LAVA
magazine van de jonge socialisten in de pvda thema: energie
1 lava足
voorwoord
energie Afgelopen jaar is er op de Bezuidenhoutseweg in Den Haag besloten hoe Nederland er in 2050 uit gaat zien. Gek genoeg zullen de meeste onderhandelaars 2050 zelf niet halen. De grondstoffen waar we nu zoveel aan verdienen, zullen 2050 ook niet halen. En als we de peilingen mogen geloven, wordt 2050 voor de PvdA ook nog lastig. Misschien verklaart dat wel waarom alle urgentie in het akkoord lijkt te ontbreken. Zou een akkoord tussen de JS en de JOVD wél tot een echte toekomstvisie hebben geleid? Tijdens de SER-bijeenkomsten voerde Greenpeace campagne voor een groen akkoord. Op een woensdagmorgen in juni volgde ik daar een buitencollege, waarin Greenpeace wilde benadrukken dat de wetenschap betrokken moest worden bij de onderhandelingen. Het was niet erg succesvol. Ik ben zelf ook donateur van Greenpeace. Nou ja, donateur is een groot woord. Toen mij werd verteld dat ik voor tien euro per jaar donateur kon worden, leek me dat voor mijn studenteninkomen een mooie morele afkoopsom. Uiteindelijk gaan alle beslissingen over duurzaamheid toch eerst over geld. Diederik Samsom kwam naar eigen zeggen de kamer in, omdat hij daar meer kon bereiken dan in zijn Greenpeace-bootje. Nu zijn hoofd echter vol zit met ‘bijzaken’ –straaljagertje hier, peilinkje daar– moeten wij hem even helpen met dat verhaal dat hij over enkele jaren aan zijn kinderen moet gaan vertellen: “In de klimaatcrisis zat papa bij het verzet.” De JS zit vol nieuwe energie. Diederik: de Lava presenteert alvast een alternatief.
inhoud
kamervragen: jan vos
artikelen
De Tweede Kamer der Staten-Generaal telt 150 leden. Lava licht er telkens een uit om te horen wat het Kamerlid te zeggen heeft. In deze aflevering: Jan Vos van de Partij van de Arbeid.
4 7 10 16
een groene toekomst is een rood verhaal Over sociaaldemocratisch energie- en duurzaamheidsbeleid.
meer grijs dan groen Het Energieakkoord schiet op één punt schromelijk tekort: kolen. Een achtergrond.
‘Nederland is verslaafd aan fossiele brandstorren’ Interview over het Energieakkoord met Heleen de Coninck; universitair hoofddocent aan de Nijmeegse Radboud Universiteit en PvdA-lid.
‘zoek je eigen weg’ In gesprek met Gerard IJff, ex-JS Werkgroep Energie, en thans wethouder in Roermond.
rubrieken
In een interview voor de Lava uitte Heleen de Coninck kritiek op het Energieakkoord en, onder andere, de schaliegasplannen van het kabinet (zie pagina 10, red.). Bent u het met haar eens dat het winnen van schaliegas niet nodig is, voor veel overlast gaat zorgen en vooral duurzame ontwikkelingen tegenhoudt? Daar ben ik het niet mee eens. Ten eerste is het zo dat er heel veel geld aan gas in de grond zit en dat geld kunnen we heel goed gebruiken in onze huidige economie. Daarom vind ik dat schaliegaswinning een optie is die we moeten bekijken. Tegelijkertijd, en dat zeg ik er heel hard bij, ben ik alleen voorstander van de winning van schaliegas als het schoon en veilig kan. Op dit moment ben ik daar niet van overtuigd. Daarom zou ik op dit moment ook niet instemmen met de winning van schaliegas Als je het over duurzame energie hebt, ben ik het totaal met Heleen eens. Daarom investeren wij als kabinet ook drie miljard euro per jaar in onder andere biomassa. We gaan van vier naar zestien procent duurzame energie in 2021, maar dat is niet genoeg. We moeten naar honderd procent duurzame energie en dat is nu gepland voor 2050.
Wat is volgens u het recept voor een goed energieakkoord? Wat kan anders aan het akkoord dat er nu ligt? Ik denk dat het Energieakkoord dat er nu ligt heel erg goed is. Daar hebben enorm veel partijen aan meegewerkt. Het recept ligt nu klaar en nu moeten we gaan koken en ervoor zorgen dat die doelen behaald worden. Natuurlijk wil ik dat het nog groener is en dat er nog meer kolencentrales dichtgaan, nog meer biomassa en nog meer wind, maar helaas kan je niet alles hebben. Het kan altijd groener! U beschrijft uzelf als ‘rode ondernemer met een groen hart’, wat vindt u van de PvdA-lijn als het gaat om duurzaamheid en energie. Wat kan er beter? We hebben een redelijk uniek kabinet waarin ieder jaar drie miljard wordt geïnvesteerd.
voorwoord 2 kamervragen 3 de stelling 15 marijn 18 factcheck 18 uit de bestuurskamer 19 colofon 19
De Lava is nu ook online! Vind je het ook zo jammer dat de Lava maar vier keer per jaar uitkomt? Zou je ook zelf graag een keer jouw ideeën en artikelen willen delen met andere JS’ers? Wil je meer lezen over wat er in de vereniging gebeurt? Wil je meer inhoudelijke discussies voeren dan alleen op het congres? www.js.nl/lava wordt de nieuwsbron van en voor de Jonge Socialisten waar artikelen over de JS, over de politiek, recensies over boeken of films en opiniërende artikelen bij elkaar worden gebracht. Hier kan jij lezen wat er in de JS gebeurt en je kan ook zelf meeschrijven. Mocht je geïnteresseerd zijn om een stukje te schrijven, mail dan naar de hoofdredacteur: motten@js.nl. Wil je verder blijven volgen wat er speelt in de JS, volg dan @LavaJS op Twitter of like onze Facebook-pagina.
Martijn Otten, hoofdredacteur 2 lava
3 lava
We bezuinigen overal op, maar niet op duurzame energie. Het is de eerste keer in tien jaar tijd dat wij zo’n ambitieus milieubeleid hebben in Nederland. En daar ben ik heel trots op.
Wat zou u doen als u geen Kamerlid geweest zou zijn? Ik zou dan bezig zijn met het nieuwe ondernemen. Wat ik zo leuk aan het nieuwe ondernemen vind, is het realiseren van zaken. Iets neer te zetten, te veranderen. Om iets te maken waar de maatschappij en de natuur iets aan hebben. Het is leuk om je eigen team op te bouwen en om een onderneming van de grond af helemaal op te bouwen. tekst Fatima Warsame illustratie Robert Muts
tekst Marnix Brinkman & Inge Kielen illustratie Story Studio
Tussen alle politieke concessies en beleidsnota’s door verliezen we soms zicht op de ideologische basis van de sociaaldemocratie. Wat is een sociaaldemocratisch energie- en duurzaamheidsbeleid? Is dat niet die hobby van GroenLinks? Inge Kielen en gastredacteur Marnix Brinkman presenteren hun visie op een toekomstbestendig energiebeleid Opkomen voor de belangen van een ander: het is een gruwel voor wie gelooft in het laissez-faire van Adam Smith, die het nastreven van het eigen belang het beste voor iedereen vond. Voor sociaaldemocraten is het echter de normaalste zaak van de wereld. Opkomen voor de zwakkeren zit in het sociaaldemocratische DNA. Een stem geven aan hen die geen stem hebben.
