Issuu

Magazine 2018

Wat brengt de toekomst?

De nieuwe privacywetgeving Big data in de advocatuur La-On in BraziliĂŤ

"Nergens bestaat het recht op exclusiviteit" Ondernemen vraagt om flexibiliteit van geest, organisatie en cultuur

gaan zoals oorlog. Het start bij ons allemaal in het dagelijks leven. Het is de wil om tot een overeenkomst te komen waarbij alle partijen tevreden zijn met de uitkomst. Het gaat niet om winnaars of verliezers. Het gaat om het algemeen belang. Niet alleen in de wetenschappelijke literatuur maar ook in de praktijk zien we de positieve gevolgen van een bemiddelde oplossing. La-On zal zich de komende jaren dan ook blijven inzetten op bemiddeling. Het is een volwaardig alternatief voor de rechtbank. Om die reden verbouwden we een heel deel van ons kantoor om tot een bemiddelingsruimte. Het ontwerp is van de hand van Bob Verhelst, een bekend scenograaf.

te stellen. Zo zijn we erg trots dat we medewerkers hebben van verschillende leeftijden, achtergronden en religie. Een bijzonder mooi interview is dat tussen Ibrahim en Toby door Karin Heremans. Heremans is directrice van het Antwerpse Atheneum en maakt deel uit van een Europese stuurgroep tegen radicalisering. Het toont hoe twee religies die elders in de wereld tegenover elkaar staan, in andere omstandigheden perfect met elkaar samenleven. Mahatma Gandhi zei ooit: “No culture can live if it attempts to be exclusive.” Paul Cools

Gandhi 2018 is het Europees jaar van cultureel erfgoed. Volgens de Eurocommissaris voor cultuur is erfgoed een “cruciaal onderdeel van de Europese identiteit. Het is niet alleen een middel waarmee wij onze geschiedenis duiden, het is instrumenteel bij het bouwen van het Europa van de toekomst.” Toevallig is Valletta in 2018 een van de twee culturele hoofdsteden van Europa. Als ereconsul-generaal van Malta bouw ik al jarenlang aan de relaties tussen onze beide landen. Maar nu biedt het mij de kans om ook meer aandacht te geven aan de cultuur ervan. Want op Malta heeft elke grote beschaving zijn sporen nagelaten zoals de Grieken, Feniciërs, Romeinen en Arabieren. Als zelfs een eiland middenin de Middellandse Zee zo’n culturele rijkdom heeft en onderhevig is aan diverse invloeden, waarom proberen we op het vasteland dan vaak het tegenovergestelde te doen? Een sterk Europa Daarom geloof ik dat het Europa van de toekomst vooral een sterker Europa moet zijn. Een Europa dat klaar is voor uitdagingen die geen landsgrenzen kennen zoals het klimaat, immigratie en duurzame 2

Wybo vergrootte bovendien zijn participatie waardoor we met zijn tweeën aan het roer staan. Het schip willen we dezelfde innovatieve koers laten varen maar tegelijk ook meer wind in de zeilen zetten. Onze wetenschapper Frank Van Gaal heeft ontzettend interessante onderzoeksresultaten gevonden waarmee we het beroep van advocaat overstag willen laten gaan tot dat van de eenentwintigste eeuw. Voortaan zal La-On bij invorderingszaken enkel gericht dagvaarden: de kans op succes zullen we statistisch bepalen. Op die manier wordt justitie efficiënt gebruikt en is de werking voor onze cliënten transparanter. © Herman Selleslags

economie. Als ondernemer merk ik dat de wereld elk jaar kleiner en kleiner wordt. Het is de realiteit dat we daar als bedrijven moeten op inspelen. Dit vraagt om flexibiliteit en niet enkel van geest, maar ook van organisatie en cultuur. Afgelopen jaar splitste La-On zijn B2C- en B2B-activiteiten. Dat maakt La-On klaar voor de nieuwe justitionele hervormingen waardoor het verschil tussen deze twee om een andere aanpak vraagt. Advocaat Kim

Bemiddelen is beter dan genezen Een sterker Europa zal alleen maar kunnen bestaan dankzij onderling overleg tussen de lidstaten. Bijna een eeuw geleden eindigde een van de bloedigste conflicten op dit continent. 1918 bracht vrede nadat landen er niet eerder in geslaagd waren om in samenspraak deze waanzin te stoppen. Pas na een uitputtende strijd van vier jaar kwam er een einde aan de Eerste Wereldoorlog. Hadden snellere onderhandelingen geen levens kunnen redden? Bemiddeling hoeft niet altijd om een groot conflict te

Europa heeft een gedeeld verleden en het is cultuur dat ons daarop wijst. Van literatuur tot muziek en zelfs oorlogsmonumenten die het gruwelijke herinneren, tonen de mooie en minder fraaie kanten van dat verleden. Dat erfgoed moeten we koesteren, maar we mogen er ook niet te krampachtig aan vasthouden. Het is belangrijk om de relevantie met het heden te tonen. Elk seizoen proberen artistiek directeurs, dramaturgen en regisseurs om oude opera’s, verhalen en muziekstukken weer tot leven te brengen. Zij willen hun relevantie bewijzen en het publiek tonen dat vele thema’s ook vandaag nog actueel zijn. In deze nieuwsbrief laten we de (toekomstige) leiders van Opera Vlaanderen, Antwerp Symphony Orchestra en ook het KMSKA en Modemuseum aan het woord. Hoe zien zij hun missie om het cultureel erfgoed uit te dragen en te delen met hun publiek?

Mahatma Gandhi in een treinwagon, Italië, jaren '40. © Henri Cartier Bresson

Een gedeeld verleden, een gedeelde cultuur: nergens bestaat het recht op exclusiviteit. Vandaag kennen we een diverse samenleving dat een antwoord moet bieden op die geglobaliseerde uitdagingen. Als bedrijf vinden we het belangrijk om ons daarvoor open 3

"Een juist advies maakt het verschil" Hof van Cassatie bevestigt keuzevrijheid advocaat tussen oude en nieuwe procedure bij invorderingen De nieuwe procedure 'Invordering Onbetwiste Schuld' (IOS) laat bedrijven toe om onbetwiste, onbetaalde facturen te innen zonder tussenkomst van de rechtbank. Een belangrijke stap, maar er was wat verwarring over. Cassatie zegt nu: luister goed naar uw advocaat.

nooit door de wetgever voorzien. Die waakt steeds over het principe dat iedereen het recht moet hebben om een geschil voor te leggen aan de natuurlijke rechter. Bovendien lopen er nog procedures bij het Grondwettelijk Hof waardoor het niet uitgesloten is dat het hele systeem alsnog ongrondwettelijk wordt verklaard.

In het arrest van 12 oktober heeft het Hof van Cassatie zich uitgesproken over het facultatieve karakter van de nieuwe IOS-procedure.

