Binnen het Hindoeïsme is Divali een van de belangrijkste feestdagen. In de tijd van de nieuwe maan vieren zij dit lichtjesfeest om het donker te verdrijven.
Met leuke opdrachten voor onder-, midden- en bovenbouw. De Kalender voor bijzondere dagen is een uitgave van Kwintessens. Kijk voor meer bijzondere dagen op www.kwintessens.nl/kalender
Herkomst Hindoeïstisch feest
Waar Dit feest wordt door Hindoes in Nederland, Suriname, India en andere delen van de wereld gevierd.
Wanneer In de herfst. Als het nieuwe maan is en de maan bijna onzichtbaar is. Het feest duurt twee tot vijf dagen.
Achtergrond Het feest is een van de belangrijkste feesten voor Hindoes. Het was van oorsprong een oogstfeest en is nu vooral een feest waarbij het kwaad en de duisternis verdreven worden door licht. Naast het eren van meerdere goden, wordt ook de verjaardag van Lakshmi, de godin van het licht en van geluk en voorspoed, gevierd. Zij beschermt het huishouden en gezin. Daarom wordt deze dag ook als een soort Moederdag gezien.
Praktisch Mensen maken van tevoren hun huis extra schoon en versieren het met bloemen. Ook maken ze hun lichaam schoon door voor het feest aanbreekt minstens een week lang geen vlees of alcohol te nuttigen. Tijdens de feestdagen zoekt de familie elkaar op en eet samen, vaak tot diep in de nacht. Ook vertellen ze elkaar de verhalen die bij het feest horen. Soms verkleden kinderen zich als personages uit die oude legenden.
Kijk eens goed naar de deze afbeelding. Zie je de nieuwe maan? Wat valt je op? Precies!
Bij de nieuwe maan is de maan bijna niet te zien.
Bekijk samen de foto die hierboven staat.
Waarom is het zo donker?
Dat is een goede vraag. Laten we een diya aansteken, dat is een lichtje.
Dat is beter! Wat is een diya precies?
Dat is een speciaal lantaarntje. Het is gemaakt van aardewerk. Tijdens Divali, het lichtjesfeest, branden er heel veel van dit soort lichtjes.
Lichtje van klei
Maak je eigen lichtje van klei. Doe er een waxinelichtje (op batterij) in. Lijkt het op een diya?
Ghee
Een diya brandt op olie of geklaarde boter (ghee). Hoe werkt dat precies? Zoek het samen uit.
Divali? Lichtjesfeest? Vertel eens meer!
Divali is een Hindoeïstisch feest. Het wordt lichtjesfeest genoemd omdat er heel veel lichtjes aangestoken worden. Hiermee heten ze het licht welkom. Er wordt gevierd dat het kwade verdreven wordt door licht. Echt een feest van het licht dus!
Een huis vol lichtjes, dat moet er mooi uitzien. Gebeurt er nog meer?
Zeker! Zo maken de mensen voor het feest ook hun huis heel goed schoon en versieren het met bloemen. Ze bereiden zich op het feest voor door een aantal dagen van tevoren geen vlees te eten en alcohol te drinken. Zo maken ze hun lichaam schoon.
Schoonmaken, dat kunnen wij ook! Kies samen een hoek uit en maak die eens lekker schoon. Hoe voelt dat? Denk je dat het spelen in die hoek nu fijner zal zijn? Voor je feest kunt vieren, moet het allemaal wel netjes zijn. Zijn jullie nu klaar voor het feest?
Bloem
Maak je eigen bloem van kosteloos materiaal en papier. Versier de gang ermee. Hoe ziet het eruit? Hoe reageren andere kinderen als ze door de gang heenlopen?
Doen of laten
Wat zal jij met eten en drinken moeten doen of laten als je wat schoner (gezonder) wil zijn? Maak samen een lijst en laat iedereen iets noemen waar hij/zij aan denkt. Zijn er dingen die vaker worden genoemd? Zet er een streepje achter en turf hoeveel kinderen dat zeggen. Wat denk je dat er gaat veranderen als je dit product een maand lang niet zou eten of drinken?
