล 2. ขั้นตอนการดําเนินงาน 3. เครื่องมือที่ใชในการเก็บรวบรวมขอมูล 4. การเก็บรวบรวมขอมูล 5. การวิเคราะหขอมูล 6. การนําเสนอขอมูล 7. สถิติที่ใชในการวิเคราะหขอมูล 1. กลุมเปาหมายและผูใหขอมูล 1.1 ประชาชนบานหวยยางและหวยยางเหนือ 1.2 นักเรียนโรงเรียนบานหวยยาง 1.3 คณะครูโรงเรียนบานหวยยาง 1.4 สมาชิกสภาตําบลเหลาโพนคอ 1.5 คณะผูบริหารพนักงานองคการบริหารสวนตําบลเหลาโพนคอ 1.6 ทหารจากกรมทหารราบที่ 3 2. ขั้นตอนการดําเนินงาน 2.1 สํารวจสถานที่ในการดําเนินโครงการพัฒนาปาชุมชนและปลูกไผเทิดพระเกียรติ 84 พรรษา บรมราชา 2.2 จัดทําโครงการฯ 2.3 ประชุมวางแผนการจัดทําโครงการฯ 2.4 จัดทําคําสั่งมอบหมายผูรับผิดชอบในการดําเนินโครงการ ฯ 2.5 ดําเนินการจัดกิจกรรมพัฒนาปาชุมชนและปลูกไผเทิดพระเกียรติ 84 พรรษา บรมราชาในวันที่ 1 กุมภาพันธ 2555 2.6 จัดทําเครื่องมือประเมินโครงการ 2.7 การประเมินโครงการ

10 2.8 การรายงานผลการดําเนินโครงการ โครงการพัฒนาปาชุมชนและปลูกไผเทิดพระเกียรติ 84 พรรษาบรมราชา ใหแก คณะบริหาร สมาชิก ปลัดองคการบริหารสวนตําบล และหนวยงานที่ เกี่ยวของทราบ 3. เครื่องมือที่ใชในการรวบรวมขอมูล แบบสอบถาม 4. การเก็บรวบรวมขอมูล สอบถามผูทเี่ ขารวมกิจกรรมโครงการพัฒนาปาชุมชนและปลูกไผเทิดพระเกียรติ 84 พรรษาบรมราชา 5. การวิเคราะหขอมูล ทําการวิเคราะหขอมูลจากแบบสอบถามของผูเขารวมกิจกรรมโครงการพัฒนาปาชุมชนและปลูกไผ เทิดพระเกียรติ 84 พรรษาบรมราชา 6. การนําเสนอขอมูล การนําเสนอขอมูล เปนการเสนอในรูปความเรียง ประกอบรายละเอียดในตาราง 7. สถิติที่ใชในการวิเคราะหขอมูล 7.1 คาเฉลี่ย 7.2 คารอยละ

11 บทที่ 4 ผลการดําเนินงาน ผลการดําเนินการโครงการพัฒนาปาชุมชนและปลูกไผเทิดพระเกียรติ 84 พรรษา บรมราชา จาก การประเมินโดยใชแบบสอบถามความคิดเห็นของผูเขารวมกิจกรรม ปรากฏผลดังนี้ ตารางที่ 1 แสดงผลการสอบถามความคิดเห็นการจัดกิจกรรมโครงการพัฒนาปาชุมชนและปลูก ไผเทิดพระเกียรติ 84 พรรษาบรมราชา จํานวน 50 คน ระดับความคิดเห็น คะแนนที่ได

คิดเปน เฉลี่ย รอยละ

-

185

3.70 92.50

-

-

172

3.44 86.00

19

2

-

177

3.54 88.50

28

22

-

-

178

3.56

89.00

5.กิจกรรมตางๆทีด่ ําเนินการเหมาะสม

26

23

1

-

174

3.46

87.00

รวม

140

107

3

-

886

3.54

443.00

คิดเปนรอยละ

70.00 53.50 1.50

88.60

88.50 88.60

รายการ

4

3

2

1

1. บรรยากาศในการจัดกิจกรรมเหมาะสม

35

15

-

2. เวลาทีใ่ ชในการจัดกิจกรรมเหมาะสม

22

28

3. สถานที่ที่ใชในการจัดกิจกรรมเหมาะสม 29 4.ขั้นตอนในการจัดกิจกรรมเหมาะสม

จากตารางที่ 1 พบวา ผลการสอบถามความคิดเห็นของผูเขารวมกิจกรรมโครงการพัฒนาปาชุมชน และปลูกไผเทิดพระเกียรติ 84 พรรษา บรมราชา ไดคะแนน 886 คะแนน คิดเปนรอยละ 88.60 อยูในระดับดี

