LAVA
magazine van de jonge socialisten in de pvda
ps-verkiezingen & de eerste kamer
1 lava足
voorwoord
inhoud artikelen 4 Provinciale Statenverkiezingen:
Binnenkort vinden de Provinciale Statenverkiezingen plaats. Hoe belangrijk zijn die verkiezingen voor de PvdA? En welke nationale politieke gevolgen kunnen de verkiezingen hebben? In zijn voorbeschouwing gaat Lucas Roorda in op deze vragen.
6 De senaat en de ondraaglijke lichtheid van het regeerakkoord:
PvdA-Eerste Kamerlid Adri Duivesteijn heeft een reputatie van politieke troublemaker. Terecht of niet, het valt niet te ontkennen dat zijn stemgedrag in de senaat de afgelopen tijd veel stof deed opwaaien. Als gastredacteur deelt hij in deze LAVA zijn visie op de rol van senatoren, het beleid van de huidige regering en de koers van de PvdA.
Dwarsliggers
10 Hoezee, Eerste Kamer:
De regeringen Rutte I en Rutte II delen niet alleen hun naamgever. Rutte II heeft net als Rutte I geen meerderheid in de Eerste Kamer. De problemen die dat veroorzaakt, doet regelmatig het debat over het bestaansrecht van de senaat oplaaien. Caesar Bast analyseert het debat en geeft zijn eigen visie.
De Jonge Socialisten gaan de komende weken keihard knokken. In figuurlijke zin, weliswaar, maar toch: knokken. Knokken voor een zo goed mogelijk resultaat op 18 maart, wanneer de Provinciale Statenverkiezingen plaatsvinden. En dat is nodig, want onze moederpartij heeft het vertrouwen van veel mensen verloren. Dat is soms pijnlijk en vaak frustrerend. Het kenmerkt de JS dat we ons daar niet bij neerleggen. In veel provincies staan Jonge Socialisten op de PvdA-lijst, vastberaden om in hun provincie dat vertrouwen terug te winnen. Om het verschil te maken door idealen dichterbij te brengen. Ze gaan dwars tegen wijdverbreid cynisme en gevaarlijke moedeloosheid in. Want de JS is een club van dwarsliggers, en daar mogen we trots op zijn.
14 Jonge Socialisten in de provincie:
In verschillende provincies staan er JS’ers op de verkiezingslijsten van de PvdA. Mikal Tseggai interviewde een aantal van hen en vroeg hen naar hun drijfveren en ambities.
rubrieken
“De PvdA lijkt minder trots op dwarsliggers. Twee Nederlands-Turkse parlementariërs werden de Tweede Kamerfractie uitgezet om een verschil van inzicht. Wat je ook van hun opvattingen of stijl vindt, voor een verschil van inzicht moet ruimte zijn in een democratische partij. En voor een verschil van inzicht moet ook ruimte zijn in een democratisch bestel. Er gaat iets fout als Eerste Kamerleden onder druk worden gezet om in te stemmen met een wet die ze fundamenteel afwijzen. Verschil van inzicht moet in een democratie niet bestreden, maar omarmd worden. Van wrijving komt immers alleen glans als je er je best voor doet. Als je te grof te werk gaat, leidt het tot brandplekken.
3 agenda 12 ons nieuwste lid 19 uit de bestuurskamer 19 colofon
Als kersverse LAVA-hoofdredacteur heb ik zelf ook wat dwarse beslissingen genomen. Op de cover ditmaal geen hoofd, zoals je al zag. Een aantal rubrieken zijn verdwenen en vervangen door nieuwe. Zo is er een agenda met activiteiten gerelateerd aan het thema van deze editie, een column door een spraakmakende gastredacteur en een interview met ons nieuwste lid. Of die dwarsheid al tot glans heeft geleid? Ik hoor het graag van je, lezer.
Casper Gelderblom, hoofdredacteur
2 lava
Op naar 18 maart!
Tekst: Rolf de Goeij
Op vrijdag 8 februari is de JS officieel begonnen met campagnevoeren! In Nijmegen trapte enthousiaste vrijwilligers, bestuursleden, kandidaten en nieuwe leden de verkiezingscampagne voor de Provinciale Statenverkiezingen af. Onder leiding van Peter Kerris, een oud-JS’er die momenteel lijsttrekker is voor de PvdA Gelderland, werd de avond professioneel aan elkaar gepraat. ‘Wie ben je? Op welke plek sta je en wat wil je betekenen voor je kiezers?’ waren standaard vragen die hij alle aanwezige JS-kandidaten voorlegde. Ondanks de afstand waren er kandidaten uit alle windstreken en dat deed de sfeer als vanouds goed. Van angst voor de peilingen is bij de Jonge Socialisten zelden wat te merken. Positief in het leven staan en met optimisme naar de politiek kijken is wat een JS’er definieert. Dit gevoel kwam ook terug in de voorstelronde die elke aanwezige kandidaat kreeg. Het niveau van onze kandidaten is hoog! Zo heb je Ralph van Hertum uit Zeeland die de leegloop van jongeren uit zijn provincie wil tegengaan door sportevenementen aan te trekken. Of Dominique de Haas uit Groningen die een gloedvol betoog hield over de bereikbaarheid van de noordelijke provincies, waar nodig wat aan gedaan moet worden. En Mitchel Nebbeling uit Utrecht wil dat in zijn omgeving betaalbare woningen komen zodat fatsoenlijk wonen en leven geen luxe wordt. Na enkele vragenrondes tikte de klok tien uur. Het werd tijd om te doen waar JS’ers altijd zin in hebben: een feestje bouwen! Dit doen ze nog altijd beter dan leden van andere politieke jongerenorganisaties. Net als campagnevoeren, trouwens!
Agenda In aanloop naar de Provinciale Statenverkiezingen op 18 maart wordt er door JS’ers in het hele land weer volop campagne gevoerd. Sluit vooral aan, bijvoorbeeld bij één van de acties in deze agenda! 24 februari: Nachtcampagne in Groningen 28 februari: Canvassen in Den Haag 7 maart: Treintour Noord-Holland (Amsterdam, Alkmaar, Haarlem en Zaandam) 6 en 13 maart: Treintour Zeeland (Goes, Middelburg en Vlissingen) 12 maart: Flyeren bij de Haagse Hogeschool 16 maart: Regiocampagne Zuid-Nederland (Brabant en Limburg) en Noord-Nederland (Groningen en Friesland) 17 maart: Regiocampagne Midden-Nederland (Utrecht en Gelderland) 18 maart: Treintour vanuit alle afdelingen naar de verkiezingsavond
Avanti! Op naar 18 maart!
