องคการบริหารสวนตําบลเหลาโพนคอ
คํานํา โครงการพัฒนาปาชุมชนและปลูกไผเทิดพระเกียรติ 84 พรรษาบรมราชา เปนโครงการที่องคการ บริหารสวนตําบลเหลาโพนคอรวมกับ กรมทหารราบที่ 3
เพื่อสรางความสัมพันธอันดีระหวางทหารกับ
ประชาชน โดยมีกิจกรรมที่ทํารวมกันไดแก กิจกรรมพัฒนาปาชุมชน กิจกรรมปลูกไผ กิจกรรมทํารั้วรอบ ศูนยพัฒนาเด็กเล็กบานหวยยางเหนือ และกิจกรรมพัฒนาวัดปาพุทธนิมิตสถิตสีมาราม เปนการบูรณาการ การทํางานรวมกันระหวางหนวยงานของรัฐกับประชาชนชาวบานหวยยางทั้งสองหมู ในการพัฒนาชุมชน เพื่อเปนการเทิดพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัว ในวโรกาสเจริญพระชนมายุครบ 84 พรรษา ผูจัดทําหวังเปนอยางยิ่งวา รายงานโครงการพัฒนาปาชุมชนและปลูกไผเทิดพระเกียรติ 84 พรรษา บรมราชา จะเปนประโยชนตอผูที่สนใจและสามารถนําไปประยุกตใชในการพัฒนางานของทานไดไมมากก็ นอย เกียรติศักดิ์ ขันทีทาว กุมภาพันธ 2555
สารบัญ เรื่อง บทที่ 1 บทนํา หลักการและเหตุผล วัตถุประสงค เปาหมาย พื้นที่ดําเนินการ วิธีดําเนินการ ระยะเวลาดําเนินการ งบประมาณ ผูรับผิดชอบโครงการ ผลที่คาดวาจะไดรับ บทที่ 2 เอกสารที่เกี่ยวของ โครงการปลูกไผที่บานหวยยาง(พระราชรัตนมงคล ผูเรียบเรียง) ความจําเปนในการพัฒนาปาชุมชน บทที่ 3 วิธีดําเนินการ กลุมเปาหมายและผูใหขอมูล ขั้นตอนการดําเนินงาน เครื่องมือที่ใชในการรวบรวมขอมูล การเก็บรวบรวมขอมูล การวิเคราะหขอมูล การนําเสนอขอมูล สถิติที่ใชในการวิเคราะหขอมูล บทที่ 4 ผลการดําเนินงาน บทที่ 5 สรุปผล อภิปรายผล และขอเสนอแนะ สรุปผล อภิปรายผล ขอเสนอแนะ เอกสารอางอิง ภาคผนวก
หนา 1 1 1 2 2 2 2 2 3 3 4 4 7 9 9 9 10 10 10 10 10 11 12 12 12 13
1 บทที่ 1 บทนํา หลักการและเหตุผล องคการบริหารสวนตําบลเหลาโพนคอ ในฐานะที่เปนหนวยงานองคกรปกครองสวนทองถิ่นที่มี หนาที่ตองทําในเขตองคการบริหารสวนตําบล ตามพระราชบัญญัติสภาตําบล และองคการบริหารสวนตําบล พ.ศ.2537 (และที่แกไขเพิ่มเติมจนถึงฉบับที่ 5 พ.ศ. 2546) มาตรา 67(7) ในการคุมครอง ดูแล และ บํารุ งรัก ษาทรัพยากร ธรรมชาติและสิ่งแวดลอม ซึ่งองคก ารบริหารสว นตําบลเหลาโพนคอ ไดดําเนิน โครงการอยางตอเนื่องเปนประจําทุกป และในวันที่ 5 ธันวาคม 2554 ของ ปงบประมาณ 2555 นี้ เปนปที่ พระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัวเจริญพระชนมายุครบ 84 พรรษา องคการบริหารสวนตําบลเหลาโพนคอจึงได รวมกับ กรมทหารราบที่ 3 โรงเรียนบานหวยยาง และชาวบานหวยยาง หวยยางเหนือไดรวมกันจัดกิจกรรม เพื่อเปนการเทิดพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัว โดยกําหนดใหมีการจัดกิจกรรมปลูกไผบริเวณ โดยรอบหนองไผ ณ บานหว ยยางเหนือ หมู 9 เพื่อเปนการทดแทนตนไผเดิมที่ต ายไปตามอายุ และจัด กิจกรรมพัฒนาปาชุมชน โดยตัดเถาวัลย ในปาชุมชนบานหวยยาง หมู 6 เพื่อเปนการเพิ่มอากาศหายใจใหกับ ปาชุมชน เพิ่มอัตราการเจริญเติบโตของตนไม และเพิ่มกลาไมใหมากขึ้น ซึ่งเปนปาที่มีเถาวัลยขึ้นปกคลุม จนทําใหตนไมในปาไมเจริญเติบโตตามปกติ บางตนยืนตนตาย และยังสงผลใหการงอกใหมของตนกลา เกิดขึ้นไดนอย นอกจากนี้ยังไดรวมกันจัดทํารั้วโดยรอบอาคารศูนยพัฒนาเด็กเล็กบานหวยยางเหนือ ซึ่งพอ แม ผูปกครองของเด็กนักเรียน เปนผูนําวัสดุ อุปกรณในการทํารั้วมารวมสมทบในครั้งนี้ดว ย วัตถุประสงค 1. เพื่อใหประชาชนทุกหมู เหลา ไดรวมกันปลูกตนไผ พัฒนาปาชุมชนดวยการตัดเถาวัลย และ สรางรั้วรอบอาคารศูนยพัฒนาเด็กเล็กบานหวยยางเหนือเพื่อเทิดพระเกียรติเนื่องในวโรกาส เจริญพระชนมายุ ครบ 84 พรรษา 2. เพื่อสนองพระราชดําริพระบาทสมเด็จพระเจาอยูห ัวฯในการอนุรักษทรัพยากรธรรมชาติและ สิ่งแวดลอม 3. เพื่อรณรงคปลูกจิตสํานึกและสรางความตระหนักใหประชาชนทุกหมูเหลา ไดมีสวนรวมใน การฟนฟู อนุรักษและบํารุงรักษาสิ่งแวดลอม
