Kurier Plus - e-wydanie 24 grudnia 2022

ER KURI P L U S

P O L I S H NUMER 1476 (1776)

W E E K L Y ROK ZA£O¯ENIA 1987

M A G A Z I N E

TYGODNIK

24 GRUDNIA 2022

ILUSTRACJA: BEATA SZPURA

NEW YORK • PENNSYLVANIA • CONNECTICUT • NEW JERSEY • MASSACHUSETTS

2

KURIER PLUS 24 GRUDNIA 2022

Radosnych i spokojnych Œwi¹t Bo¿ego Narodzenia oraz wielu b³ogos³awieñstw i sukcesów w Nowym Roku 2023 ¿yczy Adrian Kubicki Konsul Generalny RP w Nowym Jorku wraz z Zespo³em

www.kurierplus.com

KURIER PLUS 24 GRUDNIA 2022

www.kurierplus.com

Parafia Rzymsko-Katolicka Œw. Stanis³awa Kostki Brooklyn - Greenpoint

Redakcji Kuriera Plus, Czytelnikom oraz ca³ej Polonii sk³adamy najlepsze ¿yczenia z okazji œwi¹t Bo¿ego Narodzenia!

A S³owo Cia³em siê sta³o i mieszka³o miêdzy nami!

Ta najradoœniejsza Nowina, og³oszona przez Anio³ów ponad dwa tysi¹ce lat temu, jest aktualna i dzisiaj. Bóg przyj¹³ nasze cz³owieczeñstwo, aby cz³owiek móg³ dotkn¹æ majestatu Boga. I choæ tegoroczna pandemia œmiercionoœnego wirusa ruinuje pokój naszego ¿ycia, to jednak radoœæ p³yn¹ca z faktu narodzin Zbawiciela œwiata jest niezmiennie wartoœciowa.

Chrystus przyszed³ na œwiat z mi³oœci do ka¿dego cz³owieka. On pragnie, aby serce ka¿dego z nas potrafi³o Go przyj¹æ, bo jedynie On jest Ÿród³em prawdziwej radoœci i pokoju. Tylko On mo¿e swoj¹ Mi³oœci¹ wyciszyæ nasze zalêknione serca, uspokoiæ myœli, pomóc w planowaniu odbudowy sensu ¿ycia. On jest gotowy narodziæ siê w Twoim sercu, je¿eli Ty otworzysz swoje serce dla Niego.

Prawdziwego otwarcia siê na dzia³anie Bo¿ej ³aski, umiejêtnoœci przyjêcia Chrystusa do serca i dzielenia siê Nim z drugim cz³owiekiem podczas Œwi¹t i w ka¿dym dniu nowego 2023 roku ¿ycz¹ – Ksiê¿a i Pracownicy Parafii œw. Stanis³awa Kostki na Greenpoincie

Zapraszamy do naszego koœcio³a na msze œwiête w jêzyku polskim:

Wigilia – 24 grudnia: 21 - koncert kolêd; 21:30 i 23:59 Bo¿e Narodzenie: 7:30, 10:15, 11:30, 13:00, 20:00 Drugi dzieñ œwi¹t – œw. Szczepana: 6:30, 7:00, 11:00, 20:00, 22:00 31 grudnia – Zakoñczenie Starego Roku: 19:00, po mszy Nabo¿eñstwo Dziêkczynne Nowy Rok – Bo¿ej Rodzicielki: 7:30, 10:15, 11:30, 13:00, 19:00

3

4

KURIER PLUS 24 GRUDNIA 2022

www.kurierplus.com

KURIER PLUS 24 GRUDNIA 2022

www.kurierplus.com

5

Drodzy Pañstwo, znane przes³anie mówi, obyœ ¿y³ w ciekawych czasach. Nam przysz³o ¿yæ w bardzo ciekawych. Œwiat na naszych oczach zmienia siê. Zaskakuj¹ nas kryzysy zdrowotne, gospodarcze, spo³eczne, ¿yjemy w poczuciu ró¿norakiego zagro¿enia. Pojawiaj¹ siê nowe technologie, które z jednej strony u³atwiaj¹ ¿ycie, z drugiej strony je rujnuj¹. Siedzimy z nosami w laptopach i komórkach, w wirtualnym œwiecie, który zastêpuje nam kontakty z bliskimi. Œwiêta, jeœli nadamy im wymiar duchowy, to dobry czas na refleksjê, odnowienie i pog³êbienie zwi¹zków rodzinnych i przyjacielskich, czas uwagi i pomocy bliŸnim, którzy nie radz¹ sobie z codziennoœci¹.

To czas, ¿eby mimo problemów, które wyrastaj¹ na drodze ka¿dego z nas, mimo wszystko, popatrzeæ w przysz³oœæ z wiar¹, nadziej¹ i mi³oœci¹.

Piêknego, wybaczaj¹cego, wype³nionego wzajemn¹ ¿yczliwoœci¹ Bo¿ego Narodzenia ¿yczê naszym Czytelnikom, Reklamodawcom i Autorom Zofia K³opotowska z zespo³em redakcyjnym

Chwa³a na wysokoœci Bogu, a na ziemi pokój tym, w których ma upodobanie.

25. Bal Podró¿nika Katolicki Klub Dyskusyjny Œw. Jana Paw³a II ¿yczy wszystkim Polakom, aby Œwiêta Bo¿ego Narodzenia przynios³y radoœæ, pokój oraz wzajemn¹ ¿yczliwoœæ, by sta³y siê Ÿród³em wzmocnienia wiary, nadziei i mi³oœci.

Niech otworzy siê ka¿de serce na b³ogos³awieñstwa p³yn¹ce od Bo¿ej Dzieciny. Szczêœæ Bo¿e.

¯yczymy Radosnych Œwi¹t Bo¿ego Narodzenia oraz Szczêœliwego Nowego Roku, Redakcji Kuriera Plus, czytelnikom i wszystkim, którzy przez wiele lat wspierali nas w niesieniu bratniej pomocy.

Polish Assistance and Homeless SOS NEW YORK • PENNSYLVANIA • CONNECTICUT • NEW JERSEY • MASSACHUSETTS

KURIER P L U S

P O L I S H

W E E K L Y

M A G A Z I N E

redaktor naczelna

Zofia Doktorowicz-K³opotowska ki

sta³a wspó³praca

Maria Bielski, Andrzej Józef D¹browski, Ma³gorzata Ka³u¿a, Czes³aw Karkowski, Krzysztof K³opotowski, Bo¿ena Konkiel, Weronika Kwiatkowska, Chris Miekina, Jolanta Szczepkowska, Katarzyna Zió³kowska

Drodzy cz³onkowie i sympatycy Polonijnego Klubu Podró¿nika, serdecznie zapraszamy na Jubileuszowy 25.

Bal Podró¿nika.

ROYAL MANOR 454 Midland Ave. Garfield, NJ Sobota 28 stycznia 2023 Ju¿ teraz prosimy zarezerwujcie czas na nasz bal.

Jak co roku gwarantowana wspania³a zabawa i wiele atrakcji – niespodzianek.

Jako ¿e jest to jubileuszowy Bal, wiêc oczekujecie wyj¹tkowej zabawy i wielu atrakcji, a wœród nich: – Wybitnych polskich podró¿ników, którzy zostali wyró¿nieni przez nasz Klub Podró¿niczym Globusem Niepodleg³oœci, – Artystów z Polski i polonijnych oraz wielu goœci specjalnych ze œwiata kultury, biznesu i turystyki z USA i z Polski.

Bal Podró¿nika to siedem godzin (od 7:00pm do 2:00am) wspania³ej zabawy

fotografia

Zosia ¯eleska-Bobrowski

wydawcy

John Tapper Zofia Doktorowicz-K³opotowska Adam Mattauszek

w towarzystwie ludzi kochaj¹cych podró¿owaæ, gdzie opowieœci o ostatnich woja¿ach przeplataj¹ siê ze smacznymi potrawami i napojami, od szerokiego wyboru polskich piw i wódek pocz¹wszy, a na najwy¿szej jakoœci koniakach i whisky skoñczywszy. Wszystko to bez ¿adnych dodatkowych op³at. Smaczny obiad podany do sto³ów, a dla tych którzy dalej bêd¹ g³odni, po pó³nocy podane bêd¹ przek¹ski. Bezp³atny valet parking i uprzejma obs³uga dope³niaj¹ obrazu naszego all inclusive Balu Podró¿nika.

Serdecznie zapraszamy sponsorów.

Tylko na Balu Podró¿nika wasze wsparcie bêdzie zauwa¿one i docenione przez polonijn¹ elitê podró¿ników, biznesmanów, ludzi kultury i sztuki, licznego grona lekarzy i adwokatów, którzy uczestnicz¹ bardzo chêtnie w naszych balach.

Wiêcej informacji o Balu, a tak¿e o spotkaniach z naszymi Honorowymi Goœæmi ju¿ niebawem.

Jerzy Majcherczyk

Kurier Plus, Inc. Adres: 176 Java Street Brooklyn, NY 11222 Pokój numer 10

Tel: (718) 389-3018 E-mail: kurier@kurierplus.com Internet: www.kurierplus.com Redakcja nie odpowiada za treœæ og³oszeñ.

KURIER PLUS 24 GRUDNIA 2022

6

www.kurierplus.com

Na drogach Prawdy Bo¿ej

Ks. Ryszard Koper

Œwiat³o dla ciebie Gdy anio³owie odeszli od nich do nieba, pasterze mówili miêdzy sob¹: „PójdŸmy do Betlejem i zobaczmy, co siê tam zdarzy³o i o czym nam Pan oznajmi³”. Udali siê te¿ poœpiesznie i znaleŸli Maryjê, Józefa oraz le¿¹ce w ¿³obie Niemowlê. Gdy Je ujrzeli, opowiedzieli, co im zosta³o objawione o tym dzieciêciu. A wszyscy, którzy to s³yszeli, zdumieli siê tym, co im pasterze opowiedzieli. Lecz Maryja zachowywa³a wszystkie te sprawy i rozwa¿a³a je w swoim sercu. A pasterze wrócili, wielbi¹c i wys³awiaj¹c Boga za wszystko, co s³yszeli i widzieli, jak im to zosta³o przedtem powiedziane. (£k 2, 15-20)

W

wigilijny wieczór wyruszam w niezapomnian¹ podró¿ wspomnieñ, w czasie której odwiedzam ró¿ne zak¹tki mojego minionego œwiata. Zawsze zatrzymujê siê przy stajenkach mojego ¿ycia. Pierwsza by³a w domu rodzinnym. W Adwencie wykonywa³em j¹ z drzewa, a ¿e tata para³ siê tak¿e stolarstwem, to mia³em materia³ na szopkê i narzêdzia do jej wykonania.

W dzieñ wigilijny wraz z rodzeñstwem wstawia³em do niej nieliczne figurki betlejemskich postaci. Co wa¿niejsze ca³e nasze mieszkanie zmienia³o siê w stajenkê betlejemsk¹. Pod³oga by³a wyœcielona s³om¹ i sianem. Siano by³o tak¿e na stole pod nieskazitelnie bia³ym obrusem, na którym poœród 12 potraw le¿a³y bia³e op³atki, a na nich wyciœniête sceny betlejemskie. ¯ywiczny zapach jod³owej choinki miesza³ siê z zapachami potraw wigilijnych. P³omyki œwiec woskowych na choince i p³omyk lampy naftowej wytwarza³y niepowtarzaln¹, magiczn¹ atmosferê. Zaœ przepiêkne kolêdy mówi³y sk¹d ta magia wieczoru i wskazywa³y na gwiazdê, której wygl¹daliœmy za oknem, wierz¹c, ¿e jest to ta sama, która zab³ys³a nad Betlejem, oznajmiaj¹c narodzenie Chrystusa Pana. Nasza dzieciêca wiara by³a tak prosta, ufna i tak radosna, ¿e otwiera³a dla nas bramy nieba. To doœwiadczenie pozwala mi dzisiaj lepiej zrozumieæ s³owa Jezusa, gdy mówi³ do doros³ych przez pryzmat wiary dzieci: „Jeœli nie staniecie siê jako dzieci nie wejdziecie do Królestwa Niebieskiego”.

W

iele, wiele lat póŸniej, spaceruj¹c noc¹ ulicami Betlejem w Ziemi Œwiêtej spogl¹da³em na ciemne niebo i dostrzega³em tê sam¹ gwiazdê, która zaprasza³a nas do wigilijnego sto³u w rodzinnym domu na Roztoczu. I tak tajemnica wieczoru wigilijnego w rodzinnej chacie wi¹za³a siê z wydarzeniem, które mia³o miejsce ponad dwa tysi¹ce lat temu w betlejemskiej grocie. To wydarzenie sta³o siê punktem zwrotnym w dziejach ludzkoœci. By³o ono oczekiwane i wieszczone przez proroków. Jeden z nich, Izajasz, kilkaset lat wczeœniej tymi s³owami zapowiada³ przyjœcie Mesjasza: „Oto twój Zbawca przychodzi. Oto Jego nagroda z Nim idzie i zap³ata Jego przed Nim. Nazywaæ ich bêd¹ Ludem Œwiêtym, odkupionymi przez Pana”. Zapowiadany Mesjasz mia³ og³osiæ „dobr¹

nowinê ubogim”. To w³aœnie dlatego ubodzy pasterze pierwsi doœwiadczyli radoœci z przyjœcia Pana. Nad Betlejem rozgorza³o niebo i œwiat³oœæ niebieska ogarnê³a pasterzy. Z tej œwiat³oœci wy³onili siê anio³owie i oznajmili narodzenie Mesjasza.

W ewangelii na Uroczystoœæ Bo¿ego Narodzenia czytamy: „Gdy anio³owie odeszli od nich do nieba, pasterze mówili miêdzy sob¹: ‘PójdŸmy do Betlejem i zobaczmy, co siê tam zdarzy³o i o czym nam Pan oznajmi³”.

Udali siê te¿ poœpiesznie i znaleŸli Maryjê, Józefa oraz le¿¹ce w ¿³obie Niemowlê. Gdy Je ujrzeli, opowiedzieli, co im zosta³o objawione o tym dzieciêciu”.

Ta œwiat³oœæ z nocy narodzenia Pana i dzisiaj wdziera siê do naszych serc, do naszego ¿ycia i wyœpiewywana jest w naszych Sandro Botticelli – Mistyczne Narodzenie piêknych polskich kolêdach.

W jednej z nich œpiewamy: „Jakieœ œwiat³o j¹cych. Dziêki udzia³owi skautów akcja nad Betlejem siê rozchodzi / W œrodku obejmuje prawie ca³y œwiat. Œwiat³o co ronocy zagubiony œwiat siê budzi / Dzisiaj ku przywo¿one jest z Betlejem do Wiedw³aœnie dla nas Chrystus siê narodzi³ / Do nia, gdzie w katedrze przekazywane jest nas przyszed³, bo ukocha³ wszystkich lu- skautom z s¹siednich krajów, a nastêpnie dzi / Teraz œpij, Dziecino ma³a / Teraz sztafet¹ trafia do najdalszych zak¹tków œpij, Dziecino mi³a / Ziemia bogactw Ci kontynentu. Œwiat³o Pokoju od lat przekanie da³a / Bo bez Ciebie biedn¹ by³a / Ju¿ zuj¹ tak¿e polscy harcerze w Ameryce.

W Polsce akcjê od 1991 prowadz¹ harpasterze, proœci ludzie id¹ z dala / Oddaæ pok³on Tobie panu nad Panami / Myœl¹ cerze ze Zwi¹zku Harcerstwa Polskiego, sobie: Jaka¿ ³aska nas spotka³a / ¯e Pan którzy odbieraj¹ Betlejemskie Œwiat³o Pokoju od skautów s³owackich. Po uroczyprzyszed³, ¿eby mieszkaæ razem z nami”.

To œwiat³o radoœci wype³nia nasze ser- stej mszy œwiêtej odprawianej w Kaplicy ca, gdy je otworzymy na tajemnicê betle- Betlejemskiego Œwiat³a Pokoju, zlokalizojemskiej nocy. Wolê przyjêcie tego œwia- wanej w oœrodku G³odówka w pobli¿u t³a wyra¿amy przez ró¿nego rodzaju sym- Bukowiny Tatrzañskiej œwiat³o trafia do bole. W czasie nawiedzenia betlejemskiej wszystkich chor¹gwi, hufców i dru¿yn groty pielgrzymi zapalaj¹ œwiece wotyw- harcerskich. Za poœrednictwem harcerzy ne i czêœæ z nich zostawiaj¹ w grocie, œwiat³o dociera do mieszkañców miast a czêœæ zabieraj¹ ze sob¹, aby je zapaliæ i wsi. Betlejemskie Œwiat³o Pokoju z r¹k po pielgrzymce w domu, w czasie wiecze- harcerzy uroczyœcie przyjmuje Prezydent rzy wigilijnej. Jest to piêkny symbol za- RP, marsza³kowie obydwu izb parlamenproszenia œwiat³oœci Chrystusa do naszych tu, premier, wspólnoty parafialne i inne instytucje. Polscy harcerze przekazuj¹ serc i naszych domów. œwiat³o na Litwê, Bia³oruœ, Ukrainê. Na nnym symbolem zaproszenia œwiat³a zachód do Niemiec i na pó³noc do Danii. betlejemskiego do naszych domów jest Betlejemskie Œwiat³o Pokoju jest symboBetlejemskie Œwiat³o Pokoju. Akcjê zapo- lem ciep³a, mi³oœci, pokoju i nadziei. Tracz¹tkowa³o w 1986 austriackie radio i tele- dycyjnie stawiane jest na wigilijnym stole. wizja jako dzia³anie charytatywne na rzecz W tym roku Betlejemskie Œwiat³o Podzieci niepe³nosprawnych i osób potrzebu- koju, z przes³aniem „Œwiat³o dla ciebie”

I

dotar³o do Polski 11 grudnia.

Zosta³o na przekazane jak zwykle w G³odówce, ale tym razem zimowa pogoda uniemo¿liwi³a dotarcie do schroniska, p³omieñ pochodz¹cy z groty Narodzenia Chrystusa w Betlejem, przekazano do sanktuarium Matki Bo¿ej Fatimskiej na Krzeptówkach. Olga Junkuszew, rzeczniczka prasowa ZHP powiedzia³a: „Pochylamy siê nad tym, ¿e Betlejemskie Œwiat³o Pokoju jest p³omieniem ‘dla Ciebie”, a dziêki Tobie, p³omieniem dla innych. Chcemy, aby ka¿dy z nas zaopiekowa³ siê wewnêtrznym Œwiat³em troskliwie. Tylko dziêki byciu obecnym, rozwa¿nym i ostro¿nym Œwiat³o bêdzie mog³o ci¹gle œwieciæ”. To œwiat³o jest dla ka¿dego z nas, szczególnie w obecnym czasie ciemnoœci i zamêtu.

Tego œwiat³a potrzebujemy w naszym sercu, w naszych rodzinach, w naszej ojczyŸnie i na ca³ym œwiecie.

N

ieprzypadkowo polscy harcerze w pierwszej kolejnoœci przekazali to œwiat³o Ukrainie. Zapewne trafi tam do wojennej „stajenki.” Zziêbniêci, przytuleni do siebie siedz¹ przy wigilijnym stole w domu zrujnowanym przez rosyjskie bomby.

Nie ma gospodarza rodziny, gdzieœ daleko w zimnym okopie broni swojej ojczyzny.

Przy stole wiele pustych miejsc dla cz³onków rodziny, których zabi³o okrucieñstwo rosyjskich ¿o³nierzy. Resztki œwiecy oœwietlaj¹ zrujnowany pokój. Okopcona dymem po¿aru niewielka ikona Matki Boskiej z Dzieci¹tkiem wisi na popêkanej œcianie. Na stole przykrytym zniszczon¹ cerat¹ uboga wigilijna wieczerza przygotowana z puszek ¿ywnoœciowych i tym co siê uda³o kupiæ na ubogich bazarach lub o trzymaæ w punktach charytatywnych.

Prze¿yli horror. A najcenniejszym prezentem, o który prosz¹ jest pokój. Ten pokój na chwilê wype³nia ukraiñsk¹ stajenkê i rodzi siê nadzieja, ¿e ten pokój ogarnie ca³y œwiat. m

Zapraszamy na stronê Autora: ryszardkoper.pl

www.kurierplus.com

KURIER PLUS 24 GRUDNIA 2022

7

Szczygie³ Bo¿ego Narodzenia O

narodzeniu Pañskim wspomina tylko mimochodem Ewangelia œw. Mateusza, nieco szerzej (choæ te¿ bardzo sk¹po) opisuje to wydarzenie Ewangelia œw. £ukasza. Ten pierwszy mówi jedynie o „domu” jako miejscu narodzin (trzej królowie „wszed³szy w dom, naleŸli dzieciê z Mary¹” – M II: 11). Drugi, enigmatycznie stwierdza; „I porodzi³a syna swego pierworodnego, owinê³a go w pieluszki i po³o¿y³a go w ¿³obie, i¿ miejsca im nie by³o w gospodzie” – £ II: 7) Sk¹d wiêc ca³a rozbudowana opowieœæ o tym wydarzeniu? Znamy j¹ z apokryfów.

S³owem „apokryf” pos³ugujemy siê dziœ na okreœlenie tekstów niepewnego, pochodzenia, opowieœci o treœciach w¹tpliwych z historycznego/Ÿród³owego punktu widzenia. Dopisanych, niezgodnych, ale i niesprzecznych z oryginalnym komunikatem.

Od pocz¹tku chrzeœcijañstwa ludzie chcieli wiedzieæ wiêcej o nadzwyczajnym dla nich wydarzeniu – Pañskich Narodzinach. Jak to by³o dok³adnie, co siê wtedy dzia³o? Lukê tê wype³nia³y mno¿¹ce siê historie na temat okolicznoœci, w których Jezus przyszed³ na œwiat.

Znakomita wiêkszoœæ wiernych to byli analfabeci, wychowani w kulturze mówionej. Dziœ, gdy mija „epoka Gutenberga”, epoka czytania ksi¹¿ek i gazet, g³ównie ogl¹damy, patrzymy na kreowane œwiaty, ogl¹damy akcjê. Wówczas i przez ponad tysi¹c lat – przede wszystkim s³uchano. Ludzie s³yszeli opowieœci w koœcio³ach, podczas uroczystych zgromadzeñ, ale najczêœciej, gdy zbierali siê, zw³aszcza wieczorem, po pracy, opowiadali sobie historie, ubarwiali je, rozbudowywali, aby zaj¹æ siebie i s³uchaczy. Dopowiadali dalsze szczegó³y do znanych ju¿ gawêd.

O czym opowiadali? O dawnych bohaterach, o niezwyk³ych, uciesznych, wydarzeniach, o dydaktycznych anegdotach, bajkach, z których wynikaæ mia³a nauka o moralnym porz¹dku rzeczywistoœci.

Tylko w ten sposób porz¹dkowano sobie œwiat, uk³adano go w zrozumia³y ci¹g wydarzeñ, w historie nadaj¹ce mu g³êbszy, etyczny sens. Nie pos³ugiwano siê abstrakcyjnymi wywodami, ale w³aœnie zajmuj¹cymi opowiastkami. Œwiat z tej perspektywy jawi³ siê im jako sensowny, maj¹cy jakiœ ³ad; dowiadywali siê na przyk³adach, o co w ¿yciu chodzi, co jest jego istot¹.

Wkrótce, tj. po setkach lat, z pomoc¹ przysz³o malarstwo, aby niepiœmiennym

Giovanni Battista Tiepolo – Madonna ze szczyg³em

Carel Fabritius – Szczygie³

Piero della Francesca – Stajenka

masom unaoczniæ to, o czym g³osi Ewangelia, w dobitny, zmys³owy sposób pokazaæ, jak wygl¹da³y sceny z tamtych wydarzeñ. Artyœci musieli przedstawiæ konkretn¹ stajenkê, która to wersja utrwali³a siê z czasem, bowiem pocz¹tkowo apokryfy mówi³y o „grocie”. Jak wygl¹da³a Maria i Józef – choæ wed³ug najpopularniejszych apokryfów, nie by³ on obecny przy Narodzinach. Poszed³ na poszukiwanie kobiety, która pomog³aby Marii. Podobno sprowadzi³ ju¿ po cudownych narodzinach dwie po³o¿ne.

