NEW YORK • PENNSYLVANIA • CONNECTICUT • NEW JERSEY • MASSACHUSETTS
ER KURI P L U S
P O L I S H NUMER 1670 (1970)
W E E K L Y
ROK ZA£O¯ENIA 1987
PE£NE WYDANIE KURIERA W INTERNECIE: WWW.KURIERPLUS.COM
í Spotkania z Prezydenck¹ Par¹ – str. 2 i 7 í In¿ynierowie œwiêtuj¹ stulecie Mostu Franklina – str. 3 í 500 numer Marsz, marsz Polonia – str. 8-9 í Nagrody Emmy i Karolina Wydra – str. 10
M A G A Z I N E í Jakie wnioski po wakacjach – str. 13
TYGODNIK
19 WRZEŒNIA 2026
í Koniec tegorocznego Wielkiego Szlema – str. 15
Tomasz Bagnowski
Iran na szczycie BRICS Podczas spotkania pañstw kwestionuj¹cych globaln¹ dominacjê Stanów Zjednoczonych prezydent Iranu Masud Pezeszkian pojawi³ siê na g³ównej scenie, maj¹c u boku przywódców Rosji i Indii. W swoim przemówieniu potêpi³ agresjê militarn¹ ze strony USA. Obecnoœæ Iranu na szczycie BRICS pokazuje, ¿e zachodnie sankcje nie doprowadzi³y do izolacji tego kraju, a uwik³anie w wojnê z USA nie przeszkadza mu w normalnym funkcjonowaniu na arenie miêdzynarodowej i budowaniu politycznych sojuszy. Pezeszkian przemawia³ podczas Forum Biznesowego BRICS, mówi¹c m. in: „ta agresja, wraz z jej stratami ludzkimi i materialnymi, po raz kolejny ujawni³a istotn¹ prawdê. Bezpieczeñstwa gospodarczego nie mo¿na oddzieliæ od bezpieczeñstwa narodowego i regionalnego.” Pezeszkian wezwa³ równie¿ do zwiêkszenia odpornoœci gospodarczej i wspó³pracy miêdzy pañstwami BRICS, tak aby „stworzyæ przestrzeñ, w której ¿adne pañstwo nie bêdzie mog³o zak³ócaæ legalnego handlu innego kraju poprzez monopolizowanie narzêdzi finansowych lub technologicznych”. Warto jednak zwróciæ uwagê, ¿e BRICS nie jest blokiem jednolitym, a na pewno ju¿
nie jednolitym jeœli chodzi o politykê wobec USA. W jego sk³ad wchodz¹ pañstwa takie jak Zjednoczone Emiraty Arabskie, czy Egipt, jak na razie œciœle wspó³pracuj¹ce z Waszyngtonem. Podobnie zreszt¹ jest w przypadku Indii, które z ca³¹ pewnoœci¹ nie chc¹ pogorszenia relacji z USA. Nazwa BRICS pochodzi od pierwszych liter Brazylii, Rosji, Indii, Chin i Republiki Po³udniowej Afryki, czyli pañstw, które tworzy³y pierwotny sk³ad grupy. W ostatnich latach do³¹czy³y do niej Egipt, Etiopia, Iran, Zjednoczone Emiraty Arabskie i Indonezja. Kolejne dziesiêæ pañstw uzyska³o status partnerów, w tym bliski sojusznik USA Arabia Saudyjska. Pañstwa cz³onkowskie reprezentuj¹ niemal po³owê ludnoœci œwiata i odpowiadaj¹ za prawie 40 proc. œwiatowej produkcji gospodarczej. Jako grupa maj¹ jednak trudnoœci z wypracowaniem jasno okreœlonego wspólnego celu. í6
l 23 wrzeœnia – pocz¹tek astronomicznej jesieni
Imiona sztuki Z Piotrem Wojciechowskim, w³aœcicielem Muzeum Tatua¿u w Gliwicach, wydawc¹, artyst¹ wykonuj¹cym tatua¿e w Polsce i w USA, rozmawia Mietko Rudek
l Piotr Wojciechowski tatuuje w swoim studio
Skoñczy³eœ Instytut Sztuki w Cieszynie, jak to siê sta³o, ¿e w³aœnie tatua¿ zosta³ twoj¹ pasj¹ i zawodem? Tatua¿em zainteresowa³em siê jeszcze przed studiami plastycznymi. To by³o w po³owie lat 90., kiedy krótko po upadku „komuny” w Polsce zaczê³y powstawaæ pierwsze studia tatua¿u artystycznego – równolegle otworzy³y siê w Warszawie i w Gdyni w 1992 roku. Poniewa¿ trochê rysowa³em, tatua¿ w tamtych siermiê¿nych czasach zaintrygowa³ mnie swoj¹ prostot¹ i prymitywizmem. Z mojej perspektywy wszystko, co wtedy widzia³em by³o albo do poprawy, albo wydawa³o mi siê, ¿e mo¿na by to by³o zrobiæ lepiej. Dorasta³em w górniczym mieœcie na po³udniu Polski w œrodowiskach subkulturowych (punki, skini, kibole), gdzie tatua¿e by³y modne, wrêcz mile widziane. Wielu moich kolegów mia³o tatua¿e, mój tata te¿ mia³ dwie dziary na przedramionach i zjawisko to nie by³o dla mnie niczym zdro¿nym. Jakoœæ tych dziar jednak w wiêkszoœci by³a bylejaka, robiona kolk¹ – kryminalnym sposobem. £adne i artystyczne tatua¿e mia³ tylko jeden punk, który mia³ rodzinê w St. Pauli, dzielnicy Hamburga i na prze³omie lat 80. i 90. bywa³ w niemieckich salonach tatua¿u.
Zanim zaj¹³em siê tatuowaniem, to odp³atnie wykorzystywa³em swoje zdolnoœci plastyczne przy wykonywaniu chust dla rezerwistów, naszywek i koszulek z kapelami metalowymi, punkowymi czy skinowskimi. Nauka tatuowania by³a wiêc w moim przypadku poszerzeniem spektrum us³ug wœród w³aœciwie tego samego grona odbiorców. Bardzo szybko znalaz³em studio tatua¿u na Œl¹sku, które najê³o mnie do projektowania wzorów dla swoich klientów. Gdy tak sobie dorabia³em, postanowi³em pójœæ na studia plastyczne. Chyba tak¿e po to, ¿eby lepiej tatuowaæ... Jesteœ w³aœcicielem prywatnego Muzeum Tatua¿u, jedynego w Europie. Sk¹d taki szalony pomys³? Od zawsze fascynujê siê histori¹ i gdy zacz¹³em interesowaæ siê tatua¿em, to jego historia te¿ zwróci³a moj¹ uwagê. Niestety w Polsce istnia³a tylko jedna powa¿na ksi¹¿ka o historii tego zjawiska, wydana w 1993 roku. Gdy na trzecim roku studiów zacz¹³em przymierzaæ siê do wyboru tematu pracy magisterskiej, to zasugerowano mi, ¿ebym napisa³ coœ o tatua¿u, bo zajmujê siê tatuowaniem zawodowo i moja praí 12 ca bêdzie swoistym przekazem z „pierwszej rêki”.
KURIER PLUS 19 WRZEŒNIA 2026
2
www.kurierplus.com
Dr Robert Lerch Laryngolog, od ponad 30 lat pracuj¹cy w polonijnym œrodowisku, zawiadamia o zmianie adresu. Obecnie doktor przyjmuje przy 153 Greenpoint Ave. Brooklyn 11222 (tel: 718.734-0422)
l Doktor leczy wszystkie choroby zwi¹zane z uszami, nosem i gard³em.
l Przeprowadza badania s³uchu, bezdechu sennego, zatok i zawrotów Wizyty g³owy. s¹ mo¿liwe w dniu zg³oszenia
l Wykonuje badania imigracyjne.
Mówimy po polsku
Prezydent Nawrocki na Greenpoincie, a pamiêæ? Oby s³u¿y³a nam jak najd³u¿ej W tynastêpnym tygodniu Greenpoint bêdzie mia³ wyj¹tkowych goœci. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Karol Nawrocki wraz z Ma³¿onk¹ Mart¹ Nawrock¹ odwiedz¹ Nowy Jork i spotkaj¹ siê z Poloni¹. ¯yczymy Parze Prezydenckiej powodzenia, wielu sukcesów oraz przede wszystkim m¹drych i odpowiedzialnych decyzji s³u¿¹cych naszej OjczyŸnie. I w³aœnie przy tej okazji warto porozmawiaæ o czymœ, bez czego trudno podejmowaæ dobre decyzje – o pamiêci. Pamiêæ to nie tylko nazwiska, daty i pytanie: „Gdzie ja znowu po³o¿y³em klucze?”. To przede wszystkim wielka biblioteka naszego ¿ycia. Przechowujemy w niej chwile piêkne i trudne, sukcesy i pora¿ki, decyzje trafne oraz takie, których drugi raz raczej byœmy nie podjêli. Podobnie jest z pamiêci¹ narodu. Historia Polski przynios³a nam chwile wielkiej dumy, ale równie¿ dramaty, których nie wolno zapominaæ. Nie po to, aby ¿yæ przesz³oœci¹, lecz aby wyci¹gaæ z niej wnioski. Bo cz³owiek, który nie pamiêta, którêdy ju¿ szed³, mo¿e po raz kolejny wejœæ w tê sam¹ dziurê.
Albo – mówi¹c bardziej obrazowo – chwyciæ tê sam¹ ró¿ê dok³adnie w tym samym miejscu. Kto raz z³apa³ ró¿ê za ³odygê pe³n¹ kolców, ten wie, ¿e doœwiadczenie bywa znakomitym nauczycielem. Nastêpnym razem rêka sama wybiera bezpieczniejsze miejsce. Pod warunkiem oczywiœcie, ¿e pamiêæ wspó³pracuje. Tak samo jest w ¿yciu spo³ecznym. Warto pamiêtaæ rzeczy dobre, ¿eby wiedzieæ, co przynosi³o korzyœæ. Trzeba te¿ pamiêtaæ chwile trudne, aby zastanawiaæ siê, czego nie warto powtarzaæ. Pamiêæ nie powinna za nas wybieraæ, ale powinna dostarczaæ doœwiadczenia potrzebne do œwiadomego patrzenia w przysz³oœæ. A skoro ju¿ tyle mówimy o pamiêci narodowej, zejdŸmy na chwilê z wielkiej historii do znacznie mniejszego, choæ niezwykle skomplikowanego œwiata – naszego mózgu. Bo równie¿ on potrzebuje troski. Z wiekiem zdarza siê, ¿e nazwisko znajomego mamy gdzieœ na koñcu jêzyka, ale wyartyku³owaæ go nie po-
trafimy, zapodziany telefon odnajdujemy po dziesiêciu minutach… we w³asnej kieszeni, a po wejœciu do kuchni pojawia siê fundamentalne pytanie: „Po co ja w³aœciwie tutaj przyszed³em?”. I w³aœnie z myœl¹ o wspieraniu pamiêci, koncentracji i prawid³owego funkcjonowania uk³adu nerwowego warto zwróciæ uwagê na polski suplement diety Bakobil Forte firmy Œwiat Zdrowia. Jego podstawê stanowi¹ dwa interesuj¹ce ekstrakty roœlinne: Bacopa monnieri – bakopa drobnolistna – oraz Ginkgo Biloba, czyli mi³orz¹b japoñski. Bakopil zawiera charakterystyczne zwi¹zki nazywane bakozydami i od dawna jest przedmiotem badañ dotycz¹cych funkcji poznawczych. Mi³orz¹b dostarcza z kolei zwi¹zków flawonowych i terpenowych i jest jednym z najbardziej znanych sk³adników roœlinnych stosowanych w preparatach przeznaczonych do wspierania pamiêci i sprawnoœci umys³owej. Bakobil Forte uzupe³nia ten duet o magnez, witaminê B1, witaminê B6 oraz kwas pantotenowy. Magnez oraz witaminy B1 i B6 wspieraj¹ prawid³owe funkcjonowanie uk³adu nerwowego, a kwas pantotenowy pomaga utrzymaæ prawid³ow¹ sprawnoœæ umys³ow¹. Oczywiœcie ¿adna kapsu³ka nie zast¹pi zdrowego snu, ruchu, rozmowy, czytania, uczenia siê i aktywnoœci intelektualnej. Bakobil jest suplementem diety, a nie lekiem. Ale mózg, podobnie jak nasze wspomnienia, warto pielêgnowaæ. Bo dobra pamiêæ pozwala nam zachowaæ to, co by³o piêkne, uczyæ siê z tego, co by³o trudne, i z wiêksz¹ rozwag¹ patrzeæ przed siebie. Pamiêtajmy wiêc o przesz³oœci, dbajmy o teraŸniejszoœæ i myœlmy o przysz³oœcinaszego kraju, naszych rodzin i naszego mózgu. Bo m¹dre, zdrowe myœlenie jeszcze nikomu nie zaszkodzi³o. Marek Wojcicki
KURIER PLUS 19 WRZEŒNIA 2026
www.kurierplus.com
Rocznica 250-lecia Stanów Zjednoczonych zbieg³a siê w lipcu z jubileuszem stulecia istnienia mostu Beniamina Franklina biegn¹cego przez rzekê Delaware w Filadelfii, a zaprojektowanego przez in¿yniera Rudolfa Modrzejewskiego, syna naszej wielkiej aktorki Heleny Modrzejewskiej. 11 lipca, by³em uczestnikiem uroczystoœci w Filadelfii reprezentuj¹c Poloniê Technica w szeregach Rady In¿ynierów Ameryki Po³nocnej, zrzeszaj¹cej wszytkie organizacje techniczne podobne do naszego Stowarzyszenia In¿ynierów PT. Tego dnia, most by³ dostêpny tylko dla ruchu pieszego. Oko³o piêciu tysiêcy osób przemaszerowa³o mostem pomiêdzy Filadelfi¹ a Camden. Most Beniamina Franklina, pomimo wielu lat eksploatacji i nasilaj¹cego siê ruchu drogowego nigdy nie musia³ byæ przebudowywany; podlega jedynie monitorowaniu kondycji i konswerwacji. Prezesem Rady In¿ynierów jest profersor doktor Andrzej Nowak, dziekan Wydzia³u In¿ynierii Cywilnej na Uniwersytecie Albuquerque w Alabamie. Oprócz reprezentancji polonijnej z Ameryki w uroczystoœci uczestniczyli zaproszeni goœcie z Polski. Victor Kiszkiel Prezes Polonia Technica Inc. Ni¿ej fragmenty wypowiedzi prof. Andrzeja Nowaka W tym roku mija 250 lat od uzyskania niepodleg³oœci przez Stany Zjednoczone Ameryki, a w lipcu 2026 roku przypada stulecie Benjamin Franklin Bridge w Filadelfii, mostu, którego g³ównym konstruktorem by³ nasz rodak Rudolf Modrzejewski wraz z firm¹ Modjeski and Masters (M&M). W³aœcicielem mostu jest Delaware River Port Authority (DRPA). Rada Polskich In¿ynierów w Ameryce Pó³nocnej do³¹czy³a do uroczystoœci, ¿eby uczciæ obie okr¹g³e rocznice w dniu 11 lipca 2026 roku. Program sk³ada³ siê z dwóch czêœci, pierwsza organizowana przez DRPA,
3
Podwójna rocznica
Otwarcie mostu w 1926 roku
a druga przez Radê. Most zosta³ zamkniêty dla ruchu ko³owego na kilka godzin. Tu¿ obok wjazdu na most, w siedzibie DRPA, zgromadzi³y siê tysi¹ce mieszkañców Pensylwanii i New Jersey. Przemówienia wyg³osili burmistrzowie miast Philadelphia oraz Camden. Druga czêœæ uroczystoœci by³a organizowana przez Radê Polskich In¿ynierów w Ameryce Pó³nocnej, w historycznym budynku na Rittenhouse Square, w sercu Filadelfii. Udzia³ wziêli przedstawiciele œrodowiska naukowo-technicznego w Polsce. By³ rektor Politechniki £ódzkiej, Krzysztof JóŸwik, prorektor Politechniki Warszawskiej Adam WoŸniak, prorektor Politechniki Lubelskiej Wojciech Franus, przewodnicz¹ca PZITB Maria Kaszyñska, która równie¿ reprezentowa³a Komitet In¿ynierii L¹dowej i Wodnej PAN.
Licznie reprezentowana by³a firma M&M za³o¿ona przez Rudolfa Modrzejewskiego, z prezesem Michaelem Brattem i wiceprezesem dr. Tomem Murphym. By³ równie¿ prawnuk Modrzejew-
Uczestnicy uroczystoœci: Adam WoŸniak, Maria Kaszyñska, Krzysztof Józwik, Aleksandra Radliñska
skiego, Ralph Pattison Modjeski, który podarowa³ firmie M&M popiersie swojego pradziadka. W programie by³y krótkie prezentacje na temat Rudolfa Modrzejewskiego, jak równie¿ jego mamy Heleny Modrzejewskiej, s³ynnej aktorki amerykañskiej. By³ równie¿ pokaz fragmentu filmu o Modrzejewskim „Bridging Urban America”, wyprodukowanego przez Barbarê Myszyñsk¹. W prezentacji dotycz¹cej 250-lecia USA przypomniano rolê genera³a in¿yniera Tadeusza Koœciuszki w uzyskaniu niepodleg³oœci, jak równie¿ Kazimierza Gzowskiego, powstañca listopadowego, który walnie przyczyni³ siê do rozwoju prowincji Ontario w Kanadzie. Uczestnicy uroczystoœci otrzymali wspania³¹ ksi¹¿kê o Modrzejewskim i jego mostach „Artist in Concrete and Steel”, napisan¹ przez dr. Jana P³achtê. W sk³ad Komitetu Organizacyjnego uroczystoœci weszli: przewodnicz¹ca prof. Aleksandra Radliñska z Penn State University, Monika Sampanis, Miros³aw Niedziñski, Urszula Ku³akowska oraz œp. dr Janusz Romañski.