2 เปาหมาย 1. พัฒนาปาชุมชนดวยการตัดเถาวัลยที่ขึ้นปกคลุมปา พื้นที่ประมาณ 1 ไร 2. ปลูกไผบริเวณโดยรอบหนองไผ พื้นที่ประมาณ 19 ไร 3. ทํารั้วรอบอาคารศูนยพัฒนาเด็กเล็กบานหวยยางเหนือความยาว 120 เมตร พื้นที่ดําเนินการ 1. ปาชุมชนบานหวยยาง หมู 6 2. หนองไผ และศูนยพัฒนาเด็กเล็กบานหวยยางเหนือ หมู 9 วิธีดําเนินการ 1. รวมกับกรมทหารราบที่ 3 สํารวจสถานที่ดําเนินการตามโครงการ 2. จัดทําโครงการเพื่อเสนอขออนุมัติดําเนินการตามโครงการ 3. ประชาสัมพันธโครงการผานผูใหญบานหวยยาง ทั้งสองหมู เพื่อใหประชาชนทั้งสองหมูบาน เขารวมพัฒนาปาชุมชน ปลูกไผและทํารั้วรอบอาคารศูนยพัฒนาเด็กเล็กบานหวยยางเหนือ ระยะเวลาดําเนินการ 1 กุมภาพันธ พ.ศ.2555 งบประมาณ ปรากฏตามขอบัญญัติงบประมาณรายจายปงบประมาณ พ.ศ. 2555 ในแผนงานการเกษตร หมวด คา ตอบแทนใชสอยและวัสดุ เพื่อจายเปนคาใชจายตามโครงการเพิ่มอากาศหายใจใหกับปาชุมชน(พัฒนา ปาชุมชน) ตั้งจายจากเงินอุดหนุนทั่วไป ปรากฏในแผนงานการเกษตร รายละ เอียดคาใชจายมีดังนี้ 1. คาอาหารสําหรับผูมารวมกิจกรรมพัฒนาปาชุมชน ปลูกไผ ทํารั้ว จํานวน 150 คน ๆละ 50 บาท เปน เงิน 7,500 บาท 2. คาน้ําดื่ม น้ําแข็ง ขนม และวัสดุอื่นๆที่เกี่ยวของ เปนเงิน 1,200 บาท 3. คาปายโครงการ เปนเงิน 1,300 บาท รวม 10,000 บาท
รวมเปนเงินทั้งสิ้น 10,000 บาท (-หนึ่งหมื่นบาทถวน-)
3 ผูรับผิดชอบโครงการ สํานักงานปลัด งานสงเสริมการเกษตร ผลที่คาดวาจะไดรับ 1. ประชาชนไดแสดงออกซึ่งความจงรักภักดีและเปนการเทิดพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัวใน วโรกาสเจริญพระชนมายุครบ 84 พรรษา ดวยการพัฒนาปาชุมชน ปลูกไผ และทํารั้วรอบอาคารศูนย พัฒนาเด็กเล็กบานหวยยางเหนือ 2. สามารถเพิ่มพื้นที่สีเขียวในทองถิ่น เพิ่มแหลงอาหาร และความอุดมสมบูรณของปาชุมชนในพื้นที่ 3. สรางจิตสํานึกที่ดีใหกับประชาชนในการอนุรักษทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดลอม
4 บทที่ 2 เอกสารที่เกี่ยวของ โครงการปลูกไผที่บานหวยยางตําบลเหลาโพนคอ อําเภอโคกศรีสุพรรณ จังหวัดสกลนคร ไผมีความสําคัญตอวิถีชีวิตของชาวบานหวยยางมาแตโบราณกาล เพราะไผเปนพืชอเนกประสงค กลาวคือไผสามารถนํามาทําเครื่องใชไมสอยตางๆ ในครัวเรือนและในชีวิตประจําวันไดอยางมากมาย จน ยากที่จะนํามากลาวไดครบถวน เครื่องใชที่ทําจากไมไผ ที่พอจะนํามากลาวไดพอสังเขป ไดดังนี้ คือ เรือน ฝากไมไผ หรือเรือนพื้นไมไผ ฝากระดานไมไผ เปนเรือนแบบโบราณของคนในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ดามมีด ดามพราก็นิยมทําจากไมไผ เครื่องจักสานสวนมากทําจากไมไผ ที่สําคัญไดแกกระติ๊บขาวเหนียว หรือกลองขาวเหนียว ใชกันทั้งภาคตะวันออกเฉียงเหนือหรืออีสานเลยทีเดียว กอนลงทํานา ตอกมัดกลาก็ทํา จากไมไผ ยามเมื่อเกี่ยวขาวตอกมัดขาวก็ทําจากไมไผ และที่สําคัญไผยังทําเปนอาหารไดหลายอยาง เชน แกง หนอไมใสหญานาง ซุบหนอไม ก็เปนอาหารโปรด หรือเปนอาหารที่ชาวอีสานนิยมรับทาน ดังที่กลาวมานี้ ไดกลาวโดยสังเขปเทานั้น ถาหากจะบรรยายประโยชนของไมไผไวทั้งหมดคงตองใชเวลามากและยืดยาว ทีเดียว ดังนั้น จึงขอนํามากลาวเพียงเพื่อใหมองเห็นคุณคาของไมไผวามีความสําคัญอยางไร ที่บานหวยยาง มีหนองไผ เนื้อที่ประมาณ ๕๐ ไร เปนที่ตั้งของศาลปูตา ซึ่งมีมานานพรอมกับการ ตั้งหมูบาน คือประมาณ ๒๐๐ กวาปมาแลว ที่หนองแหงนี้มีไผปาขึ้นหนาทึบ ชาวบานไดใชสอยประโยชน จากไมไผที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ ที่หนองไผแหงนี้ ตลอดทั้งป ดังที่ไดกลาวมาแลวคือ เปนทั้งเครื่องใชไม สอย และเปนทั้งอาหารของชุมชน เรียกวาเปนตูเย็นที่เต็มไปดวยอาหารของหมูบานในครั้งโบราณ เมื่อครั้งที่ ผูเขียนยังเปนเด็กยังเห็นสภาพหนองไผดังที่กลาวมาแลวนั้น ที่สําคัญคือหนองไผเปนที่ตั้งของศาลปูตา จึงมี ความนากลัวของผูที่จะเขาไปในพื้นที่หนองไผแหงนี้ เมือ่ กลาวถึงศาลเจาปูตา หรือที่เรียกโดยทั่วไปวาผีปูตา มีความหมายวาผีปูผียา หรือสถานที่สิงสถิต ของบรรพชนของหมูบานนั่นเอง ดังนั้น สถานที่แหงนี้จะมีความศักดิ์สิทธิ์และเปนที่เคารพสักการะของ หมูบาน ซึ่งจะมีประเพณีบวงสรวงผีปูตาทุกๆ ป ในวันตรงกับขึ้น ๓ ค่ํา เดือน ๓ ในครั้งโบราณ การจะลงทํา ไรไถนาก็ตองบอกกลาวผีปูต ากอน จึงจะทําได และการจะเก็บเกี่ยวพืชผลก็ตองถวายผีปูต ากอน จึงให ลูกหลานกินได หรือรับประทานได ถาไมทําดังที่กลาวนั้น ผีปูตาก็จะแสดงตนใหเห็นในรูปลักษณตางๆ เปน การเตือนวา ลูกหลานยังไมไดถวายสิ่งของปลูกฝงที่ไดจากไรนาแกปูตากอน กอนที่จะรับทานกัน สมัยกอน ปูตาศักดิ์สิทธิ์มาก ถามีลูกหลานชาวบานหวยยางจะไปศึกษาเลาเรียน หรือจะไปทํามาคาขายยังตางแดน ก็ ตองบอกกลาวผีปูตาเสียกอน เพื่อความสําเร็จในสิ่งที่พึงประสงคที่ตั้งไว และเพื่อใหผีปูตาปกปกรักษาใหมี ความสุขสวัสดีจากภัยอันตรายตางๆ ดังนั้น หนองไผจึงมาความสําคัญมากดังกลาวแลวนี้
5 ครั้น ตอมาเมื่อหลายปกอน ไดมีการขุดลอกหนองไผ ทําใหพื้น ที่โ ดยรอบหนองไผไมมีไมไผอีก ตอไป สภาพความอุดมสมบูรณดังที่ไดกลาวมาแลวก็หมดไปดวย เพื่อที่จะทําใหหนองไผกลับพลิกฟนคืน ความอุดมสมบูรณอีกครั้ง ผูเขียนจึงไดปรารภกับนายสิทธิชัย ธนคําดี นายกองคการบริหารสวนตําบลเหลา โพนคอ เรื่องการปลูกไผที่หนองไผเพื่อใหเกิดเปนปาชุมชนอยางแทจริงอีกครั้งหนึ่ง ซึ่งทานนายก อบต.ได นําเรื่องการปลูกไผนี้ หาหรือกับกรมทหารราบที่ ๓ คายกฤษณสีวะรา จังหวัดสกลนคร ขอรับการสนับสนุน กําลังพลในการปลูกไผ โดยนายก อบต.เปนผูสนับสนุนพันธุไผในการปลูกครั้งนี้ พันเอกสมชาติ แนน อุดร ผูบัญชาการกรมทหารราบที่ ๓ พรอมดวยคณะนายทหารของกรมทหารราบที่ ๓ จํานวน ๒๐๐ นาย จึง ไดสนับสนุนกําลังพลในการปลูกไผครั้งนี้ ประกอบพิธีปลูกไผเมื่อวันที่ ๑ กุมภาพันธ ๒๕๕๕ เวลา ๑๐.๓๐ น. ซึ่งในการปลูกไผครั้งนี้ มีผูนําชุมชนมารวมงานไดแก นายอําเภอโคกศรีสุพรรณ นายกองคการบริหาร สวนตําบลเหลาโพนคอ ผูใหญบานหวยยางทั้ง ๒ หมู คือ หมูที่ ๖ และหมูที่ ๙ ผูอํานวยการโรงเรียนบานหวย ยาง ในการนี้ มีชาวบานหวยยางทั้ง ๒ หมูบานมารวมปลูกไผอยางพรอมเพียง การปลูกไผครั้งนี้ไดปลูก ประมาณ ๖๐๐ กอ ซึ่งยังจะปลูกตอเนื่องไปใหไดครบ ๒,๕๕๕ กอ ในลําดับตอๆ ไป ในการลงภาคสนามของเหลาทหารจากคายกฤษณสีวะราครั้งนี้ ยังไดรวมกับชาวบานสรางรั้วรอบ ศูนยเด็กเล็กของหมูบานหวยยาง ไดพัฒนาปาชุมชนของบานหวยยางหมูที่ ๖ และพัฒนาวัดปาพุทธนิมิตร สถิตสีมาราม และไดประกอบพิธีมอบบานจํานวน ๒ หลังใหแกราษฎรที่ยากจน ในโครงการ “ซอมแซม บานประชาชน สรางกุศลถวายพอของแผนดิน” ซึ่งนับเปนโครงการที่อํานวยประโยชนสุขใหกับราษฎรที่ ยากจนขาดแคลนที่อยูอาศัยใหมีความเปนอยูที่ดี เปนการเทิดพระเกียติแดพระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัว ซึ่ง พระองคทรงหวงใยทุกขสุขของประชาราษฎร และทรงปฏิบัติพระราชกรณียกิจมาอยางตอเนื่องยาวนาน เพื่อประโยชนข องประชาชนชาวไทย ดังนั้น ในวั น ที่ ๑ กุมภาพัน ธ ๒๕๕๕ นี้ ที่บานหว ยยางจึงได มี โครงการเทิดพระเกียรติ นอมเกลานอมกระหมอมถวายแดพระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัว ๒ โครงการคือ โครงการพัฒ นาปาชุมชนและปลูก ไผที่หนองไผ เทิด พระเกียรติ ๘๔ พรรษา บรมราชา และโครงการ ซอมแซมบานประชาชน ที่บานหว ยยางนี้ แตเดิมนั้น กลาวไดวาเปน หมูบานที่ยากจนที่สุดของจังหวัด สกลนคร ความ ยากจนของหมูบ านนี้ไดทราบฝาละอองธุลีพระบาท พระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัว ไดเสด็จพระราชดําเนินมา สํารวจพื้นที่สรางอางเก็บน้ําดวยพระองคเอง เมื่อ พ.