Kurier Plus - e-wydanie 8 sierpnia 2026

NEW YORK • PENNSYLVANIA • CONNECTICUT • NEW JERSEY • MASSACHUSETTS

ER KURI P L U S

P O L I S H NUMER 1664 (1964)

W E E K L Y

ROK ZA£O¯ENIA 1987

PE£NE WYDANIE KURIERA W INTERNECIE: WWW.KURIERPLUS.COM

í Warszawskie knajpy z przedwojennym... – str. 3 í Budowa Gdyni – str. 6 í Portrety i pejza¿e w Ma³ej Galerii – str. 7 í Warszawa pe³na spotkañ i wzruszeñ – str. 10

M A G A Z I N E í Jak podró¿owaæ sprytnie. Nowe przepisy – str. 13

TYGODNIK

8 SIERPNIA 2026

Centrum dowozi

í Ludojady – str. 15

Tomasz Bagnowski

Lipiec 2026 roku by³ kolejnym niezbyt udanym miesi¹cem od czasu objêcia przez Friedricha Merza urzêdu kanclerza Niemiec w maju 2025 r. Coraz wiêcej Niemców, tak¿e wyborców CDU/CSU, negatywnie ocenia dorobek rz¹du. Sonda¿e ró¿nych pracowni wskazuj¹, ¿e prawicowa AfD wysunê³a siê na prowadzenie zarówno w badaniach ogólnokrajowych, jak i w czêœci landów, osi¹gaj¹c przewagê siêgaj¹c¹ nawet oœmiu punktów procentowych. W takich okolicznoœciach Friedrich Merz wyg³osi³ w Bundestagu expose zatytu³owane „Centrum dowozi”, staraj¹c siê przekonaæ opiniê publiczn¹, ¿e jego gabinet skutecznie realizuje swoje cele. Kanclerz wyraŸnie nawi¹zywa³ do pozytywnej atmosfery po szczycie NATO w Ankarze, przedstawianym jako sukces niemieckiej dyplomacji. Jednym z najwa¿niejszych punktów przemówienia by³a zapowiedŸ zakupu pocisków manewruj¹cych Tomahawk o zasiêgu do 2,5 tys. kilometrów, które maj¹ wype³niæ istotn¹ lukê w zdolnoœciach obronnych Niemiec. Merz wskaza³ równie¿ na podpisanie przez Kanadê kontraktu na zakup 12 niemieckich okrêtów podwodnych. Podkreœla³ te¿ dobr¹ wspó³pracê z koalicyjn¹ SPD, prezentuj¹c szeroki pakiet reform obejmuj¹cych system emerytalny, podatki, ochronê zdrowia i rynek pracy.

Podobny przekaz dominowa³ podczas konferencji prasowej przed letni¹ przerw¹ parlamentarn¹, podczas której szef rz¹du podsumowa³ pierwszy etap funkcjonowania gabinetu. Merz przekonywa³, ¿e zdo³a³ uzyskaæ poparcie Bundestagu i Bundesratu dla wszystkich najwa¿niejszych projektów legislacyjnych, w tym ustawy maj¹cej znacz¹co uproœciæ przygotowanie i realizacjê inwestycji infrastrukturalnych, od dróg i kolei po drogi wodne, oraz szerokiej reformy publicznego systemu ubezpieczeñ zdrowotnych. Nierozwi¹zanym problemem pozostaj¹ jednak wysokie koszty pracy, które wci¹¿ obci¹¿aj¹ konkurencyjnoœæ niemieckiej gospodarki. Kanclerz podkreœli³ równie¿ znaczenie walki z nadmiern¹ biurokracj¹. Przypomnia³ o pracach specjalnego „gabinetu deregulacyjnego”, którego niedawne posiedzenie poœwiêcono niemal wy³¹cznie likwidacji zbêdnych regulacji. Zdaniem Merza rozbudowana biurokracja nie tylko os³abia konkurencyjnoœæ gospodarki, ale tak¿e ogranicza innowacyjnoœæ, przedsiêbiorczoœæ i poczucie odpowiedzialnoœci obywateli. í6

l 13 sierpnia Bryant Park zamieni siê w Broadway pod go³ym niebem. Od 12:30 do 13:30 artyœci z musicali „Buena Vista Social Club“, „Heated Rivalry: The Unauthorized Musical Parody“, „Heathers: The Musical“, „Book of Mormon“ i „The Great Gatsby“ wykonaj¹ przeboje ze swoich spektakli. Wstêp jest bezp³atny, a najlepsze miejsca zajmowane s¹ ju¿ oko³o godziny 11:00, kiedy zaczynaj¹ siê próby.

Polski król, którego wymazano z historii Chris Miekina W oficjalnych pocztach królów i ksi¹¿¹t polskich, przez wieki k³u³a w oczy zagadkowa wyrwa. Miêdzy rokiem 1034, kiedy to w cieniu dramatycznych wydarzeñ umiera Mieszko II, a rokiem 1039, gdy do kraju powraca Kazimierz Odnowiciel, polska historia zdaje siê zapadaæ w nieprzeniknion¹ otch³añ.

H

istorycy tradycyjnie nazywali ten okres czasem „bezkrólewia” i chaosu, swoist¹ „czarn¹ dziur¹”, któr¹ najlepiej by³o omijaæ wzrokiem. Dlaczego tak wybitni kronikarze jak Gall Anonim, Wincenty Kad³ubek czy Jan D³ugosz, podjêli tak gigantyczny wysi³ek, by te piêæ lat wype³niæ milczeniem lub jawn¹ manipulacj¹? OdpowiedŸ kryje siê w postaci w³adcy, którego imiê mia³o zostaæ starte z kart dziejów na zawsze. To historia o monarsze tak niewygodnym, ¿e polska historiografia dokona³a na nim niemal perfekcyjnej zbrodni – wymazania z narodowej pamiêci.

J

l Boles³aw Zapomniany. Wizualizacja.

an D³ugosz, chc¹c unikn¹æ odnotowania panowania tego w³adcy, uciek³ siê do k³amstwa, uœmiercaj¹c go profilaktycznie jeszcze za ¿ycia ojca. Wysi³ki, by ukryæ prawdê o tym okresie, jednoczy³y najwiêksze autorytety przez stulecia. Zadbali o to tak¿e póŸniejsi

historycy z Joachimem Lelewelem i Adamem Naruszewiczem na czele. Ci, którzy usi³owali wydobyæ z zapomnienia postaæ owego w³adcy, spotykali siê z ostr¹, czêsto nieprzebieraj¹c¹ w œrodkach krytyk¹. Mimo starañ cenzorów, œlady istnienia „Zapomnianego” króla przetrwa³y tam, gdzie najtrudniej je sfa³szowaæ – w matematycznej logice rzymskiej numeracji w³adców. Matematyka bywa bezlitosna dla ideologii i jej wniosek jest nieub³agany: skoro Chrobry to I, a Œmia³y to III, w ³añcuchu piastowskiej sukcesji musia³ istnieæ jeszcze jeden Boles³aw. Analiza dynastycznych tradycji Piastów dostarcza kolejnych dowodów na to, ¿e Kazimierz Odnowiciel nie by³ przewidziany jako pierwszy do tronu. W tamtym czasie obowi¹zywa³ œcis³y schemat: po Mieszku nastêpowa³ Boles³aw, a po Boles³awie znów Mieszko. í 12

KURIER PLUS 8 SIERPNIA 2026

2

www.kurierplus.com

Dr Robert Lerch Laryngolog, od ponad 30 lat pracuj¹cy w polonijnym œrodowisku, zawiadamia o zmianie adresu. Obecnie doktor przyjmuje przy 153 Greenpoint Ave. Brooklyn 11222 (tel: 718.734-0422)

l Doktor leczy wszystkie choroby zwi¹zane z uszami, nosem i gard³em.

l Przeprowadza badania s³uchu, bezdechu sennego, zatok i zawrotów Wizyty g³owy. s¹ mo¿liwe w dniu zg³oszenia

l Wykonuje badania imigracyjne.

Mówimy po polsku

SPONSORZY Polish & Slavic Federal Credit Union

LipiForma Plus – cholesterol pod kontrol¹, a serce pe³ne radoœci! Cholesterol zachowuje siê tak jak niesforny goœæ na rodzinnym przyjêciu. W odpowiedniej iloœci jest organizmowi potrzebny, ale kiedy zaczyna siê zbytnio panoszyæ, warto zwróciæ na niego wiêksz¹ uwagê. Zdrowy sposób od¿ywiania, codzienna aktywnoœæ i regularne badania s¹ fundamentem troski o serce, a starannie dobrana suplementacja mo¿e staæ siê ich wygodnym uzupe³nieniem. LipiForma Plus, dostêpna w Markowej Aptece, ³¹czy w jednej kapsu³ce a¿ dziewiêæ interesuj¹cych sk³adników. Pierwszym s¹ fitosterole pochodz¹ce z nasion soi. To naturalne zwi¹zki roœlinne, które pod wzglêdem budowy przypominaj¹ cholesterol. W przewodzie pokarmowym konkuruj¹ z nim o mo¿liwoœæ wch³oniêcia, dziêki czemu pomagaj¹ ograniczaæ iloœæ cholesterolu przedostaj¹cego siê z jelit do krwi. Mo¿na powiedzieæ, ¿e fitosterole pojawiaj¹ siê przy drzwiach pierwsze i grzecznie informuj¹ cholesterol: „Przepraszamy, dzisiaj lista goœci jest ju¿ zamkniêta”.

Drugim sk³adnikiem jest ekstrakt z czerwonych dro¿d¿y ry¿u, dostarczaj¹cy mniej ni¿ 3 mg monakoliny K. Powstaje on w procesie fermentacji ry¿u z udzia³em okreœlonych szczepów dro¿d¿y. Monakolina K oddzia³uje na jeden z enzymów uczestnicz¹cych w wytwarzaniu cholesterolu w organizmie. Dlatego czerwony ry¿ budzi zainteresowanie tych, którzy œwiadomie dbaj¹ o prawid³ow¹ gospodarkê lipidow¹. Formu³ê wzbogaca ekstrakt z czosnku, dostarczaj¹cy allicyny – charakterystycznego zwi¹zku siarkowego. Czosnek jest ceniony jako sk³adnik wspieraj¹cy prawid³owy poziom lipidów i zdrowie uk³adu kr¹¿enia. W LipiForma Plus zosta³ zamkniêty w kapsu³ce, dziêki czemu dzia³a dyskretnie. Serce dostaje czosnek, a rodzina przy stole nie musi odsuwaæ krzese³! Kolejnym elementem jest koenzym Q10, naturalnie wystêpuj¹cy w komórkach cz³owieka i zwi¹zany z procesami wytwarzania energii. Szczególnie du¿o energii potrzebuj¹ narz¹dy pra-

Instytut Pamiêci Narodowej

cuj¹ce nieustannie, a serce – jak wiadomo – nie ma wolnych weekendów, wakacji ani przerwy obiadowej. Koenzym Q10 pe³ni równie¿ funkcjê przeciwutleniacza, pomagaj¹c chroniæ komórki przed stresem oksydacyjnym. W kapsu³ce znajdziemy tak¿e polikosanol z trzciny cukrowej, standaryzowany na zawartoœæ oktakosanolu. Jest to mieszanina naturalnych d³ugo³añcuchowych alkoholi t³uszczowych, stosowana w preparatach przeznaczonych dla osób dbaj¹cych o metabolizm lipidów. Sama nazwa brzmi trochê jak egzotyczny taniec, ale polikosanol zdecydowanie woli laboratorium od parkietu. Kompozycjê dope³niaj¹ witaminy B6 i B12 oraz kwas foliowy, które wspieraj¹ prawid³owy metabolizm homocysteiny. Witaminy B6 i B12 pomagaj¹ ponadto w prawid³owym funkcjonowaniu uk³adu nerwowego, metabolizmie energetycznym oraz ograniczaniu uczucia zmêczenia. Chrom wspiera prawid³owy metabolizm makrosk³adników od¿ywczych i pomaga utrzymaæ w³aœciwy poziom glukozy we krwi. LipiForma Plus to przemyœlane po³¹czenie sk³adników, które zamiast walczyæ o pierwsze skrzypce, tworz¹ dobrze zgran¹ orkiestrê. Wystarczy jedna kapsu³ka dziennie, najlepiej wieczorem, podczas posi³ku lub bezpoœrednio po nim. Opakowanie zawieraj¹ce 30 kapsu³ek zapewnia pe³ny miesi¹c stosowania. Je¿eli chcesz bardziej œwiadomie zadbaæ o swoj¹ codzienn¹ dietê i gospodarkê lipidow¹, zapytaj o LipiForma Plus w Markowej Aptece. Bo serce nie potrzebuje wielkich przemówieñ – zdecydowanie bardziej ceni ma³e, rozs¹dne decyzje podejmowane ka¿dego dnia. Suplement diety. Oœwiadczenia te nie zosta³y ocenione przez amerykañsk¹ Agencjê ¯ywnoœci i Leków (FDA). Produkt nie jest przeznaczony do diagnozowania, leczenia, wyleczenia ani zapobiegania chorobom. Marek Wojcicki

KURIER PLUS 8 SIERPNIA 2026

www.kurierplus.com

3

Warszawskie knajpy z przedwojennym sznytem Dzisiejsza Warszawa to przegl¹d kuchni ca³ego œwiata.

C

o chwilê napotykaæ mo¿na restauracje wiêksze lub mniejsze, bardziej lub mniej eleganckie, serwuj¹ce jedzenie chiñskie, indyjskie, tajlandzkie, gruziñskie, japoñskie i dziesi¹tki innych. Trzyma siê równie¿ œwietnia polska kuchnia z pierogami i schabowym w roli g³ównej. Ale przybywa klientów, którzy eksploruj¹ miejsca z „dreszczykiem”. Do ³ask wracaj¹ przedwojenne speluny, do których wpada³a kiedyœ, szukaj¹ca wra¿eñ, elita Warszawy aby wypiæ szklankê bimbru z lokalnym pó³œwiadkiem. Najs³ynniejsz¹ knajp¹ by³a wtedy ta – „U Grubego Joska” mieszcz¹ca siê przy ulicy Gnojnej. Istnieje ona do dziœ, tylko pod innym adresem. Dawna by³a na terenie getta, a wiêc œlad po niej nie pozosta³. Nieprzespanej nocy znojnej Jeszcze mam na ustach œlad. U Grubego Joska przy ulicy Gnojnej Zebra³ siê ferajny kwiat. Bez jedzenia i bez spania, Byle by³oby co piæ, Kiedy na harmonii Feluœ zaiwania, Trzeba tañczyæ, trzeba ¿yæ! T¹ piosenk¹ witani s¹ dziœ goœcie w restauracji u Grubego Joska, która znalaz³a nowe ¿ycie pod adresem - aleja Jana Paw³a II 27. Z dawnej spelunki pozosta³o niewiele ale miejsce jest klimatyczne. Wieczorem, szczególnie w pi¹tki, s¹ tu d³ugie kolejki. Bo wtedy nie tylko mo¿na zjeœæ ale i potañczyæ przy dŸwiêkach „szemrango walca lub tanga”. O historii i atmoferze dawnej speluny opowiadaj¹ stare zdjêcia i wycinki z prasy, którymi oklejeone s¹ œciany. No i jad³ospis. Jest – Katolik z Gnojnej, czyli œledŸ w œmietanie z cebulk¹ i pieczonym ziemniakiem, s¹ pyzunie ze skwareczkami, cymesik z kaczuszki. No i oczywiœcie bimber i œliwowica. Lista specja³ów jest d³uga.

