Kurier Plus - e-wydanie 22 sierpnia 2026

NEW YORK • PENNSYLVANIA • CONNECTICUT • NEW JERSEY • MASSACHUSETTS

ER KURI P L U S

P O L I S H NUMER 1666 (1966)

W E E K L Y

ROK ZA£O¯ENIA 1987

PE£NE WYDANIE KURIERA W INTERNECIE: WWW.KURIERPLUS.COM

í Komunikat o Paradzie Pu³askiego – str. 3 í Geometryczna wieloznacznoœæ – str. 7 í Œwiêto ¯o³nierza – str. 8-9 í Chartreuse - eliksir d³ugiego ¿ycia – str. 10

M A G A Z I N E í Pozwólmy dzieciom siê ponudziæ – str. 13

TYGODNIK

22 SIERPNIA 2026

í Skandynawskie krzyki – str. 15

Tomasz Bagnowski

Powrót do prawicowych korzeni W obliczu przysz³orocznych wyborów i rosn¹cego w si³ê nowego rywala z prawicy w³oska premier Giorgia Meloni, której polityczne korzenie siêgaj¹ skrajnej prawicy, porzuca umiarkowany wizerunek, który budowa³a przez cztery lata rz¹dów i zaostrza retorykê w sprawie migracji oraz bezpieczeñstwa. Rz¹d Meloni jako pierwszy w Unii Europejskiej zaatakowa³ hiszpañskie w³adze w zwi¹zku z niedawnym nag³ym nap³ywem migrantów z Maroka do Ceuty, hiszpañskiej enklawy w Afryce Pó³nocnej. Podczas gdy Francja i inne pañstwa zaostrzy³y kontrole na granicach, W³ochy posz³y o krok dalej i og³osi³y zawieszenie wobec Hiszpanii zasad swobodnego przemieszczania siê w ramach strefy Schengen. Na w³oskich lotniskach pasa¿erowie przylatuj¹cy z Hiszpanii s¹ teraz kierowani do osobnej kolejki. Kancelaria Meloni da³a jasno do zrozumienia, ¿e nie zamierza znieœæ kontroli przez najbli¿sze tygodnie, eskaluj¹c konflikt z Madrytem. Hiszpania odpowiedzia³a tym samym, wprowadzaj¹c kontrole podró¿nych przybywaj¹cych z W³och. „Nie ust¹pimy ani o milimetr w sprawie nielegalnej imigracji” – napisa³a Meloni na platformie X. Jej sojusznicy zaatakowali równie¿ rz¹d Hiszpanii, oskar¿aj¹c go o nieudolne zarz¹dzanie nap³ywem migrantów.

„Obrona naszych granic, walka z przemytnikami ludzi i zapewnienie skutecznych powrotów migrantów nadal bêd¹ elementami polityki tego rz¹du” – napisa³a premier. Konflikt z Hiszpani¹ to najnowszy sygna³, ¿e Meloni robi wszystko, by utrzymaæ poparcie twardego elektoratu prawicy w obliczu wyzwania ze strony Roberto Vannacciego, by³ego genera³a i eurodeputowanego, który wyrasta na jej konkurenta z prawej strony. Wybory parlamentarne mog¹ odbyæ siê ju¿ wiosn¹ przysz³ego roku. Tymczasem prawicowa partia Vannacciego, Futuro Nazionale, roœnie w sonda¿ach. Wyprzedzi³a ju¿ Ligê, jedno z ugrupowañ koalicji Meloni i zbli¿a siê do kolejnego koalicjanta, Forza Italia, wynika z najnowszych sonda¿y. Dla Meloni, która karierê polityczn¹ zaczyna³a w m³odzie¿ówce w³oskiego ruchu postfaszystowskiego, wyzwanie jest szczególnie k³opotliwe. í6

l 26 sierpnia – Miêdzynarodowy Dzieñ Psa

Wielka ucieczka Rufina Piotrowskiego Chris Miekina

Rufin Piotrowski nie by³ zwyk³ym marzycielem. Po upadku powstania listopadowego, w którym walczy³ z broni¹ w rêku, osiad³ we Francji. Jednak paryski spokój go parzy³. Podj¹³ siê wiêc misji niemal niemo¿liwej: postanowi³ wróciæ do kraju jako tajny emisariusz.

A

l Rufin Piotrowski w Pary¿u

by przenikn¹æ przez gêst¹ sieæ carskich szpiegów, przybra³ to¿samoœæ Józefa Catharro – kupca z Malty. Wyposa¿ony w angielski paszport i nienaganne maniery, zamieszka³ w Kamieñcu Podolskim. Przez miesi¹ce prowadzi³ tam niebezpieczn¹ grê, pod nosem policji prowadz¹c agitacjê niepodleg³oœciow¹ wœród rodaków. W grudniu 1843 r., na skutek donosów, „pan Catharro” zosta³ aresztowany. Nawet w murach kijowskiej cytadeli Piotrowski nie porzuci³ swojej roli, ale, gdy zosta³ w koñcu zdemaskowany wzi¹³ ca³¹ odpowiedzialnoœæ na siebie i nie wyda³ nikogo. W odczytanym wyroku us³ysza³, ¿e za „podburzanie umys³ów” zostaje skazany na rozstrzelanie. Jak sam wspomina³, by³a to chwila, w której stan¹³ „po³ow¹ swej duszy, po³ow¹ swojego ¿ycia w grobie”. W ostatniej chwili car Miko³aj I zamieni³ karê œmierci na do¿ywotni¹ katorgê. Po 23 dniach w kibitce Piotrowski trafi³ do Jekateryñska, gdzie jego los przybra³ nieoczekiwany obrót. Dziêki wykszta³ceniu i znajomoœci jêzyka rosyj-

skiego, szybko zamieni³ ciê¿kie prace fizyczne na posadê biurow¹ w gorzelni. Prowadzi³ ksiêgi rachunkowe, za co otrzymywa³ wynagrodzenie. Niskie ceny ¿ywnoœci sprawi³y, ¿e materialnie powodzi³o mu siê lepiej ni¿ na emigracji. Piotrowski zauwa¿a³ z gorycz¹, ¿e wielu innych skazanców, maj¹c pe³ny brzuch, czu³o siê tam „szczêœliwymi”. Dla niego jednak ten dostatek by³ przekleñstwem. Przez ca³¹ dobê towarzyszy³ mu stra¿nik, który nie opuszcza³ go nawet w nocy, sypiaj¹c w tym samym pokoju.

D

la polskich patriotów Syberia nie by³a pojêciem geograficznym ani jedynie systemem penitencjarnym. By³a przestrzeni¹ graniczn¹, w której wa¿y³y siê losy sumienia. Jak wynika z relacji tych, którzy przeszli przez to piek³o, kraina ta stawa³a siê „czyœæcem odkupienia” dla wierz¹cych w sens ofiary lub „zatracenia piek³em” dla tych, których przygniót³ ciê¿ar rozpaczy. í 12

KURIER PLUS 22 SIERPNIA 2026

2

www.kurierplus.com

Z wielkim smutkiem i ¿alem przyjêliœmy wiadomoœæ o œmierci naszego Kolegi

Sierpieñ wyciska z nas siódme poty! Jak nie daæ siê ugotowaæ we w³asnym sosie? Sierpieñ w Nowym Jorku ma tempe-

rament po³udniowca. S³oñce grzeje bez umiaru, wilgoæ przykleja koszulê do pleców, a cz³owiek po krótkim spacerze wygl¹da, jakby w³aœnie ukoñczy³ maraton – nawet jeœli przeszed³ jedynie z samochodu do apteki. Okulary paruj¹, w³osy podejmuj¹ samodzieln¹ decyzjê o zmianie fryzury, a klimatyzacja awansuje do rangi najlepszego przyjaciela rodziny. Upa³ po³¹czony z wilgotnoœci¹ to jednak nie tylko kwestia komfortu. Organizm ch³odzi siê przez pocenie, ale kiedy powietrze jest wilgotne, pot odparowuje znacznie wolniej. Tracimy p³yny i minera³y, a cia³o nadal ma trudnoœci z wydalaniem nadmiaru ciep³a. Pierwszymi objawami odwodnienia mog¹ byæ suchoœæ w ustach, ból g³owy, zmêczenie, rozdra¿nienie i trudnoœci z koncentracj¹. PóŸniej mog¹ pojawiæ siê skurcze miêœni, zawroty g³owy, ciemniejszy mocz oraz szybsze bicie serca. Szczególnej uwagi wymagaj¹ seniorzy, poniewa¿ wraz z wiekiem pragnienie s³abnie. Organizm potrzebuje wody, ale informuje o tym tak dyskretnie, jak goœæ, który twierdzi, ¿e nie jest g³odny, a nastêpnie zjada po³owê naszego obiadu. Wysoka temperatura mo¿e tak¿e wp³ywaæ na dzia³anie niektórych leków. Preparaty moczopêdne zwiêkszaj¹ utratê p³ynów, a leki obni¿aj¹ce ciœnienie mog¹ podczas odwodnienia nasilaæ os³abienie lub zawroty g³owy. Niektóre œrodki przeciwalergiczne mog¹ utrudniaæ pocenie, natomiast popularne leki przeciwbólowe przy niedoborze p³ynów dodatkowo obci¹¿aj¹ nerki. Nie oznacza to oczywiœcie, ¿e wraz z nadejœciem upa³u wysy³amy nasze tabletki na wakacje. Leków nie wolno samodzielnie odstawiaæ ani zmieniaæ ich dawkowania. Warto natomiast zapytaæ lekarza lub farmaceutê, czy podczas gor¹cych dni potrzebujemy czêœciej kontrolowaæ ciœnienie, poziom glukozy albo nawodnienie. Podczas intensywnego pocenia tracimy nie tylko wodê, lecz równie¿ sód, chlorki, potas, magnez i wapñ. Przy codziennej aktywnoœci najwa¿niejsze pozostaj¹ regularnie wypijana woda, wartoœciowe posi³ki, warzywa i owoce. Je¿eli jednak pocimy siê d³ugo i obficie, odpowiednio dobrane elektrolity mog¹ stanowiæ praktyczne uzupe³nienie nawodnienia. Dobrym towarzyszem sierpniowych dni mo¿e byæ Muszynianka – naturalna polska woda wysokozmineralizowana. Jeden litr zawiera oko³o 128 mg magnezu, 208 mg wapnia, 88 mg sodu oraz niewielk¹ iloœæ potasu. Pó³toralitrowa butelka dostarcza oko³o 192 mg magnezu i 312 mg wapnia. Ca³kiem pokaŸna mineral-

œp. doktora in¿yniera Janusza Romañskiego Odszed³ wybitny dzia³acz polonijny zas³u¿ony dla naszego Stowarzyszenia, który jako wieloletni Wiceprezes, Prezes, a tak¿e Prezes Honorowy Polonii Technica aktywnie dzia³a³ do ostatnich dni ¿ycia. Udziela³ siê w wielu organizacjach polonijnych, uhonorowany odznaczeniami pañstwowymi i organizacyjnymi. By³ cz³owiekiem wiedzy i pracy dla Polonii.

Czeœæ Jego Pamiêci! na dru¿yna zamkniêta w jednej butelce – bez koniecznoœci pamiêtania, czy przyj¹æ j¹ przed posi³kiem, czy po posi³ku. Muszynianka mo¿e byæ wartoœciowym elementem codziennego nawadniania, ale nie jest leczniczym p³ynem ORS i nie zastêpuje pomocy medycznej w przypadku ciê¿kiego odwodnienia, uporczywej biegunki lub wymiotów. Przy obfitym poceniu mo¿na równie¿ rozwa¿yæ Elektrolity bez cukru Œwiat Zdrowia. Jedna tabletka musuj¹ca zawiera 200 mg sodu, 200 mg potasu, 195 mg chlorków, 50 mg magnezu, 60 mg wapnia i 100 mg witaminy C. Rozpuszczenie tabletki w wodzie pozwala jednoczeœnie zwiêkszyæ iloœæ wypijanego p³ynu i uzupe³niæ kilka wa¿nych minera³ów. Produkt nie zawiera cukru, choæ zawiera substancjê s³odz¹c¹. Dla wiêkszoœci zdrowych osób elektrolity, stosowane zgodnie z informacjami na opakowaniu, mog¹ byæ wygodnym wsparciem podczas gor¹cych dni. Indywidualnej porady wymagaj¹ przede wszystkim osoby z klinicznie rozpoznan¹, zaawansowan¹ niewydolnoœci¹ nerek lub serca, znacznymi obrzêkami albo zaleconym ograniczeniem spo¿ycia sodu, potasu lub p³ynów. To nie powód do niepokoju – jedynie przypomnienie, ¿e ka¿dy organizm ma w³asn¹ instrukcjê obs³ugi. Pamiêtajmy równie¿ o prawid³owym przechowywaniu leków. Insulina, EpiPen, inhalator oraz paski do glukometru nie powinny pozostawaæ w rozgrzanym samochodzie. Baga¿nik nie jest letni¹ fili¹ apteki, a nas³oneczniony parapet nie powinien pe³niæ funkcji magazynu farmaceutycznego. Pijmy regularnie, szukajmy cienia i sprawdzajmy, czy starsi bliscy oraz s¹siedzi maj¹ ch³odne miejsce i wodê pod rêk¹. Sierpieñ nie musi zwalaæ z nóg. Przy odrobinie rozs¹dku pozostanie dok³adnie taki, jaki powinien byæ – s³oneczny, piêkny i pe³en dobrej energii. These statements have not been evaluated by the Food and Drug Administration. This product is not intended to diagnose, treat, cure, or prevent any disease. Marek Wójcicki

Rodzinie i Najbli¿szym sk³adamy szczere wyrazy wspó³czucia. Zarz¹d i Cz³onkowie Stowarzyszenia In¿ynierów i Techników Polskich „Polonia Technica“ Association of Polish American Engineers and Technicians

Dr Robert Lerch Laryngolog, od ponad 30 lat pracuj¹cy w polonijnym œrodowisku, zawiadamia o zmianie adresu. Obecnie doktor przyjmuje przy 153 Greenpoint Ave. Brooklyn 11222 (tel: 718.734-0422)

l Doktor leczy wszystkie choroby zwi¹zane z uszami, nosem i gard³em.

l Przeprowadza badania s³uchu, bezdechu sennego, zatok i zawrotów Wizyty g³owy. s¹ mo¿liwe w dniu zg³oszenia

l Wykonuje badania imigracyjne.

Mówimy po polsku

KURIER PLUS 22 SIERPNIA 2026

www.kurierplus.com

3

89. Parada Pu³askiego w tym roku 4-go paŸdziernika „Za nasz¹ i wasz¹ wolnoœæ! Genera³ Koœciuszko i Genera³ Pu³aski – ¯o³nierze Wolnoœci Polski i Ameryki. W ho³dzie 250-leciu Niepodleg³oœci Stanów Zjednoczonych.” Komitet G³ówny Parady Pu³askiego (General Pulaski Memorial Parade Committee, Inc.) z dum¹ og³asza 89. Doroczn¹ Paradê Pu³askiego, która odbêdzie siê w niedzielê, 4 paŸdziernika 2026 roku, na s³ynnej Pi¹tej Alei w Nowym Jorku. Na czele tegorocznej Parady stanie Marsza³ek G³ówny, Szanowna dr Iwona Korga, Prezes Instytutu Józefa Pi³sudskiego w Nowym Jorku. Honorowym Marsza³kiem Parady w 2026 roku jest dr hab. Karol Polejowski, Zastêpca Prezesa Instytutu Pamiêci Narodowej w Polsce. Uroczystoœci rozpoczn¹ siê Msz¹ Œwiêt¹ o godz. 9:00 w Katedrze œw. Patryka, której g³ównym celebransem bêdzie biskup Witold Mroziewski. Podczas Mszy Œwiêtej Chór Jutrzenka wyst¹pi wspólnie z chórami z Rzeszowa, ³¹cz¹c polskie i polonijne g³osy we wspólnym œwiêtowaniu wiary, dziedzictwa narodowego i jednoœci. Po Mszy Œwiêtej, o godz. 10:30 w 3 West Club, rozpocznie siê tradycyjne Œniadanie Parady Pu³askiego, podczas którego Honorowi Marsza³kowie zostan¹ oficjalnie udekorowani szarfami. 89. Doroczna Parada Pu³askiego wyruszy o godz. 12:30 na Pi¹tej Alei, maszeruj¹c od 39. do 51. Ulicy. W Paradzie weŸmie udzia³ ponad 60 kontyngentów i organizacji, w tym organizacje polonijne, szko³y, grupy kulturalne, weterani, organizacje m³odzie¿owe, orkiestry marszowe oraz delegacje z Polski. Has³o Parady w 2026 roku brzmi: „Za nasz¹ i wasz¹ wolnoœæ! Genera³ Koœciuszko i Genera³ Pu³aski – ¯o³nierze Wolnoœci Polski i Ameryki. W ho³dzie 250-leciu Niepodleg³oœci Stanów Zjednoczonych.”