ศ.๒๕๒๗ ซึ่งครั้งนั้น พื้นที่ของหมูบานหวยยางนี้ยังไม มีถนนหนทางที่ดี กลาวคือถนนยังเปนทางเกวียน และพื้นที่เปนปาเขา มีความแหงแลงอยางมากในหนาแลง ราษฎรทํานาไดขาวไมพอเก็บไวรับประทานใหเพียงพอตอป ทําใหราษฎรมีความทุกขยากอยางมาก เมื่อพระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัว ไดเสด็จพระราชดําเนินมาทรงสํารวจพื้นที่ในการสรางอางเก็บ น้ําหวยโทหวยยางแลว ตอมาในป พ.ศ.๒๕๒๘ การสรางอางเก็บน้ําหวยโทหวยยางก็แลวเสร็จสมบูรณ และ
6 พระองคทานไดเสด็จพระราชดําเนินพรอมดวยสมเด็จพระนางเจาฯ พระบรมราชินีนาถ และสมเด็จพระเทพ รัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี มาทรงประกอบพิธีเปดอางเก็บน้ําฯ อยางเปนทางการ เมื่อ พ.ศ.๒๕๓๒ ในการเสด็จฯ ครั้งนั้น มีคณะทูตานุทูตจากตางประเทศมารวมในพิธีฯ เปนจํานวนมาก ผลที่ไดรับจากโครงการพระราชดําริอางเก็บน้ําหวยโทหวยยาง คือ ราษฎรหมูบานหวยยางและ หมูบานใกลเคียงมีน้ําสําหรับทํานา กลาวคือทํานาไดปละ ๒ ครั้ง มีน้ําเพียงพอตอการอุปโภคบริโภคตลอด ทั้งป และมีขาวเหลือไวข ายอีกจํานวนหนึ่ง นอกจากนั้นยัง มีการเพาะพันธุกลาไมเกือบทุกครัว เรือนเพื่อ จําหนาย ปหนึ่งจํานวนหลายลานกลา ทําใหราษฎรหมูบานหวยยางมีความกินดีอยูดี มีเศรษฐกิจที่ดี มีงานทํา ภายในหมูบานอยางตอเนื่องตลอดทั้งป ดว ยสํานึกในพระมหากรุณาธิคุณ แหงพระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัว พระมหากรุณาธิคุณ แหง สมเด็จพระนางเจาฯ พระบรมราชินีนาถ และพระกรุณาธิคุณแหงพระสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยาม บรมราชกุมารี และพระบรมวงศานุวงศทุก พระองคที่ไดเสด็จพระราชดําเนิน และไดพระราชทานความ ชว ยเหลือราษฎรหมูบ านหว ยยาง ดัง นั้น พระราชรัต นมงคล พรอมด ว ยผู วาราชการจังหวัด สกลนคร นายอําเภอโคกศรีสุพรรณ นายกองคการบริหารสวนตําบลเหลาโพนคอ กํานันผูใหญบานในพื้นที่ พรอมทั้ง ราษฎรทั่ ว ไป เห็ น พร อ มเพี ย งกั น ที่ จ ะดํ า เนิ น การสร า งศาลาอนุ ส รณ ก ารเสด็ จ พระราชดํ า เนิ น ของ พระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัว และพระบรมวงศานุวงศ ณ อางเก็บน้ําหวยโทหวยยาง บานหวยยาง เพื่อจัด แสดงภาพพระราชกรณียกิจที่ทรงปฏิบัติ ณ บานหวยยางแหงนี้ ซึ่งการกอสรางศาลาทรงงานไดดําเนินการ ไดประมาณ แปดสิบเปนเซ็นแลว ซึ่งการดําเนินการกอสรางศาลาทรงงานไดรับการสนับสนุนการกอสราง โดยทหารจากกรมทหารราบที่ ๓ คายกฤษณสีวะราเปนผูกอสราง ซึ่งในวันนี้ผูบังคับกรมพรอม ดวยคณะ นายทหารไดไปตรวจงานกอสรางศาลาทรงงานที่ไดดําเนินการกอสรางอยูนั้นดวย สรุปไดวา วันนี้ หมูบานหวยยางไดมีโครงการอันนําความเจริญมาสูหมูบานหลายโครงการ ไดแก โครงการพัฒนาปาชุมชนและปลูกไผ โครงการซอมบานประชาชน สรางกุศลถวายพอของแผนดิน โครงการ สรางอุโบสถดิน อาศรมกุฏิดินและพระเจดียแบบพอเพียง โครงการเพาะพันธุกลาไมเพื่อจําหนาย เหลานี้เปน ตน ซึ่งทั้งหมดทั้งสิ้นนี้ ลวนไดรับจากพระมหากรุณาธิคุณแหงพระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัวที่ทรงแผพระ บารมี อัน ไพศาลมาถึงราษฎรหมูบ านห ว ยยาง ซึ่ งเหลาราษฎรหมูบ านห ว ยยางรูสึ ก สํา นึก ในพระมหา กรุณาธิคุณหาที่สุดหาประมาณมิได จึงไดแสดงออกซึ่งความจงรักภักดีดวยการจัดกิจกรรมเทิดพระเกียรติ ตางๆ หลายโครงการดังไดกลาวแลวนั้น. พระราชรัตนมงคล ผูเรียบเรียง