Andrzej S. Nowak
Prezes Rady Polskich In¿ynierów w Ameryce Pó³nocnej
Delegacja firmy Modjeski & Masters z prawnukiem Rudolfa Modrzejewskiego
Projekt Instytutu Kultury Polskiej „Urban Water Awareness Day” z polskim akcentem w ramach ECO Solidarity. Nowojorskie rzeki, esturia, kana³y i miejska infrastruktura wodna stan¹ siê centrum miêdzynarodowej debaty o odpornoœci klimatycznej, sprawiedliwoœci œrodowiskowej i architekturze przysz³oœci. W sobotê, 19 wrzeœnia 2026 roku, od godz. 15:30 do 20:00 w przestrzeni Flux IV w Long Island City (56-21 2nd St, LIC,
NEW YORK • PENNSYLVANIA • CONNECTICUT • NEW JERSEY • MASSACHUSETTS
KURIER P L U S
P O L I S H
W E E K L Y
M A G A Z I N E
redaktor naczelna Zofia Doktorowicz-K³opotowska
NY 11101) odbêdzie siê „Urban Water Awareness Day: Hidden Systems, Shared Futures”. Wydarzenie organizowane jest w ramach nowojorskiego Tygodnia Klimatycznego (New York Climate Week) przez inicjatywê ECO Solidarity oraz projekt Shared Grounds. Wydarzenie to stanowi ods³onê pi¹tej edycji inicjatywy ECO Solidarity, autorskiego projektu Instytutu Kultury Polskiej w Nowym Jorku, realizowanego we wspó³pracy z inicjatyw¹ Shared Grounds Fiñ-
skiego Instytutu Kultury w Nowym Jorku oraz instytucji kulturalnej Flux Factory. W gronie zaproszonych twórców, architektów i badaczy znaleŸli siê uznani reprezentanci sceny miêdzynarodowej, w tym polska architektka Karolina Czêczek (studio Only If). Woda jako tkanka miejska i polityczna. Choæ infrastruktura wodna, od rezerwuarów, przez drogi wodne, a¿ po publiczne baseny i nabrze¿a, czêsto pozostaje niewidoczna, definiuje codzienne ¿ycie Nowego Jorku.
W obliczu rosn¹cych temperatur, ekstremalnych zjawisk pogodowych i starzej¹cej siê infrastruktury kwestie zrównowa¿onego rozwoju staj¹ siê pal¹ce jak nigdy dot¹d. „Urban Water Awareness Day” ma na celu uczynienie tych niewidocznych systemów bardziej dostrzegalnymi. Program ³¹czy sztukê, architekturê, politykê miejsk¹ i aktywizm spo³eczny, pokazuj¹c, ¿e programy kulturalne mog¹ odgrywaæ istotn¹ rolê w budowaniu odpowiedzi klimatycznej miast (climate resilience). PR
sta³a wspó³praca Maria Bielski, Andrzej Józef D¹browski, Ma³gorzata Ka³u¿a, Czes³aw Karkowski, Krzysztof K³opotowski, Bo¿ena Konkiel, Weronika Kwiatkowska, Chris Miekina, Jolanta Szczepkowska, Katarzyna Zió³kowska
fotografia Zosia ¯eleska-Bobrowski
Kurier Plus, Inc. Adres: 176 Java Street Brooklyn, NY 11222 Pokój numer 6
wydawcy John Tapper Zofia Doktorowicz-K³opotowska Adam Mattauszek
Tel: (718) 389-3018 E-mail: kurier@kurierplus.com Internet: www.kurierplus.com
Redakcja nie odpowiada za treœæ og³oszeñ.
KURIER PLUS 19 WRZEŒNIA 2026
4
www.kurierplus.com
Na drogach Prawdy Bo¿ej
Ks. Ryszard Koper
Logika winnicy Bo¿ej A gdy nadszed³ wieczór, rzek³ w³aœciciel winnicy do swego rz¹dcy: „Zwo³aj robotników i wyp³aæ im nale¿noœæ, pocz¹wszy od ostatnich a¿ do pierwszych”. Przyszli najêci oko³o jedenastej godziny i otrzymali po denarze. Gdy wiêc przyszli pierwsi, myœleli, ¿e wiêcej dostan¹; lecz i oni otrzymali po denarze. Wzi¹wszy go, szemrali przeciw gospodarzowi, mówi¹c: „Ci ostatni jedn¹ godzinê pracowali, a zrówna³eœ ich z nami, którzy znosiliœmy ciê¿ar dnia i spiekotê”. Na to odrzek³ jednemu z nich: „Przyjacielu, nie czyniê ci krzywdy; czy¿ nie o denara umówi³eœ siê ze mn¹? WeŸ, co twoje, i odejdŸ. Chcê te¿ i temu ostatniemu daæ tak samo jak tobie. Czy mi nie wolno uczyniæ ze swoim, co chcê? Czy na to z³ym okiem patrzysz, ¿e ja jestem dobry?”. (Mt 20, 9-16a)
W
ksi¹¿ce „Powo³ania na rozdro¿u” ksi¹dz Simplicio Apalisoka zamieœci³ ciekaw¹ i pouczaj¹c¹ historiê. In¿ynier pracowa³ w firmie budowlanej. Czêsto powtarza³ sobie: „Ciê¿ko pracuje dla tej firmy i co z tego mam? Ca³e ¿ycie budujê piêkne rezydencje dla bogaczy, a sam wkrótce przechodzê na emeryturê i zamieszkam w marnym domu wymagaj¹cym remontu”. Rozgoryczony myœla³ jakby tu przed emerytur¹ choæ trochê dopiec swemu pracodawcy za niezauwa¿enie jego poœwiêcenia dla firmy. Wydawa³o mu siê, ¿e taka okazja siê nadarzy³a. Pewnego dnia w³aœciciel firmy powiedzia³ do niego: „Chcê, ¿ebyœ zbudowa³ du¿y i piêkny dom. Nie martw siê o bud¿et. Pieni¹dze znajd¹ siê na wszystko. Zale¿y mi tylko na tym, aby by³ solidnie zbudowany z najlepszych materia³ów. Super, pomyœla³ in¿ynier. Nadarzy³a siê okazja, aby siê odegraæ. Do budowy u¿ywa³ najgorszych materia³ów, a kiepsk¹ robotê przykrywa³ powierzchownym blichtrem. Zewnêtrznie dom wygl¹da³ imponuj¹co, ale in¿ynier wiedzia³, ¿e budowla nie przetrwa próby czasu z powodu marnej jakoœc wykonania i kiepskich materia³ów. Ju¿ siê cieszy³, na myœl odkrycia tej fuszerki przez w³aœciciela nowego domu i kompromitacji w³aœciciela firmy. Mo¿e sobie na to pozwoliæ, bo on ju¿ bêdzie poza firm¹. W koñcu nadszed³ dzieñ przejœcia na emeryturê. W³aœciciel wezwa³ go i powiedzia³: „W dowód wdziêcznoœci za twoj¹ pracê w firmie, przekazujê ci dom, którego budowê ci zleci³em. Mia³a to byæ dla ciebie niespodzianka”. Dla in¿yniera by³a to bardzo przykra niespodzianka, ale by³o za póŸno, aby cokolwiek zmieniæ. Zosta³a gorzka nauka o pracy i wynagrodzeniu.
T
en problem porusza dzisiejsza Ewangelia. Zacznijmy od robotników zatrudnionych najwczeœniej. S¹ uradowani, bo o œwicie w³aœciciel winnicy zauwa¿y³ ich i zapro-
ponowa³ zwyczajow¹ zap³atê za dzieñ pracy i pos³a³ do swojej winnicy. Dziêki temu wieczorem robotnicy przynios¹ do domu zarobione pieni¹dze, za które nakarmi¹ dzieci i kupi¹ coœ jeszcze do domu. A teraz spójrzmy na robotników zatrudnionych póŸnym popo³udniem. Nie byli leniwi, chcieli pracowaæ, prawdopodobnie czekali od samego rana, lecz nikt ich nie naj¹³. Po prostu mieli mniej szczêœcia. Jednak cierpliwie czekali, a¿ w koñcu dostrzeg³ ich w³aœciciel winnicy. Pos³a³ ich na swoje pola i pod koniec dnia zap³aci³ im stawkê za ca³y dzieñ pracy tak jak tym zatrudnionym rano. Coœ nam tu nie pasuje w rozliczeniach. Kto p³aci za godzinê pracy tyle samo co za dziesiêæ? Niektórzy uznali, ¿e postêpowanie w³aœciciela winnicy wydaje dziwne i niesprawiedliwe. Wydawa³o siê im, ¿e w³aœciciel winnicy nie rozumie istoty sprawiedliwoœci, która przewiduje zap³atê proporcjonaln¹ do przepracowanego czasu. Jednak przypowieœæ mówi o innym myœleniu, o innej logice, logice Królestwa Bo¿ego.
O
dmiennoœæ logiki ludzkiej od Bo¿ej zauwa¿a prorok Izajasz, którego s³yszymy w pierwszym czytaniu: „Bo myœli moje nie s¹ myœlami waszymi ani wasze drogi moimi drogami – mówi Pan. Bo jak niebiosa góruj¹ nad ziemi¹, tak drogi moje – nad waszymi drogami i myœli moje – nad myœlami waszymi”. Zacytowany na wstêpie fragment Ewangelii mówi o logice Królestwa Bo¿ego, mówi o Bo¿ej hojnoœci, mi³osierdziu i wspó³czuciu. Nie mówi on o sprawiedliwoœci czy niesprawiedliwoœci spo³ecznej. Ludzie zatrudnieni o godzinie siedemnastej otrzymali zap³atê od w³aœciciela winnicy nie tyle za wykonan¹ pracê, co z jego dobrej woli. Podobnie jest z Bogiem. ¯ycie wieczne odziedziczymy nie tylko dlatego, ¿e stanowi ono Bo¿¹ nagrodê za zachowanie Jego przykazañ, regularn¹ modlitwê,
uczestnictwo we Mszy œwiêtej czy pomoc ubogim i potrzebuj¹cym. Otrzymamy je przede wszystkim jako dar, wynikaj¹cy z wielkiej bo¿ej hojnoœci i dobroci wobec nas. Gdybyœmy oczekiwali od Boga tylko sprawiedliwoœci w os¹dzaniu naszego ¿ycia to prawdopodobnie wszyscy znaleŸlibyœmy siê poza Królestwem Bo¿ym.
E
wangeliczna przypowieœæ o winnicy mówi równie¿ o naszej sk³onnoœci do zazdroœci i porównywania siê z innymi. Prawdopodobnie robotnicy z przypowieœci bardziej kierowali siê zazdroœci¹ ni¿ poczuciem sprawiedliwoœci spo³ecznej. Zazdroœæ i zawiœæ bez w¹tpienia zatruwaj¹ duszê. Skupienie na cudzym ¿yciu lub sukcesach odci¹ga nas od w³asnego rozwoju, rodz¹c frustracjê. Zamiast cieszyæ siê z tego, co mamy, zaczynamy ¿yæ w ci¹g³ym poczuciu braku i niesprawiedliwoœci, co stopniowo niszczy nasz¹ wewnêtrzn¹ równowagê i relacje z innymi. Zazdroœæ zabija w nas poczucie wdziêcznoœci i koncentruje nasz¹ uwagê na tym, czego nie mamy i tym samym blokuje docenianie darów i b³ogos³awieñstw jakie s¹ naszym udzia³em. Rodzi siê w nas ¿¹dza posiadania tego, co maj¹ inni, a to prowadzi do zawiœci, gniewu i skutecznie blokuje wzrastanie w mi³oœci i pokoju.
Gdy skupimy siê na otrzymanych darach
i b³ogos³awieñstwach to znajdziemy wiêcej powodów do wdziêcznoœci ni¿ do narzekania.
Codziennie otrzymujemy od Boga mnóstwo ³ask. Najwiêkszym darem jest samo ¿ycie, a tak¿e otaczaj¹cy nas ludzie, praca i chwile radoœci. Odpowiedzi¹ za otrzymywane dary powinna byæ wdziêcznoœæ, któr¹ mo¿na wyra¿aæ na wiele sposobów, skupiaj¹c siê na relacji z Bogiem oraz na otaczaj¹cym nas œwiecie. Postawa wdziêcznoœci mo¿e przybieraæ konkretne formy: szczera, osobista modlitwa dziêkczynna, s³u¿ba bliŸnim, dzielenie siê umiejêtnoœciami oraz zachowywanie przykazañ, œwiadome zauwa¿anie i zapisywanie ma³ych, codziennych darów co pomaga dostrzec, ¿e wszystko, co mamy, pochodzi od Boga. Okazywanie mi³oœci i dobra drugiemu cz³owiekowi, szczególnie potrzebuj¹cemu jest wdziêcznoœci¹ okazan¹ samemu Bogu. Wyrazem wdziêcznoœci wobec Boga jest tak¿e udzia³ we Mszy Œwiêtej, nabo¿eñstwach oraz ¿ycie sakramentalne, które s¹ formami dziêkczynienia Bogu. m
Zapraszamy na strony Autora: ryszardkoper.pl i nytravelclub.pl
Katolicki Klub Dyskusyjny Zapraszamy w niedzielê 27 wrzeœnia po mszy œw. o godz 12:00. Temat spotkania: „¯ycie i misja Arcybiskupa Fultona J. Sheena“. Spotkanie bêdzie okazj¹ do bli¿szego poznania ¿ycia i dzia³alnoœci duszpasterskiej wybitnego amerykañskiego hierarchy, którego beatyfikacja odbêdzie siê 24 wrzeœnia 2026 roku w St. Louis w stanie Missouri Koœció³ Œw. Stanis³awa B. i M. 101 E 7 Str., Manhattan miêdzy 1 Av i Av A. Info: (212) 475-4576
KURIER PLUS 19 WRZEŒNIA 2026
www.kurierplus.com
5
Kartki z przemijania
Andrzej Józef D¹browski
domoœci przesz³oœci jesteœmy tylko zbiorowiskiem. Niezmiernie i niezmiennie ubolewam, ¿e tej œwiadomoœci jest w nas tak niewiele.
$
24 procent polskich 15-latków nie rozumie tego, co czyta. Informacjê tê poda³ dr hab. Tomasz Gajdarowicz wicedyrektor Instytutu Badañ Edukacyjnych. Pora biæ na alarm.
$
Trzeba sprawdzaæ informacje podawane przez sztuczn¹ inteligencjê (AI). Ju¿ bowiem uœmierci³a kilku moich znajomych i przyjació³, którzy ¿yj¹ i s¹ twórczo aktywni na ró¿nych polach. O¿ywi³a tak¿e kilku moich znajomych i przyjació³, którzy zmarli kilka lat temu. Zdarza siê te¿, ¿e AI podaje fakty, które nie dotycz¹ osoby, o któr¹ pytam albo dokonuje w nich popl¹tania z pomieszaniem. Czujnoœæ zatem jest potrzebna. Niedawno wyczyta³em informacjê, ¿e wychowa³em siê na wsi, co niestety nie jest prawd¹. A szkoda, bo ¿ycie wiejskie od dziecka mnie interesuje. Jestem towarzyski, rozrywkowy i biesiadny, ale czasem marzy mi siê drewniana chata nad jeziorem z wielk¹ bibliotek¹, otoczona gêst¹ przyrod¹, do której móg³bym okresowo uciekaæ od œwiata i ludzi. Zamiast niej trafi³em jednak do Nowego Jorku. A tu sta³em siê niewolnikiem internetu. Nieustannie czegoœ w nim szukam. Tak¿e w rzeczonej AI.
$
Nie mam wyrozumienia dla osób nie zainteresowanych dziejami ojczystej nauki i kultury. Nie oczekujê, ¿e bêd¹ siê nimi pasjonowaæ, natomiast oczekujê, ¿e bêd¹ je znaæ choæby w stopniu elementarnym. Szko³y w bardzo niewielkim stopniu w tym pomagaj¹. Wci¹¿ nie ma lekcji historii polskiej nauki i kultury. A bez œwia-
Profesor Ryszard Legutko, prawicowiec i konserwatysta totalny, wyspecjalizowany w filozofii starogreckiej, znakomity znawca Sokratesa – „Nowy ustrój stworzy³ tak¿e now¹ sytuacjê mentaln¹, w której wiedza ogólna i wiedza humanistyczna straci³y swoj¹ wysok¹ pozycjê. Szko³y doœæ szybko zaczê³y siê przestawiaæ z kszta³cenia ogólnego na specjalistyczne. Dosz³o do zmiany na tyle zasadniczej, ¿e niewiedza lub deprecjonowanie wiedzy przesta³o byæ rzecz¹ wstydliw¹, a sta³o siê elementem mody. Ludzie chwal¹ siê nieprzeczytanymi ksi¹¿kami, nieznajomoœci¹ historii, a miejsce zajmowane kiedyœ przez poetów zajmuj¹ gwiazdy kultury masowej i celebryci. To celebrowanie g³upoty zdewastowa³o sferê publiczn¹. Elity tak¿e ulegaj¹ tendencjom demokratyzacji i same nabieraj¹ manier oraz pogl¹dów z kultury masowej, by zanadto siê nie wyró¿niaæ. Na fali demokratyzacji dosz³o tak¿e do wulgaryzacji, a nawet brutalizacji jêzyka i obyczajów. Tej fali elity nie potrafi³y powstrzymaæ, a czêsto jej ulegaj¹. Wystarczy przeczytaæ wypowiedzi wielu wspó³czesnych polskich pisarzy. Mnóstwo tam wulgaryzmów, przekleñstw i obelg. Nie jest to jêzyk polskiego inteligenta. Jedn¹ wszak z cech wyró¿niaj¹cych inteligencjê jako grupê by³ szacunek dla jêzyka i obyczaju”. Czterema koñczynami podpisujê siê pod tym uwagami, gdy¿ widzê problem identycznie.
