Aand8 #16

MAGAZINE VOOR MEDEWERKERS EN VRIJWILLIGERS VAN KWADRANTGROEP

#16

In deze editie: 4 - Zorgen in coronatijd Wat is echt belangrijk?

12 - Ontsnap jij uit de escaperoom?

Leren over persoonsgerichte zorg

18 - Rouwen is doodgewoon Collega Joke Roelfsema begeleidt collega’s

JAARGANG 5 - AUGUSTUS 2020

COLOFON CREATIE & REALISATIE Scarlett Bus REDACTIE Tiny Romkema Irene Tjeerdsma Anke Assen

4 14

FOTO’S Martin Rijpstra Scarlett Bus Achilles Speksnijder DRUKWERK Caparis Aand8 is een uitgave van KwadrantGroep.

Niets uit deze uitgave mag gekopieerd worden zonder toestemming van de redactie.

7

© 2020 KwadrantGroep

18

13

2

3 VOORWOORD

15 HART VOOR DE ZORG – DE BEWONERS STAAN

4 ZORGEN IN CORONATIJD – COLLEGA’S VERTELLEN

CENTRAAL

6 ACTUEEL – O.A. NIEUWE WERKWIJZE MONDZORG

16 MEDEWERKERSONDERZOEK – MAAK JE TEAM NOG

8 VAKINHOUD – ETHISCHE DILEMMA’S IN DE ZORG

MOOIER

10 HOE IS JOUW WERK VERANDERD TIJDENS DE

17 10 VRAGEN AAN WILMA UITTERDIJK

CORONACRISIS?

18 KWADRANTGROEP PR8TEAM: DE STELP

12 ESCAPEROOM PERSOONSGERICHTE ZORG

20 ‘ROUWEN IS DOODGEWOON’ – INTERVIEW MET JOKE

14 ONDERZOEKSCOMMISSIE: SAMEN DE ZORG

ROELFSEMA

VERSTERKEN

20 WAT VIND JIJ VAN WERKEN IN DE CORONAROUTE?

AAND8 AAND8 #14 #13 #16

VOORWOORD

WAT IS HET GOEDE OM TE DOEN? In je werk kom je soms voor moeilijke keuzes te staan. Tijdens de afgelopen coronaperiode misschien wel vaker dan anders. Wellicht heb je een keuze moeten maken die tegen de natuur van je vak ingaat, of botst met je eigen waarden en normen. Een keuze met voor- en nadelen. Kortom, een dilemma. Wat is dan het goede om te doen? Die vraag staat centraal in deze editie van de Aand8.

Wat goed is om te doen kan afwijken van een protocol en kan voor de ene cliënt anders zijn dan voor de andere. De commissie Ethiek van KwadrantGroep heeft een handreiking opgesteld met een aantal vragen die je verder kunnen helpen. Door dilemma’s met collega’s te bespreken merk je dat je er niet alleen voor staat of de enige bent die ergens tegenaan loopt.

Wat ons in de zorg ook kan helpen, is accepteren dat er risico’s zijn.

Kiezen voor veiligheid in de coronaperiode (geen bezoek ontvangen), betekent dat er ingeleverd wordt op de kwaliteit van leven. Is dit voor elke cliënt en in elke situatie het goede om te doen? Of nemen we een risico omdat dat voor die ene bewoner goed is? Je leest in deze Aand8 een interview met hoogleraar zorgethiek Marian Verkerk. Volgens haar gaat het er niet om dat we alles op alles moeten zetten om iemand gezond te houden, maar veel meer om de vraag wat voor iemand van waarde is in het leven.

Vier collega’s uit ’t Suyderhuys vertellen in deze Aand8 hoe zij de coronaperiode ervaren hebben. Ook zij kwamen voor dilemma’s te

staan. Niet alleen op het werk, maar ook privé. Andere collega’s vertellen over werken in de coronaroute. Dat was spannend en bijzonder tegelijk. Er zijn ook collega’s die van de ene op de andere dag vanuit huis moesten werken. Dat was voor de meesten flink wennen.

Vooral het contact met collega’s werd gemist. Aan crisiscoördinator Wilma Uitterdijk zijn ’10 vragen aan’ gesteld. Natuurlijk ook over de coronacrisis.

Uit eigen ervaring weet collega Joke Roelfsema hoe belangrijk het is dat je op je werk kunt rouwen na het verlies van een dierbare. Joke vertelt over een nieuwe missie in haar leven; rouwbegeleiding op het werk.

En in de rubriek ‘Hart voor de zorg’ lees je het verhaal van Anja Verhaag, coördinator Welzijn van Sint Jozef. Voor haar staat de bewoner altijd centraal. Voor het Pr8team zijn de collega’s van De Stelp op Ameland in het zonnetje gezet. En we blikken in deze Aand8 ook alvast vooruit naar iets leuks voor het najaar; onze eigen escaperoom! Je kunt alleen ‘ontsnappen’ door de bewoner van de escaperoom persoonsgerichte zorg te geven.

Heel veel leesplezier!

Jan Maarten Nuijens en Ester Kuiper - Raad van Bestuur j.nuijens@kwadrantgroep.nl e.kuiper@kwadrantgroep.nl

3

HOOFDARTIKEL

ZORGEN IN CORONATIJD:

WAT IS ÉCHT BELANGRIJK? En toen ineens zag de wereld er heel anders uit. Geen bezoek meer in verpleeghuizen en woonzorglocaties. Angst om een onbekend virus. Eenzaamheid. Maar ook: voor bewoners het verschil kunnen maken, ze horen en zien en er samen het beste van maken. Vier collega’s van ’t Suyderhuys in Surhuisterveen gingen (ook namens hun collega’s) met elkaar in gesprek over de coronaperiode én over de vraag ‘wat is echt belangrijk?’

Toen bij ’t Suyderhuys de deur voor bezoek op slot ging, bleef groepsverzorging Madelief gelukkig actief, vertellen Mellie de Vries en Klaske Hietkamp. “Vooral de beginperiode was zwaar. Bewoners snapten niet waarom ze geen bezoek meer kregen en waarom ze niet naar buiten mochten. We zijn samen op zoek gegaan naar wat wél kon. En we hebben veel geluisterd, want het verdriet was soms groot.”