7 ความจําเปนในการพัฒนาปาชุมชน การพัฒนาปาชุมชน ไมไดหมายถึงการตัดไม ที่ขึ้นในปาชุมชน แตหมายถึง การตัดเถาวัลยที่ขึ้นปก คลุมตนไมในปาชุมชน จนไมสามารถหายใจไดสะดวก(การสังเคราะหแสง) ทําใหการเจริญเติบโตของ ตนไมหยุดชะงัก บางครั้งทําใหยอดตนไมหักเนื่องจากรับน้ําหนักไมไหว นอกจากนี้เถาวัลยที่ขึ้นปกคลุมยัง สงผลตอการงอกใหมของกลาไมในปาชุมชนอีกดวย ปาชุมชนในตําบลเหลาโพนคอหลายแหงก็ประสบปญหาเถาวัลยขึ้นปกคลุม เชน ปาชุมชนดอนหอ บานดงหมู 3 พื้นที่ 16 ไร ปาชุมชนปาชาหนองแคน พื้นที่ 44 ไร และปาชุมชนบานหวยยาง หมู 6 พื้นที่ 3 งาน ทําใหการเจริญเติบโตของตนไมหยุดชะงัก โดยเฉพาะปาชุมชนบานหวยยาง เปนปาสาธารณะ ที่ประ สบปญหานี้อยางหนัก จนแทบไมมีตนไมใหมเกิดขึ้น และที่มีอยูก็กําลังจะตายเนื่องจากมีเถาวัลยขึ้นปกคลุม จนแทบดูไมรูวาเปนตนอะไร การปลูกตนไมแซมก็สามารถทําไดเพียงรอบๆพื้นที่ปาที่ไมมีเถาวัลยขึ้นปก คลุมเทานั้น
ภาพกอนตัดเถาวัลย
ภาพขณะกําลังตัดเถาวัลย
การพัฒนาปาชุมชนโดยดําเนินการตัดเถาวัลยที่ขึ้นปกคลุมตนไม เปนสิ่งจําเปนอยางยิ่ง และคงไมเปน การทําลายความหลากหลายทางชีวภาพแตอยางใด เนื่องจากเถาวัลยที่ขึ้นปกคลุม มีเพียงไมกี่ชนิด เชน เครือ หัน เครือออน แตสรางความเสียหายตอพืชชนิดอื่นมากมายจนแทบไมมีความหลากหลายของปาอีกแลว องคการบริหารสวนตําบลเหลาโพนคอคอ ในฐานะที่เปนหนวยงานองคกรปกครองสวนทองถิ่นที่มี หนาที่ตองทําในเขตองคการบริหารสวนตําบล ตามพระราชบัญญัติสภาตําบล และองคการบริหารสวนตําบล พ.ศ.2537 (และที่แกไขเพิ่มเติมจนถึงฉบับที่ 5 พ.ศ. 2546) มาตรา 67(7) ในการคุมครอง ดูแล และ บํารุงรักษาทรัพยากร ธรรมชาติและสิ่งแวดลอม ซึ่งองคการบริหารสวนตําบลเหลาโพนคอ ไดดําเนิน
8 โครงการอยางตอเนื่องเปนประจําทุกป และในวันที่ 5 ธันวาคม 2554 ของ ปงบประมาณ 2555 นี้ เปนปที่ พระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัวเจริญพระชนมายุครบ 84 พรรษา องคการบริหารสวนตําบลเหลาโพนคอจึงได รวมกับ กรมทหารราบที่ 3 โรงเรียนบานหวยยาง และชาวบานหวยยาง หวยยางเหนือไดรวมกัน จัดกิจกรรม พัฒนาปาชุมชนโดยการตัดเถาวัลยที่ขึ้นปกคลุมปา เพื่อเปนการเทิดพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัว การดําเนินขององคการบริหารสวนตําบลเหลาโพนคอนี้สอดคลองกับงานวิจัยของ ดร. วัฒนา ศักดิ์ชู วงศ หัวหนาคณะนักวิจัยโครงการศึกษาผลกระทบการรุกรานของเถาวัลย ไดวิเคราะหวา การเปดสัมปทาน ปาไมในอดีตนัน้ เปนที่มาของการรุกรานจากเถาวัลยสารพัดชนิดที่ขึ้นมาทดแทนปาที่ถูกตัดไป เถาวัลยที่เขา มาครองพื้นที่สวนใหญเปนไมในตระกูลถั่ว เติบโตและขยายพันธุไดรวดเร็วโดยเฉพาะในหนาฝน ไดแก หนามหัน คัดเคาหมู เครือออน มากระทืบโรง เถาวัลยเปรียง กระดูกกบ แกวมือไว และสะแกวัลย จนใน ที่สุด เถาวัลยเหลานี้ก็สามารถเอาชนะปารุนสองที่เพิ่งฟนตัวหลังการเลิกสัมปทาน เมื่อตนไมในปาถูกเถา วัลยขึ้นปกคลุมเรือนยอด ถูกแยงน้ํา อาหาร และแสงสวาง ในที่สุดทําใหออนแอ ถูกทําลายดวยโรคและ แมลงศัตรูไดงายขึ้น รวมถึงเมื่อถูกโอบรัดมากๆ ก็ยืนตนตาย บางพื้นที่เกิดการปกคลุมของเถาวัลยอยางหนัก จนปายุบตัวลง ซึ่งเรียกตามภาษาชาวบานวา “ปาถลม” สรางความเสียหายตอทั้งแหลงอาหารและเสนทาง เดินของสัตวปาอยางมาก ดร. วัฒนา อธิบายดวยวา ในประเทศสหรัฐอเมริกาก็พบปญหาการบุกรุกของเถาวัลยปกคลุมตนไม ในปาธรรมชาติ โดยพบในปาทางตอนใตของประเทศ ซึ่งเกิดขึ้นในลักษณะเดียวกับอุทยานแหงชาติแกง กระจาน และการใชสารเคมีกําจัดไมสามารถทําไดแนนอน เพราะจะกระทบกับสิ่งมีชีวิตอื่นๆ ในธรรมชาติ อยางหลีกเลี่ยงไมได วิธีการที่ดีที่สุดในปจจุบันคือ การตัดทําลายโคนตนของเถาวัลยในระดับพื้นดิน เพื่อให เถาวัลยตายโดยไมตองขนยายซาก แตตองใชกําลังคนและงบประมาณเปนจํานวนมาก(คนจากhttp://www. greenworld .or.th/ greennewsclub/1100 เมื่อวันที่ 3 กุมภาพันธ 2555)