Houd www.js.nl in de gaten voor updates over deze en andere campagne-activiteiten!
3 lava
Provinciale Statenverkiezingen een voorbeschouwing Tekst: Lucas Roorda
Op het moment van schrijven is het weer eens #ophef op Twitter, ditmaal om de beslissing van Mark Rutte en Diederik Samsom om aan sommige verkiezingsdebatten niet deel te nemen. De oppositie, die wel haar lijsttrekkers naar alle debatten wilde sturen, voelt zich geschoffeerd, en EenVandaag voelt zich genoodzaakt om het verkiezingsdebat geheel af te blazen. De regeringspartijen hadden weliswaar aangeboden hun lijsttrekkers voor de Eerste Kamer te sturen, maar in de woorden van de Volkskrant: Marleen Barth en Loek Hermans trekken geen kijkers. Pardon, hoor ik je denken, dit ging toch juist over de Eerste Kamer, en eigenlijk zelfs over de Provinciale Staten? Hoewel het nog steeds officieel de Provinciale Statenverkiezingen zijn, lijken de Provinciale Staten zelf eigenlijk nog de minste reden zijn om naar de stembus te trekken. Op wat lokaal georiënteerde CDA’ers en nationalistische Friezen na hebben de meeste kiezers weinig besef van wat er in de provinciale politiek gebeurt. Alle ogen lijken gericht op de getrapte verkiezingen van de Eerste Kamer, waarvoor de Provinciale Statenverkiezingen een voorportaal zijn. Dat mag geen wonder heten: nu het aantal politiek gevoelige taken van Provinciale Staten afneemt en de Eerste Kamer steeds meer een politieke rol op zich lijkt te nemen, is die laatste voor de kiezers veel interessanter. Dat heeft de PvdA overigens deels aan zichzelf te danken: dit kabinet haalde coördinerende taken in de jeugdzorg weg bij de provincies, waardoor die langzamerhand steeds meer op een dependance van het Ministerie van Infrastruc4 lava
tuur en Milieu gaan lijken. Tegelijkertijd maakte de PvdA in 2011 de Eerste Kamer hoofdinzet van de toenmalige PS-verkiezingen, om het Kabinet Rutte-I een hak te zetten. Nu, in 2015, lijken de PS-verkiezingen een landelijker karakter te hebben dan ooit – en zijn zelfs de EK-lijsttrekkers niet meer voldoende om televisiedebatten mee te organiseren. Zelfs als je sceptisch bent over de waarde van peilingen, heeft het er nu alle schijn van dat die tendens zich nu genadeloos tegen de PvdA gaat keren. De SP heeft er alvast op voorgesorteerd door dezelfde tactiek te hanteren als de PvdA in 2011 deed: stem landelijk, reken af met het kabinet. Tegelijkertijd valt te verwachten dat D66 net als bij de gemeenteraadsverkiezingen een hoop kiezers trekt die het getouwtrek en geschutter van PvdA en VVD beu zijn door precies tussen die twee in te gaan zitten. Het CDA positioneert zich als enige meer op provinciaal niveau, om te profiteren van de lage opkomst onder linkse kiezers bij deze verkiezingen en haar relatief sterke positie in de provinciale politiek. De PvdA kan tot slot een dubbele klap verwachten: de opkomst onder PvdA’ers was bij de Provinciale Statenverkiezingen al nooit zo hoog, en met de gemeenteraadsverkiezingen in het achterhoofd zal die waarschijnlijk nog meer tegenvallen. Veel kiezers bleven toen teleurgesteld thuis, en van de kiezers die opkomen zullen er veel overstappen naar andere partijen. In 2011 stond de PvdA er ook niet best voor, maar zat er een relatief impopulair kabinet waar linkse kiezers tegen gemobiliseerd konden worden. Nu is het de PvdA die moet leiden onder kabinetsdeelname, en hoe meer de aandacht daarop gevestigd wordt, hoe moeilijker het voor de PvdA zal worden. Natuurlijk kan het meevallen en het zal niet de laatste keer zijn dat er met een goede campagne het nodige goed gemaakt wordt, maar als we nu eens aannemen dat die pessimistische voorspellingen uitkomen: hoe zien de komende twee jaar er dan uit? Tenzij de coalitiepartijen door een electoraal mirakel zelf een meerderheid in de Eerste Kamer halen zijn er grofweg twee scenario’s. Ofwel de coalitie plus “gedoogdrie” (D66, CU en SGP) haalt een meerderheid, of niet. Met de huidige peilingen zal dat vooral afhangen van de vraag of D66 genoeg zetels wint om het verlies van de PvdA goed te maken, of VVDstemmers meer hechten aan stabiliteit dan aan verrechtsing van beleid, en of de lokale opkomst niet al te veel in het voordeel werkt van het CDA. In het eerste scenario kan het kabinet op dezelfde voet verder als ze tot nu toe doen, hoewel D66 dan vermoedelijk een veel centralere rol in de onderhandelingen voor nieuwe plannen zal krijgen. In het tweede scenario zal het kabinet naar nieuwe meerderheden op zoek moeten, en met name het CDA zal zijn huid duur verkopen. Die onderhandelingen kunnen de verhoudingen binnen het kabinet op scherp zetten, zeker omdat het CDA het beleid meer naar rechts zal trekken dan het nu al zit. De resulterende instabiliteit kan uiteindelijk het kabinet vroegtijdig ten val brengen. De VVD ruikt een nieuwe, rechtse meerderheid met D66 en CDA, en het is niet in het belang van de PvdA is om nog rechtser beleid uit te gaan voeren. De meeste commentatoren speculeren op dit moment al openlijk op deze optie.
