NEW YORK • PENNSYLVANIA • CONNECTICUT • NEW JERSEY • MASSACHUSETTS
ER KURI P L U S
P O L I S H NUMER 1467 (1767)
W E E K L Y
ROK ZA£O¯ENIA 1987
M A G A Z I N E
TYGODNIK 22 PAÌDZIERNIKA 2022
PE£NE WYDANIE KURIERA W INTERNECIE: WWW.KURIERPLUS.COM
í Czy to by³a jego wina? – str. 5 í Maraton na olimpiadzie w St. Louis – str. 8 í Ach, najeœæ siê do syta – str. 12 í Kakao jak na lekarstwo – str. 15 í PaŸdziernik miesi¹cem ró¿añcowym – str. 17 í Yamato, albo portret bez kimona – str. 19
Tomasz Bagnowski
Ukrainki rodz¹ dla innych Mimo wojny Ukraina jest jednym ze œwiatowych centrów zastêpczego macierzyñstwa. Zostaæ surogatk¹ to jeden ze sposobów ukraiñskich kobiet na wyrwanie siê z biedy. Przed wojn¹ w kraju ogarniêtym wszechobecn¹ korupcj¹, gdzie wiele kobiet nie ma dobrych ¿yciowych perspektyw, biznes zastêpczego macierzyñstwa dynamicznie siê rozwin¹³. Na Ukrainie, dziêki liberalnym przepisom, które pozwalaj¹ na rodzenie dzieci za pieni¹dze dla zagranicznych rodziców, powsta³o wiele agencji oferuj¹cych takie us³ugi i kojarz¹cych z surogatkami zdesperowane pary, dla których to czêsto jedyna szansa na dziecko. W czasie wojny sytuacja sta³a siê nerwowa, ale biznesu to nie przerwa³o. Z doniesieñ New York Timesa i magazynu The Atlantic wynika, ¿e niektóre kobiety sztucznie zap³odnione dla zagranicznych par maj¹ nawet lepiej. Agencje transportuj¹ je bowiem do bezpieczniejszych czêœci kraju (np. ze wschodu objêtego ostrza³em artyleryjskim do relatywnie spokojnego Kijowa), zapewniaj¹c mieszkania. Domagaj¹ siê tego rodzice boj¹cy siê o bezpieczeñstwo dzieci. Niektóre z surogatek by³y w stanie pomóc w ten sposób swoim rodzinom i zabraæ ze sob¹ najbli¿szych. Wiêkszoœc kobiet, które zgodzi³y siê udzieliæ wywiadów dziennikarzom przyznaje, ¿e do zastêpczego macierzyñstwa zmotywowa³y
je pieni¹dze. Wed³ug New York Timesa za urodzenie jednego dziecka surogatka na Ukrainie dostaje oko³o 20 tys. dolarów, czyli jak na warunki ukraiñskie spore pieni¹dze. Zarobki w tym kraju, w du¿ym mieœcie, nie przekraczaj¹ przewa¿nie 5-6 tys. dolarów rocznie. Na prowincji, sk¹d pochodzi wiele surogatek, p³ace s¹ du¿o ni¿sze. Opieka medyczna i wydatki zwi¹zane z ci¹¿¹ op³acane s¹ przez zakontraktowanych rodziców. „Robiê to dla pieniêdzy” – przyznaje cytowana w NYT jedna z zastêpczych matek. „Jestem zdrowa i mogê pomóc ludziom, którzy maj¹ pieni¹dze” – dodaje. Inna z kobiet, ewakuowana z terenów okupowanych przez Rosjê, mówi: „dziêki surogacji ocali³am swoj¹ rodzinê.” Klienci szukaj¹cy zastêpczych matek na Ukrainie to przewa¿nie relatywnie zamo¿ne pary ze Stanów Zjednoczonych, Kanady, Niemiec, Australii, ale tak¿e z Chin. Ukraiñskie prawo jest liberalne i transfer praw rodzicielskich od matki rodz¹cej do nowych rodziców to czysta formalnoœæ. S¹ jednak pewne ograniczenia. Jednym z najwa¿niejszych jest wymóg by zagraniczni rodzice byli heteroseksualni. Pary homoseksualne dyskwalifikowane s¹ ju¿ na wstêpie. í6
l 24 paŸdziernika – Dzieñ Organizacji Narodów Zjednoczonych
Lutnictwo to misja Z £ukaszem Wroñskim, lutnikiem, rozmawia Katarzyna Zió³kowska
l £ukasz Wroñski – Ka¿de skrzypce maj¹ swoj¹ duszê.