Tydzieñ na kolanie Jeremi Zaborowski Wtorek Do wyborów do Kongresu ju¿ tylko 49 dni. Œrednia cena galona benzyny regularnej w USA to 4,32 dolara. 13 centów wiêcej ni¿ tydzieñ temu. O pe³nego dolara wiêcej ni¿ dok³adnie rok temu. Notowania Donalda Trumpa i Republikanów szoruj¹ po dnie, co nie dziwi, bo… wojna z Iranem ze wszystkimi jej konsekwencjami finansowymi dla gospodarstw domowych, ale tak¿e dla biznesu (choæby cena diesla – najwy¿sza w historii). Wojna wywo³ana pod koniec lutego, z ci¹gle zmieniaj¹cymi siê celami, ci¹gnie Trumpa i Republikanów w dó³. Ju¿ od po³owy marca, konfrontacji z Teheranem jest trwale przeciwna ponad po³owa Amerykanów. Dzisiaj „przeciw” wojnie opowiada siê ju¿ 58 procent, a „za” jest ledwie 34
proc., a wiêc tylko jedna trzecia badanej populacji. Nie zapowiada siê, ¿e bêdzie lepiej, choæ prezydent Trump, jak zwykle zadowolony z siebie, deklaruje, ¿e ju¿ zaraz, za chwilê dos³ownie, bêdzie „koniec wojny”, a ceny benzyny „zaczn¹ spadaæ z szybkoœci¹ kamienia”… Czy aby na pewno? Poczytajmy. Same cytaty, bez komentarzy. „Jednak w ci¹gu ostatniego tygodnia walki w Zatoce Perskiej gwa³townie siê nasili³y, a wysi³ki pokojowe leg³y w gruzach. Zajêcie wiêkszoœci jemeñskiego wybrze¿a Morza Czerwonego przez milicjê Huti, œciœle sprzymierzon¹ z Iranem, skierowa³o uwagê na nowy front konfliktu. Huti zaatakowali równie¿ saudyjsk¹ infrastrukturê energetyczn¹. Ich dzia³ania zbieg³y siê z atakiem dronów, który wymusi³ zamkniêcie ruroci¹gu naftowego Wschód-Zachód przecinaj¹cego Arabiê Saudyjsk¹ (…) W zwi¹zku z rozprzestrzenianiem siê walk Arabia Saudyjska znalaz³a siê na linii frontu – zagra¿aj¹c zdolnoœci króle-
$
Mój macierzysty Wydzia³ Polonistyki na Uniwersytecie Warszawskim
Jaki jest naprawdê poziom polskich uczelni, skoro nie w rankingach najlepszych uczelni na œwiecie znajduj¹ siê na bardzo dalekich pozycjach? Czy¿by te rankingi nie mia³y dostatecznych informacji? Czy¿by ich miernikiem by³y inne kryteria ni¿ w Polsce? Czy s¹ jakieœ badania porównawcze w tej mierze? Jak na te rankingi reaguje polskie Ministerstwo Szkolnictwa Wy¿szego w kolejnych rz¹dach? Najlepsz¹ polsk¹ uczelni¹ wed³ug Academic Ranking of World Universities 2026 jest Uniwersytet Warszawski, który znajduje siê w przedziale miejsc 401-500. Drugie miejsce wœród polskich uczelni zajmuje Uniwersytet Jagielloñski, sklasyfikowany w przedziale 501-600. Trzecim polskim oœrodkiem jest Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie, która znalaz³a siê w grupie uczelni zajmuj¹cych miejsca 701-800. Pozosta³e cztery polskie uczelnie zosta³y sklasyfikowane w przedziale 901-1000. S¹ to: Uniwersytet im. Adama Mickiewistwa do eksportu ropy naftowej i ambitnym planom rozwoju nastêpcy tronu, ksiêcia Mohammeda bin Salmana, znanego jako MBS. Kolejne ograniczenia w dostawach energii pojawiaj¹ siê tu¿ przed nadejœciem zimy w œwiecie zachodnim. To z kolei podwa¿a twierdzenia administracji Trumpa, ¿e Stany Zjednoczone stopniowo zyskuj¹ przewagê w walce z Iranem” - tak pisze Gideon Rachman w „Financial Times” Z „Wall Street Journal” te¿ ostatnio nie przebija optymizm: „Szefowie amerykañskich koncernów naftowych od miesiêcy ostrzegali, ¿e przed³u¿aj¹ce siê zamkniêcie Cieœniny Ormuz z pewnoœci¹ doprowadzi do kryzysu paliwowego. Teraz twierdz¹, ¿e kryzys w³aœnie nast¹pi³ (…) Zapasy paliw komercyjnych na ca³ym œwiecie kurcz¹ siê od ponad szeœciu miesiêcy, a strategicznych rezerw ropy naftowej nie da siê ju¿ wiêcej wykorzystywaæ. W zesz³ym tygodniu ataki zamknê³y kluczowy ruroci¹g naftowy w Arabii Saudyjskiej, który omija³ Cieœninê Ormuz, co spowodowa³o, ¿e jest co najmniej 2,5 miliona bary³ek dziennie mniej na i tak ju¿ napiêtym globalnym rynku ropy, szacuj¹ analitycy. „Wszystkie te mechanizmy pomog³y z³agodziæ ryzyko cenowe i poda¿o-
cza w Poznaniu, Uniwersytet Miko³aja Kopernika w Toruniu, Politechnika Warszawska oraz Politechnika Wroc³awska. W przypadku dalszych czêœci rankingu ARWU nie przyznaje ka¿dej uczelni dok³adnego miejsca, lecz umieszcza je w przedzia³ach, dlatego nie mo¿na na przyk³ad stwierdziæ, ¿e Uniwersytet Warszawski jest 432., a Uniwersytet Jagielloñski 547. uczelni¹ œwiata. Dane te przytoczy³em in extenso.
$
Bardzo dziêkujê za zaproszenia na wystawy, wyk³ady, koncerty, wystêpy, wieczory autorskie oraz uroczystoœci oficjalne i nieoficjalne. Niestety bolesne zmiany, jakie zasz³y w moim krêgos³upie czêsto uniemo¿liwiaj¹ mi uczestniczenie w nich. Dla jasnoœci obrazu wyjaœniam, ¿e nie chodzi o krêgos³up moralny. Bardzo przepraszam wszystkich tych, którzy liczyli lub licz¹ na moj¹ obecnoœæ. m we” – powiedzia³ w pi¹tek prezes Chevron Mike Wirth, na konferencji energetycznej w Austin w Teksasie. „Te mechanizmy w du¿ej mierze ju¿ siê wyczerpa³y i nie mamy w systemie buforów, które mieliœmy na pocz¹tku”. No i wiadomoœæ z Reutersa dzisiaj rano: Arabia Saudyjska poinformowa³a dostawców w Europie, ¿e w zwi¹zku z wojn¹ i uszkodzonymi ruroci¹gami i rafineriami, wstrzymuje zakontraktowane ju¿ dostawy ropy naftowej a¿… do koñca paŸdziernika. Jednym s³owem nie ma rezerw, wiêc ceny ropy, oleju napêdowego i benzyny bêd¹ rosn¹æ. Do tego dochodzi wyraŸny impuls inflacyjny, rosn¹ce ceny obs³ugi amerykañskiego d³ugu, mo¿liwe spadki na gie³dzie… Trump i Republikanie raczej tych wyborów nie wygraj¹. I nie pomog¹ tu prezydenckie zapewnienia, ¿e ka¿dy doros³y Amerykanin dostanie czek na piêæ tys. dolarów w razie zwyciêstwa Republikanów. Poza Trumpem, naprawdê chyba nikt nie traktuje tej propozycji powa¿nie, bo raz – kosztowa³aby jakieœ 1,5 biliona (1500 miliardów) dolarów, a po drugie – bez zgody Kongresu to niemo¿liwe do przeprowadzenia. m
KURIER PLUS 19 WRZEŒNIA 2026
6
Polskie wczoraj i dziœ
www.kurierplus.com
Kazimierz Wierzbicki
Fenomen KOR-u W przysz³ym tygodniu mija 50-ta rocznica utworzenia Komitetu Obrony Robotników. Powstanie KOR-u by³o nastêpstwem brutalnych represji w³adz PRL wobec strajków i demonstracji skierowanych przeciwko podwy¿kom cen artyku³ów ¿ywnoœciowych w czerwcu 1976 r. Zadaniem KOR-u by³o niesienie pomocy prawnej, medycznej i materialnej ofiarom represji i ich rodzinom. Do najbardziej dramatycznych wydarzeñ dosz³o w Radomiu gdzie tysi¹ce robotników porzuci³o pracê i wysz³o na ulice. Atakowano budynki rz¹dowe i podpalono siedzibê wojewódzkiego komitetu PZPR. W³adze skierowa³y do Radomia oddzia³y ZOMO specjalizuj¹ce siê w t³umieniu demonstracji. W wyniku brutalnej pacyfikacji œmieræ ponios³o kilka osób, a setki protestuj¹cych zosta³o rannych. Jedn¹ z metod represji by³y tzw. œcie¿ki zdrowia – przepuszczanie aresztowanych przez szpaler bij¹cych pa³kami milicjantów. Za³o¿ycielami KOR-u byli znani dzia³acze opozycji demokratycznej: Antoni Macierewicz, Piotr Naimski i Wojciech Onyszkiewicz. Wkrótce do³¹czy³y do nich znane
osoby ze œwiata literatury – Jan Józef Lipski i Jerzy Andrzejewski, aktorka Halina Miko³ajska oraz mecenas Jan Olszewski. 22 wrzeœnia 1976 r. dzia³acze KOR og³osili apel do w³adz PRL, w którym stwierdzili, ¿e w zwi¹zku z represjami konieczna jest „solidarnoœæ i wzajemna pomoc” spo³eczeñstwa. KOR domaga³ siê amnestii dla skazanych i aresztowanych oraz przywrócenia do pracy represjonowanych. Poza wy¿ej wymienionymi, sygnatariuszami Apelu byli miêdzy innymi: poeta Stanis³aw Barañczak, ksi¹dz Jan Zieja, Jacek Kuroñ, oraz œwiatowej s³awy ekonomista profesor Edward Lipiñski. Oprócz oficjalnych cz³onków Komitetu istnia³a du¿a grupa jego wsó³pracowników, z których najbardziej znanymi byli przywódcy studenckiego Marca’68 Seweryn Blumsztajn i Adam Michnik, mecenas W³adyslaw Si³a-Nowicki oraz ostatni dowódca powstania w warszawskim Gettcie Marek Edelman. Dzia³alnoœæ KOR-u polega³a na uczestniczeniu w procesach osób represjonowanych i organizowaniu dla nich pomocy prawnej. Dzia³acze Komitetu dotarli do kilkuset rodzin wiêzionych robotników udzielaj¹c im ró¿nego rodzaju pomocy, w tym wsparcia finansowego. Tysi¹ce osób „opodatkowa³o” siê wp³acaj¹c regularnie dotacje na Fundusz Samoobrony Spo³ecznej, umo¿liwiaj¹cy sta³¹ pomoc ofiarom przeœladowañ. Od momentu powstania, Komitet Obrony Robotników publikowa³ swe Komunikaty. PóŸniej, zaczêto wydawaæ Biuletyn Informacyjny. Wiosn¹ 1977 r. Zofia i Zbigniew Romaszewscy utworzyli Biuro Interwncyjne KOR-u koordynuj¹ce pomoc dla osób represjonowanych przez w³adze komunistyczne. Wyj¹tkowy charakter KOR-u polega³ na tym, ¿e by³a to pierwsza od koñca lat 40-
Grupa dzia³aczy KOR
ych antyrz¹dowa organizacja w PRL dzia³aj¹ca jawnie. Komunikaty i Biuletyn Informacyjny podawa³y nazwiska i numery telefonów pracowników Biura Interewencyjnego i innych dzia³aczy. Natomiast drukowanie wydawnictw Komitetu by³o utajnione. Dzia³acze KOR-u byli represjonowani w rozmaity sposób. Formy represji obejmowa³y miêdzy innymi – zatrzymanie na 48 godzin, zwolnienienie z pracy, telefoniczne nêkanie groŸbami a tak¿e przypadki pobicia. W³adze nie odwa¿y³y siê jednak na urz¹dzenie procesu pokazowego po³¹czonego z d³ugoletnimi wyrokami wiêzienia, tak jak mia³o to miejsce w czasach stalinowskich. Ekipa Gierka dba³a o swoj¹ opiniê w stosunkach miêdzynarodowych.
W lipcu 1977 r. ostatni, przebywaj¹cy w wiêzieniu robotnicy zostali zwolnieni. Tym samym KOR spe³ni³ sw¹ rolê. We wrzeœniu organizacja zosta³a przekszta³cona w Komitet Samoobrony Spo³ecznej KOR. Nowy Komitet w dalszym ci¹gu drukowa³ materia³y poza zasiêgiem cenzury, ujawnia³ nadu¿ycia w³adzy, potêpial represje wobec dzia³aczy opozycji demokratycznej. Powstanie „Solidarnoœci” we wrzeœniu 1980 r. zmieni³o ca³kowicie sytuacjê. Niezale¿ny zwi¹zek zawodowy przej¹³ rolê spe³nian¹ dotychczas przez KSS KOR. Wielu dzia³aczy Komitetu podjê³o pracê w „Solidarnoœci”, czêsto jako doradcy Zwi¹zku. W nowej sytuacji nast¹pi³o oficjalne rozwi¹zanie KSS KOR, co mia³o miejsce na I Krajowym ZjeŸdzie Delegatów NSZZ „Solidarnoœæ” we wrzeœniu 1981 r. m
Iran na szczycie BRICS í1 Chiny, Rosja i Iran postrzegaj¹ BRICS jako mo¿liwoœæ promowania alternatywnego porz¹dku œwiatowego, który podwa¿a dominacjê USA. Inni cz³onkowie utrzymuj¹ natomiast bliskie relacje z Waszyngtonem i licz¹ g³ównie na korzyœci ekonomiczne. Siergiej Riabkow, rosyjski wiceminister spraw zagranicznych, w jednym z niedawnych wywiadów nie ukrywa³, ¿e pañstwa BRICS s¹ podzielone w kwestii trwaj¹cej wojny z Iranem. Szczyt by³ równie¿ wa¿ny dla Rosji, która udowadnia, ¿e ma po swojej stronie potê¿nych partnerów, a to w³aœnie partnerzy z BRICS odgrywaj¹ najwiêksz¹ rolê w zapewnieniu Rosji gospodarczych dróg przetrwania w zwi¹zku z sankcjami Zachodu, na³o¿onymi po rosyjskiej inwazji na Ukrainê. Chiny pomog³y Rosji zast¹piæ towary, które wczeœniej importowa³a ona z krajów zachodnich, Indie wspieraj¹ Rosjê, kupuj¹c rosyjsk¹ ropê, a Brazylia zwiêkszy³a import rosyjskich nawozów sztucznych i równie¿ utrzymuje z ni¹ bliskie stosunki.
Putin i Modi podczas rozmów w trakcie szczytu potwierdzili dobre relacje miêdzy swoimi krajami, omawiano tak¿e postêpy we wspó³pracy gospodarczej i obronnej. W relacjach tych pojawiaj¹ siê tak¿e pêkniêcia. W tym miesi¹cu Modi publicznie wezwa³ Putina do zakoñczenia wojny na Ukrainie, a podczas spotkania w New Delhi ponownie opowiedzia³ siê za dialogiem i dyplomacj¹ jako drog¹ do zakoñczenia konfliktu. Dla Chin szczyt BRICS by³ z kolei okazj¹ do pokazania, ¿e wp³ywy Pekinu rosn¹ w szerokiej grupie pañstw, co nie jest bez znaczenia przed planowanym jeszcze w tym miesi¹cu spotkaniem prezydenta Xi Jinpingna z Donaldem Trumpem w Waszyngtonie. Dla Xi to wa¿ny element narracji. Pekin od lat przekonuje, ¿e sojusze kierowane przez USA oraz wiele dzia³añ Waszyngtonu wobec Chin wynika z „mentalnoœci zimnowojennej”, a stanowisko USA i Zachodu nie powinno byæ uto¿samiane ze stanowiskiem ca³ej spo³ecznoœci miêdzy-
Prezydent Iranu Masud Pezeshkian (drugi z lewej) wzi¹³ udzia³ w szczycie BRICS w Nowym Delhi w Indiach, gdzie zabiega³ o zacieœnienie wiêzi gospodarczych i alternatywê dla dominacji dolara.