steeds meer in het nieuws gekomen, en ja, dat is een risico dat PvdA en VVD zelf genomen hebben. Tegelijkertijd zijn alle grote plannen uit het regeerakkoord vrij probleemloos door de Eerste Kamer heen gekomen, van de decentralisaties tot het studievoorschot – wellicht met uitzondering van Schippers’ zorgwet, die op het moment van schrijven net in aangepaste versie is gepresenteerd. Dat betekent drie dingen: ten eerste liggen er weinig grote, politiek gevoelige zaken op de plank waarvoor een van tevoren verzekerde meerderheid in de Eerste Kamer nodig is. Ten tweede valt het met de politisering van de Eerste Kamer stiekem wel mee. Alle heisa over zorgwet en studievoorschot ten spijt, de keren dat het Kabinet echt politiek in de problemen kwam zijn op één hand te tellen en bij de meeste wetten stemde bijvoorbeeld het CDA gewoon mee. Tot slot is het regeerakkoord in eerste instantie al opgesteld met het idee van wisselende meerderheden in de Eerste Kamer; de “gedoogdrie” kwamen pas later, en zijn bovendien niet de basis van alle meerderheden. Met die drie dingen in het achterhoofd is er alle reden om aan te nemen dat het Kabinet na 18 maart gewoon kan doorregeren. Of je nou een optimist of een pessimist bent over de kansen die het Kabinet heeft na 18 maart, één ding is duidelijk: de ruimte voor de PvdA om zich te profileren en een beetje een linkse signatuur in het kabinetsbeleid te krijgen is bijzonder beperkt. Zolang de SP zich blijft richten op de retoriek van afrekenen en weigert mee te onderhandelen zullen nieuwe meerderheden na 18 maart onherroepelijker ter rechterzijde van het kabinet zitten. Zelfs als de “gedoogoppositie” genoeg zetels binnenhaalt om de huidige meerderheid in stand te houden, zijn de machtsverhoudingen grondig gewijzigd. Wat nu peilingwijsheid is, is dan electorale realiteit. Dat verandert natuurlijk niets aan de zetelverhouding in de Tweede Kamer, maar het probleem van de PvdA is op dit moment niet numeriek draagvlak, maar maatschappelijk draagvlak – en dat is niet even opgelost met een rekensommetje met Kamerzetels in de hoofdrol. Wil de PvdA dat tegengaan, dan zullen zowel de PvdA als de SP veel meer uit hun loopgraven moeten komen en samen met GroenLinks en eventueel de ChristenUnie een links tegenwicht vormen voor het rechts-conservatieve blok van CDA en VVD, op economisch gebied aangevuld met D66. Zij een vriendje, wij een vriendje – Hans Spekman was er tijdens de onderhandelingen in 2012 niet voor, maar anno 2015 is het keihard nodig.
Tot slot is er nog een laatste verliezer: de Provinciale Staten zelf. Dat de PS steeds ambtelijker wordt en vooral over wegen lijkt te gaan wil niet zeggen dat de politieke rol daar helemaal uitgespeeld is. Deze LAVA staat niet voor niets vol met ambitieuze jonge PvdA’ers die elke kans aangrijpen die ze op provinciaal niveau hebben om linkse idealen waar te maken; elk wegenbouwproject helpt mensen aan het werk, en provinciaal milieubeleid is essentieel om Nederland een beetje groen te houden. De landelijke machtsstrijd dreigt hun plannen te vermorzelen in een nationale zeteldans die, zoals hierboven al gezegd nog het meest om beeldvorming gaat. Dat tij gaat de PvdA natuurlijk niet in zijn eentje keren. Een beetje meer aandacht voor hen en een beetje minder voor de landelijke haantjes zou echter welkom zijn. Ze Je kunt beide scenario’s echter ook van een andere kant hebben het verdiend, en zoals het EenVandaagdebacle bekijken. Ja, de Eerste Kamer is de afgelopen paar jaar bewijst: Samsom krijgt al aandacht genoeg. ◄ 5 lava
De senaat en de ondraaglijke lichtheid van het regeerakkoord Tekst: Adri Duivesteijn Beeld: Maria van der Heyden De gastredacteur van deze LAVA is Adri Duivesteijn. Als senator voor de PvdA voert hij zijn eigen koers en gaat daarbij soms dwars tegen de plannen van de partijtop en de regering in. Terugblikkend op het tumult van de afgelopen tijd geeft hij zijn visie op de rol van de Eerste Kamer en de PvdA-koers. Het is van alle tijden. Wanneer de senaat haar bestaansrecht doet gelden – bijvoorbeeld doordat zij tegen een wet stemt – komen er van alle kanten kritische kanttekeningen. Daarbij gaat het zelden over de verworpen wet zelf, maar bijna per definitie over de reikwijdte van de senaat. En ja, vaak komen deze kritische kanttekeningen van diegenen, die een direct belang hadden bij het verworpen wetsvoorstel. De VVD spant daarin misschien wel de kroon. De fractievoorzitter van de VVD in de Tweede Kamer, Halbe Zijlstra, laat geen kans voorbij gaan om zijn weerzin tegen de gedragingen van de Eerste Kamer kenbaar te maken. Ik kan mij niet aan de indruk onttrekken dat het hem vooral niet zint als het ‘feestje’ van zijn coalitie wordt verstoord. Hij had het immers toch geregeld in het regeerakkoord? Dat waren toch de afspraken? Diezelfde partij schroomt overigens niet om datzelfde instrument – het tegenstemmen in de Senaat – ideologisch in te zetten, wanneer dat uitkomt. Zo was de inkt van het regeerakkoord nog niet droog of er brak, onder leiding van de Telegraaf, een opstand uit over de mogelijke invoering van de inkomensafhankelijke zorgpremie, die zich uitstrekte tot in de Eerste Kamerfractie van de VVD. ‘Onaanvaardbaar!’, meenden de VVD-senatoren. Maar ook ‘onze’ ex-informateur van dit VVD/ PvdA-kabinet, Wouter Bos, schaarde zich – nadat de zorgwet van minister Edith Schippers was verworpen – achter de critici. Hij deed dit in zijn Volkskrantcolumn, aan de hand van de zelf opgeworpen vraag “of wij blij moeten zijn als senatoren vreemdgaan, zoals onlangs drie senatoren bij de zorgwet”. Zijn antwoord: 6 lava
7 lava足