Advies advocaat

Verschillende rechtbanken in het land waren nochtans van oordeel dat de IOS een verplichtend karakter vertoonde. In een aantal gevallen werd de in het gelijk gestelde

Het Hof van Cassatie geeft hiermee impliciet het mandaat aan de advocaat om zijn cliënt goed te adviseren in de procedurekeuze. Afhankelijk van het dossier zal La-On een klassieke © Herman Selleslags

partij zelfs veroordeeld tot de gerechtskosten. Zo was er volgens de Kortrijkse rechtbank sprake van procesmisbruik en onnodige kosten bij niet-gebruik van de IOS. Het Hof van Cassatie heeft in zijn recent arrest hieraan paal en perk gesteld. Klassieke procedure Cassatie bevestigt dat “de keuze van een gewone gerechtelijke procedure in plaats van voor de procedure van invordering van onbetwiste geldschulden (IOS) op 4

zich geen fout uitmaakt, noch blijk geeft van procesmisbruik”. De advocaat die optreedt voor een schuldeiser behoudt dus de mogelijkheid om in te vorderen via een klassieke dagvaarding. Op die manier kan hij bijvoorbeeld een grotere vergoeding (hogere intresten en schadebeding) voor zijn cliënt bekomen. Natuurlijke rechter Het verplichtend karakter van de IOS-procedure werd trouwens

procedure, bemiddeling of een IOS aanraden. Steeds in het economisch belang van onze cliënten. Laat u dus goed informeren. Kim Wybo

Niet de procedure, maar de uitvoering ervan bepalen de kosten. Lees daarom meer over het onderzoek van Frank Van Gaal op pagina 9.

Alleen in Cambodja Een Vlaams weeshuis geeft kinderen er een thuis

Little Hearts, groot hart

worden. Onze werknemers, acht ondertussen, worden naar Cambodjaanse normen goed betaald. Onze boekhouding is zo transparant als het maar zijn kan. Door andere organisaties worden we om advies gevraagd. Het doet deugd dat we erkenning krijgen voor al het werk de voorbije jaren. Maar uiteraard doen we het allemaal voor de kinderen.”

Project van Tony Geeraerts helpt tientallen weeskinderen

Leven na het weeshuis

Vlijtige kinderen in het leslokaal.

foto's: Little Hearts

“Elk jaar tussen kerst en nieuw zocht ik hem op,” zegt Tony Geeraerts vanuit Cambodja. “Mijn broer heeft 20 jaar in Zuidoost-Azië gewoond. Overal ben ik hem gaan bezoeken, telkens een ander land. En elk jaar opnieuw die confrontatie met armoede.” Dan stopt hij even met spreken en ontvlammen zijn ogen in idealisme. “Ik vind dat als ik het goed heb, een ander het ook goed mag hebben. Als kind kon ik niet tegen onrechtvaardigheid en dat gevoel werd alleen maar versterkt door al die reizen.” In een Italiaans restaurant in Maleisië zitten Tony en zijn broer Jimmy aan tafel. Al die jaren spraken ze om iets te doen voor de mensen in Azië. Ze besluiten om hun woorden in daden om te zetten. Het zou een weeshuis worden. Op 6

de achterkant van een menukaart schrijven de twee broers enkele voorwaarden neer. Een voorwaarde was: ‘als we dit doen, dan is het voor de rest van ons leven’. In mei 2009 opende Little Hearts een thuis voor zo’n 36 weeskinderen in Phnom Penh, de hoofdstad van Cambodja. Wat eerst begon als een project om enkele tientallen kinderen te redden is nu uitgegroeid tot schoollessen voor de lokale bevolking, gemeenschapshulp en een afvalproject. De vier pijlers “Little Hearts heeft vier pijlers. Prioritair is het weeshuis. Deze kinderen krijgen onderdak,

warme maaltijden, onderwijs en gezondheidszorg. Tijdens het weekend hebben ze elk hun hobby’s. Ze mogen kiezen wat ze willen: sport, muziek, … We geven ze een volwaardige opvoeding en opleiding alsof het onze eigen kinderen zijn. Daarnaast helpen we ook kinderen uit de omgeving. Het Cambodjaanse schoolsysteem kent halve dagen. De ene maand hebben kinderen in de voormiddag les, de andere maand in de namiddag. Op de vrije momenten organiseren wij gratis computerlessen en lessen Engels. Zo’n 80 kinderen uit de buurt sluiten daarbij aan. Daardoor zijn ze allemaal tweetalig: ze spreken Khmer en Engels, wat hun toekomst mee veilig stelt. Maar ook enkele arme families op het platteland

proberen we te ondersteunen. Elke acht weken bezoeken we hen met rijst, noedels, schoolgerief en kledij. De school voor hun kinderen en de fietsen waarmee ze naar school rijden, nemen we ook voor onze rekening. Sommige van die kinderen zaten eerst in het weeshuis. Toen bleek dat ze nog wel ouders hadden. De armoede was zo groot, dat ze beter in een weeshuis zaten. We hebben besloten dat die kinderen toch terug naar hun ouders moesten. Maar we konden hen niet aan hun lot overlaten en daarom dat we deze steun op poten hebben gezet. Vorig jaar zijn we begonnen met CAKE, Clean-up Archetype for Kids & Environment, onze vierde pijler.”

de overheid neemt ons hierin niet serieus. We zijn Belgen en een NGO. Geen bedrijf dat business oplevert, dus ook niet interessant.” Toch zet Tony het project koppig voort. “Want we halen er enorme resultaten mee. In vier dorpen halen we afval op dat we daarna verwerken. Alle inwoners zien nu welke vruchten het afwerpt. De wegen en de natuur zijn terug schoon. We hebben er mensen voor aangenomen die hun job uitstekend doen en die wil ik niet ontslaan. Daarom blijven we proberen om de overheid te overtuigen van de zin van het project. Je moet hier alles als een avontuur te zien, een challenge. Anders hou je dit allemaal niet vol.”

Dat laatste project zet in op de milieuverontreiniging in de omgeving van Little Hearts. Door het gebrek aan afvalsortering en afvalophaling zijn rivieren vervuild, ligt er toxisch afval en brengt het de veiligheid en gezondheid van de kinderen in gevaar. Dit is een probleem in heel Cambodja. Omdat de weg tussen het weeshuis en de school er vaak bijlag als een stort, besloot Tony om CAKE op te starten.

Nationale erkenning

“Misschien is dit wel het moeilijkste project. In Cambodja is er geen enkele aandacht voor vervuiling, natuurbehoud of ecologie. Ook

De overheid in Cambodja kampt met een enorme corruptie. Terwijl het een van de armste Aziatische landen is, rijden hoge ambtenaren en officieren rond met grote auto’s. Het gevoel leeft dat de corruptie alsmaar erger wordt. Toch blijft de liefde voor Cambodja bij Tony groot. Want hoewel de kloof tussen arm en rijk diep is, is er respect voor elkaar. Er zijn ook veel corrupte weeshuizen. Maar die werken niet zoals Little Hearts: “Onlangs zijn we door het Ministerie van Welzijn erkend als voorbeeld van hoe een weeshuis moet gerund

Die kinderen worden stilaan groot. Drie zijn er dit jaar gestart met hun universitaire studies. De kroon op het werk van Little Hearts. Maar dat roept een andere uitdaging op: meer middelen voorzien. “Het studiegeld voor de universiteit hier ligt tussen de $450 en $1200 per jaar, afhankelijk van de richting. Volgend jaar starten er nog andere weeskinderen. Dat moeten we zien te redden.” De weeskinderen op hun 18 jaar loslaten is wettelijk mogelijk, maar Tony kan het niet. “Mochten mijn ouders mij als 18-jarige met een rugzak hebben buiten gezet en gezegd “ga je gang”, dan had ik het nooit gered. We willen ze nog even onder onze vleugels houden. Vaak hebben ze niemand meer, zelfs geen verre familie. Mijn plan is dan ook om een gebouw in de buurt van de universiteit om te vormen tot een soort studentenkoten. Met elk een eigen kamer, gemeenschappelijke badkamer en keuken. Zodat ze samen de eerste stappen naar onafhankelijkheid kunnen zetten.” Little Hearts, groot hart. “Ook hiervoor zoeken we nog financiering. We hebben trouwe donateurs die ik oprecht wil bedanken. Hun steun maakt veel mogelijk.” Geld is voor Tony altijd een middel geweest, nooit een doel. “Ik had een immobiliënkantoor in Antwerpen. In het begin van Little Hearts reisde ik regelmatig op en af. Eens thuis viel ik snel terug in de mallemolen van het dagelijks leven. In België leeft iedereen zo 7

gejaagd.” Vijf jaar geleden besloot hij om definitief naar Cambodja te verhuizen. Hij verkocht alles en bouwde het project verder uit. “Daar heb ik nog geen seconde spijt van gehad.”

