Veel te
vieren Kleurrijke wereldfeesten
Erik Idema en Jolanda van der Marel
Veel te vieren – Kleurrijke wereldfeesten Tekst: Erik Idema & Jolanda van der Marel Adviezen: Jesse van Delft, Radj Ramcharan, Ismail Turgut ISBN 9789085436324 NUR 210 Boekverzorging: Fijnzinnig Ontwerp Beelden: Dreamstime.com, 123RF.com, Magnific.com © 2026 Columbus – Jongbloed Media / Kwintessens Kwintessens is een educatieve uitgeverij in Amersfoort. www.kwintessens.nl Uitgeverij Columbus is onderdeel van Jongbloed Uitgeverij BV Celsiusweg 41, 8912 AM Leeuwarden verkoop@jongbloedmedia.nl +31 (0)88 326 33 40 www.jongbloedmedia.nl Alle rechten voorbehouden. Geen enkel deel van dit boek mag worden gebruikt voor het trainen van kunstmatige intelligentie. All rights reserved, including those for text- and datamining, AI training and similar technologies.
Inhoud Inleiding en Voorwoord
6
Jodendom
8
Rosj Hasjana 9 Jom Kippoer 13 Pesach 16 Poerim 19 Chanoeka 22
Christendom
66
Kerst 67 Palmpasen 71 Pasen 74 Pinksteren 78 Allerheiligen en Allerzielen 82 Sint Maarten 85
Hindoeïsme 88 Islam
25
Ramadan 26 Nacht van de beslissing 30 Offerfeest 34 Islamitisch nieuwjaar en het Ashurafeest 37 Nacht van de geboorte 39 Nacht van de hemelvaart 42
Boeddhisme 45
Wesak Boeddhistisch nieuwjaar Feest van de eerste les van Boeddha Dag van de wonderen Chinees nieuwjaar
46 49
Holi Phagwa Divali Maha Shivaratri Krishna Janmashtami Ganesh Chaturthi Vaisakhi
89 92 96 99 102 104
Niet-religieuze feesten
107
Oud en Nieuw 108 Koningsdag 112 Bevrijdingsdag 115 Keti Koti 118 Sinterklaas 121
54 57 61
5
Joden geloven in één God. Alles wat bestaat is door die God gemaakt. Ze geloven dat God zó bijzonder is, dat je hem niet kunt afbeelden. Joden spreken zelfs de naam van God niet uit. In plaats daarvan zeggen ze: de Heer.
De Tenach is het heilige boek van het jodendom. Er staan eeuwenoude verhalen in, aanwijzingen voor hoe je moet leven en ook gedichten en profetische teksten, dat zijn teksten die gaan over wat God tegen mensen wil zeggen.
Jodendom Het joodse volk wordt in de Tenach ‘Israël’ genoemd. Het huidige land Israël heeft daar veel te maken: het is opgericht als een land waar joden kunnen wonen. Toch betekent dat niet dat het land Israël van nu helemaal samenvalt met het volk waarover in de Tenach gesproken wordt. Als in de oude verhalen de naam Israël voorkomt, gaat het in de eerste plaats over het joodse volk.
8
Joden geloven dat op een dag de messias zal komen: een hemelse koning die namens God voor mensen zal zorgen.
Rosj Hasjana (Joods Nieuwjaar)
Aan het begin van een nieuw jaar vieren joden Rosj Hasjana. Ze lezen samen uit het heilige boek de Thora, er wordt gebeden en gezongen, en natuurlijk horen bij het feest ook lekkere gerechten.
Wanneer?
ordt gevierd Rosj Hasjana w of oktober. in september
Hoelang duurt een jaar? Jaartelling
Het jodendom heeft een eigen jaartelling. Die begint met het moment waarop volgens de Thora de hemel en de aarde zijn gemaakt. Joden gebruiken ook de ‘gewone’ kalender die in Nederland en veel andere landen wordt gevolgd. Maar feesten zoals Rosj Hasjana worden gevierd volgens de joodse kalender. Daarin wordt gerekend met de maankalender, en niet volgens het zonnejaar (de telling die in Nederland gebruikt wordt).
Het joodse jaar heeft 12 maan den van 29 of 30 dagen. In totaal heeft het jaar 354 dagen; dat zijn er 11 minder dan in de gebruikelijke jaartelling. Eens in de twee of drie jaar is er een extra maand: een schrikkel maand. Zo wordt ervoor gezorgd dat feesten altijd in het seizoen vallen waarin ze gevierd horen te worden.
