Online Magazine
Rizal Day Special
Sulat Mula Sa Editor Princess Cindz
! Mabilis na natapos ang taong 2014 at heto na naman tayo, mag-bubuklat ng isang panibagong kabanata ng ating buhay. Nandyan na naman ang mga New Year’s Resolution na “Mag papapayat na ako”, habang ang iba naman ay nangangakong mag-iipon na para sa pangarap na bahay at lupa. Pero mga kalapis, ating tandaan na hindi lamang pang-pisikal o pinansyal ang mga dapat pagyamanin, huwag nating kakalimutan na dapat din palaguin ang ating mabuting pag-uugali, pati na rin ang ating mga utak. Maaaring hindi ka na sasagot sa tuwing pinapagalitan ka ng magulang mo sa sobrang paglalaro ng Dota, o puwede mong isama sa iyong New Year’s Resolution na magbabasa ka na ng mga librong may kabuluhan, na mag-aaral ka ng mabuti at gagawin mo ang lahat para maisama ang iyong pangalan sa Top 10 ng inyong klase. Gamitin mo ang taong 2015 para maabot ang iyong mga pangarap, tandaan mo na bawat hakbang na iyong ginagawa ay nakakaapekto sa iyong magiging kinabukasan. Sabi nga ng mga nakakatanda, “Kung ano ang tinanim, ay siyang aanihin.” ! Sa sulat kong ito ay nais kong pinapasalamatan ang mga sumusuporta sa Lapis sa Kalye. Sa mga nagpasa ng kanilang sulatin para sa Maikling Kuwento Writing Contest, mabuhay kayo! Kayo ang nagpapatunay na hindi pa patay ang literatura ng ating bansa. Nais ihandog ng Lapis sa Kalye ang espesyal na edisyon na ito na naglalaman ng mga kuwentong inyon sinumite. ! At dahil sa walang sawa niyong suporta, kami naman po ng aking mga kapwa manunulat sa Lapis sa Kalye ang nagnanais maghandog sa inyo ng isang obramaestra, isang librong lalabas na sa unang buwan ng taon, na galing sa aming mga pinigang utak, at ilang buwang masusing pag-aaral ng bawat salitang aming inilalapat sa papel, aming hinahandog ang... PENdulum.
1
Ang Lapis sa Kalye ay binuo apat na taon na ang nakakaraan kasabay ng putukan at mga sulating natabunan ng Harry Potter at Twilight, tumamlay kasabay ng pagkawala ng jejemovement
nung
2012.
Muling
nagbalik at nilabas ang pangatlong webmagazine para sa buwan ng disyembre at susubukang sundan para sa buwan ng enero. Patuloy parin kami sa pagsuporta ng mga sulating gawang Pilipino at pagbigay halaga sa ating literatura. Ngayong nalalapit na ang limang taon ng grupo may niluluto kaming panibago, gusto ko sana sabihin kaso wag na muna abangan na lang sa 2015
- Dudong Daga
LSK INSIDE VOICE Layunin ay i-ahon ang literatura ng Pilipinas, Ang pagbabagong dala ay pag-asa ng bukas, Puno man ng tanong ay itinutulak pa rin na walang wakas, Isagawa ang dapat, huwag puro sat-sat, Sa isip, sa salita at sa gawang gamit ay lakas. Sa mga sulatin naibabahagi ang mga pinaniniwalaan, Ang lapis at papel ang nagiging sandigan. Kahit maliit ang tinig ay naririnig pa rin, Ang panahon ay lilipas at magbago pa sana ang paningin, Liparin ang pangarap para sa bansang itinataguyod nang pilit, Yakapin ang pagbabagong nais, Ehemplo sana ang katantungan ng aming lapis. 2
Mariyey del Rio at mga sulating puno ng damdamin
Mahilig ako sa chocolate. Hindi, sucker ako ng chocolate. Naniniwala ako na may kanya kanyang oras ang pagkinang ng mga tao sa mundo. Mahilig ako sa music, nagkakasundo kami. Manunulat ako ng pag-ibig. Gusto ko ang idea ng mainlove, hindi dahil malandi ang character ko kung hindi, may puso sya. Mahal ko ang mga karakter na ginagawa ko at kadalasan ay kinakausap ko sila (yes! I am weird and I'm cool with it) Narealize ko na hindi mo ako kailangan kilalanin pero sana yung mga kwento ko huwag sanang malimutan. Mahilig ako sa kulay violet pero gusto ko rin ang kulay Pula at Dilaw pati puti at Itim. Mahilig ako sa kulay dahil iyon ang bumubuhay sa malungkot at malamlam kong mundo.
3
Kailan ka nagsimulang mag sulat? Anong klase ng sulatin ang mga nauna mong gawa? Nagstart akong magsulat noong ako ay grade 7 pa lang. Nagsulat ako noon ng isang kuwento pero hindi ko iyon natapos pero yun yung starting point dahil after noon nahilig na akong magsulat ng random na mga tula hanggang sa makagraduate ako ng highschool. Halos lahat ng tula ko noong highschool ay tungkol sa crush ko na naheartbroken lang ako. Hindi tinatanong! Share lang. Haha! Matatawag mo ba ang sarili mo na isang romantiko dahil madalas ng iyong sinusulat ay patungkol sa pagibig? Romantiko ako in a sense na naniniwala pa rin ako sa tunay na pag-ibig. Yung darating sa buhay mo yung isang tao na hindi mo kayang mawala kahit ano pa mang mangyari. Yung happy thought mo kapag natatakot ka or
nalulungkot. Yung masasandalan, maiiyakan at makaka-usap mo kapag pakiramdam mo, inaapi ka ng mundo. Pero romantiko na naniniwala sa poreber? Pektusan kita! Gaano katotoo na kinakausap mo ang mga sarili mong likhang fictional characters? Totoong totoo. This may sound weird but yes, kinakausap ko nga ang sarili kong fictional characters. Kahit sino sa kanila na puwede and available. Sino sa mga fictional characters na gawa mo ang pinakapaborito mo? Meron ka bang pictuer niya? Bakit mo sya paborito? Sa lahat ng fictional characters na nagawa ko, si Christian Paolo "Cee" Villonco ang pinakapaborito ko. Meron akong picture niya na kinoconsider kong siya. Ang totoo niyan sa sobrang pagkatuwa ko sa kanya, ginawan ko pa siya ng sarili niyang facebook account. Paborito ko si Cee dahil cool lang siya, chill, yung character niya ay flexible and approachable. Siya yung tipo ng lalaki na masarap i-bestfriend dahil lagi kang papatawanin at ichicheer-up. I consider him as my fictional best friend.
4
Ang balita ko ay may bago kang nilulutong istorya sa wattpad, ang FICCON. Pwede bang bigyan mo kami ng detalye tungkol dito? FICCON stands for FICtional CONversation. Hindi ito kuwento, malinaw naman sa diclaimer niya na lahat ng nakasulat at laman noon ay random conversations ko with my fictional characters throughout the day. Gusto ko lang ng compilation dahil minsan may mga ideas sila na kapupulutan din naman ng aral. Ano o sino ang "Dream Guy" mo? Wala na akong dream guy, simula noong namulat ako sa totoong mundo, sabi ko, tatanggapin ko na lang yung taong matatanggap din yung kaweirduhan ko sa buhay. Basic like is not too good yet not too bad. Sino ang paborito mong manunulat at bakit? Kapag talaga paboritong manunulat, isang tao lang ang pumapasok sa isip ko. Bob Ong agad agad. Siya lang kasi yung kaisa-isang manunulat noon na nakapagpatawa sa akin at nakapagpabili ng halos lahat ng libro niya. Pero bukod doon ay may laman kasi at may sense yung mga sinusulat niya kaya magiging tagahanga talaga ako. Muntikan ko nang masabing poreber!! Tagahanga ako ni Sir
Bob Ong hanggang sa aking huling hininga. Asus! Ang drama! Sa buhay mo ngayon, ano ang masasabi mong pinaka-challenging? Ang pinakachallenging sa buhay ko ngayon ay sagutin ang tanong na ito. Pero seriously, mahirap magkaroon ng tao sa paligid mo na hindi naiintindihan yung ginagawa mo, para saan ito at sino ang mga sumasaya dahil dito. Ano ang mga short term goal mo sa buhay? Eh long term goals? Bakit? Ang short term goal ko ay magkaroon ulit ng trabaho sa mas maayos na lugar at ang long term goal ko ay magkaroon ng sariling bahay at pumunta sa magagandang lugar.