Ondertussen is Little Hearts voor Tony een project geworden waarmee hij elke dag bezig is. De ambities zijn groot, net als de uitdagingen.

Dagvaarden of niet? Wetenschapplijk onderzoek door La-On kijkt naar kosten van procedure en zal kunnen voorspellen of dagvaarden zinvol is

Sinds januari werkt wetenschapper Frank Van Gaal als data- en financieel analist bij La-On. Zijn onderzoek zal de toekomst van het debiteurenbeheer niet alleen voor ons, maar ook voor onze cliënten helemaal veranderen. Aan de hand van een wiskundig model zal La-On statistisch advies kunnen verlenen om in dossiers al dan niet te dagvaarden. Uitvoeringskosten en opbrengsten zijn onzeker

La-On neemt ook dit jaar zijn corporate social responsibility. Dit jaar steunen we Little Hearts en financieren we onder meer de studiekosten van Ilang, Kimheng en Sothon. Zij zijn de eerste weeskinderen van Little Hearts die starten met een universitaire opleiding. Daarnaast voorzien we budget voor de maaltijden van alle kinderen. Maar ook u kan helpen. Vanaf €40 per maand geeft u een kind een maaltijd, onderwijs en vooral: een warme thuis. Little Hearts VZW IBAN BE39 1030 3948 3819 Kijk op: www.littlehearts.be Geïnteresseerd om Little Hearts te ondersteunen? Op 1 februari organiseert La-On een sponsoravond. Inschrijven en info op pr@la-on.eu.

Het probleem is dat de hoogte van de kosten in een gerechtelijk traject grotendeels onzeker zijn. Ook de opbrengsten van een gerechtelijk traject zijn op voorhand niet gekend. Met elk dossier waarmee u naar de rechtbank stapt, van een onbetaalde factuur tot een handelsdispuut, creëert u een zekere financiële onzekerheid. Bovendien prefinanciert een partij, meestal de schuldeiser, alle kosten. Zelfs bij een positief vonnis waarbij de rechter u in het gelijk stelt, weet u vaak niet of de tegenpartij wel solvabel is. U doet met andere woorden een uitgave waarvan u niet weet wat het opbrengt. Dat wil La-On veranderen. Eerste aanzet “De afgelopen maanden heb ik een analyse gemaakt van het debiteurenbeheer bij La-On voor verschillende klanten,” aldus Frank

Van Gaal. “Doel is om voor elke klant een algoritme te maken dat het succes van een gerechtelijke invordering helpt te objectiveren en in te schatten. Dit inzicht moet leiden tot een betere segmentatie van de dossiers waarbij een hoger rendement voor de klant en een ethischere benadering van de debiteur wordt bevorderd. We zien bijvoorbeeld een relatie tussen de hoogte van de kosten en de kans op inning. Hoe meer gerechtelijke kosten er gemaakt worden, hoe minder de kans op een uiteindelijke invordering. We moeten ons dus afvragen of een gerechtelijk traject in sommige gevallen juist niet zorgt dat we een onbetaalde factuur niet meer kunnen innen bij de wanbetaler." De huidige analyses zijn slechts het beginpunt. In de toekomst zal La-On verder blijven werken aan het optimaliseren van de incassoprocessen. Ook big data zal zijn intrede doen in de advocatuur waardoor onze modellen en processen krachtiger worden. Kerntaak advocaat is adviseren Voor Paul Cools zijn de tijden voorbij dat het doel van de advocatuur de rechtbank is. “Daarom is een eerlijk advies belangrijk: met welke invorderingsdossiers gaan we naar de rechtbank waarvan wij weten dat ze een hoge kans op slagen hebben?” Bovendien

is er nog een belangrijke sociaalmaatschappelijke motivatie voor dit onderzoek. “Gerechtskosten verhogen de financiële druk op wanbetalers. Duwen we hen niet dieper in de put in plaats van ze een helpende hand te bieden? Dit onderzoek zal hierop een antwoord bieden. Ik denk dat we nog meer de nadruk moeten leggen op de minnelijke fase om tot een akkoord te komen. Daarnaast gebruiken we justitie efficiënter door gerichter te gaan dagvaarden. Dit ontneemt de druk op een justitieapparaat dat vandaag enorm belast wordt.” Een andere samenwerking Toch is het niet de bedoeling om de gerechtsdeurwaarder uit te sluiten. “In bepaalde gevallen is de rechtbank een nuttige en logische stap. Maar we moeten die dossiers streng gaan selecteren. Zo besparen we heel wat kosten voor onze cliënt,” besluit Paul Cools. “Het is de overtuiging van La-On dat advocaten, deurwaarders en justitie niet alleen op een andere manier moeten samenwerken, maar ook meer dezelfde maatschappijvisie horen te delen. Als advocatuur moeten we alvast investeren en innoveren om te evolueren naar een beroep van de eenentwintigste eeuw.”

La-On in de Olà, Brazilië wereld

La-On trekt in 2018 naar Brazilië dankzij een partnership met het advocatenkantoor Rabelo Alvim Brazilië is het vijfde grootste land ter wereld en behoort tot de opkomende BRIC economieën. Hoewel het land de laatste jaren te maken had met een tragere groei, heeft het zich in 2017 herpakt dankzij een lagere inflatie. Twee belangrijke commerciële centra zijn Belo Horizonte en São Paulo. Google heeft daar twee van zijn vijf kantoren in ZuidAmerika. Net in diezelfde steden vinden we Rabelo Alvim: juristen vlakbij het kloppend hart van de Braziliaanse economie. Zoals LaOn en Antwerpen. Handel tussen twee continenten

Brazilië Italië Frankrijk

Dankzij de samenwerking tussen La-On en Rabelo Alvim zullen Belgische bedrijven in Brazilië en Braziliaanse bedrijven die in België actief zijn, kunnen steunen op de juridische expertise van beide kantoren. Een belangrijke stap in een geglobaliseerde wereld die alsmaar kleiner wordt. “Wij geloven dat dit een noodzakelijke stap is om tegemoet te komen aan de noden van Belgische en Braziliaanse bedrijven,” vertelt Paul Cools. “Het Belgisch recht en het Braziliaans recht zijn twee verschillende systemen. Bovendien is er ook nog het Europese recht. Handel drijven met andere continenten brengt dus complexe juridische uitdagingen met zich mee. Betrouwbaar juridisch advies is dan ook onmisbaar. Deze samenwerking geldt als een kwaliteitslabel. Zo vermijden we rechtsonzekerheid voor Braziliaanse en Belgische bedrijven en stimuleren we de economie tussen beide landen.”

