WALKABLE CITY เมื่อกรุงเทพฯ ออกเดิน

WALKABLE CITY คำนิ​ิยม

01

วิสยั ทัศันิ์ของ กุทม. ทีเ� ราต่ัง� เปิ้าไว้คอ่ เราอยากุให้กุรุงเทพฯ เปิ็นิเม่องนิ่าอย้ส่ ำหรับทุกุคนิโดิยมีกุาร กุำหนิดิกุรอบนิโยบาย 9 ดิ้านิ 9 ดิี ที�จะเปิ็นิต่ัวขับเคล่�อนิวิสัยทัศันิ์นิี� ซึ่​่�งจะเห็นิไดิ้ว่า กุรอบนิโยบาย ทั�ง 9 ดิ้านิ เกุี�ยวข้องกุับกุารเปิ็นิเม่อง “เดิ​ินิไดิ้ เดิ​ินิดิี” อย่างนิ้อย 7 ดิ้านิ ซึ่​่�งเปิ็นิทั�งเหตุ่และผู้ลของ กุาร “เดิ​ินิไดิ้ เดิ​ินิดิี” ในิส่วนิของเหตุ่นินิ�ั ถ้าเม่องจะเดิ​ินิไดิ้เดิ​ินิดิีนินิ�ั เม่องนิันิ� ต่้องมี “สิง� แวดิล้อมดิี” ไม่มมี ลพิษั อากุาศัดิี มีต่นิ้ ไม้ให้รม่ เงา เม่องนิันิ� ต่้อง “ปิลอดิภิัยดิี” มีแสงสว่าง ทางเท้าเดิ​ินิไดิ้สะดิวกุ เรียบ ไม่มอี ปิุ สรรค ทางม้าลายศั​ักุดิ​ิ�สิทธิ​ิ� คนิขับรถเคารพสิทธิ​ิ�คนิเดิ​ินิถนินิ เม่องนิั�นิต่้องมีกุาร “บริหารจัดิกุารดิี” มีกุฎ ระเบียบที�บังคับใช้กุฎหมายที�เหมาะสม มีกุารสร้างจิต่สำนิ่กุ เม่องต่้องมี “โครงสร้างดิี” ฟุ​ุต่บาท ทางเท้าเรียบ มีทางลาดิสำหรับ wheelchair ในิส่วนิของผู้ลนิันิ� ถ้าเม่องเดิ​ินิไดิ้ เดิ​ินิดิี เม่องจะมี “เศัรษัฐกุิจดิี” เพราะคนิจะจับจ่ายใช้สอยกุับ ร้านิค้าขายในิชุมชนิไดิ้มากุข่นิ� คนิในิเม่องจะมี “สุขภิาพดิี” เพราะไดิ้ออกุกุำลังกุายในิกุารเดิ​ินิทาง เม่อง จะมี “สิง� แวดิล้อมดิี” เพราะกุารเดิ​ินิเปิ็นิกุารเดิ​ินิทางทีเ� ปิ็นิมิต่รกุับสิง� แวดิล้อม เม่องจะมี “กุารเดิ​ินิทางดิี” เพราะจะทำให้กุารเดิ​ินิทางในิช่วง last-mile สะดิวกุและครอบคลุมพ่�นิที�ไดิ้เปิ็นิจำนิวนิมากุ โดิยไม่ เสียค่าใช้จ่าย ดิังนิันิ� จะเห็นิไดิ้วา่ กุารทำให้เม่อง “เดิ​ินิไดิ้ เดิ​ินิดิี” นิันิ� เปิ็นิสิง� สำคัญมากุต่​่อกุารพัฒนิาให้เม่องเปิ็นิ เม่องทีนิ� า่ อย้่ และถ้าพ้ดิถ่งเม่อง “เดิ​ินิไดิ้ เดิ​ินิดิี” สำหรับเม่องไทยแล้ว เรากุ็จะต่้องนิ่กุถ่งอาจารย์แดิง (ผู้ศั.ดิร.นิ​ิรมล เสรีสกุ​ุล) และทีมงานิของศั้นิย์ออกุแบบและพัฒนิาเม่อง (UDDC) ที�ไดิ้ทำงานิวิจัย ดิ้านิกุารเดิ​ินิในิเม่องมาอย่างต่​่อเนิ่�อง ต่้องขอบพระคุณ์อาจารย์แดิงและทีมงานิที�ไดิ้ทำหนิังส่อดิีๆ ทีม� คี วามสำคัญต่​่อเม่องเล่มนิีอ� อกุมา ผู้มเช่อ� ว่า เราสามารถร่วมม่อกุันิทำให้กุรุงเทพฯเปิ็นิมหานิครทีเ� ดิ​ินิไดิ้ เดิ​ินิดิี ไดิ้ และหนิังส่อเล่มนิีจ� ะมี ส่วนิสำคัญในิกุารปิ้พนิ่� ฐานิ เสนิอแนิวทาง ให้รายละเอียดิและช่วยให้บางกุอกุออกุเดิ​ินิไดิ้อย่างเข้มแข็ง ต่​่อไปิครับ รุองศัาสติรุาจารุย์ ดิรุ. ชัชชาติ​ิ สิทธิ​ิพันธิุ์ ผู้​้�ว่​่าราชการกรุงเทพมหานคร

02

เมื่​่�อกรุ​ุงเทพฯ ออกเดิ​ิน สำหรับคนิทีอ� ย้กุ่ รุงเทพมหานิครมาต่ลอดิชีวต่ิ ต่ัง� แต่​่กุรุงเทพฯ ยังเปิ็นิจังหวัดิพระนิคร จนิถ่ง วันิทีเ� ปิ็นินิครหลวงกุรุงเทพธินิบุรี และเปิ็นิกุรุงเทพมหานิครในิทุกุวันินิี� สิง� ทีห� ายไปิค่อกุารเดิ​ินิและ กุารขี�จักุรยานิไปิที�ใกุล้ๆ บ้านิ เม่�อจะไปิต่​่างย่านิจ่งนิั�งรถเมล์หร่อรถราง กุรุงเทพฯ ที�เปิ็นิมหานิคร เคล่�อนิที�เร็วมากุ จากุกุารเดิ​ินิรอบๆ ย่านิของบ้านิ เปิ็นิกุารซึ่้อนิ มอเต่อร์ไซึ่ค์ จากุกุารใช้รถเมล์เดิ​ินิทางจากุย่านิส้่ย่านิ กุ็เปิ็นิกุารใช้รถยนิต่์ และรถขนิส่งมวลชนิ ที�เดิ​ินิบนิราง เราไปิเร็วขนิาดินิั�นิ กุารพบปิะคุยกุันิระหว่างเดิ​ินิหร่อระหว่างคนิรอบย่านิกุ็เล่อนิไปิ เม่อ� ไม่ไดิ้เดิ​ินิ กุ็ไม่ไดิ้รบั ร้ส้ ง�ิ ใกุล้ต่วั คนิเริม� ไม่สนิใจย่านิของต่นิ ไม่สนิใจสภิาพร้านิค้า ไม่สนิใจ กุระทัง� ต่้นิไม้ทเ�ี คยไดิ้พง�่ ร่มเงาระหว่างเดิ​ินิ ทุกุวันินิีแ� ม้จะคิดิอยากุเดิ​ินิ รถยนิต่์กุ็ไดิ้ยดิ่ ทางทีเ� คยใช้ สัญจรไปิหมดิแล้ว ดิ้านิร้านิค้า จากุห้องแถวริมทาง บวกุหาบเร่ และรถเข็นิ รถถีบ ขายของ ไปิต่ามบ้านิ กุ็กุลายมาเปิ็นิรถที�จอดิปิระจำที�ต่อนินิี�เปิ็นิผู้​้​้บริโภิคเดิ​ินิมาหาผู้​้​้ขาย กุารจะกุลับมาเดิ​ินิใหม่อีกุครั�งจ่งไม่สะดิวกุ เพราะบาทวิถีถ้กุย่ดิไปิใช้งานิอ่�นิ ไม่ปิลอดิภิัย จากุรถยนิต่์ เพราะต่รอกุหร่อซึ่อยที�เคยมีรถมานิานิๆ คันิ ต่อนินิี�กุลายเปิ็นิทางลัดิ นิานิๆ จะเห็นิ คนิเดิ​ินินิานิๆ คนิเดิ​ินิต่้องคอยเบียดิแอบชิดิริมถนินิที� ไม่มีบาทวิถี และเปิ็นิอันิต่รายต่​่อสุขภิาพ จากุมลภิาวะทางอากุาศั ชีวิต่ของคนิกุรุงวันินิี� แทนิกุารชมนิกุชมไม้ระหว่างเดิ​ินิ กุ็กุลายเปิ็นินิั�งกุระวนิกุระวายบนิรถ ทีต่� ดิ​ิ แทนิความร่นิ� รมย์งา่ ยๆ กุับธิรรมชาต่ิและผู้​้ค้ นิต่ามทางทีร� จ้ กุั ทักุทายกุันิไดิ้ กุ็กุลายเปิ็นิความ หงุดิหงิดิ หันิไปิกุ็เจอแต่​่คนิแปิลกุหนิ้า ต่​่างคนิต่​่างมุง่ ไปิบนิถนินิสายเดิียวกุันิ แต่​่ไม่รจ้ กุั กุันิ ไม่ไดิ้ ร่วมจุดิหมายเดิียวกุันิ และถ้าอยากุเดิ​ินิออกุกุำลังกุ็ต่อ้ งขับรถยนิต่์ไปิไกุลลิบเพ่อ� หาสวนิสาธิารณ์ะ ที�เดิ​ินิไดิ้ หร่อไม่กุ็สมัครเปิ็นิสมาชิกุเพ่�อไปิเดิ​ินิบนิสายพานิในิฟุิต่เนิส หนิังส่อเล่มนิี� ของ ผู้ศั. ดิร. นิ​ิรมล เสรีสกุ​ุล และคณ์ะนิักุวิชากุาร มีคา่ มากุ เพราะไดิ้นิำเสนิอ ทัง� ทฤษัฎีและผู้ลงานิจากุกุารสำรวจในิ กุทม. และบากุบันิ� คิดิแนิวทางจะทำให้ไดิ้ยา่ นิทีผู้� ค้ นิกุลับมา เดิ​ินิไดิ้และกุารร้อยย่านิเข้าดิ้วยกุันิเพ่�อให้กุารเดิ​ินินิ่าสนิใจข่�นิ ดิ​ิฉันิั ของสนิับสนิุนิอย่างยิ�ง เราอย้่ ในิยุคใหม่แล้ว กุารพัฒนิาย่านิไม่ย้อนิยุคกุลับไปิที�เดิ​ิมในิอดิีต่ แต่​่เปิ็นิกุารสานิต่​่อ ปิรับปิรุง และ นิำเสนิอสิ�งใหม่ที�นิ่าสนิใจที�จะแต่​่งเต่ิมให้วิถีเดิ​ินิที�ถ้กุรุกุรานิไปิแล้ว กุลับเข้ามาแซึ่มอย้่ในิวิถีใหม่ อีกุครั�ง เพ่�อที�ว่าในิที�สุดิ กุรุงเทพมหานิครจะมีชุมชนิ มีย่านิ มีเม่องเล็กุๆ ที�มีเสนิ่ห์ ที�แต่กุต่​่าง ไปิต่ามบุคลิกุของชุมชนิ ซึ่้อนิอย้่ในิเม่องใหญ่ เปิ็นิมหานิครที�มีชีวิต่ชีวาและมีเร่�องราวชวนิให้ ค้นิหาไม่สิ�นิสุดิ ขอให้โครงกุาร “เม่�อกุรุงเทพฯ ออกุเดิ​ินิ” เข้าไปิเปิ็นิแนิวคิดิและกุารบริหารกุรุงเทพฯ อย่าง จริงจัง เพ่�อให้กุรุงเทพมหานิครของเรา เปิ็นิ Walkable City กุว่าที�เปิ็นิอย้่ทุกุวันินิี� นวพรุ เรุ่องสกุล

อดี​ีตเลขาธิ​ิการกองทุนบำเหน็จบำนาญข�าราชการ และอดี​ีตกรมมการผู้​้�ทรงคุณวุ่ฒิ​ิสภา จุฬาลงกรณ์มหาว่ิทยาลัย

03

หนังส่อเล่มื่นี�มื่ีรุสนิยมื่ ดิ​ิฉันิั เปิ็นิคนิขออาจารย์นิริ มลให้รวมความร้ส้ กุ่ ของดิ​ิฉันิั เกุีย� วกุับหนิังส่อ “เม่อ� กุรุงเทพฯ ออกุเดิ​ินิ Walkable City” เล่มนิี�ไว้ดิว้ ย และทีข� นิ่� ต่้นิกุารเขียนิว่า “หนิังส่อเล่มนิีม� รี สนิ​ิยม” แทนิทีจ� ะเขียนิว่า คำกุล่าวจากุนิี�ไปิเปิ็นิคำนิ​ิยมของดิ​ิฉันิั กุ็เพราะว่า ดิ​ิฉันิั ไม่ไดิ้คดิ​ิ ว่าต่นิเองนิ​ิยมหนิังส่อ หากุแต่​่เนิ่อ� หา ในิหนิังส่อเล่มนิี�สร้างให้ดิ​ิฉั​ันิเปิ็นินิักุรัฐศัาสต่ร์ที�มีรสนิ​ิยม และเปิ็นิรสนิ​ิยมที�ดิีเสียดิ้วย ดิ​ิฉันิั ร้จ้ กุั หนิังส่อ Walkable City ต่อนิทีดิ� ฉัิ นิั เปิ็นิคณ์บดิี คณ์ะรัฐศัาสต่ร์ มหาวิทยาลัยธิรรมศัาสต่ร์ แต่​่ดิฉัิ นิั อ่านิจริงๆ จังๆ จนิจบเอาต่อนิทีดิ� ำรงต่ำแหนิ่งรองผู้​้ว้ า่ ราชกุารกุรุงเทพมหานิครแล้ว เหตุ่ผู้ลที� ดิ​ิฉันิั ต่ั�งใจอ่านิจนิจบนิ่าจะมีอย้่สามข้อดิ้วยกุันิ ข้อแรกุ ค่อต่ัวผู้​้​้เขียนิที�ดิ​ิฉั​ันิเรียกุ “อาจารย์แดิง” สุภิาพสต่รีผู้​้มีสไต่ล์เกุ๋ๆ ในิกุารดิำรงชีวิต่ ผู้​้​้ท�ีโพสต่์เฟุสบุ�กุเพ่�อบอกุว่าเดิ​ินิไปิซึ่​่�อดิอกุไม้ที�ต่ลาดิ เดิ​ินิไปิสำรวจทางริมนิ�ำและอารยะศัิลปิะต่​่างๆ รวมทั�งกุารสอนิที�ทำให้ภิาพนิักุออกุแบบเม่อง ช่างไม่ต่​่างกุับนิักุรัฐศัาสต่ร์ท�ีออกุแบบกุารบริหารเม่อง ซึ่​่�งเหตุ่ผู้ลข้อแรกุนิี�เปิ็นิเนิ่�อหาหลักุของ หนิังส่อเล่มนิีเ� ลย เปิ็นิกุารพาพวกุเราเดิ​ินิไปิต่ามวิธิคี ดิ​ิ ต่​่างๆ เกุีย� วกุับกุารพัฒนิาเม่อง ผู้่านิต่ัวหนิังส่อ ในิแบบเกุ๋ๆ ของอาจารย์แดิงนิั�นิเอง เหตุ่ผู้ลข้อที�สอง ค่อเพราะดิ​ิฉั​ันิเปิ็นิอาจารย์คณ์ะรัฐศัาสต่ร์ ที�ทำงานิความเสี�ยงภิัยและ ยุทธิศัาสต่ร์กุารพัฒนิาเม่อง และดิ​ิฉั​ันิสามารถเห็นิมุมมองเร่�องความปิลอดิภิัยอันิเปิ็นิฐานิของ กุารทำให้เม่องมีชวี ต่ิ ทีม� นิั� คง ทำให้เม่องมีอสิ ระจากุความหวาดิกุลัว และทำให้เม่องมีความใกุล้ชดิ​ิ กุับวิถชี วี ต่ิ คนิ หนิังส่อเล่มนิีเ� ขียนิดิ้วยองค์ความร้แ้ ละเนิ่อ� หารายละเอียดิทัง� กุายภิาพ จินิต่ภิาพ และ ความเปิ็นิไปิไดิ้ของเม่อง แต่​่กุ็สอดิแทรกุสัมผู้ัสของภิ้มิสังคม อารมณ์​์ของเม่อง และความสำคัญ ของกุารบริหารจัดิกุารทีเ� หมาะสมกุับพลวัต่และคนิเม่อง เหตุ่ผู้ลข้อสุดิท้ายทีท� ำให้ “จำเปิ็นิ” ต่้อง หยิบหนิังส่อมาต่ัง� ใจอ่านิให้จบ เพราะดิ​ิฉันิั ทราบว่าไอเดิียเร่อ� งกุารทำให้ “กุรุงเทพฯ เดิ​ินิไดิ้ เดิ​ินิดิี” นิั�นิ มันิเริ�ดิมากุ และดิ​ิฉั​ันิเปิ็นิหนิ่�งในิทีมพัฒนิาเม่องชุดิปิัจจุบันิ ที�ปิระยุกุต่์แนิวคิดิและกุาร วิเคราะห์ออกุแบบของหนิังส่อเล่มนิี�ไปิไม่นิ้อย “สะพานิเขียว” เปิ็นิหลักุฐานิที�ต่�ังต่ระหง่านิของ ความร่วมม่อทุกุภิาคส่วนิในิกุารสร้างสรรค์ความต่้องกุารของทุกุคนิออกุมาเปิ็นิกุารพัฒนิาเม่อง ที�เปิ็นิร้ปิธิรรมและยั�งย่นิ อาจารย์แดิงกุับหนิังส่อของเธิอ ทำให้นิักุรัฐศัาสต่ร์ท�กุี ้าวเข้ามาบริหารเม่องอย่างดิ​ิฉั​ันิ สนิุกุ กุับกุารไดิ้เห็นิกุารแปิลงข้อม้ลเม่องส้่ภิาพร่าง จนิถ่งร้ปิแบบแต่​่ละส่วนิของเม่องที�ถ้กุรังสรรค์มา ดิ​ิฉันิั ต่ัง� ข้อสงสัยกุับ “กุารใช้ผู้งั เม่องเปิ็นิธิรรมนิ้ญกุารพัฒนิาเม่อง” มานิานิ จนิอ่านิหนิังส่อเล่มนิีจ� บ จ่งเข้าใจ ว่าแบบนิี�เอง นิักุบริหารอย่างดิ​ิฉั​ันิ จ่งเล่อกุอ่านิหนิังส่อของนิักุออกุแบบเม่อง (เล่อกุคบ เปิ็นิเพ่อ� นิดิ้วย) อย่างอาจารย์แดิง เพราะดิ​ิฉั​ันิไดิ้กุลายเปิ็นินิักุบริหารเม่องที�มีรสนิ​ิยม และเปิ็นิ รสนิ​ิยมที�สร้างเม่องให้นิ่าปิระทับในิความทรงจำ รุองศัาสติรุาจารุย์ ดิรุ. ทวิดิา กมื่ลเวชช