toekomstige generaties
gekort wordt, maar minister Ploumen komt makkelijk weg met haar rechtse beleid. Er is echter nog een groep zonder stem wiens belangen snel over het hoofd gezien wordt: toekomstige generaties die nog geboren moeten worden. Een van de kritiekpunten op het Van Waarde-project van de Wiardi Beckman Stichting is dat duurzaamheid zo’n marginale rol speelt in het sociaaldemocratische verhaal. Dat lijkt logisch: als jouw salaris van twee baantjes net toereikend is om in leven te blijven, maar niet meer dan dat, dan is jouw eerste prioriteit niet dat de kinderen van 2050 nog steeds kunnen zwemmen met dolfijnen. De wereld draait ook door zonder ijsbeer en reuzenpanda. De human development index van de wereldbevolking is niet significant gedaald sinds de mammoet is uitgestorven. En het geluk van Henk en Ingrid niet minder zonder dodo als huisdier. Nou ja, een beetje dan. Vroeger waren veel milieuvragen lokaler en dus tastbaarder. Een giflozing in de Maas is zichtbaarder dan drie centimeter zeespiegelstijging in 2100. Ditzelfde geldt voor de oplossing. Zelfs globale problemen, als het gat in de ozonlaag en zure regen, zijn relatief makkelijk teruggedrongen omdat de oplossing dichtbij huis te vinden was. De uitdagingen van deze eeuw zijn echter vele malen complexer.
Vroeger streden sociaaldemocraten voor betere leefomstandigheden van de armen en tegen uitbuiting van werknemers, terwijl de meesten zelf geen arbeider waren. Nu gaat een groot deel van de aandacht uit naar de zwakkeren in de eigen samenleving; de groep die een zetje nodig heeft om vooruit te komen. De groep die het net wat minder getroffen heeft, gewoon door een beetje pech. Een afnemend deel van de aandacht gaat naar mensen ver weg. De Afrikaanse kinderen die opgroeien zonder enige vorm van perspectief, de slachtoffers van voedsel- en waterschaarste dictators en onderdrukking, de naaisters in Bengaalse kledingfabrieken; daar kunnen we ons maar in be- Laten we voor het gemak alleen al naar onze energieperkte mate in inleven. Natuurlijk zijn we verontwaar- voorziening kijken: in hoog tempo worden fossiele digd dat het budget voor ontwikkelingssamenwerking bronnen uitgeput. Wetenschappers zijn het er niet over 4 lava
5 lavaÂ
eens hoe lang we nog hebben, maar de tijd is beperkt. Zorgwekkender is de sluipende klimaatverandering die het eerste toeslaat in regio’s die al kwetsbaar zijn. Droge gebieden worden nog droger en natte gebieden krijgen nog vaker met overstromingen te maken. Hele eilanden staan op het punt onder de zeespiegel te verdwijnen. Dit, gecombineerd met een groeiende wereldbevolking en schaarse grondstoffen, gaat voor voedsel- en waterschaarste zorgen op wereldschaal. In Nederland, met haar welvaart, deltawerken en polderpolitiek, neemt men deze mondiale problematiek echter niet zo serieus.
ment naar Parijs rijden, omdat we de accu van de elektrische auto hebben moeten gebruiken om GTST mee te kijken, toen het te donker werd voor de zonnepanelen. Energie zal niet alleen duurder worden, we zullen onze consumptie wellicht ook drastisch moeten beperken. Durven wij onze huidige, energieslurpende, welvaart te beperken en de keuzes van de generaties voor ons terug te draaien? Durven we te zeggen dat elk jaar een nieuwe smartphone onhoudbaar is? Dat meer dan twee dagen per week vlees eten niet meer mag? Dat alles in de IKEA twee of vier keer zo duur wordt, omdat we het hout nodig hebben voor de elektriciteitscentrale? Is En toch zal de oplossing van ons moeten komen. Als dat de solidariteit die wij over hebben voor een stabiele Nederlanders, als sociaaldemocraten en als generatie. aarde, waar overal voldoende gewassen groeien om Omdat onze dijken nog hoog genoeg zijn, omdat onze zeven, tien of twaalf miljard mensen van te voeden? gemalen draaien op kolenstroom, omdat wij genoten hebben van het Groningse gas, omdat wij de welvaart én In de afgelopen verkiezingsstrijd in Nederland werd er de kennis hebben om bij te dragen aan het verminderen een enorm probleem gemaakt van de oplopende staatsvan deze wereldwijde problemen en omdat toekomstige schuld en het doorschuiven daarvan naar de volgende generaties niet opgezadeld moeten worden met onze in- generaties. Nu niet ingrijpen schuift andere problemen competentie. door naar de toekomst. Geldproblemen zijn meestal wel Maar ondanks boekwerken vol mooie woorden over op te lossen, maar onomkeerbare stappen richting de duurzame energie produceert Nederland amper tien verwoesting van de planeet zijn dat niet. Nu kunnen we procent van de verbruikte elektriciteit uit duurzame nog keuzes maken, straks niet meer. bronnen. Laat staan dat er een begin is gemaakt om Eerlijk delen is niet alleen een vraag van hier en nu. Het een alternatief te vinden voor het gasgebruik van wo- is niet alleen een vraag van een half procentje meer of ningen of de olieproducten die we verstoken in onze minder in een koopkrachtplaatje van een fictief gezin. auto’s, vrachtwagens, vliegtuigen en schepen. Natuur- Het is niet alleen een vraag van nog een noodlening aan lijk; alle alternatieven kennen meer of minder nadelen. een falende Spaanse bank. Het is ook een vraag van het Het rendement van zonne-energie is laag en de produc- delen met de toekomst. Het delen van de grondstoffen. tie is smerig; windmolens op zee zijn duur en niemand Delen van de schone lucht. Omdat het een verdeelvraagwil ze in de tuin. Biomassa verwoest oerbossen of zorgt stuk is, is het bij uitstek een vraag voor de politiek. En voor het verhongeren van arme Afrikanen - want in Ne- juist een voor sociaaldemocraten, want wij strijden voor derland willen we meer betalen voor hun land dan zij eerlijk delen. Duurzaamheid is niet alleen iets van ‘geikunnen betalen voor eten. CO2 afvangen kost zoveel tenwollensokken’ die zich druk maken over het uitsterenergie dat de kolencentrale een aanzienlijk deel van ven van de korenwolf. Het is iets van iedereen die gelooft de tijd draait om zijn eigen broeikasgassen af te kunnen dat men niet kiest voor het land of de tijd waarin hij of zij vangen en we weten niet eens wat we er dan mee moeten wordt geboren. En van iedereen die zich, crisis of geen doen. En kernenergie is nog steeds taboe voor de mili- crisis, gelukkig prijst met de Nederlandse welvaart en eulobby vanwege het risico van een kernramp en het af- zich beseft dat dit geluk een grote verantwoordelijkheid valprobleem. met zich mee brengt. ◄
energieslurpende welvaart De ongemakkelijke waarheid is dat het anders moet. Dat gaat vervelend, duur en oncomfortabel zijn. De energieprijzen zullen stijgen. Misschien kunnen we in de toekomst de afwasmachine alleen laten draaien op het moment dat het hard genoeg waait. Misschien kunnen we in de toekomst niet op elk willekeurig mo-