“Nee, politieke besluitvorming over het wel of niet doorgaan van wetten hoort in een democratie plaats te vinden door politici die gekozen en weggestuurd kunnen worden. Dat kan bij Tweede Kamerleden wel en bij Eerste Kamerleden niet. En dus horen zij weg te blijven van zo’n rol, het is in essentie zeer ondemocratisch.” Ik moet er altijd een beetje om grinniken. De critici van de Eerste Kamer die de euvele moed hadden ‘hun’ wet weg te stemmen zullen niet gauw inhoudelijk reageren op de argumenten van de 40 tegenstemmers. Nee, beter is het om de motieven te marginaliseren, ‘dissidenten’ en ‘vreemdgaan’ bekt bovendien lekker. Het is zo doorzichtig. Hoogstens kan je zeggen dat de VVD nog aangenaam helder is. Zij heeft gewoon opportunistische bezwaren tegen een senaat die de bij het regeerakkoord binnengehaalde afspraken ter discussie durft te stellen, en eist van de Tweede Kamerfractie van de PvdA dat zij in het openbaar op de knieën gaat en de vreemdgaande senatoren aan de overkant – desnoods met een AMvB – buitenspel zet. In de kritiek van Wouter Bos staat al snel de vorm centraal. Wat verfrissend zou het zijn, wanneer het verwerpen van een wet nu eens iets meer dan vormdiscussies – rituele dansen – zou uitlokken. Zou het misschien kunnen gaan over de inhoud van de wet? Zou de oorzaak misschien kunnen worden gevonden in de manier waarop een regeerakkoord is opgesteld? En, niet onbelangrijk in deze, zou het heel misschien ook kunnen gaan over een stelselwijziging in ons zorgstelsel, die intrinsiek eigenlijk maar door één enkele regeringspartij écht wordt nagestreefd en die slechts kan worden binnengehaald door een ruiltransactie aan te gaan met een een coalitiepartner? In de afgelopen twintig jaar hebben wij gezien dat ons publieke stelsel zich heeft verplaatst van de overheid naar de markt. Was de overheid vroeger bepalend voor de reikwijdte en de slagkracht van ons middenveld, belast met de uitvoering van een publieke taak; nu zien wij dat, in de dagelijkse praktijk van de publieke sector, de wetten van de markt leidend zijn geworden. Zo zien wij in het woonbeleid dat de marktvraag naar een woning dominant is in het te voeren huurbeleid; sluipende segregatie van stadsdelen en de totale afhankelijkheid van lagere inkomens van een huurtoeslag voor ‘betaalbaar’ wonen zijn hiervan het gevolg. En in de zorg zijn er inmiddels zo’n 3.500 verschillende polissen, en in de jacht naar meer cliënten overladen zorgverzekeraars je met cadeaus. Met de zorg zelf heeft het niets van doen. De Hema biedt bij haar polis 10% korting op de boodschappen en een bezoek aan het dolfinarium in Harderwijk, een ander belooft een iWatch (die nog moet uitkomen!) en er is meer en meer sprake van een cultuur om alleen nog vanuit het eigen belang te gaan voor de goedkoopste polis. Waar, juist in de zorg, solidariteit ooit een leidend principe was, wordt nu bijna schaamteloos geappelleerd aan het korte termijn belang van de nog gezonde klant. Zorg lijkt het domein van handelskantoren te worden, al of niet onderdeel van één en dezelfde holding, die zorg in- en verkopen en daarin niet per se meer waarde gedreven zijn. En om het spel van de markt verder te optimaliseren, is het belangrijk dat de patiënt minder zelf kan kiezen.
Sterker nog: de regering ontneemt haar materieel het ontsnappingsrecht om, wanneer er bij nader inzien toch geen goede match is tussen zorgaanbieder en zorgontvanger, zelf een keuze voor een andere zorgaanbieder te maken (de vrije artsenkeuze). En de argumentatie? “Het is afgesproken in het regeerakkoord.” Het is een, dat geef ik toe, sluitende verdediging van de liberale minister die de keuzevrijheid hoog in het vaandel heeft, en voor werkelijke keuzevrijheid verwijst naar het bestaan van de duurdere restitutie-polis. Maar is het nou ‘vreemdgaan’ – laten wij deze beeldspraak ook hier toepassen – voor sociaaldemocraten om scherp op het netvlies te hebben staan dat zoveel mensen, enkel al om sociaaleconomische redenen, geen enkele keus hebben bij het afsluiten van een zorgpolis dan de goedkoopste variant? En waarom, vanuit de machtsbalans tussen patiënt en zorgaanbieder geredeneerd, is het ‘vreemdgaan’ wanneer sociaaldemocraten, in het belang van de altijd zwakkere patiënt, ervoor zijn dat zij het recht behouden om te kunnen ontsnappen bij een (niet ondenkbare) mis match. En hoeveel ‘dissident’ ben je eigenlijk wanneer je belangrijke uitgangspunten uit het eigen PvdA verkiezingsprogramma op het gebied van de zorg serieus neemt? Zelf vind ik het vreemd dat de verwerping van de zorgwet nog zo weinig leidt tot zelfreflectie bij de mogelijke veroorzakers van het debacle. Misschien is het wel de ondraaglijke lichtheid van het regeerakkoord zelf die opbreekt. Het is geen nieuwe kritiek maar, ik blijf het zeggen, het transactie-denken dat bij de formatie centraal heeft gestaan is de kern van het probleem. Want waar het regeerakkoord ogenschijnlijk ideologisch neutraal is zien wij dat bij het onderling ruilen de liberalisering van ons publieke stelsel nog nooit zo veel ruimte heeft gekregen. En bij het doorgronden van de consequenties staat wel degelijk de rechtmatigheid ervan onder druk en is de rechtsgelijkheid tussen burgers in het geding. Dat had alleen met een werkelijk inhoudelijk gesprek tussen liberalen en sociaaldemocraten over een mogelijke synthese voorkomen kunnen worden. Ik zie dat als de werkelijke oorzaak van onevenwichtige wetgeving. En wanneer de Tweede Kamerfracties van de VVD en de PvdA, die slechts twee uur kregen om zich te committeren aan een zeer vergaand regeerakkoord, op marges na gehouden zijn aan de onvoorwaardelijke uitvoering van dit akkoord, is