Ook verzorgende IG Annet Bruining zag dat bewoners emotioneel waren. “Ik vond het zwaar als een bewoner verdriet had en ik het probleem niet op kon lossen. Geen contact meer hebben met familie is erg. We zijn gegaan voor veiligheid en hebben daarbinnen alles gedaan om voor de cliënt een zo goed mogelijke invulling te geven aan persoonsgerichte zorg. Er kan soms meer dan je denkt en dat voelde goed.”

Samen op zoek naar wat wél kan

4

AAND8 #16

Behoeftes en wensen van bewoners Pietrix Soolsma is coördinerend verpleegkundige. Ze zag mooie dingen ontstaan. “We hebben erg ons best gedaan om ook in deze periode naar de behoeftes en wensen van de bewoners te luisteren. Zodra het kon zijn we even naar buiten gegaan. En soms zat het in hele kleine dingen. Even een dansje, een liedje, een gesprek. Toen de bewoners gebonden waren aan de gezamenlijke huiskamer kwam het samen koffie drinken en het op de groep invullen van activiteiten veel beter van de grond. Er ontstond een hoop gezelligheid en dat willen we in de toekomst vasthouden.”

Het gesprek komt op een bewoonster die heel erg van knuffelen houdt. Dat zorgde voor een dilemma, want zij moest haar gevoel ergens kwijt en tegelijk op anderhalve meter afstand blijven. De collega’s zijn het er snel over eens. Spelen voor politieagent, daarvoor zijn ze niet in de zorg gaan werken. “In het team hebben we naar een oplossing gezocht. Haar gevoel hebben we erkend door in gesprek te gaan, tegelijk hebben we door afleiding en slimme tafelschikking geprobeerd haar wat af te remmen in het knuffelgedrag.”

VAN LINKS NAAR RECHTS: ANNET BRUINING, MELLIE DE VRIES, KLASKE HIETKAMP EN PIETRIX SOOLSMA

Zorgen met een mondneusmaker op Het coronavirus werd lang buiten de deur gehouden, maar helaas werd bij één bewoonster van ’t Suyderhuys het virus vastgesteld.

Ze is op haar kamer verzorgd en toen dat niet meer ging, naar een speciale corona-afdeling gegaan. Intussen is ze weer terug. Broos, maar o zo blij dat ze er nog is. Annet is één van de collega’s die haar verzorgd heeft. “Toen mij gevraagd werd of ik dat wilde doen heb ik geen moment getwijfeld. Ik heb niet aan mijn kinderen gedacht of aan mijn vader met longproblemen, dat kwam pas later. Ik vond het mijn plicht. Het ging tegen mijn gevoel in dat ik haar moest verzorgen terwijl ik een spatbril, mondneusmasker, schort en handschoenen aan had. Maar voor mijn eigen veiligheid en die van anderen moest dat natuurlijk wel.”

Belangrijke dingen bleven over De coronaperiode heeft de vier collega’s geraakt. Ook persoonlijk.

Annet heeft ervan geleerd dat ze goed naar haar eigen gevoel moet luisteren en dat ze dat gevoel met anderen moet delen. Mellie vond het zwaar dat ze er regelmatig niet voor haar twaalfjarige dochter kon

zijn en dat ze de zorg voor haar moeder aan haar broer en zus moest overlaten. Wat alle vier heel erg gesteund heeft zijn de collega’s.

“We waren op elkaar aangewezen en deelden alles met elkaar, zowel verdriet als vreugde. Teamoverleggen zijn gecanceld, toch was er meer saamhorigheid. De dingen die overbleven waren de dingen die echt belangrijk waren.”

Lees op pagina 8 en 9 meer over ethiek in de zorg: Wat is het goede om te doen en hoe ga je om met een dilemma?

5

ACTUEEL

PERSOONLIJK CLIËNTVERHAAL IN

ONS EN CARENZORGT

Wat zijn de gewoontes en interesses van een cliënt? Wat vindt hij of zij belangrijk en wat is het levensverhaal? De antwoorden op deze vragen geven een beeld van wie iemand is en kunnen worden vastgelegd in een persoonlijk cliëntverhaal.

In het najaar van 2020 wordt de module Persoonlijk cliëntverhaal toegevoegd aan ONS Dossier en CarenZorgt.

Het Persoonlijk cliëntverhaal draagt positief bij aan persoonsgerichte zorg. De zorg kan beter worden afgestemd op de wensen, behoeftes en voorkeuren van de cliënt.

Belangrijk uitgangspunt van het Persoonlijk cliëntverhaal is dat het verhaal ook écht van de cliënt is. De cliënt legt het verhaal zelf of samen met familie vast in CarenZorgt. Dit kan met tekst en foto’s. Zorgprofessionals, behandelaren en betrokkenen lezen het verhaal in ONS Dossier en zo heeft iedereen dezelfde informatie over een cliënt.

KATHETERZORG DOOR WIJKVERPLEGING IN PLAATS VAN DE HUISARTS

De Friese Wouden doet mee aan een mooi initiatief: patiënten uit heel Friesland die Dokterswacht Friesland bellen met vragen over een blaaskatheter worden bezocht door een verpleegkundige in plaats van de huisarts.

Het gaat om een proef om de zorg rond blaaskatheters ’s avonds, ’s nachts en in het weekend te verplaatsen naar de wijkverpleging. Verpleegkundigen kunnen deze zorg veel beter verlenen, zij hebben meer ervaring met het plaatsen van een katheter en de zorg eromheen. Tegelijkertijd wordt de huisarts ontlast doordat hij of zij minder visites hoeft te rijden.

Dit is een goed voorbeeld van de juiste zorg op de juiste plek door de juiste zorgprofessional. Bovendien wordt duurdere zorg voorkomen én wordt er op een slimme manier omgegaan met de toenemende schaarste aan medewerkers. Dokterswacht Friesland, De Friese Wouden, Thuiszorg Het Friese Land en Thuiszorg Zuidwest Friesland doen mee aan de proef met deze nieuwe provinciale werkwijze.

