Issuu

Het Communiqué

Vrouwelijke leiders zijn beter President Ellen Johnson-Sirleaf gaat strategisch te werk Arianne Van Roy Bart Van Bael Steven Vandenbergh

“Er is meer vertegenwoordiging nodig van vrouwen, op alle domeinen”, zegt de Liberiaanse president Ellen Johnson-Sirleaf. Ze weet waarover ze spreekt. Ze is sinds één jaar president en heeft intussen vrouwen verschillende hoge posities toegekend: de ministeries van Financiën, Justitie, Handel én Jeugd & Sport. “Maar dat zijn stuk voor stuk posten verworven op basis van capaciteiten. Respect krijgen ze door hun manier van werken, door hun professionalisme. Voor de eerste keer in de geschiedenis van ons land is een vrouw zelfs hoofdinspecteur van de politie.” Wij dus, met notitieboekje en dictafoon, zinderende zenuwen en knikkende knieën, op de sofa bij Sirleaf.

en knuffel geeft ze niet, een handdruk en een warme glimlach wel. Protocol. En toch. Met die glinstering in haar ogen, een diepmenselijke blik en zelfzekere overtuiging neigt ze meer naar een doorsnee liefhebbende oma dan naar een president. Innemend, maar met een zakelijke correctheid en economische invalshoeken die je op de koffie bij bomma niét hoort. De eer van eerste vrouwelijke president van Afrika gaat naar haar. Ze heeft de macht – leiderschap noemt ze het zelf – over Liberia. Gelegen aan de westkust van Afrika, is �� Liberia het land van George Weah, de voetbalkoning van weleer. Een dik jaar geleden ging hij met haar de presidentsstrijd aan. Ze stond haar mannetje, en Weah kreeg een pijnlijke nederlaag aangesmeerd. Maar Liberia draagt nog meer, en daar springen minder Afrikanen een gat voor in de lucht, de naam van Charles Taylor. Gewezen president én warlord Taylor staat anno 2006 terecht in Den Haag wegens elf aanklachten voor oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid. Nadat hij in 2003 de benen had genomen richting Nigeria, nam Sirleaf het roer over. Rotsvast. En dat is ook nodig, want in een wereld gedomineerd door mannen wordt ze met argusogen gevolgd. “Als de eerste vrouwelijke president in Afrika lig ik onder de microscoop. Vergeet niet, mijn land is veertien jaar (van 1989 tot 2003, red.) in conflict geweest, dus het gaat niet over een normale maatschappij. Eerder over een overgangsmaatschappij. We hebben warlords, oorlogsinbreuken en rebellen gehad, een leger ontmanteld om een nieuw te kunnen oprichten. Ik neem risico’s om deze gefragmenteerde, ongedisciplineerde en van geweld doordrongen maatschappij om te buigen naar een ontwikkelingsagenda. Het is een gigantische opdracht”, aldus de president. Johnson-Sirleaf staat voor strategie, laat dat duidelijk zijn. Als één van haar belangrijkste resultaten ziet ze het plaatsen van vrouwen op toppo-

Sterke vrouwen sities: Financiën, Justitie, Handel én Jeugd & Sport. “Voor de eerste keer in de geschiedenis van ons land is een vrouw zelfs hoofdinspecteur van de politie. We hebben vijf personen in het Hooggerechtshof, waarvan voor het eerst twee vrouwen. Maar dat zijn posten verworven op basis van capaciteiten. Respect kregen ze door hun manier van werken, door hun professionalisme.” Liberiaanse mannen blijken vlot om te kunnen met vrouwen in kaderfuncties. “Ze

lang krijgen. “Dus, op het hoogste niveau zijn er mensen met overtuiging om de wetgeving aan te scherpen. We hopen dat dat een verschil zal maken.” Vrouwen aan de top, het is een fenomeen. Sterker, ze is de eerste die de lakens uitdeelt in een Afrikaans land. In theorie is dat een aangename primeur, in de praktijk beschik je best over een behoorlijke dosis testosteron. Tijdens de presidentscampagne speelden partijgenoten hier op in

“

Als de eerste vrouwelijke president van Afrika lig ik onder de microscoop” zijn bevrijd. (lacht warm) De mannen zijn bevrijd omdat ze aanvaarden dat al die vrouwen in hoge functies hun positie verdiend hebben. Als je kijkt naar de geschiedenis van Liberia zie je dat vrouwen altijd prominent aanwezig geweest zijn. Dus voor Liberia is dit niet vreemd.” Maar het gaat verder dan dat. “We versterken onze Association of Women Lawyers om thema’s zoals verkrachting en huiselijk geweld aan te pakken. Ook beschermen we onze marktvrouwen, onze analfabete marktvrouwen, om er zeker van te zijn dat ze in betere omstandigheden werken, en dat diegenen die misbruik van hen maken, gestraft kunnen worden. Daarnaast richten we ons op onderwijs voor meisjes. Omdat we geloven dat de gelijkheid van kansen in het onderwijs één van de beste manieren is om gelijkheid te promoten in de maatschappij. Dus hebben we een omvangrijk programma van beurzen voor meisjes, om zeker te zijn dat ze naar school gaan.” Waar sommige leiders de vinger op de wonde leggen, lijkt Johnson-Sirleaf er ook nog eens in te poken. Tijdens haar openingsspeech als president kaartte ze meteen het taboe over verkrachting aan. Maar creëerde dat ook een klimaat van verandering? “Ja, tot op zekere hoogte. We hebben nog altijd een verkrachtingsprobleem in mijn land, daar bestaat geen twijfel over. De rapporten over verkrachting blijven binnenstromen, maar we hebben een sterke Association of Women Lawyers. Zij zorgden voor een wetgeving die verkrachting niet enkel als misdaad, maar ook als misdaad tegen de menselijkheid bestempelt, zoals de internationale regels het voorschrijven.” Die Association of Women Lawyers zorgt ervoor dat verkrachters in Liberia levens-