narodowej. BRICS daje prezydentowi Xi platformê do wzmacniania tego przekazu. Szczyt odbywa³ siê w czasie, gdy coraz wiêcej pañstw kwestionuje wiarygodnoœæ Stanów Zjednoczonych jako partnera w dziedzinie bezpieczeñstwa. Trump grozi³ niedawno wycofaniem USA z NATO, jeœli pozostali sojusznicy nie spe³ni¹ jego oczekiwañ dotycz¹cych wydatków obronnych. Waszyngton ograniczy³ równie¿ finansowe wsparcie dla Ukrainy w wojnie z Rosj¹. Na Bliskim Wschodzie amerykañscy sojusznicy widz¹ natomiast, ¿e ich w³asne bezpieczeñstwo jest zagro¿one przez wojnê z Iranem. Ataki Iranu umocni³y wœród wielu w³adz w regionie przekonanie, ¿e choæ Waszyngton pozostaje
kluczowym partnerem w dziedzinie bezpieczeñstwa, nie mo¿e byæ jedynym. Dla wiêkszoœci cz³onków BRICS najwa¿niejszy pozostaje jednak wymiar gospodarczy. Koncentruj¹ siê oni przede wszystkim na wspó³pracy ekonomicznej, pracuj¹c nad rozwojem wspólnego banku rozwoju, zwiêkszeniem handlu miêdzy cz³onkami oraz ograniczeniem zale¿noœci od dolara. Nowy Bank Rozwoju BRICS z siedzib¹ w Szanghaju udzieli³ niedawno cz³onkom i pañstwom partnerskim kredytów o wartoœci miliardów dolarów na projekty infrastrukturalne. Dla wielu krajów stanowi on bardziej dostêpne Ÿród³o finansowania ni¿ Bank Œwiatowy czy Miêdzynarodowy Fundusz Walutowy. Tomasz Bagnowski
KURIER PLUS 19 WRZEŒNIA 2026
www.kurierplus.com
7
Spotkania z Prezydenck¹ Par¹ w NYC W niedzielê, 20 wrzeœnia, prezydent Karol Nawrocki z ma³¿onk¹, dwuktornie spotka siê z nowojorsk¹ Poloni¹. W po³udnie para prezydencka weŸmie udzia³ w mszy œw. odprawionej w koœciele œw. Stanis³awa Kostki na Greenpoincie, a po po³udniu w spotkaniu, w audytorium szko³y Christ the King na Middle Village (Queens). Msza œw., w której weŸmie udzia³ prezydent Karol Nawrocki z ma³¿onk¹ bêdzie mia³a jubileuszowy charakter z uwagi na trzy rocznice: 130-lecie istnienia parafii œw. Stanis³awa Kostki na Greenpoincie, 300-lecie kanonizacji jej patrona i 250-lecie niepodleg³oœci Stanów Zjednoczonych oraz wk³adu Polaków w niepodleg³oœæ i rozwój Ameryki. Msza œw., rozpocznie siê o godz. 12:00 i bêdzie jej przewodzi³ bp Witold Mroziewski. Oprawê muzyczn¹ zapewni Chór 250 pod dyrekcj¹ Sabiny Nemtusiak, a poprzedzi j¹ wystêp zespo³u Krakowianki i Górale oraz koncert Ensemble Viadrina pod dyrekcj¹ Mariusza Monczaka. Drzwi koœcio³a bêd¹ otwarte dla wiernych ju¿ od godz. 10:30. W uroczystoœci bêdzie mog³o wzi¹æ udzia³ tyle osób, ile zmieœci siê w ³awkach zarówno w nawie g³ównej, na balkonie jak i w tzw. dolnym koœciele, gdzie bêdzie znajdowa³ siê du¿y monitor, na którym transmitowana bêdzie ca³a ceremonia. Z uwagi na bezpieczeñstwo nie bêdzie miejsc stoj¹cych. O godz. 11:15 rozpocznie siê pierwsza czêœæ koncertu „Polskie serce Ameryki”, podczas którego zespó³ Krakowianki i Górale oraz grupa kameralna Ensemble Viadrin wykonaj¹ kilka patriotyczno-religijnych utworów. O godz. 11:50 przed koœcio³em odbêdzie siê powitanie prezydenta Karola Nawrockiego i jego ¿ony Marty przez bp. Witolda Mroziewskiego, ks proboszcza Grzegorza Markulaka oraz Jerzego Leœniaka, z Komitetu Organizuj¹cego uroczystoœci. Po mszy œwiêtej prezydentowi RP zostanie wrêczony medal wybity z okazji
Marta i Karol Nawroccy
wspomnianych trzech jubileuszy z podobizn¹ œw. Stanis³awa Kostki. * Drugie, spotkanie prezydenta Karola Nawrockiego i jego ma³¿onki z Poloni¹ odbêdzie siê w audytorium szko³y Christ the King w Middle Village (68-02 Metropolitan Ave, NY 11379). Rozpocznie siê o godz. 16:00 jednak wstêp na tê salê mo¿liwy bêdzie ju¿ od godz. 13:00. W trakcie spotkania bêdzie mia³o miejsce przemówienie prezydenta Karola Nawrockiego, wrêczenie odznaczeñ pañstwowych oraz druga czêœæ koncertu „Polskie serce Ameryki”. Wstêp na spotkanie jest otwarty, jednak wymagana jest wczeœniejsza rezerwacja miejsca. Mo¿na j¹ zrobiæ elektronicznie pod adresem: www.gov.pl/web/usa/para-prezydencka-w-ny lub skanuj¹c specjalnie przygotowany QR kod. Poza tym ka¿da osoba bêdzie musia³a przejœæ przez kontrolê bezpieczeñstwa oraz przed wejœciem okazaæ dokument ze zdjêciem. Nie mo¿na wnosiæ plecaków, akceptowane bêd¹ tylko ma³e damskie torebki. * Spotkania z Prezydenck¹ Par¹ uœwietni¹ wystêpy wielu polonijnych artystów. Zarówno koncerty, okolicznoœciowy medal i pami¹tkowa tablica mo¿liwe by³y do zrealizowania dziêki wsparciu donatorów, wœród których s¹: Janusz i Maria Grabiñ-
scy, Dariusz i El¿bieta Knapik, Jerzy i Kinga Leœniak, Polsko-S³owiañska Federalna Unia Kredytowa, Pulaski Association of Business and Professional Men, Zbigniew Zborowski, Ben i Joy Mitchell, Krzysztof Rostek, Ewa i Janusz Natkaniec, Piotr i Dorota Praszkowicz, Stanis³awa Rys, Eric Bagiñski, Pawe³ Kapusta, Piotr Barna, Roger Kwapisiewicz, Malina
Stadnik, Honorata Pierwo³a, Tadeusz WoŸniak, Andrzej Natkaniec, Robert Dworniczak, Pawe³ i Piotr Pachacz, Wojciech Oktawiec, Alina i Zygmunt Gauza, Wojciech Michalik, Fundacja Nowodworskiego, parafia œw. Stanis³awa Kostki, Stowarzyszenie Polskich Przedsiêbiorców i Profesjonalistów im. K. Pu³askiego oraz Polski Dom Narodowy „Warsaw”. PR
Przystanek Historia i ¯o³nierze Niez³omni Serdecznie zapraszamy na seriê koncertów „Czemu mnie o Tobie w szkole nie uczyli?”, które bêd¹ wyrazem ho³du sk³adanego ¯o³nierzom Niez³omnym. Od 25 do 27 wrzeœnia 2026 roku odbêdzie siê XIII edycja Przystanku Historia IPN Nowy Jork organizowana przez Stowarzyszenie Pamiêæ we wspó³pracy z Instytutem Pamiêci Narodowej. Nadchodz¹ca edycja bêdzie wychodziæ poza dotychczasowe ramy zajêæ w polskich szko³ach i przybierze formê serii koncertów poœwiêcon¹ ¯o³nierzom Podziemia Antykomunistycznego. W ramach Przystanku Historia IPN odbêdzie siê piêæ koncertów na terenie sta-
nów: NY, NJ i PA. Wstêp na wszystkie koncerty jest bezp³atny. Wykonawc¹ koncertu bêdzie Tadeusz Polkowski – raper, wspó³za³o¿yciel i wieloletni cz³onek zespo³u hip-hopowego Firma. Od 2011 wystêpuje samodzielnie jako Tadek. W swojej twórczoœci solowej artysta upamiêtnia ¯o³nierzy Wyklêtych, zbrojne podziemie antykomunistyczne dzia³aj¹ce po zakoñczeniu II wojny œwiatowej, postaci historyczne takie jak Witold Pilecki, August Emil Fieldorf czy Danuta Siedzikówna. Zapraszamy na seriê koncertów: æ pi¹tek 25 wrzeœnia, godz. 19:00 Szko³a Jêzyka i Kultury Polskiej im. Jana Paw³a II 56-01 61th St, Maspeth, NY 11378
æ sobota 26 wrzeœnia, godz. 10.00 Polska Szko³a im. Œw. Jadwigi Królowej 58-15 Catalpa Ave, Ridgewood, NY 11385 æ sobota 26 wrzeœnia, godz 18:00 Centrum Polsko-S³owiañskie 176 Java Street Brooklyn, NY 11222 æ niedziela 27 wrzeœnia, po Mszy Œwiêtej o godz. 11.00 (oko³o 12.15) Parafia pw. Œw. Kazimierza 91 Pulaski St, Newark, NJ 07105. Dodatkowy parking przy 30 Ann Street. æ niedziela 27 wrzeœnia, godz. 18.00 Dom Polski 9150 Academy Rd, Philadelphia, PA 19114 Na koncerty organizowane w szko³ach zapraszamy rodziców oraz spo³ecznoœæ parafialn¹. Wstêp na koncerty jest bezp³atny.
Marsz, marsz Polonia
DODATEK SPONSOROWANY PRZEZ STOWARZYSZENIE WETERANÓW ARMII POLSKIEJ W AMERYCE, OKRÊG 2
Nr 500
Nowy Jork
Nie wiemy, czy gdyby Józef Pi³sudski ¿y³ w 1939 roku, dosz³oby do zaatakowania Polski przez Niemców 1 wrzeœnia 1939 r. Mo¿na ró¿nie gdybaæ. Pi³sudski zostawi³ jakby wytyczne swoim wspó³pracownikom: by nie pchali siê do wojny, bo bez niego j¹ przegraj¹; by pierwsi nie zaatakowali s¹siadów; by nie dopuœciæ do wojny na obszarze Polski; by trzymaæ równy dystans wobec Niemiec i Rosji. Ale Marsza³ek zmar³ w 1935 roku, wojna wybuch³a, zaatakowano nas z ka¿dej strony œwiata, z l¹du, morza i z powietrza, i wojnê przegraliœmy. Agresorami byli nie tylko Niemcy, gdy¿ zaatakowali nas i póŸniej okupowali tak¿e: Rosjanie, S³owacy, Wêgrzy, Litwini, Ukraiñcy. Mo¿na powiedzieæ sarkastycznie: mili s¹siedzi… Niemcy wykrwawiali siê we wrzeœniu w Polsce, gdyby Anglia i Francja „ruszy³a siê” ze swoim ogromnym potencja³em, to Hitler przegra³by wojnê w kilka tygodni. Ale alianci nie ruszyli, zostawili nas samych wbrew sojuszom! I los zemœci³ siê na nich, bo jak wiadomo, Niemcy odetchnêli, uzupe³nili straty i zajêli Francjê z Pary¿em, zbombardowali Londyn. I pomyœleæ, ¿e Hitler, którego Pi³sudski proponowa³ obaliæ ju¿ w 1932 r. w wojnie prewencyjnej, przetrwa³ i zgotowa³ œwiatu – w tym Polsce – tak okrutny los; „dziêki” Anglii i Francji, które nie by³y zainteresowane odsuniêciem szaleñca od w³adzy. Niemieckie okrucieñstwo Druga wojna œwiatowa w Europie wybuch³a w chwili niewypowiedzianej agresji niemieckiej na Polskê, w upalny pi¹tek 1 wrzeœnia 1939 r. Polska le¿y pomiêdzy dwoma niestety wrogo do nas nastawionymi od wieków pañstwami: Rosj¹ i Niemcami, które b. czêsto dogadywa³y siê (i dogaduj¹) nad polskimi g³owami. Tak by³o i we wrzeœniu 1939 r., gdy po kilkunastu dniach od niemieckiej agresji, 17 wrzeœnia zdradziecko napadli na Polskê ze wschodu Rosjanie. Okupanci z Zachodu mówili po wejœciu do Polski: „My, Niemcy, przybyliœmy tu jako panowie, a Polacy maj¹ byæ naszymi s³ugami”. Rosjanie zaœ twierdzili: „przyszliœmy wybawiaæ spod w³adzy polskich panów uciemiê¿on¹ ludnoœæ”. Nawet mimo toczonej od 1941 r. wojny miêdzy sob¹, obaj okupanci wspó³pracowali ze sob¹ przez ca³¹ wojnê w kwestii os³abiania Polski, przeciw niej. Hitler powiedzia³ 22 VIII 1939 r.: „Obecnie tylko na wschodzie umieœci³em oddzia³y SS Totenkopf, daj¹c im rozkaz nieugiêtego i bezlitosnego zabijania wszystkich mê¿czyzn, kobiet i dzieci polskiej rasy i jêzyka, bo tylko t¹ drog¹ zdobyæ mo¿emy potrzebn¹ nam przestrzeñ ¿yciow¹”. S³owa te, to te¿ pocz¹tek tzw. „Operacji Tannenberg”, „Intelligenzaktion”, niszczenia polskiej inteligencji, klasy przywódczej, ziemiañstwa, duchowieñstwa, próba os³abienia ducha walki i pozbawienie narodu polskiego przywódców. Kontynuowali likwidacjê polskiej szlachty i ziemiañstwa, choæ ostatecznego unicestwienia tej tak wa¿nej klasy spo³ecznej dokonali sowieci po 1945 r. – tak¿e rêkoma Polaków.
Nr 500
19 wrzeœnia 2026
Na rocznicê wybuchu II wojny œwiatowej
Genera³owie Dwight Eisenhower (1890-1969) z lewej i gen. Stanis³aw Maczek (1892-1994) Fot. Domena publiczna
Piechota niemiecka przekroczy³a granice Polski 1 wrzeœnia 1939 r. ju¿ o godz. 4, a pierwszy lotniczy niemiecki atak nast¹pi³ o godz. 4.40 zmasowanymi nalotami bombowymi na przygraniczne wówczas z Niemcami polskie miasto Wieluñ. Hitlerowscy terroryœci zbombardowali najpierw osiedla mieszkaniowe w centrum miasta, rozpoczêli kilkugodzinny nalot, morduj¹c bezbronnych œpi¹cych ludzi. Kilka minut póŸniej o godz. 4.45 – ostrza³em artyleryjskim z pancernika Schleswig-Holstein zaatakowano Westerplatte. W niedzielê 3 wrzeœnia 1939 r. Niemcy weszli do Czêstochowy, od razu nastêpnego dnia urz¹dzili tu „krwawy poniedzia³ek”, gromadz¹c mieszkañców na du¿ym placu i morduj¹c 300 osób. Scenariusz ten powtarzali w kolejnych miastach, Tomaszów Maz. te¿ zbombardowali ju¿ 1 wrzeœnia w nocy, k³ami¹c w komunikatach, ¿e zbombardowali w mieœcie lotnisko – którego przecie¿ tu nie by³o. Opisany jest w literaturze wojennej i zeznaniach przed G³ówn¹ Komisj¹ Badania Zbrodni Niemieckich przypadek zamordowania w Rawie 40 osób (17 Polaków i 23 ¯ydów). By³o to powtórzenie scenariusza zastraszania i nienawiœci; tu zebrali ju¿ 10 wrzeœnia 1939 na Rynku mieszkañców miasta, uciekinierów i uchodŸców wojennych oraz innych z³apanych ludzi. Niemcy nakazali im le¿eæ kilka godzin na
bruku, twarzami do ziemi, strzelali do ka¿dego, kto siê podnosi³. Kampania Wrzeœniowa 1939 Bohaterska obrona kraju w chwili agresji œwiadczy i o tym, jak wspania³e nowe patriotyczne pokolenie wychowano raptem przez 20 lat Polski Odrodzonej. W obliczu agresji s¹siadów i okupacji, zagro¿eni wziêciem do niewoli, z kraju wyjechali: prezydent, naczelny wódz i rz¹d. Wyjecha³a te¿ niemal ca³a opozycja, ³¹cznie z gen. gen. W³adys³awem Sikorskim i Józefem Hallerem, który póŸniej na emigracji przewodzi³ komisji dowodz¹cej pora¿ki sanacji i rzekomej ucieczki rz¹du (sic!). Dzielnie broni³ siê ca³y kraj, jedn¹ z najwiêkszych bitew Wrzeœnia by³a „Bitwa nad Bzur¹”; wspominamy bohaterskich obroñców Warszawy, za³ogi obrony wybrze¿a na Helu i polskiej placówki tranzytowej Westerplatte. Obron¹ Westerplatte dowodzi³ mjr Henryk Sucharski, a co dziwne i oburzaj¹ce i dziœ, po tzw. upadku komunizmu, powstaj¹ nowe zak³amane ksi¹¿ki i filmy umniejszaj¹ce wielkoœæ i bohaterstwo Majora. Za³oga na Helu broni³a siê do 2 paŸdziernika 1939 r., tu dowódcami byli kontradmira³owie Józef Unrug (Dowódca Floty) i W³odzimierz Steyer – d-ca obrony Rejonu Umocnionego Hel.
Rzadko mówi siê publicznie w Polsce o wielkim zwyciêstwie i obronie Krakowa 2 wrzeœnia przez niezwyciê¿onego gen. Stanis³awa Maczka: we wrzeœniu 1939 by³ p³k., gen. bryg. z 15 IX 1939, gen. dyw. z 1 VI 1945. W Kampanii Wrzeœniowej dowodzi³ 10. Brygad¹ Kawalerii Zmotoryzowanej zwanej „Czarn¹ Brygad¹”. By³ to jeden z najwybitniejszych polskich dowódców, owiany legend¹, jak gen. Patton. Zatrzyma³ 2 wrzeœnia pod Jordanowem id¹c¹ na Kraków niemieck¹ 2. Dywizjê Pancern¹. Zniszczy³ w ataku artyleryjskim 70 niemieckich czo³gów i wozów pancernych, straci³ w walce jedno dzia³o i 3 czo³gi. Trzy dzia³ony gen. Maczka zniszczy³y wówczas a¿ 24 niemieckie czo³gi, co by³o niezrównanym osi¹gniêciem bojowym. Na uzbrojeniu Polacy mieli armaty przeciwpancerne Bofors 37 mm, polskie czo³gi 7TP i polskie tankietki TKZ. Po wygranej bitwie Maczek wycofa³ siê, bo zbli¿aj¹ce siê ogromne kolejne si³y niemieckie grozi³y okr¹¿eniem i wziêciem do niewoli. Znamy póŸniejsze jego zwyciêstwa na Zachodzie, znakomite dowodzenie 1. Dywizj¹ Pancern¹, wspó³dzia³anie z wojskami amerykañskimi, zaufanie do niego gen. Eisenhowera, u¿ywanie amerykañskiego sprzêtu w tym czo³gów M4 Sherman, M5 Stuart, samochodów Willys Jeep. Jest bohaterem i honorowym obywatelem Holandii, chyba bardziej tam czczony ni¿ w Polsce. Kolejnym w gronie wybitnych dowódców wojskowych i bohaterów Wrzeœnia i II wojny œwiatowej by³ gen. W³adys³aw Anders, twórca II Korpusu Polskiego, bohater Monte Cassino; po wojnie w Warszawie odebrano mu obywatelstwo polskie, za czym g³osowa³ i Stanis³aw Miko³ajczyk z PSL... Do kwietnia 1940 r. walczy³ m.in. mjr „Hubal”; po Kampanii Wrzeœniowej Polacy natychmiast tworzyli struktury do walki podziemnej. Polacy z jednej strony potrafi¹ dzielnie walczyæ i gin¹æ w czasie wojny z wrogiem, ale w czasie pokoju nie potrafi¹ przegoniæ znanych im z imion i nazwisk wrogów wewnêtrznych, zapominaj¹ o autentycznych bohaterach i mê¿ach stanu, a akceptuj¹ fa³szywych „wciskanych” im od lat ró¿nej maœci „bohaterów”, oszustów, obcych agentów! Po pokonaniu polskich linii obrony Niemcy parli na Warszawê, a Polacy w centrum kraju pakowali poœpiesznie na wozy dobytek i uciekali w kierunku Warszawy, dalej na Wschód, by – o ironio, je¿eli nie zgin¹æ po drodze, to zostaæ okradzionym lub aresztowanym i wywiezio-
nym na Syberiê przez sowietów. Ci, co prze¿yli i otrz¹snêli siê po tragedii Wrzeœnia, szybko wracali do domów. A domy czêsto by³y ju¿ okradzione, zajête przez ¿o³nierzy Wehrmachtu lub nowych lokatorów, nowych kolonistów i osadników wojennych – tak¿e Polaków wysiedlonych przez Niemców z Wielkopolski, £odzi czy innych miast Warthegau. Wielu Niemców niestety uleg³o i uwierzy³o w s³usznoœæ s³ów Heinricha Himmlera z lutego 1940 r. skierowanych do komendantów niemieckich obozów na terenach okupowanej Polski: – „Wszyscy fachowcy polskiego pochodzenia maj¹ byæ wykorzystani w naszym przemyœle wojennym. PóŸniej znikn¹ Polacy ze œwiata. W tej odpowiedzialnej pracy musicie szybko, w przewidzianych etapach wytêpiæ polskoœæ. Udzielam komendantom moich pe³nomocnictw. Godzina próby ka¿dego Niemca siê zbli¿a. Dlatego jest rzecz¹ konieczn¹, by wielki naród niemiecki widzia³ swe g³ówne zadanie w niszczeniu wszystkich Polaków”. „Gott mit Uns” ¯o³nierze niemieccy mieli wpisane w ksi¹¿eczkach wojskowych zasady humanitaryzmu… a dopuszczali siê aktów bandytyzmu i zabijania bezbronnej ludnoœci cywilnej, wziêtych do niewoli ¿o³nierzy, poddaj¹cych siê rozstrzeliwali bez s¹du. Zabijali osoby cywilne bez powodu, za brak jakiegokolwiek „przewinienia”. Dokonywali serii morderstw w celu zastraszenia Polaków, powodowania paniki i ich ucieczki z domów – oddaj¹c lokum okupantowi. We wrzeœniu parli naprzód bardzo szybko, ¿o³nierze i dowódcy niemieccy otrzymywali narkotyki (tabletki Pervitin) wzmagaj¹ce wytrzyma³oœæ, ale i bezwzglêdnoœæ w dzia³aniu; mogli kilka dni nie spaæ. Ten sam lek otrzymywali podbijaj¹c Francjê, Rosjê, aplikowano im tak¿e kokainê oraz dla zabicia sumienia i zaburzeñ np. depresji, dawano im ogromne iloœci alkoholu. Niemieccy okupanci od pocz¹tku wojny panoszyli siê w Polsce, kreowali swój wizerunek jako klasy wy¿szej, nadludzi, niepokonanych, ludzi kultury – a w rzeczywistoœci okazali siê mordercami, rabusiami, skorumpowanymi bandytami, sk³onnymi do pijañstwa ociê¿ale myœl¹cymi osobnikami; ¿o³nierze dawali siê szpikowaæ wspomnianymi narkotykami. Do dziœ starzy Polacy pomni krzywd nazywaj¹ ich potocznie szwabami albo frycami. ¯o³nierze Wehrmachtu nosili na pasach mundurów klamry z napisem: Gott mit uns (Bóg z nami); mieli wpisane w ksi¹¿eczkach wojskowych zasady chrzeœcijañskie, ¿e bêd¹ przestrzegaæ zasad rycerskiego prowadzenia wojny, ¿e okrucieñstwo jest poni¿ej ich godnoœci, ¿e nie zabij¹ nieprzyjaciela, który siê podda³. Okaza³o siê to jednym wielkim sprzeniewierzeniem wobec Boga i ludzi. I wojnê przegrali. Arystokrata, kawalerzysta kpt. Claus von Stauffenberg pisa³ do ¿ony z Polski w 1939: „Kraj jest beznadziejny, sam piach i kurz, dziwne, ¿e tu coœ roœnie. Ludnoœæ tutejsza to niebywa³y mot³och, bardzo du¿o ¯ydów i bardzo wielu ludzi mieszanych. Naród, który, aby siê dobrze czuæ, najwyraŸniej potrzebuje bata. Tysi¹ce jeñców bardzo dobrze zrobi naszemu rolnictwu”. Hitlerowcy za¿¹dali natychmiast od Polaków oddawania broni i mundurów wojskowych, odbiorników radiowych (nie wolno by³o Polakom s³uchaæ radia!), siode³ wojskowych, z czasem zabronili korzystania z pojazdów mechanicznych
Lekki czo³g polska tankietka TKS, 1939. Fot. Wikipedia
a nawet rowerów. Wprowadzili godziny policyjne (o ró¿nych porach w ró¿nych regionach i miastach), co i rusz pojawia³y siê nowe zakazy, dwujêzyczne obwieszczenia. Spisali byd³o, konie i trzodê chlewn¹ – któr¹ okolczykowano, zabroniono handlu inwentarzem, wprowadzono kartki na produkty ¿ywnoœciowe. Ograbiali polsk¹ wieœ nie tylko podatkami, ale nak³adaj¹c wysokie kontyngenty na dostawy ¿ywca, drobiu i produktów rolnych: zbo¿a, mleka, mas³a, warzyw, owoców itd., regularne dostawy okupant premiowa³ wódk¹ i spirytusem. Nie by³o kontyngentu na jaja, ale Niemcy zachêcali do ich oddawania daj¹c 0,5 kg cukru za 1 kg jaj. Oddaj¹cy kontyngent mogli kupiæ nawozy sztuczne, materia³y budowlane, papê, narzêdzia, a w pewnym okresie ch³opi dostawali coraz wiêcej (tanio) wspomnianej wódki; byli masowo rozpijani. Okupant mordowa³ ludzi za drobne przewinienia, za zabicie np. przez partyzantów jakiegoœ cywilnego Niemca czy funkcjonariusza tego pañstwa dokonywali w odwecie egzekucji kilkudziesiêciu Polaków. Dla odstraszania i zniechêcania od takich akcji „zabezpieczali” ¿ycie swoich wysokich funkcjonariuszy i og³aszali np., ¿e za œmieræ jednego takiego Niemca – œmieræ stu Polaków. Niemcy – chrzeœcijanie, nie uszanowali religii podbitego kraju, œwi¹t, profanowali chrzeœcijañskie polskie koœcio³y katolickie, robi¹c z nich magazyny, a nawet stajnie dla koni – jak w czasie I wojny œwiatowej. Nagminnie palili wsie, mordowali ich ludnoœæ. Traktowali Polskê jak koloniê, a ludzi jak niewolników wy³apuj¹c ich jak zwierzêta. Aresztowano bezpodstawnie i bezprawnie tak prostych ludzi, jak i naukowców, ksiê¿y, nauczycieli i innych przedstawicieli inteligencji. Aresztowano z wymyœlonych powodów np. za podejrzenie przynale¿noœci do partyzantki, posiadanie broni, dzia³alnoœæ polityczn¹, bycie komunist¹ etc. Niemcy aresztowali ludzi w ³apankach, wed³ug listy (np. na podstawie donosów), z oskar¿enia, tak¿e za niedostarczanie kontyngentu, uchylanie siê od pracy przymusowej. Aresztowali na ulicach, w domach; na „przymusowe roboty” g³ównie do Reichu wywozili nawet dzieci. Szacuje siê, ¿e z Generalnej Guberni wywieŸli tak 2,8 mln Polaków, w tym 700 tys. dzieci i m³odzie¿y. Niemcy wysiedlili 1,5 mln Polaków z domów i mieszkañ, które nastêpnie zajmowali niemieccy osadnicy, urzêdnicy, oficerowie, ¿o³nierze, volksdeutsche.