6

AAND8 #16

NIEUWE WERKWIJZE EN

SAMENWERKINGSPARTNER MONDZORG

DAAN BEEREPOOT EN JAN MAARTEN NUIJENS

Een goede mondgezondheid is belangrijk voor de kwaliteit van leven.

Dat geldt zeker voor cliënten in verpleeghuizen. De projectgroep Mondzorg van KwadrantGroep heeft een nieuwe werkwijze voor mondzorg vastgesteld én er is een nieuwe samenwerkingspartner.

Mondzorg is een belangrijk onderdeel van de zorg voor bewoners. Het bestaat uit de dagelijkse mondhygiëne en periodieke behandelingen door een tandarts of een mondhygiëniste. We bieden mondzorg persoonsgericht, net zoals de cliënt gewend was. De cliënt doet de mondzorg zoveel mogelijk zelf, waar nodig wordt dit ondersteund of overgenomen door de zorg.

Mondzorg wordt georganiseerd in een multidisciplinair team. De specialist ouderengeneeskunde is eindverantwoordelijk. De cliënt, het zorgteam, behandelaren en het vaste tandheelkundig team werken nauw samen.

Eén vaste samenwerkingspartner Op basis van de landelijke richtlijnen mondzorg voor kwetsbare ouderen, een nieuwe werkwijze en één leverancier wordt de komende tijd de mondzorg bij KwadrantGroep verbeterd. Er is een nieuwe leverancier gekozen die past bij onze wensen. Het gaat om Omnios, een organisatie die gespecialiseerd is in mondzorg voor ouderen.

Vanaf 1 oktober levert Omnios een team dat bestaat uit een tandarts, een preventie-assistent, een mondhygiëniste en een tandprotheticus, dat op locaties aan de slag gaat met behulp van mobiele tandartsapparatuur. Er wordt bijvoorbeeld gebruik gemaakt van mobiele units waardoor de mondzorg in het appartement van de cliënt kan worden verleend. Dit is van meerwaarde als er geen tandartskamer beschikbaar is en de cliënt niet in staat is om uit bed te komen of te reizen naar een andere locatie. Omnios pakt ook het administratieve proces van mondzorg op.

SUBSIDIE VOOR STIMULERING

E-HEALTH THUIS KwadrantGroep krijgt subsidie vanuit de stimuleringsregeling e-health thuis (SET). Hiermee hebben we meer financiële mogelijkheden om slimme oplossingen in te zetten bij thuiswonende ouderen zoals de automatische medicijndispenser en digitale deurtoegang. Deze oplossingen dragen bij aan het bevorderen van eigen regie en veiligheid van de cliënten.

Het doel van SET is zorgen dat ouderen en mensen met een (risico op)

chronische ziekte of beperking met een grotere kwaliteit van leven langer thuis kunnen wonen.

Start project digitale deurtoegang Dit jaar start het eerste project: de verdere uitrol van de (digitale) deurtoegang. Projectleider Annemarie Merkies pakt dit samen met het projectteam stapsgewijs op.

7

VAKINHOUD

ETHIEK IN DE ZORG:

WAT IS VOOR IEMAND VAN

WAARDE?

In de coronaperiode, maar ook daarvoor en daarna, sta je regelmatig voor een dilemma. Wat is bij deze cliënt het goede om te doen? Dat is het waar ethiek in de zorg om draait, zegt hoogleraar zorgethiek Marian Verkerk. “Het gaat veel meer om hoe je goede zorg geeft aan mensen die blijvend kwetsbaar zijn, dan alles op alles te zetten om iemand gezond te houden. Wat is van waarde in je leven, waar heb je behoefte aan en welke dingen zijn voor jou belangrijk. Dat zijn de vragen die er toe doen. Dat wat goed is om te doen, kan afwijken van een protocol en dat kan voor de ene bewoner iets anders zijn dan voor de andere.”

MARIAN VERKERK (FOTO: HANS VAN DIJK)

Met een goede reden afwijken van een protocol Richtlijnen en protocollen zijn er natuurlijk niet voor niets. Maar in een bepaalde situatie is goede zorg voor een cliënt soms wat anders. “Als je met een hele goede reden afwijkt van een protocol, omdat dat volgens jouw professionaliteit beter is voor de cliënt, dan moet je kunnen afwijken”, vindt Marian Verkerk. “Een organisatie hoort jou daarin te vertrouwen. Zorg is mensenwerk en je moet de vrijheid hebben om te kunnen reageren op een situatie. Dat maakt je veel trotser op je vak dan wanneer je wordt afgerekend op het volgen van protocollen. Je bent immers in de zorg gaan werken omdat voor jou de relatie met de cliënt of bewoner er toe doet.”

Situaties bespreken helpt Het is volgens Marian Verkerk heel goed om regelmatig met het team terug te kijken op situaties. Collega’s kunnen er anders in staan en daarom is het goed om te vertellen waarom je iets gedaan hebt en

8

AAND8 #16

waarom jou dat goed deed. In de coronaperiode toen de richtlijnen van het RIVM op zijn strengst waren, hebben veel zorgprofessionals zich afgevraagd of ze nog wel deden wat goed voor de cliënt was. “Dat levert stress op, want je bent door omstandigheden niet in staat om de beste zorg te geven. Als je die situatie kunt bespreken, bijvoorbeeld in een moreel beraad, dan los je de situatie niet op, maar je bent je er wel bewust van wat de situatie zo lastig maakt. En dat helpt je verder.”

Bespreek je dilemma's. Dat helpt je verder

HULPVRAGEN BIJ

DILEMMA’S

De commissie Ethiek van KwadrantGroep wil je helpen als je met een dilemma te maken hebt. Er is daarvoor een aantal hulpvragen opgesteld. Die kun je samen met je team of met een groepje collega’s beantwoorden. De antwoorden helpen je bij het ontdekken wat het goede kan zijn om te doen in een lastige situatie.

Het allerbelangrijkste is misschien wel te erkennen dat het in sommige situaties gewoon erg ingewikkeld is om te bepalen wat het beste is om te doen. En dat je kan en mag twijfelen. Blijf er niet mee lopen, maar zoek elkaar op.

DE VRAGEN HOREN BIJ VIJF THEMA’S: 1 HET DILEMMA Wat is er aan de hand en wat is voor jou het dilemma?