9
Jodendom Rosj Hasjana
Reken uit welk jaar het nu is
De joodse jaartelling begint 3761 jaar vóór het begin van de christelijke jaartelling (dat is de jaartelling die in Nederland en heel veel andere landen gebruikelijk is). Omdat het joodse nieuwjaar in de herfst valt, tel je vanaf dat moment 3761 jaar bij het westerse jaartal op. Lees jij dit in de maanden januari t/m augustus? Dan tel je 3760 bij het huidige jaartal op. Welk jaar is het nu? Zoek op internet ‘welk joods jaar is het nu’ om te controleren of je antwoord klopt.
Wanneer begint de dag?
In het jodendom begint een dag niet ’s ochtends vroeg, maar op de avond van de dag ervóór. Dat heeft te maken met het joodse scheppingsverhaal waarin gezegd wordt: ‘Het werd avond en het werd morgen; (dat was) de eerste dag.’
Bezinning
Het begin van een nieuw jaar kan een moment zijn om je te bezinnen. Joodse mensen denken dan na over de fijne dingen, maar ook over de verkeerde dingen die ze hebben gedaan. Voor dat laatste vragen ze vergeving, zodat ze het nieuwe jaar met een schone lei kunnen beginnen.
Een tradition eel Rosj Hasjana -gerecht is appel met honing.
10
Speciaal gebed Tijdens het feest wordt een spe ciaal gebed gezongen: het Avinoe Malkenoe. Dat betekent: Onze Vader, onze Koning. In het gebed benoemen joden dat ze verkeer de dingen doen en vragen ze om vergeving. Ook bidden ze om een goed nieuw jaar. Het Avinoe Malkenoe wordt gezongen door een voorzanger en alle aanwe zigen: de voorzanger zingt de eerste regel, de andere gelovigen de volgende en zo wisselen ze elkaar steeds af. Het gebed wordt gezongen in het Hebreeuws, de taal van het jodendom. De eerste regels zijn: Onze Vader, onze Koning, wij hebben verkeerde dingen gedaan tegenover U. Onze Vader, onze Koning, niemand anders dan U is de baas over ons. Onze Vader, onze Koning, wees bij ons omwille van uw Naam. Onze Vader, onze Koning, laat het nieuwe jaar een goed jaar voor ons worden. Met welke woorden begin jij het nieuwe jaar?
Het blazen op de ramshoorn verwijst naar het verhaal over het offer van Abraham.
Instrument: de sjofar
Op Rosj Hasjana wordt op een speciale toeter geblazen: de sjofar. Die is gemaakt van een ramshoorn. Er worden verschillende tonen op gespeeld die allemaal een eigen betekenis hebben. In een traditionele nieuwjaarsviering wordt honderd keer op de sjofar geblazen. Dat gebeurt op verschillende momenten in de viering.
11
Nietreligieuze feesten In Nederland worden veel feest- en gedenkdagen gevierd: elke maand zijn er nieuwe bijzondere dagen waar mensen bij stil staan. Een paar van die dagen zijn officieel erkend als nationale feestdag, zoals Nieuwjaarsdag en Koningsdag.
107
Niet-religieuze feesten Oud en Nieuw
Oud en Nieuw Ga jij op 1 januari in de ochtend zingend langs de deuren? Waarschijnlijk slaap je lekker uit omdat je op oudejaarsavond lang bent opgebleven. Nieuwjaar wordt al eeuwenlang gevierd, maar dat gebeurde vroeger wel anders dan nu …
Wanneer?
In de meeste landen begint
het nieuwe jaar op 1 januari.
Maar niet overal is Oud en Nieuw op dezelfde dag. Chinezen vieren het Chinees nieuwjaar in de lente, joden in de herfst en het islami tische nieuwjaar valt elke keer op een ander moment ten opzichte van de westerse kalender.
Geen feestdag
Al in de Romeinse tijd werd 1 januari ingevoerd als begin van het nieuwe jaar. Lang geleden schaften christenen dit nieuwjaarsfeest af en riepen ze de geboortedag van Jezus (Kerst) uit als het begin van het nieuwe jaar. Omdat mensen het nieuwe jaar uitbundig op 1 januari bleven vieren, werd het uiteindelijk toch weer een feestdag.
Vroeger
Vroeger was er de gewoonte om rond Oud en Nieuw langs de deuren te gaan en te zingen in ruil voor iets te eten. Dat gebeurde vooral door arme mensen. Ook nu zijn er nog plekken in Nederland waar kinderen op 1 januari zingend langs de deuren gaan, alleen doen ze dat nu in ruil voor iets lekkers. 108
Owru Yari
In Suriname wordt Owru Yari gevierd op oudjaarsdag. Als je goed naar die twee woorden kijkt, dan kun je vast raden wat ze betekenen, namelijk: oud jaar. Het is een nationale feestdag waarop iedereen feest viert. Dit feest barst al in de middag los en het jaar wordt feestelijk afgesloten met muziek, lekker eten en het afsteken van speciaal vuurwerk: pagara (duizendklappers).