"Ellay! Gimme five!" (Swear! Naiiyak ako while seeing those 3 words together) "Apir!" Isisigaw ko ng malakas matapos naming maghigh-five. "M&ms para sa mabait kong apo." (Ah! Tears you're not invited!) "Thank you Daddy you're the best!" I'll kiss him in his' left cheek. "Daddy, magiging part ako ng isang book sa 2015. Nakaka-excite!" Sabi ko na may ngiti sa labi. "Ang galing naman ni Ellay! Proud ang Daddy sa'yo." Ngumiti rin siya at tinapik ako ng mahina sa aking likuran. ------------------------
Dear
Kung may isang tao sa nakaraan ang gusto mong kausapin, sino ito at ano kaya ang pwede niyong maging conversation? Kung may isang tao man mula sa nakaraan na gusto kong kausapin ay iyon ay ang aking lolo, na daddy ng mommy ko na namatay 14 years ago. Siya ang naka-impluwensiya sa akin na mahilig sa chocolates dahil kapag bumibisita kami sa kanila ay lagi niya akong binibigyan. Kung buhay ang daddy ngayon malamang ganito ang maging usapan namin...
Lapis sa Kalye Mga tanong mula sa ating Kalapis na si Titania: Bakit kailangan na laging nasasaktan sa crush? Una sa lahat ay dapat naiintindihan mo ang sakop ng "Crush code" na "Puwedeng tingnan at
titigan, huwag lang mamahalin kung walang ga5
gawin." Dahil kapag sinuway mo ang code na iyon
hawak. At kahit sinasabi mo na wala kang kara-
na iyon, kalandian na iyon. Napansin niyo ba na
gan ka lang o ni hindi ka niya kilala, pakiramdam
ay hindi na crush ang tawag sa meron ka, iba
ang salitang 'crush' ay "pagdurog" din ang isa pang
kahulugan bukod sa wikang Filipino? Nagkataon?
Sa palagay ko ay hindi! Dahil isa rin ako sa nabiktima ng crush na iyan. Nadurog na rin ang puso
ko dahil kay crush, dahil isa ako sa mga pasaway na sumuway sa Crush Code. Naiintindihan ko na
hindi maiwasan na kung minsan o kadalasan ay magkaroon ng "emotional attachment" sa kanila dahil sabi nila, ang crush daw ang simbolo ng mga
patan dahil hindi ka naman niya karelasyon, kaibimo ay bahagi ka na ng buhay niya dahil naginvest ka ng feelings at paghanga sa kanya. Iyon
mismo ang dahilan kung bakit maraming tao ang
nagseselos or sabihin na lang natin na naiinis kapag ang taong mahal mo ay may kasamang iba.
Dahil sa kaibuturan ng puso mo ay humihiling na
sana ikaw ang kanyang katabi at kahawak kamay kahit hindi dapat at hindi puwede.
bagay na wala sa ating sarili at gusto nating maging, hindi man eksakto ay malapit doon.
Pero
sa tanong na... "bakit kailangan na laging nasasaktan?", ang sagot ko diyan ay itanong mo rin sa sarili mo kung "bakit hindi kailangan nasasaktan?"
at malalaman mo na para kang baliw. Palagay ko kasi, desisyon na natin iyon kung magpapa-
apekto tayo. At kung sasabihin mo sa akin na
wala kang choice dahil lagi mo siyang nakikita sa
Facebook, Twitter at ang mga cute niyang posts sa Instagram, eh isa lang ang dapat mong gawin! Huwag
mo
nang
i-follow
kung
ayaw
mong
maapektuhan. Oo, mahirap pero kailangan. Maliban na lang kung masokista ka at gusto mong nasasaktan,
huwag
ganoon
Kalapis.
Hindi
iyon
nararapat sa mapagmahal mong puso. Maawa sa
pusong maka-crush ni Crush kapag nakita mo siyang may kayakap or worst kahalikan na iba.
Bakit nagseselos ang tao kahit alam nila na wala silang karapatan? Ang pagseselos ay ang isang bagay na hindi mapipigilan na maramdaman. Hindi kontrolado at hindi mo 6
Paano ko makakalimutan ang isang tao na nahulog ang aking kalooban nang hindi nasisira ang pagkakaibigan? Ayaw kong i-suggest pero makakatulong ang pag-
iisip ng mga bagay na hindi maganda tungkol sa kanya.
Iwasan
rin
ang
mga
bagay
na
makakapagpa-alala tulad ng pabango, mga kanta o kahit iyong fishballs na tinutusok-tusok niyo
noon sa kanto. As much as possible, huwag magbabago ang pakikitungo sa kanya. Act as normal as
possible. Para bang bago lang kayong magkakilala.
Wattpad & Other News Sa pananaliksik si Princess Cindz Inilunsad ng Wattpad.com ang kanilang 30-
Mahirap iyon pero kaya yan! Sa tototoo lang ay dumaan na rin ako sa ganitong sitwasyon noon at ganito rin ang ginawa ko. Dedma na lang sa
feelings na iyan para isalba ang aming pagkakaibigan dahil alam ko rin naman na walang pupuntahan. At sa kabutihang palad ay mas naging
malapit kami sa isa't-isa pero pilit ko nang ibinaon
sa limot ang mahiwaga kong feelings. Kahit sobrang clichĂŠ, totoo ang sabi nila na..."It takes time to heal."
YOUR AD HERE
7
day Writing Challenge, kung saan sa loob ng tatlumpong araw ay magsusulat ka ng hindi bababa sa limampung libong salita. Isa itong magandang ideya para mahikayat ang mga users na magsulat, at syempre makahikayat pa ng mas maraming mambabasa. Sabi nga nila, napakahirap ang magsulat ng isang nobela, pero napakadali naman nitong basahin? Para magkaroon ka ng isang tagumpay na sulatin ay kinakailangan mong maglaan ng oras at lakas, syempre kinakailangan mo ring magsikap, isiping mabuti kung ano ang susunod na plot sa istoryang iyong ginagawa. Aminin nating hindi naman madali talaga ang magsulat, nakakaranas tayo ng tinatawag nilang writer’s block o yung mga pagkakataon na ubos na ang tinta ng inyong utak at wala ka ng maisulat. Isa sa mga rason kaya ito nangyayari ay dahil nauubusan ng inspirasyon ang isang manunulat, at tunay ngang hindi ito maiiwasan. Hindi madali magsulat ng limam-
pung libong salita araw araw, kaya naman nag-post din ang Wattpad ng tatlumpung videos na naglalaman ng mga tips kung papaano magtu-tuloy tuloy ang pagsusulat, mula mismo sa mga sikat na manunulat ng Wattpad. Nandyan ang mga tips sa kung paano ka magsulat, hanggang sa paano makakuha ng mga mambabasa. Ang pagsusulat ay isang tuloy tuloy na proseso dahil hindi lang ito natatapos lang sa pagalapat ng mga salita sa iyong papel, o ang pagtype sa iyong keyboard. Kinakailangan mo ring i-check kung ang mga sulatin mo ba ay may kahulugan o saysay, kung tama ba ang gramatika, kung maayos ba ang iyong istilo. Sa kabilang dako ng mundo, itinatag naman ang Team PSYDEM o ang ibig sabihin ay Psycho Tandem. Baakit Psycho Tandem, itinanong ko sa founder na si Ms. Sarrah Jane Mae Armenta o SJM Armenta for short. “Kasi writing in tandem kaming dalawa, eh pareho kaming psychotic.” ang kanyang tugon na tinutukoy ang kanyang kasamang founder na si Ms. Mitchi Mangulabnan. Sa kasalukuyan, meron silang labing pitong manunulat sa kanilang website: www.psydempublishing.jimdo.com na ang layunin ay makapag-palimbag ng mga sulatin na may kalidad. Buwan ng Hunyo nang una silang nagpapasa ng mga sulatin para sa kanilang unang proyekto: The Art of Braveity na naglalaman ng limampung “Flash Fiction stories” o ang ibig sabihin ay, mga istoryang naglalaman lamang ng isang libong salita. Ang isang flash 8
fiction story ay madalas na nagkakasya lamang sa dalawang pahina ng isang magazine. Unang ginamit ang katagang “Flash Fiction” noong taong 1992 sa isang antolohiya na ang pamagat ay Flash Fiction: Seventy-Two Very Short Stories. Hindi madali ang mag-publish ng isang libro, maraming pagsubok ang dumating at nalampasan ng dalawa. Una, hindi madali paabutin ng limampu ang bilang ng istorya, at pangalawa ay pagdating pa lang sa pag-edit, na siyang inabot di lang ng oras o ilang linggo, kung
hindi ilang buwan. Ilan lang yan sa mga naging suliranin ni Sarrah pero dahil sa sipag at tiyaga ay natapos din niya ang libro, at sa kabutihang palad ay ilalabas na ito sa buwan ng Enero, sa halagang PHP 240. Suportahan po sana natin ang mga librong gawa ng mga Pilipinong manunulat!