Najwiêksz¹ ciekawoœæ budzi³o Dzieci¹tko. Nie mog³o to przecie¿ byæ „zwyk³e” niemowlê, musia³a otaczaæ je aura cudownoœci. Blask anielski bi³ w oczy, jak powiadaj¹ dociekliwi autorzy uzupe³niaj¹cy ewangeliczne s³owa. Artyœci musieli rozwi¹zaæ mnóstwo konkretnych zadañ, tote¿ siêgali po apokryficzne treœci, aby wype³niæ obraz konkretnymi przedstawieniami.

Oto jeden z setek obrazów poœwiêconych Narodzeniu. Na pierwszy rzut oka widaæ, ¿e nie mamy do czynienia z typow¹ stajenk¹. Miast ciemnego wnêtrza – otwarta przestrzeñ. W tle miasto. Jezusek to nie nowo narodzone niemowlê, ale ju¿ nieco podroœniêty ch³opczyk, le¿y go³y, œwietlisty, na pos³aniu rozœcielonym na zewn¹trz. Maria klêczy obok. Reszta pozosta³a z mrowia „wojska niebieskiego” (wed³ug okreœlenia ksiêdza Wujka) – gra i œpiewa. Nie s¹ to eteryczni duchowi mieszkañcy Niebios, ale mocne, bosonogie postaci, bez skrzyde³. Mo¿e to ziemscy adoratorzy Dzieci¹tka? Dlaczego artysta – Piero della Francesca – zdj¹³ anio³om skrzyd³a? Chcia³ daæ pierwszeñstwo ciê¿arowi? Wyraziæ i podkreœliæ jak najbardziej ziemski wymiar wydarzenia?

Miast eterycznej lotnoœci, stabilna trwa³oœæ, miast powietrznego ruchu, doczesna, codzienna egzystencja.

Za nimi – obowi¹zkowy osio³ i wó³. Józef, stary, zmêczony bieganiem po nocy

Rafael Madonna ze szczyg³em

w poszukiwaniu akuszerki, siedzi na oœlim siodle, obok pasterz z kijem wskazuje w niebo i gwiazdê betlejemsk¹.

Przedstawienie zgodne jest z popularnym od koñca Œredniowiecza widzeniem œw. Brygidy, szwedzkiej zakonnicy z XIV wieku, która w mistycznym doœwiadczeniu by³a œwiadkiem Narodzenia i opisa³a je tak mniej wiêcej, jak obejrzeæ mo¿emy na póŸniejszym obrazie della Franceski.

Z ma³ymi wyj¹tkami.

Na dachu szopy przysiad³ ptak. To szczygie³, stworzonko popularne w dawnych apokryfach. Opowiadano, ¿e kiedy Jezus dŸwiga³ krzy¿ w drodze na Golgotê, na jego g³owê z koron¹ cierniow¹ sfrun¹³ szczygie³, ptaszek ¿ywi¹cy siê m.in. ostem. Zacz¹³ wyci¹gaæ ciernie wbite w czo³o Zbawiciela i krople jezusowej krwi kapnê³y mu na g³ówkê. I st¹d po

wiecznoœæ czerwieñ na ³ebku i na skrzyd³ach szczyg³a, œwiadka ostatnich godzin Jezusa na tej ziemi.

Sta³ siê œwiadkiem mêczeñstwa i symbolem zmartwychwstania – z innej legendy, w której zreszt¹ mylono szczyg³a z jaskó³k¹. Opowieœæ ta g³osi, ¿e ma³y Jezus bawi³ siê glinianymi ptaszkami i jednego z nich o¿ywi³, w³aœnie szczyg³a, ptaka szczególnie mu bliskiego. W innej legendzie mówi siê, ¿e ptaki te zimuj¹ w b³ocie, zamkniête w glinianej obudowie jak w grobie. Od¿ywaj¹ na wiosnê, wyfruwaj¹ na œwiat, zaœwiadczaj¹c wszem i wobec o cudzie zmartwychwstania.

W piêknej bajce Oscara Wilde’a „Szczêœliwy ksi¹¿ê” w³aœnie rodzaj jaskó³ki jest tym najbardziej wyró¿nionym z boskich ptaków, który nie bacz¹c na w³asne cierpienie i pewn¹ œmieræ, mimo g³odu i narastaj¹cego zimna, niesie pomoc biednym, nieszczêœliwym i zapomnianym.

Legenda szczyg³a mia³a tak¿e i rzeczywisty, katastrofalny wymiar. Holenderski artysta Carel Fabritius, uwa¿any za najbardziej utalentowanego malarza, który przewy¿szy sw¹ sztuk¹ najlepszych, zgin¹³ tragicznie w wyniku wybuchu prochowni w Delftach. By³ rok 1654: 32-letni Fabritius przebywa³ w swej pracowni, kiedy potê¿na eksplozja rozerwa³a na strzêpy jego dom i wiele s¹siednich. Zginê³o oko³o stu ludzi. Zniszczeniu uleg³y prace Fabritiusa, ale cudem, rzec mo¿na, uratowa³ siê bodaj ostatni obraz artysty, maleñkie dzie³ko przedstawiaj¹ce w³aœnie szczyg³a.

Religijny sens tego ptasiego portreciku nie ulega w¹tpliwoœci. Dziœ dla nas jest ju¿ nieczytelny. W celebrowanej powieœci Donny Tartt pt. „Goldfinch” (póŸniej przeniesionej na ekran) akcja obraca siê wokó³ obrazu Fabritiusa i ziemskich perypetii bohatera, który „cudem” ocala³ z i terrorystycznego ataku na Metropolitan Museum.

Autorka pominê³a ten wyraŸnie religijny charakter przes³ania ptasiej podobizny.

Tymczasem dla ludzi dawnych wieków wizerunek szczyg³a natychmiast kojarzy³ siê z mêk¹ i zmartwychwstaniem, tote¿ szczygie³ towarzyszy³ Jezusowi od narodzin jako jeden z trwa³ych symboli, zapowiadaj¹cych sens przyjœcia Zbawiciela na œwiat. Czêsto jest obecny na dawnych obrazach, ludzie znali doskonale znaczenie, jakie jego wizerunek niesie. Jest z Jezusem od pocz¹tku jego ziemskiej drogi do koñca – od stajenki, poprzez dzieciñstwo po mêczeñsk¹ œmieræ.

Czes³aw Karkowski

8

KURIER PLUS 24 GRUDNIA 2022

www.kurierplus.com

Z okazji Œwi¹t Bo¿ego Narodzenia sk³adamy najlepsze ¿yczenia Cz³onkom naszej organizacji i ca³ej Polonii.

W nowym 2023 roku ¿yczymy wielu sukcesów zawodowych i osobistych!

PULASKI ASSOCIATION of BUSINESS and PROFESSIONAL MEN, Inc. www.pulaskiassociation.com

KURIER PLUS 24 GRUDNIA 2022

www.kurierplus.com

9

Radosnych i zdrowych œwi¹t Bo¿ego Narodzenia oraz pomyœlnoœci w Nowym Roku 2023 wszystkim Rodakom ¿ycz¹ pracownicy

North Brooklyn Development Corporation

The Pilsudski Institute of America Wishes you and your families...

Weso³ych Œwi¹t Merry Christmas Happy Holidays

138 Greenpoint Avenue, Brooklyn, NY 11222

Tel. 212-505-9077

Poszli, znaleŸli Dzieci¹tko w ¿³obie z wszystkimi znaki danymi sobie; jako Bogu czeœæ Mu dali, a witaj¹c zawo³ali z wielkiej radoœci.

Ach, witaj, Zbawco, z dawna ¿¹dany, cztery tysi¹ce lat wygl¹dany!

Na Ciebie, króle, prorocy czekali, a Tyœ tej nocy nam siê objawi³.

I my czekamy na Ciebie, Pana, a skoro przyjdziesz na g³os kap³ana, padniemy na twarz przed Tob¹, wierz¹c, ¿eœ jest pod osob¹ chleba i wina.

Noc Ksiê¿ycowa, œnieg pruszy, a tam pod lasem gwiazdeczki œwiec¹, koœcio³y drzwi otwieraj¹.

Gor¹ca pieœñ siê niesie, ¿e narodzi³o siê BO¯E DZIECIÊ

Serdeczne ¿yczenia szczêœliwych Œwi¹t Bo¿ego Narodzenia i do siego roku 2023 sk³ada Gra¿yna Grochowski i zespó³ Complete Physical Therapy, P.C. 134 Norman Ave, Brooklyn, NY 11222, Tel. 718-383-6460

KURIER PLUS 24 GRUDNIA 2022

10

Polskie wczoraj i dziœ

Kazimierz Wierzbicki

Polskie Wigilie B

o¿e Narodzenie obok Wielkanocy to jedno z najwiêkszych œwi¹t w Polsce.

W dzisiejszych czasach Polacy obchodz¹ je w radoœci i pokoju. Tak jednak nie by³o zawsze. Zdarza³o siê, ¿e Œwiêta wypada³y w prze³omowch momentach naszych najnowszych dziejów, nie zawsze pomyœlnych. Zobaczmy jak obchodzono Bo¿e Narodzenie nad Wis³¹ w ubieg³ym stuleciu.

Wigilia roku 1918 mia³a miejsce kilka tygodni po odzyskaniu niepodleg³oœci.

Ludzie cieszyli siê ze zdobytej wolnoœci, ale nie by³o tego widaæ na ulicach. Niewiele by³o choinek na miejskich placach stolicy czy innych wiêkszych miast.

W szczêœliwej niepodleg³oœci¹, ale mocno zubo¿a³ej Polsce, nêdzy nie brakowa³o. Pomoc dla biednych organizowa³y zarówno rozmaite organizacje, jak i pojedyñcze rodziny. W „Kurjerze Polskim” mo¿na by³o przeczytaæ og³oszenie: „Mam 50 kg przedniej m¹ki. Zapraszam kobiety do pieczenia chleba z przekazaniem ca³kowitem na cel dobroczynny”. W kobiecym tygodniku „Bluszcz” widnia³o og³oszenie: „Zlecony materia³ uszyjê na ubranka dla dzieci na gwiazdkê, przeznaczonem wy³¹cznie na cele sierotek”.

W grudniu 1918 roku „Kurier Warszawski” nawo³ywa³ swoich czytelników do przedœwi¹tecznej pomocy dla mieszkañców walcz¹cego jeszcze Lwowa. W gazecie mo¿na by³o przeczytaæ: „Na miasto wyjedzie szeœæ wozów wojskowych, towarzysz¹cy im zaœ skauci od godziny 10 rano do 4 po po³udniu chodziæ bêd¹ od mieszkania do mieszkania, od sklepu do sklepu i zbieraæ bêd¹ obuwie i bieliznê dla ubogich mieszkañców Lwowa, dla dziatwy i m³odzie¿y, którym zw³aszcza wobec braku wêgli i szyb, grozi ch³ód zimowy. Zbli¿anie siê wozów zwiastowaæ bêdzie g³os tr¹bki”. * Wigilia 1939 r. przebiega³a w atmosferze smutku i niepewnej przysz³oœci. Zaledwie trzy miesi¹ce wczeœniej nazistowskie Niemcy i sowiecka Rosja dokona³y kolejnego ju¿ w historii rozbioru Polski.

Mimo antychrzeœcijañskiego charakteru narodowego socjalizmu Niemcy nie próbowali wp³ywaæ na sposób obchodzenia œwi¹t w okupowanej Polsce. Starali siê raczej przekonaæ, ¿e pod ich w³adz¹ zmieni³o siê niewiele. Na krakowskim rynku stanê³a choinka, a gadzinowa prasa polskojêzyczna k³amliwie informowa³a o dobrze zaopatrzonych sklepach. Wzywano raczej do spokoju i ciê¿kiej pracy, a nie zmiany dotychczasowych zwyczajów.

W³adze okupacyjne zezwoli³y na uczestnictwo w Pasterce (normalnie obowi¹zywa³a godzina policyjna). Mój ojciec wspomina³, jak w katedrze staromiejskiej nabo¿eñstwo uœwietni³ jeden z tenorów opery warszawskiej. Wykonuj¹c kolêdê „Bóg siê rodzi” podniós³ wyraŸnie g³os przy s³owach: „Podnieœ rêkê Bo¿e dzieciê, b³ogos³aw ojczyŸnie mi³ej...”.

W okupowanej przez sowiety wschodniej Polsce propaganda przyjê³a zupe³nie inn¹ strategiê. Ukazuj¹cy siê we Lwowie, w jêzyku polskim, „Czerwony Sztandar” stwierdza³, ¿e Chrystus by³ postaci¹ legendarn¹, a œwiêto jego narodzenia, podobnie jak ca³a religia, jest elementem propagandy klas wyzyskuj¹cych. Piêtnowano trwanie wœród klasy robotniczej „dawnych zabobonów”. Autor podpisuj¹cy siê jako F. Oleszczuk wyjaœnia³: „Obowi¹zkiem œwiadomych obywateli naszego kraju jest wyjaœniæ tym pracuj¹cym, którzy wierz¹, jak¹ szkodê przynosz¹ œwiêta religijne. Nale¿y wyjaœniæ im klasow¹ treœæ tych œwi¹t, przekonaæ tych, którzy jeszcze zachowali prze¿ytki religijne, ¿e powinni zerwaæ z religi¹ i odrzuciæ na zawsze jej pierwotne szkodliwe obyczaje”.

W podobnym tonie wypowiada³a siê przysz³a gwiazda komunistycznej literatury Adam Wa¿yk. W artykule „Radziecka choinka” na ³amach „Czerwonego Sztandaru” z 1 stycznia 1940 r. pisa³: „Witamy rok 1940 jako pocz¹tek nowej dla nas epoki, pobudkê i zaprawê do pracy, wolnej i szczêœliwej, któr¹ mamy rozwijaæ w coraz mocniejszym rytmie. I witaj¹c nowy rok, nie wyg³aszamy bezmyœlnych wró¿b, konwencjonalnych ¿yczeñ sobkowskiej pomyœlnoœci. Nasza pewnoœæ niezbita, oparta jest na wiedzy marksistowskiej, ¿e jesteœmy szermierzami idei, która ca³y œwiat ogarnie”. * W Polsce „ludowej” Bo¿e Narodzenie by³o oficjalnym œwiêtem i trwa³o, jak w wielu krajach Europy, dwa dni. W³adza stara³a siê jednak unikaæ religijnych akcentów tego Œwiêta.

Redakcje dzienników i czasopism sk³ada³y czytelnikom ¿yczenia „przyjemnego wypoczynku œwi¹tecznego”. Dekoracje ulic i sklepów pozbawione by³y symboli religijnych i koncentrowa³y siê na elementach krajobrazu zimowego. Œwiêty Miko³aj znikn¹³ ju¿ kilka lat po wojnie, a w zamian pojawi³ siê Dziadek Mróz. Po odwil¿y politycznej w roku 1956 podarunki dla dzieci przynosi³ znowu Miko³aj (ale nie „œwiêty”). Doœæ czêsto u¿ywane by³o s³owo „gwiazdka” w ró¿nych odmianach. Tak wiêc by³y gwiazdkowe prezen-

Oskar¿enia wobec Trumpa Po trwaj¹cym 18 miesiêcy dochodzeniu Specjalna Komisja Izby Reprezentantów Kongresu USA, badaj¹ca okolicznoœci ataku na Kapitol 6 stycznia 2021 roku, wyst¹pi³a do Departamentu Sprawiedliwoœci z oskar¿eniem wobec by³ego prezydenta.

W koñcowym raporcie komisja zarzuci³a Donaldowi Trumpowi wzniecenie insurekcji, spisek przeciwko pañstwu i obstrukcjê kongresu. Komisja zarekomendowa³a te¿ Departamentowi Sprawiedliwoœci postawienie zarzutów piêciu wspó³pracownikom Trumpa: ostatniemu szefowi jego gabinetu Markowi Meadowsowi i prawnikom by³ego prezydenta: Rudolphowi Giulianiemu, Johnowi Eastmanowi, Jeffreyowi Clakowi i Kennethowi Cherseboro.

Przestêpstwa zarzucane Trumpowi zagro¿one s¹ wysokimi wyrokami wiêzienia.

Jest jednak ma³o prawdopodobne, by Trump faktycznie zosta³ skazany. Departament Sprawiedliwoœci, który prowadzi w³asne dochodzenie w sprawie wydarzeñ z 6 stycznia mo¿e, ale nie musi pójœæ za rekomendacj¹ komisji. Jej wniosek jest wyrazem woli politycznej i nie ma formalnej mocy prawnej. Prokuratorzy przed ewentualnym oskar¿eniem bêd¹ analizowaæ jakie

maj¹ szanse na wygranie sprawy przeciwko by³emu prezydentowi USA. Szef Departamentu Sprawiedliwoœci Eric Garland powo³a³ kilka tygodni temu specjalnego pe³nomocnika tylko do tej sprawy.

W swoim raporcie komisja przypomina wszystkie posuniêcia Donalda Trumpa, po przegranych przez niego wyborach prezydenckich w 2020 r., które jej zdaniem mia³y na celu utrzymanie siê przy w³adzy i niedopuszczenie do zatwierdzenia przez kongres wyboru nowego prezydenta, Joe Bidena. „¯adne z wydarzeñ, których byliœmy œwiadkami nie mia³oby miejsca gdyby nie Trump” – czytamy m.in. w podsumowaniu raportu. Komisja przedstawi³a w nim dowody zgromadzone w trakcie przes³uchañ œwiadków, z których wiêkszoœæ odbywa³a siê publicznie, maj¹ce œwiadczyæ o wysi³kach Trumpa w celu dokonania de facto zamachu stanu. „Ka¿dy prezydent w naszej historii broni³ zgodnego z procedur¹ transferu w³adzy.

Z wyj¹tkiem jednego” – powiedzia³a Liz Cheney, republikanka z Wyoming, jedna z wiceprzewodnicz¹cych komisji.

Wed³ug raportu Donald Trump wkrótce po przegranych wyborach zacz¹³ rozprzestrzeniaæ nieprawdziwe informacje o fa³szerstwie wyborczym mimo, ¿e wiedzia³,

i¿ ¿adnych fa³szerstw nie by³o. PóŸniej zaœ, wed³ug komisji, by³y prezydent próbowa³ wywieraæ presjê na w³adze lokalne i Departament Sprawiedliwoœci, by w³¹czy³y do Kolegium Elektorów osoby gotowe do zatwierdzenia jego wyboru, a nie, zgodnie z g³osowaniem powszechnym, wyboru Joe Bidena. Na koniec Trump chcia³ wed³ug komisji zmusiæ wiceprezydenta Mike Pence’a do zmiany wyniku wyborów na swoj¹ korzyœæ i podjudzi³ swoich zwolenników do szturmu na Kapitol.

Zeznania by³ej bliskiej wspó³pracowniczki Donalda Trumpa, Hope Hicks, sugeruj¹ m.in., ¿e mimo rekomendacji doradców by³y prezydent nie chcia³ wydaæ apelu o pokojowe przeprowadzenie manifestacji przed kongresem.

Raport wnioskuje te¿ o zbadanie przez Komisjê Etyki Izby Reprezentantów postêpowania czwórki republikañskich kongresmanów, w tym Kevina McCarthy'ego z Kalifornii, który ma zostaæ nowym przewodnicz¹cym ca³ej izby, w zwi¹zku z odmow¹ zeznañ. W raporcie komisji jest równie¿ mowa o tym, ¿e czêœæ œwiadków, którzy zdecydowali siê zeznawaæ, nie by³a w trakcie przes³uchañ szczera. Mowa tu miêdzy innymi o córce by³ego prezydenta Ivance Trump, by³ym agencie Secret Se-

www.kurierplus.com

ty, a spotkanie œwi¹teczne (np. dla dzieci) okreœlano w³aœnie jako „gwiazdka”.

Charakterystycznym zjawiskiem by³a poprawa zaopatrzenia tu¿ przed Œwiêtami.

W sklepach pojawia³o siê wiêcej wêdlin, wyrobów miêsnych i ryb, ³¹cznie z tradycyjnym karpiem. Przed Bo¿ym Narodzeniem, jedyny raz w roku mo¿na by³o kupiæ pomarañcze. Tak by³o chyba do pocz¹tku lat 70.

Atmosfera œwi¹teczna zale¿na by³a od sytuacji politycznej. W czasach stalinowskich wiêzienia przepe³nione by³y politycznymi skazañcami. W niejednej rodzinie brakowa³o najbli¿szych przy stole wigilijnym.

Po liberalnych zmianach jesieni¹ 1956 r., Bo¿e Narodzenie obchodzono w duchu odprê¿enia i nadziei na lepsz¹ przysz³oœæ.

W wieczór wigilijny przemówienie radiowe wyg³osi³ zwolniony z internowania prymas Polski kardyna³ Stefan Wyszyñski. Zezwolono równie¿ na wystawienie „Pastora³ki” Leona Schillera w niektórych teatrach. W Warszawie przedstawienie to powróci³o na scenê w Teatrze Wspó³czesnym w re¿yserii Stanis³awy Perzanowskiej.

Wigilia roku 1981 przebiega³a ponownie w atmosferze smutku i niepewnoœci.

Przy wielu sto³ach zabrak³o najbli¿szych, internowanych przez w³adze stanu wojennego. Podobnie jak okupant niemiecki w 1939 r., junta gen. Jaruzelskiego ³askawie zawiesi³a na jedn¹ noc godzinê milicyjn¹, aby wierni mogli udaæ siê na Pasterkê.

Rok 1989 przyniós³ pierwsze od pó³ wieku Bo¿e Narodzenie wolnoœci. W kraju szala³a inflacja i bezrobocie, ale Polacy cieszyli sie z odzyskanej suwerennoœci.

Dzisiaj, przed Œwiêtami nie ma kolejek przed sklepami miêsnymi i spo¿ywczymi.

Pomarañcze i inne egzotyczne owoce mo¿na kupiæ codziennie w wielu supermarketach polskich miast. Koœcio³y na Pasterce nie s¹ ju¿ przepe³nione jak bywa³o za w³adzy „ludowej”. Pod choink¹ zamiast nakrêcanych zabawek mo¿na znaleŸæ gry komputerowe i inne elektroniczne cuda. Nawet Wigilia nie musi ju¿ byæ postna. Kto ma ochotê, mo¿e zadowoliæ siê pieczon¹ szynk¹ lub indykiem. m rvice Anthonym Ornato i rzeczniczce prasowej Trumpa, Kayleigh McEnany. Komisja przes³ucha³a ³¹cznie ponad tysi¹c osób i zgromadzi³a ponad milion ró¿nego rodzaju dokumentów. Republikanie w wiêkszoœci bojkotowali jej pracê, a ci, którzy weszli w sk³ad komisji, jak np. Liz Cheney, zostali póŸniej wykluczeni z partii lub na skutek nacisków sami z niej odeszli.

Niezale¿nie od raportu komisji w kongresie tocz¹ siê prace nad uœciœleniem przepisów o zatwierdzaniu wyboru prezydenta, by uniemo¿liwiæ w przysz³oœci wykorzystywanie luk, które próbowa³ eksploatowaæ Trump. W nowej ustawie ma byæ np. zapisane expressis verbis, ¿e rola wiceprezydenta w tej sprawie jest jedynie ceremonialna.

Jakie bêdzie stanowisko Departamentu Sprawiedliwoœci wobec rekomendacji komisji na razie nie wiemy. Jack Smith, specjalny prokurator badaj¹cy wypadki z 6 stycznia 2021 r., jak dot¹d nie wypowiada³ siê publicznie.

Po wyborach w po³owie kadencji wiêkszoœæ w izbie reprezentantów przejêli republikanie, którzy planuj¹ w³asne dochodzenie w sprawie 6 stycznia. Jego czêœci¹ ma byæ m.in. zbadanie pracy cz³onków obecnej komisji, czyli innymi s³owy dochodzenie wobec prowadz¹cych dochodzenie. Republikanie sygnalizowali te¿ chêæ wszczêcia œledztwa wobec by³ej ju¿ liderki demokratów w izbie reprezentantów Nancy Pelosii i Departamemtu Sprawiedliwoœci.

Tomasz Bagnowski

KURIER PLUS 24 GRUDNIA 2022

www.kurierplus.com

Kartki z przemijania Z szopek prezentowanych corocznie w Nowym Jorku najbardziej lubiê Szopkê Neapolitañsk¹ umieszczon¹ pod wielk¹ choink¹ w Metropolitan Museum of Art. Przypomina dekoracje teatralne do komedii Goldoniego, które wystawia³em na polskich scenach. Ich bohaterami byli mieszkañcy ma³ych miasteczek. W tej¿e Szopce mieszkañcy pokazani s¹ jako realistyczne figurki, znakomicie wyrzeŸbione w stylu barokowym. Œwiêta Rodzina jest wœród nich. Nad ni¹ unosz¹ siê na ga³êziach choinki liczne anio³y i liczni cherubini odziani w piêkne, wielobarwne szaty. Ca³oœæ tej scenograficznej kompozycji raduje oczy, podobnie jak zapamiêtane z dzieciñstwa ruchome szopki u warszawskich kapucynów i krakowskich pijarów.

