Domingo
Enero
Domingo
Diciembre
Lunes
Lunes
Martes
Martes
Miércoles
ENERO
Miércoles
DICIEMBRE
Jueves
Jueves
Viernes
Viernes
Sábado
enero
Sábado
diciembre
Febrero Domingo
Lunes
Lunes
Noviembre Domingo
Martes
Martes
FEBRERO Miércoles
NOVIEMBRE Miércoles
Jueves
Jueves
Viernes
febrero Sábado
Sábado
noviembre Viernes
Domingo
Marzo Lunes
Martes
Miércoles
MARZO
Miércoles
Martes
Domingo
Lunes
OCTUBRE
Octubre
Jueves
Jueves
Viernes
Viernes
Sábado
marzo
Sábado
octubre
Abril Domingo
Lunes
Lunes
Septiembre Domingo
Martes
Martes
ABRIL Miércoles
SEPTIEMBRE Miércoles
Jueves
Jueves
Viernes
abril Sábado
Sábado
septiembre Viernes
Domingo
Mayo Lunes
Martes
Miércoles
MAYO
Miércoles
Martes
Domingo
Lunes
AGOSTO
Agosto
Jueves
Jueves
Viernes
Viernes
Sábado
mayo
Sábado
agosto
Junio Domingo
Julio Domingo
Lunes
Lunes
Martes
Martes
JUNIO Miércoles
JULIO Miércoles
Jueves
Jueves
Viernes
Viernes
junio Sábado
julio Sábado
Mi pequeño libro Se imprimió por encargo de la Secretaría de Educación Pública del Estado de Puebla en los talleres de Intelli Impresores, S.A. de C.V., con domicilio en Alemania 19-1, Col. Independencia, C.P. 03630 - México, D.F., en el mes de Octubre de 2016. El tiraje fue de 28,920 ejemplares.
Colofón Mi pequeño libro fue escrito por _________ _______________________________________, en la localidad de ______________________ _____________________________________, en el municipio de _________________________ _________________, del estado de Puebla. Se terminó de escribir el día ______________________________ del mes _____________________________ del año ______________________________. p. 20
Elabora la portadilla de tu libro
a b c ch d e f g h i j k l ll m n ñ o p q r rr s t u v w x y z p. 1
Mi pequeño libro Autor(a):
________________________________________________ Escribe aquí tu nombre Ilustraciones de: ________________________________________________ Escribe aquí el nombre de quien hizo los dibujos de tu libro, si tú los hiciste, pon tu nombre _______________________________________________, Escribe aquí el nombre de tu escuela ________________________________________________ Escribe aquí el nombre de tu localidad ________________________________________________ Escribe aquí la fecha
p. 2
Índice Mi localidad se llama: Trabalenguas Juegos de palabras Palabras y definiciones Otras definiciones Crea una historia ilustrada Adivinanzas Noticia periodística Mi noticia local Mi amigo Mi amiga Un adulto de mi familia Un niño o niña de mi familia Leamos fábulas ¡Yo sé escribir!
p.3 p.4 p.5 p.6 p.7 p.8 p.9 p.10 p.11 p.12 p.13 p.14 p.15 p.16 p.18 p. 19
Yo sé escribir!
a b c ch d e f g h i j k l ll m n ñ o p q r rr s t u v w x y z p. 18
Mi localidad se llama:
a b c ch d e f g h i j k l ll m n ñ o p q r rr s t u v w x y z p.3
Trabalenguas Luengas lenguas hacen falta para no trabalenguarse. El que no tenga una luenga
Díjole el perro prudente:
lengua bien podrá
- Dañoso es beber y andar:
trabalenguarse.
pero. ¿es sano el aguardar a que me claves el diente? ¡Oh qué docto perro viejo! Yo venero su sentir en eso de no seguir del enemigo en consejo.
a b c ch d e f g h i j k l ll m n ñ o p q r rr s t u v w x y z
p. 4
p. 17
Leamos fábulas
Juegos de palabras Yo loco, loco y ella loquita.
EL PERRO Y EL COCODRILO
Yo lo coloco y ella lo quita.