Nale¿y pamiêtaæ o bohaterstwie i ofiarnoœci polskich ksiê¿y katolickich, którzy dzielnie stawiali opór hitlerowcom, pos³ugiwali wiernym, odprawiali modlitwy i msze œwiête t³umnie odwiedzaj¹cym koœcio³y Polakom, ksiê¿a nie ulêkli siê, nie opuszczali swoich parafian zgodnie z zaleceniem metropolity archidiecezji warszawskiej abpa Stanis³awa Galla z maja 1939 roku: „W razie wojny, dok¹d tylko bêdzie mo¿na, trwajcie na posterunku”. Np. z dekanatu ³owickiego tylko trzech bojaŸliwych ksiê¿y uciek³o ze swoich parafii. Ksiê¿a, jako przedstawiciele polskiej inteligencji nara¿eni byli szczególnie na aresztowania i wywózki do obozów koncentracyjnych. Osobnym kompromituj¹cym Niemców zagadnieniem by³o tworzenie list volksdeutschów. Himmler nakaza³, by Niemcy, którzy nie chc¹ podpisaæ volkslisty, byli prewencyjnie wywo¿eni do obozów koncentracyjnych. Volksdeutsche otrzymywali regularn¹ pomoc w zaopatrzeniu w ¿ywnoœæ, mogli posiadaæ radioodbiorniki, œrodki transportu (np. rower), jako cywile mieli prawo posiadania broni i wielu nosi³o broñ krótk¹. Zasilali regularnie akcje pacyfikacyjne, donosili na gestapo i do ¿andarmerii na Polaków. Oczywiœcie byli i polscy Niemcy, Polacy o niemieckich korzeniach jak np. bp Juliusz Bursche, lojalni wobec swojej polskiej ojczyzny, Biskup zap³aci³ ¿yciem za sprzeciw wobec Hitlera. Okrucieñstwo Niemców w stosunku po okupowanej ludnoœci polskiej udokumentowano a¿ nadto w archiwach, opisano w tysi¹cach wspomnieñ, zeznañ, filmach, fotografiach, kronikach i wydanych ksi¹¿kach. I nadal, 70-80 lat po wojnie ukazuj¹ siê nowe opracowania historyczne, np. z 2013 r. Wendy Lower Hitler's Furies: German Women in the Nazi Killing Fields co znaczy po polsku Furie Hitlera. Niemieckie kobiety na nazistowskich polach œmierci; ksi¹¿ka o kobietach niemieckich, które udawa³y siê w czasie wojny na okupowane przez Niemców tereny i z luboœci¹ zabija³y wiêŸniów, pracuj¹cych tam robotników, zw³aszcza ¯ydów. Niemcy – dowódcy i zwykli ¿o³nierze byli przekupni, skorumpowani, pazerni; za prezenty w postaci z³otych naszyjników czy nawet zwyk³ej tzw. wa³ówki z wyrobami miêsnymi plus trochê pieniêdzy sprzedawali swoj¹ broñ, amunicjê, wypuszczali ludzi z wiêzieñ. Znany jest i opisany przypadek zlecenia przez Komendê AK ¿o³nierzowi Podziemia Józefowi Kiszkurno, aby prze-
kupi³ gubernatora Hansa Franka torb¹ wype³nion¹ z³otem i brylantami. Chodzi³o o to, by oszczêdziæ aresztowanych ponad stu m³odych Polaków, by nie skazano ich na œmieræ; w wiêkszoœci byli to ¿o³nierze AK z obwodu Rawa Mazowiecka, zapewne Niemcy nie wiedzieli jeszcze kogo maj¹. Kiszkurno mia³ „poprosiæ” Franka, by pojmanych ludzi zwalniano lub wywieziono do Reichu na roboty. I uda³o siê, Kiszkurno wykorzysta³ swoj¹ star¹ metodê na mistrza œwiata z Olimpiady w Berlinie w 1936 r. (by³ z³otym medalist¹ w strzelaniu do rzutków), imponowa³ znajomoœci¹ niemieckich sportowców, w tym bokserów i strzelców. Zabra³ ze sob¹ srebrn¹ olimpijsk¹ paterê otrzyman¹ od Hitlera, pojecha³ do Krakowa do Franka, przekaza³ ³apówkê (torbê), a Frank poleci³ pojmanych 120 osób wywieŸæ do Reichu „na roboty”, zamiast prowadzenia d³ugich morderczych przes³uchañ w Tomaszowie. Wychodz¹ ostatnio na œwiat³o dzienne informacje o rozmowach polskich dyplomatów i agentów z Berna z Amerykanami, w celu przekupienia Heinricha Himmlera – za¿¹da³ 20 mln franków szwajcarskich ³apówki za dopuszczenie do ewakuacji 300.000 ¯ydów z okupowanej Europy do Ameryki. Jednak transakcja nie dosz³a do skutku, by³a ju¿ II po³. 1944 r., Amerykanie niechêtnie przyjmowali do siebie w czasie wojny ¯ydów, w Stanach Zjednoczonych panowa³ antysemityzm, tak¿e kandyduj¹cy na kolejn¹ kadencjê prezydent Roosevelt by³ niechêtny takiej operacji. Trudne s¹siedztwa Królowa Bona (zm. 1557), ¿ona króla Zygmunta I Starego, uchodzi za m¹dr¹, wykszta³con¹ i gospodarn¹ panuj¹c¹, reformatorkê ¿ycia spo³ecznego i gospodarczego w Polsce w XVI w. Zak³ada³a np. pierwsze sady w Polsce, sprowadzi³a wiele nieznanych tu warzyw jak choæby pomidory, dba³a o interesy pañstwa polskiego, zabiega³a o wzmocnienie pozycji Polski na arenie miêdzynarodowej. By³a nieufna wobec Niemców; powiedzia³a prorocze s³owa: – „Nie ulega w¹tpliwoœci, ¿e Niemcy, gdy tylko bêd¹ mogli pozbawiæ Polskê potêgi i wyci¹gn¹æ z niej wszystkie korzyœci, nie omieszkaj¹ tego zrobiæ”. S³owa wypowiedziane 100 lat po wiktorii grunwaldzkiej w 1410 roku! Widaæ Bona te¿ z zaniepokojeniem obserwowa³a ponowne podnoszenie g³owy tej germañskiej hydry. Znamienne jest, ¿e i dziœ sami Niemcy przyznaj¹ – potwierdzi³ to publicysta „Der Spiegel” po przemówieniu prezydenta Karola Nawrockiego na Westerplatte 1 wrzeœnia 2026, ¿e „prezydent Polski ma racjê co do istnienia rasistowskiej pogardy wobec S³owian, która by³a obecna w niemieckich œrodowiskach nacjonalistycznych jeszcze przed dojœciem Hitlera do w³adzy”. Skoro zatem odwiecznych wrogów mamy tak na wschodzie jak i na zachodzie, to gdzie szukaæ pomocy i oparcia? Chyba tylko w Bogu. Wojciech Stanis³aw Grochowalski
Redakcja: Jolanta Szczepkowska Teofil Lachowicz Adres redakcji: P.A.V.A. of America, District 2 , 17 Irving Place, New York, NY 10003 e-mail: pava.swap@gmail.com www.pava-swap.org
KURIER PLUS 19 WRZEŒNIA 2026
10
Blender kulturalny
78. ceremonia rozdania nagród Emmy w Los Angeles przesz³a do historii za spraw¹ serialu „Wdowia zatoka”, który zdoby³ a¿ 14 statuetek, ustanawiaj¹c nowy rekord w kategorii komediowej.
W
poniedzia³ek, 14 wrzeœnia, odby³a siê 78. gala rozdania nagród Emmy, czyli telewizyjnych Oscarów. To wydarzenie przejdzie do historii przede wszystkim za spraw¹ tryumfu „Wdowiej Zatoki” („Widow’s Bay”) – która zdoby³a a¿ 14 statuetek na 19 nominacji, co czyni j¹ nie tylko niekwestionowanym liderem tegorocznej ceremonii, ale i najbardziej utytu³owanym serialem w ca³ej historii Emmy. Podobnie rzecz ma siê z Matthew Rhysem, który zosta³ nagrodzony podwójnie – za g³ówn¹ rolê w rzeczonym serialu komediowym oraz za g³ówn¹ rolê w serialu limitowanym „The Beast in Me”. Choæ „Wdowia zatoka” zdominowa³a wieczór, nie zabrak³o emocji w innych kategoriach. Dramat medyczny HBO „The Pitt” zdoby³ siedem nagród na 25 nominacji, w tym za najlepszy serial dramatyczny oraz dla Noaha Wyle’a, który po raz drugi z rzêdu otrzyma³ statuetkê dla najlepszego aktora w tej kategorii. Serial niemal podwoi³ swój dorobek z ubieg³ego roku, kiedy tych nominacji mia³ trzynaœcie. Kolejno na podium pojawi³ siê nowy dramat Apple TV+ zatytu³owany „Jedyna” (oryg. „Pluribus”), który zdoby³ szeœæ nagród, w tym za scenariusz dla Vince’a Gilligana oraz dla Rhei Seehorn, która po
Galê poprowadzi³a Mariska Hargitay
latach oczekiwania w koñcu odebra³a rodzeñstwo pamiêta³o, sk¹d pochodzi, i nie straci³o kontaktu z krajem. „To przyupragnion¹ Emmy. Po 15 latach galê ponownie poprowadzi- nios³o skutek, bo czujê siê mocno zwi¹za³a kobieta, Mariska Hargitay. A jeœli chodzi na z rodzinnym krajem. Zawsze, gdy lecê o rodzime akcenty, to w kategorii najlepszej do Polski lub przelatujê nad jej terytoaktorki drugoplanowej w serialu drama- rium, czujê wzruszenie. Bo choæ mogê tycznym zosta³a nominowana polsko-ame- mieszkaæ w ka¿dym miejscu na œwiecie, rykañska artystka Karolina Wydra. Aktor- to w g³êbi serca zawsze bêdê Polk¹. Nikt ka, która od lat pracuje w Hollywood, wcie- nie mo¿e mi tego zabraæ”. Los da³ Karolinie szansê, kiedy w cenla siê w „Jedynej” w tajemnicz¹ Zosiê. „Bohaterka jest zwi¹zana z kolektywn¹ trum handlowym w Los Angeles, gdzie byœwiadomoœci¹, która przejê³a wiêkszoœæ ³a na zakupach z rodzicami, zaczepi³ j¹ ludzkoœci” – czytamy. Krytycy szczególnie mê¿czyzna, który stwierdzi³, ¿e nadawa³achwalili aktorkê za „subteln¹ i niejedno- by siê na modelkê. Mia³a wtedy 16 lat. „Na samym stwierdzeniu siê nie skoñznaczn¹ kreacjê”, a jej nazwisko regularnie czy³o” – czytamy „Dziewpojawia³o siê w prognozach przed ostateczczyna zosta³a zaproszona nym og³oszeniem wyników. I choæ pani na kilka sesji zdjêcioKarolina Emmy nie otrzyma³a, jest to znawych do Japonii. Rzecz¹ce osi¹gniêcie w jej karierze. czywiœcie mog³a siê A co wiemy o aktorce pochodz¹cej podobaæ – by³a fotoz Polski? Przysz³a na œwiat w Opolu. geniczna, œwietnie siê Mieszka³a w bloku przy ul. Sienkiewirusza³a, mia³a niebacza i chodzi³a do Szko³y Podstawowej naln¹ urodê i wystarnr 21. Jej ojciec uczy³ tam plastyki. czaj¹cy wzrost (175 cenDo dziœ nazywa Opole swoim miatymetrów). Mimo to po stem – twierdzi, ¿e ze wszystkich powrocie z Kraju Kwitmiejsc, w jakich ¿y³a, tylko w Nowym n¹cej Wiœni przez trzy Jorku czu³a siê równie dobrze. „Moje lata nie wziê³a udzia³u ulubione miejsca to staw z fontann¹ w ¿adnej innej sesji. przy ulicy Barlickiego, bo czêsto Powód? Nie chcia³a chodzi³am tam z rodzicami na spazaniedbywaæ szkocery, ZOO na wyspie Bolko, bo ³y. Na wybieg wróuwielbiam zwierzêta, a tak¿e kaci³a jako dziewiêttedra, w której by³am ochrzczonastolatka. Po na i w której mia³am komuniê” czym przenios³a – wspomina. Mia³a 11 lat, gdy siê do Nowego razem z rodzin¹ wyjecha³a do Jorku, w którym Stanów Zjednoczonych. Najspêdzi³a nastêppierw do Kalifornii, a nastêpnych osiem lat”. nie do Nowego Jorku. Radzi³a sobie Pocz¹tkowo nie mia³ œwietnie. Jej to byæ wyjazd na stazdjêcia pojawia³e. „Rodzice chcieli ³y siê na ok³adpo prostu sprawdziæ, kach niemieckiego jak nam tam bêdzie. magazynu „Elle” czy Tak siê z³o¿y³o, ¿e amerykañskiego uda³o im siê wylo„Vallum”, a ona sasowaæ zielon¹ karma wziê³a udzia³ tê” – opowiada w kampaniach Karolina Wydra. takich marek Mimo wysokich jak Armani czy kosztów podró¿y Calvin Klein. co roku jeŸdzi³a Choæ nowe zajêz bratem na wakacie by³o ciekawe cje do Opola. Spoi dobrze p³atne, Karoliro czasu spêdza³a na marzy³a o aktorstwie. te¿ u babci we Wro<Jej debiutanckim filmem c³awiu. Jak podkreby³a komedia „Ratunku! œla, rodzicom barKarolina Wydra Awaria” w re¿yserii zdodzo zale¿a³o, by
www.kurierplus.com
MissMedia
Jednym z najwiêkszych zwyciêzców wieczoru by³ walijski aktor Matthew Rhys. Jako pierwszy w historii zdoby³ Emmy za dwie g³ówne role w jednym roku – w „Wdowiej zatoce” oraz w serialu limitowanym „Bestia we mnie”.