2 DE BETROKKENEN

Hoe denken de betrokkenen over dit dilemma?

3 JOUW EIGEN ROL

wat voel je en welke waarden (persoonlijk en professioneel) spelen mee?

BLOG! Op deze plek lees je in elke Aand8 een blog van een VAR-lid. Deze keer: Tineke Abassi

Twee kwetsbare zussen op leeftijd die elkaar maanden niet hebben gezien. De één woont in Berchhiem en de ander zelfstandig in Burgum. Wekelijks komen ze bij elkaar over de vloer. Voor een praatje en een kopje koffie. Aan die jarenlange routine kwam plotseling een eind toen het coronavirus zijn intrede deed. Berchhiem ging dicht voor bezoek en de zussen konden elkaar niet zien. Zwaaien was het enige. Op afstand, dus elkaar niet in de ogen kunnen kijken en elkaar niet kunnen aanraken.

Het breekt mijn hart als de zus, waar ik als verzorgende IG thuis kom, haar verhaal doet. De zussen missen elkaar en voelen zich daardoor eenzaam. Het is logisch dat er veel aandacht is voor het coronavirus en wat die ziekte met mensen doet. De twee zussen zijn niet besmet geweest met het coronavirus en toch zijn ze er ook ziek van.

Het breekt mijn hart als de zus waar ik als verzorgende IG thuis kom, haar verhaal doet

4 MOGELIJKHEDEN

Welke alternatieven zijn er om uit het dilemma te komen?

5 AFWEGEN EN KEUZE MAKEN

Wat zou jij doen en waarom? Maak een afweging op basis van argumenten, welke waarde weegt het zwaarst? En welke keuze past daar het beste bij?

Ik hoor het verhaal aan en verzorg de zus zoals ik altijd doe. Waar dat nodig is houd ik anderhalve meter afstand. En tegelijkertijd ben ik een luisterend oor en heb ik aandacht voor haar welzijn.

Ook erken ik haar gevoelens. Het laatste stukje van een leven moet óók waardevol zijn. En ‘straks’ is misschien wel te laat voor één van de zussen, want ze zijn beide kwetsbaar. Erover praten helpt. En bij het nieuws dat bezoek aan verpleeghuizen weer mogelijk wordt, zie ik een grote glimlach verschijnen.

Het applaus dat wij als zorgverleners onlangs kregen, voor ons goede werk in de coronaperiode, was mooi en indrukwekkend.

Maar ik weet al dertig jaar dat ik het mooiste vak van de wereld heb. Zo voel ik dat elke dag. Daar heb ik geen applaus voor nodig!

Kijk voor meer informatie en de volledige vragenlijst in de groep Ethiek op intranet.

Tineke Abbasi, Verzorgende IG, thuiszorgteam Burgum-West en lid van de VAR

9

UIT DE PRAKTIJK

HOE IS JOUW WERK VERANDERD TIJDENS DE

CORONACRISIS?

Van de ene op de andere dag thuis moeten werken. Geen cliënten meer zien, of juist meer.

Hoe hebben collega’s deze coronaperiode ervaren? We vroegen het!

GONNY RIJPKEMA

PSYCHOMOTORISCH THERAPEUT “Na de lockdown kon ik als behandelaar niet meer terecht op locaties. Dat was even wennen, maar ik werd gelijk creatief. Ik kon bewegen op muziek voor bewoners van Parkhoven en andere locaties gewoon door laten gaan door dit te filmen voor KG TV. Deze periode bracht creativiteit en energie, maar het werk dat ik kon doen was iets minder therapeutisch. Ook voor mezelf heb ik structuur aangebracht. Ik had al een fijne ochtendroutine; bewegen, mediteren en de hond uitlaten. Voor mij is het belangrijk dat ik niet te lang achter het beeldscherm zit; sta bij het bellen en af en toe kan dansen.

Het thuiszitten werd me toch bijna te veel. Ik miste vooral het informeel contact. Sinds kort mag ik gelukkig weer naar de centrale ruimte van Parkhoven om op anderhalve meter afstand ‘bewegen’ te geven.”

TINEKE BANGA

FINANCIËLE ADMINSTRATIE “In eerste instantie dacht ik twee weken thuis te moeten werken.

Inmiddels duurt het al veel langer. Wat ik vooral mis zijn mijn collega’s. Normaal heb je op onze crediteurenafdeling dagelijks overleg over het werk, maar nu doen we dat wekelijks via videobellen. Ook kun je niet meer even bij andere afdelingen binnenlopen.

Je merkt nu dat het belangrijk is dat de faciliteiten om thuis te werken goed zijn. Zo mis ik thuis bijvoorbeeld een tweede scherm, wat voor mijn werk handig is. Verder red ik me prima.

Wat me op de been houdt is dat we allemaal in hetzelfde schuitje zitten. Belangrijk vind ik het ook om mijn collega’s regelmatig even over andere onderwerpen te spreken dan alleen maar over het werk.

Ik denk dat we in de toekomst wel meer gaan thuiswerken, bijvoorbeeld één dag in de week.”

10

AAND8 #16

BONNE DOLLER

COÖRDINATOR WELZIJN BRUGCHELENCAMP “Omdat de meeste activiteiten werden geschrapt hebben we met collega’s gekeken naar wat wél mogelijk was. Ons restaurant heeft een camera; dit was een uitkomst! Zo konden we via live uitzendingen toch in contact komen met bewoners en ontstond er weer een vaste structuur in de dag. Een ochtenduitzending bestond onder andere uit nieuwtjes, een tv tip, een raadsel en een collega als mystery guest. En we vertelden wat er die dag op het menu stond.

Daarnaast hebben we weekendcompetities gehouden.

Bijvoorbeeld een sjoelcompetitie in de gang. Het sjoelen was niet het doel op zich, maar een middel om even een praatje te maken. Ook hebben we kerken uit De Westereen benaderd om per toerbeurt een pastorale brief te maken.

De eerste week verliep chaotisch, want alles moest anders.