Podobno zawsze marzy³eœ o Wielkim Jab³ku? Tak. Zawsze czu³em, ¿e kiedyœ tu bêdê. Przed laty zadzwonila do mnie przyjació³ka z pytaniem czy nie znam skrzypka, który chcia³by graæ podczas rejsu amerykañskim statkiem. Podzwoni³em po znajomych artystach, ale akurat nikt nie móg³, wiêc pomyœla³em, ¿e mo¿e ja pojadê. Poæwiczy³em na skrzypcach, bo choæ na nich gram to nie jestem bieg³ym, klasycznym skrzypkiem. Potem wszystko potoczy³o siê bardzo szybko. Jak wyl¹dowa³em na lotnisku Louisa Armstronga w Nowym Orleanie i znalazem centa to wiedzia³em, ¿e to dobry pocz¹tek. Wierzê w przeznaczenie, znaki jakie nam wysy³a wszechœwiat. Potem pop³yn¹³em do Meksyku. Praca muzyka na statku to luz. Graliœmy tylko trzy godziny wieczorem, a poza tym mieliœmy czas dla siebie. Zacz¹³em o siebie dbaæ, chodziæ na si³owniê, sauna, pla¿a, s³oñce – po prostu ¿ycie. Codziennie gwiazdy na niebie, niebieska woda wokó³, delfiny, powiew wiatru – coœ wspania³ego. To by³o szeœæ miesiêcy spêdzone w raju. Na pocz¹tku oczywiœcie by³ stres, ale jak ju¿ wpad³em w rutynê to by³o naprawdê cudownie. Poznawa³em ciekawych ludzi, artystów, inny œwiat. Szeœæ miesiêcy minê³o jednak szybko i musia³em wróciæ do Polski. Towarzyszy³a mi myœl, ¿e jednak muszê wróciæ do Sta-
nów. Pracowa³em w mojej pracownii lutniczej a¿ pojawi³a siê mo¿liwoœæ kolejnego rejsu, ponownie do Meksyku, tym razem jednak wyp³ywaliœmy z Teksasu. Na tym statku grano Bluegrass i tam pozna³em lebendarnego muzyka tego gatunku Byrona Berline. Zachwyci³em siê t¹ muzyk¹. Gdy Berline dowiedzia³ siê, ¿e gram na skrzypcach zaproponowa³, ¿ebym z nim zagra³. Kiedy powiedzia³em mu, ¿e jestem te¿ lutnikiem by³ totalnie zaskoczony. Dowiedzia³em siê, ¿e jest kolekcjonerem instrumentów, mia³ ponad 300 skrzypiec i by³ w³aœcicielem sklepu ze skrzypcami w Oklahomie. Byron zaprosi³ mnie do siebie. Oficjalnie mia³ to byæ festiwal Bluegrass. I zaczê³a siê twoja amerykañska przygoda. Wzi¹³em narzêdzia z Polski i w 2006 roku znalaz³em siê w Ameryce. Przez jakiœ czas naprawia³em Byronowi instrumenty. Oklahoma sama w sobie nie by³a ciekawa, ale jej klimaty okaza³y siê super. Codziennie odbywa³y siê koncerty, Byron by³ w tym œwiecie mentorem. Ludzie przyje¿d¿ali do niego z ca³ych Stanów. I tak nie tylko pozna³em wielu wspania³ych muzyków, ale mia³em tak¿e mo¿liwoœæ zagrania z nimi. í 16