Isang Gabi Nakausap ko si Jose Princess Cindz
Binabagtas ko noon ang mahabang kalye ng Molino, maingat akong naglalakad habang nakatingin sa paligid. Malalim na ang gabi, at delikado para sa isang babaeng katulad ko ang maglakad magisa, kahit pa maraming jeep ang dumadaan. Alas diyes y media na ng gabi, at sarado na ang mga pangunahing establisyemento. Dahil tatlong piso na lang ang laman ng pitaka ko, wala akong magagawa kung hindi ay ang maglakad pauwi, hindi na rin naman kalayuan ang lalakarin. Ang tanging dasal ko lang ay makarating ako ng buhay, sa dami ng masasamang balitang napapanood ko araw araw sa telebisyon, ay nenerbyosin ka talagang maglakad mag-isa sa ganitong oras. Wala ng masyadong tao sa kalsada, siguro dahil lunes bukas, araw ng pagpasok sa eskwela at sa trabaho. Nanlamig ang mga kamay ko nang makasalubong ako ng isang malaking mama na nakalabas na ang pusod sa laki ng kanyang tiyan. Hawak hawak niya ang isang bote ng alak at kahit pa iilang metro ang layo niya sa akin, ay amoy na amoy ko ang chiko. “Diyos ko po Lord, huwag naman po sana...” pagdadasal ko. Nagbilang ako ng sampu habang papalapit siya sa akin, sa awa ng Diyos, ang tanging nasabi niya lang sa akin ay ang mga katagang, “Miss, g-gabing gabi nnnnaaa, mag-iingat ka sa dddaannn.” “Sige po kuya.”
ix
Malayo na siya pero hindi pa rin nawawala ang takot ko. “Joan, mag hulos dili ka nga!” malakas na bulong ko sa sarili. Limang minuto na lang at sa tingin ko ay makakarating na ako sa bahay namin. Nadaanan ko na rin ang isang waiting shed na sa umaga ay punong puno ng mga estudyanteng naghihintay ng jeep, pero sa pagkakataong ito, isang lalakeng nakasuot ng itim ang nakaupo. Mahaba ang manggas ng kanyang damit, abot hanggang pulso, sa pambaba ay nakasuot siya ng pantalon. Ano kaya ang ginagawa ng lalakeng iyon sa waiting shed? Naghihintay ng forever? Alam kong hindi iyon ang oras para maging interesado sa mga bagay bagay. Pero sadyang matigas ang aking ulo, lumingon ako sa kinaroroonan niya. Maliwanag ang waiting shed dahil sa fluorescent na ilaw na napaka-tanglaw. Napalunok ako sa aking nakita, kamukha niya si Dr. Jose Rizal. Hindi kaya naka-costume lang ang lalake? Ano ba itong naglalaro sa isip ko? Nasobrahan ata ako sa pagbabasa ng Noli Me Tangere kaninang tanghali. Hindi ko na sana papansinin, pero nakita kong kumaway siya. Kung nakakita ka ng isang lalakeng kamukha ng iyong idolo pagkatapos ay kumaway pa, ano ang iyong gagawin? Kumaway din ako nang nakangiti at tumingin sa kaliwa’t kanan bago ako tumawid sa kinaroroonan niya. Ang sabi ko pa nga sa sarili ko, kung sakaling masamang loob ito, ay wala siyang mapapala sa akin dahil unang una, wala akong cellphone at pangalawa, tatlong piso na lang ang laman ng aking bulsa.
x
Nang ako ay nakalapit, kinusot ko ang aking mata at saka nagbiro. “Kamukhang kamukha niyo po si Dr. Jose Rizal ah! Meron po ba kayong show ngayon?” Umiling siya. “Ako talaga ito Nene.” Napagpasyahan kong sakyan ang trip ni Manong Jose. “Kinagagalak ko po kayong makilala, ako po si Joan.” iniabot ko ang aking kamay at nakipag-kamay. “Meron po ba kayong hinihintay?” “Wala naman akong hinihintay.” tugon niya. “Halika, maupo ka muna.” Sa kabila ng agam agam ko ay pinili kong umupo sa harap niya. “Alam mo bang buong tanghali kong binasa ang nobela mo? Kaya iniisip ko, kung totoo ka ba o galing ka lang sa imahinasyon ko.” sabi ko sabay kusot ng mga mata. “Hindi naman na importante iyon, pero kung papipiliin, mas gugustuhin ko siguro kung manggagaling ako sa imahinasyon mo.” Nasamid ako bigla sa sarili kong laway sa aking narinig. “Buong araw akong naglakad sa siyudad na ito. Tunay ngang napaka-laki na ng pinagbago ng Pilipinas kumpara sa mga panahong iniwan ko ito.” “Mahigit isang daang taong na rin kasi ang nakakaraan, Dr. Rizal.” sabi ko. “Napaka-laki na ng pinagbago ng mundo, nakakita ka na ba ng cellphone? Halos lahat ng tao meron ng ganoon, kung kaya naman sa tingin ko nawawalan na ng tunay na komunikasyon. Halimbawa, sa isang hapagkainan, kailangang kunan daw muna ng litrato ang pagkain, bilang “remembrance” ng kinain nila ng araw na iyon.
Dahil sa pagkuha ng litrato, naku, nakalimutan ng magdasal!” “Cellphone? Telepono ba ang ibig mong sabihin?” tanong niya. “Ay, opo! Telepono pero maliit na lang siya, mga kasing-laki ng kamao mo. Kung kaya naman kahit saan ay puwedeng puwede mo siyang madala.” “Parang nakakita nga ako ng ganoon kanina sa aking paglalakad, meron ka bang ganoon?” Napakamot ako ng aking ulo. “Pasensya na po, sinangla ko na noong isang linggo, lumang model na rin iyon kaya kahit pa dala dala ko siya ngayon ay hindi siya magandang halimbawa.” Bigla kong naalala ang isang proyekto sa aming eskwelahan dati kung saan nilista namin ang mga katanungan namin kung makikita namin si Dr. Jose Rizal sa kasalukyang panahon. Mabilis kong inisip kung ano nga ba ang mga katanungang nilista ko, dahil heto na ang pagkakataon ko. Bahala na kung galing man siya sa imahinasyon ko o kung totoong nanggaling siya sa nakalipas. “Marami po sana akong itatanong kaso iniisip ko pa po yung listahan ko.” “Kung meron kang itatanong, ay huwag kang mag-atubili Joan. Tungkol ba ito sa nakaraang panahon? Sa aking palagay, mas makakabuti kung ang mas bibigyan ng pansin ng mga Pilipino ngayon ay ang kasalukuyan. Ang nakaraan ay maaari ng ibaon, alalahanin paminsan-minsan, pero hindi mo ito puwedeng gamitin sa kasalukuyang panahon. Ikinalulungkot kong sabihin ngunit marami na tayong naging pagkakamali sa nakaraan.”