12 บทที่ 5 สรุปผล อภิปรายผล และขอเสนอแนะ สรุปผล การจัดทําโครงการพัฒนาปาชุมชนและปลูกไผเทิดพระเกียรติ 84 พรรษา บรมราชา จากการ ประเมินโดยใชแบบสอบถามความคิดเห็นของผูเขารวมกิจกรรม สรุปผลไดดังนี้ 1. แบบสอบถามความคิดเห็นการจัดทําโครงการพัฒนาปาชุมชนและปลูกไผเทิดพระเกียรติ 84 พรรษาบรมราชา จํานวน 50 คน 1.1 บรรยากาศในการจัดกิจกรรมเหมาะสม คะแนนเฉลี่ย 3.70 คิดเปนรอยละ 92.50 1.2 เวลาที่ใชในการจัดกิจกรรมเหมาะสม คะแนนเฉลี่ย 3.44 คิดเปนรอยละ 86.00 1.3 สถานที่ที่ใชในการจัดกิจกรรมเหมาะสม คะแนนเฉลี่ย 3.54 คิดเปนรอยละ 88.50 1.4 ขั้นตอนในการจัดกิจกรรมเหมาะสม คะแนนเฉลี่ย 3.56 คิดเปนรอยละ 89.00 1.5 กิจกรรมตางๆที่นํามาจัดเหมาะสม คะแนนเฉลี่ย 3.46 คิดเปนรอยละ 87.00 ภาพรวมจากการประเมินโดยใชแบบสอบถาม ความคิดเห็นการจัดกิจกรรมโครงการพัฒนาปา ชุมชนและปลูกไผเทิดพระเกียรติ 84 พรรษาบรมราชา คะแนนเฉลี่ย 3.54 คิดเปนรอยละ 88.50 อยูในระดับดี อภิปรายผล จากการจัดทําโครงการพัฒนาปาชุมชนและปลูกไผเทิดพระเกียรติ 84 พรรษา บรมราชา จากการ ประเมินการจัดกิจกรรมอยูในระดับดี ไดรับความรวมมือจากทุกฝาย ทั้งประชาชนบานหวยยางหวยยางเหนือ สมาชิกสภาองคการบริหารสวนตําบลเหลาโพนคอ ผูบริหาร พนักงานเจาหนาที่ องคการบริหารสวน ตําบลเหลาโพนคอ ทหารจากกรมทหารราบที่ 3 คณะครูนักเรียนจากโรงเรียนบานหวยยาง ทําใหการจัด กิจกรรมสําเร็จลุลวงไปดวยดี การจัดกิจกรรมพัฒนาปาชุมชน เปนการตัดเถาวัลยที่ขึ้นปกคลุมตนไมจนไม สามารถสังเคราะหแสงไดตามปกติ บางครั้งทําใหยอดไมหักโคนเนื่องจากทนรับน้ําหนักไมไหว นอกจากนี้ พบวาไมมกี ารงอกใหมของกลาไมเกิดขึ้นในบริเวณปาที่มีเถาวัลยขึ้นปกคลุม ถามีการพัฒนาปาชุมชน โดย การตัดเถาวัลย ที่ขึ้นปกคลุมปาจะทําใหตนไมสามารถสังเคราะหแสงได มีการเจริญเติบโตตามปกติ และการ งอกใหมของกลาไมจะมีอัตราที่เพิ่มขึ้น พรอมกันนี้การจัดกิจกรรมปลูกไผ บริเวณรอบหนองน้ําสาธารณะ หนองไผ จํานวน 345 ตน เพื่อเปนการปลูกทดแทนตนไผเดิมที่ตายไปตามอายุ เพิ่มพื้นที่สีเขียวใหกับชุมชน และเปนแหลงอาหารใหแกชมุ ชนที่อยูโดยรอบ

13 ขอเสนอแนะ 1. อยากใหมีการจัดกิจกรรมนี้ในพื้นที่สาธารณะอื่นๆ 2. อยากใหมีการจัดทําโครงการอยางตอเนื่อง 3. อยากใหมีการมอบหมายใหมีผูรับผิดชอบในการดูแลรักษาตนไผที่ปลูก 4. ควรใหมีการขยายผลโครงการไปยังที่สาธารณะอื่นๆในตําบล ประโยชนที่ไดรับ 1. ประชาชนไดแสดงออกซึ่งความจงรักภักดีและเปนการเทิดพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระ เจาอยูห ัวในวโรกาสเจริญพระชนมายุครบ 84 พรรษา ดวยการพัฒนาปาชุมชน ปลูกไผ และทํารั้ว รอบอาคารศูนยพัฒนาเด็กเล็กบานหวยยางเหนือ 2. สามารถเพิ่มพื้นที่สีเขียวในทองถิ่น เพิ่มแหลงอาหาร และความอุดมสมบูรณของปาชุมชนใน พื้นที่ 3. สรางจิตสํานึกที่ดีใหกับประชาชนในการอนุรักษทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดลอม

เอกสารอางอิง ยันตัดเถาวัลยในปาชวยตนไม . คนเมื่อ 4 กุมภาพันธ 2555 , จากhttp://www.asamedia.org.