K

im by³ Gruby Josek, o którym œpiewano piosenki i który za ju¿ za ¿ycia sta³ siê legend¹? Wiadomo o nim niewiele. W³aœciwie nawywa³ siê Józef £adowski. Wychowa³ siê gdzieœ na Nalewkach w biednej ¿ydowskiej rodzinie, œwietnie mówi³ po polsku, a legenda g³osi, ¿e mia³ zostaæ rabinem ale wola³ otworzyæ szynk i pêdziæ bimber. Jego lokal zyska³ szybko s³awê, a on szacunek. Spotykali siê tam z³odzieje, kasiarze, prostytutki oraz warszawska œmietanka towarzyska, politycy i artyœci. A Gruby Josek cieszy³ siê pos³uchem i szacunkiem w przestêpczym pó³œwiatku. Czêsto

NEW YORK • PENNSYLVANIA • CONNECTICUT • NEW JERSEY • MASSACHUSETTS

KURIER P L U S

P O L I S H

W E E K L Y

M A G A Z I N E

redaktor naczelna Zofia Doktorowicz-K³opotowska

pe³ni³ rolê nieoficjalnego sêdziego w sporach, a policja respektowa³a jego pozycjê. Co wiêcej, Gruby Josek nigdy nie dopuszcza³ aby dochodzi³o u niego do bójek i awantur. Sam by³ du¿y i silny i jak ktoœ podskakiwa³ po prostu wyrzuca³ go za drzwi. Jego knajpê nazywano nieoficjaln¹ „fili¹” Ministerstwa Spraw Wojskowych z powodu liczby mundurowych, jacy tam przesiadywali, z Wieniaw¹-D³ugoszowskim na czele. Dla warszawskich, artystycznych elit knajpa u Grubego Joska by³a miejscem, do którego czêsto, tu¿ przed œwitem nar¹bany literat holowa³ nie mniej wstawionego malarza, podczas gdy szanuj¹ce siê restauracje wyrzuca³y ostatnich pijaków za drzwi. To tam wychylali jako strzemiennego szklankê wódki, zagryzan¹ œledziem i dopiero nad ranem ruszali do domów. Czêsto, gêsto pi³ z nimi sam Josek, który nie stroni³ od kieliszka. Mimo sukcesów i s³awy Josek nie zapomnia³ o tych najbiedniejszych z Nalewek. Wspiera³ lokalne ochronki, fundowa³ jedzenie dla dzieci z okolicznych szkó³. Kiedy w 7 paŸdziernika 1932 roku, w porannym wydaniu Kurjer Warszawski poinformowal, ¿e Josek zmar³ gazeta rozesz³a siê b³yskawicznie i trzeba by³ dodrukowywaæ kolejne wydania. Warszawa by³a w szoku. Pisano, ¿e Josek zmar³ na posterunku, czyli w swojej knajpie. Na jego pogrzeb, na cmentarzu ¿ydowskim, przyszed³ ca³y przestêpczy pó³swiatek, aby wspólnie z policj¹, artystami, oficerami w wojskowych mundurach i mieszkañcami dzielnicy oddaæ ho³d Grubemy Joskowi.

œci ekonomicznej w trudnych czasach oraz legendarnych tradycji kulinarnych. Podczas niemieckiej okupacji bazar pe³ni³ strategiczn¹ rolê dla mieszkañców Warszawy. Choæ oficjalnie handel podlega³ surowym restrykcjom, to w³aœnie tutaj mo¿na by³o zdobyæ nielegaln¹ ¿ywnoœæ, fa³szywe dokumenty oraz broñ dla polskiego podziemia. Pomimo zniszczeñ wojennych tu¿ po wyzwoleniu, kupcy i handlarze szybko przyst¹pili do odbudowy straganów. Dzisiaj bazar podupad³ ale lokalne w³adze i spo³ecznicy czuwaj¹cy nad prask¹ histori¹ zapewniaj¹, ¿e wróci do dawnej œwietnoœci. Ma³gorzata Ka³u¿a

D

rugim miejscem przyci¹gaj¹cym barwn¹ przesz³oœci¹ s¹ spelunki na Pradze. Ocala³o ich tutaj wiêcej ni¿ w centrum Warszawy. Jedn¹ z nich jest „Bar z wyszynkiem. Pyzy, flaki gor¹ce”, pod adresem Brzeska 29., na ty³ach s³ynnego Bazaru Ró¿yckiego. Od ponad 90 lat bar nie zmieni³ adresu!. Przewin¹³ siê tutaj przez te wszystkie lata, ca³y praski pó³œwiatek. W czasie wojny spotykali siê ¿o³nierze AK, a bar i bazar by³ dla nich skrzynk¹ kontaktow¹. Obdrapane sto³y, kulawe krzes³a, pó³mrok. Menu jest dzisiaj rozbudowane ale na legendarne flaki serwowane w s³oikach i pyzy przychodz¹ t³umy. Trzeba siê uzbroiæ w cierpliwoœæ i czekaæ. W lecie jest ³atwiej bo wystawiono stoliki na zewn¹trz. Ale niezale¿nie od pory roku biznes kwitnie. Atrakcj¹ jest ci¹gle Bazar Ró¿yckiego, najbardziej kultowe targowisko Warszawy, za³o¿one w 1882 roku przez farmaceutê i spo³ecznika Juliana Ró¿yckiego. Przez blisko pó³tora wieku stanowi³o ono serce handlowe prawobrze¿nej stolicy, s³yn¹c z unikalnego praskiego folkloru, niezale¿no-

sta³a wspó³praca Maria Bielski, Andrzej Józef D¹browski, Ma³gorzata Ka³u¿a, Czes³aw Karkowski, Krzysztof K³opotowski, Bo¿ena Konkiel, Weronika Kwiatkowska, Chris Miekina, Jolanta Szczepkowska, Katarzyna Zió³kowska

fotografia Zosia ¯eleska-Bobrowski wydawcy John Tapper Zofia Doktorowicz-K³opotowska Adam Mattauszek

Kurier Plus, Inc. Adres: 176 Java Street Brooklyn, NY 11222 Pokój numer 6 Tel: (718) 389-3018 E-mail: kurier@kurierplus.com Internet: www.kurierplus.com

Redakcja nie odpowiada za treœæ og³oszeñ.

KURIER PLUS 8 SIERPNIA 2026

4

www.kurierplus.com

Na drogach Prawdy Bo¿ej

Ks. Ryszard Koper

Patrz na Chrystusa Lecz o czwartej stra¿y nocnej przyszed³ do nich, krocz¹c po jeziorze. Uczniowie, zobaczywszy Go krocz¹cego po jeziorze, zlêkli siê, myœl¹c, ¿e to zjawa, i ze strachu krzyknêli. Jezus zaraz przemówi³ do nich: „Odwagi! To Ja jestem, nie bójcie siê!” Na to odezwa³ siê Piotr: „Panie, jeœli to Ty jesteœ, ka¿ mi przyjœæ do siebie po wodzie!” A On rzek³: „PrzyjdŸ!” Piotr wyszed³ z ³odzi i krocz¹c po wodzie, podszed³ do Jezusa. Lecz na widok silnego wiatru ul¹k³ siê i gdy zacz¹³ ton¹æ, krzykn¹³: „Panie, ratuj mnie!” Jezus natychmiast wyci¹gn¹³ rêkê i chwyci³ go, mówi¹c: „Czemu zw¹tpi³eœ, cz³owiecze ma³ej wiary?” Gdy wsiedli do ³odzi, wiatr siê uciszy³. Ci zaœ, którzy byli w ³odzi, upadli przed Nim, mówi¹c: „Prawdziwie jesteœ Synem Bo¿ym”. (Mt 14, 25-33)

D

zisiejsza Ewangelia ukazuje nam doœwiadczenie aposto³ów szczególnej obecnoœci Boga wœród nich. Mia³o to miejsce w dramatycznych okolicznoœciach. Jezus kroczy po wodzie. By³o to wydarzenie tak nieprawdopodobne, ¿e aposto³owie myœleli, ¿e jest to zjawa. Piotr prosi o znak: „Panie, jeœli to Ty jesteœ, ka¿ mi przyjœæ do siebie po wodzie!”. Jezus zawo³a³ go do siebie. Piotr uwierzy³ i ku zdumieniu wszystkich zacz¹³ kroczyæ po wodzie. Jednak na widok wzburzonych fal zw¹tpi³ i zacz¹³ ton¹æ. Jezus go uratowa³. A gdy dop³ynêli do brzegu aposto³owie padli na twarz przed Jezusem, wyznaj¹c: „Prawdziwie jesteœ Synem Bo¿ym”. To i inne doœwiadczenie Boga w Jezusie zmieni³o ca³kowicie ich ¿ycie. Doœwiadczenie Boga to by³ prze³omowy moment w ¿yciu aposto³ów i Jego póŸniejszych uczniów, czyli nas. Ten moment uwalnia nasz¹ codziennoœæ od lêku, daje pewnoœæ, ¿e w trudnych momentach cz³owiek nie jest sam. Zmienia perspektywê, priorytety i sens ¿ycia. Przesuwa centrum uwagi z w³asnych ograniczeñ na g³êbokie poczucie sensu ¿ycia, uzdrowienia i wewnêtrznego pokoju. Priorytetem staje siê mi³oœæ, przebaczenie i przyjazne relacje z innymi. Ten moment pomaga zamkn¹æ trudn¹ przesz³oœæ i uczy, jak budowaæ relacje na nowo z Bogiem i ludŸmi. Historie osób, które przesz³y tak¹ przemianê, pokazuj¹, ¿e ka¿dy mo¿e odnaleŸæ swoj¹ drogê i zacz¹æ od nowa. Doœwiadczenie obecnoœci Boga to wezwanie odbycia piêknej podro¿y do rzeczywistoœci, o której œw. Pawe³ pisze w Liœcie do Koryntian: „Ani oko nie widzia³o, ani ucho nie s³ysza³o, ani serce cz³owieka nie zdo³a³o poj¹æ, jak wielkie rzeczy przygotowa³ Bóg tym, którzy Go mi³uj¹”.

M

o¿emy przytoczyæ wiele przyk³adów, kiedy to doœwiadczenie Boga sta³o siê punktem zwrotnym w ¿yciu cz³owie-

ka. To doœwiadczenie zmienia³o priorytety, uwalnia³o od na³ogów i nadawa³o nowy sens ¿yciu i karierze. Doœwiadczy³ tego Maciej Musia³, popularny aktor, który otwarcie przyznaje siê do wiary. W wywiadach wspomina³ o g³êbokim, mistycznym doœwiadczeniu obecnoœci Boga, w którym poczu³ bezwarunkow¹ mi³oœæ, akceptacjê i przebaczenie, co mia³o fundamentalny wp³yw na jego ¿ycie. Mark Wahlberg znany hollywoodzki aktor w m³odoœci prowadzi³ przestêpcze ¿ycie i by³ uzale¿niony od narkotyków. Doœwiadczenie Boga i wiara pomog³y mu wyjœæ z kryminalnego pó³œwiatka, zmieniæ priorytety i staæ siê oddanym ojcem oraz mê¿em. Krzysztof Cugowski, legendarny wokalista Budki Suflera wyzna³, ¿e w przesz³oœci nie ustrzeg³ siê ¿yciowych b³êdów. Odnalezienie relacji z Bogiem pomog³o mu przewartoœciowaæ ¿ycie i czerpaæ z niego spokój.

D

oœwiadczenie Boga rzadko dokonuje w spektakularnej atmosferze cudu, jak¹ widzimy w dzisiejszej Ewangelii, ale raczej na drodze wyciszonego serca, które otwiera siê na wartoœci duchowe. Doœwiadczy³ tego prorok Elizeusz z pierwszego czytania. Bóg wezwa³ Eliasza na spotkanie na Górze Horeb, czyli Synaj. Po przybyciu na miejsce prorok czeka³ na znak obecnoœci Boga. Zapewne spodziewa³ siê, ¿e Bóg przyjdzie w gwa³townej burzy, trzêsieniu ziemi i ogniu. Ale nic z tych rzeczy. Bóg przyszed³ w ³agodnym powiewie wiatru: „Pana nie by³o w ogniu. A po tym ogniu – szmer ³agodnego powiewu. Kiedy tylko Eliasz go us³ysza³, zas³oniwszy twarz p³aszczem, wyszed³ i stan¹³ przy wejœciu do groty”. Doœwiadczenie proroka mo¿e byæ dla nas inspiracj¹ w szukaniu obecnoœci Boga

w naszym ¿yciu. Najczêœciej odnajdujemy Go w wyciszeniu, skupieniu, szczerej modlitwie, czytaniu Pisma Œwiêtego lub udziale w spotkaniach wspólnotowych. Zamiast szukaæ spektakularnych znaków, warto zacz¹æ od ma³ych kroków. Skupienie uwagi na obecnej chwili to biblijna i sprawdzona droga, aby dostrzec dzia³anie Boga w codziennoœci. Poznawanie prawdy, modlitwa, pokonanie wewnêtrznego niepokoju, osobiste i duchowe poszukiwania sprzyja doœwiadczeniu Bo¿ej bliskoœci.

C

zytania mszalne, a szczególnie Ewangelia ucz¹ nas doœwiadczenia obecnoœci Boga w Jezusie, Koœciele i naszej wierze. Po pierwsze. Cud ukazuje, ¿e Jezus jest Panem i posiada w³adzê nad wszelkimi si³ami, zarówno naturalnymi, jak i nadprzyrodzonymi. Wzburzone, niespokojne morze postrzegano jako dzie³o wrogich duchów. Krocz¹c po falach i uciszaj¹c burzê Jezus objawia, ¿e posiada moc i pe³n¹ w³adzê nad tymi wrogimi si³ami. Zdarza siê, ¿e zawierzamy swoje ¿ycie Chrystusowi, a mimo to ¿yjemy w ci¹g³ym lêku przed z³ymi mocami, szukaj¹c rozwi¹zania poza Chrystusem, udaj¹c siê np. do wró¿bitów. Dzisiejsza Ewangelia niesie nam dobr¹ nowinê, ¿e si³y ciemno-

œci nic nie znacz¹, gdy Jezus jest obecny i dzia³a w naszym ¿yciu. Po drugie. Ten cud kieruje nasz¹ uwagê na Koœció³, który porównywany jest do ³odzi na morzu. Jest to jeden z najstarszych symboli chrzeœcijañskich, obrazuj¹cy Koœció³. Tak jak ³ódŸ jest miotana przez fale, tak Koœció³ jest atakowany przez si³y – zarówno ziemskie, jak i duchowe – wrogie Królestwu Bo¿emu. W chwilach kryzysu Jezus przychodzi, by umocniæ wiarê Koœcio³a. Zapewnia nas, ¿e bez wzglêdu na to, jak gwa³towna jest w danej chwili ¿yciowa burza, zawsze pozostaje ze swoim Koœcio³em i zawsze dotrzymuje obietnicy. Koœció³ przetrwa³ przeœladowania ze strony rzymskich cesarzy, zagro¿enie ze strony muzu³manów, herezje i schizmy, a tak¿e dzisiejszy konsumpcjonizm laicyzuj¹cego siê œwiata. Koœció³ trwa i bêdzie trwa³ w przysz³oœci, poniewa¿ Chrystus jest przy nim obecny. Po trzecie. Ewangeliczny cud powinien byæ inspiracj¹ dla naszego osobistego ¿ycia i wiary. Z tej perspektywy historia o Jezusie krocz¹cym po wodzie i udzia³ w niej Piotra stanowi dla nas lekcjê. Czêsto bowiem ulegamy pokusie, by odwróciæ wzrok od Jezusa i skupiæ siê na groŸnych okolicznoœciach, które nas otaczaj¹. Dopóki Piotr mia³ wzrok utkwiony w Jezusie szed³ po wodzie pewnie, gdy jednak dostrzeg³ gro¿¹ce mu niebezpieczeñstwo ogarn¹³ go lêk i zacz¹³ ton¹æ. Dzisiejsza Ewangelia niesie zatem duchowe przes³anie dla ka¿dego z nas - byœmy w ka¿dej chwili kierowali wzrok na Boga i wype³niali Jego wolê, a wtedy nie utoniemy. m

Zapraszamy na strony Autora: ryszardkoper.pl i nytravelclub.pl

KURIER PLUS 8 SIERPNIA 2026

www.kurierplus.com

5

Kartki z przemijania

Andrzej Józef D¹browski

koœci, ³¹cznie z tym¿e szpikiem. Modlê siê po swojemu za wszystkich, których nielitoœciwa Najwy¿sza Instancja nie ocali³a w dniach Powstania Warszawskiego, za wszystkich, dla których to¿ Powstanie i jego skutki sta³y siê do¿ywotni¹ traum¹, za miasto skazane na œmieræ i za Polskê skazan¹ za zgod¹ tej¿e Najwy¿szej Instancji na komunistyczne zniewolenie.