Rio de Janeiro

Antwerpse haven De haven van Antwerpen en de commerciële centra van Belo Horizonte en São Paulo worden dankzij de samenwerking tussen La-On en Rabelo Alvim nauw met elkaar verbonden. Want een van de oprichters van het advocatenkantoor is Henrique Machado Rabelo. Hij heeft sterke banden met België als ereconsul voor ons land en als commerciële vertegenwoordiger voor de Antwerpse haven in Zuid-Amerika. “Belgische bedrijven hebben een lange traditie in Brazilië. Het was Koning Albert I die hier ooit tijdens een bezoek de eerste investeringen in de staalsector aankondigde,” zegt Henrique Machado trots. “Onlangs begeleidden we de participatie van de Antwerpse haven in die

van Porto do Açu, Rio de Janeiro, met een waarde van 10 miljoen dollar. Meer dan 6,4 miljoen ton vracht wordt er jaarlijks vervoerd tussen beide havens. We kunnen dus zeggen dat België en Brazilië belangrijke handelspartners zijn.” De aanwezigheid van onder meer Katoen Natie, Tractebel, Bekaert en Solvay in het land bewijzen dit. Henrique wil met de samenwerking de ideale zakelijke omgeving creëren “en onze cliënten ondersteuning bieden voor alle diverse juridische materies. We willen een referentie zijn in onze markt. De ervaring, het talent en enthousiasme van beide teams maken dit uniek.”

Più forti: La-On Italia groeit Op dit moment heeft La-On twee kantoren in Italië: in Bologna en Firenze. Maar de zaken in Italië groeien en vragen om nieuwe uitdagingen. Het is amper een jaar geleden dat La-On besloot om ook in Firenze een kantoor te openen. Sinds 2009 is La-On actief in het Italiaanse ondernemingsleven en ondersteunen we bedrijven als American Express in hun debiteurenbeheer. Eerst vanuit de middeleeuwse universiteitsstad Bologna, daarna vanuit het nieuwe Florentia, de oorspronkelijke naam van de regio. De uitbouw van ons netwerk kwam door het groeiend aantal klanten en dossiers. Italiaans probleem De economische situatie in Italië is niet makkelijk. De werkloosheid blijft er ver boven het Europese gemiddelde. Bovendien heeft het land grote problemen met achterstallige betalingen. De helft

La-On eet bij:

van de facturen wordt niet of te laat betaald. Herlokalisatie en centralisering Vanaf 2018 zullen alle diensten van La-On vanuit Firenze opereren. De nieuwe werkplek ligt vlakbij het station Santa Maria Novella en maakt deel uit van een hedendaags concept: coworking. Alle gemeenschappelijke ruimten zoals vergaderzalen worden gedeeld met andere bedrijven. De deeleconomie is al een tijd een trend, maar ook La-On gelooft dat we slimmer en spaarzamer moeten omspringen met zowel werk- als woonruimte. En natuurlijk is het ook Italië: Lavazza heeft zijn eigen koffiebar in het gebouw. Silvia Di Gangi, business development manager: "De mogelijkheid om alles op één locatie te hebben in Firenze laat La-On toe om te groeien en haar internationale imago verder uit te bouwen. Onze werknemers zullen hun expertise met elkaar kunnen delen in een

Goed eten is een van de belangrijke geneugtes in het leven. La-On stelt daarom twee restaurants voor waar onze medewerkers graag aan tafel schuiven. De ene is een gevestigde waarde in Antwerpen, de andere is het begin van een mooi verhaal.

SOMA

inspirerende omgeving." Het kantoor in Bologna wordt na bijna 10 jaar gesloten, maar Firenze ligt op een half uurtje sporen. De nabijheid van het station zorgt ervoor dat we alle werknemers kunnen blijven behouden. Want La-On Italia is een klein, maar hecht team. Het enige dat we misschien niet willen delen met de anderen.

Frederic Chastro en Adriana Zafiris

Tour de France? Een taalgrens oversteken is voor bedrijven vaak moeilijker dan een landsgrens, maar al onze werknemers zijn tweetalig. Op dit moment werken we al voor klanten in zowel Brussel, Wallonië en Frankrijk. Omdat we door deze Franse bedrijven benaderd worden en de huidige cliënten tevreden zijn van onze dienstverlening, bekijken we de mogelijkheden om onze positie bij de Zuiderburen te verstevigen. Een mooi kantoor in een van de Parijse arrondissementen en ontbijt met een authentieke botercroissant; het spreekt ons ook aan! 12

Meer nieuws volgt in 2018.

Middenin de oude stad in een straat vol galeries en boekenwinkels ligt het nieuwe restaurant SOMA. In het salon van een herenhuis staan een beperkt aantal tafels met zicht op de open keuken. Het getal 4 Soma is Grieks voor lichaam en is het project van de BelgischeGriekse Adriana en de FransColombiaanse Frederic. Cuisine à quatre mains en het getal vier neemt inderdaad een bijzondere plaats in. Niet alleen hun vier nationaliteiten, maar ook de vier voor-, hoofd- en nagerechten die vier keer per jaar veranderen. Het restaurant is vier dagen per week open, telt vier tafels voor vier en de wijnkaart heeft vier rode en vier witte wijnen. Alle gerechten hebben per gang dezelfde prijs, zodat

mensen psychologisch dezelfde keuze kunnen maken. Adriana: “Alles start bij het logo: een cirkel die wordt onderbroken door een vierkant. De cirkel staat voor de evolutie die nooit volmaakt is en altijd maar doorgaat. Het vierkant geeft de materie weer. Met onze keuken willen we steeds evolueren en de tafels, bestek en servies in het restaurant zijn gemaakt door plaatselijke kunstenaars.” Eerlijke keuken SOMA lijkt een oase van rust in de stad. Dat Adriana en Frederic niet alleen zelf achter het fornuis staan, maar ook de zaal doen, draagt er waarschijnlijk ook toe bij. Wat je krijgt is een eerlijke, persoonlijke keuken. “We gaan heel zorgvuldig te werk en willen niet overhaast handelen. We zijn achttien uur

per dag met SOMA bezig, leven gezond en nemen op tijd rust. We hebben een tijdlang een bistro geleid van een sterrenchef in Lyon. Hij geeft hiermee jonge chefs de kans om een onderneming te leiden zonder financieel verlies. Daar hebben we fouten mogen maken.” De vastberadenheid van de jonge chefs is mooi en slaat aan in Antwerpen. “We gaan door tot onze cirkel rond is,” zegt ze. En ondertussen verschijnen Franse gerechten op tafel die elke keer een subtiele toets krijgen van hun Belgische, Colombiaanse en Griekse roots. SOMA, Wolstraat 33, 2000 Antwerpen, +32 (0) 3 290 04 03 www.soma.restaurant 13

Restaurant Brasseurs Restaurant Brasseurs was eigenlijk een brasserie. Toen het justitiepaleis zich nog in het oude gebouw aan de Britselei bevond was het een tweede thuis voor advocaten en rechters. ’s Morgens begon het met een ontbijt en broodjes tot ’s middags. Tussen het pleiten door werden koffie’s gedronken en conclusies geschreven. Ook de advocaten van La-On liepen er binnen en buiten. Tot het Vlinderpaleis de deuren opende en Brasseurs meer een restaurant werd met striktere openingsuren en minder toga’s. Maar voor de keuken keert nog iedereen terug. Wim Van Mossevelde is al tweeëntwintig jaar bij de zaak waar hij zes dagen per week zijn tijd doorbrengt. “Ik omschrijf de keuken van Brasseurs graag

als creatief modern. We hebben de klassiekers op de kaart zoals tournedos en garnaalkroketten, maar we hebben ook suggesties die inspelen op het seizoen en de internationale keuken,” vertelt Van Mossevelde. “Ik heb de kaart enorm zien veranderen in die tijd. Toch heb ik in al die jaren maar twee chefs gehad. Die continuïteit van personeel maakt deel uit onze identiteit. Dat maakt de band met onze klanten erg sterk.” In 2020 verhuist het Hof van Beroep naar het oude justitiepaleis dat helemaal gerenoveerd zal worden. “Ik hoop dat we de sfeer van weleer terug kunnen brengen. We zullen terug ’s morgens vroeg de deuren openen en willen dat een nieuwe generatie advocaten en rechters het restaurant ontdekken. Want het was een mooie tijd. Een van ’s lands bekendste strafpleiters