รองผู้​้�ว่​่าราชการกรุงเทพมหานคร

07

All truly great thoughts are conceived by walking.

-Friedrich Nietzsche นิ​ิทเช่อาจกุล่าวเกุินิจริงไปิบ้าง ทีว� า่ ความคิดิอันิยิง� ใหญ่ทงั� ปิวง ล้วนิถ่อกุำเนิ​ิดิข่นิ� จากุกุารเดิ​ินิ แต่​่ไม่เกุินิจริงเลย หากุเราจะกุล่าวว่า กุารเดิ​ินินิันิ� สัมพันิธิ์กุบั ความเปิ็นิมนิุษัย์ในิหลายมิต่ิ นิับแต่​่ เร่�องของสรีระ ร่างกุาย กุารผูุ้ดิกุำเนิ​ิดิข่�นิของลิงที�เดิ​ินิสองขา กุารเต่ิบโต่ของเนิ่�อสมองอันิเปิ็นิ ผู้ลมาจากุกุารเดิ​ินิสองขาที�เปิ​ิดิโอกุาสให้สัต่ว์อย่างมนิุษัย์ไดิ้ใช้ม่อในิกุารทำสิ�งต่​่างๆ กุระทั�งถ่ง กุารสร้างอารยธิรรม กุารรวมต่ัวกุันิจนิกุลายเปิ็นิ “เม่อง” แห่งแรกุของโลกุอย่างอ้รุกุ (Uruk) จนิกุระทั�งมาถ่งมิต่ิทางวัฒนิธิรรมกุารเดิ​ินิหร่อ Walking Culture ในิโลกุยุคใหม่ ไล่ไปิจนิถ่ง กุารออกุแบบเม่องที� ‘เดิ​ินิไดิ้’ ซึ่​่ง� เปิ็นิกุารโนิ้มนิำมนิุษัย์เม่องย้อนิกุลับไปิส้ร่ ากุเหง้าแห่งความเปิ็นิ มนิุษัย์ผู้่านิวิวัฒนิากุารของเรา กุาร “เดิ​ินิ” นิั�นิสำคัญมากุต่​่อความเปิ็นิมนิุษัย์ ร่องรอยในิฟุอสซึ่ิลบอกุเราว่า กุารเดิ​ินิแบบ “สองขา” หร่อ Bipedal Walking นิั�นิ ค่อ สัญลักุษัณ์​์สำคัญแห่งกุารกุ่อกุำเนิ​ิดิบรรพบุรุษั ของมนิุษัย์ข่�นิมากุ่อนิหนิ้าลักุษัณ์ะอ่�นิๆ เม่�อราว สามล้านิปิีกุ่อนิ กุารเดิ​ินิแบบสองขาของมนิุษัย์จ่งเปิ็นิเร่�อง “กุ้าวกุระโดิดิ” ที�ทำให้เราเปิ็นิมนิุษัย์ เราอาจคิดิว่า กุารเดิ​ินิเปิ็นิเร่�องปิกุต่ิสามัญในิชีวิต่ แต่​่ ให้ลองพิจารณ์ากุารเดิ​ินิดิ้ให้ดิี นิี�ไม่ใช่ “กุลไกุ” ทีปิ� กุต่ิสามัญเลย แต่​่คอ่ กุารสร้างสรรค์อย่างมีศัลิ ปิะของธิรรมชาต่ิโดิยแท้ กุารเดิ​ินิ ของมนิุษัย์มีลักุษัณ์ะที�เรียกุว่า “ล้กุตุ่้มค้่” หร่อ Double Pendulum เม่�อเราเดิ​ินิไปิข้างหนิ้า ขาข้างหนิ่ง� จะละพ่นิ� เพ่อ� แกุว่งไปิข้างหนิ้า โดิยมีจดิุ แกุว่งอย้ท่ สี� ะโพกุ นิันิ� ค่อกุารแกุว่งของล้กุตุ่ม้ แรกุ แล้วจากุนิั�นิเท้ากุ็จะกุระทบพ่�นิเพ่�อให้ล้กุตุ่้มอีกุข้างแกุว่งต่ามไปิ กุารทำงานิของสองขานิั�นิ มีกุารควบคุมให้สอดิปิระสานิกุันิ เพ่�อให้เท้าข้างใดิข้างหนิ่�งสัมผู้ัสพ่�นิอย้่ต่ลอดิเวลา โดิยมีกุาร “ออกุแบบ” เท้าทีม� ลี กุั ษัณ์ะพิเศัษัสร้างสมดิุลและความมันิ� คงให้กุบั จุดิศั้นิย์กุลางมวลของร่างกุาย เราจ่งสามารถย่นิหยัดิต่ัวต่รงอย้่ในิอากุาศัไดิ้พร้อมกุับเคล่�อนิที�ไปิข้างหนิ้าดิ้วยโดิยใช้ปิระโยชนิ์ จากุความโนิ้มถ่วงของโลกุ เร่อ� งยากุทีส� ดิุ อย่างหนิ่ง� ในิกุารออกุแบบหุนิ่ ยนิต่์อย่างอาซึ่ิโม - กุ็คอ่ กุารทำให้อาซึ่ิโม “เดิ​ินิไดิ้” นิี�เอง เพราะต่้องมีกุารสอดิปิระสานิของระบบต่​่างๆ มากุมาย แต่​่มนิุษัย์เราทำไดิ้โดิยแทบไม่ร้ต่ัว ราวกุับไม่ไดิ้คิดิ ราวกุับไม่ไดิ้ใช้สมอง ไม่ร้ส่กุถ่งกุาร ทำงานิของกุล้ามเนิ่�อดิ้วยซึ่�ำ กุารเดิ​ินิจ่งเปิ็นิเร่�องมหัศัจรรย์ที�ค่อยๆ เกุิดิข่�นิในิกุระบวนิกุารวิวัฒนิากุารโดิยแท้ แต่​่เม่อ� อารยธิรรมเจริญข่นิ� เม่อ� วิถชี วี ต่ิ “เร็ว” ข่นิ� และสร้างวิธิเี ดิ​ินิทางแบบอ่นิ� ๆ ดิ้วยหมายใจ จะย่นิย่อเวลาในิกุารเดิ​ินิทางดิ้วยเท้าลง เรากุลับพบว่าเม่องทีม� นิุษัย์สร้างข่นิ� เพ่อ� รองรับวิธิเี ดิ​ินิทาง ดิ้วยรถยนิต่์จนิกุลายเปิ็นิ “วัฒนิธิรรมรถยนิต่์” นิันิ� กุลับสร้างปิัญหาให้กุบั ชีวต่ิ ของเราหลายเร่อ� ง ต่ั�งแต่​่ปิัญหากุารจราจร ปิัญหามลพิษั ปิัญหาสุขภิาพ ไล่ไปิจนิถ่งปิัญหาเร่�องความสัมพันิธิ์ของ ผู้​้​้คนิในิสังคม ทั�งในิระดิับใหญ่และในิระดิับครอบครัว

เราออกุแบบเม่องที�ละทิ�งกุารเดิ​ินิไปิอย่างสิ�นิเชิงนิั�นิเองที�ค่อข้อผู้ิดิพลาดิของเรา หนิังส่อเล่มนิี�กุำลังบอกุเราว่า ความผู้ิดิพลาดิที�ว่าเปิ็นิเร่�องที�แกุ้ไขไดิ้ หนิังส่อเล่มนิี� ไม่ไดิ้ บอกุให้เราเลิกุใช้รถยนิต่์อย่างสิ�นิเชิง แต่​่อยากุชวนิเรากุลับมาสำรวจ “เนิ่�อเม่อง” โดิยเฉัพาะ เนิ่อ� เม่องของกุรุงเทพฯ ว่าค่อยๆ สัง� สม “ปิัญหา” ต่​่างๆ หลายระดิับมาอย่างไร และปิัญหาเหล่านิันิ� สามารถบรรเทาหร่อหายไปิดิ้วยกุารออกุแบบเม่องเสียใหม่ ให้สอดิคล้องกุับธิรรมชาต่ิดิ�ังเดิ​ิม ที�ช่วยสร้างมนิุษัย์ข่�นิมาไดิ้อย่างไร เพราะกุารเดิ​ินิค่อรากุฐานิสำคัญที�สร้างมนิุษัย์ข่�นิมา กุารสร้างเม่องที�สอดิคล้องกุับกุารเดิ​ินิ หร่อทำให้เม่อง “เดิ​ินิไดิ้” ค่อเปิ็นิ Walkable City จ่งเปิ็นิเร่�องสำคัญ หนิังส่อเล่มนิีอ� ธิ​ิบายความสำคัญนิันิ� โดิยนิำเราไปิเรียนิร้ต่้ นิ้ ต่อของปิัญหา สำรวจ เกุ็บข้อม้ล และนิำเสนิอ ”ทางออกุ” ที�เปิ็นิร้ปิธิรรมผู้่านิกุารออกุแบบในิเชิงสถาปิัต่ยกุรรม ซึ่​่�งจะนิำทางเรา ไปิส้่กุารออกุแบบเม่องและสังคมแบบใหม่ นิั�นิค่อเม่องและสังคมที�ผู้​้คนิเห็นิความสำคัญของ กุารเดิ​ินิมากุกุว่าที�เปิ็นิอย้่ เพ่�อที�เราจะไดิ้มงุ่ หนิ้าไปิส้เ่ ปิ้าหมายในิกุารสร้าง “เม่องเดิ​ินิไดิ้” หร่อ Walkable City ข่�นิมา โดิยเฉัพาะกุับมหานิครที�มีช่�อว่า กุรุงเทพฯ นิี�จ่งเปิ็นิหนิังส่อเล่มสำคัญที�เกุิดิจากุกุารเกุ็บข้อม้ลยาวนิานิและหลากุหลาย เพ่�อนิำมา วิเคราะห์และนิำเสนิอทางออกุแห่งอนิาคต่ร่วมกุันิอย่างแท้จริง โติมื่รุ ศัุข้ปรุีชา

สารบั​ัญ

ส่วนที่

01

ทำไมเมื​ือง ต้​้องเดิ​ินได้​้ เดิ​ินดี​ี ส่วนที่

02 มหานครกรุ​ุงเทพฯ เดิ​ินได้​้เดิ​ินดี​ี เพี​ียงใด ส่วนที่

03

เมื่​่�อกรุ​ุงเทพฯ ออกเดิ​ิน

WALKABLE CITY-BW1.indd 15

018

024

036

บทที่​่� 01 เมื​ืองสามแบบ เมื​ืองเดิ​ินเท้​้า เมื​ืองราง เมื​ืองรถยนต์​์

บทที่​่� 02 หากเมื​ื​ื�อง เดิ​ิ​ิ�นได้​้​้� แล้​้​้�วผู้​้�คนได้​้​้�อะไร

บทที่​่� 03 เมื​ื​ื�องแบบใหม่​่​่� ออกแบบเมื​ื​ื�องอย่​่​่�างไร ให้​้​้�ส่​่​่�งเสริ​ิ​ิ�มการเดิ​ิ​ิ�นและ ลดการพึ่​่​่��งพารถยนต์​์​์�

042

064

บทที่​่� 04 ดั​ั​ั�ชนี​ี​ี� เมื​ื​ื�องเดิ​ิ​ิ�นได้​้​้�

บทที่​่� 05 ดั​ั​ั�ชนี​ี​ี� เมื​ื​ื�องเดิ​ิ​ิ�นดี​ี​ี�

082

092

บทที่​่� 06 ความเป็​็​็�นธรรม ในการเข้​้​้�าถึ​ึ​ึ�ง พื้​้​้�นที่​่​่��สี​ี​ี�เขี​ี​ี�ยว ด้​้​้�วยการเดิ​ิ​ิ�น

บทที่​่� 07 บทที่​่� 08 เข้​้​้�าถึ​ึ​ึ�งความรู้​้​้��ด้​้​้�วย หาบเร่​่​่�แผงลอย การเดิ​ิ​ิน� เปิ​ิ​ิ�ด ปรั​ั​ับ� เปลี่​่​่��ยน กั​ั​ั�บการเดิ​ิ​ิ�นเท้​้​้�า มหาวิ​ิ​ิ�ทยาลั​ั​ั�ยสู่​่​่�� การใช้​้​้�ตรรกะเชิ​ิ​ิ�งพื้​้​้�นที่​่� ศู​ู​ู�นย์​์กลางภู​ู​ู�มิ​ิทั​ั​ั�ศน์​์​์� และสถาบั​ั​ั�นทางสั​ั​ั�งคม ทางการศึ​ึ​ึ�กษาของเมื​ื​ื�อง ในการจั​ั​ั�ดการพื้​้​้�นที่​่�เมื​ื​ื�อง

122

130

146

บทที่​่� 09 สวนลอยฟ้​้​้�า เจ้​้​้�าพระยาฝั​ั​ั�งเข็​็​็�มเมื​ื​ื�อง ให้​้​้�เดิ​ิ​ิ�นได้​้​้� เดิ​ิ​ิ�นดี​ี​ี�

บทที่​่� 10 สะพานเขี​ี​ี�ยว ฝั​ั​ั�งเข็​็​็�มเมื​ื​ื�อง ให้​้​้�เดิ​ิ​ิ�นได้​้​้� เดิ​ิ​ิ�นดี​ี​ี�

บทที่​่� 11 ฟื้​้​้�นฟู​ู​ู�ย่​่านอารี​ี​ี�ย์​์​์� ให้​้​้�เดิ​ิ​ิ�นได้​้​้� เดิ​ิ​ิ�นดี​ี​ี�

158

170

177

บทที่​่� 12 ฟื้​้​้�นฟู​ู​ู�ย่​่าน ทองหล่​่​่�อ - เอกมั​ั​ั�ย ให้​้​้�เดิ​ิ​ิ�นได้​้​้� เดิ​ิ​ิ�นดี​ี​ี�

บทสรุ​ุป

ผู้​้�เขี​ียน เชิ​ิงอรรถ เอกสารอ้​้างอิ​ิง

102

10/3/2566 BE 17:13

01 บทที่

เมืองสามแบบ เมื​ืองเดิ​ินเท้า เมื​ืองราง เมื​ืองรถยนต์​์ WALKABLE CITY เมื่อกรุงเทพฯ ออกเดิน

เมืองสามแบับั ความสัมพั​ันิธ์​์ระหว่างการเดิ​ินิทาง และโครงข่​่ายเมือง แม้เม่องกุ่อร้ปิจากุเง่�อนิไขทางภิ้มิศัาสต่ร์และพัฒนิากุารทางปิระวัต่ิศัาสต่ร์ แต่​่ในิห้วงเวลาทาง ปิระวัต่ิศัาสต่ร์นิ�นิั เม่องถ้กุเปิลี�ยนิแปิลงโดิยร้ปิแบบกุารเดิ​ินิทางของผู้​้​้คนิ โคลินิ คลาร์ค (Colin Clark) (1958) นิักุเศัรษัฐศัาสต่ร์ ไดิ้เสนิอบทความ Transport: The Maker and Breaker of the Cities ชี�ให้เห็นิว่า กุารเดิ​ินิทางขนิส่งของเม่อง สามารถเปิ็นิไดิ้ท�งั ผู้​้​้สร้างและ ผู้​้ท้ ำลายเม่อง ทัง� นิีเ� นิ่อ� งจากุกุารเดิ​ินิทางค่อกุารเคล่อ� นิทีจ� ากุจุดิหนิ่ง� ไปิยังจุดิหนิ่ง� ร้ปิแบบกุารเดิ​ินิทาง ที�แต่กุต่​่างกุันิ จะสร้างให้เกุิดิร้ปิแบบกุารใช้ปิระโยชนิ์ที�ดิ​ินิ อาคาร และความสัมพันิธิ์เชิงพ่�นิ ที� ที�แต่กุต่​่างกุันิ อันินิำมาซึ่​่�งโครงข่ายเม่องที�แต่กุต่​่างกุันิดิ้วย โครงข่ายเม่อง (urban web) หมายถ่ง โครงสร้างที�มีความซึ่ับซึ่้อนิที�เกุิดิข่�นิจากุความสัมพันิธิ์ ระหว่าง จุดิศั้นิย์รวมกุิจกุรรม (nodes) เช่นิ อาคาร สถานิที� สาธิารณ์้ปิกุารต่​่างๆ ของเม่อง ไดิ้แกุ่ ร้านิ ค้า สถานิศั่กุษัา แหล่งงานิ โรงพยาบาล สวนิสาธิารณ์ะ และกุารเช่�อมโยง (connectivity) เช่นิ ถนินิ ทางเท้า แม่นิำ� ลักุษัณ์ะของโครงข่ายเม่องส่งผู้ลโดิยต่รงกุับพลวัต่ของเม่อง (Salingaros, 1998) หากุ โครงข่ายเม่องขาดิความซึ่ับซึ่้อนิ อันิเกุิดิจากุจุดิศั้นิย์รวมกุิจกุรรมมีจำนิวนินิ้อย กุระจัดิกุระจาย และ เช่�อมโยงกุันิแบบหยาบๆ หร่อแบบเส้นิต่รง (linear) จะทำให้กุารไหลเวียนิของผู้​้​้คนิและกุิจกุรรมเกุิดิ ข่นิ� อย่างจำกุัดิ เม่องจ่งขาดิชีวต่ิ ชีวา (Alexander, et al., 1977) แต่​่หากุเม่องมีจดิุ ศั้นิย์รวมกุิจกุรรมที� หนิาแนิ่นิ แต่​่ขาดิกุารเช่อ� มโยงทีเ� ปิ็นิระบบและซึ่ับซึ่้อนิเพียงพอ เม่องนิันิ� จะสับสนิวุ่นิวายและไม่นิา่ อย้่ (unlivable) ในิทางกุลับกุันิ เม่องทีม� จี ดิุ ศั้นิย์รวมกุิจกุรรมทีห� ลากุหลายและมีกุารเช่อ� มโยงสอดิปิระสานิ ถักุทอกุันิของระบบใหญ่และระบบย่อยแบบหลายทิศัทาง (multiple connectivity) (Salingaros, 1998) หร่อ มีความซึ่ับซึ่้อนิที�มีกุารจัดิกุาร (organized complexity) (Jacobs J., 1961) กุ็จะทำให้เม่องนิั�นิ มีชีวิต่ชีวา มีพลังดิ่งดิ้ดิให้ผู้​้คนิและกุิจกุรรมต่​่างๆ ส้่พ่�นิที�เม่องนิั�นิๆ แบบเท่าทวีค้ณ์ กุารพัฒนิาดิ้านิเทคโนิโลยีและนิวัต่กุรรมไดิ้นิำไปิส้กุ่ ารคิดิค้นิระบบกุารเดิ​ินิทางแบบใหม่ จากุข้อค้นิพบ ของ Marchetti (1994) และ Zahavi (1974) นิำมาส้กุ่ ารสร้างทฤษัฎีหนิ่ง� ชัว� โมง (one - hour wide) ที�ไดิ้อธิ​ิบายว่าผู้​้​้คนิจะใช้เวลาในิกุารเดิ​ินิทางปิระมาณ์ 1 ชั�วโมงต่​่อวันิ หากุระยะเวลายาวนิานิกุว่านิี� จะส่งผู้ลให้เกุิดิกุารเปิลี�ยนิแปิลงของโครงสร้างพ่�นิฐานิและกุารใช้ปิระโยชนิ์ที�ดินิ​ิ นิั�นิจ่งเปิ็นิเหตุ่ผู้ลว่า ในิระยะเวลา 1 ชัว� โมงดิ้วยความเร็วทีแ� ต่กุต่​่างกุันิของกุารเดิ​ินิทาง เช่นิ กุารเดิ​ินิ ระบบราง และรถยนิต่์ จะส่งผู้ลต่​่อกุารขยายต่ัวและขนิาดิของเม่องที�แต่กุต่​่างกุันิ อันินิำมาซึ่​่�งผู้ลลัพธิ์ของเม่องสามร้ปิแบบ ไดิ้แกุ่ เม่องเดิ​ินิเท้า (walking urban fabric) เม่องราง (transit urban fabric) และเม่องรถยนิต่์ (auto urban fabric) (Newman, Kosonen, & Kenworthy, 2016) เม่องสามแบบนิี�จะมีโครงข่าย เม่องทีแ� ต่กุต่​่างกุันิ นิำมาซึ่​่ง� องค์ปิระกุอบทางกุายภิาพ เศัรษัฐกุิจ และคุณ์ภิาพชีวต่ิ ทีแ� ต่กุต่​่างกุันิ ดิังนิี� กุารเดิ​ินิเท้าเปิ็นิร้ปิแบบกุารเดิ​ินิทางสัญจรแรกุของโลกุ มนิุษัย์พ่�งพาเท้าของต่นิเองในิสมัยที�ยัง ไม่มกุี ารคิดิค้นิล้อและยานิพาหนิะ กุารต่ัง� ถินิ� ฐานิของมนิุษัย์ในิยุคแรกุจ่งกุ่อร้ปิจากุกุารเดิ​ินิทางดิ้วยเท้า ไปิยังจุดิต่​่างๆ ของเม่อง ความเร็วของกุารเดิ​ินิเท้าอย้่ที�ปิระมาณ์ 3 - 4 กุิโลเมต่รต่​่อชั�วโมง ดิังนิั�นิ เม่องจ่งมีขนิาดิไม่ ใหญ่ปิระมาณ์ 3 - 4 กุิโลเมต่รหร่อมีรัศัมีความกุว้างปิระมาณ์ 2 กุิโลเมต่ร คุณ์ลักุษัณ์ะของเม่องเดิ​ินิเท้าจะเปิ็นิเม่องที�มีขนิาดิถนินิที�ไม่กุว้าง มีความหนิาแนิ่นิ (density) โดิยมี ความเข้มข้นิของกุารใช้ปิระโยชนิ์ท�ดิี ินิบริเวณ์จุดิศั้นิย์กุลางเม่องปิระมาณ์รัศัมี 1 กุิโลเมต่ร

18

19

02 บทที่

หากเมือง เดิ​ินไดิ้ แล้​้วผู้​้​้คนไดิ้อะไร WALKABLE CITY เมื่อกรุงเทพฯ ออกเดิน

หากเมืองเดิ​ินิไดิ้ แล้วผู้​้​้คนิไดิ้อะไร กุารพัฒนิาดิ้านิเทคโนิโลยีและนิวัต่กุรรมไดิ้นิำไปิส้กุ่ ารคิดิค้นิระบบกุารเดิ​ินิทางแบบใหม่ กุ่อเกุิดิ เปิ็นิเม่องสามร้ปิแบบที�มีโครงข่ายเม่องที�แต่กุต่​่างกุันิ นิำมาซึ่​่�งองค์ปิระกุอบทางกุายภิาพ เศัรษัฐกุิจ และคุณ์ภิาพชีวิต่ที�แต่กุต่​่างกุันิ เนิ่�อหาในิบทนิี�จะเปิ็นิผู้ลสำรวจวรรณ์กุรรมและงานิวิจัยที�ว่าดิ้วย ผู้ลกุระทบจากุเม่องกุับวิถีชีวิต่ผู้​้​้คนิอันิเปิ็นิผู้ลจากุกุารเดิ​ินิทาง

เมื่​่องเดิ​ินไดิ้กับสุข้ภัาพ กุารเดิ​ินิและเม่องเดิ​ินิไดิ้กุลายเปิ็นิยุทธิศัาสต่ร์สำคัญในิกุารส่งเสริมสาธิารณ์สุขเพ่�อแกุ้ปิัญหา โรคระบาดิของเม่องสมัยใหม่ โรคที�ว่านิี�ค่อ โรคไม่ต่ิดิต่​่อที�มีสาเหตุ่จากุกุารขาดิกุิจกุรรมทางกุาย (sedentary diseases) เช่นิ โรคอ้วนิ โรคเบาหวานิ โรคสมองเส่อ� ม (World Health Organization, 2002) พบงานิวิจยั หลายฉับับทีร� ะบุความสัมพันิธิ์ระหว่างสภิาพแวดิล้อมเม่องและร้ปิแบบกุารเดิ​ินิทาง กุับปิัญหากุารออกุกุำลังกุายที�ไม่เพียงพอ นิันิ� ค่อกุารออกุกุำลังกุายระดิับปิานิกุลางอย่างนิ้อย 30 นิาทีต่อ่ วันิ อย่างนิ้อย 5 วันิต่​่อสัปิดิาห์ หากุสภิาพแวดิล้อมเม่องไดิ้ทำให้ผู้​้คนิใช้เวลามากุข่�นิในิยานิพาหนิะ กุ็จะ ส่งผู้ลให้เวลากุารออกุกุำลังกุายของผู้​้​้คนิลดิลง และปิัจจัยทั�งสองอาจเพิ�มความเสี�ยงต่​่อโรคไม่ต่ิดิต่​่อ ของคนิเม่อง Parra, et al. (2009) และ Bell, Ge, & Popkin (2001) ไดิ้ระบุความสัมพันิธิ์เชิงบวกุระหว่าง ความเปิ็นิเจ้าของรถยนิต่์กุบั ความเสีย� งของนิ�ำหนิักุเกุินิและโรคอ้วนิ กุารวิจยั พบว่าผู้​้ท้ เ�ี ดิ​ินิทางไปิทำงานิ โดิยรถยนิต่์มโี อกุาสมีนิำ� หนิักุเกุินิมากุกุว่าผู้​้ท้ เ�ี ดิ​ินิทางโดิยกุารเดิ​ินิหร่อขีจ� กุั รยานิ Frank, Andresen, & Schmid (2004) ทำกุารสำรวจกุลุม่ ต่ัวอย่าง พบว่า หากุใช้เวลาในิรถยนิต่์เพิม� เต่ิม 1 ชัว� โมงต่​่อวันิจะมี ความเสีย� งในิกุารปิ่วยเปิ็นิโรคอ้วนิเพิม� ข่นิ� ร้อยละ 6 ในิทางกุลับกุันิ หากุมีกุารเดิ​ินิทีเ� พิม� ข่นิ� 1 กุิโลเมต่ร ต่​่อวันิจะลดิโอกุาสกุารเปิ็นิโรคอ้วนิลงร้อยละ 4.8 นิอกุจากุนิี� มีงานิวิจยั หลายฉับับทีแ� สดิงให้เห็นิว่าผู้​้ค้ นิ มีแนิวโนิ้มที�จะมีนิ�ำหนิักุเกุินิหร่อเปิ็นิโรคอ้วนิ หากุพวกุเขาอาศั​ัยอย้่ในิย่านิที�ไม่สนิับสนิุนิกุารเดิ​ินิเท้า Rissel, Curac, Greenaway, & Bauman (2012) พบว่า คนิทีเ� ดิ​ินิทางดิ้วยระบบขนิส่งสาธิารณ์ะ ใช้เวลาในิกุารเดิ​ินิหร่อปิั�นิจักุรยานิเฉัลี�ย 41 นิาทีต่​่อวันิ ซึ่​่�งนิับเปิ็นิกุิจกุรรมทางกุายที�มากุกุว่าผู้​้​้ใช้ รถยนิต่์สว่ นิต่ัวถ่ง 5 เท่า ที�ใช้เวลาเดิ​ินิเฉัลีย� เพียง 8 นิาทีต่อ่ วันิ และมีโอกุาสเสีย� งเปิ็นิโรคอ้วนิมากุกุว่า ผู้​้​้ท�เี ดิ​ินิทางดิ้วยระบบขนิส่งสาธิารณ์ะ Yu, Cheung, Lau, & Woo (2017) ยังพบความสัมพันิธิ์ระหว่างสภิาพแวดิล้อมของย่านิกุับจำนิวนิ ผู้​้​้ปิ่วยโรคเบาหวานิ หากุย่านิใดิมีสภิาพแวดิล้อมที�ส่งเสริมกุารเดิ​ินิเท้าจะพบว่ามีจำนิวนิผู้​้​้ปิ่วย โรคเบาหวานิทีเ� ข้ารับกุารรักุษัาทีโ� รงพยาบาลในิย่านินิันิ� นิ้อย รวมทัง� งบปิระมาณ์ค่ารักุษัาพยาบาลของ ผู้​้ปิ้ ว่ ยโรคเบาหวานิของโรงพยาบาลกุ็แปิรผู้กุผู้ันิกุับย่านิที�มีค่า Walk Score ที�ส้งกุารศั่กุษัานิี�กุ็เปิ็นิ อีกุหนิ่ง� ต่ัวอย่างทีแ� สดิงให้เห็นิว่าสภิาพแวดิล้อมเม่องเดิ​ินิไดิ้สามารถช่วยลดิความเสีย� งต่​่อกุารเปิ็นิโรค เบาหวานิที�ส่บเนิ่�องมาจากุโอกุาสของกุารออกุกุำลังกุาย อีกุหนิ่�งในิโรคไม่ต่ิดิต่​่อที�กุารสาธิารณ์สุขของโลกุให้ความสำคัญ ค่อ โรคภิาวะสมองเส่�อม (dementia) ในิผู้​้ส้ ง้ อายุ โรคสมองเส่อ� มมาจากุปิัจจัยเสีย� งหลายปิระกุาร ซึ่​่ง� โรคอ้วนิและโรคเบาหวานิ รวมอย้่ในินิั�นิ กุารอย้่อาศั​ัยในิสภิาพแวดิล้อมที�ส่งเสริมกุารเดิ​ินิ ส่งเสริมโอกุาสของกุารเคล่�อนิไหว และออกุกุำลังกุาย สามารถลดิระดิับของปิัจจัยเสีย� งนิี�ไดิ้ ในิทางกุลับกุันิหากุย่านิมีสภิาพแวดิล้อมที�ไม่