$

Zdarza siê latem, ¿e podczas pisania tych¿e „Kartek” na moim balkonie, zawieszonym wysoko nad East Village, pojawiaj¹ siê ptaki z ró¿nych stron i zagl¹daj¹ mi do laptopa. Niektóre znad ramion, niektóre bezpoœrednio znad klawiatury. Bywa, ¿e zniesmaczone tym, co napisa³em odfruwaj¹ na pobliskie gzymsy lub dachy. Bywa te¿, ¿e przysiadaj¹ na krzy¿u wieñcz¹cym wie¿ê koœcio³a znajduj¹cego siê po drugiej stronie ulicy. Kto wie, czy nie skar¿¹ siê na nim Najwy¿szej Instancji, ¿e znowu napisa³em coœ niebogoojczyŸnianego lub oœwieceniowego. (Apage satanas!). Miewam tak¿e ptasie towarzystwo, kiedy jem na tym¿e balkonie. Go³êbie lubi¹ kukurydzê, ry¿ i wszelkie kasze. Kawa³kami ryby lub miêsa te¿ nie gardz¹, rozbijaj¹c je dziobem o pod³ogê. Wróbelki lubi¹ m.in. s³odkie okruchy i kruszonki, zaœ szpaki dziki agrest i czereœnie. Zdarza siê, ¿e ró¿ne nierozpoznawalne przeze mnie osobniki wlatuj¹ do kuchni i sprawdzaj¹, czy nie ma w niej do spróbowania czegoœ bardziej wykwintnego. Nie tylko na blatach, ale i w doniczkach z kwiatami. Niektóre z tych skrzydlatych stworzeñ tak dobrze siê u mnie czuj¹, ¿e nie daj¹ siê ³atwo wyp³oszyæ. Fruwaj¹ po ca³ym mieszkaniu, zostawiaj¹c œlady swej bytnoœci. Obserwowanie ptaków sprawia mi przyjemnoœæ i nieraz na rzeczonym balkonie trwam w bezruchu, by siê na nañ napatrzeæ. Wiele z nich umiera podczas fajerwerkowych strzelanin. Nie tylko w Nowym Jorku.

$

1 sierpnia ka¿dego roku stajê siê psychicznie Warszawiakiem zwielokrotnionym. Warszawiakiem do szpiku

W Warszawie na powstañcze groby chodzi³em 1 sierpnia sam lub z przyjació³mi. Warszawiacy rozmawiali nad nimi cichutko, zapalaj¹c jednoczeœnie tysi¹ce zniczy. Nie by³o ¿adnych politycznych ani nacjonalistycznych ostentacji. Podczas którejœ rocznicy mój bliski przyjaciel na niwie teatralnej – Wojciech Miszczuk, kieruj¹cy znakomicie bibliotek¹ i czytelni¹ w Instytucie Sztuki PAN, wszed³ do kana³u znajduj¹cego siê na Placu Krasiñskich. Przeszed³ nim a¿ do ulicy Wareckiej przy Nowym Œwiecie, odbywaj¹c drogê, któr¹ z upadaj¹cego Starego Miasta przeszli jego rodzice w nocy z 1 na 2 wrzeœnia. Mama trzyma³a go przy piersi, albowiem Wojtek by³ niemowlakiem urodzonym 21 sierpnia. Trzeba by³o ró¿nymi sposobami uniemo¿liwiæ mu p³acz, by nie by³ s³yszalny na górze, co mog³oby skoñczyæ siê œmierci¹ dziesi¹tków Powstañców i wielu cywilów id¹cych tym kana³em. Mama straszliwie ba³a siê, ¿e nadejdzie rozkaz, ¿eby go… Nie, nie mogê pisaæ, bo d³awi mnie zbyt wielkie wzruszenie. Jeœli mnie pamiêæ nie myli, przy Pomniku Powstania na Placu Krasiñskich jego mama zosta³a uwieczniona wraz z nim przy w³azie do kana³u. Jako rzeŸba.

Sobota 1 sierpnia. Kolejna rocznica wybuchu Powstania Warszawskiego. W³aœciwie wszystko ju¿ w tej sprawie napisano. Na dzisiaj dwa œwiadectwa. Dwóch ludzi, którzy przeszli przez piek³o walk Woli, Starówki i Czerniakowa. Obaj na pierwszej linii, jeden z broni¹ w rêku, drugi z ksi꿹 stu³¹. Jeden zgin¹³, drugi prze¿y³. Ja w g³êbi samego siebie czujê i wiem, ¿e Powstanie by³o ¿ywio³owym odruchem narodowej potrzeby przeciw terrorowi, przeciw poniewierce, przeciw œmiertelnemu wrogowi, który nas niszczy³. I gdyby dziœ, po tym wszystkim, co widzia³y na Woli i Starówce moje oczy, stanê³a przed mn¹ znów decyzja: iœæ do Powstania czy nie, poszed³bym na nowo i wiem, ¿e poszliby inni. Gloria victis – chwa³a zwyciê¿onym – bêdzie kiedyœ wyryte tak¿e na warszawskich cmentarzach powstañczych, jeœli ulegniemy w tej walce”. To Andrzej Romocki „Morro”. Harcmistrz, kapitan

$

Niekiedy jestem pytany o ró¿nicê miêdzy Powstaniem w Getcie Warszawskim, a Powstaniem Warszawskim. Odpowiadam, ¿e w tym pierwszym walczyli o honor nasi Starsi Bracia w Wierze, nie maj¹c nadziei na cokolwiek, zaœ w tym drugim nadzieja na wolnoœæ przyœwieca³a nawet sceptykom. P³onna, jak siê okaza³o niebawem. m

$

Wzruszenie d³awi mnie równie¿, podczas dorocznego koncertu „Warszawiacy œpiewaj¹ (nie) zakazane piosenki”, transmitowanego przez TVP1. Mam wówczas wra¿enie, patrz¹c na powstañcze kroniki filmowe, na twarze ¿yj¹cych Powstañców i na twarze œpiewaj¹cych dziœ Warszawiaków, ¿e widzê najbardziej uduchowione oblicza, jakie zdarza mi siê widzieæ w ¿yciu. W ich œpiewie jest jakiœ niebywa³y ¿ar, wydobywaj¹cy siê prosto z serc. Jest w nim wielka potrzeba duchowego po³¹czenia siê z tymi, którym Powstanie zabra³o ¿ycie.

Tydzieñ na kolanie Jeremi Zaborowski

$

Do egzaminów ustnych na studia polonistyczne zosta³em dopuszczony po dobrej ocenie mojego eseju o wartoœci literackiej i spo³ecznym znaczeniu zakazanych piosenek œpiewanych podczas niemieckiej okupacji. Pisa³em go ca³ym sob¹, choæ mia³em zaledwie 17 lat.

Wojska Polskiego, legendarny dowódca kompani „Rudy” w Batalionie AK „Zoœka”, Jego dowódca, „Rados³aw” uzna³ go za najlepszego dowódcê w ca³ym Powstaniu. Ten 21-latek napisa³ list do Matki, zaledwie na kilka dni przed œmierci¹, 15 IX 1944 r. na Czerniakowie Ja mia³em to szczêœcie, czy to nieszczêœcie, wsio jedno, ¿e by³em zawsze na tzw. linii. Nie wiem, czy wiecie, co to jest linia. Od Pow¹zek, ca³¹ Warszawê, ca³¹ Czerniakowsk¹, a¿ na tzw. Redutê Czerniakowsk¹, czyli na Wilanowsk¹ nr 1. Ca³y ten trakt, razem z „Rados³awem”. Ja szed³em zawsze – pierwszy szereg. (...) Wszyscy wierzyli: dwa, trzy dni i Warszawa w naszym rêku! A tu patrz¹, panie dzieju: dwa-trzy dni. Trup! Mój kolega – trup! Jutro – trup! To by³o straszne! Jedno rozczarowanie… Powstanie warszawskie to by³a klêska, nic wiêcej. To by³o niszczenie Warszawy do szczêtu. Pyta³em siê potem „Bora”: Panie Generale, gdyby Pan genera³ [by³] wiedzia³, ¿e tak siê skoñczy, by³by pan genera³ rozpocz¹³? – Oczywiœcie, ¿e nie…” Ojciec Józef Warszawski SI, ps. „Pawe³”, kapelan Zgrupowania „Rados³aw.” Na pierwszej linii z ¿o³nierzami od pierwszego do ostatniego dnia. Dziêki jego po-

Powstaniec Warszawski schwytany przez Niemców podczas wychodzenia z kana³u.

stawie resztki powstañców, z którymi by³ podda³y siê, dziêki czemu wiêkszoœæ ocali³a ¿ycie. Dwa œwiadectwa, dwie prawdy o Powstaniu. Bez cukrowania. Poniedzia³ek A wiêc, podzia³. PiS Jaros³awa Kaczyñskiego i stowarzyszenie „Rozwój Plus” by³ego premiera PiS w latach 201823, Mateusza Morawieckiego. Tego siê nie sklei w jedn¹ ca³oœæ, ale kto, wie sojusz powyborczy (a niektórzy wskazuj¹ nawet umowê przedwyborcz¹) kto wie… Pierwszy sonda¿ IBRIS i PiS-owi z 26,5 proc. poparcia, spad³o do 18,5 procent. Z kolei ludzie Morawieckiego s¹ na poziomie 8,5 proc., a wiêc mniej wiêcej tyle, ile spad³o dotychczasowej matce-partii sprzed rozwodu. Ale to coœ wiêcej ni¿ zwyk³a matematyka. Otwieraj¹c siê na lewo od PiS, Morawiecki ma szansê zebraæ sporo elektoratu i kto wie, czy osta-

tecznie w 2027 r. nie uda mu siê z³amaæ wieloletniego monopolu na w³adzê duetu Kaczyñski-Tusk. Chodzi o to, ¿e po raz pierwszy od 2005 r. ani Kaczyñski, ani Donald Tusk mog¹ nie byæ tymi, którzy sami zadecyduj¹ kto bêdzie przysz³ym premierem rz¹du. Wtorek o œwicie Zimna wojna w Iranie, na szczêœcie nie przekszta³ca siê w bardzo gor¹c¹. Irañczycy w dalszym ci¹gu strzelaj¹ do statków, lataj¹ gdzieniegdzie drony, ale prezydent Donald Trump, póki co, nie ruszy³ do kolejnego – ile ju¿ by³o tych co tygodniowych zapowiedzi, no ile przez te ponad piêæ miesiêcy, no ile – druzgoc¹cego ataku na Iran. I dobrze, bo efekt by³by znany; w ca³ej Zatoce Perskiej nie pozosta³by kamieñ na kamieniu. Skoro nie mo¿emy mieæ tego, co chcemy – czyli koñca tej wojny, cieszmy siê z tego, co jest: umiarkowanego spokoju. m

Jaros³aw Kaczyñski i Mateusz Morawiecki ju¿ nie id¹ razem, ka¿dy poszed³ w³asn¹ drog¹.

KURIER PLUS 8 SIERPNIA 2026

6

Polskie wczoraj i dziœ

www.kurierplus.com

Kazimierz Wierzbicki

Budowa Gdyni Do pocz¹tków XX wieku Gdynia by³a wiosk¹ ryback¹ licz¹c¹ w roku 1905 nieco ponad 1,200 mieszkañców. Wiêkszoœæ ludnoœci gminy Gdynia stanowili Kaszubi, którzy zajmowali siê rybo³ówstwem. W wiosce istnia³y równie¿ cegielnie, tartaki oraz warsztaty kowalskie. Do roku 1920 Gdynia nale¿a³a do Niemiec, a nastêpnie wesz³a w granice II Rzeczpospolitej. Wkrótce podjêto decyzjê o budowie portu i miasta w Gdyni. Decyzja ta podyktowana by³a brakiem wiêkszego portu morskiego na wybrze¿u ba³tyckim przyznanym Polsce. Jak wiadomo Gdañsk zosta³ og³oszony Wolnym Miastem i korzystanie z jego portu by³o dla Polaków bardzo ograniczone. We wrzeœniu 1921 r. Sejm RP przeg³osowa³ ustawê o budowie Gdyni. Wiosn¹ 1923 r. z udzia³em prezydenta Stanis³awa Wojciechowskiego mia³o miejsce uroczyste otwarcie portu. Gdynia by³a najwiêksz¹ inwestycj¹ infrastrukturaln¹ II Rzeczpospolitej. Przy budowie portu i miasta znalaz³o zatrudnienie dziesi¹tki tysiêcy ludzi. Jednak decyzja o tej inwestycji nie by³a jednomyœlna. Czêœæ opinii publicznej i wiêkszoœæ wydawnictw prasowych wy-

Port gdyñski

ra¿a³o krytyczn¹ opiniê twierdz¹c, ¿e jest to marnowanie funduszów i si³y roboczej. Opinia ta okaza³a siê fa³szywa. Port gdyñski prze¿ywa³ spektakularny rozwój. Ju¿ w 1926 r. wys³ano st¹d 400 tys. ton towarów exportowych, a w 1938 a¿ 7,400 tysiêcy. Obok rozwoju portu nastêpuje szybka rozbudowa miejscowoœci Gdynia, która w marcu 1926 r. uzyska³a prawa miejskie. Obszar miasta zosta³ powiêkszony w latach 30. z 6,400 hektarów do 6,6 tys. hektarów. W tym samym czasie powstawa³y w Gdyni szko³y, placówki medyczne, urzêdy, osiedla mieszkaniowe. W 1938 r. liczba mieszkañców osi¹gnê³a 120 tysiêcy. Port gdyñski zosta³ uznany za najnowoczeœniejszy na Ba³tyku.