xi
“May punto po kayo diyan. Pero sa paglalakad - lakad niyo kanina, ano po ang palagay niyo sa inyong mga nakita?” “Sa totoo lang ay nalulungkot akong makita na hindi pa rin pala ganap na malaya ang Pilipinas. Katulad ng dati, may ilan mang nagpupumiglas, mas marami namang tao ang piniling magpapasakop na lamang, mga taong kinalimutan ang sariling kultura. Nakakalungkot din malaman na hanggang sa ngayon ay korupsyon pa rin ang problema ng ating bansa. Mukhang mas naghirap pa ang Pilipinas sa sarili nitong mga mamamayan kaysa sa mga dayuhan.” aniya. “Hindi ito ang demokrasyang aming pinapangarap.” Napayuko na lamang ako. Hindi alam kung ano ang sasabihin. “Kakayanin ng Pilipinas na maging dakila muli, ngunit kailangan nating lahat ng pagkakaisa. Sa aking panahon, merong mga taong mas nanaisin pa na makalamang sa kanilang kapwa, hindi na inalintana ang pinsalang maidudulot sa bayan. Makalipas ang isang daang taon, hindi ko inakalang mas dadami pa pala ang katulad nila. Mga taong mapanira ng kapwa, mga taong hindi bale ng masaktan ang lipunan, para lamang sa pang-sariling kapakanan.” “Ano po ba ang dapat naming gawin? Nagkaroon na ng People Power 1,2,3 para lang ipaglaban ang aming mga karapatang pantao-” “Hindi lang ang mga tao na may posisyon ang may problema Joan. Pati na rin ang mga mamamayan. Ang kailangan ng ating bansa ay mga mamamayang may paninindi-
gan sa tamang gawain, na kahit anong mangyari isipin natin kung tama nga ba ang ating gagawin at kung mayroon itong magandang maidudulot. Kung maaari din sana, kung sino ang mas nakakalamang, ay piliing tumulong sa iba. Huwag kayong magdamot sa mga mahihirap at ang mga mahihirap naman ay kinakailangang magsikap upang makaahon sa kahirapan. Hindi rin naman puwedeng lagi silang sinusubuan.” Napabuntong-hininga ako. Hindi ko alam ang aking sasabihin. “Huwag kang mag-alala, hindi lang puro negatibong bagay ang mga nakita ko sa aking paglalakad. Sa panahong ito, nakita ko ang pag-asa na hindi naman malayo ang lahat ng aking pangarap sa bayan. Napadaan ako sa isang klinika kanina, at alam mo ba ang aking nakita? Libreng pagpapagamot sa mga mahihirap. Walang pangalan ng politiko ang karatula!” pagyayabang niyang sabi. “Pinagmamalaki ko pa rin ang Pilipinas sa mga dahilang hindi pa rin nawawala ang pagtulong sa mga nangangailangan, ngunit hiling ko na sana ay mas dumami pa ang mga katulad nila, mga taong hindi humihingi ng kahit na anong kapalit.” “Hindi naman po malayong mangyari ang mga pangarap natin sa bayan Dr. Rizal. Naisip ko kung lahat ng tao ay magsisimula sa isang maliit na hakbang, makakamit natin ang ating mithiin.” tugon ko. “Maraming paraan, halimbawa kung gagamitin ang teknolohiya para magpakalat ng mga karunungan o di naman kaya mga impormasyon. O di naman kaya imbestigahan lahat ng mga taong nasa posisyon, yung tipong cleansing ng buong gobyerno, sisimulan sa mababang posisyon xii
hanggang sa itaas. Parang ‘yan naman po ang nangyayari ngayon pero Diyos ko, inaabot ng siyam siyam bago may mapatunayan sa korte.” “Nakikita ko na ito ang panahon ng rebolusyon gamit ang kakaibang sandata, ang ating talino, ang ating pribilehiyo, ang ating mga karapatan. Buong puso ko pa ring ipinagmamalaki ang Pilipinas.” Tumayo siya at nag-ayos ng kanyang manggas sa may bandan pulso. “Saan na po kayo pupunta ngayon?” natataranta kong tanong, marami pa akong gustong itanong kay Dr. Rizal, pero dahil nalipasan na ako ng gutom ay wala ng salitang namutawi sa aking bibig. Gusto kong maniwala na hindi siya si Rizal, ang pambansang bayani ng Pilipinas, pero “Pagpapatuloy ko ang aking paglalakad. Umuwi ka na Joan dahil panigurado akong hinahanap ka ng iyong mga nagaalalang magulang.” “Babalik ka ba?” “Hindi ko pa mawari kung kailan pero palagay ko ay magkikita tayong muli.” ‘Yon lang at siya ay gumayak na, habang ako ay naiwan sa waiting shed, hindi malaman kung ano ang sunod na gagawin. O iisipin.
Malaya na nga ba ang Pilipinas?
Ika-labing-dalawa ng Hunyo taong isang libo walong-raan siyam na pu’t walo; ang kalayaan ng Pilipinas ay dineklara sa Kawit Cavite, sa pamamahay ng ating unang pangulo. Dito unang winagayway ang ating pambansang watawat at dito rin unang narinig ang ating pambansang awit. Ngunit, masasabi bang malaya na talaga ang isang bansa dahil nagkaroon lang ng ganitong kaganapan?
Sa panulat ni Hinaharap Setyembre 2006
Ano nga ba talaga ang tunay na kahulugan ng kalayaan? Talaga bang binigay sa atin ‘to? O, isang istratehiya ng isang tunay na pagsakop? Malaya bang maituturing ang panghihiram ng ibang wika? E yung kawalan ng lupa? Kung sino pa ang Pilipino siya pa ang walang titulo! Ang mga malalaking gusali, mga may-ari ng malalaking lupa, mga pasyalan, kanino ba nakapangalan? Sa mga Pilipino ba? Napapakinabangan ba ng mga mahihirap ang mga kinikita nila? Imbis na tulungan tayo, sila pa ang nagpapahirap sa atin. Karamihan sa mga may-ari ng mga malalaking pabrika, dayuhan!! Tayo ang nagsisilbi sa kanila at ano? Ang sinusukli pa sa atin ay pang-aabuso ng ating kabaitan. Kaya maraming ralihista eh!
Malaya bang masasabi ‘to kung hanggang ngayon may mga tao pa ring patuloy na pinaglalaban ang karapatan na dapat ay nasa kanila?
13
Tulad ng mga Katipunero! Ang gusto lang naman nila ay pagbabago. . . ngunit sa tingin niyo ba ay may nagbago? Oo, may nagbago, lalong lumala! Ang ebidensiya? Tingnan niyo ang mga suot niyong damit, ang ating mga ginagamit, at ang ating tinatangkilik. Ang bayan kong sinilangan ay tuluyan nang lumulubog . . . Kailan ba tayo kikilos? Pag huli na? May pag-asa pa ba? Kahit ako’y nawawalan na. . Ang sinasabi ng iba ay magdasal. Magdasal? Nagdadasal ka nga, ‘di ka naman kikilos.. wala pa ring kuwenta!
mga batang walang kakayahang makapag-aral. Sinasabi ng iba “Kung puwede lang ibalik ang nakaraan” ngunit ‘di nila alam na ang gagawin nila sa nakaraan ay puwedeng gawin sa kasalukuyan; para gumanda ang hinaharap. Ibigsabihin lang ay puwede pang baguhin ang maling nangyari. Kaya huwag mag alala! May pag-asa pa! Pag-asa na magdadala sa atin sa taas. Nakakasawa ang laging nasa ibaba. At nakaka-asar isipin na ang tingin pa rin sa atin hanggang ngayon ay indiyo. Indiyo na sunud-sunuran sa kanilang mga “Ipinamamalakad”. Masarap maging malaya. . . pero mas masarap ang kalayaan na hindi panandalian. Kalayaan na sa tingin ko, wala pa talaga sa atin. Dahil sa palagay ko, sa salita lang tayo malaya, ngunit sa isip, sa ginagawa natin, sa ispirituwal ay hindi pa. SAMPUNG TAON MULA NGAYON PANIGURADO MAY PAGBABAGO.