Fábula de Samaniego Mi madre estaba riendo. Bebiendo un perro en el Nilo
Mi madre está barriendo.
al mismo tiempo corría; -Bebe quieto, le decía un taimado cocodrilo.
p. 16
a b c ch d e f g h i j k l ll m n ñ o p q r rr s t u v w x y z p. 5
Palabras y definiciones
¿Qué significan las palabras? Lee y comenta las definiciones.
Un niño o niña de mi familia Escribe sobre un niño o niña de tu familia, puede ser tu hermana, tu primo o alguien más.
Mi
a b c ch d e f g h i j k l ll m n ñ o p q r rr s t u v w x y z p. 6
a b c ch d e f g h i j k l ll m n ñ o p q r rr s t u v w x y z p. 15
Un adulto de mi familia
Otras definiciones
Escribe sobre un adulto de tu familia, puede ser tu mamá, tu papá o alguien más.
Mi
a b c ch d e f g h i j k l ll m n ñ o p q r rr s t u v w x y z
p. 14
p. 7
Crea una historia ilustrada
Mi amiga Mi amiga se llama y es una niña . La última vez que nos vimos jugamos con . También jugamos . Yo quiero a mi amiga porque
a b c ch d e f g h i j k l ll m n ñ o p q r rr s t u v w x y z
p. 8
.
a b c ch d e f g h i j k l ll m n ñ o p q r rr s t u v w x y z p. 13
Adivinanzas
Mi amigo
Blanco fue mi nacimiento,
y vive
de mi casa.
Cuando estamos juntos lo que nos gusta hacer es
,
colorado mi vivir, y negro me estoy volviendo cuando me toca morir. EL HIGO
Mi amigo se llama
y . Yo quiero a mi amigo
porque
. a b c ch d e f g h i j k l ll m n Ăą o p q r rr s t u v w x y z
p. 12
a b c ch d e f g h i j k l ll m n Ăą o p q r rr s t u v w x y z p. 9
Noticia periodística
Mi noticia local
La voz del pueblo 20 AÑOS DE ACTIVIDAD DEL POPOCATÉPETL Puebla, Pue., 8 de febrero de 2015. Alejandra Pérez Gómez. Después de 70 años de calma, el volcán Popocatépetl cumplió 20 años de actividad eruptiva el pasado 21 de diciembre. El Popocatépetl, que en náhuatl significa Cerro que humea, es el segundo volcán más alto de México, con 5,452 metros sobre el nivel del mar.
diciembre del mismo año, que los poblanos encontramos el Valle de Puebla cubierto de ceniza y polvo. Hubo alarma, pánico e incluso evacuaciones de poblaciones aledañas al volcán.
Durante estos 20 años el volcán ha arrojado ceniza en muchas ocasiones, y aunque ésta no es tóxica, puede ocasionar males En julio de 1994 comenzó respiratorios. Pero también a lanzar fuertes fumarolas, puede aprovecharse, pero fue casi seis principalmente en la meses después, en la industria de la construcción madrugada del 21 de para fabricar cemento.
p. 10
a b c ch d e f g h i j k l ll m n ñ o p q r rr s t u v w x y z p. 11
Mi libro bilingüe Coordinadores: Alma Cecilia Carrasco Altamirano, Sebastián Gatti y Verónica Macías Andere Mi papá No tataj Relato oral: Felipe Juárez Versión: Luz María Chapela Traducción al mixteco: Juan Julián Caballero Traducción al náhuatl: Roberto Sandoval Hernández Ilustraciones: María Murrieta ¿Qué son las moléculas? ¿Toni in moléculas? Texto: Belinka González Ilustraciones: Adolfo de Unanue Tiscareño Traducción al náhuatl: Noé Diego Tecuaco Revisión y cuidado de la edición Verónica Macías Andere y Sebastián Gatti Dirección de arte, diseño de portada, diseño y formación editorial, diagramación y diseño de gráficos: 2think Design Studio, César Arminio López Velarde, Sara Kent Carrasco
©D.R. Secretaría de Educación Pública del Estado de Puebla, 2016 Av. Jesús Reyes Heroles s/n. Colonia Nueva Aurora, Puebla, Pue. CP 72070 juridico.sep.puebla@gmail.com 2ª edición, 2016 Impreso en México En cumplimiento de la Convención para la eliminación de todas las formas de discriminación contra la mujer (CEDAW, en inglés) aprobada por la Asamblea General de las Naciones Unidas en diciembre de 1979, y que México ratificó el 15 de marzo de 2002, en estos materiales educativos se utiliza indistintamente cualquiera de los géneros para la apelación del maestro, de la maestra, de la niña, del niño, sean éstos utilizados en plural o singular.