ภาคผนวก

โครงการพัฒนาปาชุมชนและปลูกไผเทิดพระเกียรติ 84 พรรษา บรมราชา 1. หลักการและเหตุผล องคการบริหารสวนตําบลเหลาโพนคอ ในฐานะที่เปนหนวยงานองคกรปกครองสวนทองถิ่นที่มี หนาที่ตองทําในเขตองคการบริหารสวนตําบล ตามพระราชบัญญัติสภาตําบล และองคการบริหารสวนตําบล พ.ศ.2537 (และที่แกไขเพิ่มเติมจนถึงฉบับที่ 5 พ.ศ. 2546) มาตรา 67(7) ในการคุมครอง ดูแล และ บํารุงรัก ษาทรัพยากร ธรรมชาติและสิ่งแวดลอม ซึ่งองคก ารบริหารสว นตําบลเหลาโพนคอ ไดดําเนิน โครงการอยางตอเนื่องเปนประจําทุกป และในวันที่ 5 ธันวาคม 2554 ของ ปงบประมาณ 2555 นี้ เปนปที่ พระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัวเจริญพระชนมายุครบ 84 พรรษา องคการบริหารสวนตําบลเหลาโพนคอจึงได รวมกับ กรมทหารราบที่ 3 โรงเรียนบานหวยยาง และชาวบานหวยยาง หวยยางเหนือไดรวมกันจัดกิจกรรม เพื่อเปนการเทิดพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัว โดยกําหนดใหมีการจัดกิจกรรมปลูกไผบริเวณ โดยรอบหนองไผ ณ บานหว ยยางเหนือ หมู 9 เพื่อเปนการทดแทนตนไผเดิมที่ต ายไปตามอายุ และจัด กิจกรรมพัฒนาปาชุมชน โดยตัดเถาวัลย ในปาชุมชนบานหวยยาง หมู 6 เพื่อเปนการเพิ่มอากาศหายใจใหกับ ปาชุมชน เพิ่มอัตราการเจริญเติบโตของตนไม และเพิ่มกลาไมใหมากขึ้น ซึ่งเปนปาที่มีเถาวัลยขึ้นปกคลุม จนทําใหตนไมในปาไมเจริญเติบโตตามปกติ บางตนยืนตนตาย และยังสงผลใหการงอกใหมของตนกลา เกิดขึ้นไดนอย นอกจากนี้ยังไดรวมกันจัดทํารั้วโดยรอบอาคารศูนยพัฒนาเด็กเล็กบานหวยยางเหนือ ซึ่งพอ แม ผูปกครองของเด็กนักเรียน เปนผูนําวัสดุ อุปกรณในการทํารั้วมารวมสมทบในครั้งนี้ดวย 2.วัตถุประสงค 1. เพื่อใหประชาชนทุกหมู เหลา ไดรวมกันปลูกตนไผ พัฒนาปาชุมชนดวยการตัดเถาวัลย และ สรางรั้วรอบอาคารศูนยพัฒนาเด็กเล็กบานหวยยางเหนือเพื่อเทิดพระเกียรติเนื่องในวโรกาส เจริญพระชนมายุ ครบ 84 พรรษา 2. เพื่อสนองพระราชดําริพระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัวฯในการอนุรักษทรัพยากรธรรมชาติและ สิ่งแวดลอม 3. เพื่อรณรงคปลูกจิตสํานึกและสรางความตระหนักใหประชาชนทุกหมูเหลา ไดมีสวนรวมใน การฟน ฟู อนุรักษและบํารุงรักษาสิ่งแวดลอม