er in ons tweekamerstelsel gelukkig nog een Eerste Kamer; een Eerste Kamer die geen uitvoerend comité van de Tweede Kamer is, die het regeerakkoord niet heeft ondertekend en die de grondwettelijke plicht heeft om – zonder last – te komen tot een zelfstandig oordeel. Daarbij gaat het om ‘rechtmatigheid, uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid’. En ja, dat is geen technocratisch, maar nadrukkelijk een inhoudelijk en dus politiek oordeel. Je mag van politici, van senatoren, niet ánders verwachten dan dat ze die verantwoordelijkheid serieus nemen. Koester tegenspraak, zou ik zeggen. Het is de essentie van onze democratie. En sluit ook niet uit dat een goed inhoudelijk gesprek over onze publieke sector aantoont dat er wel degelijk mogelijkheden zijn om te komen tot wetgeving die voor iedereen écht gelijke kansen biedt, en die daarbij ook nog eens het wettelijk recht op een vrije artsenkeuze borgt. ◄
8 lava
9 lava足
Hoezee, Eerste Kamer! Tekst: Caesar Bast Illustratie: Lotte Woerde
uitzondering van het recht van amendement en het recht van initiatief is er nauwelijks verschil. En hoewel de senaat wetten officieel niet kan amenderen, heeft de Eerste Kamer het recht op het indienen van een novelle ter aankondiging van het verwerpen van een wetsvoorstel indien het ongewijzigd blijft. Geen de jure amendementsrecht, dus, maar de facto komt het erg in de buurt. Er lijkt dus een duidelijk de jure onderscheid tussen Eerste- en Tweede Kamer te zijn, maar de facto is het verschil te overzien. Komt het bestaansrecht van de Eerste Kamer dan überhaupt wel in het geding als ze zich een politieke rol aanmeet? Het antwoord lijkt ‘nee’ te luiden. Uit rechtsvergelijkend onderzoek van Hansko Broeksteeg, hoofddocent staatsrecht aan de Radbout Universiteit Nijmegen, blijkt dat het in eenheidsstaten vaker voorkomt dat de rol van de senaat sterk lijkt op die van de kamer van volksvertegenwoordigers. Een terugzendrecht, zoals in sommige landen bestaat, kan de verhouding tussen de Tweede en de Eerste Kamer af en toe op scherp stellen. De Eerste Kamer politieke terughoudendheid opleggen, echter, heeft geen enkele juridische basis. Vanuit zuiver democratisch oogpunt bezien knelt dit soms. Gechargeerd gesteld kunnen de getrapt gekozen ‘deeltijd-politici’ van de Eerste Kamer hierdoor de rechtstreeks gekozen Tweede Kamer gijzelen. Dit mag Het bestaansrecht van een dwarse senaat Het Nederlandse staatsbestel is zo ingericht dat de dan onhandig zijn voor sommigen, het bestaansrecht Tweede Kamer de politieke afdeling is van het parle- van de Eerste Kamer wordt door er niet door onderment, terwijl de Eerste Kamer de wetsvoorstellen die mijnd. door de Tweede Kamer geaccepteerd zijn, beoordeelt op hun merites. De Eerste Kamer wordt ook wel als ‘kamer Een bestuurbaar land van reflectie’ aangeduid en dat is niet voor niets. In een Een tweede reden voor twijfel over de toekomst van de eigen document van de Eerste Kamer, ‘De Eerste Kamer Eerste Kamer is de bestuurbaarheid van ons land. Wordt in vogelvlucht’, wordt gesteld dat het volgende de kern- een land minder bestuurbaar als senatoren hun stem lataak van de Eerste Kamer is: ‘de kwaliteit van de wetge- ten horen? Die vraag lijkt vooral een simpele poging om ving te toetsen op rechtmatigheid, uitvoerbaarheid en een lastig beleidvormingsproces te ontwijken. De essenhandhaafbaarheid’. Niet politiek, maar een technische tie van dit aspect van de discussie is niet onomstreden. en inhoudelijke beoordeling van wetsvoorstellen is de Hoewel het politieke perspectief van senatoren vanuit norm. Normen wijken echter geregeld af van wetten en democratisch oogpunt kan worden beschouwd als een andersom. Als er in de wetboeken wordt gekeken naar de gijzeling van de rechtstreeks gekozen volksvertegenvoorgeschreven rol van de Eerste Kamer in het Neder- woordigers, zou beleidsvorming waarbij verschillende landse staatsbestel, dan valt op dat hoewel de senaat meningen ten sprake komen moeten worden gestimuzich in de praktijk bezighoudt met een laatste controle leerd. Een land dat te makkelijk bestuurbaar is, doet van wetgeving op degelijkheid en samenhang met an- denken aan een gecentraliseerde machtstaat. Zeker in dere wetten, de Eerste Kamer staatsrechtelijk vrijwel de- het achterhoofd houdend dat er de jure niet echt een obzelfde bevoegdheden heeft als de Tweede Kamer. Met stakel bestaat voor een politiek uitgesproken senaat, zou De Provinciale Statenleden die op 18 maart gekozen zullen worden, verkiezen op 26 mei de leden van de Eerste Kamer. Die Kamer heeft regeringspartijen PvdA en VVD de afgelopen jaren heel wat hoofdbrekens gekost. Tweede Kamerleden en bewindspersonen van deze partijen stonden bepaald niet te springen als er wéér een essentieel wetsvoorstel in de Eerste Kamer onder vuur kwam te liggen. Onder meer VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra zei eerder de afschaffing van ‘dwarse Senaat’ te bepleiten. Door het werk van de Tweede Kamer te ondermijnen, zou de Eerste Kamer namelijk zijn toegevoegde waarde verliezen. ‘’Ik ga er nog steeds van uit dat de Senaat gewoon zijn authentieke rol oppakt. Als dat niet zo is, creëert men een onbestuurbare situatie’’, verkondigde Zijlstra dreigend. Maar is dat eigenlijk wel het geval? Of schetste Zijlstra gewoon een waanbeeld met politiek-strategische bedoelingen? Over het algemeen worden drie belangrijke argumenten genoemd voor het eventueel afschaffen van de Eerste Kamer: het gebrek aan bestaansrecht, de bestuurbaarheid van het land en het gebrek aan toegevoegde waarde van de Kamer. Maar houden deze argumenten stand na een kritische beschouwing?