Mi papá Relato oral de Felipe Juárez Versión de Luz María Chapela Traducción al náhuatl de Roberto Sandoval Hernández
No tataj In sanilj tetapouij Felipe Juárez Versión de Luz María Chapela Traducción de Roberto Sandoval Hernández
Docentes: se autoriza la reproducción de todo el material contenido única y exclusivamente para fines educativos, incluyendo la descarga y su almacenamiento temporal; ya sea por medios mecánicos, en fotocopia o en forma digital; siempre que se realice sin ánimo de lucro directo o indirecto; se respete la integridad de la obra y se cite la fuente. Toda persona moral, editorial, empresa, organización y en general cualquier institución pública o privada, nacional o extranjera, que esté interesada en editar, imprimir y/o publicar total o parcialmente la obra, incluyendo su reproducción, almacenamiento, transformación, traducción, compilación, distribución y/o comunicación pública, independientemente del medio o forma empleado, deberá obtener autorización expresa y por escrito de la Secretaría de Educación Pública del Estado de Puebla, aun cuando no se persigan fines de lucro.
2
¿tikita iksa ihkuak tik nakasika yeyewalowa se kuetax lometa tein at kipia in ehekat ihkuak tik tentapowa in at tsomoyoni oso mo chamolketsa?
Mi papá me enseñó a redactar.
Tein chiwi ihkuak tik nakasika tsetselowa, kisa iwan nochi iin at. Wan komo amo tik pia nehmachpialis in moleculas welis kitopewaske in kuetax telsenka chikawak wan kieliwis ten tapos.
De él aprendí, aunque él no sabía leer ni escribir. Ya hace mucho tiempo de eso, fue allá por los años cuarenta. Él era responsable de la comunidad y tenía el empeño de hacer una cooperativa de transporte para llevar a la ciudad de Oaxaca nuestros productos. Por entonces viajábamos a pie a Oaxaca, en viajes de dos días: salir, descargar, regresar… Así nomás, ligerito, sin detenerse. A mi papá se le antojaba mucho tener algún transporte para todos, algún transporte cooperativo.
3
28 Ilustración: Adolfo de Unanue Tiscareño
¿Te has fijado que cuando meneas una botella de refresco con gas, al abrirla, el refresco sale disparado? Lo que ocurre es que al agitarlo las moléculas del gas, que antes estaban tranquilas, empiezan a moverse tanto que ya no caben en la botella y en cuanto pueden, salen con todo y refresco. Si no tienes cuidado, las moléculas pueden empujar las paredes de la botella tan fuerte que ¡hasta pueden botar la corcholata!
No tataj nech nextilij maj nitajkuilo: Yej nech machtij, maski yej amo uel taixpouaya uan amo uel tajkuilouya. Ne uejkau neuin omepoual xiujmej. Yej katka taixekanke ne toxolal uan kinekia kichiuas se nechikolis iak teposnejnemilis. Uan ika tikuikaskej ne xolal Oaxaca totanamak. Yon ijuak ometonal tinejnemiaj uan tiasiaj Oaxaca: tikisayaj, tatemouiaya, timokepayaj… Ijkon amo timoketsayaj tepitsi. No tataj kitelnekia kipias teijsa tepos tein tech uikas tinochij, teijsa maj tosenaxka.
27
4
Para eso me necesitaba a mí; para que yo le escribiera los montones de cartas y de oficios y de papeles que se necesitaban para conseguir lo que tanto quería.