$

Ubolewam, ¿e szopki krakowskie s¹ tak ma³o znane w œwiecie. Jakoœ nie umiemy zainteresowaæ nimi zagranicznych muzeów, sal wystawowych i koœcio³ów.

Wielka szkoda, bo s¹ niezwykle piêkne w swej niebywa³ej wrêcz misternoœci i kolorystyce. Bywaj¹ dzie³ami sztuki unikatowymi w œwiatowej skali. Na wystawie w Ksiêgarni Polskiej przy Saint-Germain-de-Prés w Pary¿u wzbudza³y niema³y podziw, co kilkakrotnie widzia³em stoj¹c wœród zwiedzaj¹cych. I to nie tylko wœród pary¿an.

$

Onegdaj przywioz³em z Neapolu szopkê w postaci ma³ej kapliczki z dwoma skrzyd³ami, czy jak kto woli – tryptyczku z maleñkimi p³askorzeŸbkami. Jak przysta³o na by³ego przedsoborowego ministranta, otwieram j¹ w Wigiliê, a zamykam w œwiêto Matki Boskiej Gromnicznej, czyli 2 lutego. O dziwo, niemal nikt z goœci odwiedzaj¹cych mnie w tym okresie, nie zwraca na ni¹ uwagi. Gdyby nie wmontowana w ni¹ pozytywka graj¹ca „Cich¹ noc”, by³aby zupe³nie niezauwa¿ona.

Andrzej Józef D¹browski

$

W Teatrze Telewizji Polskiej obejrza³em rapsodyczne przedstawienie zrealizowane wed³ug „Konrada Wallenroda”. Myœla³em, ¿e bêdê móg³ siê zanurzyæ w muzyce Mickiewiczowskiego poematu, ale niestety by³a ona s³abo s³yszalna. Owszem, aktorzy mówili wiersz poprawnie, ale eksponowali g³ównie zawarte w nim informacje dotycz¹ce akcji, a nie poetyck¹ i zarazem muzyczn¹ kunsztownoœæ.

Okaza³o siê, ¿e po ponad szeœædziesiêciu latach mam wci¹¿ w pamiêci fragmenty „Pieœni Wajdeloty” i mówi³em je równolegle z graj¹cym tê postaæ Markiem Barbasiewiczem. W „moich czasach” w szkole podstawowej i w liceum zadawano uczniom sporo wierszy na pamiêæ, co dziœ wspominam z najwy¿szym uznaniem. Moje siostry i ja znaliœmy ich wiele, pocz¹wszy od „Sonetów krymskich” Mickiewicza, a skoñczywszy na „Pieœniach” i „Zaczarowanej doro¿ce” Ga³czyñskiego. Moja wychowawczyni w klasie czwartej – Jadwiga Gardocka zna³a na pamiêæ ca³ego „Pana Tadeusza”. Recytowa³a go nam na lekcjach polskiego i wychowawczych oraz na tzw. zastêpstwach. S³uchaliœmy jak zaczarowani. Po latach sam nak³ania³em swoich uczniów do uczenia siê na pamiêæ m.in. monologów z „Dziadów”, fragmentów „Kordiana” i „Beniowskiego” oraz odpowiedzi Poety na pytanie Panny M³odej w „Weselu”: „A kaz ta Polska?”. Recytacje i g³oœne czytania pog³êbia³y rozumienie utworu. Za pisemn¹ analizê „Konrada Wallenroda” dosta³em u profesor Janiny Kulczyckiej-Saloni pierwsz¹ pi¹tkê na warszawskiej polonistyce. Dla równowagi jednak wyznam, ¿e dwójê mia³em z wojska. W moich dowódcach lisia metoda Konrada Wallenroda wzbudza³a daleko id¹ce podejrzenia.

$

Serce mi stanê³o podczas sceny palenia rêkopisów Adama Mickiewicza pokazanej w telewizyjnym przedstawieniu „Epilog” wedle scenariusza i w re¿yserii Macieja Wojtyszki. Na ¿¹danie wieszcza pali³ je jego syn W³adys³aw.

Wrzuca³ do ognia w kominku wiersz za wierszem, dalsze czêœci „Dziadów” i trzy dalsze ksiêgi „Pana Tadeusza”, próby dramatyczne, traktaty i artyku³y oraz listy. ZaprzyjaŸniony z Mickiewiczem Stefan Zan daremnie próbowa³ je ratowaæ, krzycz¹c: „Spaliliœcie wielki kawa³ek Polski”.

Ano spalili. Nazajutrz wieszcz pojecha³ do Konstantynopola wprowadzaæ s³owo w czyn. Mia³ wrogów. Jego lewi-

11 cuj¹ce artyku³y, takie jak „Socjalizm” i „Osiedla robotnicze” doprowadza³y do bia³ej gor¹czki zatêch³ych konserwatystów, zaœ jego wadzenie siê z Bogiem i awantura, któr¹ urz¹dzi³ papie¿owi Piusowi IX, oburza³y ortodoksyjnych katolików. Byli i tacy rodacy, którzy donosili nañ do w³adz francuskich, ¿e jest on rosyjskim agentem (sic!).

$

Adam Mickiewicz – „Koniecznie trzeba mieæ za czym pêdziæ”.

Ja teraz pêdzê za spokojem umys³u i ducha. W koñcu chcia³bym je osi¹gn¹æ. Jako publicysta nadal chcê zwracaæ uwagê na to, co uwa¿am za istotne i potrzebne. Piszê o Mickiewiczu pomny, ¿e w Wigiliê s¹ jego 224 urodziny Kolor Miko³aj Kaczmarek i imieniny. Myœlê, ¿e warto z tej okazji pokazaæ pokolorowany niedawno przez Miko³aja Kaczmarka dagerotyp z 1842 roku: W relacji z lata roku 1847 osoby ukrywaj¹cej pod imieniem Krystyna nasz pierwszy wieszcz prezentowa³ siê nastêpuj¹co: „Srebrz¹ce doœæ d³ugie i gêste w³osy okala³y jego g³owê, charakterystyczne niskie czo³o przeora³y wzd³u¿ dwie cienkie bruzdy [...]. Oczy, zamglone dalek¹, g³êbok¹ myœl¹, o¿ywia³y siê w jednej chwili zajmuj¹c¹ rozmow¹. [...] Surdut zbyt luŸny, jak siê zdawa³o, na w¹t³e jego cia³o, mia³ wysoko zapiêty, a jak¹œ niezrównan¹ wy¿szoœæ w ruchach, w chodzie, tak go odznaczaj¹c¹, ¿e ka¿dy, nawet obcy, przechodzieñ jak gdyby z uszanowaniem zwraca³ oczy w jego stronê.” Natomiast Ignacy Domeyko w liœcie do Bohdana Zaleskiego opisa³ m³odego Mickiewicza tak: „Adam zawsze odznacza³ siê bystroœci¹ umys³u i niepojêtym darem poci¹gania ku sobie nie tylko rówieœników swoich, ale i starszych o wiele wiekiem i nauk¹. Nie ukrywa³ urazy do ludzi nienaturalnych, fa³szywych lub sk³onnych do uni¿enia siê przed si³¹ lub maj¹tkiem, brzydzi³ siê przesad¹, lubi³ przestawaæ z ludŸmi zdrowego rozs¹dku i praktycznego rozumu, ale stroni³ od rachunkowiczów i samolubów. [...]. W twarzy jego piêknej i szlachetnej przebija³ raczej rozum niepospolity, niekiedy posêpnoœæ ni¿ wielka czu³oœæ i ³agodnoœæ”.

Tydzieñ na kolanie

szenka jednak wie, ¿e wys³anie na Ukrainê wojska jako miêsa armatniego, mo¿e oznaczaæ prawdziwy koniec jego rz¹dów…

niedzia³kow¹ wizytê W³adimira Putina w Miñsku ocenia, ¿e Alaksandr £ukaszenka prawdopodobnie obroni³ siê przed próbami zmuszenia Bia³orusi do dalszych ustêpstw w sprawie integracji Bia³orusi z Rosj¹, nie chce te¿ wysy³aæ swoich wojsk na ukraiñski front.

Oœrodek zwraca uwagê, ¿e Putin i £ukaszenka podczas wizyty nie mówili publicznie o rosyjskiej inwazji na Ukrainê, a twierdzili, ¿e Bia³orusi zagra¿aj¹ kraje zachodnie. „£ukaszenka u¿ywa retoryki bronienia granic bia³oruskich przed Zachodem i NATO próbuj¹c unikn¹æ udzia³u w rosyjskiej inwazji na Ukrainê” zaznaczaj¹ amerykañscy analitycy. Wiadomo, æwieræ wieku rz¹dów nauczy³o £ukaszenkê jednego: trzeba lawirowaæ, ile siê da, u¿ywaæ ostrej retoryki, ale jak przyjdzie co do czego, nie anga¿owaæ siê, staæ z boku, czekaj¹c na oferty czy to z Rosji (g³ównie) czy z Zachodu (te¿ siê zdarza).

W ocenie ISW „udzia³ Bia³orusi w wojnie Putina przeciwko Ukrainie pozostaje ma³o prawdopodobny” i „fakt, i¿ Putin, jak siê wydaje, zaakceptowa³ temat rozmów proponowany przez £ukaszenkê, bez przekonywania do jego zmodyfikowania, potwierdza poœrednio tê ocenê”. Analitycy zwracaj¹ te¿ uwagê na oficjalne zaprzeczenia Kremla, który oznajmi³, i¿ Rosja „nie jest zainteresowana wch³oniêciem kogokolwiek”. Oceniaj¹ je jako „próbê zatuszowania, i¿ Putin desperacko usi³uje wci¹gn¹æ £ukaszenkê w wojnê i – jak siê wydaje – ponownie nie zdo³a³ tego uczyniæ”. £uka-

Wtorek Polacy nie w ciemiê bici. Maj¹c do wyboru kasê i walkê o… no w³aœnie, o co?

– wol¹ braæ kasê, a potem… jakoœ siê zobaczy. WyraŸna wiêkszoœæ badanych chce kompromisu z Komisj¹ Europejsk¹ i odrzucenia zmian w wymiarze sprawiedliwoœci wprowadzanych przez Zbigniewa Ziobrê – pokazuje sonda¿, którego wyniki publikuje we wtorek „Rzeczpospolita”.

Z najnowszego sonda¿u przeprowadzonego przez IBRiS na zlecenie „Rzepy” wynika, ¿e badani wyraŸnie opowiadaj¹ siê za zmian¹ w polityce Polski wobec sporu z Uni¹ Europejsk¹ o œrodki z Funduszu Odbudowy. Redakcja podnosi, ¿e PiS próbuje dojœæ do porozumienia z Komisj¹ Europejsk¹ w sprawie pieniêdzy z KPO. ¯eby odblokowaæ œrodki, chce pilnie poprawiæ ustawy s¹downicze i wycofaæ siê z reform Zbigniewa Ziobry.

Respondentów zapytano „Jak Pan/Pani ocenia to dzia³anie?”. 17,3 proc. oceni³o chêæ dogadania siê z UE bardzo dobrze, a 49,7 proc. – raczej dobrze. To w sumie 67 proc. wskazañ pozytywnych. OdpowiedŸ „raczej Ÿle” wskaza³o 13,5 proc. badanych, a „zdecydowanie Ÿle” – 10,1 proc. Niespe³na 10 proc. nie mia³o zdania w tej sprawie.

W pytaniu – jak zauwa¿a „Rzeczpospolita” – zawarto dwa w¹tki: zarówno perspektywê porozumienia z Komisj¹ Europejsk¹, jak i zgodê na odrzucenie zmian w wymiarze sprawiedliwoœci realizowa-

Jeremi Zaborowski

Poniedzia³ek Pan Komendant Policji przywióz³ sobie z ogarniêtego wojn¹ kraju prezent od gospodarzy. Nie sprawdzi³, przekroczy³ z nim granicê, wniós³ do gabinetu. A potem prezent wystrzeli³, przebijaj¹c dwa stropy. Pan Komendant nie ma sobie nic do zarzucenia, po prostu przestawia³ „prezent” i coœ gruch³o (pocisk przebi³ dwie kondygnacje, dziura w pod³odze wielkoœci talerza do zupy), uwa¿a siê za ofiarê, a prze³o¿eni mówi¹, ¿e nie, ¿e „nie ma mowy”, a mo¿e za wszystkim stoj¹ Ruscy. Generalnie nic siê nie sta³o, hej, nic siê nie sta³o… ostatecznie nikt nie zgin¹³, a dziury w stropie siê zaklei, no nie?

Lubiê cytaty z Szekspira. „S¹ rzeczy na niebie i na ziemi, o których nie œni³o siê naszym filozofom” to z „Hamleta”. Jest jeszcze „Ÿle siê dzieje w pañstwie duñskim”. Choæ w sumie nie wiem, dlaczego tu o tym piszê, bo przecie¿ chodzi o pañstwo duñskie, a jak wiadomo, bogatym i szczêœliwym, wolno wiêcej.

Wtorek œwitem Próbowa³ Wowa wci¹gn¹æ Baækê do wojny, próbuje mocno, ale ten zapar³ siê nogami i nic. Amerykañski Instytut Studiów nad Wojn¹ (ISW) komentuj¹c po-

$

Zygmunt Krasiñski o Mickiewiczu – „My z niego wszyscy”. m

nych przez Ziobrê. Co ciekawe, wyborcy Zjednoczonej Prawicy podzieleni. Z sonda¿u wynika, ¿e raczej tak. „Zdecydowanie dobrze” ocenia tak¹ drogê postêpowania 24 proc. wyborców ZP, a 28 proc. wskaza³o odpowiedŸ „raczej dobrze”, co stanowi 52 proc., czyli ponad po³owê zwolenników rz¹dz¹cej koalicji. 16 proc. uwa¿a, ¿e to „raczej z³a” opcja, a 11 proc., ¿e „zdecydowanie z³a”. Redakcja podnosi, ¿e 20 proc. pytanych wyborców obecnej w³adzy nie wie, któr¹ odpowiedŸ wskazaæ.

Jakieœ zdziwienie? Zero. PiS i Ziobro od oœmiu lat „reformuj¹” s¹downictwo, które jak kula³o, tak kuleje. Pomimo wa¿nych rozrób, gdzieœ na górze, na dole to samo: ba³agan, ci¹gn¹ce siê latami sprawy, decyzje po znajomoœci i uwa¿aniu.

Ziobro i spó³ka próbuj¹ przekonywaæ, ¿e jeszcze im potrzeba czasu, ja wiem, mo¿e tak z dziesiêæ lat, ¿eby ruszyæ z kopyta…

Polacy jednak nie s¹ idiotami. Myœlê, ¿e wiedz¹ – ¿e niewielu tutaj da siê zrobiæ, bêdzie, jak by³o, bogaci maj¹ swoj¹ sprawiedliwoœæ, do³y zupe³nie inn¹ – a zapowiedzi „zmian” to kolejna wyborcza kie³baska, pieczona ju¿ na trzeci¹ czterolatkê.

A kasa z Unii, to jednak konkret. Wp³ynie, wyda siê, nikt nie zabierze… Tym bardziej, ¿e i tak nie wiadomo, co z t¹ ca³¹ Uni¹ Europejsk¹ bêdzie za trzy, cztery lata. I kto mówi, ¿e Polacy nie s¹ pragmatyczni i cwani, jak ich – w wiêkszoœci – ch³opscy przodkowie? *** Spokojnych Œwi¹t Narodzenia Pana dla wszystkich Czytelników. Rodzinnej Wigilii i czasu z rodzin¹ ¿yczê. m

KURIER PLUS 24 GRUDNIA 2022

12

www.kurierplus.com

Czy mo¿na unikn¹æ zawalenia siê rowu? mieæ œwiadomoœæ wielu zagro¿eñ z tym zwi¹zanych, bowiem tego typu wypadki s¹ najbardziej niebezpieczne ze wszystkich wypadków budowlanych, pod wzglêdem odniesionych obra¿eñ.

Wypadki zawalenia siê rowu przytrafiaj¹ siê ka¿dego roku oko³o 300 razy. Prawnicy w mieœcie Nowy Jork, zajmuj¹cy siê sprawami wypadków zawalenia siê rowu, s¹ w stanie pomóc Tobie oraz Twojej rodzinie, je¿eli znalaz³eœ siê w takiej sytuacji.

W zamkniêtej przestrzeni mog¹ znajdowaæ siê toksyczne opary, które mog¹ okazaæ siê œmiertelnie niebezpieczne. Pora¿enie pr¹dem lub eksplozje, które mog¹ pojawiæ siê w momencie, kiedy pracownicy maj¹ nieoczekiwany kontakt z przewodami elektrycznymi lub przewodami paliwowymi, s¹ kolejnym czarnym scenariuszem. Wed³ug OSHA, wskaŸnik œmiertelnoœci przy zawaleniu siê rowu wynosi ok.

112% wiêcej, ni¿ jakikolwiek inny rodzaj pracy budowlanej. OSHA wprowadzi³a pewne przepisy prawne dotycz¹ce rowów oraz wykopalisk. Ka¿dy pracownik pracuj¹cy wewn¹trz wykopaliska musi zostaæ wyposa¿ony w odpowiedni system ochronny, w celu zabezpieczenia przed zawaleniem siê rowu. Systemy ochronne maj¹ zdolnoœæ do stawienia oporu wszelkim ³adunkom próbuj¹cym przedostaæ siê do systemu lub zasadniczo oczekiwanym na wprowadzenie lub przetransportowanie do systemu.

Dwóch mê¿czyzn w hrabstwie Nassau uleg³o wypadkowi zwi¹zanemu z zawaleniem siê rowu w momencie, kiedy instalowali zbiornik na szambo. Rów zbiornika uleg³ zawaleniu. Wspomniany zbiornik by³ umieszczany w domu na Long Island.

Pracownicy pracowali w ponad 9-metrowej dziurze w Brookville, w momencie

kiedy jedna z zab³oconych œcian uleg³a zawaleniu, wówczas 1,5-2,1 metrowa œciana mokrego b³ota oraz piasku zawali³a siê na pracowników.

W innym przypadku, pracownik z Queens dozna³ powa¿nych obra¿eñ w momencie, kiedy zosta³ zasypany pod ogromn¹ iloœci¹ gleby oraz gruzu w momencie, kiedy 4,2 metrowy rów uleg³ zawaleniu.

Mê¿czyzna zmar³ podczas pracy nad renowacj¹ sklepu z narzêdziami na Manhattanie. Podwykonawca nie zapewni³ w³aœciwej ochrony przed zawaleniem siê rowu. OSHA dowiod³a równie¿, ¿e na stanowisku pracy nie znajdowa³y siê ¿adne zastrza³y, czy elementy ochronne przeznaczone na odcinku chodnika, które zapobieg³yby wypadkowi. Podczas prac budowlanych z obecnoœci¹ rowów, nale¿y

Sposoby ochrony rowów przed zawaleniem Wraz z prawid³ow¹ in¿ynieri¹, technikami budowy oraz praktykami bezpieczeñstwa pracy, zawalenia siê rowów s¹ mo¿liwe do zatrzymania. Zapobiegawcze systemy ochrony przed zawaleniem siê rowów zawieraj¹ tzw. sloping, który polega na ciêciu œcian rowów pod k¹tem, poza samym rowem. Natomiast shoring polega na umieszczeniu drewnianych lub metalowych sprzêtów ochronnych naprzeciw œciany rowu, w celu ochrony przed zapadniêciem znajduj¹cej siê na niej gleby. Kolejnym systemem zapobiegawczym jest tzw. shielding, polegaj¹cy na u¿yciu metalowego pud³a idealnie mieszcz¹cego siê wewn¹trz rowu, chroni¹cego pracowników przed zapadniêciem siê rowu. Dodatkowo, OSHA wprowadzi³a przepisy wymagaj¹ce codziennej inspekcji rowów.

W momencie kiedy warunki pracy ulegn¹ zmianie, tzn. wystêpuje ryzyko zagro¿enia dotycz¹cego zapadniêcia siê rowu, odpowiednie dzia³ania naprawcze powinny zostaæ podjête w celu eliminacji lub nadzorowania niebezpiecznych warunków.

Nowojorskie prawo zabrania pracownikowi budowlanemu z³o¿enia pozwu przeciwko jego lub jej pracodawcy. Jednak¿e, poszkodowany w wypadku mo¿e wszcz¹æ postêpowanie przeciwko osobie trzeciej, która nie zapewni³a odpowiednich œrod-

Jeœli Pañstwo sami stali siê ofiar¹ wypadku, lub znaj¹ kogoœ kto potrzebuje pomocy prawnej po wypadku, to zapraszamy do bezp³atnej konsultacji pod numerem telefonu 212-514-5100, emaliowo pod adresem swp@plattalaw.com, lub w czasie osobistego spotkania w naszej kancelarii na dolnym Manhattanie.

Mo¿ecie Pañstwo równie¿ zadaæ nam pytania bezpoœrednio na stronie internetowej (www.plattalaw.com) u¿ywaj¹c emaila lub czatu, który jest dostêpny dla Pañstwa 24 godziny na dobê.

Zawsze udzielimy Pañstwu bezp³atnej porady w ka¿dej sprawie, w której bêdziemy mogli Pañstwa reprezentowaæ.

The Platta Law Firm, PLLC 42 Broadway, Suite 1927, NY, NY 10004

www.plattalaw.com tel. 212 – 514 – 5100

ków bezpieczeñstwa na stanowisku pracy.

W³aœciciel nieruchomoœci, czy generalny wykonawca zazwyczaj nale¿y w³aœnie do tej kategorii osób. Je¿eli uczestniczy³eœ w jakimkolwiek rodzaju wypadku zwi¹zanym z zawaleniem siê rowu, skontaktuj siê z prawnikiem w celu zasiêgniêcia profesjonalnej porady. m

Mistrzostwa œwiata w pi³ce no¿nej

Fina³ fina³ów Mistrzostwa œwiata w pi³ce no¿nej Katar 2022 mamy za sob¹. Zwyciêzc¹ uci¹¿liwego dla pi³karzy turnieju zosta³a Argentyna, pokonuj¹c w pasjonuj¹cym spotkaniu Francjê dopiero w rzutach karnych. Stan meczu 3:3.

By³ to rzeczywiœcie fina³ godny mistrzostw œwiata – fascynuj¹cy, obfituj¹cy w niesamowite zwroty akcji; szala zwyciêstwa przechyla³a siê to na jedn¹ to na druga stronê.

Wpierw nuda A nic nie zapowiada³o emocjonuj¹cego pojedynku. Niemal do 80 minuty prowadzi³a Argentyna 2:0. Mecz by³, co tu du¿o mówiæ – doœæ nudny. Mia³o siê ju¿ ku koñcówce, przewaga Argentyny i w polu i w bramkach by³a zdecydowana, myœla³em nawet o wy³¹czeniu telewizora. Nic siê ju¿ zdarzyæ nie mo¿e w tych dziesiêciu minutach, skoro Francuzi, graj¹cy niewiarygodnie Ÿle, nie zdo³ali w minionych 80 minutach zdobyæ choæby jednego gola.

Dynamiczna dotychczas, przebojowa reprezentacja tego kraju, przyjê³a taktykê najgorsz¹ z mo¿liwych – obronn¹. Nic dziwnego, ¿e w tych warunkach na boisku dominowali Argentyñczycy, zdobywaj¹c bramki w pierwszej po³owie – wpierw z karnego Lionel Messi, póŸniej znakomitym strza³em popisa³ siê Angel Di Maria.

Trener Francji zacz¹³ gor¹czkowo wymieniaæ zawodników (w sumie siedmiu), ale styl gry pozosta³ ten sam. Wygl¹da³o

na to, ¿e Argentyna ma mistrzostwo w kieszeni, a Messi – tytu³ najlepszego strzelca mistrzostw.

Pod koniec 79 minuty dosz³o do faulu w zamieszaniu podbramkowym Argentyny i polski sêdzia, Szymon Marciniak, podyktowa³ rzut karny. Wykorzysta³ szansê Kylian Mbappe i zrówna³ siê z najbardziej bramkostrzelnym zawodnikiem mistrzostw. Nieca³e dwie minuty póŸniej popisa³ siê rewelacyjnym strza³em na bramkê Argentyñczyków i on zosta³ królem strzelców. Wynik 2:2 utrzyma³ siê do 90 minuty.