9 บทที่ 3 วิธีดําเนินการ วิธีดําเนินการ การดําเนินงานโครงการพัฒนาปาชุมชนและปลูกไผเทิดพระเกียรติ 84 พรรษา บรมราชา มีวิธีดําเนินการ ดังนี้ 1. กลุมเปาหมายและผูใหขอมูล 2. ขั้นตอนการดําเนินงาน 3. เครื่องมือที่ใชในการเก็บรวบรวมขอมูล 4. การเก็บรวบรวมขอมูล 5. การวิเคราะหขอมูล 6. การนําเสนอขอมูล 7. สถิติที่ใชในการวิเคราะหขอมูล 1. กลุมเปาหมายและผูใหขอมูล 1.1 ประชาชนบานหวยยางและหวยยางเหนือ 1.2 นักเรียนโรงเรียนบานหวยยาง 1.3 คณะครูโรงเรียนบานหวยยาง 1.4 สมาชิกสภาตําบลเหลาโพนคอ 1.5 คณะผูบริหารพนักงานองคการบริหารสวนตําบลเหลาโพนคอ 1.6 ทหารจากกรมทหารราบที่ 3 2. ขั้นตอนการดําเนินงาน 2.1 สํารวจสถานที่ในการดําเนินโครงการพัฒนาปาชุมชนและปลูกไผเทิดพระเกียรติ 84 พรรษา บรมราชา 2.2 จัดทําโครงการฯ 2.3 ประชุมวางแผนการจัดทําโครงการฯ 2.4 จัดทําคําสั่งมอบหมายผูรับผิดชอบในการดําเนินโครงการ ฯ 2.5 ดําเนินการจัดกิจกรรมพัฒนาปาชุมชนและปลูกไผเทิดพระเกียรติ 84 พรรษา บรมราชาในวันที่ 1 กุมภาพันธ 2555 2.6 จัดทําเครื่องมือประเมินโครงการ 2.7 การประเมินโครงการ
10 2.8 การรายงานผลการดําเนินโครงการ โครงการพัฒนาปาชุมชนและปลูกไผเทิดพระเกียรติ 84 พรรษาบรมราชา ใหแก คณะบริหาร สมาชิก ปลัดองคการบริหารสวนตําบล และหนวยงานที่ เกี่ยวของทราบ 3. เครื่องมือที่ใชในการรวบรวมขอมูล แบบสอบถาม 4. การเก็บรวบรวมขอมูล สอบถามผูทเี่ ขารวมกิจกรรมโครงการพัฒนาปาชุมชนและปลูกไผเทิดพระเกียรติ 84 พรรษาบรมราชา 5. การวิเคราะหขอมูล ทําการวิเคราะหขอมูลจากแบบสอบถามของผูเขารวมกิจกรรมโครงการพัฒนาปาชุมชนและปลูกไผ เทิดพระเกียรติ 84 พรรษาบรมราชา 6. การนําเสนอขอมูล การนําเสนอขอมูล เปนการเสนอในรูปความเรียง ประกอบรายละเอียดในตาราง 7. สถิติที่ใชในการวิเคราะหขอมูล 7.1 คาเฉลี่ย 7.2 คารอยละ
11 บทที่ 4 ผลการดําเนินงาน ผลการดําเนินการโครงการพัฒนาปาชุมชนและปลูกไผเทิดพระเกียรติ 84 พรรษา บรมราชา จาก การประเมินโดยใชแบบสอบถามความคิดเห็นของผูเขารวมกิจกรรม ปรากฏผลดังนี้ ตารางที่ 1 แสดงผลการสอบถามความคิดเห็นการจัดกิจกรรมโครงการพัฒนาปาชุมชนและปลูก ไผเทิดพระเกียรติ 84 พรรษาบรมราชา จํานวน 50 คน ระดับความคิดเห็น คะแนนที่ได
คิดเปน เฉลี่ย รอยละ
-
185
3.70 92.50
-
-
172
3.44 86.00
19
2
-
177
3.54 88.50
28
22
-
-
178
3.56
89.00
5.กิจกรรมตางๆทีด่ ําเนินการเหมาะสม
26
23
1
-
174
3.46
87.00
รวม
140
107
3
-
886
3.54
443.00
คิดเปนรอยละ
70.00 53.50 1.50
88.60
88.50 88.60
รายการ
4
3
2
1
1. บรรยากาศในการจัดกิจกรรมเหมาะสม
35
15
-
2. เวลาทีใ่ ชในการจัดกิจกรรมเหมาะสม
22
28
3. สถานที่ที่ใชในการจัดกิจกรรมเหมาะสม 29 4.ขั้นตอนในการจัดกิจกรรมเหมาะสม
จากตารางที่ 1 พบวา ผลการสอบถามความคิดเห็นของผูเขารวมกิจกรรมโครงการพัฒนาปาชุมชน และปลูกไผเทิดพระเกียรติ 84 พรรษา บรมราชา ไดคะแนน 886 คะแนน คิดเปนรอยละ 88.60 อยูในระดับดี
12 บทที่ 5 สรุปผล อภิปรายผล และขอเสนอแนะ สรุปผล การจัดทําโครงการพัฒนาปาชุมชนและปลูกไผเทิดพระเกียรติ 84 พรรษา บรมราชา จากการ ประเมินโดยใชแบบสอบถามความคิดเห็นของผูเขารวมกิจกรรม สรุปผลไดดังนี้ 1. แบบสอบถามความคิดเห็นการจัดทําโครงการพัฒนาปาชุมชนและปลูกไผเทิดพระเกียรติ 84 พรรษาบรมราชา จํานวน 50 คน 1.1 บรรยากาศในการจัดกิจกรรมเหมาะสม คะแนนเฉลี่ย 3.70 คิดเปนรอยละ 92.50 1.2 เวลาที่ใชในการจัดกิจกรรมเหมาะสม คะแนนเฉลี่ย 3.44 คิดเปนรอยละ 86.00 1.3 สถานที่ที่ใชในการจัดกิจกรรมเหมาะสม คะแนนเฉลี่ย 3.54 คิดเปนรอยละ 88.50 1.4 ขั้นตอนในการจัดกิจกรรมเหมาะสม คะแนนเฉลี่ย 3.56 คิดเปนรอยละ 89.00 1.5 กิจกรรมตางๆที่นํามาจัดเหมาะสม คะแนนเฉลี่ย 3.46 คิดเปนรอยละ 87.00 ภาพรวมจากการประเมินโดยใชแบบสอบถาม