Tegoroczne obchody maj¹ szczególne znaczenie, poniewa¿ Stany Zjednoczone œwiêtuj¹ 250. rocznicê niepodleg³oœci. Parada odda ho³d historycznemu wk³adowi Genera³a Kazimierza Pu³askiego i Genera³a Tadeusza Koœciuszki – dwóch polskich bohaterów, którzy walczyli o wolnoœæ Ameryki i których dziedzictwo do dziœ symbolizuje trwa³¹ przyjaŸñ miêdzy Polsk¹ a Stanami Zjednoczonymi. Uroczystoœci poprzedzaj¹ce dzieñ Parady rozpoczn¹ siê Dorocznym Bankietem Parady Pu³askiego w pi¹tek, 18 wrzeœnia 2026 roku, w The Venetian w Garfield, New Jersey, o godz. 18:30. Wieczór uœwietni wystêp polskiego artysty Andrzeja Piasecznego i zespo³u Simone Band. Komitet G³ówny Parady Pu³askiego serdecznie zaprasza ca³¹ Poloniê, wszystkich nowojorczyków oraz goœci z ca³ych Stanów Zjednoczonych i Polski do udzia³u w tym historycznym wydarzeniu. Parada Pu³askiego jest najwiêksz¹ manifestacj¹ polskiej kultury i dumy narodowej w Stanach Zjednoczonych.

Wa¿ne wydarzenia towarzysz¹ce Paradzie PI¥TEK, 18 wrzeœnia 2026 æ Doroczny Bankiet Parady Pu³askiego The Venetian, Garfield, NJ godz. 18:30 NIEDZIELA, 4 paŸdziernika 2026 æ 89. Doroczna Parada Pu³askiego 9:00 – Msza Œwiêta Katedra œw. Patryka 10:30 – Œniadanie Parady Pu³askiego 3 West Club 12:30 – Rozpoczêcie Parady Pi¹ta Aleja, od 39. do 51. Ulicy

Emilia Kopala

Listy do redakcji Ju¿ dawno chcia³em napisaæ do Kuriera Plus. Ruszy³o mnie to co napisa³ Pan Andrzej Józef D¹browski w numerz 1646 z kwietnia tego roku. DLACZEGO? A no dlatego bo nie jest Pan dziwny jest Pan zupe³nie normalny, mo¿e nawet za bardzo. Pod tym wzglêdem jestem taki sam. Ja te¿ nie mogê znieœæ i nie godzê siê na to by u¿ywaæ wulgaryzmów w mowie i w piœmie. Po prostu tego nienawidzê tego i walczê z tym. Na fejsbooku nawet najlepiej napisanemu tekstowi zawieraj¹cemu wulgaryzmy

NEW YORK • PENNSYLVANIA • CONNECTICUT • NEW JERSEY • MASSACHUSETTS

KURIER P L U S

P O L I S H

W E E K L Y

M A G A Z I N E

redaktor naczelna Zofia Doktorowicz-K³opotowska

i zwroty niecenzuralne zawsze dajê ³apkê w dó³. Mowa ojczysta jest œwiêta i brukaæ jej nie wolno. W ogóle nie rozumiem jak osoba publiczna mo¿e u¿ywaæ zwrotów niecenzuralnych, wrêcz obleœnych. W moim domu rodzinnym nie wolno by³o mówiæ brzydko. By³o to wymagane i przestrzegane. Mój ojciec u¿ywa³ zwrotu cholera i to by³o najgrubsze przekleñstwo, ale ¿eby ktoœ powiedzia³ d.... a, no to by³by skandal. Pochodzê z rodziny kresowej mój dziadek i pradziad s³u¿yli u Potockiego i San-

guszków. Zawsze starali siê pracowaæ dla ludzi m¹drych i inteligentnych. (...) Dawniej ka¿dy cz³owiek mia³ honor nie wypada³o kraœæ, k³amaæ i nie dotrzymywaæ s³owa. Wracajac do tematu mój dziad mia³ œwietne powiedzonko. Brzmi ono Otwórz gêbê, a powiem ci kim jesteœ. Napisa³em to nie tylko z tego powodu, ¿e jest Pan przeciwko wulgaryzmom, w ogóle szanujê Pana pogl¹dy i bardzo lubiê Pañskie wspomnienia i uwagi dotyczace naszej ojczyzny. I mam nadziejê, ¿e nie jest Pan ostatnim Mohikaninem.

Dziœ panuje zalew chamstwa, têpoty i niewiedzy. Jaki poziom przedstawia ktoœ kto mówi „zrobili Amerykanom loda” lub „lubiê seks jak koñ owies” – i to publicznie? Dlatego Polska zatacza siê jak pijany furman i sama sobie robi wstyd. A tzw. elity s¹ jeszcze gorsze, daj¹c paskudny przyk³ad swoim fanom. Brakuje nam tych 22 tysiêcy inteligentów, ktorych zamordowano w Katyniu. Przepraszam za te chaotyczne wypociny i pozdrawiam

sta³a wspó³praca Maria Bielski, Andrzej Józef D¹browski, Ma³gorzata Ka³u¿a, Czes³aw Karkowski, Krzysztof K³opotowski, Bo¿ena Konkiel, Weronika Kwiatkowska, Chris Miekina, Jolanta Szczepkowska, Katarzyna Zió³kowska

fotografia Zosia ¯eleska-Bobrowski

Kurier Plus, Inc. Adres: 176 Java Street Brooklyn, NY 11222 Pokój numer 6

wydawcy John Tapper Zofia Doktorowicz-K³opotowska Adam Mattauszek

Janusz B. G.

Tel: (718) 389-3018 E-mail: kurier@kurierplus.com Internet: www.kurierplus.com

Redakcja nie odpowiada za treœæ og³oszeñ.

KURIER PLUS 22 SIERPNIA 2026

4

www.kurierplus.com

Na drogach Prawdy Bo¿ej

Ks. Ryszard Koper

W³adza zrodzona z wiary Gdy Jezus przyszed³ w okolice Cezarei Filipowej, pyta³ swych uczniów: „Za kogo ludzie uwa¿aj¹ Syna Cz³owieczego?” A oni odpowiedzieli: „Jedni za Jana Chrzciciela, inni za Eliasza, jeszcze inni za Jeremiasza albo za jednego z proroków”. Jezus zapyta³ ich: „A wy za kogo Mnie uwa¿acie?” Odpowiedzia³ Szymon Piotr: „Ty jesteœ Mesjasz, Syn Boga ¿ywego”. Na to Jezus mu rzek³: „B³ogos³awiony jesteœ, Szymonie, synu Jony. Albowiem nie objawi³y ci tego cia³o i krew, lecz Ojciec mój, który jest w niebie. Otó¿ i Ja tobie powiadam: Ty jesteœ Piotr, czyli Opoka, i na tej opoce zbudujê Koœció³ mój, a bramy piekielne go nie przemog¹. I tobie dam klucze królestwa niebieskiego; cokolwiek zwi¹¿esz na ziemi, bêdzie zwi¹zane w niebie, a co rozwi¹¿esz na ziemi, bêdzie rozwi¹zane w niebie”. (Mt 16, 13-20)

P

ewnego dnia papie¿ Leon XIII uda³ siê z wizyt¹ do koœcio³a, o którym powiedziano mu, ¿e jest bardzo zaniedbany. Wszed³ do œwi¹tyni niezauwa¿ony, ukl¹k³ w ³awce i po chwili modlitwy uda³ siê do klasztoru, gdzie zaskoczeni mnisi przyjêli go bardzo ¿yczliwie i ugoœcili najlepiej jak mogli. Rozmawiali na ró¿ne tematy duszpasterskie. Zakonnicy opowiadali o swoich sukcesach na niwie pañskiej. Przed rozstaniem prze³o¿ony klasztoru poprosi³ papie¿a o jak¹œ pami¹tkê, która przypina³aby ten wspania³y dzieñ odwiedzin papie¿a: „Ojcze Œwiêty, czy zechcia³byœ zostawiæ nam jak¹œ pami¹tkê tego wielkiego zaszczytu, jakim nas obdarzy³eœ?”. „Pami¹tkê?” – zapyta³ z uœmiechem papie¿. „IdŸcie do koœcio³a, spójrzcie na ³awkê, w której klêcza³em, a znajdziecie tam pami¹tkê”. Gdy papie¿ odjecha³, wszyscy z poœpiechem udali siê do koœcio³a, aby zobaczyæ ow¹ pami¹tkê. Ku swemu zaskoczeniu zobaczyli na warstwie kurzu pokrywaj¹cej ³awkê wypisane wielkimi literami imiê: „LEON XIII”. Jakby nie patrzeæ na powy¿sz¹ historiê, zauwa¿ymy wyj¹tkow¹ rolê papie¿a w Koœciele, szacunek jaki budzi i dba³oœæ papie¿a o porz¹dek w koœciele.

P

apie¿ pe³ni funkcjê widzialnej g³owy Koœcio³a katolickiego i nastêpcy œwiêtego Piotra. Jako Biskup Rzymu sprawuje najwy¿sz¹ w³adzê nad ca³¹ wspólnot¹ wiernych. Jest odpowiedzialny za jednoœæ nauczania i zarzadzania strukturami Koœcio³a. Jest stra¿nikiem jednoœci Koœcio³a. Zabiega, aby wierni na ca³ym œwiecie trwali w tej samej wierze i wspólnocie. Gdy wypowiada siê uroczyœcie jako najwy¿szy pasterz, ex cathedra korzysta z daru nieomylnoœci. Papie¿ posiada pe³n¹ jurysdykcjê nad ca³ym Koœcio³em. Do jego wy³¹cznych kompetencji nale¿y m.in. mianowanie biskupów na ca³ym œwiecie, ustanawianie

nowych diecezji oraz zatwierdzanie struktur zakonnych. Jest to ogromna w³adza i by³aby do koñca nie zrozumia³a gdybyœmy nie odwo³ali siê do jej pocz¹tków. I o tym jest dzisiejsza Ewangelia. Jezus skierowa³ do aposto³ów dwa pytania. Pierwsze brzmia³o: „Za kogo ludzie Mnie uwa¿aj¹?”, a drugie: „A wy za kogo Mnie uwa¿acie?” Odpowiadaj¹c na pierwsze pytanie, uczniowie przywo³ali opinie ludzi, z którymi rozmawiali, osób s³uchaj¹cych nauczania Jezusa, uzdrowionych przez Niego lub bêd¹cych œwiadkami Jego cudów. Uczniowie przedstawili rozmaite opinie kr¹¿¹ce wœród ludzi. Powtórzyli to, co mówiono o Nim w tamtym czasie, ¿e jest Janem Chrzcicielem, Eliaszem, Jeremiaszem albo jednym z proroków. Jednak nie takich odpowiedzi oczekiwa³ Jezus. Dlatego zadaje kolejne pytanie: „A wy za kogo Mnie uwa¿acie?” Niewa¿nie co inni mówi¹, czy myœl¹ o Jezusie. Jezus pragnie bardzo osobistej odpowiedzi, kim Ja jestem dla ciebie. Jest to pytanie skierowane do aposto³ów i ka¿dego z nas. Od tej odpowiedzi zale¿y kszta³t naszego ¿ycia. Piotr odpowiada: „Ty jesteœ Mesjasz, Syn Boga ¿ywego”. Jezus potwierdza s³usznoœæ tej odpowiedzi, zaznaczaj¹c, ¿e nie jest ona tylko owocem przemyœleñ, doœwiadczeñ Piotra, ale przede wszystkim jest to ³aska Bo¿a: „Albowiem nie objawi³y ci tego cia³o i krew, lecz Ojciec mój, który jest w niebie”. Ludzkie kategorie okazywa³y siê niewystarczaj¹ce, by w³aœciwie okreœliæ, kim jest Jezus. Jego publiczny wizerunek cieœli, nauczyciela, uzdrowiciela, proroka czy przywódcy nie oddawa³ w pe³ni prawdy o tym, kim On naprawdê by³. Potrzebna by³a wiara i m¹droœæ z wysoka.

W

odpowiedzi na w³aœciwe rozeznanie Piotra i w³aœciw¹ odpowiedŸ Jezus

zmieni³ mu imiê. Cz³owiek, którego znamy jako Szymona Piotra, pierwotnie by³ po prostu Szymonem rybakiem. Wszystko wskazuje, ¿e by³ urodzonym przywódc¹. Przewodzi³ rybakom. Potem zosta³ wybrany na przywódcê aposto³ów i by³ rzecznikiem ca³ej grupy. W ka¿dym wykazie imion aposto³ów jego imiê pojawia³o siê jako pierwsze. Za to, ¿e uzna³ Jezusa za Mesjasza, zostaje nagrodzony drugim imieniem – Piotr, co oznacza „ska³a”. W dawnych czasach imiona mia³y wielkie znaczenie. Wyra¿a³y nadzieje rodziców co do tego, kim ich dziecko bêdzie i czego dokona w ¿yciu. Nadaj¹c Szymonowi imiê Piotr, Jezus zapewnia, ¿e Piotr rzeczywiœcie bêdzie niczym ska³a: silny, niezachwiany i trwa³y. Jezus wskazuje Piotra jako ska³ê, na której buduje swój Koœció³. Istnieje wiele ró¿nych wyjaœnieñ dotycz¹cych tego, czym owa ska³a jest.

W

tych wyjaœnieniach odwo³am siê szkockiego teologa, pisarza, egzegety Williama Barclaya. Po pierwsze, wed³ug œw. Augustyna ska³¹ t¹ jest sam Jezus. To tak, jakby Jezus powiedzia³: „Ty jesteœ Piotr i na Mnie, jako na skale zbudujesz mój Koœció³”. Po drugie, ska³¹ jest prawda, ¿e Jezus Chrystus jest Synem Boga ¿ywego. Ta wielka prawda zosta³a Piotro-

wi objawiona przez Boga. Po trzecie, ska³¹ jest wiara Piotra. To na wierze Piotra zbudowany jest Koœció³. Wiara ta by³a iskr¹, która mia³a rozpaliæ wiarê Koœcio³a na ca³ym œwiecie, stanowi³a pierwotny impuls, który pewnego dnia mia³ doprowadziæ do powstania Koœcio³a powszechnego. Po czwarte, ska³¹ jest sam Piotr. By³ on pierwszym cz³owiekiem na ziemi, który odkry³, kim jest Jezus, pierwszym, który zdoby³ siê na akt wiary i dostrzeg³ w Nim Syna Boga ¿ywego. Piotr sta³ siê zatem pierwszym cz³onkiem Koœcio³a, a ca³y Koœció³ zosta³ na nim zbudowany.