met de slogan ‘Ellen, she’s our man!’. Toch voelt ze zich geen man in een wereld waar voornamelijk mannen het voor het zeggen hebben. “Zeker niet, maar ik voel dat ik mijn plaats verdiend heb in een mannenwereld. Ik handel als persoon. Als dat harde maatregelen vereist, en mensen dat beschouwen als teken van mannelijkheid, geen probleem. En als ik beslissingen moet nemen die de veiligheid en het welzijn van vrouwen en kinderen betreffen, en die gezien worden als vrouwelijk, dan is dat ook goed. Dan ben ik maar vrouwelijk. Máár, ik neem beslissingen op basis van mijn overtuiging, de dingen waar ik in geloof, waarvan ik denk dat ze juist zijn. In het belang van het land, met het recht om de levenskwaliteit van mensen te verbeteren.” En zo dwingt Johnson-Sirleaf respect af. Niet alleen bij de Liberiaanse bevolking, maar ook bij andere Afrikaanse leiders. “Het respect heeft mijn leven gemakkelijker gemaakt en de aanvaarding versneld. Vooral

omdat ik op het vlak van economie en financiën veel beslissingen heb genomen. Dus op professioneel vlak ben ik heel geloofwaardig. Ik heb ook internationaal gewerkt. Door die jobs, of het nu bij de Wereldbank of de Verenigde Naties was, heb ik de mogelijkheid gehad met andere Afrikaanse leiders te werken. Telkens functies verbonden aan ontwikkelingssamenwerking. Op die manier kennen ze (de andere Afrikaanse leiders, red.) het professionalisme, de verbondenheid en integriteit die ik meeneem naar mijn huidige functie.” Is het dan een voordeel om vrouwelijke leider te zijn? “Om een leider op het hoogste niveau te zijn, moet je professioneel zijn. Ik ben tevens technocraat. Maar ik ben ook een vrouw. En ik ben fier om vrouw te zijn, omdat ik een extra dimensie aan mijn functie geef, en ik denk dat iedere vrouwelijke leider die extra dimensie van gevoeligheid overbrengt. Dus maakt

posities die zij innemen, waar zij volledig achter staan. Vrouwen hebben de moed hebben om uit te komen voor hun toewijding.” De Iron Lady of Liberia, zoals ze door vriend en vijand bestempeld wordt, neemt geen blad voor de mond. Zeker niet wat vrouwenrechten betreft. (overtuigd) “We moeten er voor zorgen dat de deelname van vrouwen op alle niveaus in de maatschappij is gewaarborgd. De Verenigde Naties hadden een vrouwelijke deelname van 30% in de parlementen vooropgesteld. Wel, de meeste landen hebben dat niet gehaald. Bijvoorbeeld, in Afrika zijn er maar twee of drie landen die dat bereikt hebben: Rwanda, Mozambique en Zuid-Afrika. Dus één van de dingen die ik wil doen, is zien hoe we in �� alle landen voorwaarden �� kunnen creëren om meer vrouwen voor verkiesbare posities te laten meestrijden. Ook willen we meer vrouwen in internationale instellingen

“

Een extra dimensie van gevoeligheid. Maakt dat vrouwelijke leiders beter? Ik geloof van wel.”

dat vrouwelijke leiders beter? Ik geloof van wel.” Johnson-Sirleaf is heel gevoelig voor de fierheid van vrouwen, de noden van een vrouw en van kinderen. “En ik denk ook dat vrouwen veel meer toegewijd zijn in om het even welke taak zij aannemen. Vrouwen zijn ook eerlijker. Eerlijk wat betreft de geloofwaardigheid en integriteit, en in de dingen die zij doen. Minder diplomatisch, weet je. Geloofwaardiger in de

zien. Voorname internationale instellingen, zoals die van de Verenigde Naties. Daar vind je weinig vrouwen op dit moment. We hebben dus meer vertegenwoordiging van vrouwen nodig, op álle domeinen van de maatschappij, lokaal en internationaal.” En dan weer die inpalmende glimlach. Alsof ze wil zeggen: het komt allemaal van diep binnenin. Een vrouw met een boodschap in de suite van het Brusselse Conrad Hotel.