Pagkilos ang kailangan natin! Hindi niyo ba napapansin? Ang kultura nating mga Pilipino ay unti-unti nang nawawala. Natatabunan ng maling paniniwala. Kailan ba lalawak ang ating pag-iisip na tayo’y niloloko! Ako’y katoliko ngunit ang sinasabi ba nila’y totoo? Eh ang relihiyon mo? Sa tingin niyo ba malaya na tayong mga Pilipino? Bakit tayo naghihirap? Paghihirap simula pa nang tayo’y unang sinakop. Paghihirap na hanggang ngayon ay hindi mawala-wala! Hahayaan pa ba nating ang paghihirap na ito ay maabutan pa ng mga magiging anak at apo natin? Bawat pagpasok ko, nakikita ko ang mga drayber, tindera, mga taong biktima ng kahirapan, 14
Sana ang pagbabagong ‘yon ay hindi ang tuluyang pagbagsak ng ating kultura, ng ating bansa! Para sa susunod uling sampung taon, wala nang katulad ko na magtatanong na kung
MALAYA NA NGA BA TALAGA ANG PILIPINAS?!
Lapis
sa
granted
Kalye
has
been
permission
to
publish this article by Mr. Kristoffer P, also known as Panalong
Indio.
Visit
blog for more at: indiohistorian.tumblr.com
THOUGHTS ON NATIONALISM
his
Exactly four years ago, I still remember that expressing patriotism meant being a weirdo. A mentor of mine rode a plane. She was fortunate to have another Filipina for a seatmate. The seatmate kept sharing stories about her foreign husband, and then she told my mentor, “Buti ka pa, pa-travel travel nalang.” The next topic was how her husband hated her cooking of the delectable Filipino food called tuyo. Of course my mentor exclaimed, “Sobra naman sila. E yung cheese nga nila e amoy imburnal.” What’s so surprising was the reply of the Filipina. “Uyyyyy, patriotic!” As if patriotism was an anomaly in itself, when in fact our Asian neighbors are more patriotic than ever. Now, patriotism or nationalism has become a fad. Team Manila releases cool t-shirt statements all related to love of country. Even Starbucks have tumblers and mugs with the label “Philippines” (Philippine Eagle design) or “Manila” (with the jeepney design). All these aren’t bad at all. It’s just that we haven’t gotten past the romanticist trap in our nationalism, in that any criticism against the country, even if valid, is unacceptable to us.
15
Rizal never romanticized his love of country. It was not emotional, but it was born out of pain. He saw both sides of the coin. Yes, there were many things to be proud of. He was never impressed by Niagara falls and instead preferred 16
the little humble falls of Los Banos. He loved his people and even annotated a history book in an attempt to discover who the Filipinos were before they were conquered. At the same time, his love was also grounded in the fact that we
have a dark side too. Even Filipinos can harsher to their fellow Filipinos than the Spaniards were. Who could forget Dona Victorina de de Espadana, that social climber, that noisy lady who drives Sisa mad, that if she lived today would be like those ladies who wear boots in the heat of the sun at Serendra and would utter broken English just to appear to be “spoken in dollar”? How about in our history? Who could forget Emilio Aguinaldo, that amidst the defeats of the revolution, found time to sentence Andres Bonifacio to death? Rizal’s love of country accepts the situation of the Philippines as it was. Therefore any critic would be welcomed by him, saying, "I bless all insults if they bring such results. Long live all the enemies of my country, if their lives are a medicine for my people!” We need a balanced love of country, one that does not get deluded by ethnocentrism, even if it’s so tempting to degrade and insult the colonizer. Rizal’s concept of love of country was grounded on principles of justice, mutual responsibility, and education. No race was higher than the other. "Genius has no country," Rizal uttered in that famous speech in Hotel Ingles, "it is the heritage of all." Oh how tempting it is to create a history that compromises truth for it to appear that we Filipinos were a greater race than we really are, exaggerating facts. Take for example the Laguna Copperplate Inscription. Some people see it as a glorious testament to our precolonial civilization, when in fact it is just a mere receipt! There is not even a proof that tells us if the artifact was really made here. For all we know it was just brought here by a trader. We make everything a big deal like this stone of Baybayin found in Luzon just to comfort ourselves, deluding ourselves in the name of nationalism. Are we that desperate? We are looking and trying to redefine our identity, but should that search and exaggerations define our identity? One must never forget how Marcos himself did that to Philippine history—to create history out of thin air with a made-up history book he entitled “Tadhana”. Let us imbue the nationalism that Rizal had—one that does not shy away from the truth even when it hurts our pride, one that is responsible enough to own the faults and mistakes of our people, one that recognizes the loss done to us by our colonizers but one that also refuses to blame our colonizers for our present malady, one that wishes to stand on our own two feet and contribute to the world stage, instead of having us beg for other countries to support us, one that does not pretend to be who we are not but accepts who we really are, wholeheartedly willing to change for the better. ABOUT PANALONG INDIO I’m a Filipino historian. A cultural worker by day, and a history detective by night. In my heart, I’m young, restless and reformed (YRR). I used to be a former educator and curator. For a time I was also into a lot of science fiction and fantasy (a phaser and a bat’leth are my dream weapons, aside from Glamdring and Anduril). I knew I was born to do history but I just took the decisive step last 2008 and since then the discoveries have opened my eyes to a lot of things. Uh yes, I’m into studying dead people (bida or kontrabida depending on how you look at them, and I firmly believe Emilio Aguinaldo should be categorize with the latter), and I love the smell of antiquities although most of the time they give me nonstop sneezes. (thanks to allergic rhinitis).
17
I love archaeology, ancient civilizations, and especially the deep lessons one can learn from history. History is memory and the drama of the human condition. Forgetting it is forgetting who we are. It is what keeps us rooted lest we forget. It is this personal quest that I am embarking on where I get the goosebumps and a sense of awe. In my country, the Philippines, history is somewhat an antiquity in itself. Some Filipinos would even think, “saan ba ang pera dyan?” (Where is the money there?) There are many things that money can’t afford to buy… things like dignity, faith and hope despite the dark depravity of man. All these can be found in the pages of history. If taught truthfully, history ennobles. The cause and consequences expose flawed philosophies over time bringing out a clearer picture of what ought to be. I’m one with those crazy few who dream of resurrecting a history of TRUTH in the consciousness and heart of the next generation of Filipinos. Yes that’s the whole point of history. Truth. Truth that does not side with either the colonizer or the colonized. Not everyone can swallow that.
We Filipinos are all familiar with how one night in Calamba, Laguna, Dona Teodora Alonzo taught the story of “The Foolish Moth” from a children’s book El Amigo de los Ninos to the young Rizal. The story goes that there was once a young moth who was attracted to the flame of an oil-lamp. The mother moth had warned him that to go near it was to endanger his own life. But the young moth would not listen. He got nearer and nearer the light, not heeding his mother’s advice, until the young moth was engulfed in flame… to his death. But an adult Rizal wrote later on how he took in that children’s poem: "My mother repeated her warning, but, how curious, the light seemed to me more beautiful, the flame more attractive. I envied the fate of the insects. They frolicked so joyously in the enchanting splendor that their falling into the oillamp didn’t cause me any dread. The flame now rolled its golden tongue and caught a moth that fluttered. and was still. That seemed to me a great event. It stirred my emotion. My mother’s voice sounded strange and uncanny. I did not notice it when the fable ended. My attention was fixed on the fate of the moth. I watched with my whole soul. It had died a martyr to its dream…How many years have elapsed since then; the child has become a man who has crossed the seas and all the oceans. From experience he has received bitter lessons—oh, infinitely more bitter than the sweet lesson his mother gave him! Nevertheless he preserves the heart of a child: he believes that light is the most beautiful thing there is in creation and worthy enough for a man to sacrifice his life for it!" Our life is not our own. There is nothing like gazing at the beauty of the Light and to give it to our people, even if it costs us everything. *Photo of Rizal as a young painter at Casa Tomasina, dated 1879.