Z

powy¿szych powodów Koœció³ katolicki ma najwiêksze prawo twierdziæ, ¿e zosta³ za³o¿ony przez samego Chrystusa. Koœció³ katolicki wywodzi swoje historyczne pocz¹tki od Piotra i aposto³ów poprzez d³ug¹, nieprzerwan¹ sukcesjê na Stolicy Piotrowej. To Piotra Chrystus ustanowi³, by w Jego imieniu prowadzi³ Koœció³. To jemu i jego nastêpcom przekaza³ siêgaj¹c¹ nieba w³adzê kluczy: „I tobie dam klucze królestwa niebieskiego; cokolwiek zwi¹¿esz na ziemi, bêdzie zwi¹zane w niebie”. Otrzyma³ on w³adzê stanowienia praw, których Koœció³ ma przestrzegaæ, oraz uprawnienie do odpuszczania grzechów. Dzisiaj, nie wszyscy chrzeœcijanie widz¹ papie¿a w takiej roli, dzieje siê to nawet w ramach Koœcio³a katolickiego. Papie¿e s¹ atakowani z ró¿nych powodów. Jednak nic nie mo¿e zmieniæ tego co wydarzy³o siê nad Jeziorem Galilejskim, opisanym w dzisiejszej Ewangelii. m

Zapraszamy na strony Autora: ryszardkoper.pl i nytravelclub.pl

KURIER PLUS 22 SIERPNIA 2026

www.kurierplus.com

5

Kartki z przemijania

„Nie by³o >Cudu nad Wis³¹< – w znaczeniu nadprzyrodzonej interwencji. Cudem by³a wiedza o planach bolszewików, bohaterska postawa wojska i narodu, zjednoczonych w obronie niepodleg³oœci oraz doskona³y plan strategiczny pokonania bolszewików i jego wykonanie” – powiedzia³ PAP profesor Grzegorz Nowik, historyk, wicedyrektor Muzeum Józefa Pi³sudskiego w Sulejówku, autor monografii polskiego radiowywiadu. Przytaczam tê wypowiedŸ celowo, albowiem wci¹¿ zbyt ma³o znane s¹ dokonania osób, dziêki którym pokonanie bolszewików by³o mo¿liwe. Jeœli upieraæ siê przy cudzie, to jasno trzeba powiedzieæ, ¿e by³o nim z³amanie najwa¿niejszych bolszewickich szyfrów radiowych przez Jana Kowalewskiego, oficera ze Sztabu Generalnego. To, w jaki sposób tego dokona³, jest fantastycznym materia³em naukowym, literackim, filmowym i telewizyjnym. On sam, jako osobowoœæ i jego dzieje, tyle¿ miêdzywojenne, co powojenne, na emigracji w Londynie, s¹ równie¿ znakomitym materia³em na powieœæ, scenariusz filmowy i telewizyjny. Dobrze, ¿e Teatr Telewizji Polskiej zarejestrowa³ o nim przedstawienie pt. „Cz³owiek, który zatrzyma³ Rosjê”. Dobrze te¿, ¿e zosta³ mu poœwiêcony ca³y odcinek w cyklu „Wielcy Polacy – Nieznani wynalazcy”, który nosi tytu³ – „Jan Kowalewski. Ojciec polskiej kryptologii”. Dziêki jego genialnym umiejêtnoœciom i doskona³ej znajomoœci jêzyka rosyjskiego polski radiowywiad rozwin¹³ siê na profesjonaln¹ skalê, co pozwoli³o poznawaæ zamiary wroga. Do koñca wojny z bolszewikami polscy radioszyfranci przechwycili oko³o czterech tysiêcy szyfrogramów i z³amali ponad sto kluczy szyfrowych. Zag³uszali tak¿e skutecznie przez ca³¹ dobê sowieck¹ sieæ radiow¹, czytaj¹c na rosyjskich falach Pismo Œwiête. Doprowadzili w koñcu do tego, ¿e bolsze-

Andrzej Józef D¹browski

wickie armie traci³y ³¹cznoœæ ze sob¹. Poznanie strategii wroga umo¿liwi³o genera³owi Tadeuszowi Rozwadowskiemu opracowanie dwóch planów zatrzymania wroga na jej przedpolach Warszawy, a marsza³kowi Józefowi Pi³sudskiemu uderzenie na jego ty³y.

cenn¹ kolekcjê jego dokumentów znajduj¹cych siê w archiwum Instytutu Pi³sudskiego w Nowym Jorku. Listy, które pisa³ do marsza³ka w sierpniu 1920 roku s¹ przyk³adem niebywa³ej wrêcz kultury osobistej, intelektualnej i elegancji jêzykowej.

Porucznik Jan Kowalewski

$

Genera³ Tadeusz Rozwadowski

W kolejne rocznice polskiego zwyciêstwa wci¹¿ zbyt ma³o siê mówi o pokonaniu bolszewików od pó³nocy kontrnatarciem znad Wkry, które by³o nieprawdopodobnym wrêcz dokonaniem V-ej Armii dowodzonej przez genera³a W³adys³awa Sikorskiego. Zbyt ma³o siê mówi o ataku 28-ego Pu³ku Strzelców Kaniowskich przeprowadzonym w nocy z 14 na 15 sierpnia pod kierownictwem porucznika Stefana Pogonowskiego, który poleg³ pod Radzyminem. Zbyt ma³o siê mówi równie¿ o dzia³aniach genera³a Franciszka Latinika, dowódcy 1-ej Armii, który kierowa³ ca³oœci¹ obrony wschodniego przedmoœcia Warszawy.

Ma³o kto wie, i¿ obron¹ Zamoœcia w dniach 29-31 w sierpnia 1920 roku dowodzi³ ukraiñski pu³kownik Marko Bezruczko, dowódca ukraiñskiej 6-ej Dywizji Strzelców Siczowych. Ma³o te¿ kto pamiêta, ¿e w tych dniach polska 1sza Dywizja Jazdy pod dowództwem pu³kownika Juliusza Rómmla pokona³a pod Komarowem bolszewick¹ 1-sz¹ Armiê Konn¹, kierowan¹ przez Siemiona Budionnego. Warto tak¿e przypomnieæ, ¿e w 1920 roku u boku wojsk polskich z bolszewikami dzielnie walczyli równie¿ ¿o³nierze z Ukraiñskiej Republiki Ludowej. Piszê o tych wydarzeniach ju¿ po raz któryœ. Robiê to dlatego, ¿e nadal niedostatecznie g³oœno i wyraŸnie mówi siê o nich podczas rocznicowych uroczystoœci i jakoœ s³abo one rezonuj¹ w naszej zbiorowej œwiadomoœci, przes³ania je bowiem kult marsza³ka Pi³sudskiego.

$

W tej¿e Warszawie, mimo wczeœniejszych zapowiedzi, nadal nie ma pomnika wspomnianego genera³a Tadeusza Rozwadowskiego, choæ jego rola w Bitwie Warszawskiej i jego wczeœniejsze oraz póŸniejsze zas³ugi dla Wojska Polskiego s¹ równe zas³ugom marsza³ka Pi³sudskiego, który w stolicy Polski ma ju¿ dwa pomniki i wiele pomników w polskich miastach. Ze wszech miar genera³ Rozwadowski jest fascynuj¹c¹ postaci¹, o czym mia³em mo¿noœæ siê przekonaæ opisuj¹c bez-

Tydzieñ na kolanie Jeremi Zaborowski Niedziela Medyk pola walki Damian Duda – pomaga na Ukrainie w³aœciwie od 2014 r., a od pe³noskalowej rosyjskiej inwazji w 2022 r. w³aœciwie ca³y czas jest w okopach, ratuj¹c rannych ¿o³nierzy. W kolejnym wywiadzie na YouTube mówi, ¿e „bêd¹c na froncie w czasie Bo¿ego Narodzenia i wracaj¹c na front w czerwcu, by³em na DWÓCH RÓ¯NYCH frontach, bra³em udzia³ w ró¿nych konfliktach. Ta wojna tak technologicznie przyspiesza, ¿e sposób dzia³ania medyków ZMIENIA SIÊ co parê miesiêcy”. Szeœæ miesiêcy i kolejna zmiana sposobów walki. Teraz, dziêki obecnoœci setek dronów rosyjskich i ukraiñskich, strefa œmierci rozci¹ga siê 20, tak dwadzieœcia kilometrów od linii kontaktu wojsk. ¯a-

den czo³g, pojazd, jednostka artylerii a nawet pojedynczy ¿o³nierze, nie mog¹ czuæ siê bezpiecznie, a ich najprawdopodobniejszy los to „spalenie niczym na ruszcie”. Ewakuacja rannego na ty³y, do szpitala wojskowego, ze wzglêdu na zagro¿enie mo¿e zabraæ do… trzech miesiêcy. Rozumiecie? Przecie¿ od pocz¹tku wojny zachwycaliœmy siê wielk¹ skutecznoœci¹ kosztuj¹cych miliony tureckich dronów Bayraktar, armatohaubic Krab czy sukcesami amerykañskich HIMARS-ów. Dzisiaj to ju¿ przesz³oœæ, jak powiedzia³ inny wysoki rang¹ oficer ukraiñski, „z³om”. Bo o ile w ogóle dotrze w pobli¿e linii walk, to szybko zostanie zniszczony przez tanie jak barszcz drony, które obecnie wisz¹ niemal¿e nad ka¿d¹ poln¹ drog¹, czekaj¹c na cel ataku. Ciekawe czy nasi sztabowcy i inni mi³oœnicy drogich i piêknie wygl¹daj¹cych na defiladach „zabawek” zdaj¹ sobie z tego sprawê? Œroda rano „Sytuacja w wojnie z Iranem nie uk³ada siê najlepiej, szeœæ miesiêcy po tym,

$

$

Podczas œwi¹t narodowych nasila siê we mnie marzenie, ¿e wszyscy Polacy staj¹ siê jedn¹ rodzin¹, jak w refrenie znanej piosenki zespo³u Bayer Full, której s³owa napisa³ S³awomir Œwierzyñski. („Bo wszyscy Polacy to jedna rodzina”). Widz¹c jednak to, co obecnie dzieje siê w polskiej polityce i w polskim spo³eczeñstwie, nie mam z³udzeñ, i¿ to marzenie stanie siê rzeczywistoœci¹. Rozpacz. m

jak prezydent Donald Trump rozpocz¹³ operacjê Epic Fury na proœbê premiera Izraela Benjamina Netanjahu. Netanjahu i szef Mossadu przedstawili optymistyczny scenariusz, w którym wspólna amerykañsko-izraelska kampania powietrzna szybko obali os³abiony re¿im irañski. Zauroczony sukcesem styczniowego nalotu na wenezuelskiego dyktatora Nicolasa Maduro, Trump postanowi³ zaryzykowaæ. Nie wysz³o. Wojna utknê³a w dziwnym impasie. Co dalej?” Pisze John Schindler w „The Washington Examiner” i trudno o lepszy opis sytuacji na froncie irañskim. Wczoraj minê³o 60 dni zakreœlonych na ostateczne zakoñczenie wojny zakreœlone przez wczeœniejsze memorandum Waszyngton – Teheran o zawieszeniu broni. Prezydent Donald Trump wstrzyma³ kontakty dyplomatyczne z Iranem do odwo³ania, poinformowa³ we wtorek Bia³y Dom, w zwi¹zku z tym, ¿e Teheran usztywnia swoje stanowisko w sprawie Cieœniny Ormuz i naciska na Waszyngton, aby spe³ni³ jego ¿¹dania. Czyli aby USA de facto zaakceptowa³y kontrolê Iranu nad t¹ strategiczn¹ dla œwiata gospodarki drog¹ wodn¹, przez któr¹ – przypo-

mnijmy – tranzyt by³ przed wojn¹ wolny i bezp³atny. Trump napisa³ wczoraj na Truth Social, ¿e nie tocz¹ siê ¿adne rozmowy z Iranem i nie s¹ one planowane, dodaj¹c, ¿e amerykañska blokada morska pozostaje „w pe³nej mocy”. Bia³y Dom uzupe³ni³: ¿adnych nowych negocjacji z Teheranem „w daj¹cej siê przewidzieæ przysz³oœci nie bêdzie”. Dotychczasowy g³ówny irañski negocjator Mohhamad Bagher Ghalibaf odpowiedzia³ Trumpowi w czasie sesji parlamentu transmitowanej w telewizji pañstwowej, ¿e Teheran pos³uguje siê „logik¹ si³y”, koordynuj¹c swoje dzia³ania wojskowe i dyplomatyczne, aby zmusiæ Stany Zjednoczone do zaakceptowania w³asnych ¿¹dañ. Oœwiadczy³, ¿e Cieœnina Ormuz pozostanie zamkniêta do czasu wdro¿enia zobowi¹zañ USA wynikaj¹cych z memorandum, w tym zniesienia blokady, uwolnienia zamro¿onych aktywów irañskich, zniesienia sankcji naftowych oraz zakoñczenia gróŸb i operacji wojskowych na wszystkich frontach. A wiêc impas. A nad tym wszystkim konieczne pytanie, na które coraz trudniej znaleŸæ odpowiedŸ: po co Ameryce jest ta wojna? m

KURIER PLUS 22 SIERPNIA 2026

6

Polskie wczoraj i dziœ

www.kurierplus.com

Kazimierz Wierzbicki

Wojna i dyplomacja Denikinem, który próbowa³ nak³oniæ Pi³sudskiego do wspólnego uderzenia na bolszewików. Przysz³y marsza³ek oceni³ negatywnie tego rodzaju sojusz, gdy¿ Denikin g³osi³ has³o odbudowy Rosji w dawnych granicach, a wiêc równie¿ z ziemiami polskimi. Tymczasem bolszewicy deklarowali pragnienie pokoju i wspó³pracy z narodami Europy. Sowiecki wicepremier Lew Kamieniew odwiedzi³ Londyn i prowadzi³ rozmowy z rz¹dem brytyjskim w sprawie wspó³pracy gospodarczej. Jednoczeœnie oskar¿a³ Polaków o imperialistyczne zaPo przejêciu w³adzy przez rz¹d bolsze- miary podboju Bia³orusi i Ukrainy. Wywicki w paŸdzierniku 1917 r., nowa w³a- j¹tkowo nieprzyjazne podejœcie do spraw dza wyda³a Deklaracjê Praw Narodów polskich mia³ brytyjski premier Lloyd Rosji, która g³osi³a, ¿e ka¿dy naród bêd¹- George, który uwa¿a³, ¿e Polska jest pañcy czêœci¹ dawnego cesarstwa rosyjskiego stwem sezonowym, sk³óconym z s¹siadami i nie zas³uguje na poparcie Zachodu. ma prawo do samostanowienia. Deklaracja pozosta³a martw¹ liter¹, Podobne stanowisko zajmowali przywódgdy¿ bolszewicy d¹¿yli do stworzenia cy Czechos³owacji z prezydentem Masaswego pañstwa w granicach by³ego cesar- rykiem na czele. W grudniu 1919 r. Rada Najwy¿sza stwa, a nawet do ekspansji „dyktatury Entanty wyst¹pi³a z propozycj¹ linii Curproletariatu” na inne kraje. Naczelnik odrodzonej Polski Józef Pi³- zona nazwanej tak od nazwiska ministra sudski uwa¿a³, ¿e Polacy powinni pomóc spraw zagranicznych Wielkiej Brytanii. By³aby to linia demarkacyjUkraiñcom i Bia³orusinom na, biegn¹ca mniej wiêcej w odzyskaniu niepodlegoœci. wzd³u¿ linii Bugu. RzeczPrzysz³y marsza³ek liczy³ na pospolita nie mog³a siê zgozawarcie sojuszu z tymi narodziæ na takie rozwi¹zanie, dami i ustanowienia w przyktóre pozostawi³oby setki sz³oœci federacji. Dlatego ju¿ tysiêcy Polaków na Wschow kwietniu wojsko polskie dzie, poza granicami rowkroczy³o do Wilna, którego dzinnego kraju. ludnoœæ w wiêkszoœci by³a Pod koniec 1919 r. propolska. Kilka miesiêcy póŸwadzone by³y rokowania niej Polacy oswobodzili Miñsk polsko – bolszewickie. Ze bia³oruski od rz¹dów bolszestrony Rosji by³o to tylko wickich. tuszowanie prawdziwych W tym samym czasie tozamiarów, poniewa¿ mobiczy³y siê rokowania z jedPremier Lloyd George lizowano ju¿ Armiê Czernym z przywódców bia³ej – nie¿yczliwy Polsce won¹ do ofensywy na ZaRosji genera³em Antonem

chód. Rozmowy nie przynios³y ¿adnego rezultatu i zosta³y przerwane. Bolszewicka propaganda w Europie zachodniej utrzymywa³a, ¿e Polska chce zniszczyæ m³od¹ republikê sowieck¹. G³oszono has³o: „Rêce precz od Kraju Rad”. Niestety, zwi¹zki zawodowe i partie robotnicze w wielu krajach uleg³y tej propagandzie. Zdarza³o siê nieraz, ¿e blokowano transporty wojenne dla Polski lub odmawiano ich roz³adunku w Gdañsku. Zgodnie z ide¹ federacji, Józef Pi³sudski zawar³ w kwietniu 1920 r. porozumienie z atamanem Petlur¹. Polacy mieli pomóc narodowym si³om ukraiñskim w wyparciu bolszewików z ich kraju. W pocz¹tkach maja wojsko polskie wkroczy³o do Kijowa. Wkrótce jednak rozpocze³a siê sowiecka kontrofensywa na ca³ym froncie. Na pó³nocnym odcinku frontu marsza³ek Tuchaczewski wyda³ rozkaz do marszu na zachód, aby „po trupie bia³ej Polski” wznieciæ europejsk¹ rewolucjê. W lipcu Armia Czerwona zajê³a Miñsk i Wilno. Na pocz¹tku sierpnia powsta³ w Bia³ymstoku Komitet Robotniczy Polski, który mia³ byæ rz¹dem Polskiej Socjalistycznej Republiki Rad. Nad Polsk¹ zawis³a groŸba utraty dopiero co odzyskanej niepodleg³oœci. Wiêkszoœæ krajów europejskich by³a obojêtna lub nieprzyjazna Polsce. Jedynie Francja wys³a³a misjê wojskow¹ w której uczestniczy³ m³ody kapitan Charles DeGaulle. Wêgry wys³a³y kilkadziesi¹t wagonów amunicji, które dotar³y okrê¿n¹ drog¹ przez Rumuniê, gdy¿ Czechos³owacja nie zgodzi³a siê na ich przejazd. W pierwszej po³owie lipca mia³a miejsce miêdzynarodowa konferencja w Spa (Belgia) na któr¹ przyby³ premier RP W³adys³aw Grabski. Delegacja brytyjska oœwiadczy³a, ¿e jest gotowa poœredniczyæ w rokowaniach pokojowych, je¿eli Polacy