10 lava
het beperken van de senaat omwille van de bestuurbaarheid van het land een beangstigende situatie creëren. Een situatie waar de Eerste Kamer in het huidige staatsbestel voor waakt en waarin de macht de overhand heeft: een nachtmerrie. Een democratie brengt nou eenmaal met zich mee dat daadkracht het soms moet ontgelden ten opzichte van het zoeken naar consensus. Geen toegevoegde waarde? Ook het derde kritiekpunt houdt geen stand. Kritiek die zich richt op het gebrek aan toegevoegde waarde van een Eerste Kamer waarin senatoren wetsvoorstellen op basis van kwaliteit én politieke overtuiging beoordelen is zeer slecht gefundeerd. Het is namelijk aannemelijker dat de Eerste Kamer juist toegevoegde waarde verliest door domweg in te stemmen met alles wat de volksvertegenwoordiging voorschotelt. Bovendien is het een feit dat in het merendeel van de weinige gevallen waarin de Eerste Kamer tegen een wetsvoorstel stemde of dreigde te stemmen, kwalitatieve redenen de drijfveer vormden. Denk bijvoorbeeld aan Adri Duijvestein die tegen de afschaffing van de Vrije Artsenkeuze stemde vanwege zijn eigen ervaringen in de zorg. Hij kon het niet over zijn hart krijgen om voor een verdere beperking van de artsenkeuze te stemmen. Dat had geen niet zozeer te maken met de ideologie van de PvdA, maar met de kwaliteit van de zorg in de ogen van Duijvestein. Anders dan
bij recente ‘dissidenten’ uit de Tweede Kamer als een Louis Bontes en Hero Brinkman, of dichter bij huis met Kuzu en Özturk, zijn dissidente senatoren opmerkelijk weinig uit op aandacht of afbreuk. Nee, senatoren kiezen vaker voor inhoud en maken die keuzes met hart voor de zaak. Hoezee, Eerste Kamer! Kortom, het idee om de Eerste Kamer af te schaffen is ridicuul en ondoordacht. De Eerste Kamer lijkt inzet te zijn geworden van politieke spelletjes, strategische doeleinden en pogingen om het beleidvormingsproces te vergemakkelijken. Uiteraard, er is het één en ander in negatieve zin op te merken met betrekking tot de macht van senatoren als gekeken wordt naar de getrapte verkiezingen of het feit dat het om deeltijdbanen gaat. Desondanks wegen de voordelen van een uitgesproken Eerste Kamer die binnen de wettelijke kaders acteert, op tegen de betrekkelijk kleine nadelen. De wettelijke grondslag van de Eerste kamer werpt geen blokkades op voor een meer uitgesproken Eerste Kamer. En overwegend dat leden van de Tweede Kamerfracties steeds vaker worden gedwongen om in te stemmen met de partijlijn die resulteert uit politieke consensus, lijkt de toegevoegde waarde van een uitgesproken senaat groter dan ooit. Hoezee, Eerste Kamer! ◄
11 lava
Ons nieuwste lid…
Marit de Looijer! Tekst: Guus Christiaans Beeld: Maria van der Heyden
Leuk dat je lid bent geworden van de Jonge Socialisten! Waarom ben je lid geworden? Ik zat er al een tijdje over na te denken om meer politiek actief te worden. Ik vind het leuk om mee te praten en mijn mening te geven over onderwerpen waar ik affiniteit mee heb. En van zo’n groep actieve, slimme gepassioneerde mensen bij de JS kan ik denk ik veel leren.
ningen. Momenteel ben ik bezig met mijn scriptie naar aanleiding van veldwerk dat ik in Libanon heb gedaan.
Waarom JS en geen andere (jongeren)partij? De kernwaarde die ik het belangrijkst vindt en waar ik veel mee bezig ben is het tegengaan van onrecht. Ik vind dat iedereen gelijke kansen moet hebben, of je nou in Nederland of Ethiopië geboren bent. Dat is waar ik voor sta en ik denk dat dat erg aansluit bij de JS.
Wat vindt je van de huidige, meer zakelijke manier van ontwikkelingshulp? Ik denk dat dat zowel goede dingen als risico’s met zich meebrengt. Aan de ene kant kun je zeggen dat een gelijkwaardige benadering een gezonde verhouding kan opleveren in plaats van een hulprelatie die betuttelend kan werken. Aan de andere kant zie je in landen als Ethiopië of Kenia dat met name de bovenste laag van de bevolking profiteren.
Ben je van plan om actief te worden binnen de vereniging? Ik ben nu twee weken lid en heb de nieuwe ledendag bijgewoond. Ik wil actief worden bij de werkgroepen en dan met name de werkgroep integratie en internationaal. Ook hoorde ik dat het zomercongres over internationale onderwerpen gaat, dus het lijkt me leuk om bij die themagroepen actief te worden. Vanwaar die interesse in integratie en internationale onderwerpen? Ik doe een Master Internationale Ontwikkelingsstudies in Wage-
Sluit dit aan bij de idealen van JS? Zeker. Wat ik dadelijk met mijn studie wil gaan bereiken sluit aan bij het bestrijden van onrecht en kansen voor iedereen, waar je ook vandaan komt, wat je ook meegemaakt hebt.
Wat zou je veranderen als je één dag aan het ‘politieke stuur’ zou mogen staan? Het asielbeleid. En dan vooral de manier waarop wij nadenken over mensen die naar ons land komen. Er wordt vaak naar hen gekeken als een soort geldzoekers of profiteurs, dat vind ik heel jammer. Als we meer naar die menselijkheid gaan kijken dan stoppen we ook geen mensen meer in detentiecentra. Dat moet echt veranderen. 12 lava
13 lava足
Jonge Socialisten in de provincie Tekst: Mikal Tseggai Illustratie: Robert Muts
De Provinciale Staten hebben het imago van oud, grijs en abstract. Op 18 maart 2015 zijn de eerstvolgende PSverkiezingen. LAVA interviewde vier jonge kandidaten.