Gaandeweg kreeg het meer structuur. Deze periode heeft ook veel moois gebracht, ondanks dat het voor bewoners natuurlijk moeilijker is dan voor ons medewerkers; wij gaan weer naar huis. Je wordt je er nog meer bewust van hoe belangrijk aandacht en sociale contacten voor mensen zijn.”

JANNIE SPIN

VERZORGENDE IG TEAM VLINDERWIJK WESTSTELLINGWERF “Toen corona net om de hoek kwam kijken, was ik vooral bezig om cliënten gerust te stellen. Ze waren bang voor besmetting en dat ze geen zorg meer zouden krijgen. Ook vroegen ze zich af waarom wij niet met mondkapjes werkten. Deze onrust konden we wegnemen met een brief met uitleg hierover.

Helaas kwam ik samen met nog een collega in aanraking met een cliënt die corona bleek te hebben. Hierdoor heb ik een aantal dagen thuisgezeten, wat niet makkelijk was. Gelukkig liep het goed af en mocht ik snel weer aan het werk.

Ik heb het contact met de collega’s gemist. Hoe fijn is het om na de route op kantoor een bakkie te doen en bij te praten. Hoewel veel mensen eenzaam waren, heeft deze periode ook iets goeds gebracht. Mensen kijken weer naar elkaar om. Al met al ben ik blij dat ik mijn werk kan doen en het nieuwe normaal er langzaam insluipt.”

11

UITGELICHT

OP EEN

LEUKE MANIER LEREN

OVER

PERSOONSGERICHTE ZORG In Greunshiem in Leeuwarden wordt gebouwd aan een hele bijzondere escaperoom. Je kunt alleen ontsnappen als je ‘skills’ hebt voor persoonsgerichte zorg. Een bijzonder initiatief van KwadrantGroep en het Friesland College, samen met Jeffrey Meijer van JGM serious eXperiences.

Je kunt via theorie leren over wat persoonsgerichte zorg is, maar dat moet anders kunnen dachten ze in het klantdomein ‘Wonen met zorg’.

Het streven is op een inspirerende wijze kennis aan te bieden, die aansluit bij de praktijk. Zo ontstond het idee voor een escaperoom.

Jeffrey Meijer werd erbij betrokken omdat hij ervaring heeft met het bouwen van ‘serious games’, spellen die niet alleen leuk zijn, maar waar je ook iets van opsteekt. Leerlingen van het Friesland College helpen met het ontwikkelen en de bouw van de escaperoom.

Hoe maak je een escaperoom over persoonsgerichte zorg?

“We hebben heel veel collega’s van KwadrantGroep geïnterviewd over wat voor hen persoonsgerichte zorg is; zorgprofessionals, beleidsadviseurs, leidinggevenden en ook leden van cliëntenraden”, vertelt Jeffrey. ”Uit die gesprekken kwam een aantal vaardigheden naar voren die belangrijk zijn als je persoonsgerichte zorg wilt geven; goed kunnen luisteren en geduldig zijn, creatief zijn, op zoek gaan naar oplossingen én durven te doen. De theorie heb ik omgezet in een spel. Er is een verhaallijn bedacht en een aantal spellen. Eén ding kan

MENEER ZET

12

AAND8 #16

ik alvast verklappen, in de escaperoom woont een hele oude man, meneer Zet. Hij is zo oud geworden omdat hij heel eigenwijs is én omdat hij persoonsgerichte zorg heeft gekregen.”

Hoe werkt het als je in de escaperoom komt?

“Je speelt het spel als team. In de escaperoom kom je situaties tegen, je moet keuzes maken, op zoek gaan naar oplossingen, kritisch nadenken.

Als je denkt en handelt vanuit persoonsgerichte zorg, dan lukt het om te ontsnappen. Na afloop ga je in gesprek met een begeleider over wat er binnen gebeurde, waarom je deed wat je deed. Daar leer je als persoon en als team heel veel van.”

Klinkt goed! Wanneer mogen we?

“Het is de bedoeling dat de escaperoom in september van dit jaar geopend wordt. Greunshiem is de vaste plek, maar we kunnen de escaperoom ook verplaatsen naar andere locaties. Teams zijn welkom (teamuitje!), en ook zorgstudenten van het Friesland College gaan er gebruik van maken.”

“SAMEN DE ZORG VERSTERKEN” Door onderzoek de zorg voor kwetsbare ouderen versterken, dat is wat de onderzoekscommissie van KwadrantGroep wil. Onlangs was de kick-off van de commissie waar Karlien Landman voorzitter van is.

“We willen de kernwaarden ‘oprechte aandacht’ en ‘kracht door verbinding’ versterken. Dat komt ook werkplezier ten goede.”

De onderzoekscommissie brengt al het onderzoek dat binnen KwadrantGroep gedaan wordt in kaart. “Zodat we weten waar we mee bezig zijn, goed kunnen samenwerken en resultaten makkelijker kunnen delen. En zo kunnen we ook gerichter onderzoek doen waar KwadrantGroep verder mee komt”, vertelt Karlien. De onderzoekscommissie beoordeelt ook externe verzoeken om binnen KwadrantGroep onderzoek te doen.

Kwaliteit van de zorg Onderzoek doen is belangrijk voor de kwaliteit van de zorg. Voor medewerkers of studenten die stage lopen of willen afstuderen bij KwadrantGroep is een aantal zorginhoudelijke thema’s aangedragen waarbinnen onderzoek gedaan kan worden. Het gaat bijvoorbeeld om zelfredzaamheid van cliënten, persoonsgerichte zorg, toepassingen van e-health, zorg voor thuiswonende ouderen met dementie en de samenwerking daarin met andere organisaties.

in kaart brengen hoe de organisatie van de zorg en het gedrag van bewoners met elkaar samenhangt. We zien bij bewoners verandering in welzijn en gedrag. De vraag is of dat ligt aan hoe wij de zorg organiseren. En kunnen we dat dan straks anders doen, zodat het welzijn van bewoners bevorderd wordt? Ook toen de maatregelen werden teruggedraaid veranderde er een hoop, dat kunnen we met dit onderzoek goed volgen.”

Volg de groep ‘Onderzoek bij KwadrantGroep’ op intranet voor meer informatie.