Powrót do prawicowych korzeni í1 „Nie ma w¹tpliwoœci, ¿e istnieje obawa przed koniecznoœci¹ powstrzymania konkurencji ze strony Futuro Nazionale” – twierdzi Marco Tarchi, czo³owy politolog zwi¹zany z w³osk¹ prawic¹. „Wszystko sprowadza siê do zaostrzenia tonu. Tematy pozostaj¹ te same: bezpieczeñstwo, imigracja, to¿samoœæ”. Podczas kampanii wyborczej, która doprowadzi³a j¹ do w³adzy w 2022 roku, Meloni obiecywa³a zdecydowan¹ walkê z nielegaln¹ migracj¹, w tym ustanowienie blokady morskiej u wybrze¿y W³och. Pomys³ ostatecznie nie zosta³ zrealizowany, ale jej rz¹d utworzy³ w Albanii oœrodki detencyjne dla migrantów, w których maj¹ oni oczekiwaæ na rozpatrzenie wniosków azylowych. Oberto Vannacci, który buduje swoj¹ kampaniê na kwestiach bezpieczeñstwa i zdecydowanym ograniczeniu migracji, proponuje jeszcze bardziej radykalne roz-

wi¹zanie: „remigracjê”, bli¿ej niesprecyzowany plan zachêcania migrantów do powrotu do krajów pochodzenia. Kryzys w Ceucie, podczas którego dziesi¹tki tysiêcy migrantów przedosta³y siê z Maroka do hiszpañskiej enklawy, a blisko sto osób zginê³o, stworzy³ dla Meloni okazjê do pokazania, ¿e walka z nielegaln¹ migracj¹ pozostaje absolutnym priorytetem jej rz¹du. Zdaniem Giorgio Goriego, eurodeputowanego lewicowej Partii Demokratycznej, reakcja Meloni by³a „wy³¹cznie rezultatem kalkulacji politycznych na krajowym podwórku”. „Premier próbuje zabezpieczyæ swój elektorat, pokazuj¹c, ¿e pozostaje wierna prawicowym has³om i narracji dotycz¹cej migracji oraz innych kwestii” – uwa¿a polityk. Zwrot w priorytetach Meloni wywo³uje we W³oszech liczne komentarze. Nicola Procaccini, jeden z najbli¿szych wspó³-

Giorgia Meloni

pracowników Meloni i wspó³przewodnicz¹cy frakcji Europejskich Konserwatystów i Reformatorów (ECR) w Parlamencie Europejskim, zaprzecza jednak, ¿e premier zmienia kurs. „Ona stoi dok³adnie tam, gdzie sta³a zawsze” – powiedzia³ cytowany przez portal Politico Procaccini. Meloni ma tak¿e problem w zwi¹zku ze swoj¹ polityk¹ wobec Ukrainy. Zarówno Liga, jak i Vannacci opowiadaj¹ siê za ³agodniejszym stanowiskiem wobec Moskwy, sprzeciwiaj¹ siê dostawom broni dla Kijowa i kwestionuj¹ potrzebê zwiêkszania wydatków na obronnoœæ.

Abp Achilles Ratti – przyjaciel Polski

zaakceptuj¹ liniê Curzona. Chc¹c ratowaæ suwerennoœæ kraju Grabski przyj¹³ takie rozwi¹zanie. Jednak¿e Rosjanie oœwiadczyli, ¿e chc¹ rozmawiaæ bezpoœrednio z Polakami. W tej sytuacji polski premier zadeklarowa³, ¿e porozumienie zawarte w Spa jest nieaktualne. W po³owie sierpnia oddzia³y bolszewickie znalaz³y siê 20 km od przedmieœæ Warszawy. Stolicê opuœcili prawie wszyscy ambasadorowie. Jednym z niewielu, który pozosta³ by³ nuncjusz papieski arcybiskup Achilles Ratti, póŸniejszy papie¿ Pius XI. Zapytany dlaczego zosta³ w Warszawie Ratti powiedzia³, ¿e ambasador nie ucieka z kraju do którego by³ wys³any. W dalszym ci¹gu toczy³y siê rokowania z udzia³em pañstw zachodnich. Polska delegacja spotka³a siê kilka razy z przedstawicielami bolszewików w Baranowiczach. By³y to tylko pozory, poniewa¿ rz¹d sowiecki by³ pewien zwyciêstwa. Lenin oœwiadczy³, ¿e mocarstwa zachodnie „chc¹ nam wydrzeæ z r¹k zwyciêstwo za pomoc¹ szachrajstwa”. Kontrofesywa wojsk polskich w rejonie Warszawy zakoñczy³a siê pe³nym sukcesem. Polska ocali³a nie tylko w³asn¹ niepodleg³oœæ lecz równie¿ suwerennoœæ narodów Europy. m W³ochy odmówi³y niedawno udzia³u w natowskim mechanizmie PURL (Prioritized Ukraine Requirements List), czyli programie zakupu broni dla Ukrainy uruchomionym latem ubieg³ego roku po tym, jak prezydent Donald Trump zakoñczy³ nowe zobowi¹zania dotycz¹ce amerykañskiej pomocy wojskowej dla Kijowa. To w³aœnie Ukraina stanowi rzeczywist¹ ró¿nicê miêdzy Meloni a Vannaccim, uwa¿a Tarchi, wyk³adowca Uniwersytetu Florenckiego i jeden z najwa¿niejszych przedstawicieli nurtu okreœlanego mianem Nowej Prawicy. Sojusznicy Meloni nie wykluczaj¹ przysz³ego porozumienia z Roberto Vannaccim, podkreœlaj¹ jednak, ¿e bêdzie to zale¿a³o od jego stanowiska w polityce zagranicznej. „Jeœli chce ustawiæ W³ochy po stronie Rosji, Chin, Iranu i Korei Pó³nocnej to oczywiœcie nie mo¿emy dzia³aæ razem” – zapowiada Nicola Procaccini. „Jeœli natomiast wybierze Zachód, zachodnie liberalne demokracje, wtedy bez w¹tpienia mo¿emy stan¹æ po tej samej stronie” – dodaje.

Tomasz Bagnowski

KURIER PLUS 22 SIERPNIA 2026

www.kurierplus.com

7

Harcerska Akcja Letnia cd. Super pionierka – kapliczka i brama Na obozie obchodziliœmy rocznicê wybuchu Powstania Warszawskiego

Na wycieczce

Czar ogniska

Szara Lilijka Gdy zakochasz siê w szarej lilijce I œwietlanym harcerskim krzy¿u Kiedy olœni ciê blask ogniska Radê jedn¹ ci dam Za³ó¿ mundur i przypnij lilijkê Czapkê na bakier w³ó¿ W szeregu stañ wœród harcerzy I razem z nami w œwiat rusz

Zawody pi³ki no¿nej

K¹pielisko

Jak co roku, teren Hufca Warmia „Bieszczady” w Vermont, têtni³ harcerskim ¿yciem. Od 25 lipca do 8 sierpnia 2026 Hufiec Harcerek Podhale oraz Hufiec Harcerzy Warmia rozbili tam swoje obozy. W tym roku wybrano wspólny wspania³y temat – „Survival – sztuka przetrwania”. Pomiêdzy zabawami sprawnoœciowymi, zawsze uwieñczonymi tajemniczymi obrzêdami, nie zabrak³o czasu na wycieczki w teren, k¹piele w pobliskim je-

Apel

ziorze, pionierkê obozow¹ i, najwa¿niejsze, biegi harcerskie, które sprawdza³y poziom wiedzy uczestników zdobytej w ci¹gu roku na cotygodniowych zbiórkach w swoich oœrodkach w szeœciu stanach wschodniego wybrze¿a. 1 sierpnia obóz mêski i ¿eñski uczci³ rocznicê Powstania Warszawskiego apelem poleg³ych i defilad¹. Wieczorami s³ychaæ by³o weso³y œpiew na codziennych ogniskach, choæ pogoda nie zawsze by³a wymarzona.

Czêsto by³o mgliœcie i mokro, ale uœmiech na twarzach uczestników nie znika³. Komendy obydwu obozów stanê³y na wysokoœci zadania. M³oda kadra spisa³a siê œwietnie, przyprawiaj¹c o dumê solidnie zaplecze doœwiadczonego grona instruktorskiego. Do zobaczenia na harcerskim szlaku. Czuwaj!

Jola Nowacka, hm.

ZDJÊCIA Z ARCHIWUM OBOZÓW

Geometryczna wieloznacznoϾ

Marcin Lubera opowiada o swojej twórczoœci

W Centrum Polsko S³owiañskim na Greenponcie zosta³a otwarta bardzo ciekawa wystawa. Jej twórc¹ jest Marcin Lubera, m³ody artysta rzeŸbiarz i wyk³adowca akademicki z Podkarpacia, a kuratorem powszechnie znany i nieoceniony Janusz Skowron. Wystawa ma tytu³ „Struktury liniowe. Geometria stawania siê”. Mo¿na zaryzykowaæ twierdzenie, ¿e jest to manifest artystyczny artysty, który w do³¹czonym

Geometria czarno-bia³a i w kolorze

do wystawy katalogu mówi – „Moja sztuka to proces rozbierania œwiata na czynniki pierwsze i sk³adania go na nowo (...) to osobisty dialog z tradycj¹ œwiatowej i polskiej abstrakcji geometrycznej”. Luberê przejmuje wspó³czesnoœæ pogr¹¿ona w chaosie. Na swój artystyczny sposób, próbuje ten chaos uporz¹dkowaæ. „Budujê obiekty, które trzymaj¹ pion. Nie szukam w nich harmonii, która usypia. Szukam ³adu, który wyrywa z letargu” wyznaje.

Artysta ze swoj¹ Muz¹ i wernisa¿owymi goœæmi

Prace, które pokazuje Marcin Lubera w Nowym Jorku, ju¿ na pierwszy rzut oka s¹ interesuj¹ce graficznie; czyste, dopracowane, przyjazne oku, ale to dopiero pierwszy krok w patrzeniu na nie. Bardziej wymagaj¹cego widza powinny zachêcaæ do dialogu i sporu z koncepcj¹ œwiata kreowanego przez artystê i wyzwaniami jakie przed nim stoj¹. Wystawa w CPS bêdzie trwa³a do 13 wrzeœnia. ZK ZDJÊCIA: ZOSIA ¯ELESKA-BOBROWSKI

Ma³gorzata Ka³u¿a i Janusz Szlechta

Marsz, marsz Polonia

DODATEK SPONSOROWANY PRZEZ STOWARZYSZENIE WETERANÓW ARMII POLSKIEJ W AMERYCE, OKRÊG 2 Nowy Jork

W niedzielê, 16 sierpnia, w Amerykañskiej Czêstochowie przy Narodowym Sanktuarium Matki Bo¿ej Czêstochowskiej odby³y siê kolejne doroczne uroczystoœci Œwiêta ¯o³nierza, zorganizowane przez Stowarzyszenie Weteranów Armii Polskiej w Ameryce. Program zawiera³ cztery wa¿ne ods³ony. O godzinie 10:45 przed g³ównym wejœciem na pobliski cmentarz mia³a miejsce zbiórka pododdzia³ów weteranów, Korpusu Pomocniczego Pañ, Kadetów Pu³askiego i reprezentacji Zwi¹zku Harcerstwa Polskiego. Najliczniejsz¹ grupê stanowili weterani ze SWAP z nastêpuj¹cych okrêgów i placówek: Okrêg 2. (Pl. 36 w Clifton, NJ; Pl. 51/2021 w Jersey City, NJ i dwie placówki z Nowego Jorku – Pl. 123 i Pl. 21/2021), Okrêg 4. (Pl. 24 w Bridgeport, CT; Pl. 37 w Bostonie, MA; Pl. 111 w New Britain, CT; Pl. 119 w Hartford, CT), Okrêg 10. (Pl. 12 w Filadelfii, PA i Pl. 81 w Trenton, NJ). Po raz pierwszy w historii obecna te¿ by³a reprezentacja bratniej organizacji z Kanady, Zwi¹zku Weteranów Polskich w Montrealu. Wœród osób mundurowych wyró¿niali siê Stephen Flor (reprezentant Sokolstwa Polskiego w Ameryce i Kongresu Polonii Amerykañskiej) oraz przedstawiciele Wojska Polskiego: p³k Jacek Molenda (reprezentant Ambasady RP i Ataszatu Obrony w Waszyngtonie) oraz komandor Albert Proszowski (reprezentant Sta³ego Przedstawicielstwa RP przy Narodach Zjednoczonych w Nowym Jorku). O godzinie 11:00 wszyscy w kolumnie marszowej udali siê na cmentarz przy Sanktuarium, gdzie przez z³o¿enie wieñców uczczono pamiêæ dr. Teofila Starzyñskiego (wybitnego dzia³acza Zwi¹zku Sokolstwa Polskiego w Ameryce, twórcy Czynu Zbrojnego Polonii Amerykañskiej w czasie 1 wojny œwiatowej, jak i pierwszego prezesa SWAP) oraz przy pomniku „Husarza” strzeg¹cego ponad tysi¹ca grobów weteranów. Naczelny Komendant SWAP, Tadeusz Antoniak, wprowadzi³ pochód umundurowanych pododdzia³ów i dostojnych goœci a prowincja³ zakonu paulinów, ojciec Krzysztof Wieliczko, w modlitwie za poleg³ych ¿o³nierzy wspomnia³ o wa¿noœci daty 15 sierpnia, gdy z pomoc¹ Matki Bo¿ej w bitwie nazywanej

Nr 496

22 sierpnia 2026

Ho³d polskim bohaterom – Œwiêto ¯o³nierza

Przed z³o¿eniem wieñca na grobie dr. Teofila Starzyñskiego.

„Cudem nad Wis³¹”, Wojsko Polskie uchroni³o Europê od najazdu bolszewików. Nastêpnie wszyscy przemaszerowali pod pomnik Matki Bo¿ej Hetmañskiej. Tam po oficjalnym powitaniu ojców paulinów, goœci i rzeszy patriotów, p³k Jacek Molenda w asyœcie komendanta Tadeusza Antoniaka dziarsko dokona³ w takt marsza wojskowego przegl¹du zgromadzonych pododdzia³ów. Po hymnach narodowych dr Teofil Lachowicz odczyta³ Apel Poleg³ych i Pomordowanych, wymieniaj¹c m.in. polskich bohaterów poleg³ych w rewolucji amerykañskiej 250 lat temu, w polskich powstaniach narodowo-wyzwoleñczych w XIX wieku, w bojach I i II wojny œwiatowej oraz ofiar ludobójstwa pope³nionego na Polakach przez Niemców, Sowietów i ukraiñskich nacjonalistów, nie omijaj¹c powojennych walk o wolnoœæ Polski od komunistycznego re¿imu oraz wspó³czesnych konfliktów. Zapa-

Wieniec pod pomnikiem „Husarza” z³o¿yli: ambasador Anna Maria Anders, p³k Jacek Molenda i kmdr Albert Proszowski.

d³a cisza zadumy nad tak krwaw¹ histori¹ polskiego orê¿a, przerwana g³oœn¹ salw¹ karabinow¹ i po¿egnalnym tonem tr¹bki. Po z³o¿eniu licznych wieñców przez goœci i organizacje polonijne pod tablic¹ „Cudu nad Wis³¹” u stop pomnika Matki Bo¿ej Hetmañskiej, zgromadzeni doczekali siê upragnionej, tradycyjnej defilady, która zaprowadzi³a wszystkich do Sanktuarium na uroczyst¹, koncelebrowan¹ Mszê Œwiêt¹. W trakcie Ofiarowania na rêce prowincja³a zakonu paulinów ojca Krzysztofa Wieliczki przedstawiciele SWAP i KPP przekazali dar do zbiorów muzealnych Sanktuarium, a mianowicie przepiêkn¹ metalow¹ p³askorzeŸbê Matki Bo¿ej Ostrobramskiej, wykonan¹ w 1944 roku przez Romana Adlera – weterana wojny polsko-bolszewickiej 1920 roku, cz³onka Placówki 201 SWAP w Nowym Jorku. To artystyczne dzie³o, które ma kszta³t du¿ego ryngrafu, prezentowane

by³o w latach 1964-1965 jako eksponat w pawilonie Watykanu na Œwiatowej Wystawie w Nowym Jorku. PóŸniej przez wiele lat ryngraf wisia³ w Sali Herbowej w Domu Weterana Polskiego na Manhattanie w Nowym Jorku. Weterani ze SWAP przekazuj¹c swój dar dla Amerykañskiej Czêstochowy wyrazili ¿yczenie, aby to przepiêkne dzie³o sztuki znalaz³o swoje miejsce na muzealnej ekspozycji w dziale historii lotnictwa polskiego w Anglii w latach 1940-1945, którego patronk¹ by³a Matka Bo¿a Ostrobramska. Po Mszy Œwiêtej, podczas krótkiej uroczystej akademii, któr¹ prowadzi³ komendant Tadeusz Antoniak, chór Angelus zaprezentowa³ pieœni ¿o³nierskie, goœæ specjalny ambasador Anna Maria Anders z³o¿y³a weteranom serdeczne ¿yczenia z okazji Œwiêta ¯o³nierza i odczyta³a okolicznoœciowy list z Kancelarii Prezydenta RP Karola Nawrockiego. Nastêpnie prze-

Przegl¹du pododdzia³ów dokona³ p³k Jacek Molenda w asyœcie kmdt. Tadeusza Antoniaka.