De nieuwe privacywetgeving La-On heeft voor u zijn eigen DPO heeft nadat hij een zaak gewonnen had hier eens Afrikaanse dansen uitgebeeld. Onvergetelijk. Ik kijk er al naar uit dat er terug vele toga’s aan de kapstok zullen hangen.” En ondertussen vertellen ervaren advocaten verder dat Brasseurs nog steeds een uitstekende plek is om te lunchen of te dineren. Brasseurs, Britselei 53, 2000 Antwerpen, +32 (0) 3 237 69 01, www.restaurantbrasseurs.be

Ze legt ook duidelijke spelregels op aan bedrijven wat ze met die gegevens kunnen doen en hoe ze deze moeten bewaren. Burgers krijgen toegang tot deze gegevens en mogen ze opvragen, corrigeren of laten verwijderen. Dat ‘right to be forgotten’ wordt een essentieel onderdeel van de wet. In een tijd waar we bijna overal onze naam en e-mailadres moeten achterlaten, is de GDPR geen overbodige luxe.

data precies wordt opgeslagen.” Toch is het belangrijk om de nieuwe wet correct na te leven. Europa voorziet monsterboetes voor ondernemingen die niet in regel zijn met de GDPR. Hen hangt een geldstraf tot 4% van de omzet boven het hoofd. “We krijgen elke week vragen over de GDPR. We hebben de indruk dat bedrijven pas laat in actie schieten. Uitstel is nochtans een slecht idee. De maanden voor de officiële invoering gaan ontzettend druk zijn omdat heel wat firma’s pas op het laatste moment wettelijk in

orde willen geraken.” Vraag hulp aan een DPO Bedrijven staan er gelukkig niet alleen voor. De Data Protection Officer (DPO) is er om bedrijven bij te staan in dit hele proces. La-On heeft vanaf 2018 een eigen DPO die u kan helpen. Rudi Vandevyvere: “Een DPO geeft informatie en advies omtrent de verplichtingen bij de GDPR. Hij is een aanspreekpunt voor alle vragen zodat ondernemingen de

Versnippering

Braziliaans recept Pão de queijo (pow-ge-kay-ju) is een typisch Braziliaans gerecht uit de oostelijke deelstaat Minas Gerais, naast São Paulo en Rio de Janeiro. Het zijn heerlijke kaasbroodjes die men vaak eet bij het ontbijt. Ze zijn bovendien glutenvrij doordat ze gemaakt worden met tapioca. Voor de Europese veroveringen in Latijns-Amerika aten de bewoners al cassave of maniok. Tapioca is een residu van bewerkte maniok en daardoor goedkoper waardoor het tijdens de kolonisatie vaak gegeten werd door de armen en slaven. Ingrediënten

Bereidingswijze

125 ml olijfolie of 125g boter 80 ml water 80 ml melk of sojamelk 1 theelepel zout 500g tapiocabloem 2 theelepels geplette knoflook 150g parmezaanse kaas 2 geklopte eieren

Verwarm de oven voor op 190°C. Doe de olijfolie, water, melk en het zout in een grote pan en zet die op een hoog vuur. Neem dit mengsel onmiddellijk van het vuur wanneer het begint te koken. Voeg de topiacabloem en look toe tot het een smeuïg geheel wordt. Voeg daarna de kaas en de eieren toe. Van deze deeg kan je kleine balletjes rollen met de hand. Leg deze op een schaal met bakpapier en laat ze een kwartier tot twintig minuten in de oven tot de bovenkant lichtbruin kleurt.

In mei 2018 gaat een nieuwe privacywetgeving van kracht. De General Data Protection Regulation (GDPR) is een Europese wet die de bedoeling heeft om de privacy van Europese burgers veel beter te beschermen.

Voor veel bedrijven wordt het een grote aanpassing. Allereerst moeten zij alle in het verleden verzamelde persoonsgegevens in kaart brengen. Koen Slootmaeckers van IT-bedrijf Aurelium: “Deze eerste stap blijkt in de praktijk al de moeilijkste te zijn. Vaak zijn bedrijven overgeschakeld op nieuwe systemen, maar worden er bijvoorbeeld toch nog persoonsgegevens bijgehouden op een oude server. Bovendien is het overzicht van alle persoonsgegevens veelal zoek door een erg versnipperde opslag. De Sales-afdeling heeft data, maar ook de Marketingen HR-afdelingen. In de meeste gevallen is er geen beeld op welke dragers en toestellen al deze

Foto: Arvin Febry 15

GDPR volledig nakomen en in regel zijn met de nieuwe wetgeving.” La-On zal u voortaan kunnen bijstaan voor al uw vragen en uw beleid rond de GDPR. We combineren onze juridische expertise met uw IT-partner. Op die manier is uw bedrijf klaar voor de nieuwe technologische uitdagingen en ondernemen in het digitale tijdperk. Wacht niet langer en contacteer een DPO.

Het aanstellen van een DPO is in deze gevallen verplicht: • als uw organisatie een overheidsinstantie is • bij verwerking van bijzondere categorieën zoals religie, ras, of politieke voorkeur • gegevensverwerkingen die regelmatige en stelselmatige observatie op grote schaal eisen Maar zelfs wanneer u niet tot deze categorieën behoort, is het gebruik van een DPO aangeraden. Ieder bedrijf moet immers GDPR compliant zijn.

Religie op de werkvloer Bij La-On werken een jood en een moslim niet naast elkaar, maar met elkaar. Een interview met Toby en Ibrahim door Karin Heremans

Bent u al regel met de nieuwe GDPR? Heeft u een vraag hierover? Heeft u nood aan begeleiding? Maak een afspraak met Rudi Vandevyvere en wij komen tot bij u. Mail naar dpo@la-on.eu.

Hoe je het draait of keert, of je ervan houdt of niet: we leven in een ongelofelijk diverse samenleving. In een wereld waar de spanning tussen religies lijkt toe te nemen, valt het in de praktijk nog wel mee. Zo heeft LaOn werknemers met verschillende culturele achtergronden en religies en die gaan verdraagzaam met elkaar om. Ibrahim El Mokhtari werkt al vele jaren bij La-On en is verantwoordelijk voor de personeelswerving. Hij is een praktiserende moslim. Een half jaar geleden nam hij Toby Fischler aan. Een jonge twintiger met joodse roots. Karin Heremans brengt hen samen aan tafel en peilt naar hun ervaringen bij religie op de werkvloer en in de wereld. Zij is directrice van het Antwerpse Koninklijk Atheneum en schreef onlangs het boek Mijn kleine jihad. Kan verdraagzaamheid zo moeilijk zijn?