W dogrywce Messi zdobywa piêkn¹ bramkê i zrównuje siê z królem strzelców, a pod sam koniec za rêkê obroñcy na polu karnym, sêdzia nakazuje rzut karny. I znowu rewelacyjny Mbappe zdobywa gola.

Ponownie i ostatecznie zostaje królem strzelców mistrzostw.

Messi zosta³ uznany za najlepszego pi³karza turnieju, a Argentyñczyk Emiliano Martinez – za najlepszego bramkarza.

Trzecia Chorwacja W walce o trzecie miejsce zmierzy³y siê Chorwacja – ju¿ po raz trzeci od powstania tego niewielkiego (oko³o piêæ mln ludnoœci) pañstwa, awansuj¹c do pierwszej czwórki najlepszych. Przeciwnikiem by³a ca³kiem nowa w tym pi³karskim towarzystwie reprezentacja Maroka. Ale nie nowa dla Chorwacji, z któr¹ zremisowa³a 0:0 w fazie grupowej mistrzostw. Maroko – sprawca wielu niespodzianek tego tur-

nieju – wyeliminowa³o m.in. renomowan¹ Belgiê oraz Hiszpaniê i Portugaliê.

Sensacyjny, mo¿na powiedzieæ, pierwszy reprezentant Afryki w tej wielkiej pi³karskiej imprezie, tym razem zawiód³. Po dobrej pierwszej po³owie meczu i s³abej – drugiej, przegra³ z Chorwacj¹ 1:2. Uleg³ doœwiadczonej i œwietnej dru¿ynie chorwackiej na w³asne ¿yczenie. Marokañczycy, którzy dali siê poznaæ w tej imprezie z szybkiej, dynamicznej gry, znakomitych, b³yskawicznych wypadów na bramkê przeciwnika, po przegranej pierwszej po³owie, w³aœnie 1:2, zwolnili tempo, zaczêli rozgrywaæ w polskim – powiem – stylu pi³kê na swoim boisku, wolno i bez ochoty na atak, czyi bez myœli o zwyciêstwie. Zrezygnowali ze swej najsilniejszej broni: szybkoœci, niez³omnej woli parcia do przodu, niespodziewanych, groŸnych wypadów. Nie mo¿na wygraæ, jeœli siê nie idzie na przeciwnika, wyrzeka szansy na strzelenie gola.

Reprezentacja Chorwacji, jeszcze przed turniejem jeden z moich faworytów, pe³na

œwietnych pi³karzy, gwiazd europejskiego futbolu, wygra³a pewnie i zas³u¿enie.

Epilog Polska w ogólnej klasyfikacji zajê³a œrodkowe 15 miejsce. Na pocieszenie mo¿na powiedzieæ, ¿e – wraz z Australi¹ – przegra³a tylko z finalistami mistrzostw, Argentyn¹ (w fazie grupowej) i z Francj¹ w drugiej rundzie rozgrywek. Awansowa³a natomiast na 22 miejsce w ogólnej klasyfikacji FIFA najlepszych reprezentacji œwiata. Na nowej liœcie prowadzi Brazylia przed Argentyn¹, Francj¹ i Belgi¹. A za najgorszy mecz mistrzostw hiszpañski magazyn sportowy uzna³ mecz Polska – Meksyk 0:0. „Najlepszy”, „najgorszy” – sprawy subiektywne, ale nie ulega w¹tpliwoœci, ¿e reprezentacja polska pokaza³a siê od jak najgorszej strony. I za to chc¹ zwolniæ trenera, Czes³awa Michniewicza, nie zaœ za afery finansowe, w które by³ uwik³any.

Zygmunt Romaszkiewicz

www.kurierplus.com

KURIER PLUS 24 GRUDNIA 2022

13

UNITAS 57 Saint Mark’s Place, New York, NY 10003 212-982-3470

Spokoju i radoœci przy wigilijnym stole oraz zdrowia i wszelkiej pomyœlnoœci na Nowy 2023 Rok ¿yczy dr Roman Pabis oraz pracownicy Kliniki Zdrowia Psychicznego UNITAS www.unitas-nyc.org

14

KURIER PLUS 24 GRUDNIA 2022

www.kurierplus.com

Radosnych Œwi¹t Bo¿ego Narodzenia oraz szczêœcia w nadchodz¹cym Nowym Roku 2023 ¿yczy ca³ej Polonii Dariusz Knapik z ¯on¹ i Wspó³pracownikami Victoria Consulting & Development, 178 Franklin Street, Brooklyn, NY 11222

PLUMBING & HEATING 53-28 61st Street, Maspeth, NY 11378 Tel. 718-326-9090

ARTHUR FUNERAL HOME 207 Nassau Avenue, Brooklyn, NY 11222 Tel. 718.389.8500

Radosnego Bo¿ego Narodzenia oraz szczêœliwego Nowego Roku ¿ycz¹ Polonii Agnieszka i Artur Dybanowscy z córeczkami Anabelle i Abigail

Naszym Klientom i Rodakom ¿yczymy zdrowych i pogodnych œwi¹t Bo¿ego Narodzenia i wszelkiej pomyœlnoœci w 2023 roku

15

KURIER PLUS 24 GRUDNIA 2022

www.kurierplus.com

Weso³ych Œwi¹t Bo¿ego Narodzenia i Szczêœliwego Nowego Roku ¿yczy Komitet Parady Genera³a Kazimierza Pu³askiego Z przyjemnoœci¹ zawiadamiamy, ¿e Wielkim Marsza³kiem Parady w 2023 roku bêdzie Franciszek R. Piwowarczyk

www.pulaskiparade.org

FIDELITY TAX SERVICES

& INSURANCE BROKERAGE CORP. 178 GREEPOINT AVE. BROOKLYN, NY 11222, tel. (718) 389-5553

Radosnych i rodzinnych Œwi¹t Bo¿ego Narodzenia oraz zdrowia i pomyœlnoœci w ¿yciu prywatnym i zawodowym w 2023 roku naszym Klientom i ca³ej Polonii ¿ycz¹ Katarzyna i Krzysztof Matyszczyk

Z okazji Œwi¹t Bo¿ego Narodzenia i Nowego Roku 2023 w imieniu Polskiego Instytutu Naukowego w Ameryce chcielibyœmy z³o¿yæ serdeczne ¿yczenia wszystkim naszym cz³onkom, przyjacio³om i czytelnikom „Kuriera Plus”.

Do Siego Roku!

Zapraszamy tak¿e na nasz¹ coroczn¹ konferencjê, która w tym roku odbêdzie siê w Central Connecticut State University.

Wiêcej informacji na naszej stronie internetowej: www.piasa.org Polish Institute of Arts and Sciences of America 208 East 30th Street, New York, NY 10016 (róg 3 Avenue) Tel: 212.686.4164

Cicha noc, œwiêta noc pokój niesie ludziom wszem, a u ¿³óbka Matka Œwiêta czuwa sama uœmiechniêta nad Dzieci¹tka snem, nad Dzieci¹tka snem.

Nr 306

Nowy Jork

24 grudnia 2022

Dzielili siê op³atkiem i polsk¹ kolêd¹ w Irving Plaza

Na scenie Irving Plaza jase³ka przedstawiaj¹ harcerki Zwi¹zku Harcerstwa Polskiego z siedzib¹ w Polskim Domu Narodowym na Brooklynie

W

sobotê 3 grudnia 2022 r. Okrêg 2.

Stowarzyszenia Weteranów Armii Polskiej w Ameryce by³ gospodarzem weterañskiego spotkania op³atkowego w legendarnej sali koncertowej Irving Plaza, która mieœci siê w Domu ¯o³nierza Polskiego na Manhattanie.

Po przekroczeniu progu lokalu przy 17 Irving Place w Gramercy, bo¿onarodzeniowy nastrój chwyta³ w objêcia. Melodie polskich kolêd p³ynê³y z instrumentów muzyków rozgrzewaj¹cych siê przed koncertem. Dziewczynki w anielsko-bia³ych sukniach wy³ania³y siê zza kotar teatralnej sceny przed swoim wystêpem.

Zaproszeni goœcie schodzili siê w eleganckiej zabytkowej sali. W kameralnym œwietle kryszta³owych ¿yrandoli, poœród choinkowych ga³¹zek, szyszek i œwieczek, widnia³y uœmiechy i uœciski serdecznych powitañ. Przys³owiowa b³yskawiczna nowojorska minuta spowolnia³a na weterañsk¹ „Cich¹ noc”.

Z czterech stanów Ameryki: Pensylwanii, Nowego Jork, New Jersey i Connecticut, przybyli cz³onkowie Stowarzyszenia Weteranów Polskich w Ameryce i cz³onkinie Korpusu Pomocniczego Pañ, z nastêpuj¹cych placówek: Pl. Nr 12 w Filadelfii, Pl. Nr 21/201 w Nowym Jorku, Pl. Nr 36 w Clifton, Pl. Nr 51/91 w Jersey City, Pl. Nr 81 w Trenton, Pl. Nr 111 w New Britain, Pl. Nr 112 w Nowym Jorku, Pl. Nr 119 w Hartford.

Prowadz¹cy uroczystoœæ Marek Chroœcielewski, adiutant generalny SWAP, otworzy³ uroczystoœæ s³owami: „Witam szanownych goœci w kompletnie odnowionej sali Domu ¯o³nierza Polskiego. To jest pomnik dla tych, którzy przyjechali tu ponad sto lat temu”.

Wœród honorowych goœci znaleŸli siê: Konsul Generalny w Nowym Jorku Adrian Kubicki; gen. bryg. Krzysztof Nolbert, Attaché Obrony, Wojskowy, Morski i Lotniczy z Biura Attaché Obrony przy Ambasadzie Rzeczypospolitej Polskiej w Stanach Zjednoczonych Ameryki i Wspólnocie Bahamów w Waszyngtonie;

Prowadz¹cy spotkanie op³atkowe Marek Chroœcielewski, adiutant generalny SWAP, wita szanownych goœci

pp³k Karol Budniak, Zastêpca Attaché Obrony i Wojskowego; p³k Krzysztof Steæ, starszy doradca wojskowy przy Przedstawicielstwie Polskim przy ONZ; Iwona Korga, dyrektor Instytutu Pi³sudskiego w Nowym Jorku; Bogdan Chmielewski, prezes Polsko-S³owiañskiej Federalnej Unii Kredytowej; Jolanta Szczepkowska, redaktor Marsz, marsz Polonia, dodatku Okrêgu 2. SWAP do Kuriera Plus.

Serdecznie przywita³ tak¿e kolegów SWAP i kole¿anki KPP w osobach: Tadeusz Antoniak, komendant naczelny SWAP; Helena Knapczyk, prezeska KPP; Zygmunt Bielski, adiutant finansowy SWAP; Teofil Lachowicz, redaktor miesiêcznika „Weteran”; Janusz Romañski, wicekomendant Okrêgu 10. SWAP.; Zbigniew Rostkowski, by³y komendant Okrêgu 4.

SWAP; Jacek Szklarski, wicekomendant Pl. 12 w Filadelfii; Krzysztof Mazur, ko-

mendant Pl. 21/201 w Nowym Jorku; Stanis³aw Jarz¹bek, komendant Pl. 51/99 w Jersey City; Stefan Radgowski komendant Pl. 81 w Trenton; Tadeusz Si³ka, komendant Pl. 111 w New Britain.

Adiutant generalny publicznie podziêkowa³ Sylwii Solie (ksiêgowa) i Joannie Niemiro (grafik) za znakomite zorganizowanie œwi¹tecznego wydarzenia na oko³o 200 osób.

Wœród licznie przyby³ych goœci byli równie¿: Marek Chodakiewicz, profesor w The Institute of World Politics w Waszyngtonie; Marian ¯ak, prezes Centrum Polsko-S³owiañskiego; Jolanta Wodiczko, prezes Fundacji Kultury i Sztuki w Warszawie; Artur Do³êga, przewodnicz¹cy komisji nadzorczej i Ryszard B¹k, skarbnik, Polsko-S³owiañska Federalna Unia Kredytowa.

B³ogos³awienia op³atków dokona³ o. Micha³ Czy¿ewski, proboszcz parafii œw. Sta-

nis³awa Biskupa i Mêczennika na Manhattanie, który zwróci³ siê do obecnych krótko i treœciwie: „Jesteœmy tu by dzieliæ siê chlebem i pokojem. Pomódlmy siê za nasze rodziny i weteranów” i zaprosi³ do wspólnej modlitwy „Ojcze nasz.”

Konsul Generalny w Nowym Jorku Adrian Kubicki powiedzia³: „Jako przedstawiciel polskiej dyplomacji w Nowym Jorku, ale te¿ jako Polak m³odego pokolenia, jestem dumny z tego, ¿e niezwyk³a instytucja jak¹ jest SWAP tak wspaniale siê rozwija”. Wyrazi³ uznanie dla dzia³alnoœci Stowarzyszenia w „promowaniu tego, co w tej polskoœci jest najpiêkniejsze, czyli ducha walki o wolnoœæ”. ¯yczy³ zgromadzonym weso³ego œwiêtowania, zaznaczaj¹c: „Pamiêtajmy, ¿e s¹ wœród nas, blisko i daleko, tacy, którzy nie bêd¹ mieli weso³ych i spokojnych œwi¹t” i podkreœli³: „Pamiêtajmy o tych, którzy od nas odeszli”.

Jako szczególnego goœcia Konsul wyró¿ni³ pani¹ Jadwigê Krasick¹, ma³¿onkê œp. Kazimierza Krasickiego, ostatniego Konsula II RP w Nowym Jorku (1939-45).

Wyrazi³ zaszczyt z obecnoœci pani Krasickiej, która jest „kontynuacj¹ linii dyplomatycznej w Nowym Jorku”. Dla grudniowej jubilatki zainicjowa³ wspólne zaœpiewanie „Dwieœcie lat”. Pani Jadwiga by³a wyraŸnie wzruszona.

Poœród ¿yczeñ pomyœlnoœci i pokoju, o duchu walki o wolnoœæ mówi³ komendant naczelny SWAP Tadeusz Antoniak: „Tradycja niepodleg³oœciowa jest dla nas najwa¿niejsza”. Podkreœli³ koniecznoœæ upamiêtniania zas³ug polskich weteranów.

Poruszaj¹co uzmys³awia³ obecnym sytuacjê ¿o³nierzy na froncie, którzy prze¿ywali œwiêta Bo¿ego Narodzenia w niewyobra¿alnym niedostatku. „Przy skórce chleba œwiêtowali Wigiliê” – powiedzia³ i wezwa³ do uczczenia minut¹ ciszy tych, którzy odeszli na wieczn¹ wartê. „W radosnym oczekiwaniu spe³niaj¹cego siê cudu!” – p³ynê³y dobre wieœci ze sceny. M³odzie¿ Zwi¹zku Harcerstwa Pol-

Konsul Generalny w Nowym Jorku Adrian Kubicki (po prawej) i genera³ brygady Krzysztof Nolbert, Attaché Obrony, Wojskowy, Morski i Lotniczy (w mundurze) i inni goœcie ogl¹daj¹ jase³ka w wykonaniu harcerek ZHP

Goœcie œpiewaj¹ „Dwieœcie lat” grudniowej Jubilatce pani Jadwidze Krasickiej, ma³¿once œp. Kazimierza Krasickiego, Konsula II RP w Nowym Jorku (1939-45)

Dzielenie siê op³atkiem w legendarnej sali koncertowej Irving Plaza, w Domu ¯o³nierza Polskiego na Manhattanie

O. Micha³ Czy¿ewski, proboszcz parafii œw. Stanis³awa B. i M. na Manhattanie, do obecnych: „Jesteœmy tu by dzieliæ siê chlebem i pokojem”

skiego dzia³aj¹cego przy Polskim Domu Narodowym na brooklyñskim Greenpoincie przedstawi³a s³owno-muzyczne widowisko o Bo¿ym Narodzeniu, przy akompaniamencie gitary i skrzypiec. W tym roku w jase³kach harcerki wiod³y prym, wœród nich by³ jeden harcerz, którego harcerski mundurek unaocznia³ harcersk¹ wiarê.

Harcerki-aktorki uosobia³y anio³y, które wed³ug Biblii s³u¿¹ Bogu i pomagaj¹ ludziom. Okalaj¹c Maryjê i Józefa przy ¿³obku Chrystusa, recytowa³y bo¿onarodzeniowe nowiny i œpiewa³y kolêdy, w programie napisanym przez przewodniczkê Gra¿ynê Moœcicki. Harcmistrzyni Maria Bielska i podharcmistrzyni Luiza Niespor pomaga³y w przygotowaniach. „Bóg siê rodzi w ka¿dym sercu!” – weso³o wo³ali artyœci, którzy zachwycili swoj¹ piêkn¹ mow¹ ojczyst¹, wdziêkiem i odwag¹ na scenie przed tak wyborow¹ publicznoœci¹. Na widowni brzmia³y kaskady oklasków. „Kochane dzieci, nie zapominajcie, ¿e jesteœcie Polakami” – b³agaj¹cym tonem zwróci³a siê do najm³odszych prezeska KPP Helena Knapczyk. Harcerze razem z konsulem z³o¿yli na jej rêce œwi¹teczn¹ wi¹zankê w podziêkowaniu za jej oddanie w uœwiadamianiu m³odzie¿y o losach Polaków zes³a-

nych na Sybir przez sowieckich oprawców. ¯yczy³a wszystkim mi³oœci i pokoju.

Wigilijn¹ atmosferê spotêgowa³a „Kapela Ludowa” zespo³u Polish American Folk Dance Company z siedzib¹ w Polskim Domu Narodowym na Geenpoincie.

Piêknie prezentuj¹ce siê trio, w polskich strojach ludowych, na skrzypcach, akordeonie i kontrabasie wykona³o instrumentalne interpretacje polskich kolêd, od weso³ych po koj¹ce ko³ysanki. Obecni docenili wystêp wielkimi brawami.

Du¿o czasu organizatorzy przeznaczyli na indywidualne sk³adanie ¿yczeñ, ³amanie siê op³atkiem i swobodne konwersacje. Przy wigilijnych potrawach polskiej kuchni przygotowanych przez Piast

„Kapela Ludowa” zespo³u Polish American Folk Dance Company wykonuje instrumentalne interpretacje polskich kolêd

Komendant naczelny SWAP Tadeusz Antoniak sk³ada ¿yczenia bo¿onarodzeniowe, podkreœlaj¹c misjê SWAP w upamiêtnianiu zas³ug polskich weteranów

„Kochane dzieci, nie zapominajcie, ¿e jesteœcie Polakami” – b³agaj¹cym tonem zwraca siê do najm³odszych prezeska KPP Helena Knapczyk

w Garfield, NJ, rozmowy iskrzy³y. W tle na scenicznym ekranie, ukazywa³y siê archiwalne fotografie ¿o³nierskich wigilii, m.in.: marynarze przy wigilijnym stole na kr¹¿owniku ORP „Ba³tyk”; Wigilia w Anglii; obraz Jacka Malczewskiego Wigilia na Syberii (zes³añców), 1892. „¯o³nierza mo¿e zrozumieæ tylko drugi ¿o³nierz, tak naprawdê” – refleksyjnie mówi³ genera³ brygady Krzysztof Nolbert, Attaché Obrony – „Wzruszaj¹ca Wigilia dla mnie jako ¿o³nierza, weterana wojny w Afganistanie i wojny w Iraku. Stycznoœæ ze SWAP-em, który przywi¹zuje wagê do korzeni kultury polskiej, wk³ada du¿o pracy w pielêgnowanie polskoœci i inspirowanie m³odzie¿y do naszej tradycji, jest niezmiernie cenne. Wspania³e chwile w piêknym otoczeniu”. Œciany sali balowej Irving Plaza pamiêtaj¹ muzykê takich gigantów œwiata muzyki jak Woody Guthrie, Bob Dylan, Paul McCartney, David Bowie, Pete Seeger, B-52s, Prince, Eric Clapton, U2.

Miejsce to zaszczyci³ swoj¹ obecnoœci¹ równie¿ Kardyna³ Karol Wojty³a, przysz³y Papie¿ Jan Pawe³ II, który przemawia³ tu podczas swojej wizyty w 1976 roku. „Jesteœmy tu, by podtrzymywaæ polskie tradycje narodowe, które s¹ niezwykle wa¿-

ne dla nas gdy mieszkamy poza Polsk¹, oraz dla odœwie¿enia kontaktów i poznania nowych osób” – powiedzia³ Janusz Romañski, wicekomendant Okrêgu 10. SWAP. „Jestem pod ogromnym wra¿eniem przygotowania artystycznego przez m³odzie¿. Buduj¹ce. A tak¿e pod wra¿eniem tego, jak SWAP krzewi tradycjê orê¿a polskiego” – mówi³ p³k Krzysztof Steæ, starszy doradca wojskowy przy Przedstawicielstwie Polskim przy ONZ. Weterañskie spotkanie op³atkowe wyzwoli³o œwi¹teczny nastrój i poczucie jednoœci wœród obecnych, którzy, nale¿y ufaæ, rozeszli siê do swych domów „w radosnym oczekiwaniu spe³niaj¹cego siê cudu”.

Katarzyna Buczkowska ZDJÊCIA: ZYGMUNT BIELSKI, KATARZYNA BUCZKOWSKA

Redakcja: Jolanta Szczepkowska Teofil Lachowicz Adres redakcji: P.A.V.A. of America, District 2 , 17 Irving Place, New York, NY 10003 e-mail: pava.swap@gmail.com tel. (212) 358-0306, www.pava-swap.org

18

KURIER PLUS 24 GRUDNIA 2022

www.kurierplus.com

DRIGGS MEA T MARKET 160 DRIGGS AVE. BROOKLYN

304 Ditmas Ave, Brooklyn NY 11218 347.350.5563

Pe³nych radoœci, ciep³a i rodzinnej atmosfery Œwi¹t œwi¹t Bo¿ego Bo¿ego Narodzenia Narodzenia oraz pomyœlnoœci w nadchodz¹cym Nowym Roku 2021 2023 Roku naszym Klientom i Polonii ¿yczy Krakus Deli Inc.

TEL. 718-349-3602

Wszystkim naszym Klientom i ca³ej Polonii ¿yczymy rodzinnych Œwi¹t Bo¿ego Narodzenia oraz zdrowia i szczêœcia w 2023 roku!

Zapraszamy na œwi¹teczne zakupy

GROSIK Polskie Delikatesy 6045 Fresh Pond Road, Maspeth, NY 11378 tel. 347.407.0674; cell. 917-723-3640

Z okazji Œwi¹t Bo¿ego Narodzenia Bracia, patrzcie jeno, jak niebo goreje!

Znaæ, ¿e coœ dziwnego w Betlejem siê dzieje.

Rzuæmy budy, warty, stada, niechaj nimi Pan Bóg w³ada, a my do Betlejem, do Betlejem.

WAWEL Meats & Deli

68-33 FRESH POND ROAD RIDGEWOOD, N.Y. 11385 Tel.718-366-0419

Radosnych Œwi¹t Bo¿ego Narodzenia oraz zdrowego i pe³nego szczêœcia Nowego Roku 2023 naszym Klientom ¿ycz¹ w³aœciciele z personelem

pragniemy z³o¿yæ wszystkim naszym Klientom najserdeczniejsze ¿yczenia wielu sukcesów i radoœci w Nowym 2023 Roku

w³aœciciel z pracownikami

HETMAN Polecamy wyroby garma¿eryjne. Pierogi. Uszka.

ZAPRASZAMY NA ZAKUPY!

Fine Foods and Deli

66-65 Forest Ave., Ridgewood, NY 11385 tel. 347-881-1682

Naszym Klientom oraz ca³ej Polonii ¿yczymy szczêœliwych œwi¹t Bo¿ego Narodzenia a tak¿e wszelkiej pomyœlnoœci i sukcesów w nadchodz¹cym roku!

Zapraszamy na œwi¹teczne zakupy: Mamy wyœmienite wêdliny, kie³basy, pieczywo, ciasta oraz produkty importowane.

Przygotowujemy dania na wszystkie okazje (catering).

19

KURIER PLUS 24 GRUDNIA 2022

www.kurierplus.com

ANIA TRAVEL AGENCY 57-53 61st Street, Maspeth, N.Y. 11378 Tel. 718-416-0645, Fax 718-416-0653

Naszym Klientom i Wspó³pracownikom ¿yczymy piêknie prze¿ytego Bo¿ego Narodzenia i samych radoœci w Nowym Roku

SKY FLOWERS 164 Driggs Ave, Brooklyn, NY 11222 Tel. 718-349-2268

Sk³adamy najlepsze ¿yczenia szczêœcia i zdrowia z okazji Œwi¹t Bo¿ego Narodzenia i Nowego 2023 Roku!