Een schoon huis vol bloemen en lichtjes, daar komen vast veel mensen op af!
Dat zou kunnen. In elk geval lokken de lichtjes de godin Lakshmi naar binnen, dat is de godin van het licht en van geluk en voorspoed. En niet alleen de lichtjes lokken haar, er worden ook mooie tekeningen met gekleurd poeder getekend op de vloer. Dat heet rangoli.
Lakshmi, wat een mooie naam!
Tekening op het plein
Maak een mooie bloemtekening met stoepkrijt op het plein. Wie komen het bekijken?
Rangoli
Bekijk eerst eens wat voorbeelden van rangoli. Wat valt je op? Maak dan zelf een rangoli op een stuk karton en knip deze in een mooie vorm. Maak de tekeningen op verschillende plekken in de school met (schilders)tape vast op de vloer. Misschien bij een deur. Wie wil daar nou niet graag naar binnen gaan?!
Ja hè? De godin Lakshmi brengt licht en geluk in de gezinnen en huishoudens. Ze wordt gezien als de spil van elk gezin. Daarom is Divali ook een soort Moederdag. Tijdens dit feest worden ook de andere goden van de Hindoes aanbeden.
Hoe gaat dat dan?
De mensen komen samen in een mandir (tempel) en bidden. Ook hebben ze allerlei rituelen: ze wassen de godenbeeldjes, steken wierrook aan en zingen meer gebeden. Ze maken speciaal en feestelijk eten en laten het zegenen.
Wat eten ze dan?
Khir (Meetha Bhaat) is een belangrijk gerecht. Het is gemaakt van rijst en melk, een soort rijstebrij. Dit wordt gezien als het lievelingseten van de godin Lakshmi, dus dat moet wel gegeten worden!
Speciale dag
Is er eten dat je niet elke dag eet, maar alleen als het een speciale dag is? Bijvoorbeeld met kerst of op je verjaardag. Doe alsof je dat maakt en vertel wat je doet. Bijvoorbeeld: ‘Ik doe de saus in de schaal en leg de bladen erop. Dan weer een beetje saus en daarna gaat het de oven in.’ Kunnen anderen raden wat jouw lievelingseten is?
Khir
Zoek uit hoe je khir maakt, regel de boodschappen en maak het zelf. Hoe vind jij dat het smaakt?
Hoe ziet de feestdag er verder uit?
Familie zoekt elkaar op. Ze eten samen, geven elkaar cadeautjes en praten vaak tot diep in de nacht. Ook vertellen ze elkaar vaak spannende legenden, dat zijn verhalen over bijzondere mensen en gebeurtenissen die soms al eeuwenlang aan elkaar verteld worden. Soms verkleden de kinderen zich als een van de figuren uit het verhaal. Nu wil ik iedereen een fijn feest wensen!
Leuk! Zeg dan maar ‘Shubh Divali’ (spreek uit als ‘sjoep diewalie’), dat betekent: ‘een blij en gelukkig Divali’.
Verkleden
Pak de verkleedkleren en bedenk hoe jij je wil verkleden. Wie ben je nu? Kunnen we samen een spannend verhaal erbij bedenken?
Spannend
Zou jij zelf een (spannend) verhaal kunnen bedenken dat gaat over geluk en/of licht? Maak groepjes en vertel elkaar de verhalen.
Shubh Divali
Oefen de wens ‘Shubh Divali’. Geef elkaar een hand en zeg het maar tegen elkaar. Heb je iedereen gehad?
Over het ontstaan van Divali
Koning Satvan woont in een groot, schitterend paleis. Hij heeft bedienden die alles doen wat hij wil. Hij krijgt elke dag het beste eten en drinken. Maar toch is hij niet blij.
Tegenover de koning zit een sterrenkundige. ‘Weet u het heel zeker?’ vraagt de koning nog eens.
De geleerde knikt. ‘Het staat in de sterren geschreven,’ zegt hij. ‘Bij nieuwe maan om twaalf uur zult u sterven. De dood zal naar u toekomen als een slang.’