KH: Ibrahim, jij hebt Toby aangenomen. Waarom? IE: Als je mensen selecteert is één ding heel gevaarlijk: dat je mensen snel in een hokje plaatst, er een etiket op kleeft. Maar op een gegeven moment wanneer je met een sollicitant aan tafel zit, zie je ineens door de mens heen en zie je hoe iemand echt is. Toby kwam heel oprecht over. KH: Informeer je dan naar iemands geloofsovertuiging? IE: Nooit. Ik wist dat Toby joods was, maar had geen idee in welke mate hij praktiserend was en of hij bijvoorbeeld naar de synagoge gaat. Dat interesseert me eerlijk gezegd bij geen enkele kandidaat. Het enige wat ik tracht te achterhalen tijdens het sollicitatiegesprek is of de kandidaat beschikt over de competenties en of hij past in onze bedrijfscultuur. We zoeken de juiste persoon voor de juiste plek. We zien onze collega’s bijna meer dan onze partners. Voor ons is het

daarom belangrijk dat het werk, een tweede thuis is. En iemand die bij La-On past, daar is altijd een hoek af. TF Bedankt, fijn om weten! (lacht) Kosher slachthuis KH Hoe was het samenwerken het afgelopen half jaar? TF: Het is een heel aangename job en door met mensen in contact te komen, heb ik een heel andere kijk gekregen op het concept ‘schuld’. Ik zie dat ons onderwijs soms tekortschiet door mensen de wereld in te sturen, zonder dat zij weten dat een handtekening op een contract een rechtsgeldig document is. KH Een basis economie en recht een must? IE Absoluut. Het is heel vreemd dat je aan mensen, zelfs met een bepaald diploma, een loonfiche in detail moet gaan uitleggen en wat bijvoorbeeld RSZ betekent. Ik verwacht dat van iemand die 17

geen scholing heeft gehad. Maar zelfs mensen met heel wat bagage hebben soms geen notie van een aantal fundamentele basiszaken zoals die loonfiche. TF Of kijk naar de mensen die ons contacteren en denken dat het stopzetten van een domiciliëring gelijk staat aan het stopzetten van een contract. Dat zou toch voor iedereen evident moeten zijn? KH Hebben jullie het gevoel dat samenwerken tussen geloofsovertuigingen moeilijker wordt met de huidige spanningen in de wereld? TF Om heel eerlijk te zijn, ik heb het nooit moeilijk gehad om met verschillende religies om te gaan. Een van mijn beste vrienden wordt binnenkort priester. En Ibrahim vertelde mij dat hij nog in een kosher slachthuis heeft gewerkt. Terwijl ik daar zelfs nog nooit ben geweest! IE Ja, klopt, als student heb ik daar gewerkt. Het was aan de Isabellalei. Ik ben daar met plezier geweest. De hele problematiek vandaag heeft weinig met religie te maken. Het draait altijd om geld, macht en vrouwen. De rest zijn allemaal maskers waarachter men zich verbergt om hun achterban mee te krijgen. Mensen die moorden omwille van geloofsovertuigingen? Waanzin. Ik heb enorm veel respect voor mensen als Toby die zeggen “ik geloof” en die daarvoor uitkomen. Of voor mensen die homo of lesbisch zijn. Iedereen mag zijn wie hij wil. Als iedereen dit oprecht zou respecteren, zou het ons samenlevingsmodel enorm vooruithelpen.

Van Goethem heeft mij ooit een heel interessant inzicht gegeven: dat het conflict Israël-Palestina net zoals de Honderdjarige Oorlog is. Langs beide kanten gaan er generaties overheen moeten gaan, tot niemand meer weet waarover het gaat en men vrede wil sluiten. Want ik begrijp dat er langs beide kanten frustraties zijn. Net zoals ik het nog altijd heel moeilijk heb met de Holocaust. Al de broers en zussen van mijn grootouders zijn vermoord geweest. Dat is ook nog maar twee generaties geleden gebeurd. Wat dichtbij is, ligt altijd gevoelig. Dat Trump Jeruzalem hoofdstad heeft gemaakt, heeft dan ook weinig invloed op dat proces. Het maakt de weg naar een tweestatenoplossing alleen maar langer. Angst KH Ik ben zelf met een aantal leerlingen voor een project een paar keer in Israël en Palestina geweest. We hebben toen gesprekken gehad met de lokale bevolking en vredesactivisten. En ook met Joodse en Arabische ouders die elkaar hadden gevonden omdat ze allebei een kind hadden verloren. Verdriet is universeel. Het was heel emotioneel voor iedereen. En dan zie je: we zijn allemaal mensen.

Trump TF Ik ben ervan overtuigd als Ibrahim en ik op café gaan, dat we heel interessante discussies gaan hebben over het geloof. Maar op het werk moet het daarover niet gaan. KH Hebben jullie hierover ook niet gesproken toen Trump Jeruzalem als hoofdstad van Israël erkende? TF Nee, maar ik vind het ook een heel ondiplomatieke stap. Herman 18

Ibrahim © Herman Selleslags

Gedeelde waarden

Toby © Herman Selleslags

TF Je bent jezelf en je bent altijd verantwoordelijk voor je eigen gedrag. Maar we worden ook geregeerd door angst. Ik ben ooit eens voor een weddenschap door Borgerhout gelopen met een keppel op. Vrienden van mij geloofden niet dat ik daar ongeschonden uit zou komen. Ik heb nog nooit zoveel handen geschud als toen en shabbat shalom toegeroepen gekregen. Dus wat doet religie er eigenlijk tot toe? IE Toby kwam een tijd geleden bij mij vragen om 10 dagen vrijaf te nemen. Normaal gaat dat niet zomaar. Maar hij wou om persoonlijke redenen zijn moeder verrassen met een reis naar New York. Als persoon en leidinggevende kan ik zoiets alleen maar aanmoedigen. Hij kwam naar me toe als een zoon die iets voor zijn moeder wilde doen. Wat maakt het dan uit of hij jood, moslim of christen is? Ik heb respect voor mensen die zorgzaam zijn. Als ik geregeld kan krijgen dat een zoon voor zijn moeder kan zorgen, wel dan moet ik dat doen. KH Ook een school moet leraren en leerlingen verantwoordelijkheid en vertrouwen geven. Angst is een slechte raadgever? IE Absoluut. Als er een aanslag wordt gepleegd, heb je de neiging om thuis te blijven en drukke plekken te vermijden. Maar dat willen ze net. Ze willen de samenleving uiteendrijven. Daar mogen we niet aan toegeven.

TF Ik vind wel jammer dat het algemeen sentiment tegenover mensen die geloven daardoor verandert. Religie wordt nu onmiddellijk als een dreiging aangezien. KH Ik heb onlangs een boek geschreven over onze gedeelde waarden. Daarin schrijf ik dat we nu als samenleving duidelijk moeten stellen dat de vrijheid van de ene stopt, waar die van de andere begint. Een school is een mini-samenleving, net zoals een advocatenkantoor. Daar moet je zoeken wat er gemeenschappelijk is. IE Net zoals La-On voor Toby en

mij iets gedeeld is. TF Ja, je vindt elkaar in de passie om goed werk te leveren. La-On heeft een duidelijke bedrijfscultuur waar werknemers autonomie en verantwoordelijkheid krijgen. Misschien is het dan voor mensen met verschillende achtergronden makkelijker om zich te verbinden. IE Als we met collega’s gaan eten, waarschuwen ze mij “eet dit niet, want hier zit duidelijk alcohol in.” Dat is zo hartverwarmend, je kan niet beschrijven wat een gevoel van respect dat dit geeft. Daar heb je zeker gelijk in: we moeten zoeken naar onze gelijkenissen. Niet naar onze verschillen. KH Mag ik jullie uitnodigen om hier op school eens hierover te

komen spreken? IE Zeker. Als we kunnen laten zien dat je met iedereen kan samenwerken zolang je vertrouwen aan elkaar geeft en respect hoog in het vaandel draagt, dan doen dat we graag. TF Dan móéten we dit doen.