14 lava
15 lava足
wil veel met mensen spreken, naar ze luisteren en dit vertalen naar beleid in de provincie. Verder wil ik vooral inzetten op werkgelegenheid. Mijn leeftijd is vooral een voordeel, omdat ik zie waar jongeren in de provincie tegen aan lopen: jeugdwerkloosheid, openbaar vervoer en onderwijs zijn belangrijke zaken waar jongeren dagelijks mee te maken hebben. Ik kijk er naar uit de straat op te gaan en gesprekken te voeren in de provincie!”
Naam: Joost Westland
Leeftijd: 17 Staat op: nummer 23 in Brabant Studeert: Econometrie aan de Universiteit van Tilburg Is daarnaast: Voorzitter van de Jonge Socialisten in Brabant en actief lid van een debatvereniging, en doet aan schermen. Dichtbij mensen staan Joost is actief lid van een debatvereniging. Daar vond hij uit dat hij zich goed kon vinden in de ideeën van linkse partijen. “Ik vind het belangrijk dat er een linkse partij is, die dicht bij de mensen staat. In Tilburg is de PvdA lokaal heel actief en maakt de partij zicht hard voor meer werkgelegenheid en betere sociale voorzieningen. De andere linkse partijen in Tilburg, praten veel over wat er mis gaat, maar komen niet met oplossingen. De PvdA doet dit veel meer. Toen ik rond mijn veertiende lid wilde worden van een politieke partij, kwam ik dan ook snel uit bij de PvdA” Maar ook de ouders van Joost leverden een actieve bijdrage aan het politieke bewustzijn van hun zoon. “Als ik met mijn ouders naar het journaal keek, vroegen ze altijd wat ik van het nieuws vond. Met een kort antwoord namen ze geen genoegen, ze vroegen altijd door. Zo leerde ik steeds beter wat mijn ideeën waren over het nieuws, de wereld om me heen en politiek”.
Naam: Leila Kallal
Leeftijd: 19 Staat op: nummer 9 in Zeeland Studeert: Juridische dienstverlening In haar vrije tijd: houdt ze zich graag bezig met politiek, koken en sporten Geloof in rechtvaardigheid Leila studeert Juridische Dienstverlening. Toen ze begin 2014 een stageplek zocht, werd haar gevraagd naar haar achtergrond en kreeg ze een vraag over het dragen van een hoofddoek. Leila, half Tunesisch en half Nederlands, droeg op dat moment geen hoofddoek maar kon het uitzendbureau niet garanderen dat ze dat nooit kon doen. Het uitzendbureau verklaarde vervolgens haar niet verdere te kunnen helpen met het vinden van een stageplek, als ze een hoofddoek zou dragen. Leila: “PvdA-Kamerlid Marchouch en minister Asscher spraken openlijk uit dat ze achter me stonden. Ik was toen nog geen lid van de PvdA, maar het raakte me dat er een par-
Luisteren en vertalen Omdat Joost pas 17 is, trekt zijn kandidaatstelling veel aandacht en werd deze door verschillende landelijke en regionale media opgepakt. Joost zelf is vooral bezig met de campagne: “Ik ben campagnecoördinator in de afdeling Tilburg, en ben vooral bezig met de afdeling draaiende te houden en de campagne goed op stoom te helpen. Mijn eigen campagne past goed bij die van de afdeling: ik 16 lava
Naam: Dominique de Haas
tij was die het opnam voor minderheden in de samenleving en geloofde in rechtvaardigheid. Ikzelf heb een groot rechtvaardigheidsgevoel en kwam erachter dat de idealen van de PvdA ook de mijne zijn.”. Het College van de Rechten van de Mens stelde Leila in haar gelijk. Leila besloot lid te worden van de PvdA en zich enige tijd later te kandideren voor de Provinciale Staten: “Ik heb me altijd al betrokken gevoeld bij de maatschappij en onze samenleving. Ik ben idealistisch en geloof in rechtvaardigheid, maar ben ook van mening dat verjonging in de politiek belangrijk is. Daarom besloot ik me kandidaat te stellen voor de Provinciale Staten”.
Leeftijd: 21 Studeert: Rechten Staat op: nummer 6 in Groningen Is daarnaast: voorzitter van de JS Groningen en haar studievereniging, studentassistente bij de Rijksuniversiteit Groningen en vrijwilligster bij de Voedselbank Privileges voor iedereen Dominique is geboren in Den Haag en woont sinds tien jaar in Groningen. “Lid worden van de PvdA was voor mij een logische keuze; ik wil, zoals vele anderen, de wereld een beetje beter maken. Ik realiseerde me vrij vroeg dat ik bepaalde privileges had in mijn leven, die anderen niet hadden. Ik geloof in een wereld waarin iedereen die privileges heeft en de PvdA was daarom voor mij de juiste partij om me bij aan te sluiten.” Haar leeftijd en haar korte lidmaatschap bij de PvdA weerhielden Dominique er dan ook niet van zich kandidaat te stellen voor de Provinciale Staten: “Jong is niet hetzelfde als dom en naïef, vooral niet als het op politiek aankomt. Als ik iets wil, ga ik daar honderd procent voor. Voor ik me kandidaat stelde voor de PS, heb ik eerst veel gesprekken gevoerd met Statenleden om er zeker van te zijn dat dít ook echt was wat ik wilde.”
In de schoenen van een ander “Tijdens mijn campagne wil ik me niet alleen focussen op jongeren; ik probeer me in te leven in de situatie van een ander, of die nou wel of niet ver van de mijne afstaat. Ik hoop mezelf te ontwikkelen als een empatisch persoon, waar mensen zich echt door vertegenwoordigd voelen.”. Toch vindt Leila het belangrijk dat problemen waar jongeren in Zeeland tegenaan lopen, niet over het hoofd worden gezien. “Zeeland kampt met een leegloop van jongeren: na hun studie trekken jongeren massaal naar andere provincies. Ik probeer me af te vragen hoe dat komt; missen jongeren voorzieningen, zijn er niet genoeg banen of is de bereikbaarheid heel slecht? Kortom: hoe houden we deze provincie nou een beetje aantrekkelijk voor jongeren? Daar wil ik me hard voor maken, als ik gekozen word. Ondanks mijn jonge leeftijd, weet ik zeker dat het een bijzondere campagne gaat worden!”