Wat vind jij het leukst aan Oud en Nieuw?
Oliebollen
Op Oudejaarsdag bakken en eten veel mensen oliebollen. Deze traditie is al ruim vierhonderd jaar oud. De oliebol lijkt wat op het vette brood dat men vroeger in het nieuwe jaar aan de goden gaf. En je kunt je voorstellen dat dit vettige maaltje de mensen hielp om met een gevulde buik de winter door te komen. Zelf oliebollen bakken? Kijk op de volgende pagina
Dave viert Oud en Nieuw Hoi, ik ben Dave en oudjaars avond is één van mijn favoriete dagen van het jaar. Overdag komen er allemaal buren bij ons langs en eten we de oliebollen die mijn vader gebakken heeft. Ook gaan we samen carbidschieten. Afgelopen jaar mocht ik voor het eerst de melk bus verwarmen zodat er een harde knal kwam en de bal de lucht in schoot. Ik moest wel gehoorbeschermers op en dat is ook echt nodig! Om middernacht zijn we altijd in de tuin van de buren verder op. Daar kunnen we heel goed de vuurwerkshow zien. Ik mag deze dag en nacht altijd zo lang opblijven als ik wil en zou heel graag een keer de hele nacht op willen blijven, maar dat is me nog nooit gelukt. Wie weet volgend jaar!
109
Niet-religieuze feesten Oud en Nieuw
Recept: Oliebollen
Deze lekkernij is makkelijk te maken met een kant en klaar pakket uit de supermarkt. Wil je het toch helemaal zelf doen, dan is hier het recept: Nodig: 500 ml halfvolle melk • 7 gram • gedroogde gist • 2 eetlepels suiker • 100 gram rozijnen • 50 gram krenten • 500 gram bloem • een snufje zout • 1 ei [einde kader] • Verwarm de melk. • Voeg de gedroogde gist en suiker toe en roer even door. • Laat tien minuten staan tot het mengsel begint te schuimen. • Laat ondertussen de rozijnen en krenten wellen in warm water. Giet ze na tien minuten af en dep ze goed droog met een theedoek. Je mag de krenten en rozijnen zelfs een beetje uit knijpen, als ze maar goed droog worden. • Hang een zeef boven een kom en zeef de bloem met het zout. Maak een kuiltje in het midden en breek het ei erboven. • Meng met een mixer met deeg haken en voeg al mixend het melkmengsel toe, blijf mixen tot het deeg glad en elastisch is.
110
• Schep de rozijnen en krenten erdoor en dek het mengsel af met een theedoek. Zet de kom op een warme plek om het een uur te laten rijzen. Roer het daarna nog even door met een pollepel. • Zet de frituurpan aan en ver warm de olie tot 180 graden. Schep met twee lepels of een ijsschep een bolletje uit het deeg en laat het voorzichtig in de olie glijden. Tip: haal de lepel eerst door de olie voordat je het deeg schept. • Bak ongeveer vier oliebollen tegelijk (of zoveel er passen met genoeg ruimte eromheen), in ongeveer zeven minuten. Schep ze tussendoor om zodat ze aan alle kanten mooi bruin worden. • Laat de oliebollen goed uitlekken op keukenpapier en bestrooi ze met poedersuiker.
Eet smakelijk!
Veel te
v ieren Kleurrijke wereldfeesten
Feestvieren doen we allemaal, maar welke feesten precies en hoe – dat verschilt. In dit boek ontdek je de belangrijkste feesten die gevierd worden in de vijf grootste wereldreligies: het jodendom, de islam, het boeddhisme, christendom en hindoeïsme. Ook kom je meer te weten over de religie waar het feest bij hoort. Én over feesten die niet bij een godsdienst horen, zoals Keti Koti,
Ontdek meer over de kleurrijke, vrolijke wereld wa arin we leven
Bevrijdingsdag, en Sinterklaas. Zo leer je elkaar beter kennen en de wereld beter begrijpen. En misschien word je er zelf ook een beetje feestelijk van … Boordevol informatie, leuke weetjes, opdrachten en recepten Voor kinderen vanaf ongeveer 9 jaar
www.jongbloedmedia.nl
Bestelnummer 3553