24

25

ส่งเสริมกุารเดิ​ินิ จะเปิ็นิปิัญหาสำหรับผู้​้ส้ ง้ อายุทม�ี ขี อ้ จำกุัดิเร่อ� งกุารเคล่อ� นิที� ความเสีย� งในิกุารหกุล้ม กุารต่ิดิอย้่แต่​่ในิบ้านิและกุารแยกุต่ัวทางสังคม Geller (2009) และ Tani, Hanazato, Fujiwara, Suzuki & Kondo (2021) พบว่า ย่านิที�มีสภิาพแวดิล้อมที�เดิ​ินิไดิ้ มีทางเท้าครอบคลุม จะพบผู้​้​้ปิ่วย ทีเ� ปิ็นิโรคภิาวะสมองเส่อ� มในิระดิับต่�ำ ในิทางกุลับกุันิ Tomata, Zhang, Sugawara, & Tsuji (2018) พบว่า ผู้​้​้ส้งอายุท�ีอย้่ในิสภิาพแวดิล้อมที�มีทางเท้าไม่ครอบคลุม ใช้เวลาในิกุารเดิ​ินินิ้อยลง มีความ สัมพันิธิ์กุับภิาวะสมองเส่�อม ดิังนิั�นิ สภิาพแวดิล้อมที�เดิ​ินิไดิ้จ่งเปิ็นิหัวใจของแนิวคิดิกุารแกุ่ เจ็บ ต่าย ไดิ้ในิบ้านิของเราเองอย่างมีคุณ์ภิาพ (Aging in Place) ที�มงุ่ ปิรับปิรุงสภิาพแวดิล้อมให้เปิ็นิมิต่รกุับ ผู้​้​้ส้งวัย อันิจะยังสามารถดิำรงชีวิต่ไดิ้อย่างมีคุณ์ภิาพในิย่านิ ดิังนิันิ� กุารเดิ​ินิและเม่องเดิ​ินิไดิ้จง่ เปิ็นิวิธิปิี ฏิบต่ั ทิ ี�ไดิ้ผู้ลมากุทีส� ดิุ ในิกุารเพิม� กุิจกุรรมทางกุายของ ปิระชาชนิในิวงกุว้าง และมีแนิวโนิ้มทีจ� ะมีความสำคัญเปิ็นิพิเศัษัสำหรับผู้​้ส้ ง้ อายุ ผู้​้พ้ กุิ าร ผู้​้ปิ้ ว่ ย รวมทัง� ผู้​้​้มีรายไดิ้นิ้อยที�มีข้อจำกุัดิในิกุารเข้าร่วมกุิจกุรรมกุีฬาหร่อซึ่​่�อหาโปิรแกุรมกุารออกุกุำลังกุายพิเศัษั ต่ามสปิอร์ต่คลับ

เมื่​่องเดิ​ินไดิ้กับการุพัฒนาเศัรุษัฐกิจรุะดิับท้องถิ�น

WALKABLE CITY เมื่อกรุงเทพฯ ออกเดิน

ARUP (2016) ระบุวา่ เม่องทีเ� ดิ​ินิไดิ้สง่ ผู้ลต่​่อกุารเพิม� ยอดิค้าปิลีกุของธิุรกุิจในิท้องถินิ� และส่งเสริม ความเข้มแข็งของธิุรกุิจรายย่อยให้ยา่ นิ เนิ่อ� งจากุสร้างโอกุาสในิกุารเข้าถ่งดิ้วยกุารเดิ​ินิเท้าส้ร่ า้ นิค้าเหล่านิี� ซึ่​่ง� ทำให้ยา่ นิเกุิดิความค่กุคักุและดิ่งดิ้ดิให้รา้ นิค้าต่​่างๆ มาเปิ​ิดิกุิจกุาร เพิม� ความหลากุหลายของสินิค้า และบริกุาร ส่งผู้ลให้เกุิดิกุารจ้างงานิภิายในิท้องถินิ� กุารสำรวจของ National Association of Realtors (2013) ปิระเทศัสหรัฐอเมริกุา พบว่า ต่ำแหนิ่งที�ต่ั�งของธิุรกุิจรายย่อยในิท้องถิ�นิและร้านิค้าริมทาง มักุกุระจุกุต่ัวอย้่ในิบริเวณ์ที�เปิ็นิย่านิเดิ​ินิไดิ้ของเม่อง อีกุทั�งร้านิค้าเหล่านิี�ยังมีส่วนิส่งเสริมให้เกุิดิ กุิจกุรรมกุารเดิ​ินิเพิม� มากุข่นิ� เช่นิกุันิ ผู้ลกุารสำรวจยังระบุอกุี ว่า ปิระมาณ์ร้อยละ 60 ของชาวอเมริกุนิั ทัง� หมดิ และร้อยละ 77 ของปิระชากุรชาวอเมริกุนิั ในิกุลุม่ มิลเลนิเนิียล มีความปิระสงค์ทจ�ี ะอย้่ในิย่านิทีม� ี กุารกุระจุกุต่ัวและผู้สมผู้สานิกุารใช้งานิระหว่างที�อย้่อาศั​ัย ร้านิค้า และแหล่งงานิ ซึ่​่�งสามารถเดิ​ินิ ทางเข้าถ่งไดิ้ดิ้วยกุารเดิ​ินิเท้า นิอกุจากุนิี� กุารศั่กุษัาของ Smart Growth America (2015) พบว่า บริษั​ัทเอกุชนิสนิใจทีจ� ะลงทุนิในิพ่นิ� ที�ใจกุลางเม่องทีส� ามารถเดิ​ินิไดิ้ เพราะย่านิเดิ​ินิไดิ้มกุั มีศักุั ยภิาพและ ความไดิ้เปิรียบทางกุารแข่งขันิส้งกุว่าย่านิที�เดิ​ินิไม่ไดิ้ Yoshimura, et al. (2022) พบว่า กุารปิรับเปิลีย� นิถนินิในิย่านิกุารค้าส้ถ่ นินิคนิเดิ​ินิ ทำให้ยอดิขาย ของร้านิค้าปิลีกุในิย่านิเพิม� ส้งข่นิ� ไม่วา่ ย่านิกุารค้านิันิ� จะต่ัง� อย้่ในิเขต่เม่องหร่อเขต่ชานิเม่อง พบว่า ผู้​้ค้ นิ นิ​ิยมและช่�นิชอบบรรยากุาศัของย่านิที�เปิ็นิมิต่รกุับกุารเดิ​ินิเท้า โดิยเฉัพาะล้กุค้าของร้านิอาหารและ ร้านิกุาแฟุ ถนินิคนิเดิ​ินิสามารถเปิลีย� นิปิระสบกุารณ์​์กุารจับจ่ายของผู้​้บ้ ริโภิค จากุกุารมุง่ เนิ้นิเปิ้าหมาย ในิกุารไปิซึ่​่�อ เช่นิ ขับรถไปิยังจุดิหมายปิลายทาง ซึ่​่�อสินิค้าที�วางแผู้นิไว้ และเดิ​ินิทางกุลับ มาเปิ็นิ กุารใช้เวลาในิกุารสัมผู้ัสปิระสบกุารณ์​์ในิย่านิ เช่นิ เดิ​ินิเล่นิ พักุดิ่ม� กุาแฟุ และนิัง� คุยกุับเพ่อ� นิ ทำให้ยา่ นิ ค่กุคักุมีชีวิต่ชีวาส่งผู้ลต่​่อเนิ่�องในิกุารดิ่งดิ้ดิให้ผู้​้คนิเข้ามาในิย่านิ ยอดิขายโดิยรวมของร้านิค้าปิลีกุ ในิย่านิถนินิคนิเดิ​ินิจ่งเพิ�มส้งข่�นิ New York City Department of Transportation (2008) พบว่า โปิรแกุรมกุารฟุ้�นิฟุ้ย่านิต่​่างๆ ในิเม่องนิ​ิวยอร์กุ ไดิ้แกุ่ กุารออกุแบบถนินิใหม่โดิยกุารเพิ�มสิ�งอำนิวยความสะดิวกุสำหรับกุารเดิ​ินิ เลนิจักุรยานิ ปิรับปิรุงจุดิเปิลี�ยนิถ่ายกุารขนิส่งสาธิารณ์ะ กุารต่ิดิต่ั�งอุปิกุรณ์​์ชะลอความเร็วของ กุารรถยนิต่์ (traffic calming) และกุารปิรับเปิลี�ยนิที�จอดิรถเปิ็นิพ่�นิที�สาธิารณ์ะส่งผู้ลต่​่อกุารพัฒนิา เศัรษัฐกุิจของย่านิ ต่ัวอย่างกุารฟุ้�นิฟุ้ย่านิ ไดิ้แกุ่

กุารปิรับปิรุงทางเท้า ควบค้กุ่ บั กุารสร้างเลนิจักุรยานิ กุารปิรับปิรุงภิ้มทิ ศั​ั นิ์ถนินิ และกุารสร้างอุปิกุรณ์​์ ชะลอความเร็วรถยนิต่์ของ Vanderbilt Avenue ในิเขต่ Brooklyn ทำให้ยอดิค้าปิลีกุของธิุรกุิจในิท้อง ถินิ� เพิม� ข่นิ� ถ่งร้อยละ 102 เม่อ� เปิรียบเทียบกุับกุารเพิม� ข่นิ� ของยอดิค้าเฉัลีย� ของเขต่ทีเ� พิม� ข่นิ� ร้อยละ 18 กุารปิรับปิรุงทางเท้าให้มีความปิลอดิภิัย กุารปิรับปิรุงเลนิจักุรยานิ กุารเพิ�มจำนิวนิทางข้ามและ กุารเช่�อมโยงส้่ปิ้ายรถปิระจำทางและรถไฟุฟุ้าใต่้ดิ​ินิ กุารปิรับปิรุงพ่�นิที�สีเขียวและที�นิั�งพักุคอย และ กุารปิรับปิรุงทีจ� อดิรถและทีข� นิส่งสินิค้าของ St.Nicholas และ Amsterdam Avenue ของเขต่ Manhattan ทำให้ยอดิค้าปิลีกุของธิุรกุิจในิท้องถิ�นิเพิ�มข่�นิร้อยละ 48 เม่�อเปิรียบเทียบกุับกุารเพิ�มข่�นิของยอดิค้า เฉัลี�ยของเขต่ที�เพิ�มข่�นิร้อยละ 39 กุารเพิ�มและปิรับปิรุงทางข้าม กุารปิรับปิรุงบริเวณ์สี�แยกุ กุารเพิ�มพ่�นิที�สีเขียวและที�นิ�งั พักุคอย กุารแกุ้ไขลดิความแออัดิของจราจรของย่านิ Bronx Hub ของเขต่ Bronx ทำให้ยอดิค้าปิลีกุของ ธิุรกุิจในิท้องถิ�นิเพิ�มข่�นิร้อยละ 50 เม่�อเปิรียบเทียบกุับกุารเพิ�มข่�นิของยอดิค้าเฉัลี�ยของเขต่ที�เพิ�มข่�นิ ร้อยละ 18

© NYC DOT

ภู​ูาพื้​้บน: ก่อนป็​็รับป็​็รุง ภู​ูาพื้​้ล่าง: ห้​้ลังป็​็รับป็​็รุง Vanderbilt Avenue, Brooklyn ภูาพัจุาก New York City Department of Transportation (2013)

26

27

07 บทที่

WALKABLE CITY เมื่อกรุงเทพฯ ออกเดิน

เข้​้าถึ​ึงความร้​้ ดิ้วยการเดิ​ิน เปิดิ ปรับั เปล่�ยนิ มหาวิทยาลัยส้่ ศั้นิย์กลางภ้มิทัศันิ์ ทางการศั่กษา ข่องเมือง

สำหรับความท้าทายที�เม่องกุำลังเผู้ชิญอย้่ในิขณ์ะนิี� นิอกุจากุความเปิ็นิธิรรมดิ้านิสิ�งแวดิล้อมที� ไดิ้กุล่าวไปิในิบทที�แล้ว ยังมีปิระเดิ็นิความเปิ็นิธิรรมทางกุารศั่กุษัา เม่องต่​่างๆ ไดิ้ใช้กุารพัฒนิาเม่อง เพ่�อบรรเทาความเหล่�อมล�ำดิ้านิกุารศั่กุษัาในิย่านิที�ขาดิแคลนิ ควบค้่ไปิกุับนิโยบายปิฏิร้ปิกุารศั่กุษัา ส่บเนิ่�องจากุสังคมและเศัรษัฐกุิจของโลกุไดิ้เปิลี�ยนิผู้่านิส้่ยุคแห่งกุารเรียนิร้​้ ส่งผู้ลให้กุารศั่กุษัาไม่ไดิ้ เกุิดิเฉัพาะในิพ่�นิที�ในิระบบ เช่นิ โรงเรียนิ มหาวิทยาลัย เท่านิั�นิ แต่​่ยังเกุิดิข่�นิในิพ่�นิที�นิอกุระบบ เช่นิ ครอบครัว เพ่�อนิฝี้ง ย่านิละแวกุใกุล้เคียง ผู้่านิพ่�นิที�ส่งเสริมกุารเรียนิร้​้ที�หลากุหลาย เช่นิ พ่�นิที� สาธิารณ์ะ พิพิธิภิัณ์ฑิ์ ห้องสมุดิ กุารพัฒนิาเม่องในิปิัจจุบันิจ่งเปิ็นิความพยายามในิกุารบ้รณ์ากุาร กุารพัฒนิาพ่�นิที�กุารศั่กุษัาเข้ากุับกุารวางผู้ังและออกุแบบชุมชนิเม่อง (Gerhard, Hoelscher, & Marquardt, 2022) กุารวางผู้ังเม่องไดิ้ขยายขอบเขต่จากุกุารพัฒนิาพ่�นิที�ในิเชิงปิริมาณ์ของพ่�นิที�กุารศั่กุษัาในิระบบ เช่นิ มีโรงเรียนิให้พอกุับจำนิวนิปิระชากุร มาส้กุ่ ารเช่อ� มโยงในิเชิงทีต่� ง�ั กุับสาธิารณ์้ปิกุารดิ้านิกุารศั่กุษัา ของเม่อง เช่นิ กุารเช่�อมโยงสถาบันิกุารศั่กุษัามาช่วยสร้างและแบ่งปิันิความร้​้ในิเม่อง สร้างโอกุาส ในิกุารเรียนิร้​้ต่ลอดิชีวิต่ กุารถ่ายทอดิความร้​้ และพัฒนิาเคร่อข่ายกุารเรียนิร้​้ให้เกุิดิข่�นิในิเม่อง โดิย เช่�อมโยงพ่�นิที� ในิรั�ว และ ในิเม่อง ให้กุลมกุล่นิกุันิ โดิยกุารเปิ​ิดิรั�วสถาบันิกุารศั่กุษัาส้่เพ่�อนิบ้านิ กุารขยายขอบเขต่กุารบริกุารของโรงเรียนิ กุารปิรับปิรุงสภิาพแวดิล้อมทีอ� ย้อ่ าศั​ัยโดิยเนิ้นิกุารเรียนิร้​้ กุารสร้างสรรค์กุจิ กุรรมสันิทนิากุาร อาทิ กุิจกุรรมกุีฬาและวัฒนิธิรรม กุารพัฒนิาภิาษัา กุารส่งเสริม สุขภิาพ ทักุษัะกุารเลี�ยงล้กุ กุารสนิับสนิุนิและกุารปิ้องกุันิความรุนิแรงและอาชญากุรรม