18
Mga Nakatagong Libro Sa panulat ni Princess Cindz A tribute to: Ms. Martha Cecilia
Katatapos lang namin mananghalian sa may malinis naming sahig, katulad ng aming nakagawian kahit nandyan naman ang mesa at upuan. Hindi ko alam kung kailan kami nagsimulang kumain sa sahig, basta sa tuwing kakain na kami, meron kaming kanya-kanyang tungkulin, kung sino ang kukuha ng plato, ng kubyertos, ng tubig, ng kanin at ng ulam. Apat kami sa aming pamilya ang magsasalu- salo, ako, ang bunso kong kapatid na si Jeya, si Ate Lady na matagal na naming yaya, at si Mama. Wirdo man sa paningin ng iba, madalas ay ipinagmamalaki ni Mama kung gaano kalinis ang sahig namin sa bahay, ang sabi niya pa, “Naku Sandra mas malinis pa yang sahig natin sa pagmumukha mo!” Naisip ko na lang kumakain kami sa sahig dahil gusto namin ng pakiramdam na para bang nagpi-picnic sa aming bahay, kumakain habang naka-Indian seat, lahat ng gusto naming abutin ay abot kamay lang namin, at minsan pa ay magkakamay lang kami. Kahit nandyan ang yaya namin na si Ate Lady, bilang babae ay naturuan kami na pagkatapos kumain, huwag na huwag iiwanan ang hapagkainan, kailangan tumulong din kami sa pagliligpit. Strikto si Mama at hindi niya kami papayagang manood ng kung anu-anong TV shows, lalo na yung mga palabas sa tanghaling tapat na inilalarawan niya bilang, “Mga walay saysay na palabas, wala naman tayong mahihita sa mga palabas na yan! Sayang lang sa kuryente.” Kung kaya naman kahit araw iyon ng Abril, araw ng bakasyon, walang nanonood ng TV sa tanghali, ang lahat ng tao ay nagpapahinga at nagsi- siesta o di naman kaya ay maghahanap kami ng kapatid kong si Jeya ng pagkakabalahan. Wala kaming personal computer at lalong wala pa kaming mga cellphone nang mga panahong ito. Minsan pa, kung gagamit kami ng telepono ay kinakailangan pa naming magpaalam kay Mama. Nasa ibang bansa si Papa kung kaya naman hindi ko masasabing mahirap kami, nakikita ko naman na lahat ng kinakailangan namin sa buhay ay kumpleto. Hindi marangya ang pamumuhay namin, wala kaming kung anu-anong gadget kaya kailangan namin maghanap ng iba’t ibang paraan para maaliw. Pumasok na ako sa kwarto naming magkapatid at nagkunyaring tulog. Matapos kong marinig na nagsara na ng pintuan si Mama ay agad kong kinuha ang librong nakatago sa ilalim ng aking unan, ang librong sinadyang iwan ng aking Tita Gina, anak sa labas ng aking Lolo. Alam kasi ni Tita Gina na mahilig ako sa mga libro kaya pag sa tuwing nagpupunta siya sa may bahay ay magdadala siya ng samu’t saring mga libro, madalas ay iyong mga maninipis at may tatak na Precious Hearts Romance.
19
Binuklat ko ang librong isinulat ni Martha Cecilia, isa ito sa kanyang mga Sweetheart Series, mga kuwento ng pagibig na mula pagkabata pa lang ng dalawang bida ay masasabi mo ng, sila na nga ang itinadhana sa isa’t isa. Labing apat na taong gulang pa lang ako at dahil hindi naman ako pala-labas na bata ay umaasa na lang ako na sa pamamagitan ng libro ay madadala ako nito sa iba’t ibang dimensyon. Hindi ko akalaing dadalhin ako nito sa mga dimensyon na hindi ko inakala. Nagka-boyfriend na ako sa school, pero yung tipong puppy love lang, hindi yung mga katulad sa mga bida ng mga librong nababasa ko na inilalarawan bilang isang makisig na lalake, tipong kaya kang ipagtanggol kahit kanino. Dahil sa mga librong binabasa ko, ay nagkaroon ako ng pamantayan pagdating sa isang lalake, kinakailangan may pera siya, may hitsura at matalino. Nanlamig ang mga kamay ko nang mapunta ako sa isang parte na merong love scene at nasapo ko na lamang ang aking bibig habang mabilis na tinatakbo ng aking dalawang mata ang eksena. Sandra, balang araw.... “Uy, ano yang binabasa mo? Hindi ba bawal ka na magbasa ng mga ganyan?” Dahil sobrang akong naka-focus sa binabasa ko ay hindi ko na namalayan na pumasok na pala si Jeya sa kwarto, hawak niya ang Barbie na dala sa kanya ni Papa. “Shhhh, huwag kang maingay kay Mama.” “Sige, pero sa akin na lang yung chocolate mo sa ref?” Napabuntong hininga ako, inisip kung mas importante ang chocolate o ang maligtas ako sa mga palo ni Mama. “Okay fine, sayo na ang chocolate ko.” masama sa loob kong sabi kay Jeya. Hay, kabata pa ng kapatid kong ito ay marunong ng makipagkasundo makuha lamang ang gusto. 20
Pinagpatuloy ko na lamang ang aking pagbabasa, mukhang ilang minuto na lang naman ay nasa ending na ako. Nilubos ko ang pagbabasa habang nakatutok sa akin ang electric fan na kasalukuyang naka-number two. Napakainit naman talaga sa tuwing sasapit ang buwan ng Abril. Sa wakas ay dumating na ako sa parteng pinakahihintay ko, ang huling chapter ng libro. Madalas eto ang kabanata kung saan magtatagumpay na ang bidang babae sa kanyang mga adhikain sa buhay. Tapos ang lalake naman ay magbabalik, matapos kang bigyan ng napakaraming sakit sa dibdib. Pag ako ang nagbabasa ng ganitong istorya ay masyado kong dinadamdam at dahil babae ako, inilalagay ko ang sarili ko sa posisyon ng babae. Nararamdaman ko ang lahat ng emosyon na nararamdaman ng babaeng bida, ang kasiyahan, ang kilig, takot, galit at pati na rin ang kalungkutan. Oo, minsan ay bigla bigla na lang akong luluha sa binabasa ko. Ganyan kagaling ang manunulat na si Martha Cecilia. Malamang ay hindi naman ako nagiisa at sigurado akong marami pang ibang nahuhumaling sa series na kanyang sinusulat. Sa wakas ay natapos ko rin ang libro, pero sakto namang narinig ko ang pagbukas ng pintuan ni Mama. Hindi ko namalayan na alas tres y media na pala. Nataranta ako dahil baka mahuli ako ni Mama na nagbabasa ng pinagbabawal na libro. Agad akong tumayo at binuksan ang cabinet na puno ng libro, isiniksik ko ito sa pinaka-likod para walang makakita. Sa cabinet na ito makikita ang aking koleksyon na hindi bababa sa kwarentang piraso ng libro. Biglang nagbukas ang pintuan sa kwarto namin at bumungad sa akin ang mukha ni Mama. Sa sobrang gulat, hindi ko na rin namalayan ang sunod sunod na pagbagsak ng mga libro sa ulo ko.