Centrum dowozi í1 Podczas konferencji prasowej Merz zdoby³ siê równie¿ na pewn¹ dozê samokrytyki. Przyzna³, ¿e czêœæ projektów pozostaje niedokoñczona, a wiele reform od dawna wymaga³o realizacji. Jednoczeœnie przekonywa³, ¿e nie ma powodów do pesymizmu, a jedna trzecia jego dotychczasowej kadencji pozwala pozytywnie oceniæ osi¹gniêcia rz¹du. Atutami Merza pozostaj¹ sprawnoœæ retoryczna i du¿a pewnoœæ siebie. Mimo widocznych napiêæ z socjaldemokratami kanclerz konsekwentnie stawia na utrzymanie koalicji, nawet kosztem rezygnacji z bardziej radykalnych zmian. Najwiêkszym wyzwaniem dla centrum i lewicy pozostaje w Niemczech rosn¹ca popularnoœæ AfD. Merz chce jednak sprawiaæ wra¿enie polityka odpornego na krytykê i podkreœla, ¿e ca³y czas siê uczy i ka¿dego dnia staje siê skuteczniejszym przywódc¹.

Problem polega na tym, ¿e wspó³praca CDU, CSU i SPD nie przek³ada siê na poprawê notowañ ¿adnego z koalicjantów. Co wiêcej, koalicja nie zdo³a³a zahamowaæ wzrostu poparcia dla AfD. Niemiecka scena polityczna wci¹¿ nie znalaz³a skutecznej odpowiedzi na sukces ugrupowania, które w du¿ej mierze narzuca dziœ tematy dominuj¹ce w debacie publicznej, jak np. ograniczenie imigracji. Mimo pojawiaj¹cych siê spekulacji w¹tpliwe by Friedrich Merz utraci³ swoje stanowisko przed koñcem kadencji. Niemiecka polityka nadal bêdzie prawdopodobnie koncentrowaæ siê na zarz¹dzaniu napiêciami pomiêdzy ró¿nymi szczeblami w³adzy oraz na utrzymaniu kruchej równowagi w koalicji. Systematycznego spadku poparcia dla wszystkich trzech partii tworz¹cych rz¹d nie da siê jednak zatuszowaæ. Choæ Merz jest postrzegany jako sprawny polityk na arenie miêdzynarodo-

Zabudowa centrum Gdyni reprezentuje styl modernistyczny charakteryzuj¹cy siê prostot¹, funksjonalizmem oraz jasnymi (a nawet bia³ymi) elewacjami. Jednym z pomys³odawców i realizatorów rozbudowy Gdyni by³ in¿ynier Eugeniusz Kwiatkowski – minister handlu i wicepremier w rz¹dach II RP, zwany równie¿ „Ojcem Gdyni”. Po wojnie Kwiatkowski próbowa³ w³¹czyæ siê w odbudowê ukochanego miasta, lecz w³adze komunistyczne nie zezwoli³y na to, a nawet zabroni³y mu osiedliæ siê na Wybrze¿u. Niedawno modernistyczne centrum Gdyni zosta³o wpisane na Listê Œwiatowego Dziedzictwa UNESCO. m wej, nie wystarcza to, by odwróciæ niekorzystne trendy w kraju. Rzut oka na sonda¿e pokazuje, ze Merz ma obecnie najni¿sze w historii poparcie wœród niemieckich przywódców. Zadowolenie z jego pracy deklaruje zaledwie 13-16% badanych, a niezadowolenie siêga 83-86%. Poparcie dla partii Merza (CDU/ CSU) to w tej chwili okolo 24% (sonda¿ z maja i czerwca 2026), podczas gdy AfD mo¿e liczyæ na 27-29% procent. Dla porównania Angela Merkel w latach 2005-

Kanclerz Friedrich Merz

Modernistyczna Gdynia

2021 regularne zbiera³a pozytywne oceny, nierzadko przekraczaj¹ce 80 proc. Kiedy spojrzeæ na dane niemieckiej gospodarki widaæ, ¿e ró¿owe okulary przez które obserwuje swój kraj kanclerz zaciemniaj¹ prawdziwy obraz sytuacji. PKB Niemiec spada drugi rok z rzêdu, a niewielkie o¿ywienie na pocz¹tku roku nie odwróci³o trendu. Prognozy instytutów gospodarczych tak¿e nie s¹ optymistyczne. Przewiduj¹ one wzrost PKB zaledwie o 0,5 proc. w tym roku, co w praktyce oznacza stagnacjê. G³ówny problem Niemiec to utrata taniej energii z Rosji w wyniku wojny na Ukrainie. Przed wojn¹ Rosja dostarcza³a ponad 50% gazu ziemnego do Niemiec. Po wprowadzeniu sankcji dostawy drastycznie spad³y, co spowodowa³o znacz¹cy wzrost cen. Wysokie koszty energii os³abi³y konkurencyjnoœæ niemieckiego przemys³u, szczególnie energoch³onnych sektorów. S³ynny niemiecki przemys³ samochodowy notuje rekordowe zwolnienia. Ogólnie w przemyœle pracê straci³o ponad 100 tys. osób, z czego po³owa w sektorze motoryzacyjnym.

Tomasz Bagnowski

KURIER PLUS 8 SIERPNIA 2026

www.kurierplus.com

7

Portrety i Pejza¿e w Ma³ej Galerii P

onad czterdzieœci osób uczestniczy³o w wernisa¿u wystawy „Portrety i Pejza¿e 2026 – Edycja Ma³ej Galerii Kuriera Plus”, który odby³ siê w czwartek, 30 lipca 2026 r., w Galerii Kuriera Plus mieszcz¹cej siê w Centrum Polsko-S³owiañskim na Greenpoincie. Wydarzenie zosta³o przygotowane przez Polsko-Amerykañski Klub Fotografika we wspó³pracy z Kurierem Plus oraz Centrum Polsko-S³owiañskim. Na wystawie prezentowane s¹ 62 fotografie autorstwa 25 artystów – cz³onków Polsko-Amerykañskiego Klubu Fotografika oraz goœci z Polski i Wielkiej Brytanii. Wernisa¿ zgromadzi³ ponad 40 mi³oœników fotografii i sztuki, artystów, przedstawicieli nowojorskiej Polonii oraz sympatyków dzia³alnoœci Polsko-Amerykañskiego Klubu Fotografika, tworz¹c atmosferê sprzyjaj¹c¹ wymianie doœwiadczeñ i rozmowom o fotografii. By³a to kolejna ods³ona jednego z najwa¿niejszych projektów fotograficznych realizowanych przez Klub.

Goœci powitali Dariusz Kanarek, prezes Polsko-Amerykañskiego Klubu Fotografika i Janusz Skowron, kurator tej edycji wystawy. Dariusz Kanarek podkreœli³, ¿e prezentowana ekspozycja zosta³a przygotowana specjalnie z myœl¹ o Ma³ej Galerii Kuriera Plus i jest wyselekcjonowanym wyborem fotografii z dwóch bardzo dobrze przyjêtych wystaw „Portrety i Pejza¿e”, które odby³y siê w RIVAA Gallery. Motywem przewodnim ekspozycji pozostaj¹ portret i pejza¿ – dwa klasyczne gatunki fotografii, które w prezentowanych pracach staj¹ siê opowieœci¹ o cz³owieku, pamiêci, emocjach, to¿samoœci i relacji z otaczaj¹cym œwiatem. Ró¿norodnoœæ stylistyczna i tematyczna zgromadzonych fotografii pokazuje indywidualny jêzyk ka¿dego z autorów. Dariusz Kanarek podziêkowa³ kuratorowi Januszowi Skowronowi, za jego zaanga¿owanie, profesjonalizm i wspó³pracê przy przygotowaniu ekspozycji.

Mi³oœnicy Fotografii. Zdjêcie: Zosia Zeleska-Bobrowski

Fotograficy bior¹cy udzia³ w wystawie, na pierwszym planie prezes Polsko-Amerykañskiego Klubu Fotografika – Dariusz Kanarek, pi¹ty z lewej, kurator wystawy, Janusz Skowron. Zdjêcie: Eugene Bobrowski

W tegorocznej edycji swoje prace prezentuj¹ cz³onkowie Polsko-Amerykañskiego Klubu Fotografika: Edward Bochnak, Damian Grabski, Ryszard Horowitz, Dariusz Kanarek, Wojtek Kubik, Edward Madej, Marta Medyna, Ma³gorzata Olszewska, Eva Rubinstein, Anna Skowron, Janusz Skowron, Ma³gorzata Sobocka, Justyna Suric, Jacek Szymula, Kazimierz Œmieszko, Ma³gorzata Tambor, Tomasz Wielgomas, Regina Wypych, Ewa Zeller, Marian ¯ak i Zosia ¯eleska-Bobrowski. Polskê i Wielk¹ Brytaniê reprezentuj¹: Agnieszka Konarska, Magdalena Ma³aczyñska, Tamara Pieñko i Tomek Sikora. Ekspozycja jest kolejnym dowodem na aktywn¹ dzia³alnoœæ Polsko-Amerykañskiego Klubu Fotografika, który od lat integruje œrodowisko fotografów, organizuje wystawy i promuje dorobek polskich

artystów w Stanach Zjednoczonych oraz na arenie miêdzynarodowej. Kameralna przestrzeñ Ma³ej Galerii Kuriera Plus stworzy³a wyj¹tkow¹ atmosferê sprzyjaj¹c¹ bezpoœrednim spotkaniom twórców z publicznoœci¹ oraz rozmowom o fotografii, potwierdzaj¹c, ¿e projekt „Portrety i Pejza¿e” na sta³e wpisa³ siê w kalendarz wydarzeñ artystycznych nowojorskiej Polonii. Wystawê „Portrety i Pejza¿e 2026 – Edycja Ma³ej Galerii Kuriera Plus” mo¿na ogl¹daæ do 30 sierpnia 2026 r. w CPS 176 Java Street na Greenpoincie. Organizatorzy serdecznie zapraszaj¹ mi³oœników fotografii do odwiedzenia ekspozycji i poznania twórczoœci polskich fotografów reprezentuj¹cych ró¿ne pokolenia, doœwiadczenia i style artystyczne. Dariusz Kanarek

Marsz, marsz Polonia

DODATEK SPONSOROWANY PRZEZ STOWARZYSZENIE WETERANÓW ARMII POLSKIEJ W AMERYCE, OKRÊG 2 Nr 494

Nowy Jork

8 sierpnia 2026

Nowojorska Polonia uczci³a powstañczy zryw Warszawy z 1944 roku W sobotnie przedpo³udnie 1 sierpnia 2026 roku przed g³ówn¹ siedzib¹ Polsko-S³owiañskiej Federalnej Unii Kredytowej PSFUK na Greenpoincie przy McGuinness Blvd, odby³a siê doroczna uroczystoœæ wci¹gniêcia na maszt bia³o – czerwonej flagi z symbolem Polski Walcz¹cej. Dok³adnie o godzinie 11:00, gdy w Warszawie by³a godz. 17:00, dla uczczenia 82. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego, flagê tê przy przejmuj¹cym dŸwiêku syreny, wci¹gn¹³ na maszt Ambasador RP przy Organizacji Narodów Zjednoczonych profesor Krzysztof Szczerski w asyœcie przewodnicz¹cej PSFUK Ma³gorzaty Gr¹dzkiej. Po odœpiewaniu hymnów narodowych, poproszono ksiêdza proboszcza Grzegorza Markulaka, proboszcza parafii œw. Stanis³awa Kostki na Greenpoincie, o odmówienie modlitwy za poleg³ych w walce ¿o³nierzy Armii Krajowej oraz pomordowanych i zmar³ych z odniesionych ran cywilnych mieszkañców Warszawy. Bogdan Chmielewski – dyrektor wykonawczy PSFUK przywita³ zebranych m.in. polskich dyplomatów oraz przedstawicieli i cz³onków organizacji polonijnych takich jak: Stowarzyszenia Weteranów Armii Polskiej w Ameryce, Centrali Polskich Szkó³ Dokszta³caj¹cych w Ameryce, nauczycieli i uczniów kilku szkó³ polonijnych, Zwi¹zku Harcerstwa Polskiego w USA, Instytutu Pi³sudskiego, Centrum Polsko-S³owiañskiego, Klubu Krakus, Zespó³ Krakowianki i Górale, a tak¿e zorganizowan¹ grupê kolarzy i motocyklistów. Nastêpnie g³os zabra³a przewodnicz¹ca PSFUK Ma³gorzata Gr¹dzka. Z zaproszonych goœci krótkie przemówienia wyg³osili m. in. ambasador Krzysztof Szczerski, Konsul Generalny RP w Nowym Jorku Mateusz Sakowicz i Naczelny Komendant SWAP Tadeusz Antoniak.

Flaga ze Znakiem Polski Walcz¹cej powiewaæ bêdzie przed siedzib¹ PSFUK przez 63 dni. Fot. Zygmunt Bielski

Uroczystoœæ przed siedzib¹ PSFUK zakoñczy³ koncert piosenek powstañczych. Wyst¹pi³ m³odzie¿owy Chór Polonia, z³o¿ony z sekcji wokalnej i instrumentalnej, w ubiorach stylizowanych na lata 40. ubieg³ego wieku. Znane melodie podchwycili wszyscy zgromadzeni, którzy wczeœniej otrzymali wydrukowane teksty powstañczych utworów. Uczestnicy wydarzenia mogli zabraæ na pami¹tkê du¿e plakaty z podobizn¹ uczestnika Powstania Warszawskiego, Andrzeja Rawicza, który w sierpniu 1944 roku mia³ zaledwie 10 lat i zajmowa³ siê roznoszeniem powstañczej prasy. Ten najm³odszy powstañczy kolporter mieszka obecnie w Nowym Jorku i liczy sobie 92 lata. Po zakoñczonym koncercie zgromadzeni udali siê w stronê Polskiego Domu Narodowego przy Driggs Avenue, gdzie na jednej z jego œcian znajduje siê mural nawi¹zuj¹cy do Powstania Warszawskiego 1944. Prezes Polskiego Domu Narodowego Marek Chroœcielewski przywita³ wszystkich przyby³ych i poprosi³ najwa¿niejszych ViP-ów o zabranie g³osu. Po ich krótkich wypowiedziach o znaczeniu ró¿-

Zgromadzonych przywita³ dyrektor wykonawczy PSFUK Bogdan Chmielewski. Fot. Wojciech Maœlanka

Flagê ze znakiem Polski Walcz¹cej wci¹gn¹³ na maszt ambasador Krzysztof Szczerski w asyœcie Ma³gorzaty Gr¹dzkiej. Fot. Maria Bielska

nych form pielêgnowania pamiêci o bohaterach Powstania Warszawskiego, zuchy, harcerze i harcerki wraz z instruktorkami, którzy dzia³aj¹ przy Polskim Domu Narodowym, z³o¿yli przed muralem wieniec, wi¹zanki kwiatów i zapalili znicze.