Wicekomendant SWAP Zbigniew Rostkowski (z lewej) i Placówka 36 SWAP w Clifton.

Goœcie honorowi podczas apelu.

mówili, p³k Jacek Molenda i kmdr Albert Proszowski oraz delegat Zwi¹zku Weteranów Polskich w Montrealu – dyrektor Biblioteki Polskiej w Montrealu – Stefan W³adysiuk. Wszyscy mówcy, ka¿dy w swoim stylu, podkreœlili, jak wa¿nym jest utrzymanie pamiêci o bohaterach, którzy oddali ¿ycie za „wolnoœæ nasz¹ i wasz¹”, i jak koniecznym jest wspieranie organizacji, które przekazuj¹ wartoœci has³a „Bóg, Honor, Ojczyzna” m³odszym pokoleniom. Komendant Antoniak dobitnie powiedzia³, ¿e „Bez Boga, nie bêdzie ani Honoru ani Ojczyzny”. W³aœnie to zdanie wypowiedziane w Sanktuarium Matki Bo¿ej, odzwierciedli³o w ca³ej pe³ni tegoroczne obchody upamiêtniaj¹ce bohaterstwo polskich ¿o³nierzy. Tekst: Maria Bielska

ZDJÊCIA: Z. BIELSKI, M. BIELSKA, W. MAŒLANKA

Kadeci Pu³askiego podczas apelu.

Wieniec od Okrêgu 2. SWAP z³o¿yli Marek Chroœcielewski i Bo¿ena D¿oñ.

Redakcja: Jolanta Szczepkowska, Teofil Lachowicz Adres redakcji: P.A.V.A. of America, District 2 , 17 Irving Place, New York, NY 10003 e-mail: pava.swap@gmail.com

www.pava-swap.org Korpus Pomocniczy Pañ z wiceprezesk¹ Mari¹ Stasiewicz na czele, w drodze na defiladê.

Poczet sztandarowy Zwi¹zku Weteranów Polskich w Montrealu.

Defiluje Zwi¹zek Harcerstwa Polskiego. Na czele harcmistrzyni Maria Bielska.

Dar dla Sanktuarium od SWAP.

Ambasador Anna Maria Anders odczytuje list z Kancelarii Prezydenta RP Karola Nawrockiego.

KURIER PLUS 22 SIERPNIA 2026

10

www.kurierplus.com

Dooko³a sto³u

Adam Ma³osolny

Chartreuse - eliksir d³ugiego ¿ycia P

ojazdy stra¿y po¿arnej tradycyjnie kojarz¹ siê z mocnym, czerwonym kolorem. Od kilkunastu lat coraz czêœciej jednak mo¿na zobaczyæ wozy stra¿ackie malowane na kolor zielono¿ó³ty. Uwa¿a siê, ¿e ten kolor jest lepiej widoczny w nocy. Z tego samego powodu zielono¿ó³te kamizelki nosz¹ policjanci i pracownicy s³u¿b drogowych. Ten charakterystyczny, zielono¿ó³ty kolor w œwiecie artystów, projektantów mody i wnêtrz ma swoj¹ w³asn¹, konkretn¹ nazwê. Ta nazwa to chartreuse. W jêzyku polskim nazwa siê nie przyjê³a, koloru „chartreuse” nie zaakceptowaliœmy i utknêliœmy w „zielono¿ó³tym” mimo, ¿e mo¿na siê by³o pokusiæ o polski odpowiednik i nazwaæ taki kolor „kartuskim” (tak w³aœnie – od koloru oczów – nazywa siê po polsku jedna z ras kotów). I kto by pomyœla³, ¿e ca³e to kolorystyczne zamieszanie pochodzi od barwy œredniowiecznego likieru, wytwarzanego przez zakon kartuzów, we francuskich górach Chartreuse, od których wziêli nazwê i tak samo nazwali wytwarzany przez siebie alkohol. Alkohol unikalny, bo jako jedyny na œwiecie posiada naturalny zielono¿ó³ty kolor czyli …(wracamy do punktu wyjœcia) chartreuse! Legenda w p³ynie, która zdefiniowa³a konkretny punkt na palecie barw rzucaj¹c wyzwanie estetycznym uprzedzeniom epok.

Chartreuse tworz¹ mnisi z zakonu kar-

tuzów, jednej z najbardziej ascetycznych wspólnot chrzeœcijañskiego œwiata. Choæ klasztor zamieszkuje oko³o 30 mnichów, tylko trzech z nich posiada wiedzê na temat receptury. Ta ma³a, elitarna grupa stra¿ników tajemnicy operuje w absolutnej ciszy, zgodnie ze swoimi surowymi œlubami milczenia. W klasztorze znajduje siê specjalny „pokój roœlin”, gdzie wyspecjalizowani mnisi miel¹ i przygotowuj¹ mieszankê zió³, kwiatów, korzeni i nasion. Fascynuj¹cy jest fakt, ¿e w dobie wszechobecnej cyfryzacji i in¿ynierii wstecznej, sekret 130 roœlin pozostaje nienaruszony. To zwyciêstwo tradycji nad nowoczesn¹ technologi¹, gdzie milczenie jest potê¿niejszym zabezpieczeniem ni¿ jakikolwiek cyfrowy szyfr.

C

hartreuse nie jest trunkiem dla osób szukaj¹cych ³agodnych, neutralnych doznañ. To alkohol o potê¿nym charakterze, który koneserzy opisuj¹ jako kompozycjê drzewn¹, ¿ywiczn¹, miêtow¹ i cytrusow¹. Kluczowym elementem finiszu jest nuta przypominaj¹ca bardzo esencjonaln¹, pieprzow¹ herbatê. Wspó³czeœnie istniej¹ dwie wersje tego likieru. Zielony Chartreuse to klasyk o mocy 55 proc. alkoholu, o intensywnym, zio³owym uderzeniu i ¿ó³ty Chartreuse, wersja o zawartoœci 43 proc. alkoholu, ³agodniejsza, bardziej miodowa i kwiatowa, choæ wci¹¿ mocno przyprawowa. Jak mawiaj¹ koneserzy, degustacja tego likieru to doœwiadczenie niemal fizyczne. To jak uderzenie prosto w twarz przez mroczny ogród. Chartreuse zawiera arcydziêgiel, wetyweriê, gencjanê, rumianek, fio³ki, skórki cytrusów, fenku³y, goŸdziki, ga³kê muszkato³ow¹, cynamon, kolendrê

Kartuz przy alembiku

i ponad sto innych sk³adników. Z³o¿onoœæ ta sprawia, ¿e ka¿da próba naœladownictwa pozostaje jedynie cieniem orygina³u. Produkcja Chartreuse to proces wieloetapowy i rygorystycznie zaplanowany. Choæ przygotowanie zió³ odbywa siê za murami klasztoru, destylarnia znajduje siê poza jego terenem. Proces stanowi maceracja zió³ i korzeni w siedmiu rundach, co trwa kilka tygodni. Z punktu widzenia czystoœci produktu, legendarny zielony kolor jest w 100 proc. naturalny – to efekt ekstrakcji chlorofilu i olejków eterycznych, bez grama sztucznych barwników. Ca³oœæ dojrzewa w dêbowych beczkach czekaj¹c, a¿ czas dope³ni dzie³a mnichów.

W

1605 r. w rêce kartuzów trafi³ tajemniczy dokument – receptura zatytu³owana: „Eliksir D³ugiego ¯ycia”. Skomplikowany przepis, rzuca³ wyzwanie intelektowi braci przez ponad sto lat. W murach klasztoru Grande Chartreuse czas p³yn¹³ inaczej – mnisi, z godn¹ podziwu rezygnacj¹ dekodowali „alchemiczn¹” strukturê napoju. Dopiero w XVIII w., uda³o siê w pe³ni odczytaæ zamys³ tajemniczego autora i stworzyæ obecn¹ wersjê likieru. Bezpieczeñstwo receptury Chartreuse jest traktowane z rygorem godnym depozytu wiary. Tylko trzech mnichów posiada klucze do tajemnicy produkcji. System ochrony jest jednak bardziej wyrafinowany ni¿ klasyczny podzia³ ról: ka¿dy z wybranych braci zna zaledwie dwie trzecie ca³oœci przepisu. Ta niepe³noœæ wiedzy gwarantuje, ¿e ¿aden pojedynczy cz³owiek nie stanie siê jedynym dysponentem sekretu.

Z

³o¿onoœæ Chartreuse to botaniczna polifonia. Wersja ¿ó³ta przyci¹ga wzrok intensywn¹, z³ocist¹ barw¹, któr¹ zawdziêcza najprawdopodobniej dodatkowi

Monastyr Grande Chartreuse

Chartreuse dojrzewaj¹ce w beczkach

kurkumy lub szafranu, wersja zielona hipnotyzuje naturalnym chlorofilem. Za g³êbiê smaku odpowiadaj¹ zró¿nicowane techniki maceracji, pozwalaj¹ce wydobyæ z surowców unikalne aromaty. Skala przedsiêwziêcia ³¹czy rzemios³o z imponuj¹c¹ statystyk¹: roczna produkcja na poziomie 1,6 miliona butelek poch³ania oko³o 24 ton roœlin. Co ciekawe, niemal po³owa tego wolumenu trafia na rynek w USA. Proces dojrzewania odbywa siê w miejscowoœci Voiron. Znajduje siê tam najd³u¿sza piwnica alkoholowa na œwiecie – monumentalna przestrzeñ, gdzie gigantyczne dêbowe kadzie zdaj¹ siê schodziæ w mrok, znikaj¹c na obrze¿ach pola widzenia zwiedzaj¹cych. Mimo ¿e marka generuje roczne przychody rzêdu 30 milionów dolarów, zysk nie jest celem samym w sobie. Œrodki te zasilaj¹ koœció³ rzymskokatolicki i s¹ przeznaczone na utrzymanie klasztorów. W œwiecie obsesyjnie d¹¿¹cym do transparentnoœci, likier Chartreuse pozostaje dumnym anachronizmem.

W

1889 roku „New York Times” opublikowa³ artyku³ zatytu³owany „Sekret Chartreuse”, w którym autorzy nazwali produkcjê likieru monopolem, którego nie kupi¹ miliony. W tamtym czasie œwiatowa opinia publiczna by³a zafascynowana próbami „rozpracowania” sekretów, których nie mo¿na by³o po prostu posi¹œæ na w³asnoœæ. Legenda g³osi, ¿e nawet sam papie¿ próbowa³ odkupiæ od mnichów recepturê, oferuj¹c za ni¹ kwotê rzêdu 16 milionów dolarów. Mnisi jednak stanowczo odmówili. Ta bezkompromisowoœæ pokaza³a, ¿e ich niezale¿noœæ jest warta wiêcej ni¿ niewyobra¿alne bogactwo. Dla kartuzów tradycja nie podlega³a negocjacji – i to niezale¿nie od tego, jak wysoka by³a suma na proponowanym czeku. Mog³oby siê wydawaæ, ¿e producenci tak ikonicznej marki alkoholu z namaszczeniem œledz¹ trendy w mediach spo³ecznoœciowych czy rankingi najpopularniejszych barów na œwiecie. Nic bardziej mylnego. Mnisi ¿yj¹ w niemal ca³kowitym odciêciu od zewnêtrznego zgie³ku, a ich wiedza o tym, co dzieje siê z ich produktem za murami klasztoru, jest rozbrajaj¹co znikoma. Najlepiej oddaje to anegdota, opowiadaj¹ca o tym jak zakon odwiedzi³a grupa amerykañskich barmanów. Jeden z braci nieoczekiwanie zapyta³ co barmani robi¹ z Chartreus, ¿e kupuj¹ go

w tak ogromnych iloœciach? Kiedy barmani wyjaœnili, ¿e tworz¹ z niego wyrafinowane koktajle, mnich odpar³ z autentycznym zdziwieniem: – A co to jest koktajl? Ten kontrast miêdzy globaln¹ renom¹ a brakiem œwiadomoœci w³asnej rynkowej potêgi jest esencj¹ rzemieœlniczej rzetelnoœci, dla której punktem odniesienia jest wiecznoœæ, a nie chwilowa moda na swamp water czy inne modne koktajle.

S

pecyficzne postrzeganie czasu przez kartuzów doskonale ilustruje historia filmu dokumentalnego pt. „Wielka Cisza”, Philipa Gröninga. W 1984 r. niemiecki re¿yser zwróci³ siê z proœb¹ o mo¿liwoœæ sfilmowania ¿ycia w Wielkiej Kartuzji. Mnisi, wierni swojej zasadzie namys³u, odpowiedzieli „tak” dopiero po szesnastu latach, w 2000 r.. Gröning spêdzi³ w klasztorze pó³ roku, pracuj¹c w ca³kowitej samotnoœci, korzystaj¹c wy³¹cznie z naturalnego œwiat³a i dŸwiêku. To nie by³ zabieg artystyczny, lecz surowy wymóg gospodarzy. Ta historia to pokazanie œwiatu zewnêtrznemu, ¿e dla zakonu dekady s¹ mgnieniem oka. To samo podejœcie stosuj¹ w biznesie: ka¿da decyzja jest przefiltrowana przez wieki tradycji, a nie kwartalne raporty sprzeda¿y.