มหาวิทยาลัยกับับัทบัาท ศั้นิย์กลางภ้มิทัศันิ์ทางการศั่กษาข่องเมือง ในิบริบทดิังกุล่าว ภิ้มทิ ศั​ั นิ์ทางกุารศั่กุษัา เปิ็นิแนิวคิดิในิกุารพัฒนิาเม่องบนิฐานิความร้ดิ้ ว้ ยกุารเช่อ� มโยง สาธิารณ์้ปิกุารทางกุารศั่กุษัาที�เปิ็นิทางกุารและโลกุแห่งกุารเรียนิร้​้แบบไม่เปิ็นิทางกุารเพ่�อยกุระดิับ สภิาพเศัรษัฐกุิจสังคมของเม่อง (Heinrich & Million, 2021) ในิแนิวคิดินิี� มักุพบว่า มหาวิทยาลัย มีบทบาทสำคัญเปิ็นิศั้นิย์กุลางของกุารสร้างภิ้มิทัศันิ์กุารศั่กุษัา ในิเชิงปิรัชญา มหาวิทยาลัยในิฐานิะ สถาบันิหลักุของกุารศั่กุษัาในิระดิับอุดิมศั่กุษัา เปิ็นิพ่�นิที�สาธิารณ์ะที�รวบรวมผู้​้​้คนิในิสังคมเพ่�อร่วม ผู้ลิต่ ศั่กุษัาค้นิคว้า และเผู้ยแพร่ความร้อ้ อกุนิอกุสถาบันิไปิยังสังคมเพ่อ� สร้างองค์ความร้แ้ กุ่สาธิารณ์ะ ที�กุ่อให้เกุิดิความเข้าใจ และกุารปิระยุกุต่์ใช้ในิกุารสร้างนิวัต่กุรรมทางสังคม (Hawkins, 2012) ในิ ยุคเศัรษัฐกุิจฐานิความร้​้ มหาวิทยาลัยถ้กุคาดิหวังให้ต่อบโจทย์ 3 ปิระกุาร ต่อบโจทย์ความต่้องกุารของต่ลาดิงานิ มหาวิทยาลัยต่้องสามารถสร้างแรงงานิที�มีความร้​้และ ทักุษัะรอบดิ้านิ (knowledge workers) กุารปิรับต่ัวที�สำคัญของมหาวิทยาลัย อาทิกุารมุ่งเนิ้นิพัฒนิา ทักุษัะและความร้​้ท�ีเฉัพาะเจาะจงแกุ่ผู้​้เรียนิที�ข้ามศัาสต่ร์สาขา มีความเปิ็นิผู้​้​้นิำและอย้่ร่วมกุับความ หลากุหลายทางวัฒนิธิรรมไดิ้ มีกุารสร้างหลักุส้ต่รกุารเรียนิร่วมกุับองค์กุรและผู้​้จ้ า้ งงานิเพ่อ� ออกุแบบ วิธิีกุารเรียนิกุารสอนิที�จะทำให้ผู้​้เรียนิไดิ้รับความร้​้และทักุษัะต่ามที�ผู้​้จ้างต่้องกุารโดิยเฉัพาะ รวมทั�ง กุารออกุแบบกุารเรียนิร้​้ท�ีผู้่านิกุารปิฏิสัมพันิธิ์และกุารปิฏิบัต่ิกุับเคร่อข่ายกุารเรียนิร้​้ที�หลากุหลาย โดิยเช่อ� มต่​่อสภิาพแวดิล้อมเพ่�อกุารเรียนิร้​้กุับชุมชนิภิายนิอกุเพ่�อเปิ​ิดิโอกุาสให้ผู้​้เรียนิสามารถเรียนิร้​้ ผู้่านิปิระสบกุารณ์​์จริง ต่อบโจทย์ของเม่อง แนิวโนิ้มกุารเปิลีย� นิแปิลงส้กุ่ ารเปิ็นิสังคมผู้​้ส้ ง้ วัยส่งผู้ลทำให้ปิระชากุรจำนิวนิ มากุต่้องคงอย้่ในิระบบกุารจ้างงานิยาวนิานิข่�นิ จ่งต่้องกุารกุารเรียนิร้​้ต่ลอดิชีวิต่เพ่�อสนิับสนิุนิความ

92

93

แหล่งรัวมการัเรั่ยนรั้​้ที่างเล้อกและนวัตกรัรัมแห่งอนาคต แลกเปล่�ยนความรั้​้ด้วยปรัะสบการัณ์ตรัง

© โค์รั้งกัารั้ผ้งแม่บที่จุ​ุฬาฯ ศต่วรั้รั้ษที่​่� 2: เข้ต่กัารั้ศึกัษาจุ​ุฬาลังกัารั้ณ์มห้าวิที่ยาลั้ย

WALKABLE CITY เมื่อกรุงเทพฯ ออกเดิน

แนวรั้​้�วรั้อยต่​่อกั้บพื้​้�นที่​่�แบบเปิ​ิด พื้​้�นที่​่�รั้อยต่​่อปิรั้ะเภที่น่�เปิ็นพื้​้�นที่​่�รั้อยต่​่อปิรั้ะเภที่ที่​่�ต่้องกัารั้ให้​้ เกัิดกัารั้เข้​้าถึ​ึงมห้าวิที่ยาลั้ย เพื้​้�อจุ​ุดปิรั้ะสงค์​์ในกัารั้ใช้​้พื้​้�นที่​่�รั้่วมกั้น ห้รั้​้อเข้​้ารั้​้บบรั้ิกัารั้จุากัภายใน มห้าวิที่ยาลั้ย เช้่น พื้​้�นที่​่�ค์ณะที่​่�ต่้องกัารั้เปิ​ิดเพื้​้�อเผยแพื้รั้่องค์​์ค์วามรั้​้​้ ห้รั้​้อบรั้ิกัารั้ส้งค์ม โดยแนวรั้​้�ว รั้อยต่​่อปิรั้ะเภที่น่� ม่แนวที่างในกัารั้ออกัแบบเพื้​้�อรั้องรั้​้บกัิจุกัรั้รั้มแลัะรั้ะด้บกัารั้เข้​้าถึ​ึงที่​่�แต่กัต่​่างกั้น เช้่น พื้​้�นที่​่�ที่​่�ม่กัารั้เข้​้าถึ​ึงเพื้​้�อใช้​้งานพื้​้�นที่​่�อาค์ารั้รั้่วมกั้น โดยม่กัารั้ออกัแบบโดยใช้​้อาค์ารั้เปิ็นแนวรั้​้�ว ให้ม่ แลัะใช้​้กัารั้ออกัแบบอาค์ารั้ให้​้มรั้่ ะบบรั้​้กัษาค์วามปิลัอดภ้ยที่​่รั้� ด้ กัุม ในบรั้ิเวณที่​่ต่� อ้ งกัารั้แบ่งแยกั พื้​้�นที่​่�เพื้​้�อสาธารั้ณะออกัจุากัพื้​้�นที่​่ส� ่วนบุค์ค์ลั เช้่น บรั้ิเวณรั้อยต่​่อกัลัุ่มอาค์ารั้วิที่ยาศาสต่รั้์สุข้ภาพื้กั้บ พื้าณิช้ยกัรั้รั้ม สยามสแค์วรั้์ แลัะพื้​้น� ที่​่ที่� ม่� กั่ ารั้เข้​้าถึ​ึงเพื้​้อ� ใช้​้งานบรั้ิเวณนอกัอาค์ารั้รั้ว่ มกั้น พื้​้น� ที่​่ปิ� รั้ะเภที่น่� ม่รั้ะด้บกัารั้เปิ็นสาธารั้ณะที่​่ส� ้ง อาจุจุะอย้่ในรั้​้ปิแบบข้องลัานกัิจุกัรั้รั้ม ห้รั้​้อพื้​้�นที่​่ส� ่เข้่ยวกัึ�งสาธารั้ณะ เช้่น พื้​้�นที่​่�บรั้ิเวณรั้อยต่​่อสวน Park @ Siam กั้บพื้​้�นที่​่�เข้ต่พื้าณิช้ยกัรั้รั้มสยามสแค์วรั้์แลัะพื้​้�นที่​่�บรั้ิเวณ สนามกั่ฬาแห้่งจุ​ุฬากัรั้ณ์มห้าวิที่ยาลั้ยกั้บซอยจุ​ุฬาลังกัรั้ณ์ 9 แนวรั้​้�วรั้อยต่​่อพื้​้�นที่​่�ปิ​ิด พื้​้�นที่​่�รั้อยต่​่อปิรั้ะเภที่น่�เปิ็นพื้​้�นที่​่�รั้อยต่​่อปิรั้ะเภที่ที่​่�ต่้องกัารั้ให้​้เกัิดเพื้่ยง กัารั้รั้​้บรั้​้​้ แลัะกัารั้เข้​้าถึ​ึงที่างด้านสายต่า พื้​้น� ที่​่ปิ� รั้ะเภที่น่ม� ส่ ด้ ส่วนมากัเม้อ� เปิรั้่ยบเที่​่ยบกั้บปิรั้ะเภที่แรั้กั แนวที่างในกัารั้ออกัแบบแนวรั้​้�วในลั้กัษณะน่� ค์วรั้ดำเนินกัารั้รั้่วมกั้บกัารั้ออกัแบบพื้​้�นที่​่�ภายในอาค์ารั้ เพื้​้อ� ให้​้เกัิดกัารั้ “กัารั้พื้ลัิกัห้ลั้งบ้านส้ห้่ น้าบ้าน” อ้นจุะเปิ็นกัารั้สรั้​้างบรั้รั้ยากัาศที่​่เ� ช้​้อ� เช้ิญแลัะรั้​้บรั้​้ไ้ ด้จุากั สาธารั้ณะ แนวรั้​้ว� ค์วรั้โปิรั้่ง ผน้งอาค์ารั้รั้ะด้บช้​้น� 1 ถึ​ึง ช้​้น� 3 ค์วรั้ออกัแบบให้​้มค์่ วามโปิรั้่งต่​่อเน้อ� งกั้น เพื้​้�อให้​้กัิจุกัรั้รั้มที่​่�เกัิดข้ึ�นในอาค์ารั้สามารั้ถึรั้​้บรั้​้​้ได้จุากัพื้​้�นที่​่�สาธารั้ณะภายนอกัมห้าวิที่ยาลั้ย แลัะค์วรั้ ปิลั้กัพื้​้ช้พื้รั้รั้ณที่​่�เห้มาะสมเพื้​้�อบดบ้งที่้ศน่ยภาพื้ที่​่�ไม่สมค์วรั้ให้​้เห้็นในบรั้ิเวณที่​่�เปิ็นส่วนบรั้ิกัารั้

ปรั​ับ - การัสรั้างพื้​้�นที่​่รั� ่วมเรั่ยนรั้​้ที่​่�หลากหลาย กัารั้สรั้​้างพื้​้�นที่​่�รั้่วมเรั้่ยนรั้​้​้ให้​้เกัิดข้ึ�นที่้�งในรั้ะด้บกัลัุ่มศาสต่รั้์ข้องมห้าวิที่ยาลั้ยแลัะกั้บเม้อง พื้​้�นที่​่� ด้งกัลั่าวไม่ได้ห้มายรั้วมเพื้่ยงกัารั้ใช้​้งานปิรั้ะเภที่เรั้่ยนรั้​้​้ ปิฏิ​ิบ้ต่ิกัารั้ ห้รั้​้อสน้บสนุนกัารั้เรั้่ยนรั้​้​้เที่​่าน้�น แต่​่รั้วมถึ​ึงกัิจุกัรั้รั้มน้นที่นากัารั้ ไปิจุนถึ​ึงสาธารั้ณ้ปิกัารั้ต่​่างๆ ที่​่�ม่กัารั้ใช้​้งานรั้่วมกั้นที่้�งภายในแลัะ ภายนอกัอาค์ารั้ ที่​่�สามารั้ถึรั้องรั้​้บกัิจุกัรั้รั้มที่้�งที่างกัารั้แลัะไม่เปิ็นที่างกัารั้ที่​่�ต่้องกัารั้ค์วามย้ดห้ยุ่น

100

101

สามารั้ถึห้มุนเว่ยนปิรั้​้บเปิลั่ย� น เพื้ิม� ค์วามถึ่ข้� องกัารั้ใช้​้งานที่​่ส� รั้​้างค์วามสนุกัค์ึกัค์้กัให้​้แกั่มห้าวิที่ยาลั้ยได้ ยุที่ธศาสต่รั้์ข้องผ้งแม่บที่ CU2040 ค์้อกัารั้ออกัแบบให้​้พื้​้�นที่​่�รั้่วมเรั้่ยนรั้​้​้เห้ลั่าน่�กัรั้ะจุายแลัะผสานกั้บ แนวข้อบรั้​้�วห้รั้​้อรั้อยต่​่อข้องพื้​้�นที่​่�มห้าวิที่ยาลั้ยกั้บเม้อง เพื้​้�อค์วามม่ช้่วิต่ช้่วาแลัะสะดวกัในกัารั้เข้​้าถึ​ึง โดยเฉพื้าะปิรั้ะช้าช้นที่​่�อย้โ่ ดยรั้อบ

เปล่�ยน – การัส่งเสรัิมการัเข้​้าถึ​ึงด้วยการัเดินเที่้า กัารั้ส่งเสรั้ิมกัารั้เข้​้าถึ​ึงแลัะเช้​้�อมต่​่อด้วยกัารั้เดินเที่้าช้่วยอำนวยค์วามสะดวกัแลัะส่งเสรั้ิมให้​้เกัิด กัารั้พื้บปิะแลักัเปิลั่�ยนข้องผ้​้ค์น แนวที่างสำค์้ญค์้อกัารั้เช้​้�อมต่​่อโค์รั้งข้่ายกัารั้เดินเที่้ารั้ะห้ว่างพื้​้�นที่​่� รั้่วมเรั้่ยนรั้​้​้ภายในมห้าวิที่ยาลั้ย กั้บจุ​ุดเปิลั่�ยนถึ่ายกัารั้ส้ญจุรั้ภายนอกั เช้่น สถึาน่รั้ถึไฟฟ้าบ่ที่​่เอส ปิ้ายพื้​้กัค์อยรั้ถึปิรั้ะจุำที่าง ที่​่จุ� อดรั้ถึ รั้วมที่้ง� จุ​ุดห้มายปิลัายที่างกัารั้เรั้่ยนรั้​้อ้ น�้ ๆ ภายในย่าน ให้​้มค์่ วามสะดวกั แลัะปิลัอดภ้ยในกัารั้เดิน แลัะที่​่�สำค์้ญม่บรั้รั้ยากัาศที่​่�รั้่มรั้​้�น สวยงาม น่าเดิน ยุที่ธศาสต่รั้์กัารั้เปิ​ิด ปิรั้​้บ เปิลั่ย� น แนวรั้อยต่​่อ พื้​้น� ที่​่รั้� ว่ มเรั้่ยนรั้​้​้ แลัะโค์รั้งข้่ายกัารั้เดินเที่้า จุะที่ำให้​้ ค์่าค์ะแนน Good Walk เฉลั่ย� เพื้ิม� ส้งข้ึน� จุากั 60 เปิ็น 65 ค์ะแนน ซึง� จุะที่ำให้​้ พื้​้น� ที่​่ข้� องจุ​ุฬาฯ สามารั้ถึ เปิ​ิดออกัแลัะเช้​้�อมผสานกั้บเน้�อเม้องได้มากัข้ึ�น ที่ำให้​้เพื้ิ�มศ้กัยภาพื้ในกัารั้ดึงด้ดผ้​้ค์นห้ลัากัห้ลัาย กัลัุ่มให้​้เข้​้ามารั้่วมเรั้่ยนรั้​้​้กั้บจุ​ุฬาฯ สามารั้ถึรั้องรั้​้บกัิจุกัรั้รั้มกัารั้พื้บปิะ แลักัเปิลั่�ยนค์วามรั้​้​้ ข้องผ้​้ค์น ที่​่�ห้ลัากัห้ลัาย ให้​้จุ​ุฬาฯ เปิ็นส่วนห้นึ�งข้องส้งค์มเม้อง แลัะช้่วยให้​้ปิรั้ะช้าช้นสามารั้ถึเข้​้าถึ​ึงพื้​้�นที่​่�กัารั้ ศึกัษาได้มากัข้ึ�น กัารั้เปิ​ิด ปิรั้​้บ เปิลั่ย� น พื้​้น� ที่​่ม� ห้าวิที่ยาลั้ยในผ้งแม่บที่ CU2040 เปิ็นเพื้่ยงห้นึง� แนวค์ิดข้องกัารั้สง่ เสรั้ิม ให้​้มห้าวิที่ยาลั้ยเพื้​้�อเปิ็นศ้นย์กัลัางข้องย่านกัารั้เรั้่ยนรั้​้​้ ในกัรัุ้งเที่พื้ฯ ม่มห้าวิที่ยาลั้ยที่​่�ม่ศ้กัยภาพื้ส้ง ในกัารั้เปิ็นศ้นย์กัลัางข้องกัารั้สรั้​้างภ้มที่ิ ศ้ น์กัารั้ศึกัษาในเกัิดข้ึน� ในพื้​้น� ที่​่ย� า่ นได้ ห้ากัมห้าวิที่ยาลั้ยต่​่างๆ สามารั้ถึปิรั้​้บเปิลั่ย� นโดยรั้ว่ มม้อกั้บ กัที่ม. โรั้งเรั้่ยน ชุ้มช้น แลัะองค์​์กัรั้ต่า่ งๆ เพื้​้อ� สรั้า้ งภ้มที่ิ ศ้ น์กัารั้ศกัึ ษา ให้​้เกัิดข้ึ�นในย่าน เม้องกั็อาจุจุะสามารั้ถึสรั้​้างค์วามเที่​่าเที่​่ยมข้องโอกัาสในกัารั้เข้​้าถึ​ึงค์วามรั้​้ข้อง ปิรั้ะช้าช้นในพื้​้�นที่​่�ต่​่างๆ ข้องกัรัุ้งเที่พื้ฯ ให้​้มากัข้ึ�น