Nochime in ehekame keme in pokat, in ehekat tein tik ihiyotia, tein mokui itech in koyotikota, o tein ki posontia in kuetax tein kinamaka ohti, in tataman ame kemeh yekat oso istak kokowat wan in tein takuawak keme in teskasekti, oso in kouixsowal kampa se tahkuilowa oso se takua, chihchiutoke ika moléculas , tein tepitsi motamantilia ika tein takuawak wan atik wan ehekat yetok itech in wehkatilis ika in moléculas itech tein teisa takuawak achkapa yetoke in moléculas, itech tein atik wan kipia ehekak yetok tepitsin wehka.
Y para que le leyera los comunicados de respuestas que de vez en cuando llegaban. Yo tenía ocho años y mi papá me decía: -Léeme aquí, con cuidado. Y mientras él escuchaba y yo leía, se hacía como un silencio, porque él miraba lejos… casi ni respiraba.
5
26
Todos los gases (como el vapor de agua, el aire que respiramos, el que se usa en las estufas o el que infla los globos que venden en la calle), los líquidos (como el agua o la leche) y los sólidos (como el hielo o la mesa), están hechos de moléculas. La diferencia entre los líquidos, los sólidos y los gases está en la distancia que hay entre sus moléculas: en los sólidos están muy juntas, en los líquidos no tanto y en los gases están muy separadas.
Nompaya nej nech kuia; kinekia maj nej nikijkuilo nochi yon telmiak amaixmej uan nochi yon amamej tein monekia uan ika kipiaskia yon tein kitelnekia. Uan maj nik ixpouili nochi yon amaixmej tein kinankiliayaj iksa keman ejkoyaj. Nej nikpiaya chikueyi xiuit uan no tataj nech iluiya: -Nech ixpouili nikaj yolik kualtsin. Uan yej takakia uan nej nitaixpouaya, tatamatiyaya, yej tel uejka tachiaya… majya kan mijyotiaya
25
6
De repente, me detenía y me decía muy serio: -¡No relaciona! ¡Esa palabra no relaciona! Entonces nos íbamos al diccionario y eso era buscar y buscar palabras yo leyendo y él, callado, mirando lejos…
Ihkuak in at mimilowi wan achkapa yetoke kemeh se teskaolol itech se kuetaxtapalkat, ihkuak totoniah in itamachilis tein motokaytia moleculas , pewa moloni wan moyeyewalowa okachi ihsiuka. Ihkuak in at tel senka moloni in moléculas tel senka kipia chikawalis cholowa wan mo wehka talia ke oksekin ihkuak yini mochiwa in pokti: ihkuak kichiwa kistewa kemeheskia se tatotopon wan mo tehteloti itech in kuetax ailo, wan kinaltopewa kalankopa, ihkuak okachi miak in moleculas mokahka, kitohtopewa in kuetax tein moihiyotia wan kichiwa mah okachi posoni.
Hasta que de repente decía: -¡Ésa! ¡Ésa sí relaciona! Y componíamos el escrito y lo leíamos otra vez. Y sí: mi papá tenía razón, porque entonces sonaba más bonito, más ligerito, más como arroyito. ¡Y el gusto que nos daba!
7
24
Cuando el agua es líquida las moléculas están más o menos juntas como un montón de canicas en una cubeta; al calentarse, sus partículas (las moléculas) empiezan a moverse mucho; mientras más se calienta el agua, más rápido se mueven. Una vez que el agua empieza a hervir, las moléculas tienen tanta velocidad, que empiezan a escaparse y alejarse de las demás (formando así el vapor de agua); cuando lo hacen, salen disparadas y chocan contra el plástico, empujándolo hacia fuera. Entre más moléculas sueltas haya, más empujarán al globo, haciendo que se infle más y más.
Sepasa, nech takotonaltiaya uan nech iluia: -¡Amo kinamiki! ¡yon tajtol amo kinamiki! Kemaj tikuiaj se amaix kampa ijkuiliujtokej tajtolmej uan yon katka tiktemoskej uan tik temoskej tajtolmej nej nitaixpouaya uan yej, tentsaktok, uejka tachixtok… Kemaj sepasa kijtouaya: - ¡Yoni! ¡yejua yoni kinamiki! Uan kemaj tikektaliayaj yon tajkuilol uan kemaj sepa tikixpouayaj. Uan ijko: notataj neli tein kijtouaya, kachi kualtsin mokakia, majya yon ameyaltsi. ¡Uan neli timouelitayaj!