W

2017 r. mnisi przenieœli produkcjê do nowej destylarni w Aiguenoire, co wymusi³y nowoczesne regulacje administracyjne. Jednak zamiast wykorzystaæ now¹ infrastrukturê do zwiêkszenia skali, w 2023 roku podjêli decyzjê o ograniczeniu produkcji. W obliczu rekordowego popytu i rosn¹cych cen, kartuzi wybrali modlitwê, samotnoœæ i wewnêtrzn¹ równowagê. Celem kartuzów nie jest planowanie na trzy do piêciu lat, ale na kolejne 300 do 500. Mnisi nie tworz¹ s³ynnego likieru aby jeŸdziæ Mercedesami i prowadziæ wystawne ¿ycie. Dla nich Chartreuse nie jest towarem, lecz œrodkiem do podtrzymania ich stylu ¿ycia. Kiedy produkcja zaczyna zak³ócaæ ich spokój i duchowy rozwój, wybór jest oczywisty – rynek musi poczekaæ. Historia Chartreuse to wiêcej ni¿ opowieœæ o ikonicznym alkoholu. To dowód na to, ¿e mo¿na odnieœæ osza³amiaj¹cy sukces, pozostaj¹c wiernym swoim wartoœciom. Dlatego ka¿dy kieliszek tego zielonego eliksiru jest przypomnieniem, ¿e niektóre rzeczy potrzebuj¹ czasu – niekiedy mierzonego w stuleciach. m

KURIER PLUS 22 SIERPNIA 2026

www.kurierplus.com

Stany wewnêtrzne

Weronika Kwiatkowska

Odp³yw Wolê pla¿e po sezonie. Zimne wody oceanu. Grzyby. I jak pada deszcz. Lubiê melancholie opuszczonych kurortów. Schy³kowoœæ. Mg³ê. I puste przestrzenie. Kolory najlepiej wyblak³e. Ziemi i kamienia. Drewno – wytrawione wiatrem. S³one powietrze. I jak siê zanosi na burzê. Chmury. Pierzaste. Grzêdy nieba. Stoliki, przy których nikt nie siedzi. Zaroœniête bluszczem okna. Nieuporz¹dkowane ogrody. Miejsca, w których czas rozrasta siê. Rozga³êzia. Nieprzyciêty do skóry. Puszczony luzem. Przyl¹dek Dorsza zwykle odwiedzamy wiosn¹. Albo jesieni¹. Kiedy jeszcze. Albo ju¿. Nie ma turystów. Tym razem jesteœmy w szczycie sezonu. Dni s¹ upalne. Na drogach wiêcej samochodów. Za wejœcie na pla¿ê trzeba zap³aciæ 30 dolarów. A na stolik w knajpie czekaæ godzinami. Szczególnie jeœli siê zapomni, ¿e jest pi¹tek. Albo sobota. Wtedy trzeba uruchomiæ procedury niestandardowe. Czasem obejœæ

– w sensie œcis³ym – obostrzenia. Albo znaleŸæ inne wyjœcie. Lub wejœcie. By unikn¹æ t³umów na pla¿y, nale¿y wybieraæ miejsca trudno dostêpne, zatem mniej uczêszczane. Jest kilka szlaków (Dune Shacks Trail, Great Island Trail), gdzie trzeba pokonaæ wysokie wydmy brodz¹c po kolana w piachu, ale w nagrodê znajduje siê pustkowia wielkiej urody. Mo¿na te¿ zrezygnowaæ z opalania nad oceanem – który nawet latem bywa ch³odny – i udaæ siê nad… jezioro. Cape Cod, o czym nieczêsto siê wspomina, ma do zaoferowania liczne kettle ponds – stawy polodowcowe z krystalicznie czyst¹ i ciep³¹ wod¹. Wybieramy siê na najbli¿szy, do Hawksnest State Park. Zostawiamy samochód przy leœnej œcie¿ce. I szukamy drogi prowadz¹cej nad wodê. W koñcu trafiamy we w³aœciwe miejsce. „Oczko” w szmaragdowym kolorze jest otoczone z ka¿dej strony drzewami. Pla¿a w¹ska. Z bia³ym, drobnym piaskiem. Oprócz nas nie ma nikogo. Po godzinie przychodzi starsza para z psem. Owczarek (szkocki? szetlandzki?) ma piêæ lat i futro w kolorze kawy z mlekiem. Wbiega do wody. A potem gania po brzegu. Rozmawiamy chwilê z jego opiekunami. I wracamy p³ywaæ. Nad g³ow¹ korowód ob³oków. Z lasu dobiega gadanina ptaków. Jest trochê

jak w raju. Choæ to wra¿enie jest jeszcze wyraŸniejsze nastêpnego dnia. Kiedy spacerujemy po Crosby Landing Beach. Trwa odp³yw. I ocean cofa siê. G³êboko. Idziemy ju¿ dobre dziesiêæ minut, a woda do kostek. W koñcu robi siê trochê g³êbiej. Ale nadal nie na tyle, by móc p³ywaæ. Widok za to zupe³nie nierealny. Bia³o-b³êkitna tafla zlewa siê z niebem. Horyzont rozmywa siê. Zaciera. Jakby ktoœ poci¹gn¹³ mokrym pêdzlem po akwareli. Nagle marynistyczne landszafty, których pe³no w lokalnych sklepikach, przestaj¹ wydawaæ siê takie tandetne. * Kolejnego dnia wypo¿yczamy kajak. Nie pamiêtam kiedy ostatni raz wios³owa³am. Musia³o to byæ jeszcze w Polsce. Wysz³am z wprawy. Na szczêœcie K. ma silne rêce. I mogê skupiæ siê na podziwianiu fauny i flory. Tej pierwszej nie brakuje. Ledwo wyp³ynêliœmy na œrodek zatoki, ju¿ wy³ania siê focza g³ówka. Na tyle blisko, ¿e przez chwilê czujê gêsi¹ skórkê na karku. Choæ przecie¿ to nie jest agresywne zwierzê. I nawet gdyby zechcia³a odpocz¹æ na naszym pok³adzie, nic z³ego by siê nie sta³o. Przeciwnie. Ale oceaniczne stwory budz¹ respekt. Ich zwinnoœæ. I gabaryty. Kiedy ogl¹dam zdjêcia wielorybów harcuj¹cych w pobli¿u ³ódek i ma³ych statków, jestem bliska ataku paniki. * Czy tam jest bardzo makabrycznie? – pytaj¹ turyœci, kiedy wychodzimy z muzeum Edwarda Gorey’a w Yarmouth Port. Rysownik znany z cienkiej kreski i sk³onnoœci do surrealizmu, robi³ scenografiê m.in. do

Jan Latus Filipiny nigdy nie by³y krajem kawiarni – to nie Austria, Francja czy Polska. Ludzi staæ by³o tylko na jadanie w tanich, przydro¿nych garkuchniach. Jeœli ju¿ by³a kawa, to rozpuszczalna Nescafe, pita w domu. W ostatnich latach kawiarni jednak przybywa. Starbucks jest drogi, wiêc ludzie popisuj¹ siê tam swoj¹ obecnoœci¹ i siedz¹ godzinami. Ale s¹ te¿ inne kawiarnie, te¿ drogie, bo kawa kosztuje tyle, co ma³e danko z ry¿em na ulicy. Ale to chyba œwiatowy fenomen: przybywa ludzi z niez³ymi zarobkami. Na eleganckie restauracje jeszcze ich nie staæ, ale przy kawie mog¹ sobie posiedzieæ z dziewczyn¹, rodzin¹, popracowaæ na laptopie. Pó³tora roku temu otworzy³a siê ko³o mnie kolejna kawiarnia. W³aœciwie jest to coœ wiêcej, bo coffee shop bar restaurant z pe³n¹ kuchni¹. Oprócz domowego wypieku ciastek (cookies, muffins) i tortów, maj¹ te¿ menu dañ miêdzynarodowych (sznycel! short ribs! meatloaf!) i filipiñskich - kanapki i sa³atki. Miejsce jest popularne wœród leœnych dziadków z Ameryki, którzy chêtnie siê spotykaj¹ przy weekendowym, tradycyjnym i po¿ywnym

„Draculi” na Broadwayu i teraz para z ma³ymi dzieæmi zastanawia siê g³oœno, czy jego dom przy ulicy Truskawkowej to odpowiednie miejsce na popo³udniow¹ wizytê. Nie macie siê czego obawiaæ – odpowiadam. Bo nawet pó³ki wype³nione dziwnymi przedmiotami, nie przejmuj¹ groz¹ lecz tkliwoœci¹. Gorey, który ca³e ¿ycie eksperymentowa³ wydaj¹c np. ksi¹¿ki bez s³ów albo wielkoœci pude³ka od zapa³ek, kocha³ naturê. Po œmierci przekazuj¹c wiêkszoœæ swojego maj¹tku organizacji charytatywnej zajmuj¹cej siê ochron¹ kotów i psów, a tak¿e innych gatunków zwierz¹t, w tym nietoperzy i owadów. Ogl¹damy ilustracje, plakaty, grafiki. Te ostatnie, szczególnie ze œpi¹cym kotem, chcia³abym mieæ na œcianie. Ale cena (400 dol. za sztukê) nie na kieszenie prekariuszy. Kupujê kartki pocztowe. Zak³adkê do ksi¹¿ki. I kilka drobnych gad¿etów. A potem zapadam w wiklinowy fotel na ganku i myœlê o tym, co powiedzia³ przewodnik. ¯e decyzja Gorey’a, by porzuciæ mieszkanie w Nowym Jorku ze stabilizowanym czynszem (rent-stabilized apartment) by³a w latach 80. decyzj¹ tyle szalon¹, co niezrozumia³¹. I ¿e niewiele siê od tej pory zmieni³o. Czy mnie by³oby staæ na taki gest? Gdybym, dziwnym zrz¹dzeniem losu, mog³a zamieszkaæ w ma³ym domku na Cape Cod? Jak wygl¹daj¹ zimy w Nowej Anglii? Czy nie têskni³abym za nowojorskim zgie³kiem? Na odpowiedzi nie ma czasu. Biegniemy dalej. Nachapaæ siê piêknem. Nape³niæ s³oñcem. CDN. m

Zapraszamy na stronê Autorki: www.stanywewnetrzne.com

Kawiarniane rozmowy ponad potrzebê American breakfast. Niektórzy przyprowadzaj¹ ca³e rodziny. W³aœciciele to para Filipiñczyków mieszkaj¹cych w moim budynku, lubiê ich i dobrze im ¿yczê. Tak wiêc staram siê byæ klientem grzecznym i mi³ym, nawet gdy przypadkowe rozmowy z klientami schodz¹ na politykê. I tak by³o pewnego dnia. Przy stoliku zobaczy³em starszego Amerykanina, który by³ chodz¹c¹, choæ ledwo, reklam¹ amerykañskiej prawicy z Midwestu. Weteran, wiadomo (emerytowani profesorzy Yale nie zamieszkuj¹ w Angeles City z pulchnymi filipiñskimi ¿onami). Trudno by³o nie zauwa¿yæ jego bia³ego t-shirta. Na torsie mia³ wymalowan¹ amerykañsk¹ flagê, a nad ni¹ wystrzeliwane by³y w niebo jakieœ groŸne obiekty. Tomahawki? Na ramieniu koszulki widnia³ zaœ krzy¿, a wokó³ niego owiniêty jakiœ w¹¿ albo smok. Ca³oœæ przypomina³a wisz¹ce dziœ w muzeach alegoryczne obrazy. Albo niektóre dzie³a AI na True Social. No nie mog³em siê powstrzymaæ, ¿eby koszulki nie pochwaliæ. Gdy¿ tym razem postanowi³em odwo³aæ siê do – kiedyœ chêtnie przeze mnie stosowanego – zabiegu stylistycznego: ironizowaæ, ale tak, ¿eby nikt tej ironii nie zrozumia³ i siê na mnie nie oburzy³; ¿ebym zabra³ ze sob¹ tê ironiê do grobu. – Piêkna koszulka! – Dziêkujê! – Te rakiety tu namalowane, to tomahawki? I na Iran lec¹? – Tak. – I co wygrywacie tam? – Wygrywamy! – Jesteœ weteranem, prawda? – Tak, ale przepraszam, nie wszystko s³yszê, co mówisz – pokazuje na aparacik w jednym

11

uchu. Wiêc zaczynam do niego krzyczeæ. Dziewczyny w restauracji robi¹ siê bia³e jak œciana. Ich polityka nie interesuje, poza tym jest z³a dla biznesu – ma byæ mi³o, wa¿ny jest ka¿dy klient. Niepotrzebnie siê niepokoj¹ – na pewno nie wdam siê w pyskówkê. Tymczasem mój nowy znajomy wcina amerykañskie œniadanie. – Ameryka jest najwspanialsza, prawda? I prezydent Trump! Kiwa g³ow¹ z aprobat¹ dla moich s³ów. – A jeszcze jaki kraj dobry, pytam? Chiny? – Tak, Chiny s¹ naszym sojusznikiem! – A Korea Pó³nocna? – Te¿ jest. – A Rosja? Lubisz Putina? – Kocham Putina! – A Ukraina? ¯eleñski? – O nie, oni s¹ strasznie skorumpowani. – A Europa? Niemcy, Francja? Wielka Brytania? Po raz pierwszy na poczciwej twarzy starszego pana pojawia siê pogardliwy grymas. – To wszystko komuniœci! Za chwilê podchodzê jeszcze raz do Roya z Saint Louis, Missourie, bo mam drêcz¹ce mnie pytanie. – Przepraszam, ale ja, choæ teraz jestem obywatelem USA, urodzi³em siê w Polsce, a naszym sojusznikiem w walce z komunizmem by³a Ameryka, na przyk³ad prezydent Reagan. No to, wyt³umacz mi, dlaczego cenisz Putina? – Bo on walczy z komunizmem. – A wiesz, Roy, ¿e nasz papie¿ John Paul II by³ u was w Saint Louis, i ja te¿ tam wtedy pojecha³em? – A tak, nic o tym nie wiem, ja tu ju¿ kilkadziesi¹t lat mieszkam na Filipinach. Roy wychodzi, kupuj¹c jeszcze na odchodnym wielki tort. Dziewczyny odprowadzaj¹ go do samochodu i krzycz¹:

– Pozdrów ¿onê! Ja te¿ klepiê go po plecach i mówiê: – God Bless America! God Bless Donald Trump! Uœmiecha siê do mnie szeroko. I wtedy siedz¹ca przy s¹siednim stoliku starsza, elegancka Filipinka, typ pañci, mówi do mnie: – Przepraszam, ale przys³uchiwa³am siê waszej rozmowie. I wiesz co, ja te¿ kocham Donalda Trumpa! – A mo¿na wiedzieæ, dlaczego? – Bo jest silnym przywódc¹, a ja jako kobieta lubiê silnych mê¿czyzn. – A dobrze rz¹dzi? – Œwietnie! Moje dwie siostry mieszkaj¹ w USA i mówi¹, ¿e bardzo siê tam poprawi³o, ¿e bezrobocie i ceny spadaj¹. – Ale benzyna podobno zdro¿a³a? – Tego nie wiem, ale spytam siê sióstr. Macham rêk¹ i uœmiecham siê: – Nie fatyguj siê, co ja tam wiem o cenach benzyny, jak mieszka³em w Nowym Jorku. – To fakt, wy tam g³ównie chodzicie pieszo. Ja przez 30 lat mieszka³am w Anglii, bo mój m¹¿ jest Brytyjczykiem. I wiesz co, on zawsze by³ wielkim fanem Putina. – A teraz mieszkacie tutaj w Angeles City? Ju¿ nie w Wielkiej Brytanii? – O nie, Wielka Brytania ju¿ siê skoñczy³a! – Ale w jakim sensie? – No jak to, tam ju¿ teraz jest komunizm! – Przepraszam, ale siê sobie nie przedstawiliœmy. Wyci¹gam do niej rêkê i uœmiecham siê serdecznie. Mówiê, ¿e poznanie jej by³o dla mnie mi³ym i pouczaj¹cym doœwiadczeniem. Gdy¿ nawet jeœli podró¿ujemy lub mieszkamy za granic¹, najwa¿niejszym doœwiadczeniem nie s¹, przynajmniej dla mnie, nurkowanie czy wspinanie siê po górach, lecz rozmowy z m¹drymi i ciekawymi ludŸmi. A s¹ ich na œwiecie miliardy. m

KURIER PLUS 22 SIERPNIA 2026

12

www.kurierplus.com

Wielka ucieczka Rufina Piotrowskiego í1 Skala zes³añ, dotykaj¹ca a¿ trzech pokoleñ, uczyni³a z syberyjskich pustyñ gigantyczny, bezimienny cmentarz, trwale wpisany w polsk¹ pamiêæ zbiorow¹. Symboliczny by³ dla zes³añców los Piotra Wysockiego. Przywódca nocy listopadowej próbowa³ uciekaæ z katorgi, ale zdradzi³ go jeden z polskich zes³añców. Za próbê ucieczki Wysockiego skazano na karê 1500 kijów. By³ to tak naprawdê okrutny wyrok œmierci, ale Wysocki prze¿y³, mimo, ¿e jego cia³o sta³o siê jedn¹ wielk¹ ran¹. Zes³ano go do twierdzy Akatuj, gdzie przetrzymywano najwiêkszych zbrodniarzy. Próbowano go tam z³amaæ, ale mimo wszelkich przeciwnoœci losu przetrwa³, zyskuj¹c g³êboki szacunek nawet u w³adz wiêziennych.

R

ufin Piotrowski postanowi³ z katorgi uciekaæ w pojedynkê. Aby nie daæ siê z³apaæ postanowi³ upodobniæ siê do Rosjan. Zapuœci³ d³ug¹ brodê i stopniowo wymienia³ swoje polskie ubranie na takie jakie nosili okoliczni Rosjanie. Udawa³ tak¿e depresjê i brak si³ po to, aby uœpiæ czujnoœæ stra¿ników. Nawet najbardziej przekonuj¹cy kamufla¿ by³by bezu¿yteczny bez dokumentów. Syberyjska katorga, paradoksalnie, by³a miejscem o niezwykle rozwiniêtym czarnym rynku us³ug. Wœród kryminalistów znajdowali siê wybitni „artyœci” – fa³szerze zdolni za kilka lub kilkanaœcie rubli stworzyæ dokument niemal doskona³y. Fachowcy potrafili wyrzynaæ w drewnie pieczêcie z herbami i tworzyæ tzw. paszporty „pisane”, które otwiera³y drogê przez tysi¹ce kilometrów pustkowi.