bywcy Oscara Michela Gondry’ego. Do najwiêkszych sukcesów Polki zaliczaj¹ siê tak¿e niewielkie wystêpy u boku Ryana Goslinga i Steve’a Carella w „Kocha, lubi, szanuje” i marvelowskich „Agentach T.A.R.C.Z.Y.” oraz role wampirzycy Violet Mazurski w serialu „Czysta krew” oraz Dominiki Petrovej, ¿ony tytu³owego lekarza, w „Dr. Housie” - czytamy. Jednak to w³aœnie serial „Pluribus” okaza³ siê prze³omem, na który czeka³a. Na plan filmowy wesz³a po piêcioletniej przerwie od zawodowych obowi¹zków. W tym czasie zosta³a mam¹ dwóch synów i ca³kowicie poœwiêci³a siê opiece nad dzieæmi. Nie by³o ³atwo – przez decyzjê o rodzicielstwie straci³a agenta i mened¿era. Jako 40-letnia kobieta obawia³a siê nawet, ¿e nie dostanie ju¿ od Hollywood kolejnej szansy. „Odesz³am, ¿eby mieæ dzieci. To by³o dla mnie bardzo wa¿ne. Naprawdê przera¿aj¹ce by³o to, ¿e nikt nie chcia³ mnie ju¿ reprezentowaæ, bo zrobi³am sobie d³ug¹ przerwê. To by³o tu¿ po pandemii COVID-19, bran¿a siê zmienia³a, wszystko siê zmienia³o. Nie wiedzia³am wówczas, czy kiedykolwiek wrócê do zawodu, czy bêdê na to gotowa” – wspomina³a w jednym z wywiadów. I nagle zadzwoni³ telefon. Polka trafi³a na przes³uchanie do tajemniczej produkcji science-fiction, o której niewiele by³o wiadomo. Oprócz tego, ¿e re¿yseruje Vince Giligan, co samo w sobie by³o najlepsz¹ rekomendacj¹. Gdy zosta³a obsadzona w „Jedynej” d³ugo nie mog³a uwierzyæ. „Bêd¹c w tej podró¿y, obserwuj¹c, jak siê to wszystko potoczy³o i jak to wszystko siê wydarzy³o, wci¹¿ nie mogê w to uwierzyæ. Czy ktoœ mnie wkrêca? Gdzie s¹ te ukryte kamery i ktoœ, kto powie:<Ja tylko ¿artowa³em?>''. Na szczêœcie, nie by³ to ¿aden prank. I opolanka dosta³a rolê, która nie tylko pozwoli³a jej wróciæ do aktorstwa, ale tak¿e przynios³a nominacjê do jednej z najwa¿niejszych telewizyjnych nagród. Na gali wyst¹pi³a w „d³ugiej sukni z gorsetow¹ gór¹ w odcieniu z³amanej bieli i czarnym, dopasowanym do³em. Kreacjê wyró¿nia³y przede wszystkim efektowne marszczenia przy dekolcie i talii. Ca³oœæ uzupe³ni³a delikatn¹ bi¿uteri¹, subtelnym makija¿em i luŸno upiêtymi w³osami”. Na czerwonym dywanie aktorce towarzyszy³ m¹¿, Chad Hamilton. Producent filmowy pojawi³ siê w bia³ym smokingu utrzymanym w nieco retro klimacie. m
KURIER PLUS 19 WRZEŒNIA 2026
www.kurierplus.com
Stany wewnêtrzne
Weronika Kwiatkowska
Smuga „[…] By³ to jeden z tych dni na prze³omie lata, kiedy jest bardzo ciep³o, ale niebo jest pokryte, bia³e i ciep³e ob³oki uk³adaj¹ siê w nieprzerwan¹ zas³onê. Drzewa sta³y z opuszczonymi, jakby zwiêd³ymi liœæmi, które pokazywa³y bia³aw¹ podszewkê. Kwiaty te¿ jakby zwiêd³y; dalie i fuksje zwiesi³y g³owy. Poczu³, patrz¹c na niemoc przyrody, ¿e nie przezwyciê¿y ona jesieni, sam w sobie odczu³ ów brak oporu, który decydowa³ o prze³omie lata. Wyszed³ na balkon i patrzy³ na ogród, i poczu³ siê jak gdyby innym cz³owiekiem, nie tym samym, który tu przyszed³ przed kwadransem. Zosia przysz³a za nim, czu³ do niej wdziêcznoœæ za to, i¿ swoim mroŸnym tonem wywo³a³a ten nastrój przywiêd³y, a decyduj¹cy. – Wiesz, odmieni³aœ mnie kilkoma s³owami. – Wywo³a³am mo¿e to, co dawno le¿a³o uœpione w tobie. – Nie nie. Przeciwnie. Lato siê we mnie prze³ama³o. […] Odwróci³ siê i odszed³ w g³¹b ogrodu.
Dzieñ zamkniêty pod namiotem ob³oków mia³ w sobie jak¹œ s³odycz i gorycz, jak zapach ³ubinu. By³o bardzo cicho i bardzo ciep³o, a w powietrzu, mimo jego czystoœci, unosi³ siê jakiœ trupi zapach. Ziemia by³a nieruchoma, po³ysk pod³u¿nego kana³u wydawa³ siê czymœ martwym. Powietrze by³o przejrzyste i fury ze zbo¿em, jad¹ce na pagórku za ogrodem, wydawa³y siê jakby przybli¿one przez lornetê, ka¿de ŸdŸb³o stercza³o nieruchomo i wyraŸnie. Turkot nie-g³oœny wolno poruszaj¹cych siê kó³ stanowi³ jedyn¹, przerywan¹ muzykê tego popo³udnia. Przerazi³ siê tej godziny. Przeszed³ siê pod nawis³ymi ga³¹zkami leszczyny; potem w lasku usiad³ na darniowej ³awie, siedzia³, czeka³, patrzy³ i nie mia³ zupe³nie poczucia rzeczywistoœci. Tylko to prze³amane lato bola³o go mocno, jak gdyby zrani³ siê w palec. Z pogmatwanych, nie okreœlonych myœli wy³ania³o siê tylko jedno uczucie: niemo¿noœæ ¿adnego osi¹gniêcia. Zna³ to uczucie […] tutaj w to martwe, bia³e, przeœliczne letnie popo³udnie ukaza³o mu siê ono w upiornej postaci”. Po latach wróci³am do opowiadania Iwaszkiewicza. I raz jeszcze obejrza³am „Panny z Wilka”. Ale tylko do po³owy. Bo uœpi³a mnie ta letargiczna narracja. Mg³y nad polami. I zbli¿enia na udrêczone lico Olbrychskiego. W którego nigdy nie po-
Pod wod¹ Jan Latus Nie sposób to ignorowaæ: ci¹gle pada. Ju¿ chyba szeœæ tygodni. Opisa³em ulewne deszcze dwa tygodnie temu i uzna³em, ¿e pora zaj¹æ siê innymi, bie¿¹cymi tematami, nawet amerykañskimi. Tymczasem tu, na Filipinach, nic siê nie zmieni³o. Mamy do czynienia z byæ mo¿e najsro¿sz¹ w historii por¹ deszczow¹. Tak¹ prawdziw¹, nie jak w poprzednich latach, kiedy czêsto pada³o, ale potem przestawa³o. Tym razem silne ulewy przechodz¹ w tajfuny. Mieliœmy ju¿ dwa w ci¹gu ostatniego miesi¹ca. Jak pisa³em, moja okolica nie jest dotkniêta powodzi¹. Po najwiêkszych ulewach woda przez chwilê stoi na ulicy na poziomie 30 centymetrów, potem jednak szybko opada. Gorzej jest w mieœcie satelickim San Fernando, 20 km na po³udnie. To nowoczesne miejsce, z galeriami handlowymi i wie¿ami apartamentowców. Tam ulice to nadal rzeki o g³êbokoœci metra. Ludzie albo brodz¹ w wodzie po pas, albo p³yn¹ ³ódkami, pontonami, dêtkami. Do po³owy zanurzone w wodzie
s¹ rozsuwane, szklane drzwi eleganckiej, naprawdê ³adnej galerii handlowej. Nie wiem, czy woda wdar³a siê do œrodka i poczyni³a spustoszenia w butikach i restauracjach. Nam w apartamentowcu Zeppelin Suites nie dzieje siê krzywda. Mo¿emy zamówiæ pranie i sprz¹tanie, a przez apki w telefonie zamówiæ Grab (tutejszy Uber) i jedzenie z restauracji. Mo¿na te¿ zamówiæ motocyklow¹ taksówkê, ale jakoœ mi ich ¿al, jad¹cych po g³êbokiej wodzie kierowców ochraniaj¹cych siê przeciwdeszczowym ponczo. Tyle, ¿e jest nudno. O chodzeniu po mieœcie nie ma mowy, ulica nocnych barów na pewno jest opustosza³a; nawet nie chce mi siê jechaæ i sprawdziæ. Nie mogê ju¿ udaæ siê marszem do niemieckiej piekarni po chleb na zakwasie, trzeba braæ motorow¹ taksówkê. Równie¿ tak¹ taksówk¹ mo¿na pojechaæ do galerii handlowej. Tam faktycznie wszystko dzia³a: klimatyzacja, oœwietlenie. Mo¿na pochodziæ po sklepach, zjeœæ lunch. Ale ile razy mo¿na byæ w galerii. Czujê siê trochê jak w czasie COVID-u, kiedy akurat kiblowa³em ponad rok w Kuala Lumpur w Malezji. Tak¿e by³em, zw³aszcza na pocz¹tku, uwiêziony w mieszkaniu. Tak jak teraz, mia³em internet, muzykê, filmy w telewizji. Ale by³em w wiêzieniu, co z tego, ¿e luksusowym.
trafi³am uwierzyæ. Jako w amanta. Mê¿czyznê, dla którego traci siê rozum. I ubranie. Podobnie mam z kilkoma innymi gwiazdami kina, urod¹ których zachwycaj¹ siê pokolenia. Na przyk³ad Barbara Streisand. Utalentowana? Charyzmatyczna? Mo¿e. Ale piêkna? W zestawieniu z olœniewaj¹cym Redfordem („The Way We Were” 1973) jawi siê najwy¿ej jako aktorka charakterystyczna, nie amantka. Ale w³aœnie tak opisywa³a j¹ przez dekady prasa. I siê przyjê³o. Mo¿e ma racjê A., która w podobnych sytuacjach powtarza ulubion¹ sentencjê: Beauty lies in the eye of the beholder. Choæ ja upieram siê, ¿e istniej¹ tzw. kryteria obiektywne. Harmonia. Proporcja. I „piêkno” to coœ wiêcej ni¿ atrakcyjnoœæ, bycie ³adnym. Termin ten powinien byæ zarezerwowany dla jednostkowych przypadków. Podobnie jak przymiotnik „wybitny”, którego siê nadu¿ywa. Przez co zupe³nie straci³ znaczenie; blask. I razem z „kultowym” i „legendarnym” sta³ siê wyœwiechtanym, banalnym. Ale mo¿e siê czepiam? Mo¿e blady mê¿czyzna z ry¿ym w¹sem i kiepskim uzêbieniem emanowa³ energi¹, która by³a czytelna tylko dla tamtego pokolenia? A zez rozbie¿ny m³odej Barbary wydawa³ siê poci¹gaj¹cy? Ale ma kluka – s³yszê g³os ojca, który z³oœliwie komentuje to, co widzi na ekranie. Ten g³os mówi do mnie. Równie¿ wtedy, kiedy patrzê w lustro. * Lato siê we mnie prze³ama³o. Powtarzam to zdanie. Bo dobrze le¿y na jêzyku. I myœlê o iwaszkiewiczowskim uczuciu niemo¿noœci. Upiornym. Osaczaj¹cym. Mia³ czterdzieœci lat, gdy opublikowa³ to
11 opowiadanie. Ale wtedy czas liczono inaczej. Dojrzewano i umierano wczeœniej. W smugê cienia wstêpowano ju¿ po trzeciej dekadzie ¿ycia. Dzisiaj cz³owiek w tym wieku dopiero przymierza siê do doros³oœci. Kiedy pytam znajomych o to, jak czuj¹ siê we w³asnych ¿yciorysach, s³yszê, ¿e s¹ szczêœliwi i spe³nieni. Szczególnie ta druga czêœæ odmieniana jest przez wszystkie przypadki. Jakby mieli po osiemdziesi¹t lat i siedzieli w bujanych fotelach, z pledem na kolanach. ¯adnych nowych wyzwañ. Ciekawoœci tego, co za rogiem. Tylko wszechobecne poczucie, ¿e siê spe³ni³o. Dokona³o. I mo¿na odcinaæ kupony. Nikt nie mówi na g³os, o tym co z¿era. Uwiera. Czego by siê jeszcze chcia³o. O niezrealizowanych marzeniach. Drobnych chciejstwach. Ma³ych têsknotach. A mo¿e jest tak, jak pisa³ Mro¿ek w „Tangu”? ¯e ka¿dy siê wstydzi byæ nieszczêœliwym. To jak nie odrobiæ zadania albo mieæ pryszcza. Wszyscy, którzy s¹ nieszczêœliwi, czuj¹ siê winni jak przestêpcy. Zatem lepiej zadeklarowaæ – jestem spe³niony. Bo tego ani zmierzyæ, ani zwa¿yæ, ani – tym bardziej – podwa¿yæ siê nie da. Zdanie-klucz, gotowy slogan, który zamyka usta niedowiarkom. Polska – kraj ludzi szczêœliwych i spe³nionych! Szkoda tylko, ¿e statystyki dotycz¹ce liczby samobójstw, choruj¹cych na depresjê, uzale¿nionych pokazuj¹ coœ zgo³a innego. Postulujê zatem: nie dajmy siê terrorowi optymizmu. Mówmy o tym, co nas boli otwarcie. Przyznawajmy do pora¿ek. I s³aboœci. A wtedy wszystkim bêdzie siê ¿y³o… ³atwiej. I autentyczniej. m
Zapraszamy na stronê Autorki: www.stanywewnetrzne.com Management mojego budynku og³osi³ akcjê pomocy dla powodzian w San Fernando. Gotówki nie przyjmuj¹, tylko ¿ywnoœæ i ubrania; mog¹ byæ u¿ywane. Ktoœ kupi³ piêæ worków ry¿u; inni znosz¹ ubrania, jest ich ju¿ na stole ca³a sterta. Ja jednak ju¿ wczeœniej wyzby³em siê wszystkich zbêdnych ubrañ i butów. Ubrania zawioz³em rodzinie Jenny, trochê za¿enowany, ¿e dajê jakieœ stare ciuchy. Ale oni ucieszyli siê, bo po prostu ubrañ nie mieli. Natomiast moje sportowe buty Asics, które zamierza³em wyrzuciæ, bo by³y trochê podniszczone, nosi teraz bez za¿enowania ochroniarz naszego budynku. Ja natomiast za¿enowanie odczuwam; zawsze Ÿle siê odnajdywa³em w sytuacji, kiedy ktoœ mi czapkowa³, dziêkowa³, bo na przyk³ad mia³em wy¿sze stanowisko albo mia³em wiêcej pieniêdzy. A na Filipinach niemal my wszyscy, turyœci, mamy wiêcej ni¿ miejscowi. Opady w sierpniu w mojej prowincji Pampanga by³y rekordowe: w Angeles City 1400 mm, w Subic Bay, nad morzem, 2100 mm, a La Trinidad, blisko miasta Baquio, 2869 mm. W Baquio woda sp³ywa z gór spienionymi niczym wodospady rzekami. Przelewa siê dopiero co wyremontowane sztuczne jezioro Burnham Lake w œrodku miasta. Wysoko stoi woda w stolicy Manili, wlewaj¹c siê do wagonów kolejki dojazdowej. Furorê w sieci zrobi³ filmik z koœcio³a w Bulacan, blisko Manili. M³oda para i œwiadkowie st¹paj¹ w stronê o³tarza w wodzie a¿ do pasa. Czeka na nich zanurzony po pachy ksi¹dz. Ta para t³umaczy-
³a siê potem wzruszaj¹co, ¿e nie mogli zrezygnowaæ ze œlubu i wesela, bo wydali wszystkie oszczêdnoœci na salê, organizacjê i jedzenie. Co ciekawe, na twarzach ludzi w czasach kataklizmu nie maluje siê przera¿enie. Ci nowo¿eñcy wydaj¹ siê ignorowaæ sytuacjê pogodow¹ i cieszyæ wyj¹tkow¹ chwil¹ ¿ycia. Dzieci z kwiatkami, ju¿ w zasadzie p³ywaj¹ce w tej koœcielnej sadzawce, maj¹ wrêcz radochê. Podobnie jak ch³opcy p³ywaj¹cy na dêtkach od traktora po zamienionych w kana³y ulicach Manili i San Fernando. Bo tacy s¹ Filipiñczycy. Urodzili siê w biednym kraju i w biednym umr¹. Od dziecka mieli do czynienia z powodziami, tajfunami i trzêsieniami ziemi wiêc traktuj¹ je tak, jak kiedyœ polskie, niewykszta³cone ch³opstwo: ¿e to zrz¹dzenie boskie. Zrz¹dzeniem boskim nie s¹ natomiast w³adze tego kraju, maj¹ce reputacjê wyj¹tkowo skorumpowanych. Daleki kuzyn mi³oœciwie panuj¹cego prezydenta Marcosa Juniora przyw³aszczy³ sobie 112 milionów dolarów z 10 miliardów, które rz¹d wyasygnowa³ na budowê wa³ów i innych zabezpieczeñ przeciwpowodziowych. Zamiast wa³ów – niedokoñczonych, Ÿle wykonanych lub wrêcz niezaczêtych – mamy wiêc wa³ki. Kuzyn mia³ byæ, pokazowo, zatrzymany, ale schroni³ siê w szpitalu z powodu zaburzeñ sercowych oraz ataku paniki. On i jego kolesie poszli na ca³oœæ: kupowali sobie Bentleye i Mercedesy, drogie zegarki i bi¿uteriê. í 14
12
KURIER PLUS 19 WRZEŒNIA 2026
www.kurierplus.com
Prace Piotra Wojciechowskiego
Imiona sztuki í1 Ta biedna polska bibliografia pchnê³a mnie tak¿e w kierunku wydawniczym, bo skoro w naszym piœmiennictwie o tatua¿u by³a taka posucha, to trzeba by³o jakoœ za³ataæ tê dziurê i powo³aæ pierwsze polskie pismo o tatua¿u. Zarejestrowa³em je w 1999 roku i przez kolejne 17 lat by³em redaktorem naczelnym magazynu „Tatua¿ – Cia³o i Sztuka”. Przyznam, ¿e to w³aœnie ten fakt najbardziej pomóg³ mi w powo³aniu Muzeum Tatua¿u, poniewa¿ ró¿ne artefakty i pami¹tki historyczne same wpada³y mi w rêce, gdy podró¿owa³em po œwiatowych konwencjach tatua¿u i robi³em wywiady z legendami i dinozaurami œwiatowej sceny tatua¿u. W pewnym momencie uœwiadomi³em sobie, ¿e mam ich na tyle du¿o, a¿eby wyposa¿yæ ma³e Muzeum Tatua¿u. Kiedy powsta³o Muzeum i co siê w nim znajduje? Muzeum Tatua¿u powsta³o 30 czerwca 2012 roku w Gliwicach. Znajduj¹ siê w nim: plemienne narzêdzia do tatuowania z ró¿nych stron œwiata; zbiór elektrycznych maszynek od pocz¹tków XX w. po czasy wspó³czesne; publikacje dotycz¹ce tatua¿u od XVIII w.; kolekcja japoñskich drzeworytów ukiyo-e z XIX w.; rêcznie wykonywane motywy na tatua¿ (tzw. tattoo flash) z XIX stulecia; litografie, fotografie i pocztówki z poprzednich stuleci. S³owem jest tam wszystko, co ma jakikolwiek zwi¹zek z tatua¿em i ilustruje jego bogat¹ historiê. Jak na co dzieñ funkcjonuje Twoje muzeum i kto je odwiedza? Funkcjonuje jako muzeum prywatne i w ca³oœci dotowane jest przez moj¹ firmê, czyli studio tatua¿u D3XS TATTOO ORCHESTRA oraz WYDAWNICTWO KONTROWERS. ¯adne muzeum niestety nie jest w stanie utrzymaæ siê samo, dlatego mecenat w tym przypadku jest konieczny. Odwiedzaj¹ nas ludzie w ka¿dym wieku i z ca³ego przekroju spo³eczeñstwa. Przychodz¹ te¿ wycieczki, od grup szkolnych po grupy seniorów, od liceów plastycznych po grupy z poprawczaków mêskich czy ¿eñskich... Jaka jest oferta dla badaczy i naukowców, którzy przychodz¹ do was? Mamy ciekawy i ró¿norodny materia³ badawczy, nie zawê¿ony do jednego okresu czy jednej kultury. Jest te¿ obszerna biblioteka, pe³na starodruków, ksiêgozbiorów i fachowej literatury. Najczêœciej korzystaj¹ jednak z naszych zasobów studenci ró¿nych kierunków akademickich pisz¹cy prace dyplomowe na temat tatua¿u. Ale oczywiœcie nie tylko, pomagali-
œmy tak¿e wiele razy przy naukowych projektach. Masz te¿ studio tatua¿u w Polsce, gdzie sam tatuujesz. Jakiego typu klienci przychodz¹ do ciebie? W dzisiejszych czasach w³aœciwie przychodz¹ wszyscy: aktorzy, piosenkarze, politycy, sportowcy, sekretarki a nawet policjanci; w ka¿dym przedziale wiekowym, i o ró¿norodnym pochodzeniu spo³ecznym. Dawno minê³y czasy, gdy tatua¿ by³ domen¹ g³ównie ludzi m³odych albo dominowa³ bardziej wœród mê¿czyzn czy osób ze œwiata przestêpczego. Sk¹d bierze siê taka ogromna popularnoœæ tatua¿u, dziœ traktowanego jako dekoracja cia³a, a nie jak dawniej coœ konkretnie znacz¹cego? Z mediów, z pop-kultury. Odk¹d tatuuj¹ siê reprezentanci wszystkich warstw spo³ecznych, tatua¿ sta³ siê kulturow¹ czêœci¹ mainstreamu, jest po prostu modny. W takich okolicznoœciach licz¹ siê bardziej walory estetyczne z ma³ym baga¿em treœci czy symboliki. Kiedyœ tatua¿ spe³nia³ du¿o wiele wiêcej funkcji, rytualnych, obrzêdowych, religijnych, informacyjnych, które w dzisiejszej komercyjnej wersji dawno ju¿ zatraci³. W³aœciwie mieszkasz pó³ na pó³ w Polsce i w Stanach Zjednoczonych. Tu te¿ masz miejsce, w którym wykonujesz tatua¿e, wiêc jakiego typu klientów masz w Ameryce? Pracujê w Harrison w NJ, w studio INDUSTRIAL ART. Pracowa³em tam wczeœniej, podczas swoich wszystkich amerykañskich wizyt, a jestem tutaj co trzy miesi¹ce przez dwa miesi¹ce. Jak przyje¿d¿am zawsze czeka na mnie moje stanowisko, w tym samym miejscu i to samo co przed laty. Jakie s¹ tatua¿e, które wykonujesz? Czy s¹ to twoje projekty, czy projekty klientów, czy s¹ to jakieœ tradycyjne wzory itd.? W³aœciwie wszystkiego po trochu. Ale w dobie Sztucznej Inteligencji wiêkszoœæ klientów przynosi swoje propozycje, wygenerowane przez AI w³aœnie. Zaczyna to nabieraæ wymiaru masowego, dziœ nikt ju¿ nie chce patrzeæ na moje szkice wykonane o³ówkiem, ka¿dy oczekuje gotowego aran¿u swojego przysz³ego wzoru w dobrej rozdzielczoœci. Niebawem w ogóle nie bêdziemy potrzebni klientom, do projektowania wzorów. Zajmujesz siê tak¿e organizacj¹ wystaw jako kurator, powiedz, jakie wystawy zrobi³eœ?