Drug¹ ods³on¹ polonijnych obchodów 82. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego, by³a uroczysta Msza Œwiêta ku pamiêci „Szarych Szeregów” Armii Krajowej i wszystkich powstañców, odprawiona z inicjatywy Zwi¹zku Harcerstwa Polskiego w USA i Stowarzyszenia Weteranów Armii Polskiej w Ameryce, w niedzielê 2 sierpnia w koœciele œw. Stanis³awa Biskupa i Mêczennika na Manhattanie. Nabo¿eñstwo odprawi³ ks. proboszcz, paulin o. Micha³ Czy¿ewski. Okolicznoœciowe kazanie wyg³osi³ m³ody ksi¹dz z Polski, który na co dzieñ pracuje w jednej z parafii w Warszawie. Piêkn¹ oprawê muzyczn¹ zapewni³ rewelacyjny, kilkudziesiêcioosobowy Chór Pueri et Puellae Cantores Plocenses z P³ocka pod dyrekcj¹ Anny i Wiktora Bramskich, który w mini koncercie po Mszy Œw. wykona³ m.in. najs³ynniejsz¹ powstañcz¹ pieœñ „Warszawskie dzieci”. We mszy jako goœæ specjalny uczestniczy³a konsul Agnieszka Kowalik z mê¿em i dwoma sy-

Krótkie przemówienia wyg³osili dyplomaci: ambasador Krzysztof Szczerski i konsul Mateusz Sakowicz. Fot. Wojciech Maœlanka

W imieniu SWAP przemówi³ naczelny komendant Tadeusz Antoniak. Fot. Wojciech Maœlanka

W uroczystoœci udzia³ wziêli seniorzy z Klubu Krakus, motocykliœci i kolarze. Fot. Wojciech Maœlanka

M³odzie¿owy Chór Polonia da³ koncert pieœni i piosenek powstañczych. Fot. Wojciech Maœlanka

Prezes Polskiego Domu Narodowego Marek Chroscielewski wita przyby³ych goœci przed muralem „Powstanie Warszawskie 1944”. Fot. Zygmunt Bielski

nami. Ponadto obecni byli harcerze Hufca Warmia (przewodnicy: Robert Nieszpor, Micha³ Moœcicki) i harcerki z Hufca Podhale (harcmistrzynie Jolanta Nowacka, Marta Bisaga, Natalia Popko i przewodniczka Gra¿yna Moœcicka), cz³onkowie Placówki 123 SWAP w Nowym Jorku na czele z komendantem Zygmuntem Bielskim, rodziny powstañców warszawskich i inni wierni. Po koncercie chóru z P³ocka, staraniem harcmistrzyni Marii Bielskiej odby³o siê w dolnej sali koœcio³a spotkanie przy kawie, herbacie i cieœcie, które szczególnie smakowa³o m³odym artystom z P³ocka.

Weterani ze SWAP przed muralem. Fot. Maria Bielska

Mszê Œwiêt¹ za poleg³ych i zmar³ych powstañców warszawskich odprawi³ o. Micha³ Czy¿ewski. Fot. Zygmunt Bielski

RW

Redakcja: Jolanta Szczepkowska Teofil Lachowicz Adres redakcji: P.A.V.A. of America, District 2 , 17 Irving Place, New York, NY 10003 e-mail: pava.swap@gmail.com www.pava-swap.org

Wystêp chóru z P³ocka zachwyci³ s³uchaczy. Fot. Zygmunt Bielski

Motywy powstañcze w dekoracji przed o³tarzem. Fot. Zygmunt Bielski

KURIER PLUS 8 SIERPNIA 2026

10

www.kurierplus.com

Pierwsza Dama Marta Nawrocka z przedstawicielkami klubu „BEYOND” w Pa³acu Prezydenckim

Warszawa pe³na spotkañ i wzruszeñ

Niespodziewane spotkanie z prezydentem Karolem Nawrockim

S¹ dni, po których wraca siê do domu z poczuciem, ¿e wydarzy³o siê coœ wiêcej ni¿ tylko kolejne spotkanie. Ostatni weekend w Warszawie by³ w³aœnie taki i na zawsze pozostanie w pamiêci przedstawicielek klubu BEYOND – Polish American Women’s Club. Jednym z najwa¿niejszych punktów wizyty by³o spotkanie w Pa³acu Prezydenckim z Pierwsz¹ Dam¹ Mart¹ Nawrock¹ oraz Prezydentem Rzeczypospolitej Polskiej Karolem Nawrockim. Spotkanie z Prezydentem by³o niespodziank¹. W³aœnie rozpoczê³yœmy zwiedzanie Pa³acu Prezydenckiego i poznawanie jego historii, kiedy nagle na schodach pojawi³ siê uœmiechniêty Karol Nawrocki. Zatrzyma³ siê na kilka chwil, serdecznie z nami porozmawia³ i zgodzi³ siê na wspóln¹ fotografiê. Z kolei spotkanie z Pierwsz¹ Dam¹, któr¹ mia³yœmy okazjê poznaæ we wrzeœniu zesz³ego roku, tylko nas utwierdzi³o w przekonaniu, ¿e to osoba serdeczna, ciep³a, ciekawa drugiego cz³owieka i obdarzona wspania³ym poczuciem humoru. W jej zachowaniu nie by³o dystansu, który czêsto towarzyszy oficjalnym spotkaniom. Zamiast niego by³a naturalnoœæ, otwartoœæ i ¿yczliwoœæ, dziêki którym atmosfera szybko sta³a siê swobodna, sk³aniaj¹ca do szczerych rozmów i wymiany pogl¹dów. Rozmawia³yœmy równie¿ o sprawach bardzo osobistych – wychowaniu dzieci, ³¹czeniu macierzyñstwa z prac¹ zawodow¹ oraz wyzwaniach codziennego ¿ycia. Takie spotkania przypominaj¹, ¿e ponad politycznymi podzia³ami

Monika Adamski, redaktor naczelna Radia Rampa i za³o¿ycielka klubu BEYOND wrêcza Pierwszej Damie pami¹tkowy upominek

najwa¿niejszy pozostaje cz³owiek – wzajemny szacunek, ¿yczliwoœæ i gotowoœæ do dialogu. Wspólny lunch, który – zamiast oficjalnego obiadu przy stole – mia³ formê swobodnego spotkania na stoj¹co – tak¿e sprzyja³ dalszym rozmowom. Czeka³y na nas starannie przygotowane dania, wœród których znalaz³y siê dorsz, filet z kurczaka oraz ró¿norodne sa³atki. Nie zabrak³o wyœmienitych deserów – serwowano m.in. bezê i tradycyjn¹ szarlotkê. Wszystko by³o doskonale przygotowane i smakowa³o wyœmienicie. By³ to kolejny element tego wyj¹tkowego dnia, który sprzyja³ budowaniu relacji. Prawdziw¹ pere³k¹ okaza³y siê otaczaj¹ce Prezydencki Pa³ac ogrody. Tam, podczas wspólnego spaceru z Pierwsz¹ Dam¹, rozmowy toczy³y siê wokó³ zdrowej ¿ywnoœci, uprawiania w³asnych warzyw, ogotowania i dba³oœci o ogrody. Panie z Beyond pomimo eleganckich szpilek dzielnie wspina³y siê po kamiennych schodach i przechodzi³y przez ma-

Porucznik Jerzy Zenon Zawadzki pseudonim „Ma³y”

Spacer po pa³acowych ogrodach

lownicze mostki, chocia¿ niejedna z nas marzy³a o wygodniejszych butach. Ale da³yœmy radê, a spacer wœród piêknie utrzymanej zieleni przypomnia³, jak wiele niezwyk³ych miejsc mamy w Polsce. Na zakoñczenie Pierwsza Dama podziêkowa³a nam za pielêgnowanie pamiêci o wa¿nych rocznicach narodowych oraz kultywowanie polskich tradycji poza granicami kraju i wyrazi³a nadziejê, ¿e we wrzeœniu tego roku ponownie siê z nami spotka w Nowym Jorku. Wspólnie zastanawia³yœmy siê, które miejsce na Greenpoincie wybraæ na kolejne spotkanie. Wizyta w Pa³acu Prezydenckim by³a okazj¹ do poznania jednego z najpiêkniejszych i najbardziej reprezentacyjnych miejsc w Polsce. Pa³ac nie jest dostêpny do zwiedzania, wiêc tym bardziej doceniamy, ¿e mia³yœmy mo¿liwoœæ zobaczenia jego wspania³ych wnêtrz. Bogata historia i niezwyk³a atmosfera sprawiaj¹, ¿e miejsce to budzi podziw i szacunek. * Emocje zwi¹zane z wizyt¹ w Pa³acu Prezydenckim by³y jeszcze bardzo ¿ywe, kiedy kilka godzin póŸniej znalaz³yœmy siê w samym sercu obchodów 82. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego. Nie przypuszcza³am wtedy, ¿e to w³aœnie tam prze¿yjê najwiêksze wzruszenie ca³ego weekendu. Po raz pierwszy w ¿yciu mia³am okazjê uczestniczyæ na ¿ywo w tych obchodach. By³o to niezwyk³e doœwiadczenie. Kiedy o godzinie „W” zawy³y syreny, a nad Warszaw¹ uniós³ siê dym z odpalonych rac, poczu³am ogromne poruszenie, ale te¿ coœ, czego zupe³nie siê nie spodziewa³am – wróci³y wspomnienia z 11 wrzeœnia 2001 roku

w Nowym Jorku. DŸwiêk syren, unosz¹cy siê dym i atmosfera tamtej chwili sprawi³y, ¿e na moment od¿y³a we mnie trauma zwi¹zana z wydarzeniami, których by³am œwiadkiem przed laty. Ten niepokój szybko ust¹pi³ jednak miejsca zadumie. Wspólne œpiewanie powstañczych pieœni oraz œwiadomoœæ, ¿e obok mnie stoj¹ ludzie, którzy przed 82 laty walczyli o wolnoœæ Warszawy i Polski, by³y niezwyk³ym prze¿yciem. Ich obecnoœæ nada³a tej uroczystoœci wyj¹tkowy wymiar. To byli ¿ywi œwiadkowie wydarzeñ, dziêki którym dziœ mo¿emy ¿yæ w wolnym kraju. £zy same nap³ynê³y mi do oczu. To by³ jeden z tych momentów, które pozostaj¹ z cz³owiekiem na ca³e ¿ycie.

Iwona Hejmej

Stuletnia dziœ ³¹czniczka Halina Rogoziñska pseudonim „Ma³a” (na wózku) i sanitariuszka AK Danuta Dworakowska „Lena”, autorka ksi¹¿ki „Pianistka. Miêdzy dzieciñstwem a zdziecinnieniem”

KURIER PLUS 8 SIERPNIA 2026

www.kurierplus.com

Stany wewnêtrzne

Weronika Kwiatkowska

Sygna³ Ka¿dy w sobie nosi te miliardy gwiazd, gasn¹cych powoli jedna po drugiej, zjadanych przez troski, choroby, nieszczêœcia i kataklizmy, ale du¿o ich – gwiazd, niezliczenie, miliardy i jeszcze ci¹gle nowe siê rodz¹. I mo¿e to jest w³aœnie to, co trzyma nas […] ten ciê¿ki cud, za spraw¹ którego udaje siê jednak wyleŸæ z mroków jamy na powierzchniê. I ¿yje siê dalej. Œwieci siê dalej.* Kolejne urodziny. Kolejny upalny lipcowy dzieñ. Oœlepiaj¹ce s³oñce. Duszne powietrze podziemnych stacji metra. W pracy niespodzianka. Tort. Prezenty. Happy birthday to you. Na piêtnaœcie g³osów. Gromkie brawa. Kiedy próbujê zdmuchn¹æ œwieczki. Od lat to samo ¿yczenie. Które nie ma szansy siê spe³niæ. Pomyœlane bezwiednie. Czy mi na tym jeszcze zale¿y? I tak jest ju¿ za póŸno. Na wszystko. Co siê z nim wi¹¿e. A jednak to pierwsze, co wyœwietli³o siê w g³owie. Gdy, zaskoczonej, podsuniêto marchewkowe ciasto pod nos i zakomenderowano: „make a wish”. Interesuj¹ce – powiedzia³by mój terapeuta. Zorientowany

psychoanalitycznie. Próbuj¹cy przy³apaæ podœwiadomoœæ na gor¹cym uczynku. Czy chcesz o tym porozmawiaæ? Wczeœniej odwiedzi³ mnie wychowawca z liceum. Akurat by³ na wycieczce w Nowym Jorku. Wpad³ z ¿on¹. I butelk¹ polskiej wódki. Uœciskaliœmy siê serdecznie. Ile minê³o od matury? Trzydzieœci lat? Tyle siê pewnie nie widzieliœmy. A teraz stoi przede mn¹. I mówi: nie mogê w to uwierzyæ, to jak sen. Przed laty to ja sta³am. Przed tablic¹. Mia³am wyprowadziæ wzór na deltê. I zrobi³am to. Œpiewaj¹co. Bo wyku³am na blachê. Nie rozumiej¹c, o co chodzi w równaniach kwadratowych. I nie bardzo radz¹c sobie z pierwiastkami. Na szczêœcie Profesor B. nie by³ matematykiem zacietrzewionym, który uwa¿a, ¿e ka¿dy – bez wzglêdu na predyspozycje – powinien biegle poruszaæ siê w g¹szczu funkcji, ci¹gów, kombinatoryki i trygonometrii. Humanistom wspania³omyœlnie odpuszcza³. W trzeciej klasie mówi³: si¹dŸcie w ostatniej ³awce i nie przeszkadzajcie. To by³o godne i sprawiedliwe. S³uszne i zbawienne. Mogliœmy uczyæ siê do matury z historii. A potem studiowaæ te wszystkie kulturoznawstwa, politologie i filozofie. Mo¿e dlatego dobrze wspominam czasy szko³y œredniej. Nie dr¿a³am, jak kole¿anka z równoleg³ej klasy, przed lekcj¹ chemii. Mia³am szczêœcie trafiæ na ³agodniejszego

z dwóch nauczycieli tego przedmiotu. Z fizyk¹ te¿ jakoœ dawaliœmy radê. Czasem trzeba by³o przyswoiæ trochê teorii. Czasem ktoœ wykrad³ z kantorka rozwi¹zania testu i – robi¹c odpowiedni¹ iloœæ b³êdów, ¿eby nie wzbudzaæ podejrzeñ – zaliczaliœmy na solidn¹ trójê. Najwiêcej krwi, paradoksalnie, napsu³a mi polonistka, z któr¹ mia³am fakultety. Daj¹c upust prywatnym animozjom, odgrywa³a siê na uczniach z klas, w których literatury uczy³a jej kole¿anka po fachu. Da³a mi spokój dopiero po próbnych maturach, kiedy moja praca zosta³a oceniona najwy¿ej w szkole. Ale wczeœniej poprosi³a, by któryœ z rodziców wybra³ siê w odwiedziny. Na dywanik – tak siê mówi³o. Posz³a mama. I niewiele wiêcej pamiêtam. Oprócz tego, ¿e musia³am przestaæ opuszczaæ lekcje. Okaza³o siê, ¿e zajêcia fakultatywne wcale nie by³y dobrowolne. * Co roku w dniu urodzin nurzam siê w konfetti ¿yczeñ. Z³otym pyle komplementów. Brokacie i wielobarwnych wst¹¿kach. ¯yczenia przychodz¹ od rodziny i przyjació³, bli¿szych i dalszych znajomych, ale te¿ czytelników. Niektóre – zaskakuj¹ce. Pan Krzysztof napisa³: „Wœród szklanych wie¿, gdzie œwiat³o dr¿y na szybach, i metro nuci pieœñ w stalowych ¿ebrach, Ty – z piórem w d³oni – chwytasz puls uliczny, jakbyœ w oddechu miasta s³ysza³a rytm prywatny, intymny. Podgl¹dasz zau³ki, gdzie jêzyk miesza siê z jêzykiem, gdzie polski akcent tañczy z nowojorskim krzykiem, a w kawiarniach, pachn¹cych kaw¹ i drukiem gazet, wy³awiasz zdania, co w sercu zostaj¹ na zawsze”.