Kwiaty na wszystkie okazje, Kwiaciarnia otwarta 7 dni w tygodniu.

¯abka Deli 66-51 Fresh Pond Rd., Ridgewood, NY 11385 tel. 718-366-3911

Pogodnych i spokojnych Œwi¹t Bo¿ego Narodzenia oraz wspania³ego Sylwestra Klientom i Polonii ¿ycz¹ w³aœciciele i pracownicy sklepu

KUBUΠPOLSKIE DELIKATESY NA MASPETH

Z okazji Bo¿ego Narodzenia i Nowego 2023 Roku ¿yczymy naszym Klientom i ca³ej Polonii wielu radoœci w ¿yciu osobistym i sukcesów w ¿yciu zawodowym 65-27 Grand Ave., Maspeth NY 11378 (718)326.6028

KURIER PLUS 24 GRUDNIA 2022

20

Dla cia³a i dla ducha

www.kurierplus.com

Czes³aw Karkowski

Groch z kapust¹ Takie danie serwowano kiedyœ, dawno, na wigilijny stó³, ale metaforycznie, z t¹ potraw¹ styka³em siê nie tylko od œwiêta.

Czy artyœci malowali „groch z kapust¹”?

Raczej nie, zajêci byli tworzeniem kompozycji starannie przemyœlanych. W tym, ostatnim tekœcie z cyklu jedzenie i picie w malarstwie bêdzie o paru obrazach, kilku z bardzo wielu, które po prostu nie zmieœci³y siê w poprzednich artyku- ³ach. Z najrozmaitszych powodów. Natomiast omawiam je teraz na zakoñczenie cyklu z jednego powodu: wydaj¹ mi siê warte przypomnienia. Chcia³bym, aby czytelnicy Kuriera wiedzieli o ich istnieniu.

Satyra na prostaków Na przyk³ad, o osobliwym dziele „Kobiety pij¹ce kawê” francuskiego akademika Leonarda Defrance’a (1735-1805) Na obrazie przedstawiono cztery kobiety zajête piciem/próbowaniem kawy i pi¹t¹ wpatruj¹c¹ siê w p³yn w kieliszku.

Nie s¹ to panie „z towarzystwa”, z wy¿szych sfer, raczej mieszczki, skromnie ubrane, w strojach niemal kuchennych, roboczych – obowi¹zkowe czepki na g³owie, spódnice (nie suknie!) wygl¹daj¹ce nieco jak fartuchy, chusty na ramionach. Tylko dama z lewej wygl¹da na bardziej dystyngowan¹ i to zapewne ona wprowadza przyjació³ki w arkana delektacji nowym napojem (obraz powsta³ w 1763 r.), ciesz¹cym ju¿ podniebienia wy¿szych sfer.

Smakuj¹ ów nieznany im napój ostro¿nie, pij¹ ze spodeczków w niewielkich iloœciach, z palcem umoczonym w kawie.

Ma to niby naœladowaæ elegancki sposób zachowania przy stole. Pi¹ta, stoj¹ca, nieufnie przypatruje siê kawie w kieliszku: nie wie, czy nale¿y j¹ piæ jak wino, czy mo¿e podobnie jak jej kole¿anki – ze spodeczka. O fili¿ankach wyraŸnie jeszcze nie s³ysza³y.

Obraz Defrance’a ma wyraŸnie wydŸwiêk satyryczny i jest kpin¹ na temat

Léonard Defrance – Kobiety pij¹ce kawê

kobiet z gminu, aspiruj¹cych do wykwintnoœci, najwytworniejszej mody wy¿szych sfer, do szyku i elegancji. O spo³ecznym, bardzo interesuj¹cym kontekœcie tego przedstawienia nie chcê pisaæ. Za ma³o miejsca. Powiem tylko, i¿ dzie³o to rejestruje moment ci¹g³ego procesu zagarniania wartoœci klas wy¿szych przez ni¿sze w ci¹g³ym poœcigu do wkroczenia w miejsca dla arystokracji pieni¹dza i urodzenia oraz nieustannej ucieczce bogatych w rejony wolne od t³umu.

Panna na wydaniu „Dziewczyna ze œniadaniem na tacy” Marcina Jab³oñskiego (1801-1876) jest mniej znanym dzie³em tego tak¿e ma³o znanego polskiego artysty. Samouka, ale

Marcin Jab³oñski – Dziewczyna ze œniadaniem na tacy

bardzo wziêtego portrecisty (³¹cznie mia³ rzekomo namalowaæ ponad tysi¹c obrazów), choæ g³ównie zarabia³ prowadz¹c zak³ad litograficzny we Lwowie.

Prezentowany wizerunek jest zapewne przede wszystkim portretem, bo przecie¿ przedstawiona dziewczyna nie nale¿y do s³u¿by. Jest schludnie, dostatnio ubrana i starannie, g³adko uczesana, ma eleganckie korale czterokrotnie owiniête wokó³ szyi, jest m³oda i ³adna, ale nie urzekaj¹co piêkna. Uroda dyskretna, nieco prowincjonalna – szlachcianka z wiejskiego dworku gdzieœ na wschodzie. Wchodzi w drzwi, w³aœnie przynosi œniadanie. Komu? Mê¿owi? Ale pewniej – kandydatowi na mê¿a, bo obraz wygl¹da jak podobizna narzeczonej na odleg³oœæ, której walory

Antoni Piotrowski – W gospodzie

ocenia na p³ótnie (bo nie bezpoœrednio) ktoœ zainteresowany ¿eniaczk¹.

Dziewczyna wnosi na cynowej (bo chyba nie srebrnej) tacy smakowicie wygl¹daj¹ce, œwie¿e rogaliki prosto z pieca, obok chlebek w kszta³cie wielkiej bu³ki; woda w imbryku i obok kawa, œmietanka, na fili¿ance sitko, aby odcedziæ fusy, cukier. Co zawiera wielkie pude³ko? Chyba jakieœ mas³o i coœ do pieczywa. Doskona³a kandydatka na ¿onê – staranna, schludna, zapobiegliwa, dba³a o przysz³ego mê¿a; gospodyni domu.

Ciekawi mnie funkcja tego pude³ka.

Mo¿e rodzaj prowizorycznej „lodówki” na nabia³, wêdliny, aby by³y œwie¿e i zarazem chronione przed muchami.

Antoni Jab³oñski by³ samoukiem w sztuce malarskiej, której nauczy³ siê kopiuj¹c dzie³a w Warszawie, Krakowie i w Wiedniu. Zamieszka³ we Lwowie, gdzie da³ siê poznaæ jako zrêczny portrecista, ale chyba ze swej sztuki nie móg³ wy¿yæ, tote¿ zarabia³ g³ównie pracuj¹c dla koœcio³ów lwowskich: malowa³ obrazy, odnawia³ stare, zajmowa³ siê renowacj¹ o³tarzy, dawnych polichromii. Ostatecznie otworzy³ warsztat litograficzny i zrezygnowa³ z malarstwa. W powstaniu styczniowym straci³ ¿onê i dwóch synów. Wyjecha³ z miasta na prowincjê, do Lwowa wróci³ na krótko przed œmierci¹.

Artysta polsko-bu³garski I kolejny, ma³o znany polski artysta, Antoni Piotrowski (1853-1924 i jego obraz rodzajowy „W gospodzie”, przedstawiaj¹cy ch³opa przy stole ze szklank¹ napoju alkoholowego w d³oni. Obok butelka jeszcze do polowy pe³na. Ch³op nieogolony, z czerwonym nosem (z zimna czy z nadmiaru wypitych trunków?), w¹siska zwisaj¹, siedzi ubrany w jakiœ gruby kaftan, szalik owiniêty wokó³ szyi, buciory na nogach. Obok na wieszaku kaszkiet woŸnicy i bat; gazeta jak za dawnych czasów na drewnianej rêkojeœci wisi na haku do wgl¹du dla zainteresowanych. No có¿, woŸnica pije wódkê. Zmarzniêty w pracy, rozgrzewa siê w szynku. Alkohol starcza za po¿ywienie, jest wa¿niejszy ni¿ obiad, do którego zasi¹dzie zapewne po skoñczonym dniu pracy. Mo¿e byæ typem polskim, ale równie dobrze – bu³garskim.

Dlaczego bu³garskim? Piotrowski, doskonale wykszta³cony twórca – w Warszawie, w Monachium i Pary¿u, najbardziej znany jest ze swego nie tylko artystycznego zaanga¿owania w walce Bu³garii o niepodleg³oœæ. Ustabilizowanego i osobiœcie, i zawodowo twórcê poci¹gnê³a romantyka wojenna. Wyjecha³ do Bu³garii jako korespondent artystyczny pism brytyjskich i francuskich. Wysy³a³ ilustracje do wydarzeñ w tym kraju, malowa³ na miejscu sceny batalistyczne, obrazki rodzajowe, portrety monarszych g³ów, bra³ udzia³ w walkach. Jego niektóre dzie³a uwa¿ane s¹ w Bu³garii za wa¿ne pami¹tki narodowej historii.

I na tym koñczê cykl, który jak i wiele poprzednich, mo¿na by jeszcze ci¹gn¹æ d³u¿ej, ale s¹dz¹c po domowych krytykach – tematyka robi siê ju¿ mêcz¹ca. Pora na zmianê. Kiedy? To siê oka¿e.

Chcia³bym podziêkowaæ Czytelnikom za cierpliwoœæ i ewentualne zainteresowanie kultur¹ jedzenia na p³ótnie oraz dziêkujê red. Zofii K³opotowskiej za miejsce na moje teksty na ³amach „Kuriera Plus”. m

KURIER PLUS 24 GRUDNIA 2022

www.kurierplus.com

Stany wewnêtrzne

Weronika Kwiatkowska

Ho, ho, ho „Pamiêtam takie œwiêta u dziadków we Wrzeszczu, które na pewno by³y bardzo, bardzo dawno, bo jeszcze wszyscy w naszej rodzinie ze sob¹ rozmawiali. I ten jeden jedyny raz w ¿yciu mia³em komplet dziadków w Wigiliê, razem. Basia z Leszkiem, rodzice mojej mamy, patrzyli z ukosa na Hilka i Wusiê, rodziców taty, którzy na kolacjê, zamiast dwunastu postnych potraw, podali pieczonego kurczaka i ry¿ z kaszubskim bia³ym sosem z rodzynkami. Dziadek Hilek zamêcza³ nas niemieckimi kolêdami (O du fröhliche, o du selige, Gnadenbringende Weihnachtszeit!) i koncertami oratoryjnymi z satelity, a ciocia Irka taktownie, ale stanowczo upomina³a mojego dziadka Leszka, ¿eby z ³aski swojej nie podwija³ rêkawów koszuli i namawia³a, spinaj¹c brwi, ¿eby zdecydowa³ siê jednak na sztuæce. No s³odko by³o! Dosta³em wtedy taki fantastyczny zestaw figurek i domków do zabawy w farmê, albo jak wtedy to nazywa³em: w nas. Porz¹dny, niemiecki. Do dziœ nie wiem, sk¹d go wytrzasnêli. By³o wszystko: malutka plastikowa szklarnia, cztery dojne

krowy, konik, maciora z zestawem prosi¹t, farmer, zielony ci¹gnik z przyczep¹, nawet malutkie baloty siana. Myœla³em, ¿e zwariujê ze szczêœcia, i wiem na pewno, ¿e nigdy ¿adnego lepszego prezentu ju¿ nie dostanê. Ciotka Irka dokupi³a do tego parê innych zwierz¹tek, pamiêtam krowy. Mia³y zupe³nie inne proporcje, by³y brzydkie i, co tu du¿o gadaæ, nijak do tych moich œlicznych niemieckich krówek nie pasowa³y.

By³o mi strasznie przykro, bo nie wiedzia³em, jak mam siê teraz tymi krowami bawiæ. Przecie¿ to nienaturalne, ¿eby jedna by³a krótsza od drugiej o po³owê d³ugoœci cia³a i mia³a du¿o mniejszy pysk! Zamkn¹³em siê w drugim pokoju i cieniutko p³aka³em, a ca³a moja rodzina: babcia Wusia, babcia Basia, tata, dziadek Hilek, ciocia Jola, biedna Irka – wszyscy pielgrzymowali do mnie pojedynczo i próbowali wyt³umaczyæ, ¿e to przecie¿ ¿aden problem, ¿e przecie¿ mo¿na siê tak bawiæ, od czego jest wyobraŸnia, ¿e niektóre dzieci to nic nie maj¹, a co dopiero tyle krów plastikowych, ¿e nie mogê byæ taki niewdziêczny, ¿e Gwiazdor patrzy, ¿e darowanemu koniowi i tak dalej.

A potem przyszed³ dziadek Leszek, który nie lubi³ niemieckich kolêd, mia³ ju¿ serdecznie doœæ ciotki Irki i miêsa w Wigiliê, usiad³ na kanapie, klepn¹³ mnie w kolano i powiedzia³: – Stary, przecie¿ ta mniejsza to jest zebu, a ta wiêksza to krowa fryzyjska. O co tyle szumu?”.

Czytam „Pawilon ma³ych ssaków” Patryka Pufelskiego i próbujê sobie przypomnieæ prezenty pod choinkê, te najpiêkniejsze, albo chocia¿ najdziwniejsze. Ale oprócz klatki z ¿ywymi papu¿kami, która – niczym ufo – wyl¹dowa³a na œrodku pokoju oraz zestawu kosmetyków z twarz¹ czarnoskórej modelki na ok³adce, dziêki którym po raz pierwszy poczu³am siê doros³a, niewiele pamiêtam. Papu¿ki pad³y zanim zd¹¿y³am siê do nich przyzwyczaiæ. [Po latach starszy brat wyzna³, ¿e przypadkowo je uœmierci³!]. Od kokosowego zapachu perfum i balsamu do cia³a bola³a mnie g³owa. A wymarzony komplet zimowy z Rajchu (czapka z kangurkiem, szalik) w kolorze fuksji, okaza³ siê peerelowsk¹ podróbk¹ (majtkowy ró¿, br¹zowe paski, krzywy haft). Wiêkszoœæ obiektów po¿¹dania, gdy tylko znajdowa³y siê w zasiêgu rêki, albo rozczarowywa³a, albo szybko przestawa³a cieszyæ. I tylko zabawki, które w czasach b³êdów i wypaczeñ, pomarañczy na kartki i wyrobów czekoladopodobnych, szy³a dla nas (po nocach!) mama, pamiêtam do dzisiaj.

Jest takie jedno zdjêcie. Stoimy z rodzeñstwem przy choince. Mam na sobie sztruksy w blado¿ó³tym kolorze i pastelow¹ bluzê, które dosta³am w paczce od „Wuja Osy z Niemiec” – przyjaciela rodziców, który pojecha³ na wycieczkê do RFN-u i nie wróci³. To znaczy wróci³, ale po wielu latach. Jako turysta walutowy.

Granatowym BMW z otwieranym dachem, w kaszmirowym swetrze, pachn¹cy

– Bo¿e Narodzenie – pierwsze skojarzenie, pierwszy obraz przed oczami, szybko!

Prawie zawsze bêdzie to widok siedz¹cej przy stole rodziny. Stó³ ugina siê od kolorowych, postnych, ale oryginalnych w smaku i niepowtarzalnych, czêsto jedzonych tylko ten raz w roku, potraw.

Obok stoi sobie i piêknie siê œwieci choinka. Rodzina przy stole jest ci¹gle wzruszona po z³o¿onych sobie przy ³amaniu op³atkiem, szczerych, takich od serca, ¿yczeniach. (-Zdrowia przede wszystkim, babciu! -I ¿ebyœ sobie w koñcu kogoœ znalaz³a, córuœ! -¯ebym siê przed œmierci¹ wnuków doczeka³a, wnuczusiu!).

Choæ wy¿erka jest przednia, atmosfera pozostaje doœæ powa¿na, wznios³a.

Wszyscy maj¹ poczucie wa¿noœci chwili.

Jest to te¿ napiêcie wywo³ane czekaniem na rozdanie prezentów. Konsumpcjonistyczny to akcent, ale co tam, przyjê³o siê. Zw³aszcza ciesz¹ siê z tego dzieci.

W sumie podobny pojawia siê nam obraz, gdy ktoœ powie: „Wielkanoc”. Te¿ widzimy rodzinê przy zastawionym stole, tyle ¿e stoj¹ na nim miêsiwa i alkohole, a przez okno œwieci s³oñce.

Nie ma co siê z¿ymaæ, ¿e œwiêta kojarz¹ siê najpierw z biesiad¹. Tak by³o przecie¿ zawsze i wszêdzie. £atwo za-

uwa¿amy to przebywaj¹c w innym kraju, którego historia, religia i tradycje s¹ nam obce. Pomijamy je wiêc, koncentruj¹c siê na bankiecie. Zreszt¹, tak¿e dla autochtonów, którzy nie przejmuj¹ siê zanadto wiar¹ i dziejami narodu, œwiêta to przede wszystkim dni wolne od pracy, smaczne, okolicznoœciowe potrawy i weso³y czas spêdzony z rodzin¹.

Wyznam Pañstwu – a chcê to zrobiæ, bo wiem, ¿e wielu z Was rozumie moj¹ sytuacjê, a mo¿e kiedyœ siê w niej znajdzie – ¿e dla Polaka, który powróci³ do kraju, a ju¿ nie ma tu rodziny, œwiêta, wszelkie œwiêta, stwarzaj¹ emocjonalny problem. Przede wszystkim dlatego, ¿e s¹ to okolicznoœci rodzinne (nie mam rodziny), religijne (moja wiara murszeje z roku na rok) i patriotyczne (tu ju¿ w ogóle czujê siê jak kosmita, czy chocia¿: kosmopolita). Jeœli ktoœ nie spe³nia podstawowych warunków: ma dom, w nim stó³, a wokó³ niego bliskich, tak naprawdê to Bo¿e Narodzenie czy Wielkanoc tylko obserwuje. Mo¿e przestrzegaæ obyczajów od A do Z, mo¿e odhaczyæ wszystkie punkty tradycyjnego scenariusza, kupiæ wszystko co trzeba, ale bêdzie to inscenizacja, teatr bez widzów.

Lubiê obserwowaæ ludzi i œwiat, wiêc i Polskê, no i tego siê ode mnie oczekuje – wiadomo, dziennikarz. Chodzê wiêc po ulicach Warszawy, które s¹ w tym roku wyj¹tkowo bogato i piêknie ustrojone i oœwietlone. Girlandy lampek zdobi¹ p³oty parków i gmachów rz¹dowych w Alejach Ujazdowskich. Nowy Œwiat to ju¿ w ogóle feeria œwiate³, a nad wlotem ulicy pyszni siê neon w³oskiego producenta czekoladek

zachodni¹ wod¹ po goleniu i pieniêdzmi.

Czêstowa³ suszonymi bananami i rozdawa³ paczki ¿elków Haribo o fantazyjnych kszta³tach i niespotykanych smakach.

A z balkonu wystrzeliwa³ petardy. Jedna naœladowa³a dŸwiêk pocisku i s¹siadka z trzeciego piêtra krzycza³a, ¿e wojna.

A on siê zanosi³ œmiechem. Pokazuj¹c równiutkie, bia³e koronki. Nie potrzebowa³ przyklejanej brody i czapki z pomponem, mia³ naturalnie ró¿owe policzki i by³ prawdziwym Œwiêtym Miko³ajem z workiem prezentów, wype³nionym starymi wydaniami magazynu Bravo, ciuchami z enerefowskiego secondhand’u, kwadratowymi tabliczkami czekolady Ritter Sport i wod¹ po goleniu Old Spice. Przyby³ z zaczarowanej krainy, w po³yskuj¹cej œwie¿ym lakierem karocy, wyœcie³anej kremow¹ tapicerk¹. I klepi¹c siê po okr¹g³ym brzuchu, wydawa³ dŸwiêk z kreskówki. Ho, ho, ho!

Na fotografii, któr¹ Wuj Osa nam wtedy zrobi³, swoim b³yszcz¹cym zagranicznym aparatem, stojê z m³odsz¹ siostr¹ i starszymi braæmi. Mam w³osy obciête na ch³opaka i g³upio siê uœmiecham. W rêkach œciskam stonogê, któr¹ uszy³a mi mama. Jest blado-niebieska, na ka¿dej z dwunastu nóg ma czerwony bucik, z którego wychodzi kawa³ek ¿ó³tej skarpetki i oczy zrobione z guzików. Nie jest mo¿e najpiêkniejsza i na zabawkowym podium zajê³aby dalsze miejsca – parafrazuj¹c Muñka – ale jest jedyna na œwiecie. m

Zapraszamy na stronê Autorki: www.stanywewnetrzne.com

Rekonstrukcja œwi¹t Jan Latus

21

Ferrero. Smaku doda³ wszystkiemu obfity œnieg, który tydzieñ przed œwiêtami, czyli w niedzielê handlow¹, wprowadzi³ bajkowy nastrój. Dzieci (i psy) naprawdê wiedz¹, dlaczego œnieg jest fajny.

Na same œwiêta œnieg siê ma rozpuœciæ, no ale có¿ poradziæ.

No to sobie chodzê po ulicach. Ruch w sklepach, owszem, wiêkszy ni¿ zwykle, ale Polacy przestali ju¿ w zasadzie kupowaæ w sklepach. Uchowa³y siê jakieœ ma³e na osiedlach i drogie butiki w turystycznym centrum. Akcja przenios³a siê jednak do galerii handlowych. Tam oczywiœcie by³o t³oczno i gwarnie. Ma³o podnioœle, mimo licznego kontyngentu dziewczyn przebranych za anio³ki, zbieraj¹cych do puszki na cele charytatywne.

Czy ten ruch w handlu oznacza, ¿e w Polsce nie ma kryzysu ekonomicznego i napiêcia politycznego? A kim¿e ja jestem, ¿eby to oceniaæ na podstawie kilku spacerów? To zreszt¹ problem wszystkich obserwatorów, dziennikarzy, korespondentów zagranicznych. Czytam wywiad z wybitnym sinologiem, który w³aœnie spêdzi³ cztery miesi¹ce w Tajwanie, gdzie widzia³ normalne, beztroskie ¿ycie: ludzi na ulicach i w sklepach, t³ok w restauracjach. Wysnu³ z tego wniosek, ¿e Tajwañczycy nie myœl¹ o chiñskiej inwazji. Podobne wra¿enie odniós³ ktoœ, kto by³ w Kijowie („W ogóle nie odczuwa siê, ¿e jest wojna.”) ale te¿ w Moskwie („W ogóle nie odczuwa siê, ¿e jest wojna.”). Ktoœ inny by³ zaœ w Nowym Jorku i odnotowa³ t³umy przed choink¹ w Rockefeller Center oraz weso³¹ atmosferê w barach, ergo: ¿adnego kryzysu tego miasta nie ma.

Niewiele s¹ warte takie obserwacje.

Nie bêdê siê wiêc wypowiada³, jakie s¹ œwi¹teczne nastroje Polaków. Opozycyjne media bij¹ na alarm i wieszcz¹ rych³e za³amanie gospodarki. Wini¹ za wszystko niekompetentne rz¹dy i opowiadaj¹ historie ludzi, którym teraz nie starcza pieniêdzy na pr¹d, wêgiel i jedzenie. Media prorz¹dowe podkreœlaj¹, jak to Polacy dumnie i tradycyjnie spêdzaj¹ œwiêta, a za k³opoty gospodarcze obwiniaj¹ sytuacjê w œwiecie, zw³aszcza wojnê na Ukrainie.

Ile w tym roku dzieci dostan¹ prezentów? Coœ tam pewnie dostan¹, choæ s³ychaæ apele, aby w tych trudnych czasach jednak siê powstrzymywaæ przed nadmiern¹ konsumpcj¹.

Ja sobie sprezentowa³em s³uchawki, które bêd¹ bohaterkami któregoœ z przysz³ych felietonów. W supermarkecie bez problemu kupi³em wszystko, co kojarzy mi siê ze œwiêtami, a nie wymaga skomplikowanego przyrz¹dzania: gotowa kapusta z grochem, pierogi, uszka, barszcz, ryby sma¿one i w galarecie, a na œwi¹teczne obiady zamówione w restauracji zestawy.