23
8
Komohkoni tewatsi iksa tikita in at tein chahchalani, tein wehweyi mo pisilowa okachi mas tsikitsitsi wan amo welis se kiitaok wan komo weliskia se kiixtapanas amo tik piaskiaok at. In at tein semi tsikitsitsi yeha motokaytiah moléculas. Ya luego me decía: -Escucha. Y me dictaba palabras, despacito, para que yo las agarrara. Yo le escribía lo mejor que podía y, luego, él me decía: -Ahora léeme lo que pusimos. Otra vez se sentía el silencio y mi papá miraba lejos y escuchaba…
9
22
Si te has fijado, te habrás dado cuenta de que el agua se rompe en gotas; las gotas grandes se pueden romper en varias pequeñas, y las pequeñas en otras más chiquitas y así, hasta obtener gotitas que ya no podemos ver; pues llega un momento en el que son tan chiquititas que si las partimos más ya no tendríamos agua. A las “gotitas” de agua más pequeñas que podemos tener, se les llama moléculas.
Satepa yej nech iluiaya: -Xikaki Uan nech iluiyan tajtolmej, yoliktsi, kemej kuali nikinkitskis. Nej nikinijkuilouaya kemej kachi kuali niuelia uan, satepaj, yej nech iluiya: - Ekintsi xinech ixpouili tein tiktalijke. Sepa sentaseuia uan yon no tataj sepa tachiaya uejka uan takakia.
21
10
¿Toni moneki mochiwas ? Xik tekili se tepitsin at in tapalkat mah sayo tami itahkokopa, satepan xik ilwi se weyi tokniu mah mits palewi xiktentalilika in kuetax ailo itech iteno in tapalkat, xiktikopanketsa in tapalkat. Así seguíamos atentos, para que no se fueran a quedar ahí las palabras que no relacionaban. Ya luego, cuando terminábamos, leíamos todo. Y como entonces sí le gustaba a mi papá, me decía: -Que se lo lleven a Oaxaca en el viaje del viernes (o del lunes, o cuando hubiera viaje). Y lo mandábamos y nos quedábamos contentos; yo, porque sentía que estaba aprendiendo palabras, relaciones y modos de escribir, y él, porque le sonaban bonitas sus palabras y –sobre todo- por la esperanza.
11
Xik nehmachpia mah amo chichinowi in kuetax (wan no ihkoni namehan amo kan n amo chichinohti) xik chiakan mah kuali totoniah in at. ¿Toni ti molwiah ke chiwiti? ¿Keyeh ti molwia ke chiwiti yoni? Axa iksa tikitani ke in at ihkuak totonia kisa pokti, ihkuak yini chiwi mohihtowa ke in at moloni wan popoka. In pokti kichiwa ke in kuetax ailo mah mo ihiyoti wan posoni.
20
¿Qué hacer? Sirve un poco de agua en la olla (que se llene un poco menos de la mitad). Luego, pídele a un adulto que te ayude a poner la bolsa en la boca de la olla, usando la liga para amarrarla bien. Pongan la olla sobre la estufa o el anafre, con cuidado de que el plástico no se vaya a quemar (¡ni ustedes tampoco!). Esperen un rato a que el agua esté bien caliente. ¿Qué crees que vaya a pasar? ¿Por qué ocurre eso? Tal vez hayas visto que cuando el agua se calienta sale algo como humito de ella. Cuando esto pasa se dice que el agua hierve y se evapora. Este humo, que se llama vapor, es lo que hace que la bolsa o el plástico se inflen, pero ¿qué es el vapor?