08 บทที่

WALKABLE CITY เมื่อกรุงเทพฯ ออกเดิน

หาบเร่แผู้งล้อย กับการเดิ​ินเท้า การใช้ต์รรกะเชิง พัื�นิท่�และสถาบั​ันิ ทางสังคม ในิการ จัดิการพัื�นิท่�เมือง

ปิัญหาหาบเร่แผู้งลอยบนิทางเท้าและพ่นิ� ทีส� าธิารณ์ะไม่ใช่ปิรากุฏกุารณ์​์ทเ�ี กุิดิข่นิ� เฉัพาะในิกุรุงเทพฯ แต่​่เปิ็นิปิรากุฏกุารณ์​์รว่ มของเม่องในิปิระเทศัทางใต่้ (Global South) ซึ่​่ง� เปิ็นิปิระเทศัเศัรษัฐกุิจเกุิดิใหม่ หาบเร่แผู้งลอยเปิ็นิหนิ่ง� ในิปิระเภิทของแรงงานินิอกุระบบ (informal workers) หมายถ่ง ผู้​้ค้ า้ ขายต่าม ท้องถนินิทีเ� สนิอขายสินิค้าต่​่อสาธิารณ์ะโดิยไม่มโี ครงสร้างทีส� ร้างข่นิ� อย่างถาวร แต่​่เปิ็นิโครงสร้างแบบ คงที�ชั�วคราวหร่อแผู้งหร่อรถเข็นิเคล่�อนิที� ผู้​้​้ค้าริมถนินินิี�อาจจะหยุดินิ​ิ�งโดิยจับจองพ่�นิที�บนิทางเท้า หร่อพ่นิ� ทีส� าธิารณ์ะหร่อพ่นิ� ทีส� ว่ นิต่ัวอ่นิ� ๆ หร่ออาจเคล่อ� นิทีย� า้ ยจากุจุดิหนิ่ง� ไปิจุดิหนิ่ง� ซึ่​่ง� บรรทุกุสินิค้าไว้ บนิรถเข็นิหร่อหาบเร่ จำนิวนิหาบเร่แผู้งลอยมีแนิวโนิ้มเพิ�มส้งข่�นิ ดิ้วยกุารลงทุนิที�ต่�ำ ไม่มีข�นิั ต่อนิในิกุารเริ�มต่้นิหร่อ ยุต่ิ กุารย้ายถินิ� ฐานิจากุชนิบทหร่อพรมแดินิอ่นิ� กุารว่างงานิ และความยากุจนิ ส่งผู้ลให้เกุิดิกุารอพยพ ของผู้​้​้คนิเข้าส้่เม่องต่​่างๆ แรงงานิเหล่านิี�ขาดิกุารศั่กุษัาและทักุษัะที�เพียงพอในิกุารหางานิที�ม�นิั คงในิ ต่ลาดิงานิแบบทางกุาร (formal sector) หร่อบางส่วนิอาจจะเคยทำงานิในิกุารบริษั​ัทมากุ่อนิ แต่​่ต่กุงานิ จากุกุารปิ​ิดิต่ัวของบริษั​ัท ทำให้พวกุเขาต่้องแสวงหางานิในิภิาคนิอกุระบบเพ่อ� ความอย้ร่ อดิ มีงานิวิจยั พบว่า มีจำนิวนิหาบเร่แผู้งลอยเพิม� ส้งข่นิ� หลังจากุวิกุฤต่กุารณ์​์เศัรษัฐกุิจเอเชียในิ พ.ศั. 2541 ในิปิระเทศัไทย ฟุิลิปิปิ​ินิส์ และสิงคโปิร์ (M, 2016) งานิวิจัยหลายชิ�นิพบว่า หาบเร่แผู้งลอยมีบทบาทสำคัญของกุารเปิ็นิแหล่งจ้างงานิและกุารสร้าง รายไดิ้ของเม่อง นิอกุจากุนิี� กุารดิำรงอย้ข่ องผู้​้ค้ า้ เหล่านิีเ� กุิดิจากุกุารทีเ� ปิ็นิแหล่งให้บริกุารกุับชาวเม่อง โดิยเฉัพาะกุลุม่ มีรายไดิ้นิอ้ ยในิเม่อง หาบเร่แผู้งลอยเปิ็นิแหล่งซึ่​่อ� หาสินิค้าราคาถ้กุ โดิยเฉัพาะอาหาร หร่อวัฒนิธิรรมกุารบริโภิคของคนิชันิ� กุลาง เช่นิ ผู้ักุผู้ลไม้สดิที�ไม่สามารถเกุ็บไดิ้นิานิเปิ็นิสัปิดิาห์ พ่อค้า แม่คา้ แผู้งลอยกุ็เปิ็นิแหล่งจับจ่ายทีส� ามารถเข้าถ่งไดิ้งา่ ยทุกุวันิหร่อสองสามครัง� ต่​่อสัปิดิาห์ นิอกุจากุนิี� จากุกุารที�ผู้​้ค้าส่วนิใหญ่มักุจับจองพ่�นิที�สาธิารณ์ะ เช่นิ ถนินิ ซึ่อย และหัวมุมถนินิ กุารปิรากุฏต่ัวของ ผู้​้​้ค้าเหล่านิี�ทำให้เกุิดิกุิจกุรรมมากุมาย และเพิ�มความมีชีวิต่ชีวาให้กุับพ่�นิที� แต่​่ในิอีกุดิ้านิหนิ่�ง กุารค้าขายบนิพ่�นิที�สาธิารณ์ะกุ่อให้เกุิดิความต่​่งเครียดิระหว่างสิทธิ​ิส่วนิรวม ของปิระชาชนิในิพ่นิ� ทีส� าธิารณ์ะและสิทธิ​ิสว่ นิบุคคลในิกุารทำงานิ จากุกุารใช้พนิ่� ทีร� ว่ มกุันิบนิทางเท้า ระหว่างผู้​้ค้ า้ และผู้​้เ้ ดิ​ินิเท้า ปิัญหาทางเท้าทีแ� ออัดิทำให้ผู้เ้ ดิ​ินิเท้าเกุิดิความไม่สะดิวกุสบายในิกุารสัญจร บ่อยครั�งที�ต่้องกุ้าวลงเดิ​ินิบนิถนินิกุ่อให้เกุิดิอันิต่รายจากุผู้​้​้ขับขี�รถยนิต่์ ปิัญหากุารต่ิดิขัดิของจราจร ปิัญหากุารกุีดิขวางทางเข้าอาคาร นิำไปิส้่ความต่กุต่�ำของม้ลค่าอสังหาริมทรัพย์ในิบริเวณ์นิั�นิจากุ ความไม่เปิ็นิระเบียบเรียบร้อย ไปิจนิถ่งปิัญหาความสะอาดิของพ่นิ� ทีแ� ละสุขอนิามัยของสินิค้าปิระเภิท อาหารที�มีกุารควบคุมไดิ้ยากุ ซึ่​่�งกุ่อให้เกุิดิภิาพลักุษัณ์​์ในิเชิงลบแกุ่กุลุ่มหาบเร่แผู้งลอย เนิ่�องจากุหาบเร่แผู้งลอยเปิ็นิกุลุ่มแรงงานินิอกุระบบ จ่งไม่มีสถานิะทางกุฎหมายในิกุาร ดิำเนิ​ินิธิุรกุิจ รวมทั�งกุิจกุรรมกุารค้าเหล่านิี� เปิ็นิเสม่อนิ ส่วนิแทรกุของเม่อง ที�มาจากุปิฏิบัต่ิกุาร เชิงพ่�นิที� (spatial practice) แบบไม่เปิ็นิทางกุารบนิพ่�นิที�ท�ีมีกุารควบคุมอย่างเปิ็นิทางกุารโดิยรัฐ (Certeau, 1984) หาบเร่แผู้งลอยจ่งไม่ไดิ้ถ้กุนิับรวมเปิ็นิปิระเดิ็นิพิจารณ์าในิกุารกุระบวนิกุาร วางผู้ังเม่องโดิยเฉัพาะในิปิระเทศัแถบทางใต่้ท�ีมักุไดิ้รับอิทธิ​ิพลทางความคิดิจากุกุารวางผู้ังสมัยใหม่ ของโลกุต่ะวั นิ ต่กุซึ่​่� งไม่ มี ปิั ญ หาเหล่ า นิี� หาบเร่ แ ผู้งลอยจ่ ง มั กุ เปิ็ นิ ความท้ า ทายของกุารสร้ า ง “เม่องระดิับโลกุ” ในิอุดิมคต่ิของผู้​้​้มีอำนิาจต่ัดิสินิใจเชิงนิโยบายและชนิชั�นิกุลางบางกุลุ่มในิเม่อง ที�มองว่า กุิจกุรรมเหล่านิี�ไม่สอดิคล้องกุับ “ความเรียบร้อย” ของเม่องที�ทันิสมัยในิฝีันิ กุารจัดิกุาร กุับปิัญหานิี�มักุทำโดิยนิโยบายง่ายๆ ค่อ ห้าม ขจัดิ ขับไล่ หร่อ ย้ายหาบเร่แผู้งลอยออกุไปิจากุ พ่�นิที�สาธิารณ์ะของเม่องโดิยใช้อำนิาจทางกุฎหมายอย่างฉัาบฉัวย โดิยขาดิกุารศั่กุษัาเพ่�อทำความ เข้าใจถ่งปิรากุฏกุารณ์​์ที�ซึ่ับซึ่้อนิของกุิจกุรรมกุารค้าขายเหล่านิี� อย่างไรกุ็ต่าม เราจะเห็นิว่า หาบเร่ แผู้งลอย ยังคงเปิ็นิองค์ปิระกุอบสำคัญของภิ้มิทัศันิ์เม่องในิแถบนิี� กุารดิำรงอย้่ของหาบเร่แผู้งลอย

102

103

ต์ลาดิ/แผงลอย/ พื�นท้ี�กิจกรรมื

ท้ี�นั�งพักผ่อน อาคารพาณ์ิชย์

อาคารพาณ์ิชย์

พ่�นิที�อเนิกุปิระสงค์ 5.0 ม.

6.0 ม.

อาคารพาณ์ิชย์

13.0 ม.

4.0 ม.

อาคารพาณ์ิชย์

พ่�นิที�อเนิกุปิระสงค์ 5.0 ม.

6.0 ม.

© ข้อเสนิอกุารจัดิกุารแผู้งลอย

WALKABLE CITY เมื่อกรุงเทพฯ ออกเดิน

ขี�อเสนอการุออกแบบพั่�นท่�ใติ�ทางด่วันบรุิเวัณถนนพัหลโยธ์ิน 1 ติั�งแติ่สวันพัญาไทภูิรุมิย์ ถึง ทางขีึ�นทางด่วันอนุสาวัรุ่ย์ชิัยสมิรุภู้มิ​ิ

13.0 ม.

4.0 ม.

114

115

© ข้อเสนิอกุารจัดิกุารแผู้งลอย

ผสานพื�นท้ี�จอดิรถและ จุดิเปลี�ยนถ่ายการสัญ่จร

จัดิสรรพื�นท้ี�รองรับ แผงลอย ร้านค้าย่อย

ภู​ูาพื้​้บน: ก่อนป็​็รับป็​็รุง ภู​ูาพื้​้ล่าง: ห้​้ลังป็​็รับป็​็รุง พั่�นท่�ใติ�ทางด่วันพัหลโยธ์ิน บรุิเวัณสวันพัญาไทภูิรุมิย์ - ทางขีึ�น ทางด่วันอนุสาวัรุ่ย์ชิัยสมิรุภู้มิ​ิ

เพิ�มืพื�นท้ี�อเนกประสงค์ สนามืกีฬา สนามืเดิ็กเล่น เพิ�มืพื�นท้ี�พักผ่อน รองรับกิจกรรมืการกิน

09 บทที่

สวนล้อยฟ้​้า เจ้​้าพระยา ฝั​ังเข่็มเมือง ให้เดิ​ินิไดิ้ เดิ​ินิดิ่ WALKABLE CITY เมื่อกรุงเทพฯ ออกเดิน

ภิายใต่้สถานิกุารณ์​์ข้อจำกุัดิดิ้านิงบปิระมาณ์ที�องค์กุรปิกุครองส่วนิท้องถิ�นิปิระสบอย้่ในิปิัจจุบันิ กุารฝีังเข็มเม่อง (urban acupuncture) ไดิ้กุลายเปิ็นิแนิวคิดิที�ไดิ้รับความสนิใจในิกุารฟุ้�นิฟุ้เม่อง โดิยเฉัพาะในิพ่นิ� ทีเ� ขต่เม่องชันิ� ในิ กุารฝีังเข็มเม่อง ค่อ กุารพัฒนิาเม่องขนิาดิเล็กุทีนิ� ำไปิส้กุ่ ารปิรับเปิลีย� นิ บริบทเม่องที� ใหญ่ข่�นิกุว่าไดิ้ นิักุออกุแบบและวางผู้ังเม่องจะทำงานิร่วมกุับชุมชนิในิกุารเล่อกุพ่�นิที� ที�ต่้องกุารฟุ้�นิฟุ้โดิยคำนิ่งถ่งปิัจจัยดิ้านิสังคม เศัรษัฐกุิจและสิ�งแวดิล้อม แนิวคิดิค่อกุารใช้โครงกุาร ขนิาดิเล็กุที�สามารถนิำไปิส้่กุารเปิลี�ยนิแปิลงทางกุายภิาพและสังคมในิระดิับเม่องที�ใหญ่กุว่าไดิ้ ที�มา ของแนิวคิดิมาจากุกุารฝีังเข็ม ค่อ กุารลดิความต่​่งเครียดิในิดิ้านิต่​่างๆ ของพ่�นิที�จุดิเล็กุๆ เพ่�อนิำไปิส้่ กุารเปิลี�ยนิแปิลงเชิงโครงสร้างของเม่องต่​่อไปิ กุารฝีังเข็มเม่องอาจจะเหมาะสมกุับความจำเปิ็นิและ ความต่้องกุารของชุมชนิไดิ้ดิกุี ว่าโครงกุารฟุ้นิ� ฟุ้เม่องขนิาดิใหญ่ทต่�ี อ้ งใช้งบปิระมาณ์ส้งและมีผู้ลกุระทบ ต่​่อพ่�นิที�เม่องมากุกุว่า แต่​่กุ็ ไม่ไดิ้หมายถ่งกุารฝีังเข็มเม่องในิโครงกุารขนิาดิเล็กุจะละเลยบริบท ในิภิาพรวมของเม่องทัง� หมดิ แต่​่จะเล่อกุดิำเนิ​ินิกุารในิจุดิยุทธิศัาสต่ร์ทสี� ามารถดิำเนิ​ินิกุารไดิ้สำเร็จแล้ว ทำให้ลดิความต่​่งเครียดิของเม่องในิภิาพรวมไดิ้ (อภิ​ิวัฒนิ์ รัต่นิวราหะ, 2560) กุารฝีังเข็มเม่องมักุนิำมาใช้ในิกุารแกุ้ไขปิรับปิรุงโครงข่ายเนิ่�อเม่อง (urban fabrics) โดิยมุ่ง ปิรับปิรุงโครงข่ายกุารสัญจรโดิยเท้าและจักุรยานิไปิพร้อมกุับกุารเพิ�มพ่�นิที�สาธิารณ์ะสีเขียวขนิาดิ เล็กุ เพ่อ� ส่งเสริมศั​ักุยภิาพในิกุารเข้าถ่งพ่นิ� ทีแ� ละสร้างบรรยากุาศัสวยงามเพ่อ� เหนิีย� วนิำดิ่งดิ้ดิให้ผู้ค้ นิ เข้ามาพบปิะแลกุเปิลีย� นิ โครงกุารฝีังเข็มเม่องเพ่อ� กุารฟุ้นิ� ฟุ้เขต่เม่องชันิ� ในิทีจ� ะยกุต่ัวอย่างในิบทนิีค� อ่ โครงกุารสวนิลอยฟุ้าเจ้าพระยา ซึ่​่ง� เปิ็นิโครงกุารยุทธิศัาสต่ร์แรกุของกุรุงเทพฯ 250 ทีม� วี ต่ั ถุปิระสงค์ ในิเช่อ� มโครงข่ายกุารสัญจรดิ้วยกุารเดิ​ินิเท้าและจักุรยานิของย่านิสองฝีัง� แม่นิำ� ของกุรุงเทพฯ - กุรุงธินิ