Uit het PvdA-verkiezingsprogramma (2012): “Klimaatverandering bedreigt de bestaanszekerheid van toekomstige generaties. Energievoorraden worden schaarser en daarom zullen prijzen van stroom en brandstof alleen maar stijgen. Maar verduurzaming biedt in de eerste plaats kansen. Kansen op nieuwe groei, op nieuwe banen. Op innovatie, waarin Nederland kan uitblinken. Ons land heeft de beste ingenieursbureaus, offshore bedrijven, waterbouwers en havens ter wereld. Wij kunnen wereldspeler zijn op het gebied van duurzame energie. Nederland blijft momenteel steken op een armzalige 4% duurzaam op ons totale energieverbruik. De PvdA streeft ernaar dat Nederland in 2050 een 100% duurzame energieproductie heeft en komt met een duidelijk stappenplan voor korte, middellange en lange termijn om dit te bewerkstelligen.” 6 lava
MEER GRIJS DAN GROEN tekst Nina Arends & Jordy Rutten fotografie Anja Dierx
Het Energieakkoord 2013 werd met veel gejuich onthaald. De reacties liepen dermate over van enthousiasme dat de indruk ontstond dat er een groene revolutie op handen was. Meer dan veertig verschillende organisaties zijn onder leiding van de Sociaal-Economische Raad (SER) ruim zeven maanden in de weer geweest met het optuigen van het Energieakkoord. Het akkoord moet op termijn duizenden nieuwe banen opleveren, Nederland aan Europese eisen laten voldoen en het percentage duurzame energie in onze elektriciteitsvoorziening flink opjagen. Toch hebben de 43 deelnemende organisaties magistraal geblunderd op één punt: kolen. In eerste instantie lijkt het Energieakkoord te bestaan uit een reeks voornemens die menig groen hart sneller zal laten kloppen. Particulieren en woningcorporaties worden gestimuleerd woningen extra te isoleren, het aantal windmolens wordt fors uitgebreid, er komt een belastingkorting op het zelf opwekken van zonne-energie en bedrijven en onderwijsinstellingen gaan samenwerken om mensen op te leiden voor de aanbreng van isolatie en installatie van zonnepanelen. Dit alles zou op termijn 15.000 nieuwe banen op moeten leveren, in 2050 een volledig duurzame energievoorziening bewerkstelligen en ons in dat jaar volledig CO2-neutraal maken.
Dat klinkt allemaal erg hoopvol. Zelfs als de genoemde doelstellingen niet gehaald worden, is dit nog steeds een stap in de goede richting. Maar hoe zit het eigenlijk met onze kolencentrales? Kolen worden in het Energieakkoord een aantal keren genoemd met redelijke sympathiek klinkende voorstellen, helaas blijkt de invulling van de plannen erg tegen te vallen. Een aantal punten op een rij: 1. Tegen juli 2017 zijn vijf oudere Nederlandse kolencentrales gesloten. Nadat in maart de centrale in Buggenum werd gesloten, heeft Nederland nog vijf kolencentrales over; twee kolencentrales bestaan echter uit twee eenheden, dus in totaal zijn er nog zeven eenheden. Deze zeven eenheden leveren samen meer dan 3900 MW aan energie. In het Energieakkoord werd beslist om de vijf oudste eenheden te sluiten; de twee centrales die overblijven zijn nieuwer (jaren negentig) en produceren meer energie dan de meeste centrales die worden gesloten. De vijf te sluiten centrales stammen uit de jaren tachtig en zijn intussen behoorlijk verouderd. In de ramingen van het Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN) zouden ze toch al dichtgaan. Toch hebben de grote energieleveranciers deze op han7 lava
den zijnde sluiting als een grote concessie weten te presenteren. 2. Belastingvrijstelling kolen wordt weer ingevoerd. Als compensatie voor de energieleveranciers wordt per 1 januari 2016 weer de belastingvrijstelling voor kolen in de energiesector ingevoerd. De misgelopen belastinginkomsten worden opgevangen door een voorgenomen verhoging van de energiebelasting. Particulieren en bedrijven mogen straks dus extra belasting gaan betalen voor het gebruik van elektriciteit en gas. In feite komt dit erop neer dat de belastingkorting van de vervuilende kolen betaald gaat worden door hen die gas of zelfs groenstroom gebruiken. Wat blijft er dan nog over van de groene gedachte? 3. De bouw van drie nieuwe centrales gaat door. Dit punt is heel belangrijk: het Energieakkoord rept wel over de sluiting van de oude centrales, maar verzuimt te vermelden dat er ondertussen vrolijk verder gegaan wordt met de bouw van drie nieuwe centrales. Deze centrales waren al door PvdA-minister Cramer gepland en zullen volgend jaar in gebruik worden genomen. De drie nieu-
Kolencentrales MWe netto ‘70-’80 generatie 2693 Gelderl-13 602 Maasvlak-1 520 Maasvlak-2 520 Amer-81 645 Borssele-12 406 ‘90 generatie 1480 Amer-91 600 Hemweg-8 630 Buggenum-7 (per 2013 uit bedrijf) 250 Nieuwe kolencentrales 3410 GDF Suez NL-Maasvlakte 780 EON-MPP-3 1070 RWE-Eemshaven-1 780 RWE-Eemshaven-2 780
Totale capaciteit kolencentrales Nu MW (netto) 3923
we centrales bestaan uit vier eenheden en die eenheden gaan samen meer energie leveren dan de centrales die nu worden gesloten. De NOS en de site van de rijksoverheid komen met een al te eenzijdig beeld als zij ons vertellen dat de vijf oude centrales zullen sluiten, zonder melding te maken van de drie nieuwere centrales die worden gebouwd en de twee centrales die blijven staan.
2014 7333
2016 5680
De kolencentrales die rood gekleurd zijn, zijn de kolencentrales die er in 2020 nog staan. De nieuwe kolencentrales worden volgend jaar actief. Bron: Ad Seebregts, Energieonderzoek Centrum Nederland.
2020 4640
dien één van de goedkoopste vormen van duurzame energie. Toch zijn er veel tegenstanders, zij vinden dat de windmolens de Nederlandse horizon verpesten of ze hebben last van het geluid of de bewegingen. Windenergie vanuit zee veroorzaakt minder overlast, maar is ook een stuk duurder.
Ook aan zonne-energie zitten echter nadelen. Op dit moment is het nog erg kleinschalig en kan het nog lang niet voldoen aan de energievraag in Nederland. Ook is zonne-energie niet continu beschikbaar en moeilijk op te slaan. De productie van zonnepanelen kost daarnaast veel energie en er komen veel schadelijke stoffen bij vrij.
2. Bio-energie
Hoe nu verder? Door veel conservatieve en reactionaire krachten wordt in het energiedebat vaak het beste als vijand van het goede gepresenteerd. Omdat we niet in één klap van alle vervuilende energiecentrales af kunnen komen, moeten we maar accepteren dat deze er nu eenmaal zijn. Deze opvatting dient vaak slechts als een schild van gevestigde belangen. Onze technologische ontwikkelingen mogen ongekende snelheden aannemen, behalve daar waar zij de energiesector permanent kunnen veranderen. Dit Energieakkoord heeft verzuimd onze afhankelijkheid van kolen terug te dringen, laat staan met een goed alternatief te komen. Het is maar goed dat dit akkoord dermate grijs en onbeduidend is dat het niet de geschiedenisboekjes in zal gaan, anders zou de zomer van 2013 te boek komen te staan als de grote overwinning van de zware vervuilers.