ความคิดเห็นการจัดกิจกรรมโครงการพัฒนาปา ชุมชนและปลูกไผเทิดพระเกียรติ 84 พรรษาบรมราชา คะแนนเฉลี่ย 3.54 คิดเปนรอยละ 88.50 อยูในระดับดี อภิปรายผล จากการจัดทําโครงการพัฒนาปาชุมชนและปลูกไผเทิดพระเกียรติ 84 พรรษา บรมราชา จากการ ประเมินการจัดกิจกรรมอยูในระดับดี ไดรับความรวมมือจากทุกฝาย ทั้งประชาชนบานหวยยางหวยยางเหนือ สมาชิกสภาองคการบริหารสวนตําบลเหลาโพนคอ ผูบริหาร พนักงานเจาหนาที่ องคการบริหารสวน ตําบลเหลาโพนคอ ทหารจากกรมทหารราบที่ 3 คณะครูนักเรียนจากโรงเรียนบานหวยยาง ทําใหการจัด กิจกรรมสําเร็จลุลวงไปดวยดี การจัดกิจกรรมพัฒนาปาชุมชน เปนการตัดเถาวัลยที่ขึ้นปกคลุมตนไมจนไม สามารถสังเคราะหแสงไดตามปกติ บางครั้งทําใหยอดไมหักโคนเนื่องจากทนรับน้ําหนักไมไหว นอกจากนี้ พบวาไมมกี ารงอกใหมของกลาไมเกิดขึ้นในบริเวณปาที่มีเถาวัลยขึ้นปกคลุม ถามีการพัฒนาปาชุมชน โดย การตัดเถาวัลย ที่ขึ้นปกคลุมปาจะทําใหตนไมสามารถสังเคราะหแสงได มีการเจริญเติบโตตามปกติ และการ งอกใหมของกลาไมจะมีอัตราที่เพิ่มขึ้น พรอมกันนี้การจัดกิจกรรมปลูกไผ บริเวณรอบหนองน้ําสาธารณะ หนองไผ จํานวน 345 ตน เพื่อเปนการปลูกทดแทนตนไผเดิมที่ตายไปตามอายุ เพิ่มพื้นที่สีเขียวใหกับชุมชน และเปนแหลงอาหารใหแกชมุ ชนที่อยูโดยรอบ
13 ขอเสนอแนะ 1. อยากใหมีการจัดกิจกรรมนี้ในพื้นที่สาธารณะอื่นๆ 2. อยากใหมีการจัดทําโครงการอยางตอเนื่อง 3. อยากใหมีการมอบหมายใหมีผูรับผิดชอบในการดูแลรักษาตนไผที่ปลูก 4. ควรใหมีการขยายผลโครงการไปยังที่สาธารณะอื่นๆในตําบล ประโยชนที่ไดรับ 1. ประชาชนไดแสดงออกซึ่งความจงรักภักดีและเปนการเทิดพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระ เจาอยูห ัวในวโรกาสเจริญพระชนมายุครบ 84 พรรษา ดวยการพัฒนาปาชุมชน ปลูกไผ และทํารั้ว รอบอาคารศูนยพัฒนาเด็กเล็กบานหวยยางเหนือ 2. สามารถเพิ่มพื้นที่สีเขียวในทองถิ่น เพิ่มแหลงอาหาร และความอุดมสมบูรณของปาชุมชนใน พื้นที่ 3. สรางจิตสํานึกที่ดีใหกับประชาชนในการอนุรักษทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดลอม
เอกสารอางอิง ยันตัดเถาวัลยในปาชวยตนไม . คนเมื่อ 4 กุมภาพันธ 2555 , จากhttp://www.asamedia.org.
ภาคผนวก
โครงการพัฒนาปาชุมชนและปลูกไผเทิดพระเกียรติ 84 พรรษา บรมราชา 1. หลักการและเหตุผล องคการบริหารสวนตําบลเหลาโพนคอ ในฐานะที่เปนหนวยงานองคกรปกครองสวนทองถิ่นที่มี หนาที่ตองทําในเขตองคการบริหารสวนตําบล ตามพระราชบัญญัติสภาตําบล และองคการบริหารสวนตําบล พ.ศ.2537 (และที่แกไขเพิ่มเติมจนถึงฉบับที่ 5 พ.ศ. 2546) มาตรา 67(7) ในการคุมครอง ดูแล และ บํารุงรัก ษาทรัพยากร ธรรมชาติและสิ่งแวดลอม ซึ่งองคก ารบริหารสว นตําบลเหลาโพนคอ ไดดําเนิน โครงการอยางตอเนื่องเปนประจําทุกป และในวันที่ 5 ธันวาคม 2554 ของ ปงบประมาณ 2555 นี้ เปนปที่ พระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัวเจริญพระชนมายุครบ 84 พรรษา องคการบริหารสวนตําบลเหลาโพนคอจึงได รวมกับ กรมทหารราบที่ 3 โรงเรียนบานหวยยาง และชาวบานหวยยาง หวยยางเหนือไดรวมกันจัดกิจกรรม เพื่อเปนการเทิดพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัว โดยกําหนดใหมีการจัดกิจกรรมปลูกไผบริเวณ โดยรอบหนองไผ ณ บานหว ยยางเหนือ หมู 9 เพื่อเปนการทดแทนตนไผเดิมที่ต ายไปตามอายุ และจัด กิจกรรมพัฒนาปาชุมชน โดยตัดเถาวัลย ในปาชุมชนบานหวยยาง หมู 6 เพื่อเปนการเพิ่มอากาศหายใจใหกับ ปาชุมชน เพิ่มอัตราการเจริญเติบโตของตนไม และเพิ่มกลาไมใหมากขึ้น ซึ่งเปนปาที่มีเถาวัลยขึ้นปกคลุม จนทําใหตนไมในปาไมเจริญเติบโตตามปกติ บางตนยืนตนตาย และยังสงผลใหการงอกใหมของตนกลา เกิดขึ้นไดนอย นอกจากนี้ยังไดรวมกันจัดทํารั้วโดยรอบอาคารศูนยพัฒนาเด็กเล็กบานหวยยางเหนือ ซึ่งพอ แม ผูปกครองของเด็กนักเรียน เปนผูนําวัสดุ อุปกรณในการทํารั้วมารวมสมทบในครั้งนี้ดวย 2.