Jan Latus Ka¿dy film powinien jasno rozdzielaæ czarne i bia³e charaktery i ma siê dobrze skoñczyæ. Muzyka ma byæ melodyjna, bez kakofonii, a piosenki powinny wpadaæ w ucho i byæ o mi³oœci. Obraz ma coœ przedstawiaæ, na przyk³ad psa. Samochody powinny mieæ maskê jak mercedes, a schabowy byæ podawany z kartoflami i kapust¹ zasma¿an¹. Pomidorowa mo¿e byæ wszak¿e z makaronem albo z jeszcze bardziej egzotycznym ry¿em, bo na pewn¹ fantazjê sobie czasem pozwolimy. Jaki tam postêp, nowoczesnoœæ, nowe trendy. W wiêkszoœci jesteœmy zanurzeni w historii i wspomnieniach, nie lubimy nowinek, chcemy mieæ tylko to, co ju¿ znamy. Dziœ o kulturze i sztuce. O tym, ¿e w ci¹gu zaledwie kilkuset lat zrobiliœmy skok, nast¹pi³ szybki rozwój, a¿ do skrajnej awangardy. No i co? Nadal wolimy s³uchaæ Beethovena i ogl¹daæ s³oneczniki. Zmierzam do tego, ¿e byæ mo¿e limit naszego rozumienia na przyk³ad muzyki

Przyznam, ¿e zaimponowa³a mi odwaga w u¿yciu rymów: „jêzyk z jêzykiem”, „akcent z krzykiem”. Ale najbardziej u¿ycie myœlników. Zamaszyœcie. Z rozmachem. „Twoje s³owa – jak mosty nad oceanem – ³¹cz¹ wspomnienia z teraŸniejszym planem, a ka¿dy Twój tekst to mapa bez granic, gdzie czytelnik wêdruje, choæ wcale nie zna ulic” – pisze dalej Pan Krzysztof. „Niech wiêc ten rok przyniesie Ci œwiat³o i ciszê, byœ mog³a s³uchaæ, patrzeæ, pisaæ, gdy chcesz i gdzie chcesz, niech metropolia wci¹¿ szepcze Ci do ucha, a ¿ycie – jak dobra ksi¹¿ka – nigdy siê nie koñczy, tylko od nowa wybucha”. I znowu: „oceanem/planem”, „ucha/ wybucha”, jakby tekst by³ przeznaczony do melorecytacji. Mocne! Pokaza³am K., ale siê nie wzruszy³. Ani nie wznieci³. To pisa³o AI – stwierdzi³ kategorycznie. Spojrza³am ponownie. I nagle mnie uderzy³o! Nikt, ale to nikt, nie potrafi stawiaæ takich myœlników! Szczególnie w wiadomoœci wys³anej przez Messenger! Szkoda. Wola³abym prawdziwego poetê ze sk³onnoœci¹ do egzaltacji i czêstochowskich rymów, ni¿ Sztucznego Inteligentna – bez krztyny wyobraŸni. I polotu. Tak czy inaczej, liczy siê intencja – podsumowa³a kole¿anka. Do której listy pisz¹ wy³¹cznie firmy farmaceutyczne i banki. Przynajmniej zada³ sobie odrobinê trudu – doda³a. Trudu to zada³ maszynie, pomyœla³am przekornie. I to rzeczywiœcie, odrobinê. Na pytanie, które najczêœciej zadaje (sobie) cz³owiek, nawet najbieglejsze boty nie znaj¹ (jeszcze?) odpowiedzi. Ale mo¿e rzeczywiœcie nale¿y doceniæ gest? Próbê komunikacji. Wys³anie sygna³u. Z jednej jamki, do drugiej. m *Edward Stachura.

Zapraszamy na stronê Autorki: www.stanywewnetrzne.com

W tradycyjnym guœcie to system dur-moll, a wszystkie eksperymenty z atonalnoœci¹ by³y wielk¹ pomy³k¹, nud¹ i zabaw¹ dla snobów. Kilkaset lat: pulchne kobiety Rubensa, flamandzkie martwe natury, impresjoniœci, kubizm, Kandinsky – i gdzie jesteœmy teraz? W poczekalniach dentystycznych wisz¹ landszafty. W galerii handlowej w moim filipiñskim mieœcie Angeles raz na jakiœ czas urz¹dzane s¹ targi sztuki. Popularne s¹ s³oneczniki. Chowa³em siê w muzykalnym domu, ale bez przesady: mama uwa¿a³a, ¿e Niemen dar³ siê, a nie œpiewa³, i ¿e Grechuta bardziej szepta³ ni¿ piêknie œpiewa³. To by³ limit percepcji mojej mamy. Tata by³ bardziej otwarty, ale przecie¿ jazzu nie s³ucha³. Ja natomiast kierowa³em siê snobizmem i pseudointelektualizmem. Chcia³em byæ tym m¹dral¹, który chodzi na koncerty Warszawskiej Jesieni i nagrywa z radia jazz. I to nie jakiœ tam jazzik, tylko free jazz. Kilka lat temu w Nowym Jorku by³em na koncercie awangardowego i szalonego (gra³ boso) pianisty Cecila Taylora. Klastery akordów, chaotyczne walenie w klawiaturê. Mimo dobrej woli nie by³em w stanie siê na tak¹ muzykê otworzyæ. Myœlê, ¿e nawet gdy chodzi³o o trêbacza Tomasza Stañko, niewielu polskich s³uchaczy tak naprawdê go rozumia³o, chocia¿ bardzo chcieli.

11

Tak wiêc w muzyce byæ mo¿e doszliœmy ju¿ do muru. Spróbowaliœmy muzyki atonalnej, Strawiñski i Prokofiew powa¿yli siê na dysonanse i wywo³ywali tym skandale, tak¿e polityczne. Potem by³y przeró¿ne eksperymenty, elektronika, wczesny Penderecki. On sam zrozumia³ jednak, ¿e nie w dysonansach i eksperymentach droga i zacz¹³ by³ komponowaæ utwory ca³kiem zjadliwe dla publicznoœci. Ale o czym ja tu piszê, w pañstwie karaoke i tik-toka. Tu przecie¿ wszyscy œpiewaj¹ tylko amerykañskie piosenki, na przyk³ad „Hotel California” The Eagles. Mo¿e zatem dla wiêkszoœci z nas dla sztuki wysokiej nie ma miejsca? Znowu pamiêtam z dzieciñstwa, jak nadyma³em siê na filmach Pasoliniego i Bergmana. Dziœ takich obrazów ju¿ siê nie krêci. W zamian mamy koreañskie seriale z piêknymi paniami i przystojnymi detektywami. ¯eby znowu po¿artowaæ z moich œ.p. rodziców: najbardziej lubili amerykañskie westerny, bo w nich wszystko by³o wiadomo. Natomiast nie rozumieli idei filmu, który koñczy³ siê w niejednoznaczny sposób, a ju¿ tym bardziej, gdy koñczy³ siê Ÿle. Móg³bym jeszcze trochê ponudziæ pisz¹c o ksi¹¿kach, ale mo¿na domyœleæ siê moich konkluzji: poza nielicznymi eksperymentami formalnymi, dzisiejsze powieœci, a tak¿e sztuki teatralne, musicale i

scenariusze filmowe, trzymaj¹ siê sztywno formu³y. W wiêkszoœci bowiem oczekujemy takiej powtarzalnoœci i familiarnoœci. Tak wiêc: system dur-moll, obraz przedstawiaj¹cy kwiatki w wazonie, serial o ¿yciu mi³osnym pracowników szpitala. Czas eksperymentów min¹³. Nie eksperymentujemy ju¿ nawet z kszta³tami samochodów, mo¿e jedna Tesla wygl¹da oryginalnie. A przecie¿ mieliœmy nisko zawieszonego Citroena DS., Jaguara E, Chevroleta Corvette i Cadillaca z p³etwami z ty³u niczym rekin. Ba, nawet traktory Ursus mia³y piêkn¹, przeszklon¹ kabinê! Robiono sportowe samochody z siedzeniami dla trzech pasa¿erów i z reflektorami poœrodku maski. Zdarza³y siê karoserie z drewna, ale te¿ sklejki. Tu na Filipinach je¿d¿¹ draczne, bez opamiêtania udekorowane autobusiki oparte na podwoziu amerykañskich jeepów z wojennego demobilu. Trudno jednak dostrzec w nich awangardow¹ myœl techniczn¹. Omijam s³onia w pokoju, a jest nim architektura. Tak jak chcemy s³uchaæ ballad o mi³oœci i ogl¹daæ s³oneczniki, tak ¿yczymy sobie, ¿eby i domy by³y tradycyjne. Znowu ograniczamy siê w fascynacjach do kilku wieków cywilizacji. Bauhaus ju¿ nie ka¿demu siê podoba, socrealizm zwykle jest kiczowaty i pompatyczny. Wiêc co nam siê dziœ podoba? Manila zosta³a zbombardowana pod koniec II wojny œwiatowej. W kolejnych dekadach postawiono sporo brutalistycznych budynków, dziœ omsza³ych od upalnej wilgoci i w ogóle pasuj¹cych do teí 14 go miejsca jak piêœæ do nosa.

KURIER PLUS 8 SIERPNIA 2026

12

www.kurierplus.com

Polski król, którego wymazano z historii í1 Pierworodny syn Mieszka II musia³ zatem otrzymaæ imiê po wielkim dziadku – Boles³aw. Samo imiê Kazimierz, oznaczaj¹ce „tego, który zak³óca spokój”, by³o w dynastii nowoœci¹ i mia³o wydŸwiêk wrêcz niepokoj¹cy. Nigdy wczeœniej nie nadawano go pierworodnym synom w rodach panuj¹cych. Co wiêcej, fakt, ¿e Kazimierza przeznaczono do stanu duchownego (mia³ zostaæ arcybiskupem gnieŸnieñskim), a jego brata W³odzis³awa wys³ano do klasztoru w Tyñcu, stanowi ostateczny logiczny argument. Przeznaczenie dwóch m³odszych synów do Koœcio³a mia³o sens tylko wtedy, gdy na tronie zasiada³ ju¿ bezpiecznie najstarszy brat i dziedzic – Boles³aw.

K

im by³ cz³owiek, którego próbowano wymazaæ z polskiej historii? Kronika wêgierska Chartiritusa Biskupa wspomina o militarnej pomocy, jakiej ten „nieistniej¹cy” Boles³aw II mia³ udzieliæ Wêgrom. Kronika wielkopolska, spisana przez biskupa poznañskiego Boguchwa³a II i przeredagowana póŸniej przez Janka z Czarnkowa pisze, ¿e „Boles³aw z powodu srogoœci i potwornoœci wystêpków, zbrodni okrutnych i nieludzkich, których siê dopuszcza³, Ÿle skoñczy³ swe ¿ycie i choæ odznaczony zosta³ koron¹ królewsk¹, nie policzony zosta³ nawet w liczbie królów i ksi¹¿¹t polskich dla wielkiej nieprawoœci swojej”. Wincenty z Kielczy, w XIII wieku wprost pisze o pierworodnym Boles³awie, który „nagromadzi³ tyle zbrodni, ¿e œród nich straci³ ¿ycie”. Najbardziej wstrz¹saj¹cy dowód na tragiczny los tego w³adcy odnajdujemy w XIV-wiecznym dokumencie „Tabula Regnum Poloniae”. Autorzy tego zapisu, nie bawi¹c siê w eufemizmy, ods³onili mechanizm niszczenia pamiêci: „jeden waleczny król w y m a z a n y zosta³ z rzêdu panuj¹cych”. W tym jednym zdaniu kryje siê fascynuj¹cy paradoks, który rzuca wyzwanie logice póŸniejszych kronikarzy. Z jednej strony mamy okreœlenie „waleczny”, sugeruj¹ce odwagê i talenty dowódcze, z drugiej – wyrok ca³kowitego zapomnienia. Dlaczego król, który potrafi³ biæ siê o kraj, zosta³ uznany za godnego wykreœlenia?

T

adeusz Wojciechowski w swoim prze³omowym dziele „O KaŸmierzu Mnichu” dostarczy³ dowodów niemal niepodwa¿alnych. Opar³ siê na ¿elaznej logice sukcesji i psychologii w³adzy. Mieszko II by³ w³adc¹ znanym z racjonalnych, a niekiedy wrêcz genialnych posuniêæ. Trudno uwierzyæ, by cz³owiek o takim intelekcie

Pogañski król

œwiadomie d¹¿y³ do samobójstwa dynastii, oddaj¹c wszystkich swoich synów – Kazimierza Odnowiciela i W³odzis³awa – do klasztorów. By³oby to dzia³anie szaleñca. Jedyny logiczny wniosek jest taki: musia³ istnieæ trzeci syn, Boles³aw, przygotowany do przejêcia korony, podczas gdy jego bracia mieli stanowiæ zaplecze duchowne i polityczne. Boles³aw by³ filarem sukcesji, który po prostu nie mia³ prawa znikn¹æ bez powodu.

C

o móg³ zrobiæ król, aby zas³u¿yæ na tak ca³kowite potêpienie? W tamtych czasach nawet bratobójstwo, oœlepianie krewnych czy skrajna rozpusta nie wystarcza³y, by zostaæ wykreœlonym z historii. Inni Piastowie wielokrotnie splamili rêce krwi¹, a jednak ich imiona przetrwa³y. Przyczyn¹ tak surowej anatemy móg³ byæ tylko bezpardonowy atak na sam fundament ówczesnego porz¹dku: na Koœció³. Chrzeœcijañstwo w XI-wiecznej Polsce by³o religi¹ narzucon¹ decyzj¹ Mieszka I, bez ¿adnej uprzedniej misji ewangelizacyjnej. Lud nienawidzi³ nowej wiary, kojarz¹c j¹ z przymusem, panoszeniem siê obcego duchowieñstwa i jego ogromnym bogactwem. Boles³aw II Zapomniany, prawdopodobnie stan¹³ na czele tzw. reakcji pogañskiej lub w brutalny sposób uderzy³ w struktury koœcielne, widz¹c w nich zagro¿enie dla swojej w³adzy. Przegra³ jednak z kretesem, a Koœció³ – kontroluj¹cy sferê s³owa i pamiêci – ukara³ go „œmierci¹ cywiln¹”. Boles³aw stan¹³ przed tragicznym wyborem: zgin¹æ z r¹k zbuntowanego ludu lub stan¹æ na jego czele. Wybra³ to drugie, staj¹c siê rodzimym odpowiednikiem rzymskiego cesarza Juliana Apostaty. Jego rz¹dy by³y otwart¹ wojn¹ wypowiedzian¹ Koœcio³owi. Arcybiskup gnieŸnieñski Stefan Bossuta rzuci³ na niego i na ca³y lud, który go nie popiera³, uroczyst¹ kl¹twê. Wed³ug kronikarza Kosmasa, kres rz¹dów tego „pogañskiego króla” nast¹pi³ wczesn¹ wiosn¹ 1038 roku, gdy pad³ ofiar¹ skrytobójstwa – czynu, który dziêki ekskomunice nie obci¹¿a³ sumienia mordercy. Relacje z tamtego okresu kreœl¹ obraz niewyobra¿alnego okrucieñstwa, które by³o form¹ krwawej ofiary dla starych bogów. Trzecie pokolenie ochrzczonych Polan pragnê³o przeb³agaæ dawne bóstwa krwi¹ chrzeœcijan. Skala upadku chrzeœcijañstwa by³a totalna. Niemieckie „Roczniki z Hildesheim” podsumowa³y to krótko: „Chrzeœcijañstwo tam¿e [w Polsce] ¿a³oœnie upad³o”. To, co z takim trudem budowali pierwsi Piastowie, zosta³o obrócone

Jan Matejko – Chrystianizacja Polski

w perzynê. Koœcio³y, które nie sp³onê³y, by³y systematycznie rozbierane, a na ich zgliszczach wznoszono k¹ciny – drewniane œwi¹tynie pogañskie. By³ to ¿ywio³ niszcz¹cy, który wymazywa³ wszelkie œlady ³aciñskiej cywilizacji. W miejscach, gdzie jeszcze niedawno rozbrzmiewa³y chora³y gregoriañskie, znów sk³adano ofiary dawnym plemiennym bóstwom, a Polska na kilkanaœcie lat wypad³a z orbity zachodniego œwiata, staj¹c siê bia³¹ plam¹ na mapie chrzeœcijañstwa.