De energiebedrijven kondigen de nieuwe centrales op hun eigen websites aan als ‘hypermodern’, ‘schoon en verantwoord’ en ‘met hoog rendement’. De centrales hebben inderdaad een beter rendement en zijn daardoor schoner dan oudere centrales, maar kolencentrales blijven vervuilend. Een studie van het ECN geeft aan dat de afvang en opslag van CO2, wat minister Cramer destijds nog essentieel vond, waarschijnlijk ook niet doorgaat. Of we uiteindelijk in 2020 minder CO2 uitstoten dan nu, wordt daardoor nog betwist.
Bij bio-energie worden plantaardige en dierlijke materialen als bron gebruikt voor de productie van elektriciteit, warmte en gas. Biomassa kan op verschillende manier duurzame energie leveren: het verbranden van biomassa wekt warmte en elektriciteit op. Door het vergassen van plantenresten samen met mest en rioolslib ontstaat ruw biogas. Dit kan worden omgezet in gewoon aardgas. Ook de productie van biodiesel en bio-ethanol kan al worden gerealiseerd. Biomassa dient als basis voor deze productie. Alternatieven voor kolencentrales Bio-energie heeft niet alleen voordelen, bij de verwerHet Energieakkoord heeft wat betreft kolen dus geblun- king van biomassa komen namelijk schadelijke stoffen derd, maar wat is het alternatief? Allereerst moeten we vrij. Ook kan de teelt van biomassa voor bio-energie de vaststellen dat het alternatief aan twee voorwaarden biodiversiteit en voedselproductie bedreigen. moet voldoen. De eerste voorwaarde is dat voldaan moet worden aan de enorme vraag naar energie. Ten tweede 3. Zonne-energie moet dit natuurlijk duurzame energie zijn, het doel van het energieakkoord. Dit in acht nemende zijn er drie lo- Er zijn manieren om zonlicht om te zetten in een vorm gische alternatieven voor de kolencentrales. van energie. Hiervoor kunnen zonnecollectoren of zonnepanelen gebruikt worden. Het verschil tussen zon1.Windenergie necollectoren en zonnepanelen is: Een zonnecollector gebruikt de energie van de zon om water te verwarmen. Omdat Nederland vlak is en het er vaak waait, is dit een Een zonnepaneel zet het zonlicht om in elektriciteit. Een mooi alternatief. Nederland wil toe naar meer wind op combinatie van beide is dus erg milieuvriendelijk. Een land én wind op zee. Windenergie op het land is boven- heel huishouden kan dan draaien op duurzame energie. 8 lava
Fossiele Diplomatie In ons interview met Heleen de Coninck (pagina 10, red.) sprak zij ook over de politieke macht van fossiele industrieën in Nederland: “Er moet uiteindelijk een internationaal klimaatverdrag moeten komen. In 2015 zou dat moeten worden afgesproken. Wat voor verhaal vertellen de Nederlands diplomaten en ons ambassadepersoneel? Dragen die een visie voor duurzame energie uit? Als je dat aan mensen van het ministerie van Buitenlandse Zaken vraagt, zeggen ze: we hebben toch een hele sterke fossiele diplomatie. Die zijn er voor de gasindustrie, onze exportproducten, en niet voor die duurzame industrieën. Laatst gaf Frans Timmermans een speech op het ministerie. Dat was één grote lofbetuiging aan fossiel, dat Amerikanen het met schaliegas zo goed hadden begrepen. En in het laatste deel van zijn toespraak vertelde hij dat klimaatverandering zo erg was en dat Nederland dat allemaal heel serieus nam. Niemand begreep het in die zaal.”
bronnen: Analyse Van De Autoriteit Consument En Markt Met Betrekking Tot De Voorgenomen Afspraak Tot Sluiting Van 80er Jaren Kolencentrales in Het Kader Van Het SER Energieakkoord. Publicatie. ACM, 2013. Koelemeijer, R., M. Verdonk, A.W.N. Van Dril, and A.J. Seebregts. Uitgangspunten Voor Het Referentiepad Bij De Evaluatie Van Het SER-energieakkoord. Publicatie nr. ECN-E--13-049. ECN Beleidsstudies, 2013.
Natuurlijk is het onmogelijk om in één beweging onze afhankelijkheid van kolen kwijt te raken en tegelijkertijd volledig duurzaam te worden. Maar met de huidige behoudende benadering gaan de doelen van dit akkoord nooit gehaald worden. Daarom is het nu zaak werk te maken van het verder ontwikkelen van de winning van duurzame energie. Slechts op die manier kunnen we ooit onafhankelijk worden van kolen. Pas dan zou een juichstemming echt gerechtvaardigd zijn.◄ 9 lava
‘Nederland is verslaafd aan fossiele brandstoffen’ tekst Renate Elling & Martijn Otten fotografie Anja Dierx
Ze uitte kritiek op het recent gesloten Energieakkoord en vindt dat de PvdA geen duurzame visie voor de toekomst heeft. Wij spraken PvdA’er en universitair hoofddocent aan de Nijmeegse Radboud Universiteit Heleen de Coninck over haar passie voor duurzaamheid, het Nederlandse energiebeleid en haar visie voor de toekomst. Kinderen van Moeder Aarde. Het boek van Thea Beckman. We zitten in de Espressofabriek in Amsterdam tegenover Heleen de Coninck, waar zij vertelt over haar eerste kennismaking met duurzaamheid. “Dat idee dat er een natuurlijke wereld mogelijk is, waarin ook sociale verhoudingen duurzaam kunnen zijn.” Ze groeide op in de tijd dat zure regen en het gat in de ozonlaag hoog op de agenda stonden. Als twaalfjarig meisje probeerde ze mensen in de wijk al te overtuigen dat ze afval moesten scheiden. “Het komt voort uit een persoonlijke overtuiging dat je de aarde de aarde moet laten. Dat je er niet teveel mee moet rommelen.” Tijdens haar studie scheikunde raakte ze opnieuw gefascineerd door duurzaamheidsvraagstukken en ze besloot er milieukunde bij te gaan studeren. Ze ging werken als atmosferisch chemicus, een combinatie van beide studies, maar dat was toch wat beperkt. Uiteindelijk belandde ze bij het ECN, Energieonderzoek Centrum Nederland, waar ze meer dan tien jaar werkte aan internationaal klimaatbeleid. Inmiddels is ze universitair hoofddocent bij de Radboud Universiteit en duurzaamheidexpert bij de Wiardi Beckman Stichting (WBS).
urgentie Voor De Coninck speelt duurzaamheid een hele belangrijke rol, maar ze begrijpt goed dat duurzaamheid “niet zo dicht bij mensen staat”. Ook binnen de PvdA lijkt die urgentie soms te ontbreken. Het hoofdstuk duurzaamheid in het verkiezingsprogramma van 2012 begon met de zin “Nederland is de afgelopen decennia steeds schoner geworden”. Dat past is het verhaal van Diederik Samsom dat we nu de mensen moeten oplei10 lava
11 lava
den die in de toekomst de oplossingen gaan vinden. Ook De Coninck is overtuigd van het belang van onderwijs en innovatie, maar zelfs met veel technologische vooruitgang is het probleem van klimaatverandering heel moeilijk op te lossen en we moeten daar dus zo snel mogelijk mee beginnen.
zijn van de energievoorziening. Het verbruik van bedrijven is vele malen belangrijker maar dat blijft grotendeels buiten schot.” Ze snapt de dilemma’s van de onderhandelaars wel. “Één van de doelstellingen van het Energieakkoord was om een ontwerp te maken voor de energiehuishouding in 2050. Dat klinkt heel ver weg, maar als je nu een kolencentrale neerzet is die er in 2050 nog steeds. Daarom is het nu toch al actueel. In 2050 willen we tachtig à negentig procent minder CO2 uitstoten. Dat betekent dat je hele elektriciteitsvoorziening praktisch CO2-neutraal moet zijn –geen gas, geen kolen óf heel veel CO2-opslag–, de hele industrie moet veranderen en de transportsector olievrij moet worden. Dat is een enorm vraagstuk.”