Heb je een vraagstuk of wil je meer weten? Mail naar onderzoekscommissie@kwadrantgroep.nl

Eerste eigen onderzoek: leren van de coronatijd Het eerste eigen onderzoek van KwadrantGroep is intussen van start gegaan. Op zes locaties wordt onderzocht welke veranderingen er in de coronaperiode geweest zijn bij bewoners en de zorg. “We willen

13

HART VOOR DE ZORG

ANJA VERHAAG

“DE BEWONERS STAAN CENTRAAL” Al dertien jaar werkt Anja Verhaag naar alle tevredenheid in Sint Jozef in Leeuwarden, waarvan de laatste jaren als coördinator Welzijn. Samen met twee medewerkers Welzijn en een hele groep vrijwilligers worden er veel activiteiten gehouden voor de bewoners. “We doen het samen én voor de bewoners, want zij staan centraal”, zegt Anja.

De vrijheid om activiteiten in te vullen vanuit de kernwaarden van KwadrantGroep vindt Anja belangrijk. “Ik krijg veel energie van het organiseren van grote activiteiten, bijvoorbeeld themaavonden waar gemiddeld 70 bewoners bij aanwezig zijn. Maar ik vind het net zo belangrijk dat er kleinschalige activiteiten worden gehouden, die echt passen bij de bewoner.” Er is een grote rol weggelegd voor vrijwilligers, familie én de zorgcollega’s.

“Gezamenlijk kijken we naar wat bewoners willen. Dat kan een wandeling zijn, een frietje eten of even een praatje; wij zijn ons ervan bewust, dat wat voor ons normaal is, niet voor iedereen geldt.”

Bewoners goed gevoel geven “Het mooie van dit werk vind ik ook dat je iets uit mensen kunt halen, waarvan ze dachten dat het niet meer kon. Vrijwilligers organiseren verschillende activiteiten, zoals tekenen en schilderen en dat levert mooie dingen op. En er zijn bewoners die op eigen initiatief een contactblad uitbrengen. Het gevoel van

14

AAND8 #16

nuttig zijn, dat je er toe doet, dat is mooi om te zien bij onze bewoners.”

Structuur in de dagen In de coronatijd gingen grote activiteiten niet door en moest er een stapje terug worden gedaan. “Ondanks alles bracht deze periode ook rust”, geeft Anja aan. “Er was natuurlijk minder te doen, daarom hebben we gezorgd voor structuur in de dag. En we hebben ons meer gericht op het individuele contact, bijvoorbeeld door elke week een pakketje langs te brengen met daarin een puzzel, een tekst van de kerk enz. Op die manier konden we de bewoners toch aandacht geven.”

Hart voor de zorg hebben is voor Anja meer een gevoel, dan dat ze het in een paar woorden kan omschrijven. “Ik werk al 24 jaar in de ouderenzorg en kan niets leukers bedenken. Het is een mooi vak, waarin ik een steentje kan bijdragen aan het welzijn van een ander.”

ACTUEEL

MAAK JE TEAM NOG MOOIER! ‘VUL HET MEDEWERKERSTEVREDENHEIDSONDERZOEK IN,

DAN HEB JE INSPRAAK!’

“Ik vind dat je het tevredenheidsonderzoek voor medewerkers moet invullen. Het is tien minuten werk om je te laten horen. Zowel positief als negatief. Alleen zo kunnen we wat op het werk veranderen.”

Aldus Shirley Hovinga, sinds vijf jaar werkzaam bij KwadrantGroep in Smallingerland als verzorgende IG. Zij vulde de enquête twee jaar geleden ook in. “We hebben er daarna in het team ook wat mee gedaan.”

Hoe gaan collega’s in teams met elkaar om en kunnen ze problemen oplossen met elkaar? Wat gaat goed en wat minder? Dit vragen we alle medewerkers elke twee jaar via een tevredenheidsonderzoek. Iedere medewerker van KwadrantGroep ontvangt deze vragenlijst op 5 oktober op de werkmail. Tot 23 oktober kun je de vragenlijst invullen, daarna ga je als team aan de slag met de uitkomsten. “Vorige keer deden wij dat ook”, aldus Shirley, “met de collega’s verbeterpunten selecteren en aanpakken.”

Haalbare dingen worden aangepakt “Je krijgt niet gelijk een auto van de zaak, maar haalbare dingen kunnen in je team aangepakt worden. Voor mij zijn de werktaken in je eigen tijd, of de bereikbaarheidsdienst een punt van aandacht.

Daarnaast merk ik in mijn team ook positieve dingen en die moeten ook benoemd worden. Er is collegialiteit, we drinken koffie en daarbij is er openheid en oprechte aandacht voor elkaars problemen.”

Shirley vindt dat medewerkers zich moeten laten horen. “Het is goed dat de leidinggevenden naar ons luisteren. Alleen als je je stem laat horen kan er aan werkplezier gewerkt worden. En als je het niet invult, heb je ook geen recht van spreken, vind ik. Ik ben benieuwd. Hopelijk vult iedereen hem in,” aldus Shirley.

DOEN! JE KUNT DE VRAGENLIJST VAN 5 TOT 23 OKTOBER INVULLEN. • De vragenlijst komt op 5 oktober vanuit Effectory op je werkmail.

• Invullen kost maximaal 10 minuten.

• De uitkomst komt anoniem via Effectory bij leidinggevenden.

• De uitkomst wordt door leidinggevenden met de teams besproken.

• De teams besluiten welke drie acties absoluut aangepakt moeten worden.

SHIRLEY HOVINGA

15

10 VRAGEN AAN

WILMA UITTERDIJK-HIEMSTRA ADVISEUR BHV EN CRISISBEHEERSING

1 WIE IS WILMA UITTERDIJK-HIEMSTRA?

Ik ben adviseur BHV en crisisbeheersing. Binnen die functie vervul ik de rol van crisiscoördinator. Daarvoor was ik manager WWZ in Talma Hûs. Maar mijn loopbaan begon als verpleegkundige in het ziekenhuis. Samen met mijn man en twee kinderen woon ik in Dokkum.

2 3

WAAR WORD JE BLIJ VAN?

Vooral van samenwerken met collega’s, waarbij een beroep wordt gedaan op ieders eigen kwaliteiten en ieder een eigen taakverantwoordelijkheid, met als doel de veiligheid van cliënten en medewerkers te waarborgen en te vergroten.