Œ

mieræ Boles³awa Zapomnianego nie zakoñczy³a tragedii. Wytworzon¹ pró¿niê polityczn¹ wykorzysta³ czeski ksi¹¿ê Brzetys³aw, który w 1038 roku najecha³ Polskê, zadaj¹c jej ostateczny cios. O skali zniszczeñ Gniezna i Poznania œwiadczy poruszaj¹cy zapis kronikarza, który zauwa¿y³, ¿e miasta te tak d³ugo trwa³y w opuszczeniu, i¿ w katedrach œw. Wojciecha i œw. Piotra „dzikie zwierzêta za³o¿y³y swoje legowiska”. Najazd ten by³ katastrof¹ nie tylko religijn¹ (kradzie¿ relikwii œw. Wojciecha, biskupa Gaudentego i Piêciu Braci Mêczenników), ale i gospodarcz¹. Czesi doszczêtnie wyludnili Giecz – kluczow¹ osadê produkcyjn¹ pañstwa Polan. Ca³a ludnoœæ zosta³a uprowadzona i osadzona w Czechach. Najazd ten by³ bezpoœredni¹ odpowiedzi¹ na œmieræ Boles³awa, a Polska zosta³a ogo³ocona z wszelkich bogactw do tego stopnia, ¿e czasy Chrobrego zaczê³y wydawaæ siê nierealn¹ legend¹. Kiedy Kazimierz Odnowiciel podj¹³ próbê odzyskania kraju, musia³ przyj¹æ warunki, które nie podlega³y negocja-

Atak pogan na œredniowieczny klasztor

cjom. Rzym potraktowa³ Polskê jako „wystêpn¹ córê Koœcio³a”, a bulla papie¿a Benedykta VIII uwalniaj¹ca kraj od kl¹twy Bossuty by³a dokumentem mœciwym i upokarzaj¹cym. Cena powrotu na ³ono chrzeœcijañstwa by³a niezwykle surowa. Ka¿dy Polak zosta³ zobowi¹zany do p³acenia corocznego podatku na rzecz kurii rzymskiej. Co istotne, z op³aty wy³¹czono jedynie „g³owy szlacheckie”, co by³o strategicznym ruchem Koœcio³a maj¹cym na celu pozyskanie elity przy jednoczesnym opodatkowaniu mas. Na³o¿ono kategoryczny zakaz zapuszczania d³ugich w³osów i bród, co uznano za zwyczaj pogañski. Nakazano staranne postrzy¿yny pod rygorem sankcji religijnych. Polacy, w ramach kary za swoje odstêpstwo, musieli przestrzegaæ Wielkiego Postu o trzy tygodnie d³u¿ej ni¿ reszta chrzeœcijañskiego œwiata. Rzym postawi³ sprawê jasno: Polacy mieli byæ „wiecznie obowi¹zani”, by w wierze byæ gorliwszymi od innych, jako naród, który dopuœci³ siê zdrady Chrystusa. Reakcja pogañska to najbardziej traumatyczny epizod wczesnych dziejów Polski, który na stulecia ukszta³towa³ relacje miêdzy pañstwem a Koœcio³em. Koœció³, po raz pierwszy ukazuj¹c swoje bezwzglêdne oblicze w walce o strefê wp³ywów, wygra³ tê bataliê, ale cen¹ by³o ca³kowite wymazanie z pamiêci niewygodnych faktów i postaci, takich jak Boles³aw Zapomniany, w³adca koronowany w polskiej katedrze przez polskiego arcybiskupa. Wyrok taki przetrwa³ prawie tysi¹c lat i praktycznie trwa po dzieñ dzisiejszy. Chris Miekina

KURIER PLUS 8 SIERPNIA 2026

www.kurierplus.com

13

El¿bieta Baumgartner radzi

Jak podró¿owaæ sprytnie. Nowe europejskie przepisy, które zmieni¹ planowanie wyjazdów El¿bieta Baumgartner

R

zeczywistoœæ podró¿owania do Polski i po Starym Kontynencie dynamicznie siê zmienia. Unia Europejska oraz poszczególne rz¹dy krajowe wdra¿aj¹ seriê przepisów, które maj¹ na celu z jednej strony uszczelnienie granic i cyfryzacjê procesów, z drugiej zaœ walkê z parali¿uj¹cym masowym turyzmem (overtourism) i ochronê œrodowiska. Te zmiany bezpoœrednio uderzaj¹ w nawyki amerykañskich turystów. Kto nie odrobi lekcji przed wylotem, ten ryzykuje nie tylko utratê setek dolarów, ale nawet niewpuszczenie na pok³ad samolotu. Jak zatem podró¿owaæ sprytnie w nowej erze europejskich regulacji? Oto pragmatyczny przewodnik po najwa¿niejszych zmianach. Koniec z piecz¹tkami w paszporcie. System EES Najbardziej odczuwaln¹ i ju¿ wdro¿on¹ zmian¹ jest pe³na operacyjnoœæ systemu EES (Entry/Exit System), który zast¹pi³ tradycyjne, wbijane tuszem piecz¹tki w paszportach. Na lotniskach w Warszawie, Krakowie oraz w ca³ej Unii Europejskiej podró¿ni z USA przechodz¹ obecnie przez specjalne kioski biometryczne. Podczas pierwszej podró¿y po uruchomieniu systemu pobiera siê od nich odciski palców oraz wykonuje cyfrowy skan twarzy. Choæ jest to procedura jednorazowa, w szczycie sezonu urlopowego mo¿e ona zauwa¿alnie wyd³u¿yæ kolejki do kontroli paszportowej. Jak sobie radziæ: Daj sobie wiêcej czasu na przesiadkê, nawet do dwóch godzin, bo w zale¿noœci od sezonu i lotniska kolejki mog¹ byæ d³ugie. Ponadto pamiêtaj, ¿e EES drastycznie uszczelnia tzw. regu³ê 90/180. Przypomnijmy: obywatele USA mog¹ przebywaæ w strefie Schengen bez wizy maksymalnie przez 90 dni w ci¹gu dowolnego 180-dniowego okresu. Dotychczas celnicy musieli rêcznie liczyæ dni na podstawie piecz¹tek. Teraz robi to system komputerowy. Przekroczenie limitu nawet o jeden dzieñ wygeneruje automatyczny alarm w bazie danych, co skoñczy siê kar¹ finansow¹, deportacj¹, a nawet wieloletnim zakazem wjazdu. ETIAS: Koniec z bezwarunkowym wjazdem dla Amerykanów Przez dziesiêciolecia obywatele USA cieszyli siê ogromnym przywilejem: podró¿

do strefy Schengen nie wymaga³a ¿adnych wczeœniejszych formalnoœci wizowych. Ta era bezpowrotnie mija wraz z oficjalnym wdro¿eniem systemu ETIAS (European Travel Information and Authorisation System), którego pe³ne uruchomienie zaplanowano na pierwsz¹ po³owê 2027 roku. ETIAS nie jest wiz¹ w tradycyjnym rozumieniu tego s³owa, lecz elektronicznym systemem autoryzacji podró¿y, bliŸniaczo podobnym do amerykañskiego systemu ESTA. Zmiana ta dotyczy obywateli ponad 60 krajów zwolnionych z obowi¹zku wizowego, w tym Stanów Zjednoczonych. æ Jak to dzia³a w praktyce? Przed wylotem do Europy ka¿dy podró¿ny musi wype³niæ formularz online, podaj¹c dane osobowe, informacje o paszporcie oraz odpowiedzi na podstawowe pytania dotycz¹ce bezpieczeñstwa i zdrowia. æ Koszt i wa¿noœæ: Op³ata aplikacyjna wynosi siedem euro dla osób doros³ych. Dzieci i seniorzy powy¿ej 70. roku ¿ycia s¹ zwolnieni z op³aty.Autoryzacja jest wa¿na przez trzy lata lub do momentu wygaœniêcia paszportu. Jak sobie radziæ: Choæ wiêkszoœæ wniosków ma byæ przetwarzana w ci¹gu kilku minut, system daje urzêdnikom prawo do weryfikacji trwaj¹cej nawet do 30 dni w skomplikowanych przypadkach. Planuj¹c wyjazd, wniosek o ETIAS nale¿y z³o¿yæ co najmniej na miesi¹c przed podró¿¹. Brak zatwierdzonej autoryzacji oznacza, ¿e linia lotnicza legalnie odmówi wam wejœcia na pok³ad samolotu ju¿ w Nowym Jorku czy Los Angeles. Wojna z overtourismem: Podatki wstêpu i realne koszty w miastach Europa pêka w szwach, lokalne spo³ecznoœci mówi¹ „doœæ”. W konsekwencji plan podró¿y musi uwzglêdniaæ nowe op³aty miejskie oraz limity wejœæ, co drastycznie podnosi koszt wakacji. æ Wenecja: Prekursor zmian w 2024 roku wprowadzi³ testowy bilet wstêpu dla jednodniowych turystów (Venice Access Fee) w wysokoœci piêæ euro. Przepisy te zosta³y zaostrzone – w najbardziej zat³oczonych dniach i weekendach szczytu sezonu op³ata dla jednodniowych goœci wynosi dziesiêæ euro. Brak rejestracji i kodu QR podczas kontroli skutkuje mandatem od 50 do 300 euro. æ Barcelona: Miasto sukcesywnie zwiêksza obci¹¿enia. Do standardowego kataloñskiego podatku turystycznego doliczana jest miejska dop³ata, przez co ca³kowity podatek za nocleg w hotelu 5gwiazdkowym lub apartamencie Airbnb wynosi 6.75 euro za osobê za noc. Ponadto w³adze zapowiedzia³y ca³kowity zakaz wynajmu krótkoterminowego (Airbnb) do 2029 roku, co ju¿ teraz ogranicza bazê noclegow¹ i podnosi ceny hoteli. æ Pary¿: W zwi¹zku z kosztami infrastruktury miejskiej stolica Francji dra-

stycznie podnios³a podatki turystyczne (taxe de sejour). Za nocleg w hotelu 4gwiazdkowym zap³acicie oko³o 8.13 euro, a w najdro¿szych hotelach stawka ta siêga a¿ 14.95 euro za osobê za noc. æ Rzym i Florencja: W³oskie miasta równie¿ nie zostaj¹ w tyle. W Rzymie podatek hotelowy waha siê od 4 euro w skromniejszych pensjonatach do 10 euro za noc w obiektach luksusowych. Co wiêcej, kultowe atrakcje, takie jak grecki Akropol w Atenach, wprowadzi³y sztywne dzienne limity zwiedzaj¹cych (20 tysiêcy osób dziennie) i precyzyjne „okna godzinowe” (time slots). Jak sobie radziæ: Finansowa i logistyczna dyscyplina wymaga teraz rezerwacji wejœciówek z wielotygodniowym wyprzedzeniem. Spontaniczne „wpadniemy zobaczyæ Akropol” w œrodku lipca jest ju¿ niemo¿liwe. Chcesz zaoszczêdziæ i unikn¹æ stresu? Przesuñ swoje wakacje na shoulder season (maj lub wrzesieñ/paŸdziernik), kiedy limity nie s¹ tak restrykcyjne, a podatki miejskie w niektórych kurortach bywaj¹ obni¿ane poza szczytem. Rewolucja baga¿owa i p³ynowa na lotniskach Przez lata zmora ka¿dego podró¿nego by³a taka sama: koniecznoœæ wyci¹gania laptopów z torby oraz przelewanie kosmetyków do ma³ych buteleczek o pojemnoœci 100 ml, zamykanych w foliowej torebce. Europa powoli stara siê ten proces uproœciæ, ale w fazie przejœciowej tworzy spory chaos. Wiêkszoœæ g³ównych hubów lotniczych w Europie instaluje nowoczesne skanery CT (tomografy komputerowe), które pozwalaj¹ na bezproblemowe przewo¿enie p³ynów i elektroniki wewn¹trz baga¿u. Z tego powodu niektóre lotniska zaczê³y znosiæ limit 100 ml. Niestety, Komisja Europejska z powodów technicznych tymcza-

nie jest prawnikiem i nie udziela porad prawnych. Niniejszy artyku³ zosta³ napisany wy³¹cznie w celach informacyjnych. Jest autork¹ wielu ksi¹¿ek-poradnikówo profilu finansowym i konsumenckim. Jej najnowsza ksi¹¿ka to „Jak inwestowaæ pieni¹dze bez stresu i ich nie straciæ”. Jest ona dostêpna w wersji elektronicznej w witrynie: www.PoradnikSukces.com tel. 1-718-224-3492

sowo przywróci³a rygorystyczny limit 100 ml dla wszystkich p³ynów, nawet na lotniskach posiadaj¹cych najnowsze skanery. Zmiana ta obowi¹zuje do odwo³ania. Jak sobie radziæ: Aby nie straciæ drogich kosmetyków czy lokalnych alkoholi podczas kontroli bezpieczeñstwa na lotnisku przesiadkowym w Europie, trzymaj siê ¿elaznej zasady: dopóki sytuacja prawna w ca³ej UE siê nie ujednolici, pakuj wszystkie p³yny powy¿ej 100 ml do baga¿u rejestrowanego. W baga¿u podrêcznym zachowaj tradycyjn¹, przezroczyst¹ torebkê. Podsumowanie Nowe europejskie przepisy to wyraŸny sygna³ dla œwiata: epoka beztroskiego, spontanicznego podró¿owania za ocean odchodzi w przesz³oœæ. Wdro¿enie systemów ETIAS i EES, rosn¹ce podatki miejskie czy sztywne limity wejœæ to mechanizmy, które wymuszaj¹ na nas zmianê optyki. Sprytny podró¿nik nie daje siê zaskoczyæ na granicy i sk³ada wnioski autoryzacyjne z wyprzedzeniem, rzetelnie sprawdza przepisy baga¿owe i rezerwuje okna godzinowe do kluczowych atrakcji na d³ugo przed spakowaniem walizki. Prawdziwy luksus w nowoczesnej turystyce to spokój na lotnisku i pewnoœæ, ¿e ¿aden nowy przepis prawny nie zrujnuje bud¿etu ani marzeñ o udanych wakacjach. m