19
Ijkui tikakiaj nochi, amokan tech panauijti se tajtol tein amo kinamikia. Satepaj, keman timatamiajya, tikixpouayaj nochi. Uan kemej ijuak kiuelitayaya no tataj, nech iluiya. - Maj kiuikaka Oaxaca keman yaske viernes (komamo lunes, keman sepa yaskej). Kemaj tiktitaniajya uan timokauyaj timouelitistokej; nej nikmatia keniuelia yankuik tajtolmej, keniuj kuali mokakij uan keniuj se tajkuiloua uan yej kiuelkakia itajtol uan onkak toni se kineltokas.
12
¿Toni in moléculas?
Dutu ndi’u (in) Relato oral de Felipe Juárez Versión de Luz María Chapela Traducción de Juan Julián Caballero Kuenda ku nanduku ña’ai. Kuenda ye miñii kachi ndi’u nchaa nditu’u tutu ndanee tnu’un ye nkachi nu naa miñii. Dujan tun chin kuenda ye kachi ndi’u nchaa tnu’un ye ndee ndio kava. Iyo tnu’un ye dio chiuiini kaa ndi’u, una du’a kuiya ndi’u nu nkachi dutuin: -Kachi ka’a te dio kada kuendaun. Nkee ne ñunu do’o dutuin, nke nañ nkuu yu’ui, atuunka nga’ai. Ndendiajan nde’ei ye ndajani d k nu nankuu ye’e y i v i ka’a. Iyo tnu’un ye atuunka ndadita tachii nukoo. Yina’an nkuu iña iyo tnu’un, nkuuuyu yatni uni diko kuiya ra’in. Divi dutu ndi’u nkane’en tniñuse ñundekuse nuu ñuu nke dadujan nu ndakundeese kuenda ye ndukuse nukee yivi ñuuse kane’ein ye naa dikoi jiin-i nuu ya’vi Nunduve. Dadujan nkuu nu je’enka guito nkayuin, je’enka guito nkachiin inta’aen tutua.
13
(tik ixmaktoke in taltikpak ika nehin tamachilis: onkak seki tein weli se kiita, se kikaki, wan ika se tepitsin taixehekolis welis se kimati in teisa ke onkake) Mah tik ehekokan in se taixehekopehpenalis. Te in mokuis - Se tapalkak tein ten tsikitsi - Se kuetax ailo tein tsikilitsimeh, mah welis tik ten talilis itech iteno in tapalkat. - Se kuetz tein motitilana tein kualtias ika se ki ten ilpis in tapalkat. - Se tikota tein ika xota at oso se tepos , moneki mah ki xotalti se weyi tokniu - At.
18
¿Qué son las moléculas? Todos conocemos el mundo que nos rodea a través de los sentidos: hay cosas que podemos ver, oír, oler, sentir o probar; pero, hay otras que nuestros sentidos no son capaces de distinguir, aunque con un poco de ingenio y atención podemos saber que existen. Intentemos el siguiente experimento. Necesitaremos: - Una olla con boca pequeña. - Una bolsa o un pedazo de plástico chicos, pero que puedas poner alrededor de la boca de la olla. - Una liga para amarrar muy bien la bolsa, o el pedazo de plástico, alrededor de la boca de la olla. - Una estufa (o anafre) y un adulto que la prenda. - Agua.
17
Te va’a nkachi dutu ndi’u, vetuni tnu’un nga’ai ye vi vii nkuu yu’uen nkacheen tutu ka’a nu tanee va’aen tnu’van nuu. Te dio yina’an nkuu iña katuu tnu’un, nde nañikanken ñu’ven ichi ñe’en Nunduve, in uu yu nduu nkinaae ñu’ven ichi ñee ndidoe na ne’en ñee nke ndiokavae. Nkuva’a iñi dutuin nu va va’a nkachi ndi’u tutu, nu ya yachi nkachiin. Dujan tunii chin meni ye tniñu kuenda yivi miñi dutu ndi’u kada, kuenda ku nkee dikiime ndukume nukee yivia akaka ye’enka intna’an. Dujan tunii chin divini tuku dutuin nkachi tnuúme nuui nu nakaden nke kuu tanee tnu’un ka’a nu tutu. Kodio akuu kachiii, akuu ka’yui nu tutu, te dio yivia nkachi nda’vi nke nkee vaa diki ndi’u.