Na œwiêta zapraszaj¹ mnie przyjaciele i dalsza rodzina. W ten dzieñ ludzie robi¹ to chêtnie. Nie bêdzie problemu, ¿eby sobie posiedzieæ przy cudzym stole i popatrzeæ na cudze szczêœcie i dobrobyt. Nie jestem zazdrosny, wiêc cieszê siê z ich szczêœcia i sukcesów.

Ciekaw jestem, jak bêd¹ spêdzaæ œwiêta w Polsce ci z Pañstwa, którzy do niej kiedyœ wróc¹. Pojadê gdzieœ na wieœ do dalekich kuzynów, ¿eby to na si³ê by³o œwiêto rodzinne? Samotnie zjedz¹ w domu dwanaœcie wigilijnych potraw, a potem pójd¹ na pasterkê do nowo zbudowanego, betonowego koœcio³a? A mo¿e wypr¹ zupe³nie wspomnienia oraz nawyki z m³odoœci i spêdz¹ ten dzieñ, jak ka¿dy inny?

Mimo wszystko, Weso³ych Œwi¹t! m

KURIER PLUS 24 GRUDNIA 2022

22

Chris Miekina – Adam Ma³osolny

Rozmówki wigilijne Miekina: Witam Panie Ma³osolny! Id¹ kolejne Œwiêta a my, tak jak rok temu, znów spotykamy siê na „wigilijnych rozmówkach”!

Ma³osolny: Witam, witam! Tak w³aœnie powstaje tradycja! Ta nasza jest jeszcze nieœmia³a, ale kto wie… Za to czas leci nieub³aganie, bo przed nami znów Œwiêta!

Miekina: A Œwiêty Miko³aj ju¿ u Pana by³?

Ma³osolny: Tak, ale zamiast prezentów zostawi³ worek rachunków do zap³acenia.

Rok siê koñczy…

Miekina: To mo¿e na Gwiazdkê pod choink¹ bêdzie lepiej?

Ma³osolny: Panie Miekina mo¿e lepiej na nic nie liczyæ, bo czasy mamy takie, ¿e cz³owiek w wigiliê wyjdzie przed dom wypatrywaæ pierwszej gwiazdki, a jak siê w koñcu coœ jasnego pojawi na niebie, to siê myœli: gwiazdka? Czy mo¿e jakaœ ruska rakieta?

Miekina: Zw³aszcza, gdy przylatuje ze Wschodu. Gwiazda Betlejemska te¿ stamt¹d przylecia³a, a za ni¹ do stajenki przyby³o Trzech Króli lub jak mówi¹ niektórzy Mêdrców i to te¿ jest powa¿ne œwiêto, bo potrójne.

Ma³osolny: Potrójne, bo królów by³o trzech? Nad drzwiami pisze siê wtedy kred¹ ich inicja³y: K+M+B, bo nazywali siê Kacper, Melchior i Baltazar.

Miekina: Ale¿ nic podobnego! Te inicja³y nie s¹ imionami Królów. Oznaczaj¹ zupe³nie coœ innego.

Ma³osolny: Proszê mówiæ. Chêtnie siê dowiem.

Miekina: Pami¹tka pojawienia siê Trzech Króli w Betlejem to jedno z trzech œwi¹t jakie siê tego dnia obchodzi i wœród inicja³ów zapisywanych na drzwiach ten moment oznacza literka „K”, pochodz¹ca od ³aciñskiego s³owa „cogito”. „M” to „matrimonium” i nawi¹zuje do wesela w Kanie Galilejskiej, a „B” to „baptesimus” na pami¹tkê chrztu Jezusa w rzecze Jordan.

Ma³osolny: Coœ podobnego… Ca³e ¿ycie myœla³em, ¿e to inicja³y Trzech Króli.

Miekina: W prawos³awiu to potrójne œwiêto nazywa siê to Œwiêtami Epifanii, albo Objawieniem Pañskim. Bo¿e Narodzenie i Epifania to otwarcie i zamkniêcie œwi¹tecznego czasu. To piêkne œwiêto i nie wszystkiego, co pochodzi ze wschodniej tradycji trzeba siê obawiaæ. Obyczaje katolickie i prawos³awne w Bo¿e Narodzenie s¹ do siebie podobne, co w sumie nie powinno dziwiæ, bo dotycz¹ chrzeœcijañstwa, ale akcentuje siê tam ro¿ne elementy.

Ma³osolny: No to trzeba do tego dodaæ jeszcze ewangelików. Bêdzie bardziej ekumenicznie.

Miekina: A Pan siê zna na ewangelickich Œwiêtach?

Ma³osolny: W pewnym sensie. Moim ulubionym pisarzem jest zmar³y niedawno Jerzy Pilch, a on pochodzi³ ze spo³ecznoœci ewangelickiej, na msze chodzi³ do zboru i sporo o tym pisa³.

Miekina: Ja tylko s³ysza³em, ¿e tam na wigiliê podaje siê pieczon¹ gêœ! Czy to prawda?

Ma³osolny: Prawda, ale nie jest to tradycja wigilijna, bo ewangelicy nie traktuj¹ wigilii jak œwiêto, choæ czyni siê liturgiczne przygotowania do dnia nastêpnego, który nazywany jest Narodzeniem Pañskim i wigilia

jest pomostem pomiêdzy adwentem, który otwiera rok liturgiczny, a reszt¹ tego roku.

Miekina: Skoro ewangelicy nie obchodz¹ wigilii to nie dziel¹ siê w wigiliê op³atkiem?

Ma³osolny: Dziel¹ siê, a jak¿e, ale s¹ to polscy ewangelicy. Tradycja obchodzenia wigilii w Polsce jest tak powszechna i silna, ¿e ewangelicy te¿ jej ulegli. To w koñcu piêkna tradycja, ale nie traktuj¹ jej w sensie religijnym tak jak jest to u prawos³awnych czy katolików. Dlatego pieczona gêœ na stole nie jest niczym niestosownym, bo wieczorem przed Narodzeniem Pañskim mo¿na ju¿ zaczynaæ œwiêtowanie.

Miekina: No to jak to jest u nich z op³atkiem? Bo skoro siê pojawia, to jakieœ religijne znaczenie mieæ musi.

Ma³osolny: Op³atek jest czêœci¹ chrzeœcijañstwa, a ewangelicy to przecie¿ chrzeœcijanie. W dzieleniu siê op³atkiem widz¹ symbol dzielenia siê Jezusa z wiernymi – samym sob¹. Zwyczaj ma tak¿e nauczyæ dzielenia siê z innymi, bo trzeba pamiêtaæ o tych, którzy tego chleba nie maj¹. Wieczór przed Narodzeniem Pañskim w religijnym domu ewangelickim zaczyna siê od mszy, odprawianej przez pana domu.

Miekina: Jak to? To ka¿dy mo¿e sobie odprawiæ mszê?

Ma³osolny: Tak! Wed³ug ewangelików, ka¿dy cz³owiek, który zosta³ ochrzczony ma prawo do odprawiania mszy, dlatego w USA mamy tak wielu samozwañczych pastorów, którzy nie potrzebuj¹ uprawnieñ aby prowadziæ zbór. Polscy ewangelicy

dziel¹ siê op³atkiem, bo to piêkna tradycja.

Ale nie jest to op³atek jak nasz, a rodzaj naleœnika. Na Œl¹sku cieszyñskim taki chlebek nazywa siê zawilokiem i polewa siê go miodem, zawija i zjada, a potem mo¿na ju¿ zasi¹œæ do sto³u. W czasie wigilii w domach polskich ewangelików je siê wiele tradycyjnych, typowo polskich, wigilijnych potraw, ale mo¿na jeœæ wszystko, ³¹cznie z kie³bas¹ i pieczon¹ gêsi¹. Dla protestantów wigilijne jedzenie nie musi byæ postne.

Miekina: Mo¿na zatem uznaæ, ¿e dzielenie siê chlebem jest w wigiliê Bo¿ego Narodzenia czymœ uniwersalnym, co zreszt¹ nawi¹zuje do pacierza. Mówi siê w nim przecie¿: „chleba naszego powszedniego daj nam dzisiaj”. Dlatego ciekaw by³em jak podchodz¹ do op³atka ewangelicy. Chleb ma dla chrzeœcijan ogromne, symboliczne znaczenie. Prawos³awie tak¿e traktuje chleb, a wiêc i op³atek w sposób specjalny.

Ma³osolny: Prawos³awni te¿ siê dziel¹ op³atkiem? Jak to u nich wygl¹da? Pan zdaje siê wychowany na Wschodzie…

Miekina: Ale¿ sk¹d! Pochodzê z Ma³opolski, ale ¿onê mam z Przemyœla, wiêc spêdzi³em tam trochê czasu. PóŸniej siê okaza³o, ¿e ¿ona nie jest Przemyœlank¹, bo urodzi³a siê w Toruniu. Faktem jednak jest, ¿e mam Kresy w DNA, bo stamt¹d po wojnie z bolszewikami przyby³a moja rodzina i czasem dusza wyje z têsknoty za Dzikimi Polami.

Mo¿e st¹d mam sympatiê do wschodniej kultury, w tym do prawos³awia.

Ma³osolny: To jak tam jest z op³atkiem w wigiliê? Dziel¹ siê?

www.kurierplus.com

Miekina: Dziel¹ siê, ale jest to w miarê nowa tradycja, bo ma najwy¿ej pó³tora wieku.

Na polskich Kresach, a potem we wschodniej Polsce by³o wiele ma³¿eñstw mieszanych: katolików i prawos³awnych. Jak Pan zapewne wie, œwiêta katolickie obchodzone s¹ wed³ug kalendarza gregoriañskiego, a prawos³awne wed³ug juliañskiego, co oznacza, ¿e cerkiew celebruje Bo¿e Narodzenie dopiero na pocz¹tku stycznia. W mieszanych ma³¿eñstwach szybko przyjê³o siê podwójne obchodzenie tego œwiêta. Katolickie Bo¿e Narodzenie spêdzano u rodziny katolickiego ma³¿onka, a dwa tygodnie póŸniej ponawiano je w rodzinie prawos³awnej, gdzie na soczelniku, czyli wigilii dzielono siê prosfor¹, czyli chlebem na zakwasie.

Ma³osolny: Prosfora to greckie s³owo, prawda?

Miekina: Tak, bo pochodzi jeszcze z bizantyjskiej liturgii. Prosfora oznacza ofiarê, a jako chleb jest dok³adnie tym samym chlebem jaki spo¿ywano podczas Ostatniej Wieczerzy. Prosfora pieczona jest z prostych sk³adników, ale ca³y proces jest skomplikowany. Osoba, która taki chleb piecze powinna byæ po spowiedzi. Naczyñ nie powinno siê u¿ywaæ do innych wypieków, a przed rozpoczêciem pracy przy zagniataniu prosfory nale¿y zmówiæ Modlitwê Jezusow¹. Najczeœciej prosfora sk³ada siê z dwóch na³o¿onych na siebie kr¹¿ków ciasta, które po upieczeniu tworz¹ jedn¹ ca³oœæ. Symbolizuje to podwójn¹ naturê Jezusa: ludzk¹ i bosk¹.

Ma³osolny: A wiêc prosfora i op³atek maj¹ dok³adnie takie samo znaczenie. S³owo op³atek tak¿e oznacza ofiarê.

Miekina: Tak, ale katolicki op³atek jest przaœny, bo zrobiony jest tylko z m¹ki i wody, bez soli. Pieczono tak¿e op³atki w ró¿nych kolorach, którymi dzielono siê ze zwierzêtami domowymi i byd³em. Na Œl¹sku jest tradycja, ¿e op³atek smaruje siê miodem i dzieli siê nim z dzieæmi. Taki op³atek nazywa siê radoœnik. Na op³atek mówi siê czasem „chleb anielski” i wykorzystywany jest w Eucharystii jako symbol przemiany cia³a w chleb. Zreszta podobnie jak prosfora. Chleb bez zakwasu, taki jak katolicki op³atek, pieczono w prawos³awiu na pami¹tkê wyjœcia ¯ydów z niewoli egipskiej. Symbole i tradycje nieustannie przenikaj¹ siê nawzajem.

Ma³osolny: Resemantyzacja…

Miekina: S³ucham?

Ma³osolny: Resemantyzacja. Tak w antropologii kulturowej nazywane jest nak³adanie siê obyczajów.

Miekina: Widzê, ¿e siê Pan naukowo przygotowa³ do tej rozmowy… Zaimponowa³ mi Pan. Ma³osolny: Nie mia³em takiego zamiaru, ale czeka³em na okazjê aby u¿yæ tego s³owa. Resemantyzacja jest kluczowa do zrozumienia fenomenu obchodzenia œwiêta Bo¿ego Narodzenia, bo œwiêto jest starsze ni¿ chrzeœcijañstwo.

Miekina: Bo¿e Narodzenie istnia³o przed chrzeœcijañstwem? Jakim cudem?

Ma³osolny: Moment Dnia Bo¿ego Narodzenia jest dniem specyficznym, bo ustalono go w czasie przesilenia zimowego, obchodzonego przez tysi¹clecia przez pogañskich mieszkañców Europy. Œwiêto to zwano Godami i by³ to czas, kiedy s³oñce zwyciê¿a³o ciemnoœci i dzieñ stawa³ siê coraz d³u¿szy. 25 grudnia u wczesnych S³owian odbywa³a siê wtedy wielka stypa pogañska ku czci wszystkich zmar³ych. Sk³adano wówczas ofiary rozmaitym bo¿kom. Nawet najbardziej bogobojni katolicy polscy nie zdaj¹ sobie sprawy, ¿e polskie potrawy wigilijne, s¹ tak specyficzne i inne od codziennego jedzenia, bo pochodz¹ z pogañskiej tradycji kultu zmar³ych. Z takich potraw, zrobionych specjalnie na ten dzieñ roku

KURIER PLUS 24 GRUDNIA 2022

www.kurierplus.com

sk³adano ofiary zmar³ym. By³y to ziarna zbó¿, mak, miód, które s¹ sk³adnikami kutii i s¹ tak¿e po¿ywieniem zmar³ych. Mamy wiêc tu do czynienia z intensywn¹ resemantyzacj¹ starych obyczajów, nak³adaj¹c je na nowe. Dlatego to s³owo jest wa¿ne.

duchowym odrodzeniem. Wyrzeczenia jakie s¹ udzia³em ludzi w czasie postu maj¹ za zadanie sprawdziæ kondycjê duchow¹ takiego cz³owieka, który powinien naœladowaæ Chrystusa. Adwent jest oczekiwaniem na Boga, który przyjmuje ludzkie cia³o, dlatego cz³owiekowi pobo¿nemu wypada zapanowaæ nad namiêtnoœciami, które nim kieruj¹ by przywitaæ Zbawiciela jaki ma siê symbolicznie narodziæ w sercu ka¿dego wiernego. Ostatnie piêæ dni postu s¹ szczególnie wa¿ne i rzeczywiœcie surowe, bo nawet palacze powstrzymuj¹ siê na ten czas od palenia papierosów.

Ma³osolny: Wigilia koñczy czas adwentu.

Dziœ obchodzi siê tylko jedn¹ wigiliê w roku, ale kiedyœ obchodzono wigilie przed ka¿dym wielkim œwiêtem. W niektórych miejscach wschodniej Polski wci¹¿ obchodzi siê trzy wigilie. Jedna przed Œwiêtem wprowadzenia Matki Boskiej do Œwi¹tyni, druga przed Bo¿ym Narodzeniem i trzecia wigilia przed Œwiêtem Jordanu czyli œwiêtem Chrztu Pañskiego.

Wszystkie zaczynaj¹ siê dopiero wieczorem. Czy wie Pan mo¿e, dlaczego do wigilii zasiada siê w³aœnie wieczorem?

Miekina: Czyli nic nie jest przypadkowe, bo wszystko ma gdzieœ swój ukryty, zawarty w symbolice sens, ³¹cz¹cy ze sob¹ ró¿ne tradycje?

Ma³osolny: Dok³adnie tak w³aœnie jest.

Nawet wydawa³oby siê, zupe³nie niewinna, wigilijna tradycja stawiania na stole pustego nakrycia ma swoje znaczenie. Powszechnie uwa¿a siê, ¿e to talerz dla nieznajomego, dla kogoœ, kto byæ mo¿e pojawi siê w naszym domu i trzeba go przyj¹æ do wigilijnej wieczerzy.

Miekina: Oczywiœcie. Ma to przecie¿ uzasadnienie w Piœmie Œwiêtym. W Ewangelii œw. Mateusza Jezus przecie¿ próbuje tego nauczyæ mówi¹c” „By³em g³odny, a nie daliœcie mi jeœæ”.

Ma³osolny: I jest to doskona³y przyk³ad wspomnianej resemantyzacji, bo pierwotnie ten talerz nale¿a³ do pogañskiej uczty zmar³ych i by³ przeznaczony dla b³¹kaj¹cych siê duchów przodków. W œwiêto Dziadów zanoszono pokarm na groby, a w dzieñ dzisiejszej wigilii Bo¿ego Narodzenia, a kiedyœ astronomicznego przesilenia zimowego, oczekiwano na duchy przodków ju¿ w domu. Na dodatek te duchy trzeba by³o zaprosiæ i pusty talerzyk na wigilijnym stole symbolizuje gotowoœæ do przyjêcia takiego goœcia z zaœwiatów. Tradycja ta, w swojej oryginalnej formie, nadal jest ¿ywa na £emkowszczyŸnie, gdzie oficjalnie i g³oœno zaprasza siê zmar³ych na wigiliê. Jeœli siê tego nie zrobi to zmarli pojawiaj¹ siê w snach z wyrzutami, ¿e nie zostali zaproszeni. Ale to nie wszystko. Na Polesiu zapraszano na wigiliê tak¿e wilka i by³o to zaproszenie z ukrytym w nim podstêpem, bo mówiono przyjdŸ wilku do nas na wieczerzê, a jak nie przyjdziesz to nie przychodŸ ju¿ ca³y rok. W niektórych wsiach mówi siê do dziœ „wilczku, wilczku chodŸ do postniczku” i puka siê wtedy w okna. Takie zwyczaje dziœ nas nieco dziwi¹, ale one podkreœla³y istnienie wspólnoty mieszkaj¹cych na danym terenie ludzi ze zmar³ymi, a tak¿e z leœnymi zwierzêtami.

Umieszcza³y cz³owieka w okreœlonym kontekœcie i Ojcowie Koœcio³a byli wobec tego bezradni.

nie jest bardzo s³abiutkie. Ozdobiona owocami, orzechami i s³odyczami choinka mia³a nawi¹zywaæ do rajskiego ogrodu, w którym kiedyœ mieszkali Adam i Ewa. Ma³osolny: Rzeczywiœcie niezbyt przekonywuj¹ce…

Miekina: Rok temu rozmawialiœmy o tym, ¿e wiele chrzeœcijañskich zwyczajów to odpowiednio zmodyfikowane i zaadoptowane obyczaje pogañskie. W koñcu nawet choinka, która jest symbolem tych Œwi¹t zast¹pi³a snop zbo¿a, stawiany w k¹cie i nazywany diduchem. Choinka, jako drzewo wiecznie zielone by³a pogañskim symbolem ¿ycia i witalnoœci. W polskiej tradycji przez setki lat choinkê wieszano u sufitu. Nazywano j¹ pod³aŸniczk¹ a potem wszystko siê zmieni³o. Nowa moda przysz³a do Polski z Niemiec!

Ma³osolny: I to od protestantów!

Miekina: Panie Ma³osolny, ale to nie jest jakieœ pierwsze lepsze œwiêto… Bo¿e Narodzenie ma przecie¿ wymiar metafizyczny! Bez metafizyki staniemy siê bezdusznymi, biologicznymi robotami. Skomercjalizowany œwiat ju¿ zmierza w tê stronê. Dla ludzi, którzy dziœ z rezerw¹ traktuj¹ religiê i skupiaj¹ siê na œwiêcie rodzinnym, Bo¿e Narodzenie traci swój sens, gdy nie ma fundamentu w religii. Staje siê puste emocjonalnie jak amerykañskie Œwiêto Dziêkczynienia, które utraci³o swoje duchowe prze¿ycie czegoœ wa¿nego i istotnego. Takie œwiêto staje siê wydmuszk¹, bo jest skorupk¹ pust¹ w œrodku. Widaæ to doskonale w popularnym filmie, czêsto pokazywanym w Œwiêta, w telewizji pt. „Christmas Vacation”, a po polsku: „Witaj, œwiêty Miko³aju” z Chevy Chasem i Beverly

Miekina: A¿ trudno uwierzyæ, ¿e do czegoœ takiego dosz³o w ultrakatolickim kraju, ale taka by³a moda. Niemieck¹ choinkê, czubkiem do góry ustawiano we francuskich, angielskich i w³oskich domach, przez co sta³a siê symbolem Bo¿ego Narodzenia i widocznie Polska chcia³a pod¹¿aæ za t¹ mod¹. Wszystko zaczê³o siê w 1800 roku, kiedy to angielska królowa Charlotta, zreszt¹ z pochodzenia Niemka, ubra³a na Bo¿e Narodzenie, w swoim pa³acu choinkê w dzisiejszej postaci.

Ma³osolny: A czy w ogóle jest jakieœ chrzeœcijañskie uzasadnienie ubierania takiego drzewka?

Miekina: Z tego co zdo³a³em ustaliæ, a zabra³em siê za to bardzo solidnie, uzasadnie-

Miekina: Obecny papie¿, Benedykt XVI… Ma³osolny: Chyba papie¿ Franciszek…

Miekina: Tak, tak wiem, ¿e jest Franciszek, ale papie¿ to nie kierownik korporacji. Jest to funkcja do¿ywotnia i mamy czasy, w których jest dwóch papie¿y. Tak wiêc Benedykt XVI zdawa³ sobie sprawê, ¿e liturgiczne uzasadnienie choinki jest s³abe i jako Doktor Koœcio³a, w czasach, gdy by³ jeszcze Josephem Ratzingerem, arcybiskupem Monachium napisa³ co oznacza takie bo¿onarodzeniowe drzewko dla wspó³czesnego chrzeœcijanina.

Ma³osolny: I co oznacza?

Miekina: Oznacza Drzewo ¯ycia. Ratzinger nawi¹zuje do filozofii judaizmu i Starego Testamentu. Drzewo ¯ycia jest jednak znacznie starszym symbolem, który istnia³ zanim powsta³ judaizm i by³a to Kaba³a.

Dlatego argumentacja taka jakoœ mnie nie przekonuje i jest to przyk³ad nieudanej…

Jak Pan to nazwa³? Resemantyzacji.

Ma³osolny: Czy w takim razie potrzeba uzasadniania wa¿noœci takiego Œwiêta jest konieczna? Mo¿na je przecie¿ spêdziæ po swojemu i skupiæ siê na wzmacnianiu wiêzów rodzinnych i nie przejmowaæ siê a¿ tak mocno tym, co takie œwiêto tak naprawdê oznacza.

Prosfora

23

D’Angelo. Jest to historia Bo¿ego Narodzenia spêdzana w rodzinie Griswoldów, którzy za wszelk¹ cenê chc¹ utrzymaæ tradycjê, ale przez to, ¿e sens religijny tych Œwi¹t przesta³ mieæ dla nich znaczenie, wszystko koñczy siê pe³nym fajerwerków nieporozumieniem. Œwiêta u Griswoldów to ilustracja upadku tradycji, której nie ma czym zast¹piæ i pozostaje pustka.

Ma³osolny: Znam ten film i pe³no w nim bo¿onarodzeniowej, protestanckiej symboliki. Griswoldowie wzrastali w tradycji ewangelickiej i kolejne rozdzia³y filmu to otwieranie okienek w modelu domu, w którym czeka siê na Œwiêta. Ma³o jednak kto wie, ¿e ten domek to nic innego jak ewangelicki kalendarz adwentowy.

Tradycje takiego kalendarza kultywuje siê w najpiêkniejszej formie w Sztokholmie, gdzie na rynku, ka¿dego dnia, pod z góry wyznaczonym oknem kamienicy zbieraj¹ siê ludzie religijni, aby pos³uchaæ czytanego z takiego okna Pisma Œwietego i pieœni religijnych. Wydarzenie to nazywane jest ¿ywym kalendarzem adwentowym.

Miekina: Co oznacza taki kalendarz? Jak ewangelicy spêdzaj¹ adwent?

Ma³osolny: Ewangelicy czas postu spêdzaj¹ na nabo¿eñstwach adwentowych.