วัตถุประสงค 1. เพื่อใหประชาชนทุกหมู เหลา ไดรวมกันปลูกตนไผ พัฒนาปาชุมชนดวยการตัดเถาวัลย และ สรางรั้วรอบอาคารศูนยพัฒนาเด็กเล็กบานหวยยางเหนือเพื่อเทิดพระเกียรติเนื่องในวโรกาส เจริญพระชนมายุ ครบ 84 พรรษา 2. เพื่อสนองพระราชดําริพระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัวฯในการอนุรักษทรัพยากรธรรมชาติและ สิ่งแวดลอม 3. เพื่อรณรงคปลูกจิตสํานึกและสรางความตระหนักใหประชาชนทุกหมูเหลา ไดมีสวนรวมใน การฟน ฟู อนุรักษและบํารุงรักษาสิ่งแวดลอม
3. เปาหมาย 1. พัฒนาปาชุมชนดวยการตัดเถาวัลยที่ขึ้นปกคลุมปา พื้นที่ประมาณ 1 ไร 2. ปลูกไผบริเวณโดยรอบหนองไผ พื้นที่ประมาณ 19 ไร 3. ทํารั้วรอบอาคารศูนยพัฒนาเด็กเล็กบานหวยยางเหนือความยาว 120 เมตร 4. พื้นที่ดําเนินการ 1. ปาชุมชนบานหวยยาง หมู 6 2. หนองไผ และศูนยพัฒนาเด็กเล็กบานหวยยางเหนือ หมู 9 5.วิธีดําเนินการ 1. รวมกับกรมทหารราบที่ 3 สํารวจสถานที่ดําเนินการตามโครงการ 2. จัดทําโครงการเพื่อเสนอขออนุมัติดําเนินการตามโครงการ 3. ประชาสัมพันธโครงการผานผูใหญบานหวยยาง ทั้งสองหมู เพื่อใหประชาชนทัง้ สองหมูบาน เขา รวมพัฒนาปาชุมชน ปลูกไผและทํารั้วรอบอาคารศูนยพัฒนาเด็กเล็กบานหวยยางเหนือ 6. ระยะเวลาดําเนินการ 1 กุมภาพันธ พ.ศ.2555 7. งบประมาณ ปรากฏตามขอบัญญัติงบประมาณรายจายปงบประมาณ พ.ศ. 2555 ในแผนงานการเกษตร หมวดคา ตอบแทนใชสอยและวัสดุ เพื่อจายเปนคาใชจายตามโครงการเพิ่มอากาศหายใจใหกับปาชุมชน(พัฒนาปา ชุมชน) ตั้งจายจากเงินอุดหนุนทั่วไป ปรากฏในแผนงานการเกษตร รายละ เอียดคาใชจายมีดังนี้ 1. คาอาหารสําหรับผูมารวมกิจกรรมพัฒนาปาชุมชน ปลูกไผ ทํารั้ว จํานวน 150 คน ๆละ 50 บาท เปน เงิน 7,500 บาท 2. คาน้ําดื่ม น้ําแข็ง ขนม และวัสดุอื่นๆทีเ่ กี่ยวของ เปนเงิน 1,200 บาท 3. คาปายโครงการ
เปนเงิน 1,300 บาท รวม 10,000 บาท รวมเปนเงินทั้งสิ้น 10,000 บาท (-หนึ่งหมื่นบาทถวน-)
9. ผูรับผิดชอบโครงการ สํานักงานปลัด งานสงเสริมการเกษตร 10. ผลที่คาดวาจะไดรับ 1. ประชาชนไดแสดงออกซึ่งความจงรักภักดีและเปนการเทิดพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัวใน วโรกาสเจริญพระชนมายุครบ 84 พรรษา ดวยการพัฒนาปาชุมชน ปลูกไผ และทํารั้วรอบอาคารศูนย พัฒนาเด็กเล็กบานหวยยางเหนือ 2. สามารถเพิ่มพื้นที่สีเขียวในทองถิ่น เพิ่มแหลงอาหาร และความอุดมสมบูรณของปาชุมชนในพื้นที่ 3. สรางจิตสํานึกที่ดีใหกับประชาชนในการอนุรักษทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดลอม
กําหนดการ พิธีพัฒนาปาชุมชนและปลูกไผเทิดพระเกียรติ 84 พรรษา บรมราชา ณ หนองไผ บานหวยยางเหนือ ตําบลเหลาโพนคอ อําเภอโคกศรีสุพรรณ จังหวัดสกลนคร ในวันพุธที่ ๑ กุมภาพันธ ๒๕๕๕ ประธานในพิธี พันเอก สมชาติ แนนอุดร ผูบังคับการกรมทหารราบที่ ๓ ----------------------------------------เวลา ๑๐.๐๐ – ๑๐.๓๐ น. – นายอําเภอ , นายกองคการบริหารสวนตําบลเหลาโพนคอ ,กํานัน , ผูใหญบานประชาชนพรอมกันบริเวณพิธี เวลา ๑๐.๓๐ น.
– ประธาน พันเอก สมชาติ แนนอุดร ผูบังคับการกรมทหารราบที่ ๓ เดินทาง มาถึง บริเวณพิธ(ี เพลงมหาฤกษ) - ประธานเปดกรวยถวายราชสักการะพระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัวฯ(เพลง สรรเสริญพระบารมี) - นายอําเภอ/ ผูแทนกลาวตอนรับ พันเอก สมชาติ แนนอุดร ผูบังคับการกรม ทหารราบที่ ๓ - นายกองคการบริหารสวนตําบลเหลาโพนคอ กลาวรายงาน - ประธานกลาวเปดงานพรอมทั้งเชิญชวนผูมารวมงานปลูกไผ - เสร็จพิธี
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------การแตงกาย – เสื้อสีชมพู