14
Dujan tunii chin nkuvii iñi ndoo. Va va’a ndatnichien tnu’un, nadujan te akivi va’a nchaa tnu’un nga’aen ndekuen ye’e yivi ka’a. Nu nchaa tnu’un ka’a ndateku dutuin nañii nukoo chin, kodio nde ndiajan nde’ei te dio ndii u’u do’ome chin nchaa nudo’o. Nu yijunka tundi’u amiñii ndo ndoo jiiin kachiin tutu ka’a nuume chin ndio kavame nde’eme nuui nke nkachise ra’a:
¿Qué son las moléculas? ¿Toni in moléculas? Texto de Belinka González Fernández Traducción al náhuatl de Noé Diego Tecuaco
-Adio nkachi va’a un, adio yitna’an tnu’van nkachiun. Dadujan nu nandukuin ndi’i dutuin tutu ja’nu nuyi’i nchaa tnu’un nke dadujan nu ndake’e nkachin tnu’un ndanee nuu tutua nke nañii nukoose, nkida’vi iñise nde’ese jue’en ye’e yivi. Atuu ne’en do’o tuen ten ve veji nu nga’an va’aen nke nkach: -Iña ye nketna’an va’a tnu’un.
15 Diseño e ilustración: María Murrieta
16
Mi librito de divertimentos Se imprimió por encargo de la Secretaría de Educación Pública del Estado de Puebla en los talleres de Intelli Impresores, S.A. de C.V., con domicilio en Alemania 19-1, Col. Independencia, C.P. 03630 - México, D.F., en el mes de octubre de 2016. p. 20
El tiraje fue de 28,920 ejemplares
Elabora la portadilla de tu libro
p. 1
Mi librito de divertimentos
Autores Alma Cecilia Carrasco Altamirano Daniela Cordero Reyes Marcela Chacón Ruiz Sebastián Gatti Blanca Estela Hernández Cervantes Guadalupe López Hernández Verónica Macías Andere Noemí Ramírez García
Todo lo que es naranja
Dirección del proyecto Alma Cecilia Carrasco Altamirano Revisión y cuidado de la edición Verónica Macías Andere y Sebastián Gatti Dirección de arte, diseño de portada, diseño y formación editorial, diagramación y diseño de gráficos: 2think Design Studio, César Arminio López Velarde, Sara Kent Carrasco
©D.R. Secretaría de Educación Pública del Estado de Puebla, 2016 Av. Jesús Reyes Heroles s/n. Colonia Nueva Aurora, Puebla, Pue. CP 72070 juridico.sep.puebla@gmail.com 2ª edición, 2016 Impreso en México En cumplimiento de la Convención para la eliminación de todas las formas de discriminación contra la mujer (CEDAW, en inglés) aprobada por la Asamblea General de las Naciones Unidas en diciembre de 1979, y que México ratificó el 15 de marzo de 2002, en estos materiales educativos se utiliza indistintamente cualquiera de los géneros para la apelación del maestro, de la maestra, de la niña, del niño, sean éstos utilizados en plural o singular.
Todo lo que es azul
Docentes: se autoriza la reproducción de todo el material contenido única y exclusivamente para fines educativos, incluyendo la descarga y su almacenamiento temporal; ya sea por medios mecánicos, en fotocopia o en forma digital; siempre que se realice sin ánimo de lucro directo o indirecto; se respete la integridad de la obra y se cite la fuente. Toda persona moral, editorial, empresa, organización y en general cualquier institución pública o privada, nacional o extranjera, que esté interesada en editar, imprimir y/o publicar total o parcialmente la obra, incluyendo su reproducción, almacenamiento, transformación, traducción, compilación, distribución y/o comunicación pública, independientemente del medio o forma empleado, deberá obtener autorización expresa y por escrito de la Secretaría de Educación Pública del Estado de Puebla, aun cuando no se persigan fines de lucro.
p. 2
a b c ch d e f g h i j k l ll m n ñ o p q r rr s t u v w x y z p.19
Basta de Colores
Escribe en las líneas lo que se te pide.