WAT HOUDT JOUW FUNCTIE IN?

Als adviseur BHV ben ik betrokken bij het opzetten, inrichten en onderhouden van de BHV organisaties voor de hele KwadrantGroep.

Als adviseur crisisbeheersing en crisiscoördinator ben ik bezig met het inrichten van een bedrijfsnoodorganisatie, planvorming, scholing, signaleren, informeren en adviseren over processen en risico’s. Ook onderhoud ik de contacten met o.a. de Veiligheidsregio en de GGD.

4 WAAROM HEB JE VOOR DEZE FUNCTIE GEKOZEN?

Veiligheid - je veilig voelen, veilig zijn en veilig handelen - is voor mij altijd al een belangrijke drijfveer geweest. En ik hou van doen.

Van het onverwachte, van improviseren en samen zaken tot een zo goed mogelijk resultaat te brengen. Een crisis is niet leuk. Maar mijn verpleegkundige hart gaat sneller kloppen als ik in die acute fase dingen kan doen.

16

AAND8 #16

HOUDT JOUW FUNCTIE IN NU JE JE BEZIGHOUDT MET HET CORONAVIRUS? 5 WAT

Ik ben onderdeel van het centraal team corona en ondersteun de locaties bij de zaken rondom corona.

6 WELKE ETHISCHE DILEMMA’S KOM JE DAARBIJ TEGEN?

De sluiting van de locaties was het moeilijkst. Ook de schaarste van persoonlijke beschermingsmiddelen was een puzzel. De overheid en RIVM geven handvaten, maar als organisatie moet je elk besluit goed wegen.

7 HOE GA JE DAAR MEE OM?

Wat helpt is er als groep over te praten. Dan weet je dat je er samen voor staat.

8 WAT IS VOOR JOU WERKPLEZIER? 9 HOE GEEF JE INVULLING AAN WERKPLEZIER?

Samenwerken, afwisseling, goede koffie en humor!

Mijn functie is vrij solistisch. Als mensenmens zoek ik daarom contact met collega’s om te kunnen sparren en voor feedback.

10 WIL JE NOG IETS MEEGEVEN?

Iedereen kan eraan bijdragen om het wonen en werken bij KwadrantGroep veiliger te maken. Bespreek de dingen die je signaleert. Want veiligheid is van ons allemaal.

PR8TEAM

FOTO: JAN SPOELSTRA

HET AAND8 PR8TEAM Op een prachtige zomerse dag ging de redactie naar Ameland om de medewerkers van De Stelp te verrassen met de Aand8 Pr8team taart. Het team van De Stelp is vanwege haar positieve bijdrage tijdens de informatiebijeenkomst over de nieuwe Stelp uitgeroepen tot Pr8team!

Het huidige gebouw van De Stelp in Hollum is verouderd. Al jaren wordt er gesproken over nieuwbouw omdat dit de enige manier is om complete en eigentijdse ouderenzorg op het eiland te kunnen blijven verlenen. Samen met de gemeente Ameland en andere partijen is er een mooi plan tot stand gekomen voor een nieuw te bouwen woonzorgcentrum.

Om de inwoners van Ameland te informeren over de voortgang van de plannen voor de nieuwe Stelp, organiseerde KwadrantGroep eind januari een informatiebijeenkomst. Een groot deel van de medewerkers van De Stelp was aanwezig bij de bijeenkomst en ieder had daarbij een rol. “Tijdens de bijeenkomst werd heel mooi duidelijk hoe het hele team achter de plannen en de woonzorgvisie staat, en dat zij dit ook heel goed konden uitleggen aan de bezoekers” vertelt wijkverpleegkundige Britta Boersma enthousiast. “Hierdoor stond de bijeenkomst echt als een huis!”

“Dat komt ook doordat de medewerkers steeds worden betrokken bij de ontwikkeling van de plannen” vult verzorgende IG Aart Helmus aan die samen met Britta en woonassistent Trijntje IJnsen, deel uitmaakt van de ontwikkelgroep. “Ook andere partijen zoals Dorpsbelang, Kinderopvang, Sportvereniging en Sociaal Cultureel Werk zijn betrokken bij de planvorming. Hierdoor is het plan breed gedragen.”

Britta: “Het is mooi dat we met deze bijeenkomst het beeld dat bij een deel van de eilanders bestond, konden nuanceren en bijstellen. De gemeenteraad heeft in de raadsvergadering van eind maart gestemd voor de nieuwbouw van het woonzorgcentrum op de nieuwe locatie bij ‘Ons Hol’. We hopen nu dat de verdere procedures vlot worden opgepakt zodat we over een aantal jaar wonen en werken op een mooie nieuwe plek!”

In deze rubriek zet de Aand8 een team dat iets bijzonders heeft gedaan in de spotlight. We noemen dit het Aand8 pr8team!

Wil jij een team nomineren als pr8team?

Mail dan de naam van het team met een onderbouwing naar communicatie@kwadrantroep.nl en wie weet staat dit team in de volgende Aand8.

17

GRUTSK!

GRUTSK! Het verhaal van een collega waar we trots op zijn!

Heb je behoefte aan contact met Joke?

Je kunt haar een mail sturen: joke.roelfsema@friesewouden.nl JOKE ROELFSEMA

18

AAND8 #16

‘ROUWEN IS

DOODGEWOON’ “Rouwen is onderdeel van het leven en dus ook van het werk. En rouwen is ook doodgewoon.” Het immense verdriet om het verlies van haar zoon Michiel heeft collega Joke Roelfsema op het pad gezet van een nieuwe missie in haar leven: rouwbegeleiding op het werk. “Daar moet veel meer aandacht voor zijn.”

Het was overleven, de eerste periode. En Joke wist zeker dat ze zou stoppen met werken. Alleen het idee al om een vergadering bij te moeten wonen. Maar er was veel contact, vooral met haar leidinggevende. “Ik kreeg alle ruimte om mijn verdriet te laten zien. Verrassend genoeg kwam het moment dat ik weer over werk begon na te denken eerder dan ik dacht. Ik heb collega’s een mail gestuurd met het verzoek me niet steeds te vragen hoe het gaat. Die vraag is niet te beantwoorden. Hoe gaat het vandaag met je, is een betere vraag.”