Let’s Talk About Love Ipinasa ni Silent Sakura
Sabi nila mahirap daw magmahal? Totoo kaya ito? Minsan natanong mo na ba yan sa sarili mo? Ano ba ang status mo ngayon? Single at ready to mingle? Complicated na mahirap i-explain? In a relationship na away-bati? Yon ang karamihan sa mga status sa fb di ba? Pero paano naman ang mga NBSB? Mga inlove sa bestfriend nila? Mga torpe na di masabi-sabi sa babae na gusto nila ito? Mga umaasang dumating ang prinsesa/prinsipe ng buhay nila? Mga inlove sa taong inlove sa iba? Mga wasak na hanggang ngayon di maka-move on? Mga taong heartbroken ika nga nila? Ikaw, saan ka ba nararapat? Mahirap ipaliwanag ang pag-ibig dahil sa lawak nito sa ating buhay minsan sinasakop na ito ang buong pagkatao natin.
21
Bakit ba may nagpapakamatay sa ngalan ng pag-
nit ito’y damdamin na unti-unting nagiging bukas
ibig? Para sa iba isa iyong kahibangan pero para
sa bawat aspeto ng ating buhay. Binubuksan nito
sa mga taong wagas kung umiibig, isa iyong tunay
ang puso mo upang mas maunawaan ang tunay
at di matitinag na pag-ibig.
na kahulugan ng buhay. Isa itong di maipahiwatig
Ang pag-ibig ay isang bagay na mahirap ipaliwanag, maraming ibig sabihin ang pag-ibig, maram-
na damdamin na kayang magsakripisyo alangalang sa taong minamahal.
ing deskripsyon tungkol dito. Pero para sa iyo ano
Sa panahon ngayon minsan nagiging laro na
nga ba ang pag-ibig? Isa lang ba itong damdamin
lang ang pag-ibig minsan pampalipas oras nalang
na pinupukaw ang puso natin? O isa itong mis-
ito ng kabataan. Hindi nila naiintindihan kung ano
teryosong bagay na kapag dumapo sa puso ng
ba talaga ang tunay na pag-ibig minsan ang nagig-
tao ay nagiging iba ang pananaw ng taong iyon.
ing batayan na lang nito ay ang panlabas na anyo
Maraming uri ng pag-ibig. Pag-ibig sa pamilya, Pag-ibig sa Diyos, Pag-ibig para sa mga hayop, Pag-ibig para sa Bansa, Pag-ibig para sa kalikasan pero ang pinakamahirap ipaliwanag ang pag-ibig para sa isang tao.
ng isang tao, kapag gwapo o maganda ang isang tao sinasabi na agad ng ilan na inlove siya dito. Batayan nga ba ang anyo ng isang tao sa isang pag-ibig? Baka dahil first kiss mo siya? O baka naman gusto lang niya ang pagkatao mo? Minsan ang mga bagay na ginagawa lang kapag kasal na
Paano kaya kung walang pag-ibig dito sa mundo?
ang babae at lalaki ay ginagawa nalang ngayong
Siguro nagpapatayan at nagkakagulo na tayo pero
pang-anniversary gift o ang masaklap for good
dahil sa pag-ibig maraming tao ang may malasakit
times only.
sa iba, maraming tao ang patuloy na magmamahal kahit ilang ulit na masaktan.
Bakit kaya kahit na-
saktan na ang isang tao ay handa pa rin siyang umibig?
Dahil ba ito ay tradisyonal na o sadyang
hindi lang talaga maipaliwanag.
Wag na tayong in-denial, alam mo kung ano ang ibig kong sabihin at magpikit man tayo ng mata alam nating talamak na ito sa kabataan ngayon. Masakit isipin na ang mga ganung bagay ang nagiging sukatan ng tunay na pag-ibig, mahirap
Ano nga ba ang batayan ng pag-ibig? Paano mo
intindihin para sa isang taong tuwid ang pananaw
malalaman kung ikaw ay umiibig?
pagdating sa pag-ibig dahil pagbalik-baliktarin man ito alam nating hindi iyon dapat na
Mararamdaman lang ba ito sa lakas ng pintig ng
nangyayari.
puso mo? O ang hindi maipaliwanag na tibok ng puso mo?
Love at first sight kaya?
O Love is
Blind kaya?
Sa panahon ngayon tuluyan na bang nagbago ang batayan ng pag-ibig?
Sa tingin mo ganito ba ta-
laga ang tunay na pag-ibig? Sabi nga nila kapag ang pag-ibig dumapo sa sino man, hahamakin lahat masunod ka lamang. Isang tunay at wagas na pag-ibig ika nga nila.
Bakit ba sa murang
edad ng mga kabataan ngayon ay natuto na sila sa ganung bagay, minsan mas advance pa sila sa pag-iisip.
Para sakin ang pag-ibig ay hindi isang
laro at mas lalong hindi ito uri ng bagay na dapat Ang pag-ibig ay hindi isang panandaliang dam-
minamadali dahil kinakailangan ito ng sapat na
damin isa itong wagas at tunay, dahil kapag nag-
panahon upang masuring mabuti ang nilalaman ng
mahal ka, wala ng mas gaganda/gagwapo kundi
puso at pagtimbangin ang utak at puso dahil ang
ang taong minahal mo. Hindi ito isang sensasyon
dalawang iyon ay palaging nagtatalo. Hindi nga ba
nararamdaman mo na unti-unti ay maglalaho ngu-
totoo? Ano ba talaga ang dapat sundin? Ang puso
22
o ang utak? Para sakin dapat balansi ang dala-
kanta dahil dinadala ka lang nito sa matinding
wang iyon at dapat magkasundo pagdating sa
kalungkutan at ang pinaka matindi nadi-depressed
pag-ibig dahil kapag ang isa ay hindi sumang-ayon
ka yon na dapat mong iwasan.
hindi magiging masaya ang buhay pag-ibig mo.
Wag mong kahayaang magbago ka dahil sa ka-
Naranasan mo na sigurong naguluhan pagdating
sawian, wag mong hayaang malulong ka sa matind-
sa pagdedesisyon sa pag-ibig, mahirap at magulo
ing kalungkutan.
kaya’t kailangan analisahing mabuti ang bawat
lang ng buhay ng isang tao kung wala ito sa isang
desisyong gagawin dahil minsan ang desisyon na
tao hindi tayo matututo, hindi tayo magiging ma-
ating nagagawa ay nagdadala sa atin sa kaligayan
tured at hindi tayo matututo magpatawad at hum-
o di kaya sa kasawian.
ingi ng tawad.
Marami akong naririnig
Ang kasawian ng tao ay parte
Bilang isang tao dumaranas tayo
tungkol sa pag-ibig tulad ng pagmomove-on.
sa kasawian ng ating puso pero kahit gaano ka-
Paano nga ba magmove
sakit pa yan, mamugto pa ang mata mo sa kakai-
on ang isang taong gal-
ing sa matinding kasawian? Isang araw lang ba
yak kailangan nating tanggapin ang katotohanang
ito? Nadadaan ba ito sa pag-inom og pag-iyak
wala na siya sa buhay natin at matuto tayong tu-
buong araw? Sa tingin ko hindi ito madadaan sa
mayo at magsimulang magmahal muli. Sa bawat
paglasing. Isa itong landas na masakit harapin at
kasawian na inyong naranasan mayroong pagasang naghihintay na kapitan mo at nagpapakita sa atin na ang buhay ay maganda. Maghihilum ang sugat kahit gaano pa ito kalalim at tanging pilat ang mamarka sa ating puso na magpapaalala sa atin kung gaano tayo katatag at natuto. Pag-ibig nga naman! Ang daming bagay ang nauugnay sa pag-ibig pero wala na yatang mas liligaya pa sa isang taong natagpuan na ang kanyang tunay na pag-ibig, katulad ng mga palabas “happy ever after” masarap sa pakiramdam na sa wakas ito na itatali ka na sa tunay mong pagibig. Isang pag-ibig na tunay at wagas at mananatiling matatag sa paglipas ng panahon. Sabi nila mahirap daw hanapin ang soulmate o destiny mo sagot ko, “hindi mahirap iyon dahil hindi mo naman iyon hahanapin dahil katulad ng ulan kusa
minsan gusto nating takasan pero uminom ka naman ng isang dosenang alak o umiyak ka man ng isang balding luha di mo makakaila na masakit talaga ito sa puso, mahapdi na tila ba tinutusok tusok ang puso mo. Gusto mong lunurin ang sarili mo upang makalimutan ang sakit pero sa paggising mo sa umaga di mo makakaila ang nangyari. Minsan pagsisi, galit, sakit lahat na ata ng emosyon na sayo na gusto mong magkulong at hindi lumabas sa kwarto mo, ayaw mong makinig ng 23
itong babagsa sa iyo kung talagang nakalaan para saiyo”. Kung nakatadhana kayo sa isa’t isa kahit anong unos pa ang dumaan sa buhay ninyo, pagtatagpuin at pagtatagpuin talaga kayo. Ang tunay na pag-ibig ay handang maghintay, handang magsakripsyo at handang maging matatag hanggang sa walang hanggan.
