NEW YORK • PENNSYLVANIA • CONNECTICUT • NEW JERSEY • MASSACHUSETTS
ER KURI P L U S
P O L I S H NUMER 1585 (1885)
W E E K L Y
ROK ZA£O¯ENIA 1987
PE£NE WYDANIE KURIERA W INTERNECIE: WWW.KURIERPLUS.COM
í Jakie znaczenie ma wysokoœæ z której spada... – str. 5 í Moje powo³anie jest owocem wiary i... – str. 8 í Kolêdowanie w ró¿nych rytmach i nastrojach – str. 9 í Ostatnie dni KL Auschwitz – str. 10-11
M A G A Z I N E í Laureaci Konkursu Chopinowskiego w... – str. 14 15
TYGODNIK
1 LUTEGO 2025
í Skarbówka mo¿e skontrolowaæ twoje konto... – str. 17
Tomasz Bagnowski
Trump chce powiêkszyæ USA Donald Trump zapowiedzia³, ¿e Stany Zjednoczone mog¹ wkrótce staæ siê wiêkszym krajem. Prezydent USA chce przej¹æ Grenlandiê, która jest samodzielnie rz¹dzonym terytorium Danii, Kana³ Panamski, a tak¿e w³¹czyæ do USA Kanadê. Powiêkszenie terytorium Stanów Zjednoczonych Trump zapowiada³ wielokrotnie, miêdzy innymi w przemówieniu po swoim zaprzysiê¿eniu, a ostatnio bardzo wyraŸnie podczas spotkania z wyborcami w Las Vegas, 25 stycznia. „W niedalekiej przysz³oœci mo¿emy w znacz¹cy sposób powiêkszyæ nasz kraj. Czy¿ nie jest to mi³e – przez lata, dekady, mieliœmy tak¹ sam¹ wielkoœæ, co do stopy kwadratowej, prawdopodobnie faktycznie staliœmy siê mniejsi, ale mo¿emy siê powiêkszyæ bardzo szybko” – oœwiadczy³ Trump. Cytat z t¹ wypowiedzi¹ nie znalaz³ siê w relacji wielu amerykañskich mediów z wiecu Trumpa w Las Vegas, które najwyraŸniej nie wiedz¹ na razie, czy to co mówi prezydent, nale¿y traktowaæ powa¿nie, czy raczej jest to tylko specyficzny rodzaj retoryki, charakterystyczny dla Trumpa. Umieœæmy zatem ¿¹dania prezydenta w historycznym kontekœcie i spójrzmy, czy faktycznie s¹ one takie dziwaczne. Stany Zjednoczone w ci¹gu swojej ca³ej historii, powiêksza³y w³asne terytorium al-
bo dziêki napaœciom na s³abszych s¹siadów jak Meksyk, który w wyniku sprowokowanej przez USA wojny (1846-48) straci³ Teksas (og³osi³ niepodleg³oœæ jeszcze przed wojn¹) dzisiejsz¹ Kaliforniê, Nevadê, Utah oraz czêœciowo Arizonê i Nowy Meksyk, albo poprzez zakup nowych terytoriów, jak Alaska, Floryda czy tzw. Louisiana Purchase, która w 1803 roku, o po³owê powiêkszy³a USA i stanowi dziœ terytorium 15 ró¿nych stanów. Dlaczego Stany Zjednoczone tak bardzo par³y do nowych zdobyczy terytorialnych? Po pierwsze ze wzglêdów strategicznych, czyli w³aœnie z tych samych powodów, o których mówi dziœ Trump. W 1823 roku prezydent James Monroe og³osi³ doktrynê znan¹ dziœ jako Monroe Doctrine, czyli deklaracjê na mocy której USA uzna³y, ¿e Pó³kula Zachodnia, le¿y w strefie wp³ywów amerykañskich i USA zrobi¹ wszystko, by nie dopuœciæ do europejskiej eksploatacji pañstw po³o¿onych na tej pó³kuli, planuj¹c jednoczeœnie ich w³asn¹ eksploatacjê. í5
l 29 stycznia rozpocz¹³ siê Chiñski Nowy Rok. Zgodnie z tradycj¹, ka¿dy rok jest powi¹zany z jednym z 12 zwierz¹t chiñskiego zodiaku. Rok 2025 to Rok Wê¿a.
Miêdzy wielk¹ scen¹, a œwiatem Polonii Tomasz Pud³ocki „S³awa artystyczna naszego cennego rodaka, znanego w ca³ym muzycznym œwiecie, oparta jest na kolisku nieustannych sukcesów i triumfów, jakie wymieniony od zarania swej aktywnoœci wszêdzie zbiera³. Pianista, z jakim ma³o kto mo¿e siê równaæ dok³adnoœci¹, uduchowieniem i poezj¹ serca, kompozytor, którego dzie³a znajduj¹ siê stale w repertuarze Paderewskiego, Hoffmanna, Schellinga, Graingera, Kochañskiego, Casalsa z du¿¹ satysfakcj¹ spogl¹daæ mo¿e na swoj¹ dotychczasow¹ spuœciznê”. Tak pisa³ o Zygmuncie Stojowskim na pocz¹tku lat 30. XX w. znany nowojorski pianista i polonijny redaktor muzyczny W³adys³aw Borzêcki.
l Portret Zygmunta Stojowskiego autorstwa Marcina W³adyki
Chocia¿ swego czasu Stojowski by³ niezwykle popularnym artyst¹, który przez ponad 40 lat mieszka³ w Nowym Jorku, to miejscowa Polonia zupe³nie o nim zapomnia³a. A przecie¿ jego utwory kilkanaœcie lat temu zosta³y wznowione, dziêki nagraniom firmy „Hyperion”, ³atwo je odnaleŸæ, choæby na youtube, a Joseph A. Herter w 2007 r. napisa³ o nim anglojêzyczn¹ ksi¹¿kê. Pamiêta siê o Ignacym Janie Paderewskim czy Marcelli Sembrich – i s³usznie – jednak to Stojowski swoj¹ dzia³alnoœci¹ sta³ siê symbolem ambicji miejscowej diaspory polskiej i jej obecnoœci na najlepszych salonach Nowego
Jorku. On te¿ powinien byæ przypominany na miejscowych koncertach muzyki polskiej – ³¹czy³ bowiem to, co najlepsze w kulturze polskiej, amerykañskiej i polonijnej. Pocz¹tki na ziemiach polskich Zygmunt Denis Antoni Jordan de Stojowski urodzi³ siê 8 kwietnia 1870 r. w Strzelcach na KielecczyŸnie. Jego rodzina szybko przeprowadzi³a siê do Krakowa. Tam Zygmunt uczêszcza³ do Gimnazjum œw. Anny i na lekcje muzyki m.in. do W³adys³awa ¯eleñskiego – ojca í 16 s³ynnego Boya.