Piotr oprowadza po swoim Muzeum w Gliwicach
Od 2012 roku zorganizowa³em wiele wystaw w ramach istnienia mojego muzeum, wczeœniej tak¿e zdarza³o mi siê organizowaæ ró¿ne wydarzenia artystyczne, wiêc ciê¿ko mi odpowiedzieæ na tak postawione pytanie. Ostatnio np. zajmujê siê S³oñces³awem z ¯o³yni, czyli Franciszkiem Fr¹czkiem (1908-2006), artyst¹ z Podkarpacia, najd³u¿ej ¿yj¹cym cz³onkiem Szczepu Rogate Serce, którym siê lekko fascynujê. W lipcu tego roku, w ramach panuj¹cego roku S³oñces³awa i z okazji nadania jego imienia Oœrodkowi Kultury w ¯o³yni, mia³em zaszczyt zaprojektowaæ plenerow¹ wystawê na 24 planszach formatu A-ZERO, dedykowan¹ ¿yciu, postawie i twórczoœci artysty o znamiennym tytule „S³awi³ S³oñce, Wielbi³ Ziemiê”. Wystawê mo¿na ogl¹daæ do koñca wakacji. Natomiast 3. paŸdziernika w moim muzeum równie¿ odpalam wystawê o S³oñces³awie, pt. „Etno-wêdrówki S³oñces³awa z ¯o³yni”, czym moje Muzeum Tatua¿u chce zaznaczyæ swoj¹ obecnoœæ na mapie wszystkich innych wydarzeñ zorganizowanych z okazji Roku S³oñces³awa z ¯o³yni. Opowiedzieæ o wszystkich wystawach siê nie da, ale wiêkszoœæ informacji jest na bie¿¹co publikowana na stronie: www.tattooxorchestra.pl i w mediach spo³ecznoœciowych. Jakich artystów w wystawach, które organizujesz, promujesz najintensywniej? Ostatnio g³ównie tych zwi¹zanych ze Szczepem Rogate Serce, jak wy¿ej wspomniany S³oñces³aw z ¯o³yni. Mam s³aboœæ do tej przedwojennej grupy artystycznej, zapomnianej i skrzywdzonej przez historiê. Jej cz³onkowie to niesamowite osoby z którymi wi¹¿¹ siê niesamowite historie, mocno wpisane w nasz¹ kulturê, tradycjê i historiê. Wygl¹da na to, ¿e twoje zainteresowanie sztuk¹ s³owiañsk¹ i artystami, którzy tê sztukê próbowali populary-
zowaæ, jak np. Szukalski, jest najwiêksze. Sk¹d siê to wziê³o? Tego nie da siê ukryæ. Uwielbiam twórczoœæ Z. Stryjeñskiej, S. Jakubowskiego, M. Wawrzenieckiego, B. Biegasa czy S. Szukalskiego nie tylko dlatego, ¿e jest genialna. Bardziej dlatego, ¿e dotyka pewnych uniwersalnych wartoœci, które nasza polska, wci¹¿ s³abo zdefiniowana sztuka, ma œwiatu do zaoferowania. Nale¿y dodaæ, ¿e jesteœ tak¿e wydawc¹. Kiedyœ wydawa³eœ magazyn o tatua¿u, teraz wydajesz ksi¹¿ki. Powiedz coœ o wydawnictwie i o tym, co wyda³eœ do tej pory? Wydawa³em wspomniany wczeœniej magazyn „Tatua¿ – Cia³o i Sztuka”, a teraz, raz na jakiœ czas wydajê ksi¹¿ki, oczywiœcie g³ównie o tatua¿u, sztuce i historii. W 2007 roku mia³em zaszczyt wydaæ drug¹ edycjê tej jedynej polskiej ksi¹¿ki o historii tatua¿u p. Andrzeja Jelskiego, o której wspominam wczeœniej. Oczywiœcie w poszerzonej wersji i w oprawie ilustracji z mojej kolekcji. Potem p. Andrzejowi Jelskiemu wyda³em jeszcze jedn¹ ksi¹¿kê, równie¿ z zakresu historii sztuki tatua¿u, pt „Tiki-patu. Z dziejów tatua¿u mieszkañców Wysp Markizów”. Najbardziej dumny jestem jednak z pozycji Stanis³awa Szukalskiego, pt „Tatua¿ – Znak Potopu”, jak¹ wyda³em w 2022 roku. Jest to jeden rozdzia³ z Zermatyzmu, teorii wymyœlonej i opracowanej przez Szukalskiego, a dotycz¹cy wspólnej genezy tatua¿u etnicznego z ró¿nych stron œwiata. Bardzo interesuj¹ce, polecam! Wszystkie nasze wydawnictwa mo¿na nabyæ na stronie muzeum www.tattooxorchestra.pl Dzia³asz te¿ na niwie muzycznei, nagrywasz p³yty, jesteœ autorem tekstów i masz na koncie wiele innych aktywnoœci promuj¹cych polsk¹ sztukê i kulturê, ale o tym innym razem. Dziêkujê za rozmowê. Mietko Rudek
FOTO: ARCHIWUM MUZEUM TATUA¿U W GLIWICACH
www.kurierplus.com
KURIER PLUS 19 WRZEŒNIA 2026
13
El¿bieta Baumgartner radzi
Jakie wnioski mo¿emy wyci¹gn¹æ po wakacjach?
El¿bieta Baumgartner
Ka¿de wakacje kiedyœ siê koñcz¹. Wa- piej przeznaczyæ pieni¹dze na wspólne inni wracaj¹ z przekonaniem, ¿e mniej
lizki wracaj¹ na strych, zdjêcia trafiaj¹ do telefonów i albumów, a w kalendarzu pojawiaj¹ siê kolejne obowi¹zki. Dzieci wracaj¹ do szko³y, rodzice do pracy, a ¿ycie nabiera zwyk³ego rytmu. To tak¿e dobry moment, aby zatrzymaæ siê na chwilê i zadaæ sobie pytanie: czego nauczy³y nas tegoroczne wakacje? Nie chodzi tylko o miejsca, które odwiedziliœmy, ale równie¿ o decyzje, które podejmowaliœmy ka¿dego dnia. Wakacje potrafi¹ byæ najlepszym nauczycielem naszych finansowych nawyków.
Pieni¹dze s¹ po to, ¿eby z nich korzystaæ Przez ca³y rok oszczêdzamy, pracujemy i planujemy przysz³oœæ. £atwo wtedy zapomnieæ, po co w³aœciwie gromadzimy pieni¹dze. Wakacje przypominaj¹, ¿e ich celem nie jest wy³¹cznie rosn¹ce saldo na koncie. Pieni¹dze maj¹ poprawiaæ jakoœæ ¿ycia, pozwalaæ odpocz¹æ, zobaczyæ nowe miejsca i spêdziæ wiêcej czasu z najbli¿szymi. To wa¿na lekcja, szczególnie dla osób, które maj¹ tendencjê do odk³adania wszystkiego na póŸniej. Nie warto ¿yæ wy³¹cznie z myœl¹ o emeryturze. Trzeba znaleŸæ równowagê miêdzy oszczêdzaniem na przysz³oœæ, a korzystaniem z ¿ycia dziœ. Planowanie naprawdê siê op³aca Wielu podró¿nych przekona³o siê, ¿e wczeœniejsza rezerwacja biletów lotniczych, hoteli czy wynajmu samochodu pozwala zaoszczêdziæ setki, a czasem nawet tysi¹ce dolarów. Coraz wiêcej atrakcji przewiduje zakup biletów wczeœniej, najlepiej w sieci. Osoby podejmuj¹ce decyzje na ostatni¹ chwilê p³ac¹ wiêcej, stoj¹ w d³ugich kolejkach, albo odchodz¹ z kwitkiem. To dobra lekcja nie tylko przed kolejnym urlopem. W finansach niemal zawsze wygrywa ten, kto planuje z wyprzedzeniem. Dotyczy to zakupów samochodu, remontu domu, studiów dzieci czy emerytury. Im wiêcej czasu dajemy sobie na przygotowanie, tym wiêcej pieniêdzy zostaje w naszej kieszeni. Wspomnienia s¹ cenniejsze od pami¹tek Po kilku tygodniach niewiele osób pamiêta, ile kosztowa³a koszulka kupiona w nadmorskim sklepie albo magnes na lodówkê z nazw¹ odwiedzanego miasta. Za to wspomnienia ogniska, kampingu, spaceru po pla¿y, rozmów z rodzin¹ czy zachodu s³oñca pozostaj¹ na lata. To przypomina, ¿e nie wszystkie wydatki maj¹ tak¹ sam¹ wartoœæ. Czasami le-
prze¿ycia ni¿ na kolejne przedmioty, które po kilku miesi¹cach przestaj¹ cieszyæ, a wrêcz irytuj¹. Bud¿et daje spokój Jedni wrócili z wakacji zadowoleni, ¿e zmieœcili siê w zaplanowanym bud¿ecie. Inni z niepokojem otwieraj¹ wyci¹gi z kart kredytowych. Ró¿nica czêsto nie wynika z wysokoœci dochodów, lecz z wczeœniejszego przygotowania. Coraz wiêcej rodzin tworzy osobny fundusz wakacyjny i przez ca³y rok odk³ada niewielkie kwoty. Dziêki temu wyjazd nie koñczy siê d³ugami ani stresem. To rozwi¹zanie warto poleciæ ka¿demu. Nawet regularne odk³adanie niewielkiej sumy potrafi ca³kowicie zmieniæ sposób finansowania kolejnych wakacji. Nie wszystko musi byæ luksusowe Media spo³ecznoœciowe sprawiaj¹ czasem wra¿enie, ¿e udane wakacje musz¹ oznaczaæ egzotyczn¹ wyspê, luksusowy hotel i restauracje z gwiazdkami Michelina. Tymczasem wiele osób po powrocie przyznaje, ¿e najlepsze chwile prze¿y³y podczas zwyk³ych spacerów, pikników, wycieczek rowerowych czy odwiedzin u rodziny. To cenna lekcja równie¿ dla domowego bud¿etu. Szczêœcie nie zawsze roœnie proporcjonalnie do kwoty wydawanych pieniêdzy. Czêsto najpiêkniejsze wspomnienia kosztuj¹ niewiele albo nic. Dzieci zapamiêtuj¹ czas, a nie cenê wyjazdu Niektórzy rodzice martwi¹ siê, czy ich dzieci bêd¹ zadowolone z wakacji. Chc¹ zapewniæ im wiêcej atrakcji, parków rozrywki i kosztownych wycieczek, by mia³y siê czym pochwaliæ rówieœnikom w szkole. Ale po latach dzieci bêd¹ wspominaæ przede wszystkim wspólnie spêdzony czas, ogniska, noclegi pod namiotem, ³owienie ryb, czy wyjazdy do dziadków. To dobra wiadomoœæ dla rodzin z ograniczonym bud¿etem. Nie trzeba wydawaæ fortuny, aby stworzyæ dzieciom piêkne wspomnienia. Najwa¿niejsz¹ walut¹ pozostaje czas poœwiêcony najbli¿szym. Warto podró¿owaæ m¹drzej Ka¿dy wyjazd uczy czegoœ nowego. Jedni przekonuj¹ siê, ¿e niepotrzebnie zabrali po³owê zawartoœci szafy. Inni odkrywaj¹, ¿e lepiej wykupiæ ubezpieczenie podró¿ne albo zarezerwowaæ noclegi z mo¿liwoœci¹ bezp³atnego odwo³ania. Jeszcze
znane miejsca bywaj¹ spokojniejsze i tañsze ni¿ najpopularniejsze kurorty. Takie doœwiadczenia procentuj¹ podczas kolejnych podró¿y. Z roku na rok stajemy siê bardziej œwiadomymi podró¿nikami i lepiej gospodarujemy pieniêdzmi.