Todo lo que es verde
Todo lo que es amarillo
Índice Un tren cargado de juguetes Adivina el texto Traba la traba trabada Tripas de gato Crucigrama de animales Adivina el mensaje Un burro cargado de futas Palabras con animales ¿Qué le dijo? Más tripas de gato Objetos fantásticos Basta de colores
p. 4 p. 5 p. 6 p. 8 p. 9 p. 10 p. 11 p. 12 p. 14 p. 15 p. 16 p. 18
a b c ch d e f g h i j k l ll m n ñ o p q r rr s t u v w x y z
p.18
p. 3
Un tren cargado de juguetes
Escribe nombres de juguetes en cada vagĂłn del tren.
a b c ch d e f g h i j k l ll m n Ăą o p q r rr s t u v w x y z
p. 4
p. 17
Objetos fantásticos Agrega en cada dibujo un elemento extraño, como en el ejemplo. ¿Qué nombre le pondrías?
Adivina el texto
A l__s j__ra__ __s __ust__ e__ta__
l__s
j__nt__ __.
Cuernopato
p. 16
a b c ch d e f g h i j k l ll m n ñ o p q r rr s t u v w x y z p. 5
Traba la traba trabada ¿Puedes leer los siguientes textos en voz alta?
• Gato llamativo y marrullero llega a llorar
Más tripas de gato Encuentra las palabras que tienen las mismas letras y únelas con una línea.
y a aullar bajo la llovizna. • Una tortuga tartamuda y tuerta tropieza
aires
con la tuerca tras la puerta. • La liebre, el loro y la libélula de Lara lloran sobre un libro.
notar
sala rata
odio orar raro
alas
oído
ratón
atar
saco
sería sanar
sacude salta ocas ranas
p. 6
atlas
educas
a b c ch d e f g h i j k l ll m n ñ o p q r rr s t u v w x y z p. 15
¿Qué le dijo? —¿Qué le dijo un árbol a otro árbol? —Nos han dejado plantados. —¿Qué le dijo el café al azúcar? —Sin ti mi vida es amarga. —¿Qué le dijo un gusano a otro gusano? —Vamos a dar una vuelta a la manzana. —¿Qué le dijo un 0 a otro 0? —No somos nada. —¿Qué le dijo una iguana a otra iguana? —Somos iguanitas.
•Las reses rumiantes rápidamente remaban a la orilla del ruidoso río. • Mi caballo en el valle paso a paso pisa paja, paso a paso paja pisa en el valle mi caballo. • Corre con correa el perro de Corcuera por la acera.
—¿Qué le dijo el lápiz al sacapuntas? —Esta relación está acabando conmigo. —¿Qué le dijo un pato a otro pato cuando estaban compitiendo en una carrera? —Estamos empatados. p. 14
p. 7
Tripas de gato Encuentra las palabras que tienen las mismas letras y únelas con una línea.
carro
tenle
arroz mago
pato
corra
zorra topa
lente goma
japonés amor
esponja mora jamón aparta
gato atrapa toga monja
a b c ch d e f g h i j k l ll m n ñ o p q r rr s t u v w x y z
p. 8
a b c ch d e f g h i j k l ll m n ñ o p q r rr s t u v w x y z p. 13
Palabras con animales Completa las palabras usando el nombre de los animales que aparecen a un lado.
Crucigrama de animales Escribe los siguientes nombres de animales en el lugar que corresponde: TIGRE
SALAMANDRA
GUSANO
HURÓN
TORTUGA
C
S
L
H
A R
ELEFANTE CALAMAR
COCODRILO T M
F
N
OSO R
R T
C
G
O
O
a b c ch d e f g h i j k l ll m n ñ o p q r rr s t u v w x y z
p. 12
a b c ch d e f g h i j k l ll m n ñ o p q r rr s t u v w x y z p. 9
Adivina el mensaje
E__
l__Ăł__ s__
Escribe nombres de frutas dentro del burro.
sab __re__
co __i__ a.
a b c ch d e f g h i j k l ll m n Ăą o p q r rr s t u v w x y z
p. 10
Un burro cargado de frutas
a b c ch d e f g h i j k l ll m n Ăą o p q r rr s t u v w x y z p. 11