Betekenis geven aan wat ik heb meegemaakt Gaande haar proces kwam Joke erachter dat rouwen op het werk niet voor iedereen vanzelfsprekend is. “Ik schrok ervan dat mensen slechte ervaringen hebben met de terugkeer naar het werk en ben me daarin gaan verdiepen. Bij de start van het leven gaan we als collega’s op kraamvisite en zijn we betrokken. Bij het einde van het leven zou er zoiets moeten zijn als rouwvisite. Dat maakt de stap om terug naar je werkplek te gaan makkelijker. Ik wil betekenis geven aan dingen die ik meemaak en zo is rouwbegeleiding op mijn pad gekomen.”

vanzelfsprekender het wordt om weer aan het werk te gaan.”

“Ik ga graag met teams in gesprek. Verlies doet ook iets met collega’s, want iedereen heeft het zelf wel eens meegemaakt en dat kan naar boven komen. Dat zijn ontroerende gesprekken. We praten bijvoorbeeld over de behoefte van een team als hun collega met rouw terugkomt. Wat kun je wel en niet zeggen? Voor leidinggevenden is verlies bij een collega niet altijd een gemakkelijke situatie. ‘Hoe kan ik empathisch en zakelijk zijn?’ Dat kan juist heel goed. Een gesprek over beide belangen is belangrijk voor het proces. De driehoek collega met rouw, leidinggevende en team zorgt ervoor dat rouw op het werk gewoon wordt. Met elkaar in contact blijven na de uitvaart en elkaar ondersteunen op het werk, helpt om met rouw toch weer je werk op te pakken.”

Intussen heeft Joke 25 collega’s van KwadrantGroep gesproken. “Deze collega’s ken ik vaak niet. Het contact voelt snel vertrouwd omdat iemand luistert die verlies heeft meegemaakt. Een aantal gesprekken is vaak voldoende om ruimte te ervaren om verder te gaan met rouwen.”

Rouwen verweef je in je leven Rouwen is hard werken en het gaat nooit meer weg, zegt Joke. “Je verweeft het gemis in je leven. En dat kost veel energie. Moe zijn en je niet kunnen concentreren kan lang duren. De ruimte die je krijgt en de loyaliteit van een team zijn hierin belangrijk. Structuur na verlies is ook belangrijk en werk geeft structuur. Het kost enorm veel energie, maar het geeft je ook iets. Wat je fijn vindt om te doen, geeft je plezier. En zo krijg je ook weer plezier in je werk.”

“Voor mij persoonlijk is werken heel belangrijk.

Verlies doet ook iets met collega’s Voor rouwen is geen protocol en iedereen beleeft het anders. “Een huisarts die zegt dat je nog niet aan het werk moet gaan, terwijl je je collega’s heel erg mist. Dan is mijn advies: ga bij je collega’s op het werk langs voor een kop koffie en spreek van tevoren af welke collega jou op de parkeerplaats opvangt en samen met je naar binnengaat de eerste keer. Hoe natuurlijker zoiets gaat, hoe

Zeker nu ik naast mijn werk als coach ook collega’s met rouw bij KwadrantGroep mag begeleiden. Ik ben geen therapeut, maar ik luister en loop een stukje op het pad van iemand mee. Iets heel verdrietigs in mijn leven heeft mij op het pad gebracht van heel veel bijzondere mensen.

Daar beleef ik veel werkplezier aan en dat maakt me ook trots. Ik hoop dat we bij KwadrantGroep deze aandacht voor collega’s met rouw blijven houden.”

19

WAT VIND JIJ…

VAN WERKEN IN DE CORONAROUTE

Jetske Hoekstra Thuiszorgteam Oud Oost Leeuwarden

Wiep Wiersma Thuiszorgteam Noord Aengwirden

Geertje Jansen Thuiszorgteam Damwâld Feanwâlden

BIJZONDERE TIJD

VEEL GELEERD

VERTROUWEN OP INTUÏTIE

"In het begin was het best spannend. Je weet niet hoe ziek mensen zijn en wat je aantreft. En je wilt jezelf goed beschermen tegen het coronavirus.

"Sommige cliënten waren heel erg ziek en anderen hadden lichte klachten. Ik ben zelf nooit bang geweest om besmet te raken. Ik kwam immers overal beschermd gekleed binnen. Cliënten moesten er wel om lachen, ‘wat zie jij eruit….’. Na een paar diensten weet je niet beter.

"Mijn studie hbo-v liep tijdens de coronaperiode vertraging op, dus ik had tijd, ben flexibel en kon zo mijn steentje bijdragen aan de coronaroute. Ik ben zelfs tot in Heerenveen en Wolvega geweest bij cliënten. Die mensen kende ik natuurlijk niet, ik had geen idee hoe ze normaal gesproken waren en reageerden. Dat was soms even lastig inschatten en ik moest heel erg vertrouwen op mijn eigen intuïtie.

Gelukkig is het allemaal goed gegaan. Maar daardoor moest je wel extra op scherp staan. Als er ooit nog een keer een coronaroute nodig is, dan werk ik graag weer mee."

Het was een hele bijzondere tijd. Ik heb het niet als heel zwaar ervaren, ik was blij dat ik dit mocht doen. Ik heb echt het idee dat ik goede zorg heb kunnen geven. In een coronaroute zaten hooguit drie tot vier cliënten, er was voldoende tijd voor een praatje of om even iets extra’s te doen.

Voor veel cliënten waren wij de enigen die langs kwamen, dus die aandacht was meer dan welkom."

Ik vond het mooi om te doen en ik heb ook veel geleerd van deze periode. Je komt bij mensen die je niet kent en je moet op dat moment inschatten wat er aan de hand is.

Hoort dit bij deze persoon of moet ik actie ondernemen?"

JOUW MENING GEVEN? In de rubriek Wat vind jij? geven collega's hun mening over een zorginhoudelijk onderwerp. In de groep 'Aand8' op intranet stellen we een vraag en jij geeft jouw mening. Binnenkort een nieuwe vraag!