“Één van de problemen van de milieubeweging is dat ze zo succesvol zijn. Zure regen is gewoon opgelost. Het is niet weggegaan, het was een probleem geworden als er niet vrij heftig milieubeleid was gevoerd. Hetzelfde geldt voor het gat in de ozonlaag. Maar schrikbarend veel mensen, ook in de PvdA, zeggen nu: ‘zure regen, daar hoor je ook niets meer over. Dat zal met klimaatverandering ook wel zo gaan’. Alsof het vanzelf is weggegaan! Er zit écht veel milieuanalfabetisme in de bevolking en dat ondergraaft het urgentiegevoel. Het verduurzamen van de energievoorziening is echt heel In het NRC Handelsblad van dinsdag 10 september vermoeilijk. Politiek bovendien kostbaar. Dat zie je terug scheen een betoog van De Coninck over de problemen in het regeerakkoord, daarom gebeurt er zo weinig.” van het energieakkoord. Wij vroegen haar of ze had verwacht dat er een beter akkoord zou komen. “GeEen ander probleem is volgens De Coninck de Neder- hoopt, misschien. Ik weet wel hoe machtig de induslandse verslaving aan fossiele brandstoffen. “Neder- trie in Nederland is. En de partijen die aan de macht land heeft heel veel gas en verwerkt veel olie. Elek- zijn, inclusief de PvdA, zijn heel gevoelig voor het triciteitsvoorzieningen liepen lange tijd voor zestig argument: dit gaat banen kosten of dit gaat ten koste procent of meer op gas, verwarming voor bijna hon- van onze concurrentiepositie. Dat is natuurlijk ook zo. derd procent. De industrie gebruikt ontzettend veel Onze economie is gebouwd of fossiele brandstoffen. gas voor lage prijzen en betaalt er weinig of geen belas- Als je daar van af moet, doet dat pijn.” ting over. Dat leidt tot een gunstig vestigingsklimaat voor de energie-intensieve industrie. De Rotterdamse gemiste kansen haven, DSM in Limburg, de kassen in het Westland: ze lopen allemaal op fossiele brandstoffen. Al die secto- In datzelfde NRC-artikel noemde de Coninck drie terren zijn in hun huidige vorm niet houdbaar in een Ne- reinen waarop het Energieakkoord had nagelaten bederland zonder gas.” langrijke afspraken te maken. Allereerst de afvang en opslag van CO2. “Tata produceert staal. Energie is Maar niet alleen de industrie profiteert, ook de Ne- vooral een kostenpost. Ze investeren liever in iets wat derlandse overheid krijgt twaalf miljard per jaar aan meer staal oplevert dan in iets wat minder energie verdirecte belastinginkomsten aan gas. “De Nederlandse bruikt. Het maken van staal heeft altijd kolen nodig overheid heeft weinig belang bij het afbouwen van de en dat kun je wel met biomassa vervangen, maar dat is gaswinning.” Daarom komt het Nederland goed uit een enorme opgave. Het is moeilijk voor te stellen dat dat gas als een transitiebrandstof kan worden neerge- de oude Hoogovens CO2-neutraal zou kunnen worzet: een relatief schone fossiele brandstof die een over- den zonder CO2-afvang en opslag. Dat is nu slechts in gang naar een duurzaam systeem mogelijk kan maken. de demonstratiefase. Ik denk echt dat we CO2-opslag In theorie onderschrijft De Coninck die benadering, nodig hebben, want we hebben in Nederland, zeker maar de politieke realiteit lijkt te zijn dat al dat gas bij voor de energie-intensieve industrie, niet veel anders.” ons ook de urgentie om veel te investeren in duurzame energie wegneemt. Ten tweede wordt er weinig gedaan met mobiliteit en transport. “Het blijft zitten in het dogma van ‘Iederenthousiast en trots een heeft een auto en die vrijheid moet je hebben’. Als je wilt dat het land dichtslibt, moet je dat zeker doen. Dat de gaswinning in de komende decennia sterk gaat En elektrische auto’s zijn mooi omdat ze weinig luchtteruglopen was een belangrijke reden om tot het Ener- vervuiling opleveren, maar als je elektriciteit nog gieakkoord te komen. Na maanden overleg tussen vele steeds met fossiele brandstoffen opwekt, dan heb je verschillende organisaties, kwamen de deelnemers nog steeds ergens CO2-emissies. Je kunt veel meer met deze zomer enthousiast en trots met een akkoord. De de fiets doen. Je kunt het OV nog aantrekkelijker maPvdA en de vakbonden pronkten met de vijftiendui- ken. Dat zijn niet zulke sexy thema’s en ja, dat is duur. zend banen. De werkgevers praatten over duurzame Zolang de CO2-prijzen laag blijven, is duurzaam duur.” groei en innovatie. En de natuur- en milieuorganisaties claimden dat ze genoeg windenergie gingen pro- Ten slotte is innovatie erg belangrijk. “De topsectoren duceren “om alle huishoudens in Nederland van duur- zijn nu heel dominant. Het principe daarvan is dat het zame stroom te voorzien”. bedrijfsleven de vraag creëert naar innovaties. Het is op zich goed dat universiteiten niet alleen onderzoek doen De Coninck begrijpt dat deelnemers aan het polder- voor de wetenschap, maar het is nu doorgeschoten. En overleg niet meteen kritisch willen zijn op het net ge- de industrie in Nederland is niet heel duurzaam, dus er sloten compromis, maar ze vraagt zich af of ze wel echt zijn ook weinig prikkels om veel te doen met duurzame zo enthousiast zijn. “Neem de milieubeweging. Die innovatie. De exacte gegevens ontbreken, maar duurweet ook dat huishoudens maar een klein onderdeel zaamheid is geen hard criterium, dus het resultaat zou 12 lava
13 lava
best kunnen zijn dat er nu net zo hard onderzoek wordt iedereen aan meebetaalt of ze geven gedaan naar niet-duurzame technologie als naar duur- besparingsadviezen. Ze proberen zame technologie. Dat is wel schadelijk.” eigenlijk van de energievoorziening weer een nutsvoorziening te maken.”