Van studenten tot aardbevingen “Groningen is een provincie waarin veel speelt: voor het eerst in jaren zijn we niet meer de provincie met de hoogste jeugdwerkloosheid, maar het werkloosheidspercentrage onder jongeren is nog steeds hoog. De economie in Groningen kan dus wel een mooie boost gebruiken!” Maar ook problemen binnen een bredere doelgroep spreken Dominique aan: “Ik zal tijdens de campagne veel de provincie ingaan om met mensen te praten over de aardbevingen in Groningen. Ik wil weten wat er speelt, dichtbij de mensen en wat het voor hen betekent. Verder wil ik een brug slaan tussen de stad Groningen en de rest van de provincie: er zijn veel ambities om Groningen een “City of Talent” te laten worden, maar dit moet ook voelbaar zijn voor de rest van de provincie. Door bijvoorbeeld te investeren in een goede internetverbinding voor iedereen, heeft de hele provincie profijt van de kenniseconomie.”
17 lava
Naam: Pauline van Viegen
Leeftijd: 29 Werkt bij: Zunderdorp Beleidsadvies & Management Studeerde: Sociologie aan de Universiteit Utrecht Staat op: nummer 2 in Utrecht Is daarnaast: Statenlid in de provincie Utrecht en voorzitter van de JS scoutingscommissie Keuzes en verhalen Pauline groeide op in Veenendaal, maar verhuisde rond haar achttiende naar Utrecht om daar Maatschappelijk werk en dienstverlening op het HBO te doen. Daar haalde ze haar propedeuse en stroomde ze door naar de studie Sociale Wetenschappen aan de Universiteit Utrecht. “In mijn studententijd werd ik student-assistent van een onderzoeker aan de universiteit. Ik moest een paar keer per jaar een reeks interviews afnemen bij verschillende gezinnen. Naast dat ik het mooi vond de dynamiek binnen al die gezinnen te zien, werd ik me bewust van hoe individuele keuzes en soms een beetje pech het leven van complete gezinnen beïnvloeden. Waar volwassenen bepaalde keuzes zelf maken, worden kinderen die er niets mee te maken hebben, daar vaak de dupe van. Mensen de kans geven de beste keuzes voor zichzelf en hun gezin te kunnen maken, is voor mij een grote drijfveer.” Pauline is de afgelopen vier jaar al Statenlid geweest in Utrecht en heeft zich vooral bezig gehouden met de Jeugdzorg in de provincie; “Vanaf 1 januari valt de verantwoordelijkheid met betrekking tot Jeugdzorg onder de gemeenten; daar hou ik in mijn tweede termijn een vinger aan de pols. Ik wil er zeker van zijn dat de expertise die we nodig hebben behouden blijft in de provincie, zodat ieder kind de zorg krijgt dat het nodig heeft.” De kracht van inwoners Pauline besloot zich voor de tweede keer op rij te kandideren voor de PS-verkiezingen. “Ik heb me toen wel afgevraagd: stel dat ik een andere portefeuille krijg? Maar ik wist dat de campagne mij energie zal geven, die ik tijdens mijn tweede termijn optimaal zal kunnen benutten. Juist tijdens een campagne hoor je veel verschillende geluiden uit verschillende hoeken.”. Maar ook na de campagne blijft Pauline graag met inwoners van de provincie Utrecht praten: “Dat mensen niet voor het Provinciehuis liggen, omdat ze met een bepaald probleem zitten, betekent niet dat het probleem er niet is. Soms hebben mensen echter net dat ene zetje nodig om over hun probleem te komen praten: een oproepje via Facebook, aan de deur of in een buurthuis kan voldoende zijn. Waarom zou je initiatieven en oplossingen vóór inwoners bedenken, terwijl je ze ook mét inwoners kunt bedenken? Het gaat immers om hun leefomgeving, dagelijkse dingen waar zij tegenaan lopen en ook hun provincie. Ik geloof dat iedereen een kans moet krijgen mee te praten over de provincie!”
18 lava
uit de bestuurskamer Nieuwtjes, mededelingen, oproepen, weetjes en/of meningen uit bestuurlijke hoek.
Feest voor politieke junkies
weer de straten op en de deuren langs, om het maar even in een uitgekauwd clichĂŠ te vatten. Nog los van het jaargetijde wordt het misschien wel een Het is februari en het sneeuwt. Op de zolder die sinds beetje veel, met al die verkiezingen. Van herindelings- tot kort het onderkomen van de JS is staat de kachel een Europese verkiezingen en alles wat daar tussenin zit, er graadje hoger. Ik stel me zo voor dat dit de omstandiggaat tegenwoordig geen jaar meer voorbij zonder stemheden waren waarin Paul Kalma en Pierre Heijnen, busgang. Feest voor politieke junkies, maar voor de rest destijds PvdA-Kamerleden,w in 2010 het plan opvatten om de verkiezingen voortaan in een warmer jaargetijde te van Nederland wat minder. Misschien dat we in 2016 eens een keertje geen verkiezingen moeten doen. Een goed organiseren. resultaat op 18 maart kan daar zomaar aan bijdragen. Voor de Jonge Socialisten is het in februari en maart niet Bart van Bruggen, voorzitter Landelijk Bestuur Jonge Socialiste koud om campagne te voeren, integendeel. Door weer en wind gaan we de komende weken samen met de PvdA ten in de PvdA
foto: Lars Kersten
colofon redactie: Caesar Bast, Bart van Bruggen, Guus Christiaans, Casper Gelderblom, Rolf de Goeij, Lucas Roorda, Mikal Tseggai / gastredactie: Adri Duivesteijn / hoofdredactie: Casper Gelderblom / fotografie: Maria van der Heyden | mariavanderheyden.com / illustratie: Lotte Woerde | storystudio.nl / ontwerp & vormgeving: Merijn Dietvorst | vorstontwerp.nl / druk: control media | controlmedia.eu / uitgever: Jonge Socialisten in de PvdA | js.nl Lava is een uitgave van de Jonge Socialisten in de PvdA (JS). Voor tips en suggesties is de hoofdredactie te bereiken via lava@js.nl. Meer informatie over de JS is te vinden op js.nl. De volgende editie verschijnt december alle rechten voorbehouden Š Jonge Socialisten in de PvdA / februari 2015
19 lava
Ook meeschrijven? Kijk op js.nl/lava
20 lava
jaargang 16 – editie4