R

ufin Piotrowski podj¹³ decyzjê, która dla racjonalnego umys³u graniczy³a z samobójstwem. By³ œrodek syberyjskiej zimy, mróz przenika³ do szpiku koœci a przed nim sta³a perspektywa pokonania tysiêcy kilometrów przez wrogie terytorium bez mapy, wsparcia i nadziei na ratunek. Wiedzia³, ¿e z Omska do Kijowa jest cztery tysi¹ce kilometrów, ale by³ to dystans w linii prostej. W rzeczywistoœci trzeba by³o kluczyæ i doliczyæ kolejne setki kilometrów. Piotrowski nie by³ jednak desperatem dzia³aj¹cym po omacku. Z ch³odn¹ precyzj¹ analizowa³ warianty, które dziœ brzmi¹ jak scenariusz filmu szpiegowskiego. Bra³ pod uwagê przedarcie siê na wschód do Irkucka i ucieczkê statkiem do USA, marsz na po³udnie przez Persjê do Indii, czy próbê dotarcia nad Morze Kaspijskie. Ka¿dy z tych kierunków wydawa³ siê drog¹ do grobu, a on wybiera³ miêdzy œmierci¹ z wycieñczenia, a carskimi katowniami. Jego determinacja nie by³a œlepa – by³a form¹ racjonalizacji misji niemo¿liwej. Piotrowski wiedzia³, ¿e musi zignorowaæ logikê, by nie oszaleæ przed zrobieniem pierwszego kroku. Od tego momentu mu-

Grottger Artur – Pochód na Sybir. 1867

Rufin Piotrowski i mapa jego wielkiej ucieczki

Na nabrze¿u spotka³ cz³owieka, który przemyci³ go na parostatek p³yn¹cy do Rygi.

sia³ jednak ca³kowicie znikn¹æ z oczu cywilizacji.

A

by prze¿yæ dotkliwy ch³ód, zaadoptowa³ techniki przetrwania syberyjskich ludów. Ubiór tubylca czyni³ go niewidzialnym w t³umie i chroni³ przed mrozem. Zamiast szukaæ noclegu w niebezpiecznych wsiach, dr¹¿y³ g³êbokie do³y w œniegu, w sercu lasu i tam zasypia³. Jad³ wy³¹cznie zmarzniêty chleb, skubany w samotnoœci pod leœnymi drzewami. To, co dla wiêkszoœci by³oby katusz¹, dla Piotrowskiego sta³o siê rutyn¹. Las przesta³ byæ wrogim ¿ywio³em, a sta³ siê bezpieczn¹ „ober¿¹”, chroni¹c¹ go przed najwiêkszym zagro¿eniem: drugim cz³owiekiem. Po dotarciu do Uralu Piotrowski uruchomi³ broñ potê¿niejsz¹ ni¿ fa³szywy paszport – inteligencjê spo³eczn¹. Przyj¹³ maskê „bohomolca”, religijnego pielgrzyma zmierzaj¹cego do Monastyru So³owieckiego. Zrozumia³, ¿e w imperium, gdzie w³adza obsesyjnie kontroluje paszporty, lud nade wszystko szanuje duszê. Dla rosyjskiego ch³opa pielgrzym by³ œwiêtoœci¹, synonimem b³ogos³awieñstwa. Dziêki temu uciekinier bez zbêdnych pytañ otrzymywa³ darmowy posi³ek i nocleg. Wykorzystuj¹c tê g³êbok¹ wiarê, Piotrowski porusza³ siê po Rosji niemal pod ochron¹ spo³eczeñstwa, które w pielgrzymie widzia³o sacrum, a nie zbiega. Jednak nawet najlepszy kamufla¿ miewa³ s³abe punkty. Kiedy w jednej ze wsi zosta³ w koñcu zatrzymany przez ch³opów ¿¹daj¹cych papierów, o jego ¿yciu przes¹dzi³a ironia losu. Piotrowski zaryzykowa³ i okaza³ fa³szywe dokumenty. Kontrola zakoñczy³a siê sukcesem tylko dlatego, ¿e niepiœmienni mieszkañcy nie potrafili przeczytaæ ani s³owa z podsuniêtego im arkusza.

K

iedy dotar³ do rzeki Kamy, skrajne wycieñczenie sprawi³o, ¿e zasypia³ w marszu, a gdy w koñcu dotar³ do przy-

M

Kibitka

dro¿nej „izbuszki”, jego stan by³ bliski agonii. W oczach zrobi³o mu siê „¿ó³to i ciemno”, a on sam po prostu osun¹³ siê na ³awê. Spa³ nieprzerwanie blisko dobê. Gdy gospodarz go obudzi³, Piotrowski by³ w stanie krytycznym: koszule by³y mokre od potu, jak po k¹pieli w wodzie, a koñce palców u r¹k, nóg oraz uszu pulsowa³y przeszywaj¹cym bólem odmro¿eñ. Mimo os³abienia i niemocy, po zaledwie jednym dniu regeneracji, ruszy³ dalej. Popycha³ go wewnêtrzny, mistyczny niemal „rozkaz serca”, który kaza³ mu brn¹æ przez wiosenne roztopy, b³oto i g³êbokie strumienie lodowatej wody, nawet gdy cia³o mówi³o „doœæ”.

W

Archangielsku Piotrowski z przera¿eniem odkry³, ¿e wejœcie na jakikolwiek statek odp³ywaj¹cy za granicê graniczy z cudem. Uzna³, ¿e zamiast kluczyæ po peryferiach, ruszy prosto do paszczy lwa – do Petersburga, stolicy imperium. Przyjmuj¹c pozê pokornego pielgrzyma powracaj¹cego z Monastyru So³owieckiego, maszerowa³ i p³yn¹³ ³odzi¹ do serca rosyjskiej w³adzy. W Petersburgu, gdzie ka¿dy cudzoziemiec by³ pod lup¹, Piotrowski znalaz³ schronienie u starej Karelki, bo nie domaga³a siê meldunku na policji, co pozwoli³o mu unikn¹æ kontroli fa³szywego paszportu. W koñcu uda³o mu siê dopi¹æ celu.

Jacek Malczewski – Œmieræ na etapie

oment przekroczenia granicy rosyjsko-pruskiej w Po³¹dze by³ dla uciekiniera chwil¹ najwy¿szej euforii. Udaj¹c handlarza szczecin¹, wykorzysta³ nieuwagê stra¿ników i w bia³y dzieñ przedosta³ siê na drug¹ stronê granicy. Jednak prawdziwy dramat zacz¹³ siê w „cywilizowanych” Prusach. W Królewcu Piotrowski zosta³ zatrzymany za w³óczêgostwo i osadzony w areszcie. Znalaz³ siê w prawnym potrzasku: na mocy umów miêdzy zaborcami grozi³a mu ekstradycja. Wyznanie prawdy o ucieczce z Syberii by³o jak wyrok – oznacza³o ch³ostê i powrót do katorgi. Paradoksalnie jednak, to w³aœnie ta szczeroœæ sta³a siê jego ocaleniem. Dziêki wstawiennictwu hrabiego zu Eulenburg oraz pomocy pruskich elit, które by³y pod ogromnym wra¿eniem jego odwagi, zorganizowano mu „ucieczkê” z r¹k policji, co pozwoli³o mu dotrzeæ do Pary¿a w paŸdzierniku 1846 roku.

W

Pary¿u Piotrowski sta³ siê sensacj¹, witany jak „osoba z zaœwiatów”. Jego pamiêtniki odnios³y osza³amiaj¹cy sukces, doczekuj¹c siê t³umaczeñ na angielski, niemiecki, norweski, a nawet rosyjski. Dla Rufina Piotrowskiego wolnoœæ nie oznacza³a spokoju, lecz now¹ szansê na walkê. Gdy tylko wybuch³a Wiosna Ludów w 1848 roku, porzuci³ bezpieczny Pary¿ i walczy³ u boku genera³a Józefa Bema. Po upadku zrywów narodowych powróci³ do Francji, pracuj¹c jako nauczyciel, by w 1867 roku ostatecznie osiedliæ siê w Galicji. W 1870 roku poœlubi³ Anielê Zborowsk¹ i zamieszka³ w Tarnowie, gdzie pracowa³ w tamtejszym gimnazjum a¿ do œmierci w 1872 roku. Zosta³ pochowany na Starym Cmentarzu, pozostawiaj¹c po sobie legendê cz³owieka, którego nie z³ama³y ¿adne kajdany. Chris Miekina

Piotr Stachiewicz – Pochód na Sybir. 1888

KURIER PLUS 22 SIERPNIA 2026

www.kurierplus.com

13

El¿bieta Baumgartner radzi

Pozwólmy dzieciom siê ponudziæ El¿bieta Baumgartner nie jest prawnikiem i nie udziela porad prawnych. Niniejszy artyku³ zosta³ napisany wy³¹cznie w celach informacyjnych. Jest autork¹ wielu ksi¹¿ek-poradnikówo profilu finansowym i konsumenckim. Jej najnowsza ksi¹¿ka to „Jak inwestowaæ pieni¹dze bez stresu i ich nie straciæ”. Jest ona dostêpna w wersji elektronicznej

Wakacje dobiegaj¹ koñca Koñcówka wakacji to w wielu domach czas gor¹czkowych przygotowañ do nowego roku szkolnego. Rodzice kompletuj¹ wyprawki, kupuj¹ ubrania, sprawdzaj¹ plan lekcji i… uk³adaj¹ kalendarz zajêæ dodatkowych. Szachy w poniedzia³ek, pi³ka no¿na we wtorek, fortepian w œrodê, basen w czwartek, robotyka w pi¹tek, a weekend? Turniej, konkurs albo kolejny trening. Dzieci maj¹ dziœ kalendarze bardziej napiête ni¿ ich rodzice. A przecie¿ wakacje powinny koñczyæ siê czymœ zupe³nie innym – odrobin¹ nudy. S³owo „nuda” brzmi dziœ niemal jak zarzut. Jeœli dziecko mówi: „Nudzi mi siê”, wielu rodziców natychmiast czuje, ¿e powinno coœ z tym zrobiæ. W³¹czaj¹ kolejny film, proponuj¹ grê, zapisuj¹ na nastêpne zajêcia albo organizuj¹ wyjazd. Jakby ka¿da minuta musia³a byæ produktywna i dok³adnie zaplanowana. Tymczasem psychologowie od lat zwracaj¹ uwagê, ¿e nuda nie jest wrogiem dziecka. Przeciwnie – bywa pocz¹tkiem kreatywnoœci, samodzielnoœci i wyobraŸni. Dzieciñstwo, które pamiêtamy Pokolenie dzisiejszych rodziców i dziadków wychowywa³o siê zupe³nie inaczej. Wielu z nas pamiêta wakacje spêdzane w Polsce u dziadków na wsi. Dni zaczyna³y siê wczeœnie i koñczy³y dopiero wtedy, gdy z pola lub podwórka wo³ano nas na kolacjê. Budowaliœmy sza³asy z ga³êzi, ³owiliœmy kijanki, jeŸdziliœmy rowerami bez celu, wspinaliœmy siê na drzewa i godzinami obserwowaliœmy mrówki albo chmury. Nie by³o animatorów, harmonogramów ani aplikacji pokazuj¹cych, ile kroków zrobiliœmy. By³ za to czas, którego nikt nam nie organizowa³. Ci, którzy dorastali w miastach, wspominaj¹ podwórka miêdzy blokami pe³ne dzieci. Gra³o siê w klasy, dwa ognie, kapsle, gumê czy pi³kê no¿n¹ miêdzy trzepakiem, a œmietnikiem. Wystarczy³o wyjœæ z domu, aby znaleŸæ kolegów do zabawy. Rodzice czêsto nie wiedzieli dok³adnie, gdzie jesteœmy. Wiedzieli jedno – wrócimy przed zmrokiem. Dzisiaj taki obraz wydaje siê nierealny. Podobnie by³o w Stanach Zjednoczonych jeszcze kilkadziesi¹t lat temu. Dzieci bawi³y siê na ulicy, jeŸdzi³y na rowerach po ca³ej okolicy, budowa³y domki na drzewach i wymyœla³y w³asne zabawy. Nie by³o telefonów komórkowych, lokalizatorów

w witrynie: www.PoradnikSukces.com tel. 1-718-224-3492

GPS ani ci¹g³ego kontaktu z rodzicami. Doroœli zak³adali, ¿e dzieci poradz¹ sobie z wiêkszoœci¹ codziennych wyzwañ. Era „helikopterowych mam” Dzisiaj coraz czêœciej mówi siê o zjawisku „helikopterowych rodzicach”, którzy niczym helikopter nieustannie kr¹¿¹ nad swoimi dzieæmi. W praktyce oznacza to nie tylko ci¹g³e kontrolowanie, ale tak¿e organizowanie ka¿dej godziny ich ¿ycia. Dziecko jest wo¿one z jednych zajêæ na drugie, a ka¿da wolna chwila zostaje natychmiast wype³niona kolejn¹ aktywnoœci¹ czy atrakcj¹. Rodzice robi¹ to z najlepszych intencji. Chc¹ daæ swoim dzieciom wszystko, czego sami nie mieli. Problem w tym, ¿e czasami daj¹ im zbyt wiele. Dzieci bywaj¹ przemêczone nadmiarem atrakcji i zabawek i wcale siê z nich nie ciesz¹. Paradoks polega na tym, ¿e im wiêcej oferujemy dzieciom, tym trudniej przychodzi im samodzielnoœæ. Kiedy ka¿da aktywnoœæ jest zorganizowana przez doros³ych, dziecko przestaje æwiczyæ najwa¿niejsz¹ umiejêtnoœæ – inicjatywê. Nie musi niczego planowaæ, wymyœlaæ ani rozwi¹zywaæ. Wystarczy, ¿e pojawi siê o wyznaczonej godzinie, a reszt¹ zajmie siê trener, nauczyciel lub instruktor. Nuda rozwija bardziej, ni¿ myœlimy Nuda dzia³a inaczej. Zmusza mózg do pracy. Po pewnym czasie dziecko zaczyna szukaæ pomys³u na zajêcie. Siêga po kredki, buduje coœ z klocków, pisze opowiadanie, konstruuje bazê z koców albo wychodzi na podwórko. To w³aœnie wtedy rodzi siê kreatywnoœæ. Wielu artystów, naukowców i przedsiêbiorców wspomina, ¿e najlepsze pomys³y pojawia³y siê nie wtedy, gdy byli zajêci, lecz wtedy, gdy mieli czas na swobodne myœlenie. Oczywiœcie œwiat siê zmieni³. Nie chodzi o to, aby ca³kowicie wróciæ do lat siedemdziesi¹tych czy osiemdziesi¹tych. Chodzi raczej o odzyskanie równowagi. Nie ka¿de popo³udnie musi byæ zaplanowane od pierwszej do ostatniej minuty. Nie ka¿da umiejêtnoœæ wymaga profesjonalnego kursu. Nie ka¿de dziecko musi mieæ wype³niony kalendarz przez ca³y rok. To kosztuje wiêcej, ni¿ siê wydaje Jest jeszcze jeden aspekt, o którym rzadko siê mówi, czyli pieni¹dze. Ka¿de dodat-

kowe zajêcia oznaczaj¹ nie tylko czesne. Dochodz¹ do tego dojazdy, paliwo, specjalistyczny sprzêt, stroje, sk³adki klubowe, op³aty za turnieje czy obozy. Jedno dziecko uczêszczaj¹ce na kilka zajêæ mo¿e kosztowaæ rodzinê kilka tysiêcy dolarów rocznie, a jeœli dzieci jest dwoje lub troje, kwota szybko staje siê bardzo powa¿na. Nie oznacza to oczywiœcie, ¿e nale¿y zrezygnowaæ ze wszystkich zajêæ dodatkowych. Sport, muzyka czy nauka jêzyków obcych to doskona³a inwestycja. Warto jednak od czasu do czasu zadaæ sobie pytanie, czy dziecko naprawdê potrzebuje piêciu ró¿nych aktywnoœci w tygodniu. Byæ mo¿e dwie wystarcz¹, a zaoszczêdzone pieni¹dze lepiej przeznaczyæ na fundusz awaryjny, konto oszczêdnoœciowe dla dziecka albo plan 529 na przysz³e studia. Czasami najlepsz¹ inwestycj¹ okazuje siê nie kolejny kurs, lecz finansowe bezpieczeñstwo ca³ej rodziny, a tak¿e czas wolny. Najlepsze wspomnienia s¹ za darmo Wielu rodziców martwi siê, ¿e jeœli ich dziecko nie bêdzie uczêszcza³o na kolejne zajêcia, zostanie w tyle za rówieœnikami. Tymczasem sukces odnosz¹ nie tylko ci, którzy od pi¹tego roku ¿ycia mieli wype³-

niony kalendarz. Sukces odnosz¹ przede wszystkim ludzie ciekawi œwiata, samodzielni, potrafi¹cy rozwi¹zywaæ problemy i odnajdywaæ siê w nowych sytuacjach. Takich umiejêtnoœci nie zawsze mo¿na nauczyæ podczas zorganizowanych zajêæ. Koñcz¹ce siê wakacje s¹ dobr¹ okazj¹, aby zadaæ sobie proste pytanie: czy naprawdê ka¿de popo³udnie mojego dziecka musi byæ zaplanowane? Mo¿e warto zostawiæ jeden czy dwa dni w tygodniu ca³kowicie wolne. Bez treningu, bez korepetycji, bez obowi¹zków ale równie¿ bez telewizji. Niech dziecko samo zdecyduje, co chce robiæ. Byæ mo¿e przez pierwsze pó³ godziny bêdzie narzeka³o, ¿e siê nudzi i zacznie prosiæ o Youtube. Ale w³aœnie wtedy wydarzy siê coœ wa¿nego – zacznie tworzyæ w³asny œwiat. Byæ mo¿e za kilkanaœcie lat nasze dzieci nie bêd¹ wspomina³y kolejnego kursu ani nastêpnych zajêæ dodatkowych. Najcieplej zapamiêtaj¹ dzieñ, kiedy zbudowa³y fort z poduszek, godzinami jeŸdzi³y na rowerze z kolegami albo siedzia³y nad rzek¹, rozmawiaj¹c o wszystkim i o niczym. Takie chwile nie kosztuj¹ ani dolara, a czêsto okazuj¹ siê najcenniejsz¹ inwestycj¹ w szczêœliwe dzieciñstwo. m