Mijn kleine jihad. Gedeelde waarden voor de samenleving Uitgeverij Houtekiet, 240 pagina's

Paul Cools had met Karin Heremans een gesprek over haar nieuw boek. Bekijk het interview op www.la-on.eu/karinheremans

Cultuur

"Europa heeft een gedeeld verleden en het is cultuur dat ons daarop wijst. Van literatuur tot muziek en zelfs oorlogsmonumenten die het gruwelijke herinneren, tonen de mooie en minder fraaie kanten van dat verleden. Dat erfgoed moeten we koesteren, maar we mogen er ook niet te krampachtig aan vasthouden. Het is belangrijk om de relevantie met het heden te tonen. Elk seizoen proberen artistiek directeurs, dramaturgen en regisseurs om oude opera’s, verhalen en muziekstukken weer tot leven te brengen. Zij willen hun relevantie bewijzen en het publiek tonen dat vele thema’s ook vandaag nog actueel zijn."

Manfred Sellink Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen Kunst is grenzeloos

Paul Cools schreef in het begin over het belang van cultuur. La-On sprak met de (artistiek) directeurs en directrices van enkele Antwerpse cultuurhuizen. Zij gaven ook tips voor 2018.

Joost Maegerman Antwerp Symphony Orchestra universele taal is, speelt identiteit minder een rol. Er is een mondiale verbondenheid die dankzij de globalisering een extreme vorm heeft bereikt. Aziatische muzikanten die aan de Koningin Elisabethwedstrijd deelnemen: muziek is bezig met een cultuur die de nationale en Europese identiteit overstijgt.

"De vraag of klassieke muziek nog relevant is, wordt me veel gesteld. Anders dan opera of beeldende kunsten hebben wij geen regie of verhaal om bij aan te sluiten. Niemand zal zich de relevantie afvragen van een beeld van Rodin. Maar kijk naar onze bezoekcijfers: onze zalen zitten vol. "

Grote canon "Als werken vandaag tot de grote canon behoren, is dat voor mij voldoende. Vorig jaar hebben we Ivan de verschrikkelijke van Prokofjev gebracht met Jan Decleir en Stefaan Degand. Het was een vertelling waarvan je zou denken dat het vandaag niet meer aanslaat. Maar het was bijzonder aangrijpend. Dat bewijst de tijdloosheid van grote werken. Net zoals ik Wagner’s Tristan en Isolde met beelden van Bill Viola ooit zag. Een bijzonder geslaagde hedendaagse versie. Een van de mooiste dingen die ik ooit heb gezien. Eerlijk gezegd voel ik niet de drang om een relevantie te bewijzen. Onze maatschappij verlangt dat meer en meer, net zoals het nutsdenken overal primeert. Esthetiek zou centraal moeten staan. Ik geloof dat elk kind geboren wordt als een natuurlijke kunstenaar. Als een danser, als een musicus, als… Mochten we daar meer op inspelen, 20

Bijzonder concert in 2018

dat talent meer voeden, dan zouden we ons heel wat vragen niet meer moeten stellen. Wanneer we de vraag stellen of kunst en muziek nog relevant zijn, dan is het eigenlijk al gedaan."

Mondiale verbondenheid "Musici zijn altijd reizende mensen geweest die met elkaar in contact kwamen. Omdat muziek een

Ik kijk enorm uit naar Radu Lupu die hier in maart Schumann speelt. Lupu is misschien wel de grootste pianist aller tijden. Wanneer hij speelt, hoor je de muziek in zijn pure vorm. Hij laat ego en show achterwege. Het is bijna een spirituele ervaring. Samen met de poëtische virtuositeit van Schumann wordt dit een bijzonder concert."

www.antwerpsymphonyorchestra. be

"Het KMSKA vindt het belangrijk om een open huis te zijn. We mogen niet alleen vanuit de beeldende kunsten vertrekken, maar we zijn daarentegen een plaats waar alle kunsten samenkomen. We zijn ook een wetenschappelijke instelling en door onderzoek en samen te spannen met andere kunstvormen brengen we oude meesters naar onze eigen tijd. Veel kunst is ontstaan in het Oude Europa. Kijk maar naar de Vlaamse Primitieven in de vijftiende eeuw. Kunstenaars hebben bovendien altijd al veel gereisd. Er waren ook opdrachtgevers uit Italië die in de Lage Landen kunst bestelden. Het had toen niets te maken met landsgrenzen. Zelfs nu is die internationaliteit continu in de 21e eeuw. Kunst is grenzeloos. Ook nu het KMSKA gesloten is voor renovatiewerken, willen we dit tonen aan het publiek. In het Mauritshuis is er momenteel de tentoonstelling Zuiderburen met werken uit onze collectie. De expo toont niet alleen dat de ZuidNederlandse kunst erg rijk was,

maar dat ze eveneens een enorme invloed had op de portretkunst elders in de wereld. In het Nationaal Museum van Geschiedenis en Kunst in Luxemburg hebben we dan weer in november een tentoonstelling geopend over Vlaamse en Spaanse kunst uit de 17e eeuw. Je ziet daar een mooie wisselwerking en dialoog tussen de werken. Honderden jaren geleden was er verrassend veel uitwisseling van ideeën, stijlen, technieken én mensen. Meer dan we soms vermoeden." Publiek vraagt meer context "Het publiek die context meegeven is belangrijker dan ooit. In de loop der jaren is het doelpubliek gefragmenteerd geraakt. Musea zijn een onderdeel van de vrijetijdseconomie geworden en mensen moeten kiezen tussen de zoo, een koffie gaan drinken of een namiddag shoppen. We moeten ervoor zorgen dat ze naar ons wíllen komen. Daarnaast is er ook minder chronologisch besef en kennis van religieuze verhalen en symbolen. Hierin moeten we het publiek

Brueghels De Toren van Babel

bijstaan en ze meer informatie geven. Het publiek is dus breder geworden, maar het vergt wel inzet om iedereen op een passende en boeiende manier aan te spreken. Het British Museum is al jaren een uitstekend voorbeeld daarin. Zij tonen altijd mooi de continuïteit en de parallellen tussen het heden en het verleden." De virtuoos Brueghel "De tentoonstelling van 2018 wordt voor mij die van Pieter Breughel de Oude in Wenen. Het eerste monografisch overzicht ooit. Breughel heeft een oeuvre dat betrekkelijk klein is: een veertigtal schilderijen en een vijftigtal tekeningen. Maar hij kan generaties boeien. Zijn tijdloosheid zit in de thematiek: hij observeert mensen, in hun sterktes en zwaktes. Bovendien is het een van de grootste virtuozen. Hij is heel belangrijk geweest voor de ontwikkeling van de landschapskunst. Zijn techniek waarmee hij details en licht creëerde in zijn werken, was in die tijd ongezien."