Najlepszy czas na planowanie nastêpnych wakacji Choæ brzmi to paradoksalnie, najlepszym momentem na rozpoczêcie przygotowañ do kolejnego urlopu jest zaraz po powrocie. Wiemy ju¿, ile naprawdê kosztowa³ wyjazd, co by³o warte swojej ceny, a na czym mo¿na by³o zaoszczêdziæ. To idealny moment, aby za³o¿yæ osobne konto oszczêdnoœciowe i ustawiæ automatyczny przelew po ka¿dej wyp³acie. Nawet niewielkie, ale regularne wp³aty sprawi¹, ¿e przysz³oroczne wakacje bêd¹ finansowane z oszczêdnoœci, a nie z limitu na karcie kredytowej. Najwa¿niejsza lekcja Po wakacjach ³atwo skupiæ siê na rachunkach, wydatkach i tym, ile kosztowa³ wyjazd. Warto jednak pamiêtaæ o czymœ znacznie wa¿niejszym. Czas jest jedynym zasobem, którego nie mo¿na odzyskaæ. Pieni¹dze mo¿na zarobiæ ponownie. Straconego lata, niewykorzystanej okazji do spotkania z rodzin¹ czy wspólnego wyjazdu z dzieæmi ju¿ nie.
nie jest prawnikiem i nie udziela porad prawnych. Niniejszy artyku³ zosta³ napisany wy³¹cznie w celach informacyjnych. Jest autork¹ wielu ksi¹¿ek-poradnikówo profilu finansowym i konsumenckim. Jej najnowsza ksi¹¿ka to „Jak inwestowaæ pieni¹dze bez stresu i ich nie straciæ”. Jest ona dostêpna w wersji elektronicznej w witrynie: www.PoradnikSukces.com tel. 1-718-224-3492
Dlatego warto planowaæ finanse tak, aby pozwala³y nie tylko spokojnie przejœæ przez kolejne miesi¹ce, ale równie¿ regularnie tworzyæ wspomnienia. Dobrze prowadzony domowy bud¿et nie s³u¿y temu, by odmawiaæ sobie wszystkiego. Jego prawdziwym zadaniem jest dawanie poczucia bezpieczeñstwa i wolnoœci wyboru. Koñcz¹ce siê wakacje przypominaj¹ nam jeszcze jedn¹ prawdê. Najcenniejsze rzeczy w ¿yciu rzadko maj¹ metkê z cen¹. To rozmowy przy wspólnym stole, œmiech dzieci, spacer po lesie, wieczór spêdzony z przyjació³mi czy kilka spokojnych dni z dala od codziennych obowi¹zków. Je¿eli tegoroczne wakacje nauczy³y nas lepiej planowaæ wydatki, bardziej doceniaæ wspólny czas i rozs¹dniej gospodarowaæ pieniêdzmi, to by³ to urlop, który przyniós³ zysk znacznie wiêkszy ni¿ mo¿na wyraziæ w dolarach. m
„Jak inwestowaæ pieni¹dze bez stresu i ich nie straciæ” Najnowsza ksi¹¿ka El¿biety Baumgartner omawia nastêpuj¹ce tematy: Pierwsze kroki na gie³dzie. Ryzyko w inwestowaniu i jak mu podo³aæ. Jak ustawiæ swój portfel. Inwestycyjne narzêdzia stateczne i agresywne. Inwestor, trader czy spekulant? Inwestycyjne strategie bez stresu na autopilocie. Droga do miliona. Ile potrzebujesz, by starczy³o na resztê ¿ycia. Konta inwestycyjne uprzywilejowane podatkowo. Kiedy zero podatków od zysków. Pu³apki na gie³dzie. Jak zabezpieczyæ rodzinê. Konta dla dzieci: co zyskasz, co stracisz. Jak przekazaæ dorobek najbli¿szym i unikn¹æ podatków. Kiedy zostawienie wszystkiego ma³¿onkowi nie jest bezpieczne. Ksi¹¿ka w wersji elektronicznej (PDF) jest dostêpna na sieci w witrynie www.PoradnikSukces.com, tel. 718-224-3492, poczta@poradniksukces.com
KURIER PLUS 19 WRZEŒNIA 2026
14
www.kurierplus.com
Zamów og³oszenie drobne Cena $10 za maksimum 30 s³ów æ Business Manager, to direct and coordinate a moving company
Anna-Pol Travel
by formulating policies and managing daily operations. $81,411/yr. Bachelor's in Business Management required. Riverhead, NY. Fax resume to Two Men and a Van Inc. at (631) 591-1924
WYCIECZKI AUTOBUSOWE: Niagara, Waszyngton, Boston
Œrodki transportu posiadaj¹ zezwolenia i licencje federalne (US Department of Transportation) oraz wymagane ubezpieczenia.
æ Us³ugi krawieckie
Krawcowa potrzebna od zaraz. A dressmaker is urgently needed. Tel. 718.963.1797 - proszê telefonowaæ codziennie, oprócz sobót.
821 A Manhattan Ave. Brooklyn, NY 11222 Tel. 718-349-2423
ATRAKCYJNE CENY NA: Bilety lotnicze do Polski i na ca³y œwiat
E-mail:annapoltravel@msn.com
æ Sprz¹tanie
Potrzebna pani do sprz¹tania offisu, od poniedzia³ku do pi¹tku, godziny popo³udniowe. Tel: 917.402.8035 - Lizy æ FLORYDA - mieszkania na sprzeda¿:
Deerfield Beach: 2 pokoje, 2 ³azienki, du¿y balkon, 4 piêtro, winda. Cena $ 98,000 Fort Lauderdale: 3 pokoje, 2 ³azienki, balkon, winda, 2 piêtro. Cena $ 100,000 Pompano Beach: nad oceanem, 2 pokoje, 2 ³azienki, 11 piêtro. Cena $ 299.000 Profesionalny i doœwiadczony agent nieruchomoœci Roman Tryndus. Tel. 754-235-0378 www.myhouseflorida.net
Pod wod¹ í 11 Sprawdzam prognozê pogody – ma padaæ dzisiaj, jutro, kolejny tydzieñ. Nawet jeœli nie bêdzie to ju¿ œciana wody, ci¹g³e deszcze nie pozwol¹ wodzie sp³yn¹æ do drenów, ziemi, morza. Rzeka Abacan w Angeles City ju¿ siê nie wylewa, ale wiele up³ynie wody (sic), zanim jej poziom siê obni¿y. Gapie stali w ubieg³ych tygodniach wzd³u¿ brzegu, obserwuj¹c z niepokojem domy na podmywanej coraz bardziej skarpie z wylanego po tanioœci betonu. S¹ nagrania domów odrywaj¹cych siê od skarpy i sp³ywaj¹cych do rzeki. Inna rzecz, ¿e – z nielicznymi wyj¹tkami pozwoleñ na budowê na podstawie specjalnych przepisów – na skarpach stawiano nielegalnie slumsy, szopy posklecane z desek i blachy falistej, nie by³o. Teraz ci ludzie nie maj¹ nawet tego – i skromnego dobytku, który w tych do-
WWW.ANNAPOLTRAVEL.COM
Promocyjne ceny przy zakupie biletu przez internet
u
Pakiety wakacyjne: Karaiby, Hawaje, Floryda All-inclusive: Punta Cana, Meksyk od $699
v Rezerwacja hoteli v Wynajem samochodów v Notariusz v T³umaczenia v Klauzula “Apostille” v Zaproszenia v Wysy³ka pieniêdzy Vigo
PLUMBING & HEATING Licensed Master Plumber
Andrzej Natkaniec
INSTALACJA NOWYCH BOILERÓW l ZAMIANA BOILERÓW OLEJOWYCH NA GAZOWE l USUWANIE GAS, NATIONAL GRID, DEPT OF BUILDINGS VIOLATIONS l RPZ/BACKFLOW PREVENTER INSTALACJA & COROCZNE SERWISY l CON ED/ NATIONAL GRID GAS SERVICE RESOTRATION l INSPEKCJE SYSTEMÓW LINII GAZOWYCH ZGODNIE Z LOCAL LAW 152 l
718.326.9090
ANIA TRAVEL AGENCY 57-53 61st Street, Maspeth, N.Y. 11378 Tel. 718-416-0645, Fax 718-416-0653 3 Bilety Lotnicze 3 Wysy³ka pieniêdzy i paczek 3 T³umaczenia 3 Sprawy imigracyjne 3 Notariusz
mach trzymali. Jednorazowa zbiórka ubrañ wœród zamo¿nych lokatorów condo Zeppelin Suites ich sytuacji nie zmieni.
Acupuncture and Chinese Herbal Center Dr Shu-Gui Cui, L.Ac, OMD, Ph.D
Jan Latus
Fortunato Brothers 289 MANHATTAN AVE. (blisko Metropolitan Ave.) BROOKLYN, N.Y. 11211 Tel. 718-387-2281 Fax: 718-387-7042
– jeden z najbardziej znanych specjalistów w dziedzinie tradycyjnych chiñskich metod leczenia. Autor 6 ksi¹¿ek. Praktykuje od 47 lat. Pracowa³ we W³oszech, Kuwejcie, w Chinach. Pomaga nawet wtedy, gdy zawodz¹ inni. LECZY: l katar sienny l bóle pleców l rwê kulszow¹ l nerwobóle l impotencjê zapalenie cewki moczowej l bezp³odnoœæ l parali¿ l artretyzm l depresjê l nerwice l zespó³ przewlek³ego zmêczenia l na³ogi l objawy menopauzy l wylewy krwi do mózgu l
CAFFE - PASTICCERIA ESPRESSO - SPUMONI GELATI - CAKES
W³oska ciastkarnia czynna do 22:00, a w pi¹tek i sobotê do pó³nocy.
Zapraszamy.
l
alergie l zapalenie prostaty l rekonwalescencja po chorobach nowotworowych z zastosowaniem chiñskiego zio³olecznictwa itp.
Do akupunktury u¿ywane s¹ wy³¹cznie ig³y jednorazowego u¿ytku 144-48 Roosevelt Ave. #MD-A, Flushing NY 11354 Poniedzia³ek, œroda i pi¹tek: 12:00 - 19:00; tel. (718) 359-0956 1839 Stillwell Ave. (off 24th. Ave.), Brooklyn, NY 11223 Wtorek, czwartek i sobota: 12:00-19:00, w niedziele 12:00 - 15:00; tel. (718) 266-1018 www.drshuguicui.com
www.kurierplus.com
KURIER PLUS 19 WRZEŒNIA 2026
15
US Open
Koniec tegorocznego Wielkiego Szlema P
odsumowanie zacznê od wyjaœnienia powodu k¹œliwych uwag pod adresem wystêpów polskich tenisistów. Tenis, jak ka¿dy sport jest czêœci¹ coraz wa¿niejszej czêœci zachodniego ¿ycia – show biznesu. Zawodnicy jako zawodowcy, musz¹ pokazaæ siê od jak najlepszej strony, daæ z siebie wszystko, bo tego oczekuje publicznoœæ, która p³aci za widowisko. Jak w aktorstwie, powiedzmy: miernego Hamleta ludzie natychmiast wyczuj¹ i nie chc¹ go ogl¹daæ. A z³y aktor to albo cz³owiek bez talentu, albo nie przyk³ada siê do roli (m.in. dlatego nie mogê ogl¹daæ polskich filmów wspó³czesnych). O Idze Œwi¹tek nie mo¿na powiedzieæ, ¿e brak jej umiejêtnoœci. Wiadomo, ¿e ma wielkie k³opoty emocjonalne – i to od dawna. Ale brak profesjonalizmu z jej strony polega na tym, ¿e siê szybko zniechêca na korcie, nie chce graæ, oddaje sety i mecze, zachowuje siê jakby mia³a pretensje do nieba i ziemi oraz wszystkich dooko³a za to, ¿e Ÿle gra. Bylejakoœæ wykonania tworzy z³e widowisko. Niech wejdzie i zejdzie z kortu z godnoœci¹, demonstruj¹c widzom, ¿e mimo trudnoœci daje z siebie wszystko – a nawet wiêcej. Publicznoœæ to natychmiast wyczuwa. Niech siê przyjrzy, jak graj¹ rywalki. Aryna Sabalenka ze œmieszn¹ predylekcj¹ do kosztownej bi¿uterii, stosownej na wytwornym garden-party, ale nie na korcie, nigdy sobie nie pozwoli na braki profesjonalizmu. Wygrywa, przegrywa, stroi miny i wydaje g³oœne okrzyki, ale jest to czêœæ widowiska, bo przede wszystkim, nawet jak ma s³abszy dzieñ, potrafi siê skoncentrowaæ, gra z maksymalnym wysi³kiem. Publicznoœæ p³aci du¿e pieni¹dze za wstêp, reklamodawcy chc¹ j¹ widzieæ w propagowaniu swoich produktów, sponsorzy stawiaj¹ na ni¹, bo wiedza, ¿e ludzie bêd¹ j¹ pilnie ogl¹daæ – i naœladowaæ. Elena Rybakina, która wygra³a US Open, nadmiernie powœci¹gliwa, gra z kamienn¹ twarz¹, skupiona, bez uœmiechu, bo w danej chwili nie istnieje nic innego, poza tym jednym, wa¿nym, decyduj¹cym uderzeniem rakiet¹. Publicznoœæ wstrzymuje oddech. Niezrównany Gael Monfils stawia³ wszystko na jedn¹ kartê, aby popisaæ siê jak¹œ niewiarygodn¹ sztuczk¹ techniczn¹, zademonstrowaæ niezwyk³e umiejêtnoœci. Podobnie „enfant terrible” kortów, Australijczyk Nick Kyrios. Ogl¹danie wiel-
i na czwart¹ pozycjê (z ósmej) przesun¹³ siê Ben Shelton. Hubert Hurkacz, który dŸwiga siê po ciê¿kiej kontuzji kolana sklasyfikowany zosta³ na 46 pozycji – o jedno miejsce wy¿ej.
Zwyciêzcy US Open 2026 Alexander Zverev i Elena Rybakina
kich profesjonalistów i ich niewiarygodnych umiejêtnoœci jest nie tylko przyjemnoœci¹, ale i wielk¹ zabaw¹. Naomi Osaka ka¿de wyjœcie na kort przekszta³ca w prywatny pokaz mody – niekiedy „odlotowej” jak na sportowe okazje, ale to odœwie¿aj¹ce, wprowadzaj¹ce nowy akcent do widowiska. Mimo szorstkich s³ów mam wra¿enie, i¿ Iga Œwiatek tê g³êbiê zapaœci emocjonalnej powoli zostawia za sob¹. Bêdzie mia³a szansê pokazaæ siê z lepszej strony w wielkim turnieju w Pekinie, zaczynaj¹cym siê pod koniec wrzeœnia. Nie tak mia³o byæ Ku rozczarowaniu organizatorów, Amerykanie (choæ faworyci) nie zdobyli US Open; Amerykanin nie wygra³ tego turnieju od 2003 r. Wœród mê¿czyzn Ben Shelton przegra³ w finale z Alexandrem Zverevem, zaœ Coco Gauff w pó³finale zosta³a wyeliminowana przez obecn¹ rakietê numer jeden na œwiecie, Elenê Rybakinê (Kazachstan). Choæ urodzona w Moskwie, wzorem wielu tenisistów rosyjskich skorzysta³a
Autoportrety inaczej Do 15 paŸdziernika 2026 r., bêdzie trwa³a niecodzienna wystawa 20 miniatur fotograficznych Polsko-Amerykañskiego Klubu Fotografika.
Janusz Skowron, kurator wystawy
Ekspozycja zatytu³owana ”SELFIES & SELF-PORTRAITS” ma miejsce w kameralnej przestrzeni Fine Art Corner, która mieœci siê przy 680 Manhattan Ave., Brooklyn, NY 11222.
z oferty Kazachstanu, który stworzy³ jej warunki do gry, do rozwoju talentu, w zamian za wziêcie paszportu tego pañstwa – wygodnego w podró¿ach w dzisiejszych realiach politycznych, Turniej kobiecy zaskoczy³ regularnoœci¹. Do pó³fina³u dosz³y zawodniczki rozstawione z nr 1 (Sabalenka), 2 (Rybakina), 3 (Pegu³a), 4 (Gauff); to zdarza siê niezwykle rzadko – w Nowym Jorku po raz pierwszy od 1975 r. I zgodnie z klasyfikacj¹ wygra³a od poniedzia³ku oficjalnie zawodniczka nr 1 – Elena Rybakina, pokonuj¹c obecn¹ nr 2 – Bia³orusinkê Arynê Sabalenkê. Z pierwszej dziesi¹tki straci³y tylko Iga Œwiatek, dziœ nr 9 i Czeszka Karolina Muchowa – nr 8. Mizerny wystêp Magdaleny Frêch spowodowa³, i¿ znajduje siê obecnie na 57 pozycji, spadaj¹c a¿ o 16 miejsc. W turnieju mêskim te¿ nie by³o niespodzianek, a obecn¹ listê najlepszych tenisistów œwiata i tak otwiera W³och Jannik Sinner (nie gra³ w US Open z powodu kontuzji), nr 2 – Zverev, 3. Carlos Alcaraz Temat wystawy okaza³ siê ciekawym wyzwaniem dla fotografuj¹cych. Warto obejrzeæ efekty. Serdecznie zapraszam do Art Corner. W wystawie udzia³ bior¹: Gra¿yna Benkowska, Ed Bochnak, Damian Grabski, Dariusz Kanarek, Krzysztof Koœcikiewicz, Edward Madej, Magdalena Ma³aczyñska, Marta Medyna, Katarzyna Mojeœcik, Anna Skowron, Ewa Zeller, Jacek Szymula, Jolanta Szczepkowska, Regina Wypych, Ma³gorzata Tambor, Zosia ¯eleska-Bobrowski, Marian ¯ak, Aneta Pierog-Sudo³, Justyna Suric i Janusz Skowron - organizator wystawy.
Pieni¹dze Zwyciêzcy otrzymali po 5,5 miliona dolarów. Niestety, media koncentruj¹ siê w³aœnie na tym – na wielkich pieni¹dzach zarabianych przez zawodowców najwy¿szej klasy. Choæ tenisiœci s¹ drug¹ w kolejnoœci grup¹ sportowców najlepiej zarabiaj¹cych (po golfie), jednak dziennikarze nie chc¹ zauwa¿yæ drugiej (ciemniejszej) strony medalu. Nie tylko po³owê z tych sum zabieraj¹ podatki, ale zawodnicy utrzymuj¹ grono wysoko op³acanych specjalistów obs³uguj¹cych kondycjê sportow¹ (fizyczna i psychiczn¹) tenisisty. Do tego dochodz¹ monstrualne wydatki na ubezpieczenie medyczne – a powa¿ne kontuzje s¹ codziennoœci¹ w sporcie. Urazy – jak dobrze pójdzie – eliminuj¹ na miesi¹ce z gry, a wiêc i odcinaj¹ od zarobków. Niekiedy w ogóle zmuszaj¹ do zakoñczenia kariery, by wspomnieæ za œwie¿ej pamiêci Austriaka Dominika Thiema, jednego z najlepszych tenisistów na œwiecie, którego kontuzja nadgarstka, operacje, nieudane próby powrotu na kort, ostatecznie zmusi³y do rezygnacji z wystêpów. Ale chyba najciemniejsz¹ stron¹ funkcjonowania gwiazdy tenisa jest brak ¿ycia – tego normalnego, zwyczajnego bytowania, którym ka¿dy z nas siê cieszy – i to w³aœciwie od dzieciñstwa. Harmonogram turniejów w ró¿nych miejscach œwiata, codzienny re¿im treningów, wysi³ku i obowi¹zkowego odpoczynku, diety. Trzeba bardzo uwa¿aæ, co siê bierze do ust z uwagi na surowe przepisy antydopingowe. Na przyk³ad, ich ofiar¹ pad³a Iga Œwi¹tek ³ykaj¹ca melatonin, pozwalaj¹cy szybciej zaadoptowaæ siê do nag³ych zmian czasu i klimatu po podró¿ach z jednego krañca œwiata na drugi. Nie zauwa¿y³a (i nikt z jej ekipy nie zwróci³ na to uwagi), ¿e producent nieoczekiwanie wprowadzi³ nowy sk³adnik, który akurat znajdowa³ siê na liœcie substancji zakazanych. Kontrola antydopingowa by³a nieub³agana, choæ ostatecznie z³agodzono jej karê z uwagi na przekonuj¹ce usprawiedliwienie.
Zygmunt Romaszkiewicz
16
KURIER PLUS 19 WRZEŒNIA 2026
www.kurierplus.com