De koning denkt aan zijn mooie leven. Aan zijn prachtige paleis en de lieve mensen om hem heen. ‘Is er niks dat ik kan doen?’ vraagt hij.
‘Misschien,’ antwoordt de sterrenkundige. ‘U moet het volgende doen. Uw paleis, uw stad, ja zelfs het hele land, moeten grondig worden schoongemaakt. Alles moet netjes zijn. En daarna moeten overal diya’s neergezet worden, kleine lichtjes. Voor de deur van uw slaapkamer moet ook zo’n lichtje staan, en vier rondom uw bed. Als u gaat slapen, zal het lichtje bij de deur doven en u zult het bewustzijn verliezen. Dan zal de slang komen. Uw vrouw moet een lied voor hem zingen en hem rijst en suiker geven. Hopelijk zal de slang u dan in leven laten.’
Nog diezelfde dag geeft de koning bevel om alles te laten schoonmaken. Elk hoekje van zijn paleis wordt gepoetst tot het glimt. En ook alle inwoners van zijn land moeten hun huizen netjes maken. De straten worden geveegd en de tuinen aangeharkt. Op de avond van volle maan worden overal diya’s neergezet. Het hele koninkrijk schittert zoals het nooit geschitterd heeft. Het paleis van de koning lijkt wel van sterren gemaakt. Rondom zijn bed staan vier lichtjes en voor zijn deur één.
Die avond om klokslag twaalf uur komt de dood in de gedaante van de slang. ‘Wat is het hier schoon,’ merkt hij op. ‘Wat stralen al die lichtjes mooi. En wat klonk er een mooi lied toen ik binnenkwam.’ ‘Dat hebben we allemaal voor u gedaan,’ vertelt de vrouw van de koning. ‘Het is een eerbetoon van de koning en van alle mensen die van hem houden.’ ‘Speciaal voor mij? Wat bijzonder….’ zegt de slang. En nadat hij dit even op zich in heeft laten werken, vraagt hij: ‘Kan ik misschien iets voor u terugdoen?’ De koningin knikt. ‘Mijn man,’ fluistert ze. ‘We willen zo graag dat hij nog blijft leven. Kunt u zijn leven sparen?’ De slang schudt zijn hoofd. ‘Ik kan niet beslissen over het leven en de dood,’ vertelt hij. ‘Dat doet Yama, de god van de dood. Maar ik zal alles doen wat ik kan om zijn leven te behouden. Wacht u hier bij het lichaam van de koning. Dan neem ik zijn ziel mee naar het dodenrijk.’
Zo gaat de slang met de ziel van de koning naar het dodenrijk. Na vier uur en veertig minuten komt hij aan bij de dodengod Yama; want zo lang duurt de reis van de aarde naar het land van de dood. In het land van de dood wordt het levensboek van de koning tevoorschijn gehaald. Het zal niet lang meer duren voordat de god Yama komt om zijn oordeel over de koning uit te spreken. Maar voor het zover is, slaat de slang snel het levensboek open. Op de bladzijde waar staat hoeveel jaren de koning nog te leven heeft, staat het cijfer nul. Zo snel als hij kan, en zonder dat iemand het ziet, schrijft de slang er een zeven voor. Als even later de dodengod Yama het boek openslaat, leest hij: ‘Deze man heeft nog zeventig jaar te leven! Breng hem snel terug naar zijn aarde!’
Zo komt de koning terug in zijn paleis, waar hij nog zeventig jaar leeft in vrede en voorspoed. Hij besluit dat er voortaan elk jaar een feest van lichtjes gevierd moet worden. ‘Divali’ heet dat feest, dat betekent: ‘rij lichtjes’. Want de lichtjes hebben zijn leven gered.
Erik Idema
Uit: Wereld zonder tranen, Kwintessens 2022. (Dit boek is onderdeel van de lesmethode Een wereld vol verhalen - kennismaken met levensbeschouwelijke stromingen.)