Jan Vandenhouwe toekomstig intendant Opera Vlaanderen Levend theater "Voor mij is het belangrijk dat opera een levende vorm van theater is. Het mag zeker geen museale kunstvorm zijn waarbij alle werken telkens op dezelfde manier worden verhaald. Ik kijk graag naar hoe opera aansluit bij andere cultuurvormen zoals dans en beeldende kunst. Operahuizen die daar geen voeling mee hebben, zijn verloren. Zie de Metropolitan

Opera in New York: zij hebben een heel klassiek idee van opera en hebben nu problemen om publiek naar de zalen te trekken. Het probleem is daarom niet dat opera niet modern is, maar soms net niet modern genoeg. Met Opera Vlaanderen wil ik permanent de vraag blijven stellen: “wat hebben die stukken uit het verleden ons nog te vertellen?” En eigenlijk zit dat in elk operawerk. Maar sommige stukken zijn op een

bepaald moment actueler dan andere. Dan moet je kiezen. Net zoals een museum een enorm depot heeft met schilderijen: die toon je ook niet in één keer. Al is er wel een verschil. Opera is een trage kunstvorm die vele jaren voorbereiding vergt. Maar omdat ze over de grote thema’s handelt zoals existentiële of politieke vraagstukken zijn er altijd raakvlakken te vinden met het maatschappelijk sentiment, zoals 21

leven en dood, macht, liefde, migratie, de Verlichting of Europa." Opera als antwoord eurosceptici

"Europa heeft een belangrijke rol voor de opera. Opera is ontstaan in Italië tijdens de Renaissance vanuit de wens om het oude Griekse theater nieuw leven in te blazen. Dat theater is de oorsprong van onze cultuur. Geografisch gezien zijn er ook overal in Europa opera’s gemaakt. Er is geen enkel Europees land dat de voorbije eeuwen geen opera heeft voortgebracht. De stijlontwikkelingen van kunsten, ook die van de klassieke muziek, duiken overal op het continent op. Er is niet enkel barok in Italië, maar ook in Vlaanderen of Spanje. Onderwerpen zoals de Griekse en Romeinse beschaving, religie, Faust, Don Juan, … komen allemaal op een of andere manier terug in opera. Ik denk dat er weinig kunstvormen zijn zoals opera die bewijzen dat er een Europese cultuur bestaat.

Wanneer eurosceptici beweren dat Europa maar iets bureaucratisch is: opera kan daar een antwoord op hebben. Met Pelléas et Mélisande heb ik dat tijdens de Ruhrtriënnale aangetoond. Het verhaal is van de Belgische dichter Maurice Maeterlinck, de muziek van de Franse componist Claude Debussy en de regie was in handen van de Poolse Krzystof Warlikowskis. Dat spelen in het oorspronkelijke hart van de Duitse industrie: Europeser kan het toch niet? Maar we leggen

in de Europese Unie vandaag teveel nadruk op economie. Na WO II was het een heel logisch gevolg om vrede te stichten met een economisch verbond. Daarin zijn ze geslaagd: tot vandaag is er geen grote oorlog geweest in Europa. Maar we voelen nu de nood voor een repliek op critici die Europa alleen maar een log ambtenarenapparaat vinden. Daarin zouden politici meer een grotere rol kunnen spelen: door te wijzen op de verbindende functie van cultuur. Boris Godounov Momenteel ben ik bezig met de voorbereiding van Boris Godounov met Ivo Van Hove in de Opéra Bastille. Het gaat over wat soort machthebbers we nodig hebben. Wat democratie vandaag nog is. Als blijkt dat Rusland zich heeft ingemengd met de Amerikaanse verkiezingen, dan wordt dat verhaal heel actueel."

heen gaat, hebben we getoond in de tentoonstelling 'Margiela, de Hermès-jaren', over Margiela's periode als artistiek directeur bij het luxehuis Hermès. Margiela kwam uit de generatie van de Antwerpse Zes en zat in de avantgarde. Maar toch maakte hij furore bij een bij uitstek klassiek Frans luxehuis" Kahlo "De tentoonstelling die ik in 2018 absoluut wil zien is die over Frida Kahlo in het Londense Victoria & Albertmuseum. Het is een expo over de garderobe van Kahlo die pas recent is ontdekt in 2014. Het is bij toeval gevonden in haar befaamde huis in Coyoacán. Kahlo gebruikte haar kledij als middel om haar persoonlijkheid vorm te geven, maar ook als politiek statement. Ze combineerde traditionele, Mexicaanse stukken met een modernere Europese en Amerikaanse garderobe. Ze moest

daarbij ook rekening houden met haar handicap. Als kind had ze polio gekregen en later in haar leven was ze betrokken bij een zwaar verkeersongeval. Nu nog wordt ze als een stijlicoon gezien. Iemand als Beyoncé refereert regelmatig naar haar. Maar ze is ook veel meer dan een stijlicoon. Het is gewoonweg fascinerend hoe ze laat zien dat kledij een constructie van identiteit kan zijn."

www.momu.be www.vam.ac.uk

www.operaballet.be www.operadeparis.fr

Kaat Debo Modemuseum Antwerpen Tweerichtingsverkeer met publiek "Het Modemuseum heeft een collectie van de 18e eeuw tot nu. Een van de grootste uitdagingen is om dat erfgoed relevant te houden. Hoe vertellen we verhalen die een brede aansluiting vinden bij een publiek anno 2017? Bovendien vinden we bereik ook belangrijk. Antwerpen heeft een diverse bevolking met meer nationaliteiten dan New York. Maar we merken dat we een heel deel van deze mensen niet bereiken. Verhalen over mode, textiel en historisch kostuum moeten we ook naar die bevolkingsgroepen vertalen. Veel musea zijn eenrichtingsverkeer: mensen kopen een ticket en volgen dan een uitgestippeld 22

parcours. Met de nieuwe digitale mogelijkheden willen we dit veranderen. We werken aan een nieuwe website die we als een platform zien. Hierop gaan bezoekers hun eigen verhalen kunnen koppelen aan onze expertise. Het MoMu sluit volgend jaar voor een ingrijpende renovatie, maar we hebben projecten extra muros op het programma. Textiel als verbindend element: dat zal centraal staan. Met een Fibre Art expo bij het Maurice Verbaet Art Center tonen we niet enkel onze collectie textielkunst uit de jaren '60 en '70, maar zoeken we ook aansluiting bij hedendaagse, jonge textielontwerpers. Textielkunst is allang niet meer een uitsluitend vrouwelijk terrein. Ook mannen

vinden hun weg."

La-On gaat hybride

Nationaliteit als kwaliteitslabel "Mode is sowieso altijd al internationaal geweest. Antwerpse kant vond eeuwen geleden zijn weg in heel Europa, zelfs tot in Latijns-Amerika. De Antwerpse modeacademie heeft dan weer dertig nationaliteiten op een honderdvijftigtal leerlingen. Dat maakt dat nationale identiteit een brand is geworden, een kwaliteitskenmerk. Franse modehuizen zijn bijvoorbeeld de afgelopen jaren geleid geweest door Belgen als Raf Simons en Kris Van Assche. Nationaliteit is een heel relatief begrip in de mode. Dat mode over grenzen

In samenwerking met onze partner Jorssen NV vervangt La-On het hele wagenpark en worden alle bedrijfswagens voortaan hybride. De keuze is gevallen op de MINI Cooper S E Countryman. Deze wagen kan 42 kilometer lang volledig elektrisch rijden, genoeg voor onze werknemers om elke dag milieuvriendelijk te forenzen. Op die manier beperken we onze ecologische voetafdruk en zijn onze verplaatsingen in het vervolg CO2-neutraal.

V.U. Paul Cools, Tavernierkaai 2/14, 2000 Antwerpen

The future depends on what we do in the present. Mahatma Gandhi