I. Liquid Debris
1
2
3
GAM BODENHAUSEN
INLEIDING DOOR ARNO KR A MER
Het is goed en aangenaam dwalen in de tekeningen van Gam Bodenhausen. Lijnen volgend in haar werk ‘passeer’ je gecomprimeerde verzamelingen van lineair opgebouwde clusters, als ‘aandachtspunten’ die je verder voeren naar iets opener gebieden, waar een herkenbaar element je soms confronteert met de werkelijkheid en dat je nog meer verbaast op de reis door de tekening. Structuren, arceringen, vormen en figuraties houden je blik scherp. Want wat doet dat hoofd daar? Wat die takken en dat dier? Waarom die subtiele aandacht voor dat blad? Waarom wil ik verder doordringen in onbekende gebieden, wat kan ik verwachten en moet ik wel iets verwachten in dit fabelachtige labyrint van lijnen? De wijze waarop Gam Bodenhausen met potlood tekent roept enorm veel verwachtingen op bij de kijker, bij mij dus, want ik weet niet waar ik kan en wil eindigen in mijn speurtocht naar een eventuele kern in de tekeningen. Is die kern er wel? Moet ik niet steeds terug vanuit mijn speurderspositie naar een overall blik op het werk, om mijn tocht opnieuw te beginnen, om weer andere dingen te ontdekken? Dat alles ook in de hoop dat mijn beleving nooit eindigt. Haar werk is altijd vol hoop en ook altijd vol geloof in een verder.
4
Elke lijn blijft een voertuig, elke lijn heeft een mate van sensibiliteit, elke vorm die ontstaat lijkt een noodzaak. Hoewel je
kunt zeggen dat de tekeningen van Gam Bodenhausen ook een enorme abstracte kwaliteit hebben in de details, ontspringt er soms ook iets noodzakelijk figuratiefs aan haar verbeelding. De lijn lijkt dus in eerste instantie het voertuig voor haar geest, zij stuurt, zij zoekt, zij geeft ‘gehoor’ aan het moment en ontspoort soms even in de complexiteit van een hoeveelheid lijnen bij en door elkaar. Misschien is die tekening ook weer niets meer en minder dan het uitlokken van een schitterende ontsporing. Hoewel het een evident gegeven is dat de lijn in een tekening het ‘voertuig’ naar een beeld kan zijn, is het toch wonderlijk dat kunstenaars elke keer weer in staat zijn met zo iets simpels als de lijn tot een oorspronkelijk beeld te komen. Handschrift, maar ook motoriek en natuurlijk techniek en visie bepalen of een tekening een kwaliteit krijgt die je oorspronkelijk kunt noemen. Sturing, verdichting, concentratie en durf bepalen het beeld dat de kunstenaar ons wil tonen. Hoewel veel tekeningen van Gam Bodenhausen spontaan lijken te zijn ontstaan, deels door waarneming van haar omgeving, deels door een rijke fantasie en vooral durf om een tekening te laten ‘ontsporen’, is er altijd ook weer de hand van de meester die in de goede richting stuurt, die ook laat zien, in het totaal van haar oeuvre tot nu toe, dat zij
conclusies trekt. In nieuw werk refereert zij wel aan eerdere tekeningen, maar laat zij toch weer zien dat ze verder kan en moet, en nieuwe wegen wil vinden. Ik vraag me bij het bekijken van de tekeningen ook niet af in welk seizoen ik nu door de werken reis. En dat deed me denken aan wat Alain de Botton schreef in zijn boek De kunst van het reizen. ‘Als onze levens in het teken staan van het streven naar geluk, zijn er wellicht maar weinig activiteiten die zoveel onthullen over de drijfveren achter deze zoektocht – met al zijn passie en paradoxen – als onze reizen. Zij geven, hoe onsamenhangend ook, een idee van wat het leven zou kunnen behelzen wanneer we niet waren gebonden aan de plichten van ons werk en de strijd om het bestaan.’ Het zal duidelijk zijn dat we daar nu juist de echte kunst voor nodig hebben. Die kunst die ons datgene kan bieden wat we op geen enkele andere wijze kunnen ervaren: liefde, bewondering, troost, rust, evenwicht, wat niet al, en het werk van Gam Bodenhausen reikt het ons zomaar aan. In het najaar van 2015 verbleef Gam Bodenhausen enkele maanden als artist in residence in Diepenheim onder auspiciën van Drawing Centre Diepenheim. Het betrekkelijke isolement, maar vooral de rijkdom te voelen dat je er vooral kunt doen wat je wilt en dus hard werken, maakte dat er door die focus op het eigen werk ook makkelijker risico’s werden genomen, onderzoekingen werden gedaan, gedreven of vrijblijvend gesproken werd met passanten of collega’s die even op bezoek kwamen. Haar paradijs leek zij op papier nog intenser vorm te kunnen geven door de volledige concentratie op haar werk. Het creëren van een beeld is het creëren van een wereld, van een plek ook en veelal letterlijk op een vel papier. Die plek is een
thuis, want je hebt hem als kunstenaar met je eigen energie gewrocht, en je voegt er elke dag, als je werkt, iets aan toe. Je koestert die plek, het is jouw domein, maar je bent je als beeldend kunstenaar ook bewust van het feit dat anderen dat domein ooit zullen betreden. Het is niet zo dat het werken van Gam Bodenhausen alleen uit handelen bestaat, het zetten van lijnen, het uitpoetsen en gummen wat verkeerd ging. Het is ook het vele reflecteren en vaak opnieuw beginnen dat inherent is aan een artistiek proces van scheppen. Soms ontwikkelt iets zich deels in haar hoofd, maar vaker lijken het haar hart en vooral haar onderbewuste die de sturende factoren zijn in de ontwikkeling. Steeds is er ook de serendipiteit, het bewandelen van een gedeeltelijk bedachte weg, maar het vermogen hebben en inzien dat er vanaf te wijken is en dat je kunt dwalen in de geest en letterlijk op het papier zien dat de eveneens waardevolle sturende factoren kunnen leiden tot goede tekeningen. En hoewel we in een ketsende wereld leven, we soms hoppen van de rust van het land weer naar de drukte van de stad, de wereld via internet sowieso makkelijk kunnen binnenhalen, is het werken in een studio met volledige concentratie op het eigen werk een unicum en leidt het in vrijwel alle gevallen tot nieuwe wegen in het werk. Het blijft een raadsel en iets magisch hebben dat er, als je in volle rust tekent en je je dus concentreert op je eigen werk, op je binnenwereld, op je pure tekenen, dat er dan uit dat grote niets weer iets ontstaat. Een tekening, een nieuwe geestelijke landkaart die we als handreiking kunnen zien voor een nieuwe dwaaltocht, al dan niet door het volgen van de nieuwe duizenden handgetekende lijnen… We ademen onderweg, verbazen ons onderweg en komen, wellicht Alain de Botton indachtig, nog gelukkiger uit het avontuur dat we aangaan door het mooie werk van Gam Bodenhausen te bekijken.
5
6
Drip, Brick, Pur, a pencil line, 2016. Prints monodruk, baksteen, purschuim, potlood op papier. 126 x 95 x 90 cm
Landscape Labyrint, 2015. Potlood op papier. 29,7 x 42 cm.
Sculpting Trees, 2015 . Klei, zaagsel, plastic naambordje, takjes, tape. 90 x 40 x 65 cm.
7
II. Grey Horizontals
#01
#02
#03