Dla protestantów jest to czas radosny. Widaæ to choæby w koœcielnych pieœniach, które s¹ o wiele bardziej radosne ni¿ w pozosta³ych okresach roku liturgicznego. Adwent jednak jest uniwersalny dla wszystkich od³amów chrzeœcijañstwa. Bez prawdziwego prze¿ywania adwentu tak naprawdê nie ma prawdziwego œwiêtowania, gdzie wszystko ma swoje miejsce i czas.

Choinkê powinno siê ubieraæ w Wigiliê, a nie zaraz po „Thanksgiving”, a kolêdy œpiewa dopiero po wigilii, gdy „Bóg siê rodzi a moc truchleje.” Adwent podkreœla religijny wymiar Œwi¹t i w odpowiedni sposób do nich przygotowuje.

Miekina: Post kojarzy siê z umartwianiem, powag¹ a nawet smutkiem. Zw³aszcza u katolików. Jednak w religii prawos³awnej, gdzie poœci siê najwiêcej, czas postu jest wydarzeniem radosnym, jest

Miekina: Jest to kolejna resemantyzacja – jak siê okazuje s³owo klucz dzisiejszej rozmowy – bo zwyczaj pochodzi z judaizmu, na bazie którego powsta³o chrzeœcijañstwo. O zachodzie s³oñca jeden dzieñ siê koñczy a drugi zaczyna. Ale nie wszystko w chrzeœcijañstwie wywodzi siê z judaizmu. Œwiêto Epifanii jest wolne od takich wp³ywów. Pocz¹tkowo Bo¿e Narodzenia obchodzono w³aœnie w czasie tego œwiêta.

Podobnie takich wp³ywów nie maj¹ kolêdy pochodz¹ce z zupe³nie œwieckich przyœpiewek, którym nadano religijne przes³anie.

Ma³osolny: Ludzka kultura jest czymœ niezwykle dynamicznym, gdzie dochodzi do nieustannych zmian i mieszania siê wp³ywów…

Miekina: I efektem tego jest polska wigilia, gdzie po podzieleniu siê op³atkiem, z³o¿eniu sobie ¿yczeñ i wybaczeniu wszystkich przewin zaczyna siê biesiada. Zwykle zaczyna siê od œledzia lub polewki takiej jak barszcz, zupa migda³owa czy bulion grzybowy. Maj¹ to byæ dania postne, ale jest te¿ du¿o ryb, a ryby to przecie¿ miêso.

Ma³osolny: Ryby mimo, ¿e s¹ miêsem s¹ obecne na postnej wigilii, bo s¹ symbolem rozmno¿enia przez Jezusa chleba i ryb i dlatego po podzieleniu siê op³atkiem, wypada nastêpnie zjeœæ rybê aby oddaæ ho³d temu wydarzeniu. Iloœæ potraw zale¿y od lokalnej tradycji. Mo¿e byæ ich dwanaœcie albo mo¿e byæ ich liczba nieparzysta. Jedzenie jest co prawda postne, ale jest go bardzo du¿o.

Miekina: Niektóre ciê¿ko zjeœæ jak np. kisiel owsiany z przysma¿an¹ cebulk¹ jak na Podlasiu.

Ma³osolny: Tak, ale najwa¿niejsza jest jednak tradycja w takim sensie, aby znalaz³o siê w niej miejsce na element duchowy.

Na odrobinê metafizyki w tym naszym materialnym i zalatanym XXI wieku. Element nadprzyrodzony powinien mieæ swoje rekwizyty, wiêc nie ma co siê boczyæ nawet na komercjê.

Miekina: Zgadzam siê ca³kowicie! Tradycja, rytua³y, obrzêdy, choinka, sianko pod obrusem, prezent pod drzewkiem, wigilijne potrawy, dodatkowe nakrycie dla nieoczekiwanego goœcia i op³atek. A na koniec pasterka!

Ma³osolny: W ogóle nie rozmawialiœmy dziœ o pasterce…

Miekina: No to pogadamy o tym za rok! ¯yczê Panu i Wszystkim Czytelnikom Kuriera piêknych, radosnych œwi¹t i ¿ebyœmy siê w przysz³ym roku spotkali w tym samym gronie. m

24

KURIER PLUS 24 GRUDNIA 2022

www.kurierplus.com

Z przyjemnoœci¹ zawiadamiamy, ¿e nasze wyroby mo¿na kupiæ pod czterema adresami: 915 Manhattan Ave. Brooklyn, NY 11222 56-56 61st Str. Maspeth, NY 11378 5511 13th Ave. Brooklyn, NY 11219 125 Wallington Ave. Wallington, NJ 07057

KURIER PLUS 24 GRUDNIA 2022

www.kurierplus.com

25

Polish Restaurant

Wszystkim Klientom oraz ca³ej Polonii sk³adamy serdeczne ¿yczenia z okazji Bo¿ego Narodzenia i Nowego Roku Bo¿ego Narodzenia w rodzinnej, pe³nej ciep³a i radoœci atmosferze ¿ycz¹ pracownicy Karczmy - restauracji z prawdziwie polskim klimatem Zapraszamy 7 dni w tygodniu

Oferujemy catering, urz¹dzamy prywatne przyjêcia i specjalne uroczystoœci ZAPRASZAMY 119 Nassau Avenue, Brooklyn, NY 11222 www.ambersteak.com Tel. 718-389-3757 E-mail: amber@ambersteak.com

136 Greenpoint Ave. Brooklyn, NY 11222 718.349.1744 info@karczmabrooklyn.com

Stowarzyszenie Profesjonalnych Pañ im. Marii Sk³odowskiej Curie w Nowym Roku. ¿yczy wszystkim czytelnikom Kuriera wspania³ych œwi¹t i obfitych ³ask od Nowonarodzonego Dzieci¹tka Jezus Jesteœmy na Facebooku i na stronie www.curiewomen.org

Naszym Klientom i ca³ej Polonii sk³adamy serdeczne ¿yczenia z okazji Œwi¹t Bo¿ego Narodzenia.

W³aœciciel i pracownicy East Village Meat Market 139 2nd Ave, Manhattan, tel. (212) 228-5590

Krakowianki i Górale, dzieciêcy Zespó³ Ludowy przy parafii Œw. Stanis³awa Kostki, przekazuje œpiewne ¿yczenia czytelnikom Kuriera: „PójdŸmy wszyscy do stajenki”.

Spotkania we wtorki o 5:30 w auli Akademii Œw. Stanis³awa Kostki od 10 stycznia. Dyrekcja - pod opiek¹ Ks. Grzegorza Markulaka: Elzbieta Hetnar, Halina Kalitka, Maria Bielska i Joanna Bis, dzieci i rodzice.

KURIER PLUS 24 GRUDNIA 2022

26

www.kurierplus.com

Wilki w poleskich ostêpach Obrazy Alfreda Wierusza Kowalskiego – Napad wilków

Alfred Wierusz Kowalski - Wilk w nocy

Wilk nigdy nie kojarzy³ siê zbyt dobrze. Ju¿ staro¿ytni Rzymianie zauwa¿yli, ¿e: „homo homini lupus est”.

Cz³owiek cz³owiekowi wilkiem.

J

eœli patrzeæ na kogoœ z³owrogo, to patrzy siê wilkiem. Gdy ktoœ jest podstêpny, to jest jak wilk w owczej skórze. Gdy ktoœ siê czegoœ obawia – to boi siê wywo³ywaæ wilka z lasu, a gdy ktoœ je ponad miarê, to ma wilczy apetyt. Podobnych, zwi¹zanych z wilkiem przys³ów, w samej tylko polskiej kulturze jest znacznie wiêcej i wyraŸnie z tego widaæ, ¿e wilka – zw³aszcza w dawnej Polsce – znano dobrze i traktowano go z obaw¹ i respektem.

Przez setki lat polskie Kresy Wschodnie poroœniête by³y dziewicz¹ puszcz¹, pe³n¹ zwierzyny czasem tak niebezpiecznej jak niedŸwiedŸ, ryœ i w³aœnie wilk.

Wilki to zwierzêta stadne, zorganizowane w watahy dzia³aj¹ce w zdyscyplinowanej hierarchii. Doskonale planuj¹ swój atak i s¹ niezwykle wytrwa³e w pogoni.

Biada temu, kto na leœnym pustkowiu napotka³ wilcz¹ watahê. W starciu z ni¹, nawet myœliwy z broni¹ paln¹ nie zawsze wychodzi³ zwyciêsko. Opowieœci o tych wilczych atakach przechodzi³y do legendy, a w polskim malarstwie uwieczni³ je Jerzy Kossak, Józef Che³moñski, a przede wszystkim Alfred Wierusz Kowalski.

P

od koniec XIX wieku lasy na Polesiu nadal by³y nieprzebrane, majestatyczne w swoim uroku i wydawa³o siê, ¿e ten leœny ocean nie ma koñca. Gêsta puszcza poleska poprzetykana by³a niewielkimi wsiami i wydartymi lasom polami uprawnymi.

Cywilizacjê ³aciñsk¹ podtrzymywa³a wœród Poleszuków polska szlachta, roz³o¿ona w maj¹tkach ziemskich, przekazywanych od wieków z pokolenia na pokolenie. Nawet jeœli w tamtych czasach Polski nie by³o na mapie, to ¿aden szlachcic nie mia³ w¹tpliwoœci sk¹d jest jego ród.

W³aœciciel ziemski na Polesiu – hrabia Pruszyñski – pos³a³ swojego syna Gabriela na studia rolnicze i leœne do s³awnej szko³y Hohenheim w Niemczech. Stary szlachcic dba³ nie tylko o polsk¹ tradycjê, ale tak¿e o to, aby metody i gospodarka stosowana na Polesiu, by³y na œwiatowym poziomie. Gabriel Pruszyñski po ukoñczeniu studiów z ¿alem opuszcza³ miejsk¹ cywilizacjê, wracaj¹c w ojcowskie dobra, w samym œrodku poleskiej g³uszy. Jak siê szybko okaza³o, by³ to ¿al chwilowy, bo ¿ycie na Polesiu bêd¹c wyzwaniem, dawa³o satysfakcjê, pieni¹dze, a tak¿e nieznane gdzie indziej emocje polowañ – czêsto na grubego zwierza. M³ody Gabriel ju¿ bez ¿alu wspomina³ Hohenheim prze¿ywaj¹c kolejne, niezwyk³e przygody w poleskich ostêpach, têtni¹cych wrêcz nadprzyrodzonym ¿yciem. Niektóre z nich to przygody na granicy ¿ycia i œmierci. Zw³aszcza te, w których pojawia³y siê wilki.

T

rzy lata lata ju¿ gospodarowa³ m³ody Pruszyñski w poleskich lasach i wiedzia³,

Napady wilków wed³ug Józefa Che³moñskiego (z lewej) i Jerzego Kossaka

¿e leœne ¿ycie trzeba traktowaæ z nale¿ytym respektem. Nie ma jednak cz³owieka na œwiecie, który choæ raz nie splami³by siê lekkomyœlnoœci¹.

W dzieñ Wigilii m³ody panicz postanowi³ wróciæ sankami ze stacji S³awuty – gdzie za³atwia³ sprawy ojca – do maj¹tku w którym mieszka³. Zapada³ zimowy zmierzch i wszyscy odradzali mu samotn¹ podró¿.

Pruszyñski, chc¹c Œwiêta spêdziæ w domu kaza³ jednak zaprz¹c szybk¹ klacz do lekkich sanek i ruszy³ w drogê. Mia³ przejechaæ 40 wiorst drog¹ prost¹ jak strzeli³, ob³o¿on¹ œcian¹ nieprzeniknionego, milcz¹cego noc¹ lasu. Klacz szybko pokonywa³a dystans, a hrabia zamyœlony wspomnieniami Œwi¹t ze swojego dzieciñstwa, patrzy³ w lœni¹ce od gwiazd, czyste niebo.

Nagle tê lrœn¹ ciszê przerwa³ g³oœny i gwa³towny trzask. Coœ wielkiego wyskoczy³o z lasu na drogê, wyprzedzi³o sanki Pruszyñskiego i jak szalone pogna³o przed siebie. By³ to wyp³oszony z lasu wielki ³oœ. Pruszyñski obejrza³ siê szybko za siebie i nagle w ciemnoœciach dostrzeg³ jarz¹ce siê z³owrogo oczy. By³a to wataha wilków, która szukaj¹c kolacji, wyp³oszy³a ³osia z lasu, ale teraz mia³a przed sob¹ o wiele ³atwiejsz¹ zdobycz. Pruszyñski natychmiast zrozumia³ swoje tragiczne po³o¿enie i to, ¿e znik¹d ratunku oczekiwaæ nie mo¿e.

Klaczy do biegu nie trzeba by³o zachêcaæ. Od razu poczu³a niebezpieczeñstwo i galopem ruszy³a w œlad za ³osiem. Spanikowany koñ poniós³ i gna³ na ³eb na szyjê, ci¹gn¹æ za sob¹ niewielkie sanki, którymi rzuca³o na boki jak ³upin¹ orzecha. Prószyñski mia³ przy sobie nabit¹ dubeltówkê, ale ani myœla³ strzelaæ, by siê od wilków obroniæ, bo kurczowo trzyma³ siê tych sanek, staraj¹c kierowaæ klacz¹ i omijaæ wystaj¹ce spod œniegu kamienie. Uderzenie w taki kamieñ oznacza³o niechybn¹ wywrotkê i œmieræ w paszczach wyg³odnia³ych wilków. A wilki by³y coraz bli¿ej.

Z

bij¹cym sercem rozgl¹da³ siê Pruszyñski w otaczaj¹cych ciemnoœciach, próbuj¹c odgadn¹æ ile drogi mu jeszcze zosta³o do najbli¿szej wioski. Obliczy³, ¿e jest to co najmniej piêæ wiorst. Wci¹¿ daleko zw³aszcza, ¿e wilki ju¿ dogania³y ma³e sanki. Ju¿ szykowa³y siê aby na nie skoczyæ, a zaraz potem rzuciæ siê Pruszyñskie-

mu do gard³a. Dos³ownie czu³ ich gor¹cy oddech na swoich plecach. Klacz wyraŸnie s³ab³a. Tu¿ przed ni¹ nadal cwa³owa³ ³oœ, którego wraz z sankami w koñcu dopêdzili.

Nagle z ciemnoœci pad³ strza³! £oœ run¹³ jak d³ugi na drogê, klacz jednym susem przeskoczy³a nad nim, nadal ci¹gn¹c sanki, które odbijaj¹c siê od cia³a zwierzêcia poszybowa³y w powietrze z trzymaj¹cym siê kurczowo burt Pruszyñskim. Kilka chwil póŸniej koñ razem z zaprzêgiem, ostatkiem si³ wpad³ do najbli¿szej, ch³opskiej zagrody. Pruszyñski by³ uratowany!

C

hata nale¿a³a do Gabro Kuryjaty, który by³ kiedyœ gajowym w lasach Pruszyñskiego. Gabro by³ zapalonym myœliwym i czêsto z Pruszyñskim chodzili na polowania. Towarzyszy³ im przyjaciel Gabro – ukraiñski ch³op, Iwan Poddubny, który zna³ las jak ma³o kto. Gabro i Iwan byli nieroz³¹cznymi przyjació³mi. Któregoœ dnia poszli z Pruszyñskim samotrzeæ polowaæ na ³osie. Gabro myœl¹c, ¿e przez krzaki szar¿uje ³oœ – wystrzeli³. Okaza³o siê jednak, ¿e nieszczêœliwym przypadkiem trafi³ kul¹ Iwana miêdzy oczy i zakoñczy³ jego ¿ycie. Targany ¿a³oœci¹ i poczuciem winy, chcia³ sam skoñczyæ ze sob¹ i przystawi³ sobie karabin do piersi, ale Pruszyñski widz¹c co siê œwiêci, rzuci³ siê na niego, wyrwa³ mu broñ i spêta³ go rzemieniem. Gabro szarpa³ siê jak oszala³y, a m³ody hrabia kaza³ mu przysiêgaæ, ¿e siê nie zabije, bo inaczej go nie rozwi¹¿e.

Do Gabro jednak nic nie dociera³o. By³ pó³przytomny z szoku jaki prze¿y³. Tu¿ obok bi³o Ÿród³o i Pruszyñski kapeluszem zacz¹³ nabieraæ wodê i la³ j¹ na jêcz¹cego w szaleñstwie Gabro mówi¹c mu, ¿e ca³e Ÿród³o wyleje na jego g³owê, dopóki mu Gabro nie przysiêgnie. W koñcu ch³op siê zgodzi³. Pruszyñski nie do koñca mu dowierzaj¹c powiedzia³, ¿e dla ¿ony i dzieci ma tê przysiêgê z³o¿yæ, a nie dla niego.

Modlili siê potem d³ugo w lesie nad trupem Iwana.

P

ruszyñski pomóg³ póŸniej wyjaœniæ ten nieszczêœliwy wypadek na carskiej policji, chroni¹c Gabro przed k³opotami. Zap³aci³ tak¿e za pogrzeb Iwana, a jego ¿onie wyp³aca³ do¿ywotni¹ pensjê. Gabro da³ jej jeszcze cztery wo³y i zupe³nie zarzuci³ polowania. Uprawia³ ziemiê z ¿on¹

i czterema synami i jeszcze tylko wieczorami chodzi³ na obchód, sprawdzaj¹c czy nic siê do gospodarstwa nie zakrada.

Szed³ zawsze z siekier¹ za pasem i strzelb¹ na plecach – bo nie tylko zwierz groŸny chodzi³ po lesie, ale i cz³owiek o z³ych zamiarach tak¿e.

Robi¹c tej nocy obchód us³ysza³ krzyk i têtent kopyt. Zobaczy³ pêdz¹cego ³osia, a za nim s³aniaj¹c¹ siê na nogach klacz, ci¹gn¹c¹ ma³e sanki z nieszczêœnikiem, którego wilki mia³y lada chwila rozszarpaæ. Broñ mia³ za³adowan¹, ale nawet gdyby strza³em powali³ jednego z napastników, reszta dopad³aby cz³owieka, zanim za³adowa³by nastêpny pocisk. Co gorsza – sam znalaz³by siê w k³opotach, bo wilki natychmiast ruszy³yby w jego kierunku.

Z³o¿y³ siê jednak do strza³u i poci¹gn¹³ za spust. Pêdz¹cy na czele ³oœ wywin¹³ œmiertelnego koz³a. Klacz i sanki przelecia³y nad jego cia³em, a wilki zaprzesta³y pogoni, bo mia³y ju¿ swoj¹ ofiarê. Tylko zabijaj¹c ³osia móg³ Gabro uratowaæ œciganego cz³owieka, w którym domyœli³ siê w³aœciciela dóbr, w których kiedyœ by³ gajowym. Tym samym sp³aci³ swój d³ug z czasów, gdy Pruszyñski uratowa³ go od samobójstwa i dalej móg³ cieszyæ siê swoimi czterema synami.

K

iedy klacz wreszcie stanê³a, Pruszyñski nie by³ w stanie o w³asnych si³ach wyjœæ z sanek. Od wilków siê uratowa³, ale dopêdzi³ go parali¿uj¹cy strach. Synowie Gabro, ros³e ju¿ ch³opy, jak dziecko wyjêli hrabiego z pojazdu i delikatnie zanieœli do chaty. ¯ona Gabro szybko wyjê³a z szafy wielk¹ butlê samogonu. Mocny alkohol znów rozpêdzi³ krew do ¿ycia i Pruszyñski szybko wraca³ do siebie, podstawiaj¹c kubek po jeszcze jedn¹ porcjê – jak to sam nazwa³ – gabrowego preparatu.

Do prawos³awnej Wigilii by³o co prawda jeszcze daleko, ale ca³y dom Kuryjatów zasiad³ do polskiej wigilii z krupnikiem i pieczonym cietrzewiem nadziewanym s³onink¹. Nastêpnego ranka Gabro swoimi saniami odwióz³ goœcia do domu.

Pruszyñski przele¿a³ nastêpne dni w ³o¿ku, ale – jak to siê czêsto zdarza³o w poleskich lasach, m³odoœæ zwyciê¿y³a i kilka dni póŸniej m³ody panicz znów zacz¹³ szukaæ myœliwskiej przygody.

Chris Miekina

www.kurierplus.com

KURIER PLUS 24 GRUDNIA 2022

27

El¿bieta Baumgartner radzi

Co daæ dziecku w œwi¹tecznym prezencie?

R

odzice chcieliby przychyliæ nieba dzieciom, szczególnie w czasie Œwi¹t. Daj¹ stertê prezentów pod choinkê, pragn¹, ¿eby dzieci by³y szczêœliwe, weso³e. Chc¹, by nie cierpia³y, nie prze¿ywa³y pora¿ek, zawodów, nie zetknê³y siê z ciemn¹ stron¹ ¿ycia. Wydaje siê im, ¿e osi¹gn¹ to, je¿eli spe³ni¹ zachcianki dzieci, je¿eli dadz¹ im wszystko, czego niegdyœ im samym brakowa³o. Tymczasem dawka frustracji i bólu jest konieczna do normalnego rozwoju i dojrzewania m³odego cz³owieka.

Ka¿dy musi nauczyæ siê radziæ sobie z negatywnymi doznaniami i emocjami. Dawka niedoboru pozwoli cieszyæ siê i doceniæ to, co siê bêdzie mia³o w przysz³oœci.

Pozwólmy dziecku marzyæ Finansow¹ edukacjê dziecka warto zacz¹æ zanim bêdzie ono w stanie liczyæ czy poj¹æ koncept pieni¹dza. Zacz¹æ warto od tego, by nie spe³niaæ zachcianek dziecka, gdy ono tylko czegoœ zechce, a nawet zanim ono zacznie marzyæ. Dawanie rowerka dwulatkowi czy trzylatkowi nowego tableta nie ma sensu, gdy¿ dziecko jeszcze nie odczu³o potrzeby posiadania tych przedmiotów. Jeœli dziecko bez wysi³ku otrzymuje to, o co zechce, a nawet zanim zechce, to zabijamy w nim naturalnie motywowane impulsy, które wiod¹ do dzia³ania. Uczymy je wtedy, ¿e wszystko w ¿yciu pojawia siê samo, bez wysi³ku.

Je¿eli zarzucamy materialnymi przedmiotami dziecko, które nie odczuwa nawet ich potrzeby, to odbieramy mu okazjê do marzeñ. Rodzice powinni dawaæ dziecku okazjê do marzenia o czymœ tak intensywnie, by dziecko d¹¿y³o do spe³nienia tego marzenia. Pragnienia i d¹¿enie do ich spe³nienia ucz¹ ¿ycia i zaradnoœci, wzmacniaj¹ i wzbogacaj¹ emocjonalnie.

Dajmy dziecku skarby… niematerialne Najwa¿niejszym naszym zadaniem jako rodzica jest wype³niæ ¿ycie dziecka bogactwem niematerialnym. Najwa¿niejsze wartoœci, to nie gromadzenie martwych przedmiotów, lecz mi³oœæ i szacunek w rodzinie i wœród przyjació³. To radoœæ dzielenia siê swoj¹ radoœci¹ z innymi.

Matka, która przywo³uje dziecko do porz¹dku przestrog¹, ¿e je¿eli nie bêdzie grzeczne, to ona mu ju¿ nic nie kupi, daje dziecku do zrozumienia, ¿e mi³oœæ mierzy siê iloœci¹ materialnych przedmiotów i ¿e mo¿na j¹ kupiæ. Matka, która mówi, ¿e jest jej przykro, uczy dziecko wra¿liwoœci i szacunku dla ludzkich uczuæ.

Nauczmy dziecko nie marnowaæ Od najwczeœniejszego wieku uczmy dziecko, by nie marnowaæ jedzenia, wody, elektrycznoœci i czasu. Dla dziecka powinno staæ siê naturalne, ¿e bierze siê na talerz tylko tyle, ile siê zje, ¿e nie leje siê wody bez potrzeby, ¿e nie zostawia siê w³¹czonego œwiat³a w pustym pokoju, nie bawi siê

w piaskownicy w nowym ubranku. Dziecko samo spostrze¿e, ¿e mo¿na rysowaæ po dwóch stronach kartki papieru, zachowaæ na przysz³oœæ piêkne œwi¹teczne opakowanie, ¿e nie trzeba niszczyæ zabawek.

Je¿eli bêdziemy konsekwentni, dziecko jak g¹bka wch³onie zasady unikania marnowania rzeczy, œrodków i pieniêdzy i te regu³y pozostan¹ mu we krwi na ca³e ¿ycie. Bêdzie rozumieæ, ¿e zasoby na ziemi s¹ limitowane, a ludzi du¿o. Musimy gospodarzyæ naturalnymi zasobami m¹drze bez wzglêdu na to, czy jest nas na coœ staæ czy nie.