กรุงเทพัฯ 250 กุรุงเทพฯ 250 ค่อ แผู้นิยุทธิศัาสต่ร์เพ่�อฟุ้�นิฟุ้เขต่เม่องชั�นิในิของกุรุงเทพฯ โดิยมีเปิ้าหมาย ที�จะพลิกุฟุ้�นิพ่�นิที�ชั�นิในิของเม่องให้มีคุณ์ภิาพ ต่อบรับกุับความต่้องกุารของคนิเม่องมากุยิ�งข่�นิ โดิย กุระบวนิกุารร่วมหาร่อและกุารดิำเนิ​ินิกุารแบบปิระสานิความร่วมม่อระหว่างภิาครัฐ ภิาคเอกุชนิ และ ภิาคปิระชาชนิ เพ่�อความยั�งย่นิของเม่องและสุขภิาวะของผู้​้​้คนิที�อย้่อาศั​ัยในิเม่องนิั�นิ พ่นิ� ทีว� างผู้ังทีจ� ะหยิบยกุเปิ็นิต่ัวอย่างค่อ ย่านิปิระวัต่ศัิ าสต่ร์กุรุงเทพฯ - กุรุงธินิ ทีค� รอบคลุมพ่นิ� ที� เขต่พระนิครและพ่นิ� ทีบ� างส่วนิของเขต่ธินิบุรแี ละเขต่คลองสานิ จะเห็นิว่าพ่นิ� ทีนิ� คี� อ่ ศั้นิย์กุลางของศัิลปิ วัฒนิธิรรมของเม่อง ภิายในิเนิ่อ� ทีปิ� ระมาณ์ 12 ต่ารางกุิโลเมต่ร (เนิ่อ� ทีร� ต่ั นิโกุสินิทร์ถง่ คลองรอบกุรุง และกุะดิีจีนิ - คลองสานิ) มีแหล่งมรดิกุวัฒนิธิรรมหลากุปิระเภิทหลายยุคสมัยกุระจายต่ัวอย่าง หนิาแนิ่นิกุว่า 1,533 แห่ง จ่งมีศั​ักุยภิาพส้งในิกุารผู้สานิพ่�นิที�สองฝีั�งและฟุ้�นิฟุ้พัฒนิาส้่แหล่งเรียนิร้​้ เชิงวัฒนิธิรรมของเม่อง จากุกุารศั่กุษัาพบว่า ค่าคะแนินิ Good Walk ของฝีัง� พระนิครส้งถ่ง 70 คะแนินิ นิั�นิเปิ็นิเพราะโครงข่ายกุารสัญจรดิ้วยเท้าเช่�อมโยงอย่างทั�วถ่ง ปิระกุอบกุับระบบบล็อกุอาคารที�มี ขนิาดิเล็กุ และแหล่งมรดิกุวัฒนิธิรรมและสาธิารณ์้ปิกุารของเม่อง เช่นิ ย่านิกุารค้าและชุมชนิดิั�งเดิ​ิม พ่นิ� ทีกุ� ารศั่กุษัาทัง� ในิและนิอกุระบบ เช่นิ พิพธิ​ิ ภิัณ์ฑิ์ สวนิสาธิารณ์ะ ห้องสมุดิ อันิเปิ็นิจุดิหมายปิลายทาง ของกุารท่องเทีย� วและเรียนิร้​้ กุระจายต่ัวอย้่ในิระยะทีเ� ดิ​ินิถ่ง แต่กุต่​่างอย่างมากุกุับพ่นิ� ทีฝี� งั� ธินิฯ (ย่านิ กุะดิีจนิี - คลองสานิ) ทีม� คี า่ คะแนินิ Good Walk เพียง 45 คะแนินิ เนิ่อ� งจากุลักุษัณ์ะเชิงสัณ์ฐานิทีเ� ปิ็นิ ซึ่อยล่กุ - ซึ่อยต่ันิ พ่นิ� ทีบ� างจุดิเข้าถ่งไดิ้ยากุ เช่นิ พ่นิ� ทีร� มิ นิ�ำ แม้วา่ ย่านินิีจ� ะเปิ็นิพ่นิ� ทีท� มี� คี วามโดิดิเดิ่นิ ดิ้านิปิระวัต่ิศัาสต่ร์ท�ีย้อนิกุลับไปิไดิ้ถ่งสมัยกุรุงศัรีอยุธิยา ลักุษัณ์ะที�มีความเปิ็นิพหุวัฒนิธิรรมของ ศัาสนิาพุทธิ คริสต่์ อิสลาม สะท้อนิผู้่านิแหล่งมรดิกุวัฒนิธิรรมที�กุระจายต่ัวอย้่ในิพ่�นิที�กุว่า 121 แห่ง แต่​่กุารเข้าถ่งพ่�นิที�และกุารเช่�อมต่​่อของโครงข่าย

122

123

ฟ้�นฟูเม้ืองโซนราชการ - ท่ี�อยู่อ่ าศั​ัย่ ดุสิตี - พญาไท่ ย่​่านราชดำเนินกลาง

ย่​่านประวั​ัติ​ิศาสติร์และถนนแห่​่งประชาธิ​ิปไติย่ที่​่�สำคั​ัญ ที่​่�มีผู้​้�คันห่ลากห่ลาย่ ห่น โซนประวั​ัติ​ิศาสติร์รัตินโกสินที่ร์ ดั​ังนั�นภาย่ใติ�ยุ่ที่ธิศาสติร์ฯ จึ่งมี่การสร� ดั ของไที่ย่ให่มี่บนพื้​้�นที่​่�สำห่รับการเร่ย่นร้� โดัย่การปรับปรุงอาคัารสำคั​ัญเดัิมี และภ้มีิที่ัศ

ฟ้�นฟูเม้ืองโซนประวัตีิศัาส รัตีนโกสินท่์

วัห่น�า ร ที่พื้ฯ

ย่​่านท่​่าช้าง - ท่​่าเตี​ีย่น

ย่​่านประวั​ัติ​ิศาสติร์ริมีแมี่น�ำเจึ�าพื้ระย่าที่​่�เก่าแก่และสำคั​ัญของกรุงเที่พื้ฯ พื้​้�น ที่​่�อนุรักษ์ที่​่�ติ�ังอย่้่ ใน เกาะรัตินโกสินที่ร์ เป็นย่​่านที่​่�ดั่งดั้ดัการที่​่องเที่​่�ย่วัดั�วัย่มีรดักวั​ัฒนธิรรมีและการจึับจึ่าย่ใ สอย่ ดั​ังนั�น ภาย่ใติ�ยุ่ที่ธิศาสติร์ฯ จึ่งไดั�มี่การปรับปรุงพื้​้�นที่​่�ริมีน�ำ ให่�เป็นย่​่านการคั�าดั​ั�งเดัิมี และพื้ัฒนา ่าเ อให่มี่ ในย่​่านประวั​ัติ​ิศาสติร์เพื้​้�อรองรับการเปล่�ย่นถ่าย่การสัญจึรที่างน�ำ

ย่​่านบ้​้านหม้​้อ

ย่​่านการคั�าประวั​ัติ​ิศาสติร์ ห่น่�งในย่​่านนำร่องที่​่�ดั่งดั้ดันักที่​่องเที่​่�ย่วัมีาก ภาย่ใติ�ยุ่ที่ธิศาสติร์ฯ จึ่งมี่ การส่งเสริมีฟื้​้�นฟื้​้ย่​่านการคั�าที่​่�มี่อัติลักษณ์​์ผู้สมีผู้สานห่ลากห่ลาย่ผู้​้�คัน

ย่​่านบ้างขุ​ุนนนท่์ - ไฟฉาย่

ย่​่านที่​่�อย่้่อาศัย่ห่นาแน่นส้งในเขติเมี้องชั�นในและรองรับการขย่าย่ติัวัของชานเมี้อง มีบ บาที่เป็น ศ้นย่์กลางพื้าณ์ิชย่กรรมีรอง เป็นย่​่านที่​่�มี่การเติ​ิบโติอย่​่างติ่อเน้�อง โดัย่เป็นห่น่�งในย่​่านนำร่องของโซน ที่​่�อย่้่อาศัย่จึรัญสนิที่วังศ์ ดั​ังนั�นภาย่ใติ�ยุ่ที่ธิศาสติร์โคัรงการกรุงเที่พื้ฯ 250 จึ่งมี่การพื้ัฒนาพื้​้�นที่​่�รอบ สถาน่รถไฟื้ฟื้​้าในย่​่านที่​่�อย่้่อาศัย่เดัิมีให่�เป็นพื้​้�นที่​่�น่าอย่้่อย่​่างมี่คัุณ์ภาพื้ และการเพื้ิ�มีคัวัามีห่ ห่ลาย่ และวังจึรของการสัญจึรจึากสถาน่ส้่พื้​้�นที่​่ดั� �านใน

ย่​่านกะดีจี​ีน - คลองสาน

ย่​่านประวั​ัติ​ิศาสติร์ริมีแมี่นำ� เจึ�าพื้ระย่าที่​่�เก่าแก่และสำคั​ัญติั�งอย่้่ในฝั่​่�งธินบุร่ ภาย่ใติ�ยุ่ที่ธิ ์ฯ จึงมี่ การพื้ัฒนาเคัร้อข่าย่การที่​่องเที่​่�ย่วัมีรดักที่�องถิ�น พื้ัฒนาย่​่านติ�นแบบธิุรกิจึจึากมีรดักที่�อง �น ที่ั�งมี่ย่​่าน ชุมีชนสร�างสรรคั์ร่วัมีสมีัย่และย่​่านชุมีชนพื้ักอาศัย่ริมีน�ำคัุณ์ภาพื้ดั่

© โคัรงการกรุงเที่พื้ฯ 250

ฟ้�นฟูเม้ืองโซนย่​่านประวัตีิศัาสตีร์ ธนบุ้รี ฟ้�นฟูเม้ืองโซน จีรัญสนิท่วงศั์

อาศั​ัย่

WALKABLE CITY เมื่อกรุงเทพฯ ออกเดิน

ฟ้�นฟูเม้ืองโซนกลาง พาณิ​ิชย่กรรม้ปทุ่ม้วัน - บ้างรัก

124

ย่​่านถนนโย่ธี - ราชวิถี

ย่​่านราชการ ที่​่�อย่้่อาศัย่ และจึุดัเปล่�ย่นถ่าย่การสัญจึรที่​่�สำคั​ัญที่างติอนเห่น้อของกรุงเที่พื้ฯ ชั�นใน ภาย่ใติ�ย่ทีุ่ ธิศาสติร์ฯ จึ่งมี่การพื้ัฒนาพื้​้น� ที่​่ร� อบสถาน่สที่​่้ อ�่ ย่้อ่ าศัย่ให่มี่ ส่งเสริมีการเปล่ย่� นถ่าย่การสัญจึร ห่ลาย่ระดั​ับ เพื้​้�อผู้สานการเช้�อมีติ่อพื้​้�นที่​่�ที่​่�ถก้ ติัดัขาดัจึากกันในแนวัติะวั​ันออก - ติะวั​ันติก

ย่​่านชุม้ชนซอย่โปโล ร่วม้ฤดี

ย่​่านที่​่อ� ย่้อ่ าศัย่ชุมีชนริมีคัลองไผู้่สงิ โติ ติัง� อย่้่ในพื้​้น� ที่​่ศ� น้ ย่์กลางธิุรกิจึ ระห่วั่างพื้​้น� ที่​่ส� วันสาธิารณ์ะระดั​ับเมี้อง ไดั�แก่ สวันลุมีพื้ิน่และสวันเบญจึกิติ​ิ จึ่งมีุ่งเน�นยุ่ที่ธิศาสติร์การฟื้​้�นฟื้​้ดั�านสิ�งแวัดัล�อมีและเป็นแกนกลาง การเช้�อมีติ่อพื้​้�นที่​่�สาธิารณ์ะระดั​ับเมี้อง ฟื้​้�นฟื้​้ระบบนิเวัศที่ั�งบนสะพื้านและใติ�สะพื้าน

ย่​่านตีลาดน้อย่

ย่​่านที่​่�อย่้่อาศัย่และพื้าณ์ิชย่กรรมีเก่าแก่ เกิดัจึากการขย่าย่ติัวัที่างเศรษฐกิจึการคั�าของพื้​้�นที่​่�เย่าวัราช สำเพื้็ง มีุง่ เน�นการพื้ัฒนาฟื้​้น� ฟื้​้พื้น้� ที่​่มี� รดักเดัิมี ที่ัง� ศาสนสถาน สถาป่ติย่กรรมีเก่าแก่ ติลาดัอาห่ารดั​ัง� เดัิมี ส้่เส�นที่างแห่ล่งที่​่องเที่​่�ย่วัเชิงศิลปและวั​ัฒนธิรรมีของกรุงเที่พื้ฯ

ย่​่านสะพานปลา ย่านนาวา - ถนนตีก

ฟ้�นฟูเม้ืองโซนท่ี�อยู่อ่ าศั​ัย่ ย่านนาวา - บ้างคอแหลม้ ฟ้�นฟูเม้ืองโซนศัูนย่์กลาง พาณิ​ิชย่กรรม้ตีากสิน

ย่​่านที่​่�อย่้่ริมีแมี่น�ำในเขติเมี้องชั�นใน มี่บที่บาที่เป็นศ้นย่์กลางพื้าณ์ิชย่กรรมีให่มี่พื้ระรามี 3 มี่ศักย่ภาพื้ เช้�อมีติ่อพื้​้�นที่​่�ริมีน�ำและสถาน่รถไฟื้แมี่น�ำ ซ่�งเป็นที่​่าเร้อขนส่งระดั​ับเมี้อง ภาย่ใติ�ยุ่ที่ธิศาสติร์ฯ จึ่งมี่ การฟื้​้�นฟื้​้ย่​่านและอาคัารริมีน�ำส้่พื้​้�นที่​่�สาธิารณ์ะริมีน�ำแห่​่งให่มี่ โดัย่ผู้สานโคัรงข่าย่การสัญจึรเมี้อง อย่​่างคัรบคัรันที่ั�งราง - น�ำ - บก

ย่​่านวงเวีย่นใหญ่

ย่​่านประวั​ัติ​ิศาสติร์ที่​่�มี่ช้�อเส่ย่งของฝั่​่�งธินบุร่ ห่น่�งในย่​่านนำร่องของโซนศ้นย่์กลางพื้าณ์ิชย่กรรมีติากสิน ภาย่ใติ�ยุ่ที่ธิศาสติร์ฯ จึ่งมี่การพื้ัฒนาวังเวั่ย่นให่ญ่ให่�เป็นศุนย่์กลางพื้าณ์ิชย่กรรมี และภ้มีิสัญลักษณ์​์ ของฝั่​่�งธินบุร่

การเดัินเที่�าโดัย่เฉพื้าะระห่วั่างพื้​้�น ที่​่�สำคั​ัญ เช่น ศาสนสถาน โรงเร่ย่น พื้​้�นที่​่ร� ิมีน�ำ เป็นไปอย่​่างไมี่สะดัวัก บางจึุดัดั้เป็นพื้​้�นที่​่�เส่�ย่งไมี่ปลอดัภัย่ ผู้ลคั้อ แมี�วั่าพื้​้�นที่​่�น่� ก็มี่ศักย่ภาพื้ส้งในการเป็นแห่ล่งเร่ย่นร้�ที่างวั​ัฒนธิรรมี เช่นเดั่ย่วักับฝั่​่�งพื้ระนคัร แติ่การเข�ามีาเย่​่�ย่มีเย่้อนของ คันภาย่นอกมี่น�อย่ โอกาสที่​่�ชุมีชนจึะไดั�ประโย่ชน์จึาก การพื้ัฒนาการที่​่องเที่​่ย่� วัเชิงวั​ัฒนธิรรมีก็มีอ่ ย่้อ่ ย่​่างจึำกัดั