„Jak inwestowaæ pieni¹dze bez stresu i ich nie straciæ” Najnowsza ksi¹¿ka El¿biety Baumgartner omawia nastêpuj¹ce tematy: Pierwsze kroki na gie³dzie. Ryzyko w inwestowaniu i jak mu podo³aæ. Jak ustawiæ swój portfel. Inwestycyjne narzêdzia stateczne i agresywne. Inwestor, trader czy spekulant? Inwestycyjne strategie bez stresu na autopilocie. Droga do miliona. Ile potrzebujesz, by starczy³o na resztê ¿ycia. Konta inwestycyjne uprzywilejowane podatkowo. Kiedy zero podatków od zysków. Pu³apki na gie³dzie. Jak zabezpieczyæ rodzinê. Konta dla dzieci: co zyskasz, co stracisz. Jak przekazaæ dorobek najbli¿szym i unikn¹æ podatków. Kiedy zostawienie wszystkiego ma³¿onkowi nie jest bezpieczne. Ksi¹¿ka w wersji elektronicznej (PDF) jest dostêpna na sieci w witrynie www.PoradnikSukces.com, tel. 718-224-3492, poczta@poradniksukces.com

KURIER PLUS 22 SIERPNIA 2026

14

www.kurierplus.com

Zamów og³oszenie drobne Cena $10 za maksimum 30 s³ów æ 63-letni mê¿czyzna szuka dorywczej pracy lub na weekendy.

Anna-Pol Travel

Tel. 347.280.8434 – Tadeusz

WYCIECZKI AUTOBUSOWE: Niagara, Waszyngton, Boston

æ FLORYDA - mieszkania na sprzeda¿:

Deerfield Beach: 2 pokoje, 2 ³azienki, du¿y balkon, 4 piêtro, winda. Cena $ 98,000 Fort Lauderdale: 3 pokoje, 2 ³azienki, balkon, winda, 2 piêtro. Cena $ 100,000 Pompano Beach: nad oceanem, 2 pokoje, 2 ³azienki, 11 piêtro. Cena $ 299.000 Profesionalny i doœwiadczony agent nieruchomoœci Roman Tryndus. Tel. 754-235-0378 www.myhouseflorida.net

Œrodki transportu posiadaj¹ zezwolenia i licencje federalne (US Department of Transportation) oraz wymagane ubezpieczenia.

821 A Manhattan Ave. Brooklyn, NY 11222 Tel. 718-349-2423

ATRAKCYJNE CENY NA: Bilety lotnicze do Polski i na ca³y œwiat

E-mail:annapoltravel@msn.com WWW.ANNAPOLTRAVEL.COM

Promocyjne ceny przy zakupie biletu przez internet

u

Pakiety wakacyjne: Karaiby, Hawaje, Floryda All-inclusive: Punta Cana, Meksyk od $699

v Rezerwacja hoteli v Wynajem samochodów v Notariusz v T³umaczenia v Klauzula “Apostille” v Zaproszenia v Wysy³ka pieniêdzy Vigo

Przytulisko Literacko - Artystyczne zaprasza na

PLUMBING & HEATING

PO¯EGNANIE

Licensed Master Plumber

WRACAJ¥CEGO

Andrzej Natkaniec

INSTALACJA NOWYCH BOILERÓW l ZAMIANA BOILERÓW OLEJOWYCH NA GAZOWE l USUWANIE GAS, NATIONAL GRID, DEPT OF BUILDINGS VIOLATIONS l RPZ/BACKFLOW PREVENTER INSTALACJA & COROCZNE SERWISY l CON ED/ NATIONAL GRID GAS SERVICE RESOTRATION l INSPEKCJE SYSTEMÓW LINII GAZOWYCH ZGODNIE Z LOCAL LAW 152 l

DO POLSKI JANUSZA SZLECHTY 22 SIERPNIA 2026 ROKU Marzy³ o aktorstwie, ale ukoñczy³ Akademiê Górniczo-Hutnicz¹ w Krakowie, a póŸniej studia dziennikarskie na Uniwersytecie Warszawskim. Dziennikarstwo sta³o siê jego zawodem i pasj¹. Przygodê z zawodem zacz¹³ w Radiu Kraków, potem kilka lat pracowa³ w Tarnowskim Magazynie Informacyjnym TeMI, a od 1995 roku, czyli od przyjazdu do USA, pracowa³ w „Nowym Dzienniku" w Nowym Jorku – wtedy najwiêkszej i najbardziej presti¿owej polonijnej gazecie w USA – jako szef dzia³u polonijnego, zajmuj¹c siê sprawami dotycz¹cymi ¿ycia Polaków w USA i w œwiecie. ¯yj¹c wœród amerykañskiej Polonii, stara siê jej s³u¿yæ nie tylko swoim pisaniem, ale i dzia³alnoœci¹ spo³eczn¹. Do tej pory wyda³ szeœæ ksi¹¿ek, g³ównie dotycz¹cych ¿ycia Polaków w USA, ale tak¿e zbiór wierszy.

718.326.9090

ANIA TRAVEL AGENCY 57-53 61st Street, Maspeth, N.Y. 11378 Tel. 718-416-0645, Fax 718-416-0653 3 Bilety Lotnicze 3 Wysy³ka pieniêdzy i paczek 3 T³umaczenia 3 Sprawy imigracyjne 3 Notariusz

SOBOTA: 22 sierpnia 2026 roku, godzina 6.00 po po³udniu MM Art Studio: 111 Lester St., Wallington, NJ 07057 Organizatorzy po¿egnania: El¿bieta Kieszczyñska: EK POLISH BOOKSTORE tel.: (201) 355 – 7496 Magdalena Majerowicz-Lupiñski

Acupuncture and Chinese Herbal Center Dr Shu-Gui Cui, L.Ac, OMD, Ph.D

Fortunato Brothers 289 MANHATTAN AVE. (blisko Metropolitan Ave.) BROOKLYN, N.Y. 11211 Tel. 718-387-2281 Fax: 718-387-7042

– jeden z najbardziej znanych specjalistów w dziedzinie tradycyjnych chiñskich metod leczenia. Autor 6 ksi¹¿ek. Praktykuje od 47 lat. Pracowa³ we W³oszech, Kuwejcie, w Chinach. Pomaga nawet wtedy, gdy zawodz¹ inni. LECZY: l katar sienny l bóle pleców l rwê kulszow¹ l nerwobóle l impotencjê zapalenie cewki moczowej l bezp³odnoœæ l parali¿ l artretyzm l depresjê l nerwice l zespó³ przewlek³ego zmêczenia l na³ogi l objawy menopauzy l wylewy krwi do mózgu l

CAFFE - PASTICCERIA ESPRESSO - SPUMONI GELATI - CAKES

W³oska ciastkarnia czynna do 22:00, a w pi¹tek i sobotê do pó³nocy.

Zapraszamy.

l

alergie l zapalenie prostaty l rekonwalescencja po chorobach nowotworowych z zastosowaniem chiñskiego zio³olecznictwa itp.

Do akupunktury u¿ywane s¹ wy³¹cznie ig³y jednorazowego u¿ytku 144-48 Roosevelt Ave. #MD-A, Flushing NY 11354 Poniedzia³ek, œroda i pi¹tek: 12:00 - 19:00; tel. (718) 359-0956 1839 Stillwell Ave. (off 24th. Ave.), Brooklyn, NY 11223 Wtorek, czwartek i sobota: 12:00-19:00, w niedziele 12:00 - 15:00; tel. (718) 266-1018 www.drshuguicui.com

KURIER PLUS 22 SIERPNIA 2026

www.kurierplus.com

Brzydota nie jedno ma imiê P

oni¿szy tekst jest trochê „na si³ê” do³¹czony do tego cyklu. Zawiera omówienie dwóch obrazów, mo¿e nie tyle „strasznych”, szczególnie brzydkich przedstawieñ, co przejmuj¹cych i napawaj¹cych lêkiem, a wiêc z za³o¿enia – nie piêknych; maj¹cych niepokoiæ, trwo¿yæ, a nie koiæ emocje, podobaæ siê. Na prezentowane tu dzie³a nie znalaz³em miejsca w poprzednich szkicach z tego cyklu – w stosownym czasie wybra³em inne obrazy jako lepiej pasuj¹ce do danego tematu. Zwykle zreszt¹ ilustracje to tekstów wybieram spoœród wielu innych, tote¿ „odrzutów” – ¿e tak siê wyra¿ê – bywa sporo. W tym wypadku jednak uzna³em, ¿e warto Czytelników „Kuriera Plus” zapoznaæ z ma³o znanymi, a doskona³ymi pracami malarskimi i w wykonaniu œwietnych artystów. Krzyk „na puszczy” Najs³ynniejszym ze skandynawskich krzyków jest oczywiœcie „Krzyk” norweskiego awangardowego twórcy, Edvarda Muncha. Jest to jednak dzie³o powszechnie znane, powiem – komercyjnie wyeksploatowane, tote¿ pominê je w tym tekœcie. Natomiast na pewno warto odnotowaæ obraz Hansa Andersena Brendekilde’a (1857-1942), duñskiego twórcy, ch³opskiego pochodzenia, na którego samorodny talent artystyczny (malarski i rzeŸbiarski) zwrócono uwagê a¿ przyjêto go do Królewskiej Akademii Sztuki w Kopenhadze. Jego najs³ynniejszym dzie³em jest obraz o tytule „Wyczerpany”; mo¿e lepiej by³oby powiedzieæ: „Wyniszczony”, skoro w warstwie wygl¹dów na p³ótnie ogl¹damy starego, wynêdznia³ego wieœniaka, w brudnym roboczym (?) ubraniu i sabotach (drewniakach) nasuniêtych na go³e stopy. Z tytu³u domyœlamy siê, i¿ ów stary cz³owiek pad³ z wyczerpania na skutek nazbyt ciê¿kiej pracy – oczyszczania z kamieni pola ubogiej ziemi. Mo¿e tylko zemdla³, mo¿e umiera albo ju¿ nie ¿yje? M³odsza rudow³osa kobieta (córka? ¿ona?) podtrzymuje bezw³adn¹ g³owê mê¿czyzny i krzyczy. Wokó³ równe, puste, nieurodzajne pole, z dala chata, chyba ich w³asna. Bezludzie. Jest to krzyk o pomoc – skierowany do nikogo, bowiem nikogo w zasiêgu wzroku nie ma. Krzyk niemocy, rozpaczy, absurdalnego wezwania do nieba o interwencjê; krzyk daremny w nag³ym doznaniu tragizmu istnienia. Ma on wiêc charakter metafizyczny – wo³ania „donik¹d” w poczuciu nieszczêœcia i absurdu egzystencji, nêdzy i samotnoœci, znikomoœci ¿ycia i bezsilnoœci. To krzyk, niekiedy bezg³oœny, jaki my czasami z siebie wydajemy w obliczu sytuacji, które ca³kowicie przekraczaj¹ si³y i mo¿liwoœci, na granicy wytrzyma³oœci psychicznej – kiedy nic nie mo¿na zrobiæ. Obraz Brendekilde’a jest niezwykle oszczêdny. Prawie ca³¹ przestrzeñ p³ótna zajmuje usiana kamieniami, ja³owa ziemia pola i na nim dwie postaci tylko. Ta pustka podkreœla ca³kowit¹ bezsilnoœæ, bezradnoœæ cz³owieka wobec potê¿nych a obojêtnych si³ losu; jedyne, co mo¿emy, to wykrzyczeæ rozpacz, ból i przera¿enie. Dzie³o to z 1889 r. przyjêto w Danii doœæ ch³odno, interpretuj¹c je wprost i zgodnie z „liter¹” przestawienia jako rodzaj spo³ecznego zaanga¿owania artysty i jego

15

Czes³aw Karkowski

Skandynawskie krzyki

Hans Andersen Brendekilde – Wyczerpany

protestu wobec wyzysku ubogiego ludu, a ch³opsk¹ nêdzê artysta zna³ przecie¿ bardzo dobrze z dzieciñstwa. Prêdko jednak zaczêto rozumieæ ten wizerunek w szerszych kategoriach, np. religijnych – jako wspó³czesny wizerunek pierwszego mêczennika, œw. Szczepana, ukamieniowanego przez pogan za g³oszenie wiary; kamienie wokó³ le¿¹cego mê¿czyzny i ów stos w g³êbi sugerowaæ mog¹ tak¹ egzekucjê znan¹ z Dziejów Apostolskich. Oprawcy ju¿ siê rozeszli, zostawili cia³o niepokornego mê¿czyzny – zabitego „za pogl¹dy” jakbyœmy dziœ powiedzieli.

Peter Nicolai Arbo – Wyprawa ³owiecka Odína

Napad bogów Tumult, ha³as, potworne wrzaski towarzysz¹ pojawieniu siê Odyna, boga wiatru i zmar³ych – wed³ug skandynawskiej mitologii. Jego dzika wyprawa myœliwska, zobrazowana przez norweskiego romantycznego malarza, Petera Nicolai Arbo (18311892), przedstawia strasznego pogañskiego bo¿ka (ze wzniesionym mieczem i w z³oconym he³mie) na czele ponurej wyprawy duchów wyruszaj¹cych na swój krwio¿erczy, zgubny rajd na fali zimowych, czarnych chmur pó³nocnego wiatru. W dzikim polowaniu towarzysz¹ mu nagie Walkirie,

jego syn, Thor (ów osobnik z m³otem wysoko w rêce) na rydwanie zaprzêgniêtym w koz³y i ca³a czereda pomniejszych demonów wyprawiaj¹cych siê z Walhali na zgubê ludzi; kto siê nie skryje dobrze na czas, zostanie porwany przez morderczy wicher, jak owe nagie m³ode dziewczêta. Szczegó³y skandynawskiej mitologii nie s¹ dobrze znane w powszechnym odbiorze, ale detale nie maj¹ znaczenia dla odczucia sensu dzie³a, które ma budziæ trwo¿ny lek, i zarazem os³upienie w obliczu potêg dzikiej, pó³nocnej wyobraŸni. Odyna i jego kompaniê nios¹ czarne chmury, który przygna³y tak¿e kruki i sowy – ptaki posêpnej nocy. Wszyscy s¹ uzbrojeni, wszyscy z wrzaskiem i potê¿nym ha³asem têtentu kopyt, chrzêstu zbroi, szczêku metalu, krzyku ptaków, pêdz¹ by siaæ strach, œmieræ i zniszczenie. Przera¿aj¹ca jest mitologia pó³nocy, ale – po prawdzie – najlepiej znana, grecka mitologia – tak¿e by³a potworna, tylko wersja, z jak¹ siê zapoznajemy wspó³czeœnie, jest mocno z³agodzon¹ i maksymalnie „upiêkszon¹” odmian¹ pradawnych wierzeñ. Arbo namalowa³ kilka obrazów na ten sam temat, nieco inaczej ujmuj¹cych identyczny w¹tek. W ogóle nale¿a³ do grupy wielu romantyków eksploatuj¹cych szalenie modn¹ w XIX w. rodzim¹ mitologiê. By³y to czasy, gdy wszystkie spo³eczeñstwa europejskie poszukiwa³y swych „korzeni”, prawdziwego „ducha” narodu, st³umionego przez póŸniejsz¹ nalecia³oœæ – chrzeœcijañstwo. Zw³aszcza Niemcy, Anglicy, Skandynawowie byli wrêcz zafascynowani pradawnymi wierzeniami. m

16

KURIER PLUS 22 SIERPNIA 2026

www.kurierplus.com