Jak pomniejszyæ podatki dowiesz siê z ksi¹¿ek El¿biety Baumgartner “Jak chowaæ pieni¹dze przed fiskusem. Podrêcznik agresywnej gry podatkowej” Spadki, darowizny, przychody, inwestycje, sprzeda¿ mieszkania, konta w USA i w Polsce, walka z IRS. Ustawa o ujawnianiu kont zagranicznych FATCA. Rozszerzona do 308 stronic. Równie¿: „Emerytura reemigranta w Polsce”, „Powrót do Polski”, „Emerytura polska i amerykañska”, „Planowanie spadkowe” i wiele innych. Ksi¹¿ki s¹ uaktualnione na rok 2026 i dostêpne w wersji elektronicznej w witrynie www.PoradnikSukces.com, tel. 718-224-3492,

www.PoradnikSukces.com

KURIER PLUS 8 SIERPNIA 2026

14

www.kurierplus.com

Zamów og³oszenie drobne Cena $10 za maksimum 30 s³ów

W tradycyjnym guœcie í 11 Tak wiele osób myœli o ca³ej wspó³czesnej architekturze. Odkry³em grupê na Facebooku o nazwie Stop Ugly New Buildings in Our Cities – Architecture Shaming! Pokazuj¹ tam zdjêcia jakiœ klocków, które postawiono na miejsce zabytkowych obiektów. Lamentom i szyderstwom nie ma w komentarzach koñca. W zasadzie nie podobaj¹ nam siê ¿adne budynki z betonu, szk³a, stali, drewna, przeszklone, oœwietlone, kanciaste, lekkie, œwietliste. Chcielibyœmy, ¿eby zatrzyma³ siê czas i ¿ebyœmy mieszkali w kamienicach Wiednia i Krakowa. Znamienne, ¿e na tej¿e stronie entuzjastyczne opinie wywo³uj¹ domy niedawno zbudowane, ale wygl¹daj¹ce jak stare. Repliki, kopie, jakieœ mansardy i kolumny. Gonty i ¿elazne balustrady, altanki i kru¿ganki. Polski gust co do architektury wydaje siê na tyle ciekawym tematem, ¿e zajmê siê nim za tydzieñ. Bêdzie o gargamelach!

Jan Latus

Anna-Pol Travel WYCIECZKI AUTOBUSOWE: Niagara, Waszyngton, Boston

Œrodki transportu posiadaj¹ zezwolenia i licencje federalne (US Department of Transportation) oraz wymagane ubezpieczenia.

821 A Manhattan Ave. Brooklyn, NY 11222 Tel. 718-349-2423

ATRAKCYJNE CENY NA: Bilety lotnicze do Polski i na ca³y œwiat

E-mail:annapoltravel@msn.com WWW.ANNAPOLTRAVEL.COM

Promocyjne ceny przy zakupie biletu przez internet

u

Pakiety wakacyjne: Karaiby, Hawaje, Floryda All-inclusive: Punta Cana, Meksyk od $699

v Rezerwacja hoteli v Wynajem samochodów v Notariusz v T³umaczenia v Klauzula “Apostille” v Zaproszenia v Wysy³ka pieniêdzy Vigo

PLUMBING & HEATING Licensed Master Plumber

Architektura brutalistyczna w Manili Zdjêcie: Jan Latus

Artur Pujszo z br¹zowymi medalami W presti¿owym US Open w Judo 2026, w Fort Lauderdale, startowa³ nasz rodak Robert Pujszo, który zdoby³ dwa br¹zowe medale. Podczas turnieju stoczy³em ³¹cznie osiem walk, z których szeœæ zakoñczy³em zwyciêstwem. Reprezentowa³em nowojorski klub Szuliñski Martial Art, który od lat zajmuje siê szkoleniem m³odzie¿y w Nowym Jorku. Przy macie podczas zawodów wspiera³ mnie head coach Wojciech Szuliñski. W przygotowaniach do turnieju ogromne wsparcie otrzyma³em od Polish Slavic Federal Credit Union, firmy Metalkas S.A. oraz miasta Bydgoszcz. Jestem bardzo wdziêczny wszystkim osobom i instytucjom, które pomog³y mi w przygotowaniach i umo¿liwi³y start w tak du¿ym turnieju – poinformowa³ Kurier Plus zawodnik. Nasza redakcja serdecznie gratuluje medalowego miejsca.

718.326.9090

ANIA TRAVEL AGENCY 57-53 61st Street, Maspeth, N.Y. 11378 Tel. 718-416-0645, Fax 718-416-0653 3 Bilety Lotnicze 3 Wysy³ka pieniêdzy i paczek 3 T³umaczenia 3 Sprawy imigracyjne 3 Notariusz

Acupuncture and Chinese Herbal Center Dr Shu-Gui Cui, L.Ac, OMD, Ph.D

PR

Wojciech Szuliñski i Artur Pujszo

Andrzej Natkaniec

INSTALACJA NOWYCH BOILERÓW l ZAMIANA BOILERÓW OLEJOWYCH NA GAZOWE l USUWANIE GAS, NATIONAL GRID, DEPT OF BUILDINGS VIOLATIONS l RPZ/BACKFLOW PREVENTER INSTALACJA & COROCZNE SERWISY l CON ED/ NATIONAL GRID GAS SERVICE RESOTRATION l INSPEKCJE SYSTEMÓW LINII GAZOWYCH ZGODNIE Z LOCAL LAW 152 l

Fortunato Brothers 289 MANHATTAN AVE. (blisko Metropolitan Ave.) BROOKLYN, N.Y. 11211 Tel. 718-387-2281 Fax: 718-387-7042

– jeden z najbardziej znanych specjalistów w dziedzinie tradycyjnych chiñskich metod leczenia. Autor 6 ksi¹¿ek. Praktykuje od 47 lat. Pracowa³ we W³oszech, Kuwejcie, w Chinach. Pomaga nawet wtedy, gdy zawodz¹ inni. LECZY: l katar sienny l bóle pleców l rwê kulszow¹ l nerwobóle l impotencjê zapalenie cewki moczowej l bezp³odnoœæ l parali¿ l artretyzm l depresjê l nerwice l zespó³ przewlek³ego zmêczenia l na³ogi l objawy menopauzy l wylewy krwi do mózgu l

CAFFE - PASTICCERIA ESPRESSO - SPUMONI GELATI - CAKES

W³oska ciastkarnia czynna do 22:00, a w pi¹tek i sobotê do pó³nocy.

Zapraszamy.

l

alergie l zapalenie prostaty l rekonwalescencja po chorobach nowotworowych z zastosowaniem chiñskiego zio³olecznictwa itp.

Do akupunktury u¿ywane s¹ wy³¹cznie ig³y jednorazowego u¿ytku 144-48 Roosevelt Ave. #MD-A, Flushing NY 11354 Poniedzia³ek, œroda i pi¹tek: 12:00 - 19:00; tel. (718) 359-0956 1839 Stillwell Ave. (off 24th. Ave.), Brooklyn, NY 11223 Wtorek, czwartek i sobota: 12:00-19:00, w niedziele 12:00 - 15:00; tel. (718) 266-1018 www.drshuguicui.com

KURIER PLUS 8 SIERPNIA 2026

www.kurierplus.com

Brzydota nie jedno ma imiê

15

Czes³aw Karkowski

Ludojady P

odczas omawiania ohydy ludo¿erstwa nie mo¿e zabrakn¹æ Antoine Wiertza, czêsto obecnego w tym cyklu ze swymi odra¿aj¹cymi scenami malarskimi. Makabryczna scena Belgijski artysta, wielbiciel turpizmu (przypominam: z ³aciñskiego „turpe” – brzydki) namalowa³ obraz pt. „G³ód, szaleñstwo, zbrodnia”. Obraz ten równie dobrze móg³by znaleŸæ miejsce w poprzednio omawianym w¹tku przedstawieñ ludzkiego szaleñstwa, bo w tym przypadku niew¹tpliwie tematem jest pomieszanie zmys³ów prowadz¹ce do zbrodni. Czy przyczyn¹ szaleñstwa by³ g³ód – jak sugeruje tytu³ dzie³a? Trudno sobie wyobraziæ, aby w drugiej po³owie XIX w. w Belgii ktoœ g³odowa³ do tego stopnia, ¿e zwariowa³ od tego, choæ w póŸniejszej powieœci Norwega Knuta Hamsuna pt. „G³ód” bohaterowi w œrodku Oslo miesza siê w g³owie z braku jedzenia. W obu jednak przypadkach nie rzeczywistoœæ by³a dla artysty wa¿na, tylko pewien koncept. Niemniej nie sposób nie zauwa¿yæ na obrazie le¿¹cego na pod³odze dokumentu z wielkim napisem „Podatki” („Contributions”) – bezwzglêdnie œci¹gane z biedoty wpêdza³y ludzi w ca³kowit¹ nêdzê. Ale Wiertz zasadniczo nie by³ krytykiem spo³ecznym. By³ nade wszystko malarzem o doœæ dziwacznych jak na jego czasy pogl¹dach na sztukê – choæ mieszcz¹cych siê w szerokich ramach romantyzmu. Niew¹tpliwie chcia³ przedstawiæ zupe³nie oszala³¹ kobietê, któr¹ ciê¿ka choroba umys³owa popchnê³a do zbrodni: zabi³a swoje dziecko trzymane na podo³ku – ledwie widoczne pod zakrwawionym przeœcierad³em. Obciê³a mu nogê i wrzuci³a do kocio³ka nad paleniskiem. Po³amane fragmenty mebli œwiadcz¹ o tym, ¿e nie ma innych mo¿liwoœci na rozpalenie ognia. Naga, okaza³a pierœ kobiety sugeruje, i¿ w jej popl¹tanym umyœle nie wiedzia³a, co ma

Francisco Goya – Kanibale æwiartuj¹cy ofiary

zrobiæ – nakarmiæ sob¹ (mlekiem) niemowlê, czy niemowlêciem nakarmiæ siebie. Ob³¹kane oczy i zakrwawiony nó¿ w rêku œwiadcz¹ o morderczym odruchu ob³êdu. Nie s¹dzê, ¿eby ktoœ chcia³ kupiæ obraz Antoine Wiertza jako ozdobê swego salonu. Zreszt¹ artysta nie tylko na to nie liczy³ (utrzymywa³ siê z konwencjonalnych, zwykle pañstwowych zamówieñ), ale konsekwentnie realizowa³ zamys³ malowania nie na sprzeda¿, ale wy³¹cznie dla w³asnego muzeum. Ostatecznie powsta³o ono w Brukseli. „Ludzina” Obraz Francisco Goyi „Kanibale przygotowuj¹ sw¹ ofiarê do zjedzenia” nale¿y do „ciemnego” nurtu twórczoœci tego wybitnego hiszpañskiego artysty. Goya – z dworskiego, uk³adnego malarza, portretuj¹cego w nieskoñczonoœæ rodzinê królewsk¹ i dworaków, zacz¹³ zmieniaæ tematykê oraz styl – bardziej szkicowy, operuj¹cy plam¹ barwn¹, tonacj¹ kolorów, oszczêdny w œrodkach wyrazu. A przedmiotem twórczego zainteresowania sta³o siê dla niego ludzkie szaleñstwo w jak najszerszym sensie tego s³owa: wojna, zbrodnia, wybryki staroœci, mroczne strony duszy cz³owieczej. Jak od wieków wielu innych, równie¿ jego fascynowa³o ludo¿erstwo. Najbardziej znanym dzie³em Goyi jest przera¿aj¹cy „Saturn po¿eraj¹cy swoje dzieci”- nale¿y on do najczêœciej reprodukowanych obrazów (równie¿ na ³amach „Kuriera Plus”) tego malarza, tote¿ parê uwag poœwiêcê innemu obrazowi. W pustynnym krajobrazie u zbocza góry przy wejœciu do jaskini trzej nadzy (bo dzicy jak zwierzêta) kanibale „oprawiaj¹” cia³o cz³owieka. Upolowali go w tych odludnych rejonach. Hiszpañski kapelusz i czarne ubranie le¿¹ obok wraz z innymi czêœciami stroju; karabin oparty o kamieñ – widaæ, zabity by³ myœliwym – tym razem jego upolowano. Jeden z ludo¿erców

Antoine Wiertz – G³ód, szaleñstwo, zbrodnia

dobiera siê do wnêtrza zabitego, gdzie widaæ spodziewa siê najsmaczniejszych k¹sków, drugi, ty³em do widza, siedz¹cy na kamieniu, zdaje siê obgryzaæ nogê; trzeci, stoj¹cy, zdziera skórê z drugiej wisz¹cej ofiary. I nic wiêcej. Co to ma znaczyæ? Pole do interpretacji jest szerokie – od dos³ownego rozumienia dzie³a: gdzieœ w odludnych terenach ¿yj¹ dzikie zwierzêta, co wygl¹daj¹ jak ludzie, ale karmi¹ siê cz³owieczym miêsem, tak jak ludzie jedz¹ zwierzêta po ich zabiciu, œci¹gniêciu skóry i wypatroszeniu? Ponury, groteskowy ¿art artysty na ten temat, czyli polowania? – choæ Goya z zasady nie by³ sk³onny do ¿artów. Jedna ze scen bogatej a mrocznej wyobraŸni hiszpañskiego twórcy, któr¹ zaludnia³y wszelkie byty fantastyczne? Mo¿e metafora? – ludzie gotowi s¹ zedrzeæ z drugich skórê dla w³asnej korzyœci i przyjemnoœci; zabiæ, unicestwiæ, byle sobie dogodziæ? Kronos wed³ug Rubensa Wspomnia³em wy¿ej o „czarnym” obrazie Francisco Goyi „Saturn po¿eraj¹cy swoje dziecko”. Dzie³o bardzo znane, wiêc przyjrzyjmy siê mniej popularnemu przedstawieniu tego mitologicznego w¹tku przez innego mistrza palety i pêdzla, Petera Paula Rubensa. Rzymski Saturn to grecki Kronos, pierwotny w³adca we wszechœwiecie, któremu przepowiedziano (kto?), ¿e jego dzieci obal¹ jego w³adzê – podobnie jak on sam to zrobi³ ze swym ojcem, Uranem. Aby odmieniæ bieg wydarzeñ Kronos (czyli Czas) po¿era³ swe dzieci, a¿ jego ¿ona Rea zdecydowa³a siê na podstêp i miast szóstego niemowlêcia, Zeusa, da³a mu do po³kniêcia kamieñ owiniêty w p³ótno.

Rubens namalowa³ nagiego starca stoj¹cego na chmurze i podpieraj¹cego siê jedn¹ rêk¹ kosturem. W drugiej rêce trzyma krzycz¹ce wniebog³osy z bólu dziecko, którego cia³o ów pradawny bóg rwie zêbami. m

Peter Paul Rubens – Saturn po¿eraj¹cy syna

16

KURIER PLUS 8 SIERPNIA 2026

www.kurierplus.com