Co to ma do finansów? Otó¿ to, ¿e dziecko nauczone szacunku do tego, co je otacza, nie bêdzie domagaæ siê zakupów, które stanowi¹ marnowanie pieniêdzy. Bêdzie rozumieæ, ¿e wielu rzeczy po prostu nie potrzebuje. Pod warunkiem, ¿e widzieæ bêdzie logikê w postêpowaniu. A wiêc: Logicznie argumentujmy odmowê Dziecko musi rozumieæ s³owo „nie”.

A zrozumie wtedy, gdy odmowa bêdzie logicznie uzasadniona. Na zapytanie dziecka: „dlaczego”, nie odpowiadajmy „bo ja tak chcê”, czy „bo tak ma byæ i koniec”. Spokojnie powinniœmy wyjaœniaæ powody nawet najmniejszym dzieciom. Powodem odmowy powinien by zdrowy rozs¹dek oraz naturalne limity: mama nie ma na to teraz pieniêdzy. Powinniœmy dbaæ o nasz¹ planetê i nie mno¿yæ œmieci. Masz ju¿ tak¹ zabawkê, wiêc kupno drugiej jest zbêdne.

Nie kupimy lodów teraz, przed obiadem, a ponadto mamy lody w domu.

Jako rodzice wiemy, ¿e materialne rzeczy nigdy nie zast¹pi¹ stabilnego, kochaj¹cego rodzicielstwa. W drodze do emocjonalnego dojrzewania dziecko musi otrzymaæ odpowiedni¹ dozê mi³oœci i ograniczeñ.

Nauczmy dziecko dawania Dziecko powinno uczestniczyæ w wyborze œwi¹tecznych prezentów dla najbli¿szych, w ich kupowaniu, pakowaniu i wrêczaniu. Cieszyæ siê bêdzie, ¿e sprawi³o innym radosn¹ niespodziankê. Dowie siê, ¿e dawanie daje wiêcej satysfakcji ni¿ egoistyczne branie. Zaanga¿owanie dziecka w przedœwi¹teczne przygotowania uczy wiêcej ni¿ bajka o Miko³aju.

W ci¹gu ca³ego roku dziecko powinno zas³u¿yæ na to, co otrzymuje. Jeœli rodzic uczy „zapracuj na to, co otrzymujesz, i b¹dŸ zadowolony z tego, co masz”, to pomaga dziecku zrozumieæ, ¿e nie powinno mieæ nieuzasadnionych oczekiwañ.

Nale¿y dziecko uczyæ zadowolenia z tego, co posiada, dzielenia siê i pomocy tym, którzy maj¹ mniej. Dlatego warto od czasu do czasu razem z dzieckiem przejrzeæ jego szafê i razem zanieœæ do koœcio³a czy sierociñca ubranka i zabawki, z których wyros³o.

To dziecko samo powinno zdecydowaæ, z czym siê rozstaæ, a co jeszcze zatrzymaæ.

Dajmy dziecku kieszonkowe Gdy tylko dziecko zaczyna liczyæ pojêcie pieni¹dza przestaje byæ atrakcj¹ – to dobra pora, aby daæ dziecku kilka drobniaków. Dodawanie i odejmowanie monet staje siê oznak¹ pewnej dojrza³oœci i czêsto znakiem zaufania doros³ych. Pierwsze kieszonkowe to ju¿ pewnego rodzaju autonomia – nasza pociecha mo¿e iœæ i bez pytania nikogo o zdanie kupiæ sobie lizaka.

Dawajmy dzieciom przyk³ad Praktykuj to, co wyznajesz. Dzieci buduj¹ swoje pierwsze zachowania i warto-

El¿bieta Baumgartner nie jest prawnikiem, a artyku³ ten nie powinien byæ uwa¿any za poradê prawn¹. Jest autork¹ wielu ksi¹¿ek-poradnikówo profilu finansowym i konsumenckim, m.in. „Planowanie spadkowe, czyli jak uporz¹dkowaæ swoje sprawy w Stanach i w Polsce, Podrêcznik ochrony maj¹tkowej”, „Powrót do Polski”, „Emerytura polska

œci na podstawie obserwacji g³ównie swoich rodziców. Jeœli rodzic os¹dza kogoœ na podstawie tego, co ta osoba posiada, a nie na podstawie tego, jakim jest cz³owiekiem, dziecko wyroœnie w poczuciu konfuzji miedzy wartoœciami moralnymi a materialnymi. Zechce otaczaæ siê materialnymi symbolami sukcesu, jeœli mu zabronimy, bêdzie siê czu³o niedowartoœciowane.

Je¿eli wizyta dziadków zawsze wi¹¿e siê z prezentami, to dziecko jest uczone, ¿e uczucia wyra¿ane s¹ tylko przez dawanie materialnych rzeczy. Pamiêtajmy, ze milusiñscy widz¹ nawet wtedy, gdy nie patrz¹, s³ysz¹, nawet wtedy, gdy nie s³uchaj¹.

Podejmowanie decyzji finansowych odnoœnie w³asnego dziecka jest rzadko ³atwe. Ale rodzic który, trzyma siê stanowczo powy¿szych praw pomaga wzmocniæ i ukszta³towaæ dziecku charakter, a potem rozs¹dne, zadowalaj¹ce zarz¹dzanie tym, co posiada.

Internet pomaga W sieci mo¿na znaleŸæ wiele ciekawych witryn, które ucz¹ finansów dzieci w ka¿dym wieku. Zacz¹æ mo¿na nie od wyk³adów, lecz od finansowych gier, których nie brakuje w sieci. Bank centralny, instytucje finansowe i ró¿ne organizacje staraj¹ siê przyci¹gaæ maluchy przez udostêpnianie interesuj¹cych witryn z ciekawymi grami, które ucz¹ nie tylko finan-

i amerykañska” i wielu innych.

S¹ one dostêpne w ksiêgarni Polonia, 882 Manhattan Ave., Greenpoint, albo bezpoœrednio od wydawcy Poradnik Sukces, 255 Park Lane, Douglaston, NY 11363, tel. 1-718-224-3492 www.PoradnikSukces.com poczta@poradniksukces.com

sów, ale i matematyki. W sieci szukaj „money games for children”.

Wnioski Bardzo wa¿ne jest wpojenie dziecku prawid³owego podejœcia do spraw materialnych. Zacz¹æ trzeba jak najwczeœniej, bo wiemy, ¿e czym skorupka za m³odu nasi¹knie…

Nauczenie dziecka s³usznej hierarchii wartoœci, dobrych nawyków i prawid³owego stosunku do pieni¹dza jest najlepszym podarkiem, jaki mo¿emy mu ofiarowaæ. To prezent, który bêdzie mu s³u¿yæ ca³e ¿ycie.

Mi³ych Œwi¹t i szczêœliwego Nowego Roku ¿yczy El¿bieta Baumgartner

Wracasz do Polski?

Masz tam maj¹tek? Pomog¹ ci ksi¹¿ki El¿biety Baumgartner” „Powrót do Polski” – finansowe i prawne dylematy amerykañskich reemigrantów. „Emerytura reemigranta w Polsce” – podrêcznik seniora wracaj¹cego z USA. „Emerytura polska i amerykañska” ich ³¹cznie i skutki Umowy emerytalnej.

Równie¿: „WEP: Jak walczyæ z redukcj¹ Social Security dla Polaków” ($30), “Amerykañskie emerytury”, “Ubezpieczenie Social Security” oraz “Obywatelstwo z przeszkodami” (z nowymi pytaniami na egzamin obywatelski).

Cena: po $35 plus po $5 dolary za przesy³kê.

Ksi¹¿ki s¹ dostêpne w Ksiêgarni Polonia, 882 Manhattan Ave., Greenpoint, i u wydawcy: Poradnik Sukces, 255 Park Lane, Douglaston, NY 11363, tel. 718-224-3492.

Przy nabyciu czterech ksi¹¿ek od wydawcy pi¹ta jest bezp³atna i nie ma op³at za przesy³kê.

Spis treœci tych i trzydziestu innych poradników w Internecie:

www.PoradnikSukces.com

KURIER PLUS 24 GRUDNIA 2022

28

Zamów og³oszenie drobne

www.kurierplus.com

Cena $10 za maksimum 30 s³ów

Anna-Pol Travel INSTALACJA NOWYCH BOILERÓW l ZAMIANA BOILERÓW OLEJOWYCH NA GAZOWE l USUWANIE GAS, NATIONAL GRID, DEPT OF BUILDINGS VIOLATIONS l RPZ/BACKFLOW PREVENTER INSTALACJA & COROCZNE SERWISY l CON ED/ NATIONAL GRID GAS SERVICE RESOTRATION l INSPEKCJE SYSTEMÓW LINII GAZOWYCH ZGODNIE Z LOCAL LAW 152

WYCIECZKI AUTOBUSOWE: Niagara, Waszyngton, Boston

l

Œrodki transportu posiadaj¹ zezwolenia i licencje federalne (US Department of Transportation) oraz wymagane ubezpieczenia.

821 A Manhattan Ave. Brooklyn, NY 11222 Tel. 718-349-2423

ATRAKCYJNE CENY NA: Bilety lotnicze do Polski i na ca³y œwiat

E-mail:annapoltravel@msn.com WWW.ANNAPOLTRAVEL.COM

Promocyjne ceny przy zakupie biletu przez internet

u

Pakiety wakacyjne: Karaiby, Hawaje, Floryda All-inclusive: Punta Cana, Meksyk od $699

v Rezerwacja hoteli v Wynajem samochodów v Notariusz v T³umaczenia v Klauzula “Apostille” v Zaproszenia v Wysy³ka pieniêdzy Vigo

Acupuncture and Chinese Herbal Center Dr Shungui Cui, L.Ac, OMD, Ph.D – jeden z najbardziej znanych specjalistów w dziedzinie tradycyjnych chiñskich metod leczenia. Autor 6 ksi¹¿ek.

Praktykuje od 47 lat. Pracowa³ we W³oszech, Kuwejcie, w Chinach. Pomaga nawet wtedy, gdy zawodz¹ inni.

LECZY: l katar sienny l bóle pleców l rwê kulszow¹ l nerwobóle l impotencjê zapalenie cewki moczowej l bezp³odnoœæ l parali¿ l artretyzm l depresjê l nerwice l zespó³ przewlek³ego zmêczenia l na³ogi l objawy menopauzy l wylewy krwi do mózgu l

l

alergie l zapalenie prostaty l rekonwalescencja po chorobach nowotworowych z zastosowaniem chiñskiego zio³olecznictwa itp.

Do akupunktury u¿ywane s¹ wy³¹cznie ig³y jednorazowego u¿ytku 144-48 Roosevelt Ave. #MD-A, Flushing NY 11354 Poniedzia³ek, œroda i pi¹tek: 12:00 - 6:00 PM; tel. (718) 359-0956 1839 Stillwell Ave. (off 24th. Ave.), Brooklyn, NY 11223 Wtorek, czwartek i sobota: 12:00-6:00 PM, w niedziele 12:00 - 3:00 pm (718) 266-1018 www.drshuiguicui.com

Fortunato Brothers 289 MANHATTAN AVE. (blisko Metropolitan Ave.) BROOKLYN, N.Y. 11211; Tel. 718-387-2281 Fax: 718-387-7042 CAFFE - PASTICCERIA ESPRESSO - SPUMONI GELATI - CAKES

W³oska ciastkarnia czynna codziennie do 11:00 wieczorem, a w weekendy do 12:00 w nocy. Zapraszamy.

896 Manhattan Avenue Suite 27 (na piêtrze) - Brooklyn, NY 11222 Tel: (718) 609-1560, (718) 383-6824, Fax: (718) 383-2412

MICHA£ PANKOWSKI TAX & CONSULTING EXPERT Us³ugi w zakresie: 3 Ksiêgowoœæ 3 Rozliczenia podatkowe indywidualne i biznesowe, w tym samochodów ciê¿arowych

3 Rejestracja biznesu i licencje 3 Konsultacje 3 Bezpodatkowa zamiana domów 3 #SS - korekty danych

Email: Info@mpankowski.com

ANIA TRAVEL AGENCY 57-53 61st Street, Maspeth, N.Y. 11378 Tel. 718-416-0645, Fax 718-416-0653 3 Bilety Lotnicze 3 Wysy³ka pieniêdzy i paczek 3 T³umaczenia 3 Sprawy imigracyjne 3 Notariusz

Nauka gry na fortepianie, gitarze i skrzypcach oraz lekcje œpiewu

Szko³a z tradycjami Rejestracja Bo¿ena Konkiel tel. 718-609-0088

Zapraszamy do s³uchania Radio RAMPA na czêstotliwoœci WSNR 620 AM w NY, NJ, CT w soboty od 15:00 do 21:00 Zasiêg Radio RAMPA 620 AM to piêæ dzielnic Nowego Jorku, a tak¿e Long Island, stany New Jersey i Connecticut, czyli najwiêksze skupiska Polonii na Pó³nocno-Wschodnim Wybrze¿u USA. Ponadto, sobotni¹ audycjê, bez zmian, s³uchaæ bêdzie mo¿na za poœrednictwem naszej strony internetowej www.RadioRAMPA.com oraz aplikacji RAMPA na telefony komórkowe. Wszystko bezp³atnie.

email: Kobomusic@verizon.net

Business Consulting Corp.

Ewa Duduœ - Accountant Firma z wieloletnim doœwiadczeniem prowadzi:

3 Rozliczenia podatków indywidualnych i biznesowych (jeden w³aœciciel, partnerstwo, korporacja), 3 Pe³n¹ ksiêgowoœæ 3 Rejestracjê i rozwi¹zywanie biznesów

11 0 N o r m a n Av e , B r o o k l y n , N Y 11 2 2 2 ( 718-383-0043 lub 917-833-6508

KURIER PLUS 24 GRUDNIA 2022

www.kurierplus.com

29

Radosnych Œwi¹t Bo¿ego Narodzenia w rodzinnej, pe³nej mi³oœci atmosferze ¿ycz¹ Magda i Marcin Luc z Synami i Wspó³pracownikami

G³ówne Biuro - Greenpoint 680 Manhattan Ave. Brooklyn, NY 11222 Tel. (718) 383-0306 Upstate NY (obs³ugujemy równie¿ NJ i PA) 321 Route 94 S Warwick, NY 10990 Tel. (845) 250-0050

Jesteœmy licencjonowani w: NY, NJ, PA, CT & FL, GA oraz IL insurance@greenpointbroker.com www.GreenpointBroker.com

KURIER PLUS 24 GRUDNIA 2022

30

GRUBE RYBY I PLOTKI Dobra wiadomoœæ dla wszystkich dzieci. Tych ma³ych i tych po… czterdziestce! Jeden z najukochañszych filmów dzieciñstwa powraca! W sieci pojawi³ siê pierwszy zwiastun nowej „Akademii Pana Kleksa”. W tytu³owego bohatera wcieli³ siê Tomasz Kot. Wszyscy pamiêtamy kultow¹ ekranizacjê bajki Jana Brzechwy z genialnym Piotrem Fronczewskim w roli g³ównej, z której pochodz¹ takie hity, jak „Witajcie w naszej bajce”, „Kaczka dziwaczka” czy „Ksiê¿yc raz odwiedzi³ staw”. Nowa wersja kinowego przeboju ma „przemawiaæ swoj¹ treœci¹ i form¹ do najm³odszych, ale równie¿ wchodziæ w dialog ze starszymi widzami, którzy wci¹¿ pamiêtaj¹ ekranizacjê z lat 80.” – czytamy. Film bêdzie przedstawia³ historiê opart¹ na literackim pierwowzorze, ale nie bêdzie z nim zgodny w stu procentach. Po pierwsze, tym razem w roli g³ównej wyst¹pi… dziewczynka: Ada Niezgódka, „która trafi do tytu³owej Akademii, ¿eby poznaæ œwiat bajek, wyobraŸni i kreatywnoœci.

Z pomoc¹ wybitnego i szalonego pedagoga profesora Ambro¿ego Kleksa rozwinie swoje niesamowite umiejêtnoœci, a tak¿e wpadnie na œlad, który pomo¿e jej rozwik³aæ najwiêksz¹ rodzinn¹ tajemnicê” – podaj¹ media. Czy nowa ods³ona przeboju zauroczy widzów podobnie jak mia³o to miejsce czterdzieœci lat temu? Miejmy nadziejê. W koñcu „tam wszystko jest mo¿liwe, zwierzêta s¹ szczêœliwe, a dzieci – wiem coœ o tym – lataj¹ samolotem”. * „By³a sobie dziewczyna, która wychowa³a siê w ma³ym miasteczku bez perspektyw, a mimo to mia³a wielkie marze-

www.kurierplus.com

Weronika Kwiatkowska

Piotr Adamczyk z ¿on¹ Karolin¹ Szymczak

Gwiazdy nowej „Akademii Pana Kleksa“: Tomasz Kot, Antonina Litwiniak i Piotr Fronczewski

nia. Ta sama dziewczyna pisze teraz prosto z „La La Landu”, stawiaj¹c stopê na scenach, na których stawia³y swoje stopy najbardziej uznane aktorki na œwiecie. Jeœli myœlisz, ¿e marzenia siê nie spe³niaj¹, to znaczy, ¿e nigdy naprawdê nie marzy³aœ” – napisa³a Karolina Szymczak, prywatnie ¿ona Piotra Adamczyka, która podbija… Hollywood. Aktorka zagra³a u boku Brada Pitta w najnowszym dziele Damiena Chazelle'a – „Babylon”, który niebawem wchodzi do kin. „To by³ zwyk³y casting, który zrobi³am w 2020 roku w pandemii i nagle po roku dosta³am telefon od swojego mened¿era: „S³uchaj, czy Ty pamiêtasz taki projekt

NASZYM KLIENTOM I CA £EJ POLONII ¯YCZYMY RADOSNYCH I RODZINNYCH

ŒWI ¥T BO¯EGO NARODZENIA

ORGANIZUJEMY

ORAZ SZCZÊŒLIWEGO

PRZYJÊCIA I BANKIETY

NOWEGO ROKU.

NA WSZYSTKIE OKAZJE.

SERDECZNIE ZAPRASZAMY

92 NASSAU AVE. BROOKLYN, NY 11222

(718)389.6965

„Babilon” Damiena Chazelle'a? Oni by chcieli, ¿ebyœ jeszcze raz nagra³a ten casting, ale tym razem po wêgiersku. (...)

Na jutro”. Ja mówiê: <Na jutro mam siê nauczyæ wêgierskiego i zagraæ po wêgiersku? To jest niemo¿liwe>” – opowiada³a Karolina Szymczak w Dzieñ Dobry TVN. Jednak Polka wykaza³a siê sprytem i ostatecznie sprosta³a zadaniu. „Mia³am poprzyklejane z ty³u na œcianie kartki z jêzyka wêgierskiego i to nagra³am. Bardzo im siê to spodoba³o i dosta³am tê rolê. Nie wiedzia³am, ¿e to bêdzie rola z Bradem Pittem, ¿e ja rzeczywiœcie stanê z nim na planie i z nim zagram swoj¹ rolê” – opowiada³a Szymczak.

W zwiastunie filmu ogl¹damy scenê, w której aktorka roztrzaskuje talerze. Poniewa¿ akcja dzieje siê w Holywood w latach 20. ubieg³ego wieku, Szymczak jest uczesana w modn¹ wtedy, geometryczn¹ fryzurê, i os³oniêta przezroczyst¹ tkanin¹.

A jak aktorka wspomina³a pracê na planie u boku jednego z najwiêkszych amantów œwiatowego kina? „Na pocz¹tku, kiedy mieliœmy siê sobie przedstawiæ, Brad by³ bardzo nieœmia³y, bardzo siê speszy³. Wydaje mi siê, ¿e on taki po prostu jest” – opowiada³a Szymczak. Po jednej z bardzo wyczerpuj¹cych scen, w której zagrali razem, Polka dosta³a brawa od ekipy, a gwiazdor przytuli³ aktorkê i powiedzia³, ¿e pracuje 33 lat w zawodzie i dawno nie widzia³ takiego performance’u. Co na to Piotr Adamczyk?

Jak przysta³o na profesjonalistê, m¹¿ Karoliny cieszy³ siê z sukcesu ukochanej. Zreszt¹, znany z roli Papie¿a Polaka i Fryderyka Chopina, Adamczyk równie¿ próbuje si³ za oceanem. Wyst¹pi³ ostatnio w serialu „Hawk Eye” i ma w planie jeszcze kilka zagranicznych produkcji. Para na sta³e przenios³a siê do Las Angeles. Miejmy nadziejê, ¿e „poci¹g do Hollywood” nie odjedzie bez nich! * Pieni¹dze szczêœcia nie daj¹, ale zakupy – jak mawia³a Marylin Monroe – to coœ zupe³nie innego. Z okazji œwi¹t media przypominaj¹ najdro¿sze i najbardziej ekstrawaganckie prezenty, którymi obdarowywa³y siê gwiazdy. Mariah Carey, kiedy jej dzieci by³y ma³e, zainstalowa³a w domu ogromny sklep ze s³odyczami, który móg³by przyæmiæ Willy Wonka i jego Fabrykê Czekolady. Kim Kardashian i Kanye West, gdy byli jeszcze ma³¿eñstwem,

kupili dla swojej córeczki North West kurtkê Michaela Jacksona za bagateln¹ kwotê 700 tysiêcy dolarów. Salma Hayek, meksykañska aktorka, która poœlubi³a francuskiego bilionera, postanowi³a zadbaæ o finansow¹ przysz³oœæ córki i zanim ta zaczê³a raczkowaæ, ju¿ by³a w³aœcicielk¹ posiad³oœci w Los Angeles wycenianej na 12 milionów dolarów. Beckhamowie – Victoria (ex-piosenkarka) i David (ex-pi³karz) te¿ lubi¹ kupowaæ sobie œwi¹teczne drobiazgi. A to ¿ona kupi mê¿owi Rolls-Royce’a za pó³ miliona dolarów, a to m¹¿ po³o¿y ¿onie pod choink¹ warty 2.4 miliony diamentowy naszyjnik. Co ciekawe, ma³¿eñstwa wiêkszoœci opisywanych par nie przetrwa³y próby czasu. Wygl¹da na to, ¿e ani posiad³oœæ z szumi¹cym wodospadem w salonie, ani prywatna wyspa, ani stajnia pe³na koni czystej krwi arabskiej, nie gwarantuj¹ mi³oœci do grobowej deski. * Ma³gorzata Rozenek i Rados³aw Majdan to jedna z najpopularniejszych par celebryckich w Polsce. Ka¿dego roku „Majdany” przygotowuj¹ specjaln¹ sesjê œwi¹teczn¹ i informuj¹ media o swoich wigilijnych planach. „Œwiêta urz¹dzamy u nas” – zdradza prowadz¹ca „Dzieñ dobry TVN”. „Obowi¹zki zosta³y ju¿ rozdzielone: mama robi zupê i pierogi, tata karpia w galarecie, a my zamawiamy œledzie i ciasta, kroimy sa³atkê jarzynow¹, Bo¿enka nasza niania, robi bigos” – wylicza Ma³gorzata Rozenek-Majdan. Zapytana o to, co chcia³aby otrzymaæ pod choinkê w 2022 roku, prezenterka wyzna³a: „Marzê o zdrowiu dla siebie i dla najbli¿szych. Szczególnie chcia³abym, aby w zdrowiu i spokoju spêdzali jesieñ ¿ycia moi ukochani rodzice: mama Zofia, która – jak ¿artuje Ma³gorzata – „zawsze wie lepiej” i tata Stanis³aw, wzór i autorytet.”. Ma³gorzata Rozenek-Majdan podkreœla siln¹ wiêŸ z rodzicami, docenia, ¿e odk¹d pamiêta, mo¿e liczyæ na ich pomoc i wsparcie w trudnych momentach. „Jest u nas taka tradycja, ¿e podczas Wigilii tata ma przemowê. Zawsze wtedy p³aczê, bo jest wzruszaj¹ca” – wyznaje Ma³gorzata Rozenek-Majdan. I dodaje: „W tym roku bêdziemy siê po prostu cieszyæ sob¹ i wspólnie spêdzonym czasem”. Czego i Pañstwu serdecznie ¿yczymy! m

Ma³gorzata Rozenek z rodzin¹

www.kurierplus.com

KURIER PLUS 24 GRUDNIA 2022

Centrum Polsko-S³owiañskie zaprasza na

31

32

KURIER PLUS 24 GRUDNIA 2022

www.kurierplus.com