บรรยากาศยามเย็น ณ สวนลอยฟ้​้าเจ้​้าพระยา

125

10 บทที่

สะพานเข้ียว ฝั​ังเข่็มเมือง ให้เดิ​ินิไดิ้ เดิ​ินิดิ่ WALKABLE CITY เมื่อกรุงเทพฯ ออกเดิน

ภิายใต่้โครงกุารกุรุงเทพฯ 250 ยังมีอกุี หนิ่ง� โครงกุารที�ไดิ้รเิ ริม� บนิแนิวคิดิกุารฝีังเข็มเม่องเช่นิเดิียว กุับโครงกุารสวนิลอยฟุ้าเจ้าพระยา นิันิ� ค่อ โครงกุารสะพานิเขียว ซึ่​่ง� เปิ็นิโครงกุารนิำร่องจากุยุทธิศัาสต่ร์ กุารฟุ้�นิฟุ้ย่านิพาณ์ิชยกุรรมศั้นิย์กุลางเม่องปิทุมวันิ และมีกุารดิำเนิ​ินิกุารผู้่านิวิธิีร่วมหาร่อของชุมชนิ ผู้​้​้มีส่วนิไดิ้ส่วนิเสียและภิาคีพัฒนิาเริ�มต่้นิต่ั�งแต่​่กุลาง พ.ศั. 2562 ถ่งปิลาย พ.ศั. 2564 เปิ้าหมาย โครงกุารเพ่อ� เช่อ� มโยงโครงข่ายเนิ่อ� เม่องให้สง่ เสริมกุารเดิ​ินิเท้าและเพิม� พ่นิ� ทีส� เี ขียวสาธิารณ์ะขนิาดิเล็กุ ย่านิพาณ์ิชยกุรรมปิทุมวันิต่ัง� อย้่ใจกุลางเม่อง เปิ็นิย่านิทีม� ศัี กุั ยภิาพส้งในิกุารพัฒนิาเพ่อ� ต่อบโจทย์ ความหลากุหลายของความต่้องกุารคนิเม่อง เนิ่�อที�กุารวางผู้ังมีขนิาดิปิระมาณ์ 7.5 ต่ารางกุิโลเมต่ร แบ่งออกุเปิ็นิย่านิย่อยที�มีจุดิเดิ่นิเฉัพาะต่ัว ปิระกุอบดิ้วย ถนินิเส้นิเศัรษัฐกุิจสายสำคัญ เช่นิ ถนินิ อโศักุ - รัชดิา ถนินิวิทยุ ถนินิพระราม 1 ถนินิพระราม 4 อันิเปิ็นิที�ต่�งั ของสำนิักุงานิ โรงแรมขนิาดิ ใหญ่และขนิาดิกุลาง ห้างสรรพสินิค้า ร้านิอาหารนิานิาชาต่ิ สวนิสาธิารณ์ะขนิาดิใหญ่ เช่นิ สวนิ เบญจกุิต่ิ สวนิลุมพินิี อุทยานิร้อยปิีจุฬาฯ พ่�นิที�กุารศั่กุษัาในิระบบ ไดิ้แกุ่ จุฬาลงกุรณ์​์มหาวิทยาลัย วิทยาลัยอาชีวศั่กุษัา และโรงเรียนิต่​่างๆ พ่�นิที�กุารเรียนิร้​้นิอกุระบบ เช่นิ หอศัิลปิวัฒนิธิรรมแห่ง กุรุงเทพมหานิคร บ้านิจิม ทอมปิ์สันิ และพิพิธิภิัณ์ฑิ์ต่​่างๆ ภิายในิจุฬาลงกุรณ์​์มหาวิทยาลัย รวมทั�ง โครงกุารส่งเสริมกุารเรียนิร้​้ขนิาดิใหญ่อย่างสถานิีรถไฟุกุรุงเทพฯ ที�กุำลังจะเกุิดิข่�นิ พ่�นิที�วิจัยพัฒนิา ร้ปิแบบใหม่ อย่างกุลุ่มสต่าร์ทอัพ ในิกุลุม่ อาคารสำนิักุงานิบริเวณ์สามย่านิ และพ่�นิที�กุารศั่กุษัาของ จุฬาลงกุรณ์​์มหาวิทยาลัย ย่านิพาณ์ิชยกุรรม ทัง� แบบดิัง� เดิ​ิม เช่นิ ต่ลาดิสามย่านิ สวนิหลวง บรรทัดิทอง สยามสแควร์ ไปิจนิถ่งห้างสรรพสินิค้าขนิาดิใหญ่ พ่�นิที�นิันิทนิากุาร เช่นิ สนิามศัุภิชลาศั​ัย สเต่เดิีย มวันิ โรงพยาบาลและหนิ่วยงานิบริกุารสุขภิาพ เช่นิ โรงพยาบาลจุฬาลงกุรณ์​์ โรงพยาบาลต่ำรวจ สภิา กุาชาดิ สถานิเสาวภิา ศัาสนิสถานิ เช่นิ วัดิพระมหาไถ่ มัสยิดิอินิโดินิีเซึ่ีย วัดิปิทุมวนิาราม และ วัดิ หัวลำโพง สถานิท้ต่ เช่นิ สถานิท้ต่สหรัฐอเมริกุา ญี�ปิุ่นิ ออสเต่รเลีย และเนิเธิอร์แลนิดิ์ ชุมชนิต่​่างๆ ทั�งชุมชนิคอนิโดิมิเนิียมในิแถบสามย่านิ ถนินิพระราม 1 และ 4 ถนินิวิทยุ รวมถ่งชุมชนิดิั�งเดิ​ิม เช่นิ ชุมชนิซึ่อยร่วมฤดิี ชุมชนิซึ่อยโปิโล ชุมชนิบ่อนิไกุ่ ฯลฯ ย่านิพาณ์ิชยกุรรมปิทุมวันิมีกุารเข้าถ่งที�ดิีจากุระบบขนิส่งมวลชนิทางราง เช่นิ รถไฟุฟุ้าบีทีเอส ในิดิ้านิทิศัเหนิ่อ และรถไฟุฟุ้าใต่้ดินิ​ิ เอ็มอาร์ทีในิดิ้านิทิศัใต่้ รวมทัง� ระบบเร่อคลองแสนิแสบทีเ� ช่อ� มกุับ กุรุงเทพฯ ฝีั�งต่ะวันิออกุอีกุดิ้วย จากุกุารศั่กุษัาพบว่า ในิแต่​่ละวันิมีผู้​้คนิผู้่านิเข้าออกุพ่�นิที�จำนิวนิกุว่า 1 ล้านิคนิ จากุความหลากุหลายของสาธิารณ์้ปิกุารของเม่อง ทำให้คะแนินิ Good Walk ส้งถ่ง 82 คะแนินิ อันิเปิ็นิค่าคะแนินิส้งที�สุดิในิกุรุงเทพฯ อย่างไรกุ็ต่าม แม้ว่าแต่​่ละย่านิย่อยจะเกุาะต่ามถนินิสายหลักุต่ั�งแต่​่ อโศักุ - รัชดิา วิทยุ ราชดิำริ อังรีดิ้นิังต่์ พญาไท บรรทัดิทอง และ กุรุงเกุษัม ซึ่​่�งมีระยะทางระหว่างถนินิแต่​่เส้นิปิระมาณ์ 350 940 เมต่ร ซึ่​่ง� อย้่ในิระยะเดิ​ินิเท้า แต่​่ผู้ค้ นิยังไม่นิยิ มเดิ​ินิเนิ่อ� งจากุสภิาพกุารเดิ​ินิเท้ายังไม่สะดิวกุสบาย ปิลอดิภิัย และนิ่าเดิ​ินิ นิอกุจากุนิี� เราจะเห็นิไดิ้วา่ จากุผู้ลกุารศั่กุษัาในิบทที� 7 ย่านิปิทุมวันิมีความพร้อม ส้งมากุในิกุารพัฒนิาส้่ย่านิเรียนิร้​้ของคนิเม่อง หากุแต่​่พ�่นิที�กุารศั่กุษัาทั�งในิระบบและนิอกุระบบยัง ไม่เปิ​ิดิออกุและเช่อ� มต่​่อกุันิ แม้วา่ พ่นิ� ทีต่� า่ งๆ กุระจายต่ัวอย้่ในิระยะเดิ​ินิเท้า แต่​่นิกุั เรียนิ นิ​ิสต่ิ นิักุศั่กุษัา รวมทั�งปิระชาชนิ และชุมชนิอาศั​ัย กุ็ยังไม่สามารถเข้าถ่งเพ่�อแลกุเปิลี�ยนิเรียนิร้​้ไดิ้โดิยง่าย สิง� กุีดิขวางสำคัญในิกุารเช่อ� มต่​่อของย่านินิีค� อ่ ทางพิเศัษัเฉัลิมมหานิคร ทีข� วางกุารสัญจรระหว่าง ย่านิถนินิอโศักุ - รัชดิา มายังย่านิถนินิวิทยุ ระยะทางระหว่างถนินิสองเส้นินิี�มีกุว่า 1.6 กุิโลเมต่ร กุลายเปิ็นิซึ่้ปิเปิอร์บล็อกุขนิาดิใหญ่ ค่าคะแนินิ Good Walk ในิบริเวณ์นิี�เพียง 44 คะแนินิซึ่​่�งต่�ำกุว่า ค่าเฉัลีย� ของย่านิมากุ จากุกุารศั่กุษัาร้ปิแบบกุารสัญจรของผู้​้ใ้ ช้งานิพบว่า มีกุลุม่ ชาวต่​่างชาต่ิทพ�ี กุั อาศั​ัย และทำงานิในิย่านิสุขุมวิทและย่านิวิทยุใช้สะพานิสกุายวอล์คคอนิกุรีต่เปิ็นิเส้นิทางลัดิในิกุารเดิ​ินิทาง เท่านิั�นิ โดิยพวกุเขาบอกุว่าใช้เส้นิทางนิี� ในิกุารมาทำงานิและกุลับบ้านิ เพราะมีความสะดิวกุและ

130

131

WALKABLE CITY เมื่อกรุงเทพฯ ออกเดิน

© โครงกุารฟุ้�นิฟุ้สะพานิเขียว

ภู​ูาพื้​้บน: ก่อนป็​็รับป็​็รุง ภู​ูาพื้​้ล่าง: ห้​้ลังป็​็รับป็​็รุง บนสะพัานเหน่อซอยโปโล การุออกแบบสวันบนสะพัาน

© โครงกุารฟุ้�นิฟุ้สะพานิเขียว

ภู​ูาพื้​้บน: ก่อนป็​็รับป็​็รุง ภู​ูาพื้​้ล่าง: ห้​้ลังป็​็รับป็​็รุง รุิมิคลองไผู้่สิงโติ การุออกแบบพั่�นท่�ชิุ่มิน�ำแห่งการุเรุ่ยนรุ้�

WALKABLE CITY WALKABLE CITY เมื่อกรุงเทพฯ ออกเดิน WALKABLE CITY-BW1.indd 176

10/3/2566 BE 17:11

ผู้​้�เขี​ียน

176

177

นิ​ิรมล เสรี​ีสกุ​ุล

จบการศึ​ึกษาระดั​ับปริ​ิญญาตรี​ี จากคณะสถาปั​ัตยกรรมศาสตร์​์ จุ​ุฬาลงกรณ์​์มหาวิ​ิทยาลั​ัย (เกี​ียรติ​ินิยิ มอั​ันดับั 2) ระดั​ับปริ​ิญญาโทและปริ​ิญญาเอกจากภาควิ​ิชาวิ​ิศวกรรมเมื​ือง มหาวิ​ิทยาลั​ัยโตเกี​ียว ปั​ัจจุ​ุบันด ั ำรงตำแหน่​่งผู้​้ช่� ว่ ยศาสตราจารย์​์ ภาควิ​ิชาการวางแผนภาคและเมื​ือง คณะสถาปั​ัตยกรรมศาสตร์​์ จุ​ุฬาลงกรณ์​์มหาวิ​ิทยาลั​ัย และผู้​้�อำนวยการ ศู​ูนย์​์ออกแบบและพั​ัฒนาเมื​ือง จุ​ุฬาลงกรณ์​์มหาวิ​ิทยาลั​ัย มี​ีประสบการณ์​์การทำงานในฐานะหั​ัวหน้​้าโครงการฟื้​้นฟู​ู � เมื​ืองอย่​่างมากมาย อาทิ​ิ โครงการกรุ​ุงเทพฯ 250 โครงการเมื​ืองเดิ​ินได้​้เมื​ืองเดิ​ินดี​ีในกรุ​ุงเทพฯ และเมื​ืองต่​่างๆ ในประเทศไทย โครงการผั​ังแม่​่บท จุ​ุฬาลงกรณ์​์มหาวิ​ิทยาลั​ัย ศตวรรษที่​่�สอง โครงการสวนลอยฟ้​้าเจ้​้าพระยา โครงการสะพานเขี​ียว กรุ​ุงเทพฯ เป็​็นต้​้น ล่​่าสุ​ุดได้​้รั​ับเครื่​่�องอิ​ิสริ​ิยาภรณ์​์ชั้​้�นอั​ัศวิ​ินปาล์​์ม อคาเดมิ​ิค (The Ordre des Palmes Académiques) จากสาธารณรั​ัฐฝรั่​่�งเศส ในฐานะผู้​้�ทำประโยชน์​์ด้​้านการศึ​ึกษาและการวางผั​ังและ พั​ัฒนาเมื​ือง และเข็​็มเกี​ียรติ​ิคุ​ุณจากมหาวิ​ิทยาลั​ัยมหาจุ​ุฬาลงกรณ์​์ราชวิ​ิทยาลั​ัย ในฐานะผู้​้�บำเพ็​็ญ ประโยชน์​์แก่​่สั​ังคมและประเทศชาติ​ิ

อดิ​ิศั​ักดิ์​์� กั​ันทะเมื​ืองลี้​้�

จบการศึ​ึกษาระดั​ับปริ​ิญญาตรี​ี จากภาควิ​ิชาภู​ูมิ​ิศาสตร์​์ คณะสั​ังคมศาสตร์​์ มหาวิ​ิทยาลั​ัย เชี​ียงใหม่​่ (เกี​ียรติ​ินิ​ิยมอั​ันดั​ับ 1) และระดั​ับปริ​ิญญาโท จากภาควิ​ิชาการวางแผนภาคและเมื​ือง คณะสถาปั​ัตยกรรมศาสตร์​์ จุ​ุฬาลงกรณ์​์มหาวิ​ิทยาลั​ัย พร้​้อมรางวั​ัลผลงานวิ​ิจั​ัยดี​ีเด่​่น ระดั​ับปริ​ิญญา มหาบั​ัณฑิ​ิต พ.ศ.2557 ปั​ัจจุ​ุบันด ั ำรงตำแหน่​่งรองผู้​้อ� ำนวยการ ศู​ูนย์​์ออกแบบและพั​ัฒนาเมื​ือง จุ​ุฬาลงกรณ์​์ มหาวิ​ิทยาลั​ัย และอาจารย์​์พิ​ิเศษ ภาควิ​ิชาการวางแผนภาคและเมื​ือง คณะสถาปั​ัตยกรรมศาสตร์​์ จุ​ุฬาลงกรณ์​์มหาวิ​ิทยาลั​ัย รวมถึ​ึงได้​้รั​ับเชิ​ิญบรรยายในมหาวิ​ิทยาลั​ัยและองค์​์กรต่​่างๆ นอกจากนี้​้� ยั​ังมี​ีความเชี่​่ย� วชาญเฉพาะทางด้​้านผั​ังเมื​ือง ภู​ูมิ​ิศาสตร์​์เมื​ือง และการใช้​้เครื่​่อ� งมื​ือสารสนเทศเชิ​ิงพื้​้�นที่​่� ในการวิ​ิเคราะห์​์และสั​ังเคราะห์​์ข้​้อมู​ูลเมื​ือง อั​ันเป็​็นองค์​์ประกอบสำคั​ัญในการจั​ัดทำยุ​ุทธศาสตร์​์และ นโยบายพั​ัฒนาเมื​ือง นอกจากนี้​้�ยั​ังดำเนิ​ินโครงการฟื้​้�นฟู​ูและพั​ัฒนาเมื​ืองต่​่างๆ อี​ีกมากมาย

WALKABLE CITY-BW1.indd 177

10/3/2566 BE 17:11

WALKABLE CITY-BW1.indd 188

10/3/2566 BE 17:11