duurzame energie
Op welke duurzame energiebron hadden we moeten inzetten? “Het zal altijd een mix zijn. Nederland kan veel verdienen aan windenergie, vooral op zee. Natuurlijk kunnen we veel met zonne-energie en geothermie, oftewel aardwarmte. Ook biomassa kan. Dat kunnen we niet allemaal zelf verbouwen, maar we kunnen het importeren en in de Rotterdamse haven olieraffinaderijen vervangen met bioraffinage. Aan biomassa kleven wel problemen, omdat het soms van plekken komt waarvan je je kan afvragen of het daar wel duurzaam wordt geproduceerd en niet op een subtiele manier ten koste gaat van de voedselvoorziening. Maar daar hebben we duurzaamheidscriteria voor, ook al hebben die ook weer hun problemen. En met CO2-afvang en -opslag moeten we ook iets. Dat is duur en niet heel populair, maar het is een noodzakelijk kwaad waarover we in Nederland ook veel kennis hebben.” Schaliegas is geen duurzame energiebron, maar wordt de afgelopen maanden veel genoemd om de economie meer tijd te geven om geheel duurzaam te worden. “Jan Vos ziet ook dat er risico’s zitten aan schaliegas en hij is terecht kritisch. Maar hij zegt ook: ‘je kunt die tientallen of honderden miljarden euro’s toch niet zomaar in de grond laten zitten?’ Dat is typisch PvdA. Je hebt een milieuprobleem en een economisch probleem en je gaat die afwegen, waarna vaak wordt gezwicht voor de economische kant. We moeten uiteindelijk af van die fossiele brandstoffen; we moeten veel van de fossiele brandstoffen wereldwijd in de grond laten zitten. We hebben in Nederland nog veel gas dat makkelijk te winnen is. Schaliegas is veel moeilijker te winnen. We kunnen de risico’s vast wel beheersen, maar het leidt tot heel veel overlast, heel veel onrust en de overheid maakt zich hier niet populair mee. Mijn persoonlijke mening is: als je toch fossiele brandstoffen gebruikt, gebruik dan de makkelijke. Dus laat schaliegas in de grond zitten.”
Ondanks het mooie voorbeeld van energiecollectieven, is het volgens De Coninck onwaarschijnlijk dat de opwek van de collectieven zelf tot sterke verduurzaming leidt. Ze ziet de waarde vooral in bewustwording. “Het is een soort vicieuze cirkel. Via die collectieven zijn veel meer mensen bezig met energie. Ze begrijpen daardoor meer van de energiehuishouding. Hopelijk zullen zij door hun begrip een lans gaan breken voor duurzaam energiebeleid en kan daarmee uiteindelijk de politieke macht worden gecreëerd die nodig is om de industrieën echt te bewegen. Het moet stapje voor stapje gaan. Alleen als er genoeg steun is onder de bevolking, kan er een goed Energieakkoord komen.” Uiteindelijk gaat het misschien nog wel om veel meer dan alleen de energievoorziening. “In hoeverre kun je door blijven gaan met economische groei? De grootste drijfveer voor broeikasgasemissie is consumptie. In Nederland krimpt de bevolking binnenkort. Dat is in principe geen probleem, maar dan moet de productiviteit fors toenemen als je economische groei wilt handhaven. Misschien moet je wel accepteren dat we gaan krimpen en zullen we uiteindelijk onze levensstijl daarop moeten aanpassen.” ◄
Ook bij huishoudens zelf valt er nog ontzettend veel energie te besparen. “Tochtstrips in de ramen. Dubbel glas. Je Wifi ’s nachts uitzetten. Ik heb mijn vriezer uitgezet. Dat ding verbruikte 700 kWh per jaar, waarschijnlijk is het een oudje. Dat halveerde mijn elektriciteitsverbruik zo’n beetje. Nederlandse huishoudens gebruiken de meeste energie voor warmte, dus denk dan bijvoorbeeld aan koeler of korter douchen of de verwarming lager zetten.”
Grote broer Duitsland Duitsland wordt vaak genoemd als het grote voorbeeld waar wel is geïnvesteerd in duurzame ontwikkeling. Heleen de Coninck geeft daarvoor enkele redenen: - strak en consistent beleid van de SPD/Grünen-coalitie in de jaren negentig. Dit beleid werkte via een verplichting voor elektriciteitsproducenten en werd vooral betaald door consumenten via hogere elektriciteitsprijzen. - er is geen dominante fossiele brandstoffenindustrie in Duitsland, waardoor er geen politieke macht was die verduurzaming in de elektriciteitssector tegen hield. - doordat het beleid uit de jaren negentig ook voor veel werkgelegenheid in de maakindustrie zorgde (meer dan 100.000 banen), werd de duurzame energiesector een politieke macht, waardoor Merkel, toen zij aan de macht kwam, het niet meer kon terugdraaien.
energiecollectieven Energiecollectieven zijn nu in Nederland in opkomst. “De energiesector is in de jaren negentig geprivatiseerd, de PvdA ging daar toen helemaal in mee. Daardoor kreeg je marktpartijen die ook nog eens werden overgenomen door buitenlandse bedrijven. Mensen voelen steeds meer afstand van energiebedrijven en proberen nu het heft in eigen hand te nemen. Sommigen zijn zich gaan organiseren in collectieven – er zijn er inmiddels rond de vierhonderd. Die collectieven streven vooral naar meer eigen energie, dat betekent meer decentrale energie en dat is vaak meer duurzame energie. Ze helpen mensen met zonne-energie, ze bouwen samen een windmolen waar 14 lava
de stelling In deze rubriek vragen we Jonge Socialisten te reageren op een stelling die te maken heeft met het Lava-thema. Uit alle inzendingen selecteert de redactie de beste betogen voor en tegen de stelling.
stelling: Nederland moet een tweede kerncentrale opnieuw overwegen.
EENS ONEENS
Ik droom vaak van een wereld die draait op duurzame energie. Zeeën van zonnepanelen en weiden van windmolens. Maar als ik wakker word, zie ik de voorspellingen van Energie Centrum Nederland en het Internationaal Energie Agentschap. Zij voorspellen dat ik waarschijnlijk nooit in een volledig duurzame wereld zal leven. Dan dient zich de vraag aan op wat voor stroom we de wereld in de tussentijd laten draaien. Kolencentrales stoten bakken CO2 uit en in kolenmijnen sterven jaarlijks duizenden arbeiders. De CO2-uitstoot van gascentrales is eveneens behoorlijk, de voorraad gas is beperkt en boringen naar schaliegas stuiten op verzet.
Zonder kernenergie gaat in Nederland overal het licht uit! Dat is vaak wat je de pro-kernenergie-lobby hoort zeggen. Dit is één en al bangmakerij en je zou bijna zeggen dat deze lobbyisten in zo’n sterke mate aan achluofobie, angst voor het donker, lijden dat ze zich laten meeslepen door hun angst en daardoor hun realiteitszin verloren hebben.