3. เปาหมาย 1. พัฒนาปาชุมชนดวยการตัดเถาวัลยที่ขึ้นปกคลุมปา พื้นที่ประมาณ 1 ไร 2. ปลูกไผบริเวณโดยรอบหนองไผ พื้นที่ประมาณ 19 ไร 3. ทํารั้วรอบอาคารศูนยพัฒนาเด็กเล็กบานหวยยางเหนือความยาว 120 เมตร 4. พื้นที่ดําเนินการ 1. ปาชุมชนบานหวยยาง หมู 6 2. หนองไผ และศูนยพัฒนาเด็กเล็กบานหวยยางเหนือ หมู 9 5.วิธีดําเนินการ 1. รวมกับกรมทหารราบที่ 3 สํารวจสถานที่ดําเนินการตามโครงการ 2. จัดทําโครงการเพื่อเสนอขออนุมัติดําเนินการตามโครงการ 3. ประชาสัมพันธโครงการผานผูใหญบานหวยยาง ทั้งสองหมู เพื่อใหประชาชนทัง้ สองหมูบาน เขา รวมพัฒนาปาชุมชน ปลูกไผและทํารั้วรอบอาคารศูนยพัฒนาเด็กเล็กบานหวยยางเหนือ 6. ระยะเวลาดําเนินการ 1 กุมภาพันธ พ.ศ.2555 7. งบประมาณ ปรากฏตามขอบัญญัติงบประมาณรายจายปงบประมาณ พ.ศ. 2555 ในแผนงานการเกษตร หมวดคา ตอบแทนใชสอยและวัสดุ เพื่อจายเปนคาใชจายตามโครงการเพิ่มอากาศหายใจใหกับปาชุมชน(พัฒนาปา ชุมชน) ตั้งจายจากเงินอุดหนุนทั่วไป ปรากฏในแผนงานการเกษตร รายละ เอียดคาใชจายมีดังนี้ 1. คาอาหารสําหรับผูมารวมกิจกรรมพัฒนาปาชุมชน ปลูกไผ ทํารั้ว จํานวน 150 คน ๆละ 50 บาท เปน เงิน 7,500 บาท 2. คาน้ําดื่ม น้ําแข็ง ขนม และวัสดุอื่นๆทีเ่ กี่ยวของ เปนเงิน 1,200 บาท 3. คาปายโครงการ

เปนเงิน 1,300 บาท รวม 10,000 บาท รวมเปนเงินทั้งสิ้น 10,000 บาท (-หนึ่งหมื่นบาทถวน-)

9. ผูรับผิดชอบโครงการ สํานักงานปลัด งานสงเสริมการเกษตร 10. ผลที่คาดวาจะไดรับ 1. ประชาชนไดแสดงออกซึ่งความจงรักภักดีและเปนการเทิดพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัวใน วโรกาสเจริญพระชนมายุครบ 84 พรรษา ดวยการพัฒนาปาชุมชน ปลูกไผ และทํารั้วรอบอาคารศูนย พัฒนาเด็กเล็กบานหวยยางเหนือ 2. สามารถเพิ่มพื้นที่สีเขียวในทองถิ่น เพิ่มแหลงอาหาร และความอุดมสมบูรณของปาชุมชนในพื้นที่ 3. สรางจิตสํานึกที่ดีใหกับประชาชนในการอนุรักษทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดลอม

กําหนดการ พิธีพัฒนาปาชุมชนและปลูกไผเทิดพระเกียรติ 84 พรรษา บรมราชา ณ หนองไผ บานหวยยางเหนือ ตําบลเหลาโพนคอ อําเภอโคกศรีสุพรรณ จังหวัดสกลนคร ในวันพุธที่ ๑ กุมภาพันธ ๒๕๕๕ ประธานในพิธี พันเอก สมชาติ แนนอุดร ผูบังคับการกรมทหารราบที่ ๓ ----------------------------------------เวลา ๑๐.๐๐ – ๑๐.๓๐ น. – นายอําเภอ , นายกองคการบริหารสวนตําบลเหลาโพนคอ ,กํานัน , ผูใหญบานประชาชนพรอมกันบริเวณพิธี เวลา ๑๐.๓๐ น.

– ประธาน พันเอก สมชาติ แนนอุดร ผูบังคับการกรมทหารราบที่ ๓ เดินทาง มาถึง บริเวณพิธ(ี เพลงมหาฤกษ) - ประธานเปดกรวยถวายราชสักการะพระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัวฯ(เพลง สรรเสริญพระบารมี) - นายอําเภอ/ ผูแทนกลาวตอนรับ พันเอก สมชาติ แนนอุดร ผูบังคับการกรม ทหารราบที่ ๓ - นายกองคการบริหารสวนตําบลเหลาโพนคอ กลาวรายงาน - ประธานกลาวเปดงานพรอมทั้งเชิญชวนผูมารวมงานปลูกไผ - เสร็จพิธี

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------การแตงกาย – เสื้อสีชมพู