HULA HULA
lagahan ng tatlong iyan kapag nararamdaman na nila ang kanilang inaakalang True Love. Nak u h a m o ?
PAANO KA TATAMA?
IPINASA NI: DODONG BALOT
Lucky Book: The Diary Of a Young Girl- Anne F r a n k
CAPRICORN <Dec. 22 - Jan 19> - Bawasan ang oras na ginugugol sa paglalaro ng Applications sa iyong smartphone. Magiging dahilan ito ng pag-aaway niyo ng sarili mo. Siyempre, ayaw mong makabangga ang self mo. Mahirap labanan yun kaya, prevention is better than cure. Maaaring itapon saglit ang smartphone at magtatakbo sa labas at magpapawis sa ilalim ng araw. Para naman mabanat yang mga buto mong di mo napapalakas sa paglalaro ng clash of c l a n s .
A r i e s < M a r c h 2 1 – A p r i l 1 9 > Nakakatakot at delikado ang nakikita kong mangyayari sa iyo. Bawas-bawasan ang panonood nangg telebisyon. Huwag agad maniwala sa mga napapanood, kung maaari makinig na lang muna sa radyo. Minsan mas magandang makinig sa may sinasabing boses kaysa m a k i n i g s a n a k a k a b i n g i n g n a k i k i t a . Lucky Book: Lumayo Ka nga sa Akin – Bob Ong Ta u r u s < A p r i l 2 0 M a y 2 0 > Regaluhan ang sarili nang oras para magnilaynilay. Maglakad nang ilang kilometro. Lasapin ang hangin na hatid ng kalikasan. Makakatulong ito upang maibsan ang lungkot na nadarama. Wala na sigurong tatalo pa sa pagdamay na kayang ibigay nang kalikasan. Iyan ang tot o o n g “ c a l l o f n a t u r e ”.
Lucky Book: 5 Things you need to do before you Die – Bo Sanchez AQUARIUS < Jan 20- Feb 18> - Ang taong ito ay panibagong pagkakataon upang mas lumago at tumaba ang karneng nasa loob ng iyong ulo. Iwasan ang pagkain ng mga chichiryang nabibili sa tindahang nakatayo sa harap ng bahay niyo. Pag napasukan ang katawan ng betsin galing sa pagkaing iyon, papas o k n a r i n a n g m a l a s . Lu c ky B o o k : Ka p i t a n S i n o – B o b O n g
Lucky Book: Gulliver’s Travel – John Swift
PISCES <Feb. 19 - March 20>
G e m i n i < M a y 2 1 - J u n e 2 0 > Mamomroblema ka sa pinapanood mong Telenovela. Makakagawa ka ng mga bagay na di mo inaasahang makakayanan mong malikha. Magiging Admin ka ng isang Facebook Fan Page patungkol sa paborito mong telenovela. Sisikat ka’t hindi na magiging normal lang buhay mo. Ngunit base sa hula ko, sampung taon pa mula ngayon mangyayari ang mga iyan. Kaya gugulin muna ang sampung taon sa paghahanap ng trab a h o a t p a g p a p a l a g o s a s a r i l i .
- Pinakamaswerte ka sa Lovelife. Maraming love ang maipapadama sa iyo. Love of GOD, Family at friends. Enjoyin ang mga happenings na kasama ang mga nabanggit. Dahil kadalasan ang mga kabataan ngayon, nakakalimutan ang kaha24
Lucky Book:Bulaklak sa City Jail – Lualhati Baut i s t a
l e m a k a . C a n c e r < J u n e 2 1 - J u l y 2 2 > Ikaw ang pinakamaswerte sa lahat ng Zodiac signs. Kahit na sa totoong buhay ay marami kang pinapatay, kapangalan mo kasi yung malulubhang sakit. Sa mundo ng Horoscope, ang mga taong cancer ay masuswerte. Hindi sa pagtaya sa Lotto o Jai Alai, kundi swerte sa haba ng buhay. Oo, aabot pa ang edad mo sa Isandaan at sampu. Gamitin ang mahabang buhay sa makabuluhang bagay. Hindi iyong nabubuhay ka lang p a r a m a m a t a y .
Lucky Book: Make your Nanay Proud – Boy A b u n d a
Scorpio < October 23 – November 21> Sisikat ka sa Internet! Paano? May gagawin kang kakaiba sa isang sikat na noontime show. Magpapasikat ka. Magtutula ka sa harap ng madlang pipol .Marami ang bibilib at magpapapiktyur sa’yo. Bibihira na raw kasi ang mga taong mahilig sa tula ngayon. K a h i t a k o h a h a n g a .
L u c k y B o o k : B i b l e Leo <July 23 – August 22>
Lucky Book: Looking Back – Ambeth Ocampo
Madidiskubre mo ang iyong kakaibang kapangyarihan. Oo! As in Super Power! Hindi iyong Power to Nominate, Power to save o kaya’y Power to Evict sa mga Housemates ni Kuya. Ang Power to Vote! Sa 2016 elections mo iyan magagamit. Use it responsibly. May isang buong taon ka p a p a ra ku m i l at i s n g m g a t at a k b o.
Sagittarius < November 22 – December 21>
Maaliwalas ang nakikita kong buhay mo sa buong taon. Laging mag-iilaw ang bombilya ng ulo mo. Kakaiba, kung kakailanganin mo ng mga ideya, agad na magsusulputan ang mga ito sa iyong isip. Madalas nga lang kayong mag-away ng nanay mo. Dahil sa pagtaas ng babayarin niyo sa kuryente. Madaling araw ka na kasi natutulog dahil sa pagbabasa ng mga wattpad stories. Mabilis na lalabo ang paningin. Lalo na sa pagi b i g . S a t u l o n g n g w a t t p a d .
L u c k y B o o k : S i n – F. S i o n i l J o s e V i r g o < A u g u s t 2 3 – S e p t e m b e r 2 2 > Beer Go! Iwasan ang sobra-sobrang pag-inom, lalo na sa gabi. Mahirap kontrolin at labanan ang espiritu ng alak. Maraming bukol ang kaya nitong ibigay sa’yo. Bukol sa ulo, sa tuhod at (ehem!) pagbukol ng tiyan. ‘Di naman bawal uminom, huwag lang sobra. Magtira para sa sarili. Lu c ky B o o k : E s p i r i t u – Lo u rd D e Ve y ra L i b r a < S e p t e m b e r 2 3 - O c t o b e r 2 2 > Magkakaproblema ka sa Lovelife. Ang taong pinapangarap mo noong elementary ka pa ay bigla ka na lamang papansinin. Sasabihan ka niya na gusto ka niya. Masaya n asana, kaso magdadalawang-isip ka kung ano ang pipiliin mo, Aral o Pag-ibig. Sabi sa’yo e, magkakaprob25
Lucky Book: Diary ng Panget na Gangster – Lil G a g o G . PS. Ang mga hulang nasambit ay nakalap galing sa kakarampot na utak ni Dodong. May pagkakataong tatama ang hula, siguraduhing handa lagi sa mga pupwedeng mangyari. Ang pinakamainam pa rin, gawin mo kung ano ang magpapasaya saiyo. Gawin mo kung ano ang nararapat at tama. Laging manalig sa Panginoon. Nawa’y magkaroon kayo nang napakasayang bagong taon. Tumalon-talon para tumangkad ang pagiisip.