Feit is dat slechts vier procent van het totale Nederlandse elektriciteitsverbruik geleverd wordt door kernenergie. Bovendien hebben we in Nederland momenteel zelfs te maken met een energieoverschot dat de komende jaren verder zal toenemen, onder andere doordat het aandeel uit hernieuwbare energiebronKernenergie dan? De CO2-uitstoot van kernenergie is, nen als wind en zon groeit. inclusief winning van uranium, nihil. Uranium is letterlijk duizenden keren efficiënter dan kolen of gas, de Verder moeten we onder ogen zien dat kernenergie –in aarde ligt vol met uranium en thorium en de nieuwste tegenstelling tot wat vaak beweerd wordt– helemaal generatie kerncentrales is uiterst veilig. Daarnaast niet duurzaam is. Naar schatting is het gemakkelijk komt ook bij de productie van vele medicijnen en in de te winnen uranium in 2040 al op. Bovendien draagt zware industrie langdurig radioactief afval vrij. Dat kernenergie slechts in geringe mate bij aan de bestrijprobleem moet hoe dan ook opgelost worden, met of ding van de CO2 omdat er veel brandstof nodig is voor zonder extra kerncentrale, die de hoeveelheid afval het transport. En dan heb ik het nog niet eens gehad slechts beperkt zal doen toenemen. over het feit dat radioactief afval tot wel 240.000 jaar schadelijk kan zijn. Wel is het zo dat Nederland zat energiecentrales heeft en nu energie exporteert. Maar als je het op Europees Kortom: het enige wat kernenergie ons oplevert is niveau bekijkt, dan is meer kernenergie als overbrug- –letterlijk, gezien het afvalprobleem– een berg aan ging zo gek nog niet. problemen. Jelle Menges Chayenne Obdam
15 lava
ZOEK
tekst Renée van den Kerkhof beeld Anja Dierx
je eigen weg
Nu, ruim dertig jaar later, kijken we terug met Gerard IJff en bespreken we het huidige energiebeleid. Als landelijk secretaris van de JS was hij vanaf het prille begin betrokken bij de werkgroep. In zijn leven keren de thema’s energie en milieu steeds als een rode, of liever groene, draad terug. Na zijn studie Chemie werd IJff aangesteld als hoofd van het laboratorium bij Waterschapsbedrijf Limburg. Als raadslid, statenlid en later wethouder Het zijn de jaren tachtig. In de hele wereld protesteren heeft hij steeds een groene portefeuille gehad. bezorgde burgers en organisaties tegen kernenergie. In Nederland gaan met name de AntikernenergieDodewaard beweging (AKB) en het Landelijke Energie Komitee (LEK) flink tekeer bij de kerncentrale in Dodewaard. Op initiatief van Dirk Dekker werkte een klein groepje Omdat het onderwerp zo ingewikkeld is, besluit de JS ‘exactelingen’, inclusief de pas afgestudeerde IJff, in dat er eerst in de vereniging een duidelijk standpunt het Utrechtse partijpand aan een resolutie voor het moet worden geformuleerd, voordat ze zich in het de- congres van ’82, waarin onder andere gepleit werd voor bat kunnen mengen. Het resultaat is dat begin 1982 de het sluiten van de kerncentrale in Dodewaard. Ook na werkgroep Energie wordt opgericht. dat congres bleef de werkgroep actief en niet alleen Dertig jaar geleden stond energie ook hoog op de agenda van de JS; destijds was vooral kernenergie controversieel. Lava dook het Jonge Socialisten-archief in en vond een conceptversie van een ‘brosjure’ over een ‘Socialisties Energiebeleid’ van de Werkgroep Energie. Onze zoektocht bracht ons in contact met Gerard IJff, PvdA-wethouder in Roermond. Lava ging bij hem langs.
16 lava
met woorden. Een brief uit maart ’83 vermeldt het volgende: “De werkgroep bruischt van de activiteiten en vergaderd weinig. Een ongekende luxe in deze partij.” Alhoewel de aardgaswinning in Groningen al begon voordat IJff daar ging studeren, heeft hij nooit de indruk gehad dat men doorhad dat het tot aardbevingen zou leiden. Hij noemt wel een andere discussie rondom de gaswinning: dat de regio Oost-Groningen in economische en sociale zin achtergesteld was, en is, op de rest van Nederland, ‘terwijl zij nou net het aardgas leverden waar heel Nederland profijt van heeft.” Volgens IJff moeten we de gevolgen van de aardbevingen niet alleen overlaten aan de Grunningers, maar zouden we de schade met z’n allen moeten dragen, “vanuit een stukje solidariteit vanuit heel Nederland.”
schaliegas Over mogelijke proefboringen naar schaliegas is IJff dan ook duidelijk. Naast het feit dat het misschien niet eens rendabel is en dat het gevolgen kan hebben voor het grondwater, vindt hij dergelijke boringen onverstandig in aardbevingsgevoelige gebieden zoals Limburg: “Breng nou niet nog meer instabiliteit in de grond aan waarvan je de gevolgen helemaal niet meer kunt overzien.” Zelf kan hij zich de aardbeving die in ’92 in Limburg plaatsvond, terwijl zijn vrouw hoogzwanger was, nog goed herinneren. Hem vragend naar het huidige PvdA-energiebeleid, is hij het daar in grote lijnen wel mee eens. Hij zou wel graag wat meer standvastigheid zien. “Houd die lijn gewoon een keer vast en handel daar ook naar in de Tweede Kamer en ga niet een of ander compromis sluiten.” IJff ziet daarnaast mogelijkheden tot verbetering. Hij betreurt het dat in Nederland de subsidies voor duurzame energie niet continu aanwezig zijn, maar slechts tijdelijk gelden. Zo blijft de consument in onzekerheid. IJff zou Nederland graag de kant van Duitsland op zien gaan wat betreft de grote investeringen in duurzaamheid: “We kunnen hier heel veel extra energie winnen en dan hebben we die centrales niet meer nodig.” Duitsland is voor hem ook een voorbeeld met kernenergie, nu men besloten heeft daarmee te stoppen. Als oud-JS’er geeft IJff ons een tweeledig advies mee. 17 lava
Aan de ene kant moeten we de PvdA scherp houden; “er zijn genoeg mensen die compromissen kunnen sluiten, jullie moeten stevig in debat gaat over energie.” Wat hij interessanter vindt, is of de jonge generatie kan zoeken naar een andere stijl van leven, waarbij het milieu minder wordt belast en men veel minder van energie afhankelijk is. Dat dat wellicht tegen de huidige stroom ingaat, beseft hij ook. Daar zou volgens hem de JS een slag kunnen slaan. “Laat je vooral niet teveel in een keurslijf duwen, maar zoek je eigen weg, zoals wij dat destijds ook deden met onze contacten met de AKB en met andere jongerengroeperingen.” ◄
marijn
factcheck
uit de bestuurskamer
In haar column beschrijft Marijn Sikken haar gedachtekronkels.
In Factcheck toetst Lava een aanname aan de werkelijkheid.
Nieuwtjes, mededelingen, oproepen, weetjes en/of meningen uit bestuurlijke hoek.
aanname: Windmolens draaien niet op wind, maar op subsidie De campagne-uitspraak van Mark Rutte dat windmolens niet op wind, maar op subsidie draaien, staat bij iedere duurzame energiefanaat in het geheugen gegrift. De uitspraak deed het goed bij de liberale achterban en kon slechts mondjesmaat weerlegd worden. Is het dan echt zo dat wij bij iedere windvlaag dieper de crisis in worden geblazen?
celebrity
In de Groene Amsterdammer van 8 augustus 2013 heeft Chris van der Heijden, in zijn essay De Beroemderikenmaatschappij, het over het verschil tussen famous people en celebrities. Hij illustreert het verschil tussen die twee (o.a.) aan de hand van een voorbeeld: Mark Rutte. Iedereen kent zijn naam of gezicht, maar er is geen ‘geschreeuw van fans, geen oeverloos nieuws over faux pas, geen breed uitmeten in de roddelbladen, geen voortdurende onthullingen over het privéleven, kortom geen of weinig circus’.
