ER KURI P L U S
P O L I S H NUMER 1485 (1785)
W E E K L Y
ROK ZA£O¯ENIA 1987
M A G A Z I N E
TYGODNIK
25 LUTEGO 2023
PE£NE WYDANIE KURIERA W INTERNECIE: WWW.KURIERPLUS.COM
í Co zrobiæ, kiedy twój pracodawca odmówi... – str. 5 í Rywale Trumpa – str. 5 í Zamach na Wielk¹ Trójkê – str. 8 í Konie polskie i nie tylko – str. 12 í Olej palmowy – str. 15 í Jak bank na ciebie donosi – str. 17 FOT. WERONIKA KWIATKOWSKA
NEW YORK • PENNSYLVANIA • CONNECTICUT • NEW JERSEY • MASSACHUSETTS
Marek Skulimowski
W rocznicê inwazji 24 lutego 2022, wczeœnie rano w Polsce wielu zbudzi³y telefony lub wiadomoœci tekstowe z informacj¹ o rozpoczêciu inwazji rosyjskiej na Ukrainê. W tym miejscu chcia³bym zaznaczyæ, ¿e nie by³o to rozpoczêcie wojny, poniewa¿ wojna ju¿ trwa³a od 2014 roku, kiedy nieoznakowana armia rosyjska zajê³a Krym oraz czeœæ Donbasu, dostarcza³a sprzêt wojskowy tzw. separatystom, co miêdzy innymi doprowadzi³o do zestrzelenia samolotu cywilnego malezyjskich linii lotniczych w lipcu 2014 roku. Od 2014 do 2022 roku zginê³o kilkanaœcie tysiêcy cywilów i ¿o³nierzy ukraiñskich. Wywiad amerykañski, od miesiêcy poprzedzaj¹cych inwazjê, informowa³ sojuszników, a póŸniej opiniê publiczn¹, o wysokim prawdopodobieñstwie wkroczenia wojsk rosyjskich z pó³nocy, wschodu oraz od Morza Czarnego. Trudno by³o uwierzyæ, ¿e Rosja rozpocznie dzia³ania na pe³n¹ skalê, wykraczaj¹c¹ poza wschodni¹ czeœæ Ukrainy. Sami Ukraiñcy, z którymi rozmawia³em wielokrotnie w dniach poprzedzaj¹cych inwazjê, nie wierzyli w tak tragiczny rozwój wydarzeñ i doœæ sceptycznie podchodzili do doniesieñ mediów amerykañskich. Teraz rozumiemy, ¿e w Ukrainie skutecznie próbowano dementowaæ i podwa¿aæ amerykañskie „rewelacje”, aby nie wywo³aæ paniki w spo³eczeñstwie i masowego exodusu ludnoœci.
Wobec potêgi wojskowej Rosji, wed³ug wiêkszoœci zachodnich analityków wojskowych, nie dawano du¿ych szans Ukrainie na obronê w³asnego terytorium. Niektórzy s¹dzili, ¿e bêdzie to blitzkrieg, a niemieccy politycy sugerowali nawet szybkie poddanie siê, co jednak by³o znacznym przejawem braku znajomoœci historii Ukrainy oraz samych Ukraiñców. Znany RAND Institute jeszcze w styczniu 2022 w jednej ze swoich analiz nie dawa³ ¿adnych szans Ukrainie wobec „potêgi armii rosyjskiej” oraz wszelk¹ wojskow¹ pomoc dla Ukrainy uznawa³ za „nieistotn¹ do zatrzymania wroga” oraz „nieefektywne narzêdzie rozwi¹zania kryzysu rosyjsko-ukraiñskiego”. Po roku, wiemy, ¿e pomoc z Zachodu by³a bardzo skuteczna, a armia ukraiñska wykorzysta³a przekazany jej sprzêt w najlepszy mo¿liwy sposób. Ukraiñcy obronili skutecznie Kijów i odepchnêli rosyjsk¹ armiê ju¿ w kwietniu, zmuszaj¹c Rosjan do zmiany strategii i weryfikacji swoich celów. Nastêpnie dochodzi do kolejnego sukcesu, czyli ukraiñskiej kontrofensywy na wschodzie, skutkuj¹cej odbiciem niemal¿e 50 proc. terytorium zajêtego przez Rosjan od lutego 2022, w tym wycofanie siê z Chersonia, jedynej stolicy regionu zajêtej przez Rosjan. í9
l Wystawa orchidei w New York Botanical Garden na Bronxie potrwa do 23 kwietnia.
FOT. JOSHUA STERNLICHT
To jest nasza wojna
l Elwira Niewiera i Piotr Roso³owski
W 2018 roku Elwira Niewiera i Piotr Roso³owski pojechali do Ukrainy, by nakrêciæ film dokumentalny o generacji naznaczonej rewolucj¹ Majdanu i traum¹ konfliktu zbrojnego w Doniecku. Nie podejrzewali, ¿e w momencie premiery ich bohaterowie znowu bêd¹ na froncie. O terapeutycznej mocy sztuki, hamletowskich wyborach i bliznach, które zostawia wojna – opowiadaj¹ Weronice Kwiatkowskiej. Prace nad „Syndromem Hamleta” rozpoczêliœcie ju¿ po pacyfikacji Majdanu i operacji zbrojnej w Donbasie, ale jeszcze przed „wielk¹ inwazj¹” Rosji na Ukrainê, która nast¹pi³a w lutym zesz³ego roku. Towarzyszycie z kamer¹ próbom do spektaklu, w którym – oprócz re¿yserki Rozy Sarkisian – wystêpuje piêcioro bohaterów. W przestrzeni sceny Katia, Oksana, S³awik, Roman i Rodion wracaj¹ do traum, które pozostawi³a w nich wojna i próbuj¹ je – przy pomocy sztuki – przepracowaæ. Warto zaznaczyæ, ¿e od pocz¹tku konfliktu teatr ukraiñski podejmuje wiele inicjatyw maj¹cych na celu przeciwdzia³anie skutkom wojny. Ukraiñscy re¿yserzy, dramaturdzy i aktorzy wspieraj¹ cywilów dotkniêtych wojn¹, ale te¿ ¿o³nierzy, dla których organizuj¹ mobilne przedstawienia, czasem blisko linii frontu. Tzw. teatr szybkiego reagowania, teatr eksperymentalny/dokumentalny pomaga w uporaniu siê z narodow¹ traum¹, ale czy rzeczywiœcie ma moc terapeutyczn¹? Elwira Niewiera: Od samego pocz¹tku bardzo uwa¿aliœmy, by nie obiecywaæ naszym bohaterom ¿adnych terapeutycznych rezultatów, na które mogliby liczyæ bior¹c udzia³ w projekcie. Nie mieliœmy wczeœniej takich doœwiadczeñ, wiêc woleliœmy ten proces nazywaæ czysto artystycznym. Wa¿ne dla nas by³o równie¿ to, ¿e ka¿dy z uczestników mia³ za sob¹ doœwiadczenie terapii indywidualnej, szczególnie osoby, które by³y na wojnie. Jednak to, co wydarzy³o siê podczas zdjêæ, i co mo¿na by³o póŸniej zobaczyæ na ekranie, mia³o znamiona terapii. í 16