In eerste oogopslag heeft Mark Rutte gelijk. De marktprijs van elektriciteit is ongeveer 6 cent per kilowattuur. Vergeleken met deze marktprijs is windenergie simpelweg een paar cent te duur. Om de investering in een windpark toch terug te verdienen, kan een producent dit verschil van de overheid terugkrijgen via de Stimuleringsregeling Duurzame Energie (SDE). Ha, subsidie!
voorwaarts!
Natuurlijk, de JS moet altijd kritisch zijn en juist op de PvdA. Maar we moeten onze ogen niet sluiten voor de pertinente onzin die andere partijen uitkramen. Tijdens Prinsjesdag hebben we weer een hoop moeten aanhoren. GroenLinks bijvoorbeeld: ze schreeuwen steeds om banenplannen, maar in hun tegenbegroting schrappen ze wel het geld voor de banenplannen van Asscher. Of de SP: een motie van wantrouwen van de PVV steunen nog vòòr het debat. D66, die een hyperflexibele arbeidsmarkt wil. De PvdA doet natuurlijk een hele hoop verkeerd, maar het blijft toch de minst slechte partij – met afstand. En Jonge Socialisten mogen dat nooit vergeten, zeker niet in campagnetijd! Want die breekt nu langzaam aan en we gaan proberen zoveel mogelijk jongeren verkozen te krijgen voor de PvdA.
Hun voorzitter Britt staat op plek 7 in Leeuwarden. Een mooie presentatie. Ik hoop dat er nog veel van onze leden ook op zo’n mooie plek komen te staan. Veel leden hebben hartstikke veel zin in de campagne. Tuurlijk, we hebben wat uit te leggen, want regeren met de VVD is niet altijd een feest. Maar er zijn ook goede dingen te melden: neem het sociaal akkoord (of wat er van overblijft) of het feit dat de lagere inkomens er niet al te hard op achteruitgaan. Het land van melk en honing is dan nog niet aangebroken, het is in ieder geval aangenamer dan leven onder Rutte-I…
Toon Geenen, voorzitter Landelijk Bestuur Jonge Socialisten in de PvdA
Afdelingen zijn al flink aan het nadenken over campagnes, en sommigen zijn ook al lekker bezig. Friesland bijvoorbeeld, waar al op 13 november verkiezingen zijn.
foto: Lars Kersten
C
M
Y
colofon JS Coupon lidmaatschap 136x98 NIEUW.pdf
hoofdredactie: martijn otten / redactie: nina arends, renate elling, renée van den kerkhof, inge kielen, martijn otten, jordy rutten, marijn sikken, fatima warsame / gastredactie: marnix brinkman / eindredactie: renée van den kerkhof, inge kielen, martijn otten, jochem rietjens / fotografie: anja dierx | anjadierx.nl / cartoon: robert muts | mutsillustrations.nl / illustratie: lotte woerde | storystudio.nl / ontwerp & vormgeving: merijn dietvorst | vorstontwerp.nl / bladmanagement: jochem rietjens / met medewerking van: heleen de coninck, jelle menges, chayenne obdam / druk: control media | controlmedia.eu / uitgever: jonge socialisten in de pvda | js.nl
1
Lava is een uitgave van de Jonge Socialisten in de PvdA (JS). Voor tips en suggesties is de hoofdredactie te bereiken via lava@js.nl. Meer informatie over de JS is te vinden op js.nl. De volgende editie verschijnt december.
01-02-12 14:36
alle rechten voorbehouden © Jonge Socialisten in de PvdA / oktober 2013
Inge Kielen
18 lava
CM
In dezelfde tijd waarin bekend werd dat Samsoms huwelijk voorbij was, dienden twee Kamerleden hun ontslag in: Désirée Bonis en Myrthe Hilkens. Er werd, wederom, gespeculeerd over onweer binnen de partij. Later bleek de PvdA de strijd tegen het aanschaffen van de JSF zo goed als te hebben verloren. Natuurlijk heeft het een niets met het ander te maken. Geloofwaardigheid, dat is waar het om gaat. Samson maakt geen goede beurt.
MY
De vraag of windenergie rendabel is, gaat daarom terug naar de fundamenten van de economische theorie. De energieproducent wil graag zijn medewerkers, zijn brandstof en de bouw van zijn centrale kunnen betalen: hierop is de marktprijs van elektriciteit gebaseerd. Collectieve nadelige effecten als luchtverontreiniging en klimaatverandering hebben nauwelijks invloed op deze prijs. Wanneer deze effecten wel gekwantificeerd zouden worden en deze via een eerlijke brandstofaccijns aan de energieprijs zouden worden toegevoegd, zou de marktprijs met minstens enkele centen stijgen. Dan ontstaat er een eerlijk speelveld voor duurzame energie, en kunnen we samen met Mark Rutte vieren dat de SDE-regeling kan worden afgeschaft. De stelling is deels waar.
CY
Ja, dat is het verhaal dat milieuorganisaties graag vertellen. Maar we moeten nog preciezer zijn. De overheidssteun voor fossiele energie bestaat voornamelijk uit vrijstellingen van belastingen, die ooit in het leven zijn geroepen om milieuvervuiling tegen te gaan. Deze vrijstellingen betekenen dus eerder minder overheidsingrijpen, dan meer.
CMY
Hoe anders leek dit het geval te zijn bij Diederik Samsom. Onlangs werd bekend dat Samsom gaat scheiden. In reactie op de media-aandacht hieromtrent volgden al gauw wijzende vingertjes over ‘of dit nu echt nieuws is’. Het antwoord op die vraag is waarschijnlijk: ja. We leven in een tijd waarin het persoonlijke politiek is geworden en het politieke persoonlijk. Het voordeel van deze ontwikkeling is dat het mensen meer betrokken maakt - wie zichzelf in politicus A herkent, is eerder geneigd naar diens standpunten te luisteren, misschien zelfs eerder geneigd het met diens standpunten eens te zijn. Het nadeel hiervan is dat wanneer het persoonlijke en het politieke in elkaar overlopen, je in één klap op beide vlakken kunt worden afgerekend. Anders gezegd: verlies je je geloofwaardigheid aan de ene kant van de medaille, dan komt de andere kant ook in gevaar. In de verkiezingstijd maakte Samsom een filmpje waarin hij zichzelf naar voren bracht als betrokken vader, als family man, wellicht als ideale burger. Een voorbeeldfunctie, maar ook iemand waarin je jezelf kunt (of wilt) herkennen. In dat stukje werd hij van famous people een celebrity. Kan een dergelijk beeld, wanneer het verandert, zich ook tegen iemand keren?
K
Dat is echter niet het hele verhaal. In 2010 waren er in totaal 53 verschillende overheidsingrepen in de energiemarkt, goed voor een totale rekening van 7,3 miljard euro. Zijn er in 2010 dan zoveel windparken gebouwd? Nee. Slechts 1,5 miljard euro kwam ten goede aan de productie of het verbruik van hernieuwbare energie; de overige 5,8 miljard euro bestond uit overheidssteun voor fossiele energie. Huh? Dus het zijn eigenlijk de kolencentrales die op subsidie draaien?
19 lava
20 lava
jaargang 15 – editie 3